JEE Main 2021 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

781 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ251350 of 781 questions

Page 6 of 9 · Gujarati

251
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
પરવલય $y^{2} = 8x$ પરના બિંદુ $(2, -4)$ આગળ એક સ્પર્શક રેખા $L$ દોરવામાં આવે છે. જો રેખા $L$ એ વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = a$ નો પણ સ્પર્શક હોય,તો $a$ ની કિંમત .... છે.
A
$9$
B
$3$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) પરવલય $y^{2} = 4Ax$ માટે બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_{1} = 2A(x + x_{1})$ છે.
અહીં,$4A = 8$,તેથી $A = 2$.
બિંદુ $(2, -4)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y(-4) = 4(x + 2)$ છે.
$-4y = 4x + 8 \Rightarrow x + y + 2 = 0$.
આ રેખા $x + y + 2 = 0$ એ વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = a$ નો પણ સ્પર્શક છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $x + y + 2 = 0$ નું લંબ અંતર એ ત્રિજ્યા $\sqrt{a}$ જેટલું હોવું જોઈએ.
અંતર $d = \frac{|0 + 0 + 2|}{\sqrt{1^{2} + 1^{2}}} = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.
તેથી $d = \sqrt{a}$ હોવાથી,$\sqrt{a} = \sqrt{2}$,જેનો અર્થ છે કે $a = 2$.
252
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $S = \frac{7}{5} + \frac{9}{5^{2}} + \frac{13}{5^{3}} + \frac{19}{5^{4}} + \ldots$ હોય, તો $160 \,S$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$200$
B
$305$
C
$400$
D
$505$

Solution

(B) આપેલ છે $S = \frac{7}{5} + \frac{9}{5^{2}} + \frac{13}{5^{3}} + \frac{19}{5^{4}} + \ldots$ $(1)$
$\frac{1}{5}$ વડે ગુણતા:
$\frac{1}{5} S = \frac{7}{5^{2}} + \frac{9}{5^{3}} + \frac{13}{5^{4}} + \ldots$ $(2)$
$(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા:
$\frac{4}{5} S = \frac{7}{5} + \frac{2}{5^{2}} + \frac{4}{5^{3}} + \frac{6}{5^{4}} + \ldots$
અહીં $T = \frac{2}{5^{2}} + \frac{4}{5^{3}} + \frac{6}{5^{4}} + \ldots$ લેતા,
$\frac{4}{5} T = \frac{2}{5^{2}} + \frac{2}{5^{3}} + \frac{2}{5^{4}} + \ldots = \frac{1}{10}$
તેથી $T = \frac{1}{8}$
$\frac{4}{5} S = \frac{7}{5} + \frac{1}{8} = \frac{61}{40}$
$S = \frac{61}{32}$
$160 \,S = 160 \times \frac{61}{32} = 305$
253
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $B$ એ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-2x+4y+1=0$ નું કેન્દ્ર છે. ધારો કે વર્તુળ પરના બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો બિંદુ $A(3,1)$ માં છેદે છે. તો $8 \left(\frac{\text{Area } \triangle APQ}{\text{Area } \triangle BPQ}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$36$
C
$72$
D
$12$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}-2x+4y+1=0$ છે. કેન્દ્ર $B(1, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r=2$ છે.
$AB = \sqrt{(3-1)^{2} + (1-(-2))^{2}} = \sqrt{13}$.
કાટકોણ $\triangle ABP$ માં,$AP = \sqrt{AB^{2} - BP^{2}} = \sqrt{13-4} = 3$.
$AR = \frac{AP^{2}}{AB} = \frac{9}{\sqrt{13}}$ અને $BR = \frac{BP^{2}}{AB} = \frac{4}{\sqrt{13}}$.
ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $\frac{\text{Area } \triangle APQ}{\text{Area } \triangle BPQ} = \frac{AR}{BR} = \frac{9/\sqrt{13}}{4/\sqrt{13}} = \frac{9}{4}$.
તેથી,$8 \times \frac{9}{4} = 18$.
Solution diagram
254
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એક સતત વિધેય છે. તો $\lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{4}} \frac{\frac{\pi}{4} \int_{2}^{\sec ^{2} x} f(t) dt}{x^{2}-\frac{\pi^{2}}{16}}$ ની કિંમત શોધો:
A
$f(2)$
B
$2 f(2)$
C
$2 f(\sqrt{2})$
D
$4 f(2)$

Solution

(B) ધારો કે લક્ષ $L = \lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{4}} \frac{\frac{\pi}{4} \int_{2}^{\sec ^{2} x} f(t) dt}{x^{2}-\frac{\pi^{2}}{16}}$ છે.
આ સ્વરૂપ $\frac{0}{0}$ હોવાથી,આપણે $L$'$H$ôpital ના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ:
$L = \lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{4}} \frac{\frac{\pi}{4} \cdot f(\sec^2 x) \cdot \frac{d}{dx}(\sec^2 x)}{2x}$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{d}{dx}(\sec^2 x) = 2 \sec x \cdot \sec x \tan x = 2 \sec^2 x \tan x$.
આ કિંમત મૂકતા:
$L = \lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{4}} \frac{\frac{\pi}{4} \cdot f(\sec^2 x) \cdot 2 \sec^2 x \tan x}{2x}$.
$x = \frac{\pi}{4}$ લેતા,$\sec^2 x = 2$,$\tan x = 1$,અને $x = \frac{\pi}{4}$.
$L = \frac{\frac{\pi}{4} \cdot f(2) \cdot 2 \cdot 2 \cdot 1}{2 \cdot \frac{\pi}{4}} = \frac{\pi \cdot f(2)}{\frac{\pi}{2}} = 2 f(2)$.
255
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું બુલિયન પદાવલિ $p \wedge \sim q$ ને સમાન છે?
A
$\sim(q \rightarrow p)$
B
$\sim p \rightarrow \sim q$
C
$\sim(p \rightarrow \sim q)$
D
$\sim(p \rightarrow q)$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે ગર્ભિતાર્થ (implication) $p \rightarrow q$ એ $\sim p \vee q$ ને તાર્કિક રીતે સમાન છે.
તેથી,ગર્ભિતાર્થનું નિષેધ (negation) નીચે મુજબ છે:
$\sim(p \rightarrow q) \equiv \sim(\sim p \vee q)$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(\sim p \vee q) \equiv \sim(\sim p) \wedge \sim q \equiv p \wedge \sim q$.
આમ,$p \wedge \sim q$ એ $\sim(p \rightarrow q)$ ને સમાન છે.
256
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ચેસબોર્ડ પર બે ચોરસ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. તેમની એક બાજુ સામાન્ય હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
Question diagram
A
$\frac{2}{7}$
B
$\frac{1}{18}$
C
$\frac{1}{7}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(B) $64$ ચોરસમાંથી $2$ ચોરસ પસંદ કરવાની કુલ રીતો ${}^{64}C_{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
${}^{64}C_{2} = \frac{64 \times 63}{2} = 32 \times 63 = 2016$.
સામાન્ય બાજુ ધરાવતા ચોરસની જોડીઓની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે આડી અને ઊભી નજીકની જોડીઓની ગણતરી કરીએ છીએ.
$8$ ચોરસની દરેક હરોળમાં,નજીકના ચોરસની $7$ જોડીઓ છે. $8$ હરોળ હોવાથી,કુલ $8 \times 7 = 56$ આડી જોડીઓ છે.
તે જ રીતે,$8$ ચોરસની દરેક સ્તંભમાં,નજીકના ચોરસની $7$ જોડીઓ છે. $8$ સ્તંભ હોવાથી,કુલ $8 \times 7 = 56$ ઊભી જોડીઓ છે.
સામાન્ય બાજુ ધરાવતી કુલ જોડીઓ $= 56 + 56 = 112$.
સંભાવના $= \frac{112}{2016} = \frac{112}{32 \times 63} = \frac{16}{32 \times 9} = \frac{1}{2 \times 9} = \frac{1}{18}$.
257
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $n$ એ સમીકરણ $2 \cos x(4 \sin(\frac{\pi}{4}+x) \sin(\frac{\pi}{4}-x)-1)=1$ ના ઉકેલોની સંખ્યા હોય,જ્યાં $x \in [0, \pi]$,અને $S$ એ આ તમામ ઉકેલોનો સરવાળો હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(n, S)$ શું થાય?
A
$(3, 13\pi/3)$
B
$(2, 2\pi/3)$
C
$(2, 8\pi/9)$
D
$(3, 5\pi/3)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $2 \cos x(4 \sin(\frac{\pi}{4}+x) \sin(\frac{\pi}{4}-x)-1)=1$
નિત્યસમ $\sin(A+B)\sin(A-B) = \sin^2 A - \sin^2 B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \cos x(4(\sin^2(\frac{\pi}{4}) - \sin^2 x) - 1) = 1$
$2 \cos x(4(\frac{1}{2} - \sin^2 x) - 1) = 1$
$2 \cos x(2 - 4\sin^2 x - 1) = 1$
$2 \cos x(1 - 4\sin^2 x) = 1$
$1 - 4\sin^2 x = 4\cos^2 x - 3$ હોવાથી,સમીકરણ આ મુજબ બનશે:
$2 \cos x(4\cos^2 x - 3) = 1$
$8\cos^3 x - 6\cos x = 1$
$4\cos^3 x - 3\cos x = \frac{1}{2}$
ત્રિ-ગુણિત નિત્યસમ $\cos 3x = 4\cos^3 x - 3\cos x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 3x = \frac{1}{2}$
$x \in [0, \pi]$ હોવાથી,$3x \in [0, 3\pi]$.
$3x$ માટેના ઉકેલો $\frac{\pi}{3}, 2\pi - \frac{\pi}{3}, 2\pi + \frac{\pi}{3}$ છે,એટલે કે $\frac{\pi}{3}, \frac{5\pi}{3}, \frac{7\pi}{3}$.
તેથી,$x = \frac{\pi}{9}, \frac{5\pi}{9}, \frac{7\pi}{9}$.
ઉકેલોની સંખ્યા $n = 3$.
સરવાળો $S = \frac{\pi}{9} + \frac{5\pi}{9} + \frac{7\pi}{9} = \frac{13\pi}{9}$.
Solution diagram
258
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
પરવલય ધ્યાનમાં લો જેનું શિરોબિંદુ $\left(\frac{1}{2}, \frac{3}{4}\right)$ અને નિયામિકા $y=\frac{1}{2}$ છે. ધારો કે $P$ એ બિંદુ છે જ્યાં પરવલય રેખા $x=-\frac{1}{2}$ ને મળે છે. જો $P$ આગળનો પરવલયનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $Q$ પર છેદે,તો $(PQ)^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{75}{8}$
B
$\frac{125}{16}$
C
$\frac{25}{2}$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $(h, k) = \left(\frac{1}{2}, \frac{3}{4}\right)$ અને નિયામિકા $y = k - a = \frac{1}{2}$ ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ છે.
અહીં $k - a = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$\frac{3}{4} - a = \frac{1}{2}$,તેથી $a = \frac{1}{4}$.
સમીકરણ $\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = 4 \times \frac{1}{4} \left(y - \frac{3}{4}\right)$,એટલે કે $\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = y - \frac{3}{4}$ થાય.
$x = -\frac{1}{2}$ માટે,$\left(-\frac{1}{2} - \frac{1}{2}\right)^2 = y - \frac{3}{4}$ $\Rightarrow 1 = y - \frac{3}{4}$ $\Rightarrow y = \frac{7}{4}$. આમ,$P = \left(-\frac{1}{2}, \frac{7}{4}\right)$.
પરવલયના સમીકરણનું વિકલન કરતા: $2\left(x - \frac{1}{2}\right) = \frac{dy}{dx}$.
$x = -\frac{1}{2}$ આગળ,સ્પર્શકનો ઢાળ $m_T = 2\left(-\frac{1}{2} - \frac{1}{2}\right) = -2$.
અભિલંબનો ઢાળ $m_N = -\frac{1}{m_T} = \frac{1}{2}$.
$P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - \frac{7}{4} = \frac{1}{2} \left(x + \frac{1}{2}\right) \Rightarrow y = \frac{x}{2} + 2$.
પરવલયના સમીકરણમાં $y = \frac{x}{2} + 2$ મૂકતા: $\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = \left(\frac{x}{2} + 2\right) - \frac{3}{4}$ $\Rightarrow x^2 - x + \frac{1}{4} = \frac{x}{2} + \frac{5}{4}$.
$x^2 - \frac{3}{2}x - 1 = 0$ $\Rightarrow 2x^2 - 3x - 2 = 0$ $\Rightarrow (2x + 1)(x - 2) = 0$.
$x = -\frac{1}{2}$ એ $P$ છે,તેથી $Q$ માટે $x = 2$. તો $y = \frac{2}{2} + 2 = 3$,એટલે કે $Q = (2, 3)$.
$(PQ)^2 = \left(2 - (-\frac{1}{2})\right)^2 + \left(3 - \frac{7}{4}\right)^2 = \left(\frac{5}{2}\right)^2 + \left(\frac{5}{4}\right)^2 = \frac{25}{4} + \frac{25}{16} = \frac{125}{16}$.
Solution diagram
259
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વાસ્તવિક સંખ્યાઓની જોડી $(a, b)$ ની સંખ્યા શોધો,જેથી જ્યારે $\alpha$ એ સમીકરણ $x^{2}+ax+b=0$ નું બીજ હોય,ત્યારે $\alpha^{2}-2$ પણ આ સમીકરણનું બીજ હોય:
A
$6$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(A) ધારો કે $x^{2}+ax+b=0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
જો $\alpha$ બીજ હોય,તો $\alpha^{2}-2$ પણ બીજ હોવું જોઈએ.
કિસ્સો $1$: $\alpha = \beta$. તો $\alpha = \alpha^{2}-2$,તેથી $\alpha^{2}-\alpha-2=0$,જે $\alpha=2$ અથવા $\alpha=-1$ આપે છે.
જો $\alpha=2$,તો $x^{2}-4x+4=0$,તેથી $(a, b) = (-4, 4)$.
જો $\alpha=-1$,તો $x^{2}+2x+1=0$,તેથી $(a, b) = (2, 1)$.
કિસ્સો $2$: $\alpha \neq \beta$. બીજનો ગણ $S = \{\alpha, \beta\}$ એ $f(x) = x^{2}-2$ દ્વારા પોતાની જાત પર મેપ થવો જોઈએ.
પેટાકિસ્સો $2.1$: $f(\alpha)=\alpha$ અને $f(\beta)=\beta$. આનાથી $\alpha, \beta \in \{2, -1\}$ મળે છે. $\alpha \neq \beta$ હોવાથી,$\{\alpha, \beta\} = \{2, -1\}$. તેથી $a = -(\alpha+\beta) = -1$ અને $b = \alpha\beta = -2$. એટલે કે $(a, b) = (-1, -2)$.
પેટાકિસ્સો $2.2$: $f(\alpha)=\beta$ અને $f(\beta)=\alpha$. તો $\alpha^{2}-2=\beta$ અને $\beta^{2}-2=\alpha$. બાદબાકી કરતા $\alpha^{2}-\beta^{2} = \beta-\alpha$ મળે,તેથી $(\alpha-\beta)(\alpha+\beta+1)=0$. $\alpha \neq \beta$ હોવાથી,$\alpha+\beta = -1$. વળી $\alpha^{2}+\beta^{2}-4 = \alpha+\beta = -1$,તેથી $(\alpha+\beta)^{2}-2\alpha\beta = 3$,જે $1-2\alpha\beta=3$ આપે છે,તેથી $\alpha\beta=-1$. આમ $a = -(\alpha+\beta) = 1$ અને $b = \alpha\beta = -1$. એટલે કે $(a, b) = (1, -1)$.
પેટાકિસ્સો $2.3$: $f(\alpha)=f(\beta)=\alpha$ (અથવા $\beta$). જો $f(\alpha)=f(\beta)=\alpha$ હોય,તો $\alpha^{2}-2=\alpha$ અને $\beta^{2}-2=\alpha$. તેથી $\alpha \in \{2, -1\}$. જો $\alpha=2$,તો $\beta^{2}-2=2$ $\Rightarrow \beta^{2}=4$ $\Rightarrow \beta=-2$ (કારણ કે $\beta \neq \alpha$). તો $a = -(2-2)=0$ અને $b = 2(-2)=-4$. એટલે કે $(a, b) = (0, -4)$. જો $\alpha=-1$,તો $\beta^{2}-2=-1$ $\Rightarrow \beta^{2}=1$ $\Rightarrow \beta=1$ (કારણ કે $\beta \neq \alpha$). તો $a = -(-1+1)=0$ અને $b = -1(1)=-1$. એટલે કે $(a, b) = (0, -1)$.
આવી $6$ જોડીઓ છે: $(2, 1), (-4, 4), (-1, -2), (1, -1), (0, -4), (0, -1)$.
260
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{n} = 1 \cdot (n-1) + 2 \cdot (n-2) + 3 \cdot (n-3) + \dots + (n-1) \cdot 1$,$n \geq 4$ માટે. સરવાળો $\sum_{n=4}^{\infty} \left( \frac{2 S_{n}}{n!} - \frac{1}{(n-2)!} \right)$ કોના બરાબર છે?
A
$\frac{e-1}{3}$
B
$\frac{e-2}{6}$
C
$\frac{e}{3}$
D
$\frac{e}{6}$

Solution

(A) $S_{n}$ ના સરવાળાનું સામાન્ય પદ $T_{r} = r(n-r)$ છે,જ્યાં $r = 1$ થી $n-1$.
$S_{n} = \sum_{r=1}^{n-1} (nr - r^{2}) = n \sum_{r=1}^{n-1} r - \sum_{r=1}^{n-1} r^{2}$.
$S_{n} = n \frac{(n-1)n}{2} - \frac{(n-1)n(2n-1)}{6} = \frac{n(n-1)(n+1)}{6}$.
હવે,સરવાળાની અંદરનું પદ ધ્યાનમાં લો: $\frac{2 S_{n}}{n!} - \frac{1}{(n-2)!} = \frac{2 n(n-1)(n+1)}{6 n(n-1)(n-2)!} - \frac{1}{(n-2)!}$.
$= \frac{n+1}{3(n-2)!} - \frac{1}{(n-2)!} = \frac{n+1-3}{3(n-2)!} = \frac{n-2}{3(n-2)!} = \frac{1}{3(n-3)!}$.
$n=4$ થી $\infty$ સુધીનો સરવાળો: $\sum_{n=4}^{\infty} \frac{1}{3(n-3)!} = \frac{1}{3} \sum_{k=1}^{\infty} \frac{1}{k!} = \frac{1}{3} (e-1)$.
261
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P_{1}, P_{2}, \ldots, P_{15}$ એ વર્તુળ પરના $15$ બિંદુઓ છે. બિંદુઓ $P_{i}, P_{j}, P_{k}$ દ્વારા બનતા એવા ભિન્ન ત્રિકોણોની સંખ્યા શોધો કે જેથી $i+j+k \neq 15$ થાય:
A
$12$
B
$419$
C
$443$
D
$455$

Solution

(C) $15$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા કુલ ત્રિકોણોની સંખ્યા ${}^{15}C_{3} = \frac{15 \times 14 \times 13}{3 \times 2 \times 1} = 455$ છે.
આપણે એવા ત્રિકોણોની સંખ્યા શોધવાની છે કે જેમાં $i+j+k \neq 15$ હોય,જ્યાં $1 \leq i < j < k \leq 15$.
પ્રથમ,આપણે $i+j+k = 15$ હોય તેવી $(i, j, k)$ ની સંખ્યા ગણીએ,જ્યાં $1 \leq i < j < k$ છે.
- જો $i=1$: $j+k=14$. શક્ય $(j, k)$ જોડીઓ $(2, 12), (3, 11), (4, 10), (5, 9), (6, 8)$ છે. ($5$ કિસ્સાઓ)
- જો $i=2$: $j+k=13$. શક્ય $(j, k)$ જોડીઓ $(3, 10), (4, 9), (5, 8), (6, 7)$ છે. ($4$ કિસ્સાઓ)
- જો $i=3$: $j+k=12$. શક્ય $(j, k)$ જોડીઓ $(4, 8), (5, 7)$ છે. ($2$ કિસ્સાઓ)
- જો $i=4$: $j+k=11$. શક્ય $(j, k)$ જોડી $(5, 6)$ છે. ($1$ કિસ્સો)
$i+j+k=15$ હોય તેવા કુલ કિસ્સાઓ $5+4+2+1 = 12$ છે.
આમ,$i+j+k \neq 15$ હોય તેવા ત્રિકોણોની સંખ્યા $455 - 12 = 443$ છે.
262
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $a_{1}, a_{2}, \ldots, a_{21}$ એ એક $A.P.$ છે જેથી $\sum_{n=1}^{20} \frac{1}{a_{n} a_{n+1}} = \frac{4}{9}$ થાય. જો આ $A.P.$ નો સરવાળો $189$ હોય,તો $a_{6} a_{16}$ ની કિંમત શોધો:
A
$57$
B
$72$
C
$48$
D
$36$

Solution

(B) આપેલ છે $\sum_{n=1}^{20} \frac{1}{a_{n} a_{n+1}} = \frac{4}{9}$.
$a_{n+1} = a_{n} + d$ હોવાથી,$\frac{1}{a_{n} a_{n+1}} = \frac{1}{d} \left( \frac{1}{a_{n}} - \frac{1}{a_{n+1}} \right)$.
તેથી,$\frac{1}{d} \sum_{n=1}^{20} \left( \frac{1}{a_{n}} - \frac{1}{a_{n+1}} \right) = \frac{1}{d} \left( \frac{1}{a_{1}} - \frac{1}{a_{21}} \right) = \frac{4}{9}$.
$\frac{1}{d} \left( \frac{a_{21} - a_{1}}{a_{1} a_{21}} \right) = \frac{1}{d} \left( \frac{20d}{a_{1} a_{21}} \right) = \frac{20}{a_{1} a_{21}} = \frac{4}{9} \implies a_{1} a_{21} = 45$.
$21$ પદોનો સરવાળો $S_{21} = \frac{21}{2} (a_{1} + a_{21}) = 189 \implies a_{1} + a_{21} = 18$.
$a_{1} + a_{21} = 18$ અને $a_{1} a_{21} = 45$ છે. સમીકરણ $x^{2} - 18x + 45 = 0$ ના બીજ $a_{1}, a_{21}$ છે.
$(x - 15)(x - 3) = 0 \implies \{a_{1}, a_{21}\} = \{3, 15\}$.
કિસ્સો $1$: $a_{1} = 3, a_{21} = 15 \implies 3 + 20d = 15 \implies d = 0.6$.
કિસ્સો $2$: $a_{1} = 15, a_{21} = 3 \implies 15 + 20d = 3 \implies d = -0.6$.
$a_{6} a_{16} = (a_{1} + 5d)(a_{1} + 15d)$.
કિસ્સો $1$ માટે: $(3 + 5(0.6))(3 + 15(0.6)) = (3 + 3)(3 + 9) = 6 \times 12 = 72$.
કિસ્સો $2$ માટે: $(15 + 5(-0.6))(15 + 15(-0.6)) = (15 - 3)(15 - 9) = 12 \times 6 = 72$.
આમ,$a_{6} a_{16} = 72$.
263
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\theta$ એ પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલય $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{1}=1$ અને વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=3$ ના છેદબિંદુ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો લઘુકોણ છે. તો $\tan \theta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{5}{2 \sqrt{3}}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{4}{\sqrt{3}}$
D
$2$

Solution

(B) વક્રો $\frac{x^{2}}{9}+y^{2}=1$ અને $x^{2}+y^{2}=3$ નું પ્રથમ ચરણમાં છેદબિંદુ $P(\frac{3}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2})$ છે.
ઉપવલય માટે સ્પર્શકનો ઢાળ $m_{1} = -\frac{x}{9y} = -\frac{3/2}{9(\sqrt{3}/2)} = -\frac{1}{3\sqrt{3}}$.
વર્તુળ માટે સ્પર્શકનો ઢાળ $m_{2} = -\frac{x}{y} = -\frac{3/2}{\sqrt{3}/2} = -\sqrt{3}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\tan \theta = |\frac{m_{1}-m_{2}}{1+m_{1}m_{2}}| = |\frac{-1/(3\sqrt{3}) + \sqrt{3}}{1 + 1/3}| = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
264
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f(x) = x^{6} + 2x^{4} + x^{3} + 2x + 3$,$x \in R$. તો પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ શોધો જેના માટે $\lim_{x \rightarrow 1} \frac{x^{n} f(1) - f(x)}{x - 1} = 44$ થાય.
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ છે $f(x) = x^{6} + 2x^{4} + x^{3} + 2x + 3$.
પ્રથમ,$f(1) = 1^{6} + 2(1)^{4} + 1^{3} + 2(1) + 3 = 9$ ગણો.
લક્ષ $\lim_{x \rightarrow 1} \frac{x^{n} f(1) - f(x)}{x - 1} = 44$ છે.
એલ-હોસ્પિટલના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \rightarrow 1} \frac{n x^{n-1} f(1) - f'(x)}{1} = 44$.
$f'(x) = 6x^{5} + 8x^{3} + 3x^{2} + 2$ છે.
$x = 1$ માટે,$f'(1) = 19$.
તેથી,$9n - 19 = 44$.
$9n = 63$.
$n = 7$.
265
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $|z-2-2 i| \leq 1$ નું સમાધાન કરતી સંકર સંખ્યાઓ $z$ માટે,$|3 i z+6|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $a+i b$ આગળ મળે,તો $a+b$ બરાબર .... થાય.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) આપેલ શરત $|z-(2+2 i)| \leq 1$ છે. આ સંકર સમતલમાં $2+2 i$ કેન્દ્ર અને $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
આપણે $|3 i z+6|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધવું છે.
$|3 i z+6| = 3 |z - (-2 i)|$.
આ પદ $z$ નું $0-2 i$ બિંદુથી અંતર $3$ ગણું દર્શાવે છે.
આ અંતરને મહત્તમ કરવા માટે,આપણે વર્તુળ પરનું એવું બિંદુ $z$ શોધવું પડે જે $0-2 i$ થી સૌથી દૂર હોય.
આકૃતિ મુજબ,મહત્તમ અંતર $3+2 i$ બિંદુ પર મળે છે.
તેથી $a+i b = 3+2 i$.
આમ,$a=3$ અને $b=2$.
$a+b = 3+2 = 5$.
Solution diagram
266
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે રેખાઓ $x-y+1=0$,$x-2y+3=0$ અને $2x-5y+11=0$ ના છેદબિંદુઓ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ છે. તો ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ .... છે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓના છેદબિંદુઓ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ છે. ધારો કે આ બિંદુઓ $D(1, 2)$,$E(7, 5)$ અને $F(2, 3)$ છે.
મધ્યબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $(\Delta DEF)$ નીચે મુજબ છે:
$\Delta DEF = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
$\Delta DEF = \frac{1}{2} |1(5 - 3) + 7(3 - 2) + 2(2 - 5)|$
$\Delta DEF = \frac{1}{2} |1(2) + 7(1) + 2(-3)|$
$\Delta DEF = \frac{1}{2} |2 + 7 - 6| = \frac{1}{2} |3| = 1.5$
મૂળ ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ એ મધ્યબિંદુઓને જોડતા બનતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ કરતા $4$ ગણું હોય છે:
$\text{Area}(ABC) = 4 \times \Delta DEF = 4 \times 1.5 = 6$.
Solution diagram
267
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$FARMER$ શબ્દની તમામ ગોઠવણીઓ,અર્થ સાથે અથવા વગર,લખવામાં આવે છે,જેમાં બે $R$ સાથે આવતા હોય તેવા શબ્દોને બાકાત રાખવામાં આવે છે. આ ગોઠવણીઓને અંગ્રેજી શબ્દકોશ મુજબ મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવે છે. તો આ સૂચિમાં $FARMER$ શબ્દનો ક્રમ નંબર .... છે.
A
$75$
B
$77$
C
$76$
D
$80$

Solution

(B) $FARMER$ શબ્દના અક્ષરો $A, E, F, M, R, R$ છે. કુલ અક્ષરો = $6$. બે $R$ સાથે હોય તેવી ગોઠવણીઓ $RR$ ને એક એકમ તરીકે ગણીને ગણવામાં આવે છે. $FARMER$ ની કુલ ગોઠવણીઓ $\frac{6!}{2!} = 360$ છે. $RR$ સાથે હોય તેવી ગોઠવણીઓ $5! = 120$ છે. તેથી,કુલ માન્ય ગોઠવણીઓ = $360 - 120 = 240$.
શબ્દકોશના ક્રમમાં $FARMER$ નો ક્રમ શોધવા માટે:
$1$. $A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $\frac{5!}{2!} - 4! = 60 - 24 = 36$.
$2$. $E$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $\frac{5!}{2!} - 4! = 60 - 24 = 36$.
$3$. $FA...$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
- $FAE...$: $3! = 6$.
- $FAM...$: $3! = 6$.
- $FAR...$: $E, M, R$ ને ગોઠવતા $3! = 6$.
- $FARE...$: $2! = 2$.
- $FARM...$: $2! = 2$.
- $FARMER$: $1$.
સરવાળો: $36 + 36 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 = 77$.
268
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $(x+y)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં સહગુણકોનો સરવાળો $4096$ હોય,તો વિસ્તરણમાં સૌથી મોટો સહગુણક .... છે.
A
$111$
B
$222$
C
$924$
D
$347$

Solution

(C) $(x+y)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં સહગુણકોનો સરવાળો $x=1$ અને $y=1$ મૂકીને મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,$(1+1)^{n} = 2^{n} = 4096$.
કારણ કે $2^{12} = 4096$,તેથી $n = 12$.
$(x+y)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં સૌથી મોટો સહગુણક એ મધ્યમ પદનો સહગુણક છે,જે જ્યારે $n$ બેકી હોય ત્યારે $^{n}C_{n/2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n = 12$ માટે,સૌથી મોટો સહગુણક $^{12}C_{6}$ છે.
$^{12}C_{6} = \frac{12 \times 11 \times 10 \times 9 \times 8 \times 7}{6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1} = 924$.
269
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
એક માણસ બિંદુ $P(-3, 4)$ થી ચાલવાનું શરૂ કરે છે,$x$-અક્ષને $R$ પર સ્પર્શે છે,અને પછી બિંદુ $Q(0, 2)$ પર પહોંચવા માટે વળે છે. માણસ અચળ ઝડપે ચાલે છે. જો માણસ ન્યૂનતમ સમયમાં બિંદુ $Q$ પર પહોંચે,તો $50((PR)^{2} + (RQ)^{2})$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$5025$
B
$5020$
C
$2050$
D
$1250$

Solution

(D) અચળ ઝડપે લાગતો સમય ન્યૂનતમ કરવા માટે,કુલ અંતર $PR + RQ$ ન્યૂનતમ હોવું જોઈએ.
ધારો કે $Q'(0, -2)$ એ $x$-અક્ષ પર $Q(0, 2)$ નું પ્રતિબિંબ છે.
અંતર $RQ = RQ'$. તેથી,$PR + RQ = PR + RQ'$.
આ સરવાળો ત્યારે ન્યૂનતમ થાય છે જ્યારે $P, R,$ અને $Q'$ સમરેખ હોય.
બિંદુ $P(-3, 4)$ અને $Q'(0, -2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - (-2) = \frac{4 - (-2)}{-3 - 0}(x - 0)$
$y + 2 = -2x \implies 2x + y + 2 = 0$.
બિંદુ $R$ એ આ રેખાનું $x$-અક્ષ $(y=0)$ સાથેનું છેદબિંદુ છે:
$2x + 0 + 2 = 0 \implies x = -1$.
તેથી,$R = (-1, 0)$.
હવે,અંતરના વર્ગની ગણતરી કરો:
$PR^{2} = (-1 - (-3))^{2} + (0 - 4)^{2} = (2)^{2} + (-4)^{2} = 4 + 16 = 20$.
$RQ^{2} = (0 - (-1))^{2} + (2 - 0)^{2} = (1)^{2} + (2)^{2} = 1 + 4 = 5$.
અંતે,$50(PR^{2} + RQ^{2})$ ની ગણતરી કરો:
$50(20 + 5) = 50(25) = 1250$.
Solution diagram
270
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો ત્રિકોણ $ABC$ માં,$AB=5$ એકમ,$\angle B=\cos ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$ અને $\triangle ABC$ ના પરિવર્તની ત્રિજ્યા $5$ એકમ હોય,તો $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$6+8 \sqrt{3}$
B
$8+2 \sqrt{2}$
C
$4+2 \sqrt{3}$
D
$10+6 \sqrt{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\cos B = \frac{3}{5}$,તેથી $\sin B = \frac{4}{5}$.
સાઇનના નિયમ મુજબ,$\frac{b}{\sin B} = 2R$,જ્યાં $R=5$ છે.
$b = 2(5)\left(\frac{4}{5}\right) = 8$.
કોસાઇનના નિયમ મુજબ:
$\cos B = \frac{a^2 + c^2 - b^2}{2ac}$
$\frac{3}{5} = \frac{a^2 + 25 - 64}{10a}$ $\Rightarrow 6a = a^2 - 39$ $\Rightarrow a^2 - 6a - 39 = 0$.
$a = 3 + 4\sqrt{3}$ (ધન કિંમત લેતા).
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2}ac \sin B = \frac{1}{2}(3 + 4\sqrt{3})(5)\left(\frac{4}{5}\right) = 6 + 8\sqrt{3}$.
Solution diagram
271
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$EXAMINATION$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને અર્થપૂર્ણ અથવા અર્થહીન શબ્દો બનાવવામાં આવે છે. આવા કોઈપણ શબ્દમાં ચોથા સ્થાને $M$ અક્ષર આવે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{9}$
B
$\frac{1}{66}$
C
$\frac{2}{11}$
D
$\frac{1}{11}$

Solution

(D) $EXAMINATION$ શબ્દમાં $11$ અક્ષરો છે: $A, A, E, I, I, M, M, N, N, O, T$.
આ $11$ અક્ષરોની કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $n(S) = \frac{11!}{2! 2! 2!}$ છે,જ્યાં $2!$ એ $A, I, M,$ અને $N$ ના પુનરાવર્તનને દર્શાવે છે.
ચોથા સ્થાને $M$ હોય તેવી ગોઠવણીની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે એક $M$ ને ચોથા સ્થાને નિશ્ચિત કરીએ છીએ અને બાકીના $10$ અક્ષરો $(A, A, E, I, I, M, N, N, O, T)$ ને ગોઠવીએ છીએ.
આવી ગોઠવણીની સંખ્યા $n(A) = \frac{10!}{2! 2! 2!}$ છે.
સંભાવના $P(A) = \frac{n(A)}{n(S)} = \frac{\frac{10!}{2! 2! 2!}}{\frac{11!}{2! 2! 2!}} = \frac{10!}{11!} = \frac{1}{11}$ છે.
272
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$6$ અલગ અવલોકનોનો મધ્યક $6.5$ છે અને તેમનું વિચરણ $10.25$ છે. જો $6$ માંથી $4$ અવલોકનો $2, 4, 5$ અને $7$ હોય,તો બાકીના બે અવલોકનો કયા છે?
A
$10, 11$
B
$8, 13$
C
$1, 20$
D
$3, 18$

Solution

(A) ધારો કે $6$ અવલોકનો $x_1, x_2, x_3, x_4, x_5, x_6$ છે. આપેલ છે કે $x_1=2, x_2=4, x_3=5, x_4=7$. ધારો કે $x_5=a$ અને $x_6=b$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{2+4+5+7+a+b}{6} = 6.5$.
$18+a+b = 39$ $\Rightarrow a+b = 21$ $\Rightarrow b = 21-a$.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\bar{x})^2 = 10.25$.
$\frac{2^2+4^2+5^2+7^2+a^2+b^2}{6} - (6.5)^2 = 10.25$.
$\frac{4+16+25+49+a^2+b^2}{6} = 10.25 + 42.25 = 52.5$.
$94 + a^2 + b^2 = 315 \Rightarrow a^2 + b^2 = 221$.
$b = 21-a$ મૂકતા: $a^2 + (21-a)^2 = 221$.
$a^2 + 441 - 42a + a^2 = 221$.
$2a^2 - 42a + 220 = 0 \Rightarrow a^2 - 21a + 110 = 0$.
$(a-10)(a-11) = 0$.
તેથી,બાકીના બે અવલોકનો $10$ અને $11$ છે.
273
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
પૂર્ણાંક $a \in [-5, 30]$ પસંદ કરવાની સંભાવના શોધો જેથી તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે $x^{2}+2(a+4)x-5a+64 > 0$ થાય.
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{7}{36}$
C
$\frac{2}{9}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(C) દ્વિઘાત પદાવલિ $x^{2}+2(a+4)x-5a+64 > 0$ તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે સાચું હોય તે માટે તેનો વિવેચક $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$D = [2(a+4)]^{2} - 4(1)(-5a+64) < 0$
$4(a^{2}+8a+16) + 20a - 256 < 0$
$4a^{2} + 32a + 64 + 20a - 256 < 0$
$4a^{2} + 52a - 192 < 0$
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $a^{2} + 13a - 48 < 0$ મળે છે.
અવયવ પાડતા,$(a+16)(a-3) < 0$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $a \in (-16, 3)$.
$a$ એ $[-5, 30]$ ની વચ્ચેનો પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $a$ ની શક્ય કિંમતો $\{-5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2\}$ છે.
સાનુકૂળ કિંમતોની સંખ્યા $8$ છે.
$[-5, 30]$ ની વચ્ચેના કુલ પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $30 - (-5) + 1 = 36$ છે.
તેથી,જરૂરી સંભાવના $\frac{8}{36} = \frac{2}{9}$ છે.
274
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^{2}+(3)^{1/4}x+3^{1/2}=0$ ના ભિન્ન બીજ હોય,તો $\alpha^{96}(\alpha^{12}-1) + \beta^{96}(\beta^{12}-1)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$56 \times 3^{25}$
B
$52 \times 3^{24}$
C
$56 \times 3^{24}$
D
$28 \times 3^{25}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^{2} + 3^{1/4}x + 3^{1/2} = 0$ છે.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,$\alpha^{2} + 3^{1/2} = -3^{1/4}\alpha$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\alpha^{2} + 3^{1/2})^{2} = 3^{1/2}\alpha^{2}$.
$\alpha^{4} + 3^{1/2}\alpha^{2} + 3 = 0$.
$(\alpha^{2} - 3^{1/2})$ વડે ગુણતા: $\alpha^{6} - (3^{1/2})^{3} = 0$.
$\alpha^{6} = 3 \sqrt{3}$.
તેથી $\alpha^{12} = (3 \sqrt{3})^{2} = 27 = 3^{3}$.
$\alpha^{96} = (\alpha^{12})^{8} = (3^{3})^{8} = 3^{24}$.
તે જ રીતે,$\beta^{12} = 27$ અને $\beta^{96} = 3^{24}$.
અભિવ્યક્તિ $\alpha^{96}(\alpha^{12}-1) + \beta^{96}(\beta^{12}-1) = 3^{24}(26) + 3^{24}(26) = 52 \times 3^{24}$.
275
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $z$ અને $\omega$ બે એવી સંકર સંખ્યાઓ હોય કે જેથી $|z \omega|=1$ અને $\arg(z) - \arg(\omega) = \frac{3 \pi}{2}$ થાય,તો $\arg \left(\frac{1-2 \bar{z} \omega}{1+3 \bar{z} \omega}\right)$ ની કિંમત શોધો:
(અહીં $\arg(z)$ એ સંકર સંખ્યા $z$ નો મુખ્ય કોણાંક દર્શાવે છે)
A
$\frac{3 \pi}{4}$
B
$-\frac{\pi}{4}$
C
$-\frac{3 \pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|z \omega| = 1$ અને $\arg(z) - \arg(\omega) = \frac{3 \pi}{2}$.
ધારો કે $z = r e^{i \theta_1}$ અને $\omega = \frac{1}{r} e^{i \theta_2}$.
તેથી $\bar{z} = r e^{-i \theta_1}$.
આમ,$\bar{z} \omega = r e^{-i \theta_1} \cdot \frac{1}{r} e^{i \theta_2} = e^{i(\theta_2 - \theta_1)}$.
કારણ કે $\theta_1 - \theta_2 = \frac{3 \pi}{2}$,તેથી $\theta_2 - \theta_1 = -\frac{3 \pi}{2} \equiv \frac{\pi}{2} \pmod{2\pi}$.
તેથી,$\bar{z} \omega = e^{i \pi/2} = i$.
હવે,આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{1 - 2 \bar{z} \omega}{1 + 3 \bar{z} \omega} = \frac{1 - 2i}{1 + 3i}$.
કોણાંક શોધવા માટે,છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા વડે ગુણતા:
$\frac{1 - 2i}{1 + 3i} \times \frac{1 - 3i}{1 - 3i} = \frac{1 - 3i - 2i + 6i^2}{1^2 + 3^2} = \frac{1 - 5i - 6}{10} = \frac{-5 - 5i}{10} = -\frac{1}{2} - \frac{1}{2}i$.
આ સંકર સંખ્યા ત્રીજા ચરણમાં આવેલી છે.
તેનો કોણાંક $\tan^{-1}\left(\frac{-1/2}{-1/2}\right) - \pi = \tan^{-1}(1) - \pi = \frac{\pi}{4} - \pi = -\frac{3 \pi}{4}$ થાય.
276
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$(1-x)^{101}(x^{2}+x+1)^{100}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{256}$ નો સહગુણક શોધો:
A
$^{100}C_{16}$
B
$^{100}C_{16}$
C
$^{100}C_{15}$
D
$-^{100}C_{15}$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $y = (1-x)(1-x)^{100}(x^{2}+x+1)^{100}$
$(1-x)(1+x+x^{2}) = (1-x^{3})$ હોવાથી,આપણે પદાવલિને આ રીતે લખી શકીએ:
$y = (1-x)((1-x)(1+x+x^{2}))^{100} = (1-x)(1-x^{3})^{100}$
આનું વિસ્તરણ કરતા:
$y = (1-x^{3})^{100} - x(1-x^{3})^{100}$
આપણે $x^{256}$ નો સહગુણક જોઈએ છે.
$(1-x^{3})^{100}$ માં,સામાન્ય પદ $^{100}C_{r}(-1)^{r}(x^{3})^{r} = ^{100}C_{r}(-1)^{r}x^{3r}$ છે.
$x^{256}$ માટે,$3r = 256$ શક્ય નથી.
$-x(1-x^{3})^{100}$ માં,આપણે $(1-x^{3})^{100}$ માં $x^{255}$ નો સહગુણક શોધવો પડે.
$3r = 255$ લેતા,$r = 85$ મળે છે.
પદ $-1 \times (^{100}C_{85}(-1)^{85}x^{255}) = -1 \times (^{100}C_{85} \times -1)x^{255} = ^{100}C_{85}x^{255}$ થાય.
$^{100}C_{85} = ^{100}C_{15}$ હોવાથી,સહગુણક $^{100}C_{15}$ છે.
277
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે પરવલય $S: y^{2}=2x$ ના બિંદુ $P(2,2)$ આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષને $Q$ માં મળે છે અને $P$ આગળનો અભિલંબ પરવલય $S$ ને બિંદુ $R$ માં મળે છે. તો ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ ($sq. \ units$ માં) કેટલું થાય?
A
$25$
B
$\frac{25}{2}$
C
$\frac{15}{2}$
D
$\frac{35}{2}$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=2x$ છે,તેથી $4a=2 \Rightarrow a=\frac{1}{2}$ છે.
$P(2,2)$ આગળનો સ્પર્શક $yy_{1}=2a(x+x_{1})$ દ્વારા મળે છે.
$P(2,2)$ અને $a=\frac{1}{2}$ મૂકતા,આપણને $2y=1(x+2) \Rightarrow x-2y+2=0$ મળે છે.
$Q$ શોધવા માટે,સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y=0$ મૂકો: $x-2(0)+2=0 \Rightarrow x=-2$. આમ,$Q=(-2,0)$ છે.
$P(2,2)$ આગળના સ્પર્શકનો ઢાળ $m=\frac{1}{2}$ છે. $P$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ $m'=-\frac{1}{m}=-2$ છે.
$P(2,2)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y-2=-2(x-2) \Rightarrow y=-2x+6$ છે.
$R$ શોધવા માટે,$y=-2x+6$ ને $y^{2}=2x$ માં મૂકો:
$(-2x+6)^{2}=2x$ $\Rightarrow 4x^{2}-24x+36=2x$ $\Rightarrow 4x^{2}-26x+36=0$ $\Rightarrow 2x^{2}-13x+18=0$.
$(2x-9)(x-2)=0$. $x=2$ એ બિંદુ $P$ હોવાથી,$R$ નો $x$-યામ $x=\frac{9}{2}$ છે.
તેથી $y=-2(\frac{9}{2})+6=-9+6=-3$. આમ,$R=(\frac{9}{2}, -3)$ છે.
શિરોબિંદુઓ $P(2,2)$,$Q(-2,0)$,અને $R(\frac{9}{2}, -3)$ ધરાવતા $\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_{1}(y_{2}-y_{3}) + x_{2}(y_{3}-y_{1}) + x_{3}(y_{1}-y_{2})|$
$= \frac{1}{2} |2(0 - (-3)) + (-2)(-3 - 2) + \frac{9}{2}(2 - 0)|$
$= \frac{1}{2} |2(3) + (-2)(-5) + \frac{9}{2}(2)|$
$= \frac{1}{2} |6 + 10 + 9| = \frac{1}{2} |25| = \frac{25}{2} \ sq. \ units$.
Solution diagram
278
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
બુલિયન પદાવલિ $(p \wedge \sim q) \Rightarrow (q \vee \sim p)$ એ નીચેનામાંથી કોના સમકક્ષ છે?
A
$p \Rightarrow q$
B
$q \Rightarrow p$
C
$p \Rightarrow \sim q$
D
$\sim q \Rightarrow p$

Solution

(A) આપેલ બુલિયન પદાવલિને તાર્કિક નિયમોનો ઉપયોગ કરીને સરળ બનાવતા:
આપેલ પદાવલિ: $(p \wedge \sim q) \Rightarrow (q \vee \sim p)$
ગર્ભિતાર્થ (implication) ના નિયમ $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\equiv \sim (p \wedge \sim q) \vee (q \vee \sim p)$
ડી મોર્ગનના નિયમ $\sim (p \wedge \sim q) \equiv \sim p \vee q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\equiv (\sim p \vee q) \vee (q \vee \sim p)$
જૂથના નિયમ અને ક્રમના નિયમ મુજબ:
$\equiv (\sim p \vee \sim p) \vee (q \vee q)$
$\equiv \sim p \vee q$
કારણ કે $\sim p \vee q \equiv p \Rightarrow q$,તેથી આ પદાવલિ $p \Rightarrow q$ ને સમકક્ષ છે.
279
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$(4^{1/4} + 5^{1/6})^{120}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં સંમેય પદોની સંખ્યા $....$ છે.
A
$120$
B
$21$
C
$41$
D
$61$

Solution

(B) $(4^{1/4} + 5^{1/6})^{120}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{120}C_r (4^{1/4})^{120-r} (5^{1/6})^r$
$T_{r+1} = {}^{120}C_r (2^{1/2})^{120-r} (5^{r/6})$
$T_{r+1} = {}^{120}C_r (2^{60 - r/2}) (5^{r/6})$
પદ સંમેય હોવા માટે,$2$ અને $5$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આમ,$r/2$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ (તેથી $r$ એ $2$ નો ગુણક છે) અને $r/6$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ (તેથી $r$ એ $6$ નો ગુણક છે).
તેથી,$r$ એ $\text{lcm}(2, 6) = 6$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \leq r \leq 120$ આપેલ હોવાથી,$r$ ની શક્ય કિંમતો $0, 6, 12, \dots, 120$ છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી છે જ્યાં $a = 0$,$d = 6$,અને $l = 120$.
પદોની સંખ્યા $n = 21$ મળે છે.
280
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
એક ક્રિકેટ ટીમમાં $15$ ખેલાડીઓ છે,જેમાંથી $6$ બોલરો,$7$ બેટ્સમેન અને $2$ વિકેટકીપર છે. તેમની પાસેથી $11$ ખેલાડીઓની ટીમ એવી રીતે પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા શોધો કે જેમાં ઓછામાં ઓછા $4$ બોલરો,$5$ બેટ્સમેન અને $1$ વિકેટકીપરનો સમાવેશ થાય.
A
$888$
B
$120$
C
$777$
D
$111$

Solution

(C) કુલ ખેલાડીઓ = $15$ ($6$ બોલરો,$7$ બેટ્સમેન,$2$ વિકેટકીપર).
આપણે $11$ ખેલાડીઓ એવી રીતે પસંદ કરવાના છે કે જેમાં ઓછામાં ઓછા $4$ બોલરો,$5$ બેટ્સમેન અને $1$ વિકેટકીપર હોય.
(બોલરો,બેટ્સમેન,વિકેટકીપર) માટે શક્ય કિસ્સાઓ:
$1$. $(4, 5, 2): {}^{6}C_{4} \times {}^{7}C_{5} \times {}^{2}C_{2} = 15 \times 21 \times 1 = 315$
$2$. $(4, 6, 1): {}^{6}C_{4} \times {}^{7}C_{6} \times {}^{2}C_{1} = 15 \times 7 \times 2 = 210$
$3$. $(5, 5, 1): {}^{6}C_{5} \times {}^{7}C_{5} \times {}^{2}C_{1} = 6 \times 21 \times 2 = 252$
કુલ સરવાળો: $315 + 210 + 252 = 777$.
આમ,પસંદગીની કુલ રીતો $777$ છે.
281
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\lim _{x \rightarrow 0}(2-\cos x \sqrt{\cos 2 x})^{\left(\frac{x+2}{x^{2}}\right)}$ ની કિંમત $e^{a}$ હોય,તો $a$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $L = \lim _{x \rightarrow 0}(2-\cos x \sqrt{\cos 2 x})^{\frac{x+2}{x^{2}}}$.
આ $1^{\infty}$ સ્વરૂપ છે.
સૂત્ર $\lim _{x \rightarrow 0} f(x)^{g(x)} = e^{\lim _{x \rightarrow 0} (f(x)-1)g(x)}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = e^{\lim _{x \rightarrow 0} (2-\cos x \sqrt{\cos 2 x}-1) \left(\frac{x+2}{x^{2}}\right)}$
$L = e^{\lim _{x \rightarrow 0} (1-\cos x \sqrt{\cos 2 x}) \left(\frac{x+2}{x^{2}}\right)}$
જેમ $x \rightarrow 0$,તેમ $\frac{x+2}{x^2} \approx \frac{2}{x^2}$.
તેથી,$L = e^{\lim _{x \rightarrow 0} \frac{1-\cos x \sqrt{\cos 2 x}}{x^2} \times 2}$.
ધારો કે $f(x) = 1-\cos x \sqrt{\cos 2 x}$. ટેલર શ્રેણીના વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos x \approx 1 - \frac{x^2}{2}$ અને $\sqrt{\cos 2 x} = (1 - 2x^2)^{1/2} \approx 1 - x^2$.
$f(x) \approx 1 - (1 - \frac{x^2}{2})(1 - x^2) = 1 - (1 - x^2 - \frac{x^2}{2} + \frac{x^4}{2}) \approx \frac{3x^2}{2}$.
આમ,$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{f(x)}{x^2} = \frac{3}{2}$.
તેથી,$L = e^{\frac{3}{2} \times 2} = e^3$.
$e^a$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3$ મળે છે.
282
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=mx+c, m>0$ એ $y^{2}=-64x$ ની નાભિ જીવા છે,જે $(x+10)^{2}+y^{2}=4$ ને સ્પર્શે છે. તો $4\sqrt{2}(m+c)$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$34$
B
$64$
C
$62$
D
$32$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=-64x$ છે. $y^{2}=-4ax$ સાથે સરખાવતા,$a=16$ મળે. નાભિ $(-16, 0)$ છે.
$y=mx+c$ એ નાભિ જીવા હોવાથી,તે $(-16, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = m(-16) + c$,જે $c=16m$ આપે છે.
રેખા $y=mx+c$ એ વર્તુળ $(x+10)^{2}+y^{2}=4$ ને સ્પર્શે છે. વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-10, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r=2$ છે.
કેન્દ્ર $(-10, 0)$ થી રેખા $mx-y+c=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r=2$ જેટલું છે.
$\frac{|m(-10)-0+c|}{\sqrt{m^{2}+(-1)^{2}}} = 2$
$|c-10m| = 2\sqrt{m^{2}+1}$.
$c=16m$ મૂકતા,$|16m-10m| = 2\sqrt{m^{2}+1}$,તેથી $|6m| = 2\sqrt{m^{2}+1}$.
$m>0$ હોવાથી,$3m = \sqrt{m^{2}+1}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$9m^{2} = m^{2}+1$,તેથી $8m^{2}=1$,જે $m=\frac{1}{2\sqrt{2}}$ આપે છે.
ત્યારબાદ $c = 16m = 16 \times \frac{1}{2\sqrt{2}} = \frac{8}{\sqrt{2}}$.
અંતે,$4\sqrt{2}(m+c) = 4\sqrt{2}(\frac{1}{2\sqrt{2}} + \frac{8}{\sqrt{2}}) = 4\sqrt{2}(\frac{1+16}{2\sqrt{2}}) = 2(17) = 34$.
283
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $m, n$ માટે,જો $(1-y)^{m}(1+y)^{n}=1+a_{1} y+a_{2} y^{2}+\ldots +a_{m+n} y^{m+n}$ અને $a_{1}=a_{2}=10$ હોય,તો $(m+n)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$88$
B
$64$
C
$100$
D
$80$

Solution

(D) આપેલ વિસ્તરણ $(1-y)^{m}(1+y)^{n} = (1 - my + \frac{m(m-1)}{2}y^2 - \ldots)(1 + ny + \frac{n(n-1)}{2}y^2 + \ldots)$ છે.
$y$ નો સહગુણક $a_1 = n - m = 10$ છે $\ldots(1)$.
$y^2$ નો સહગુણક $a_2 = \frac{n(n-1)}{2} - mn + \frac{m(m-1)}{2} = 10$ છે.
$2$ વડે ગુણતા,$n^2 - n - 2mn + m^2 - m = 20$ મળે.
ગોઠવતા,$(n-m)^2 - (n+m) = 20$ મળે.
સમીકરણ $(1)$ માંથી $n-m = 10$ મૂકતા,$10^2 - (n+m) = 20$ મળે.
$100 - (n+m) = 20$.
$n+m = 100 - 20 = 80$.
284
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $r_{1}$ અને $r_{2}$ એ સૌથી મોટા અને સૌથી નાના વર્તુળોની ત્રિજ્યાઓ છે,જે બિંદુ $(-4, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેમના કેન્દ્રો વર્તુળ $x^{2} + y^{2} + 2x + 4y - 4 = 0$ ના પરિઘ પર આવેલા છે. જો $\frac{r_{1}}{r_{2}} = a + b \sqrt{2}$ હોય,તો $a + b$ ની કિંમત શોધો:
A
$3$
B
$11$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^{2} + y^{2} + 2x + 4y - 4 = 0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C$ $(-1, -2)$ છે અને ત્રિજ્યા $R = 3$ છે.
બિંદુ $P(-4, 1)$ અને કેન્દ્ર $C$ વચ્ચેનું અંતર $CP = 3 \sqrt{2}$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $O$ (જે વર્તુળ $C$ પર છે) અને બિંદુ $P$ વચ્ચેનું અંતર છે.
ન્યૂનતમ ત્રિજ્યા $r_{2} = CP - R = 3 \sqrt{2} - 3$ અને મહત્તમ ત્રિજ્યા $r_{1} = CP + R = 3 \sqrt{2} + 3$ છે.
$\frac{r_{1}}{r_{2}} = \frac{3 \sqrt{2} + 3}{3 \sqrt{2} - 3} = 3 + 2 \sqrt{2}$.
તેથી $a = 3$ અને $b = 2$ મળે છે.
માટે $a + b = 3 + 2 = 5$.
285
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો છ અવલોકનો $7, 10, 11, 15, a, b$ નો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $10$ અને $\frac{20}{3}$ હોય,તો $|a-b|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$7$
B
$11$
C
$9$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ $6$ અવલોકનો માટે મધ્યક $\bar{x} = 10$ છે:
$\frac{7+10+11+15+a+b}{6} = 10$
$43+a+b = 60 \Rightarrow a+b = 17 \quad (i)$
આપેલ વિચરણ $\sigma^2 = \frac{20}{3}$ છે:
$\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\bar{x})^2$
$\frac{20}{3} = \frac{7^2+10^2+11^2+15^2+a^2+b^2}{6} - 10^2$
$\frac{20}{3} + 100 = \frac{495+a^2+b^2}{6}$
$640 = 495 + a^2 + b^2 \Rightarrow a^2 + b^2 = 145 \quad (ii)$
$(a+b)^2 = a^2 + b^2 + 2ab$ નો ઉપયોગ કરતા:
$17^2 = 145 + 2ab$ $\Rightarrow 289 = 145 + 2ab$ $\Rightarrow ab = 72$
હવે,$(a-b)^2 = (a+b)^2 - 4ab = 289 - 288 = 1$
$|a-b| = 1$
286
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો શ્રેણી $\log _{9^{1 / 2}} x + \log _{9^{1 / 3}} x + \log _{9^{1 / 4}} x + \dots$ જ્યાં $x > 0$ ના પ્રથમ $21$ પદોનો સરવાળો $504$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$81$
B
$243$
C
$7$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $\log _{9^{1/2}} x + \log _{9^{1/3}} x + \log _{9^{1/4}} x + \dots$ છે.
$\log_{a^b} x = \frac{1}{b} \log_a x$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,પદો નીચે મુજબ થાય છે:
$2 \log_9 x + 3 \log_9 x + 4 \log_9 x + \dots$
આ $21$ પદોની સમાંતર શ્રેણી છે જ્યાં પ્રથમ પદ $a = 2 \log_9 x$ અને સામાન્ય તફાવત $d = \log_9 x$ છે.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \frac{n}{2} [2a + (n-1)d]$ છે.
$n = 21$ માટે,$S_{21} = \frac{21}{2} [2(2 \log_9 x) + (21-1) \log_9 x] = 504$.
$S_{21} = \frac{21}{2} [4 \log_9 x + 20 \log_9 x] = \frac{21}{2} [24 \log_9 x] = 252 \log_9 x$.
આપેલ છે કે $252 \log_9 x = 504$,તેથી $\log_9 x = 2$.
આમ,$x = 9^2 = 81$.
287
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક કાટકોણ ત્રિકોણમાં,સૌથી નાનો ખૂણો $\theta$ છે. જો તેની બાજુઓના વ્યસ્ત લેવાથી બનતો ત્રિકોણ પણ કાટકોણ ત્રિકોણ હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{\sqrt{5}+1}{4}$
B
$\frac{\sqrt{5}-1}{2}$
C
$\frac{\sqrt{2}-1}{2}$
D
$\frac{\sqrt{5}-1}{4}$

Solution

(B) ધારો કે કાટકોણ ત્રિકોણની બાજુઓ $a, b, c$ છે જ્યાં $c$ કર્ણ છે. તેથી,$c^2 = a^2 + b^2$.
આપેલ છે કે બાજુઓના વ્યસ્તથી બનતો ત્રિકોણ પણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે,તેથી $\frac{1}{a}, \frac{1}{b}, \frac{1}{c}$ માં સૌથી મોટી બાજુ કર્ણ હશે. $c$ સૌથી મોટી બાજુ હોવાથી,$\frac{1}{c}$ સૌથી નાની છે,તેથી $\frac{1}{a}$ સૌથી મોટી છે.
તેથી,$(\frac{1}{a})^2 = (\frac{1}{b})^2 + (\frac{1}{c})^2$.
$a = c \sin \theta$ અને $b = c \cos \theta$ મૂકતા:
$\frac{1}{c^2 \sin^2 \theta} = \frac{1}{c^2 \cos^2 \theta} + \frac{1}{c^2}$
$\frac{1}{\sin^2 \theta} = \frac{1}{\cos^2 \theta} + 1$
$1 = \tan^2 \theta + \sin^2 \theta$
$1 = \frac{\sin^2 \theta}{1 - \sin^2 \theta} + \sin^2 \theta$
ધારો કે $x = \sin^2 \theta$. તો $x^2 - 3x + 1 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{3 - \sqrt{5}}{2}$.
$\sin \theta = \sqrt{\frac{3 - \sqrt{5}}{2}} = \frac{\sqrt{5}-1}{2}$.
Solution diagram
288
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય $y = 4x^2 + 1$ પરનું એક ચલ બિંદુ છે. ધારો કે $Q(c, c)$ એ $P$ માંથી રેખા $y = x$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $R(h, k)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $R$ નો બિંદુપથ શોધો:
A
$(3x - y)^2 + (x - 3y) + 2 = 0$
B
$2(x - 3y)^2 + (3x - y) + 2 = 0$
C
$2(3x - y)^2 + (x - 3y) + 2 = 0$
D
$(3x - y)^2 + 2(x - 3y) + 2 = 0$

Solution

(C) ધારો કે $P = (x, y)$ એ $y = 4x^2 + 1$ પરનું બિંદુ છે. રેખા $PQ$ એ $y = x$ ને લંબ છે,તેથી તેનો ઢાળ $-1$ છે. રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $X + Y = x + y$ છે.
$Q(c, c)$ એ $PQ$ અને $y = x$ પર હોવાથી,$c = \frac{x + y}{2}$.
$Q = (\frac{x + y}{2}, \frac{x + y}{2})$.
$R(h, k)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$h = \frac{3x + y}{4}$ અને $k = \frac{x + 3y}{4}$.
$x = \frac{3h - k}{2}$ અને $y = \frac{3k - h}{2}$ મળે છે.
$y = 4x^2 + 1$ માં કિંમત મૂકતા: $\frac{3k - h}{2} = 4(\frac{3h - k}{2})^2 + 1$.
$3k - h = 2(3h - k)^2 + 2$.
$2(3h - k)^2 + (h - 3k) + 2 = 0$.
આમ,બિંદુપથ $2(3x - y)^2 + (x - 3y) + 2 = 0$ છે.
Solution diagram
289
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
નીચેના ત્રણ વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(A)$ જો $3+3=7$ તો $4+3=8$.
$(B)$ જો $5+3=8$ તો પૃથ્વી સપાટ છે.
$(C)$ જો $(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા હોય તો $5+6=17$.
તો,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$(A)$ અને $(C)$ સાચા છે જ્યારે $(B)$ ખોટું છે
B
$(A)$ સાચું છે જ્યારે $(B)$ અને $(C)$ ખોટા છે
C
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(B)$ અને $(C)$ સાચા છે
D
$(A)$ અને $(B)$ ખોટા છે જ્યારે $(C)$ સાચું છે

Solution

(A) તર્કશાસ્ત્રમાં,શરતી વિધાન $P \rightarrow Q$ ત્યારે જ ખોટું હોય છે જ્યારે $P$ સાચું હોય અને $Q$ ખોટું હોય. અન્યથા,તે સાચું હોય છે.
વિધાન $(A)$: $P: 3+3=7$ (ખોટું),$Q: 4+3=8$ (ખોટું). $P$ ખોટું હોવાથી,$P \rightarrow Q$ સાચું છે.
વિધાન $(B)$: $P: 5+3=8$ (સાચું),$Q: \text{પૃથ્વી સપાટ છે}$ (ખોટું). $P$ સાચું અને $Q$ ખોટું હોવાથી,$P \rightarrow Q$ ખોટું છે.
વિધાન $(C)$: $P: (A) \text{ સાચું છે અને } (B) \text{ સાચું છે}$ (ખોટું,કારણ કે $(B)$ ખોટું છે),$Q: 5+6=17$ (ખોટું). $P$ ખોટું હોવાથી,$P \rightarrow Q$ સાચું છે.
આમ,$(A)$ સાચું છે,$(B)$ ખોટું છે,અને $(C)$ સાચું છે.
290
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$a > 0$ માટે,ધારો કે $\frac{1}{a(a+1)(a+2) \ldots(a+20)}=\sum_{k=0}^{20} \frac{A_{k}}{a+k}$. તો $100\left(\frac{A_{14}+A_{15}}{A_{13}}\right)^{2}$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$9$
B
$27$
C
$3$
D
$81$

Solution

(A) આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટનનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $A_k = \lim_{a \to -k} \frac{a+k}{a(a+1)\ldots(a+20)}$.
$A_k = \frac{1}{(-k)(-k+1)\ldots(-1)(1)(2)\ldots(20-k)} = \frac{1}{(-1)^k k! (20-k)!}$.
આમ,$A_k = \frac{(-1)^k}{k!(20-k)!}$.
આપણે $\frac{A_{14}+A_{15}}{A_{13}}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$A_{14} = \frac{(-1)^{14}}{14!6!} = \frac{1}{14!6!}$.
$A_{15} = \frac{(-1)^{15}}{15!5!} = -\frac{1}{15!5!}$.
$A_{13} = \frac{(-1)^{13}}{13!7!} = -\frac{1}{13!7!}$.
$\frac{A_{14}}{A_{13}} = \frac{1}{14!6!} \times (-13!7!) = -\frac{7}{14} = -\frac{1}{2}$.
$\frac{A_{15}}{A_{13}} = -\frac{1}{15!5!} \times (-13!7!) = \frac{7 \times 6}{15 \times 14} = \frac{42}{210} = \frac{1}{5}$.
તેથી,$100\left(\frac{A_{14}}{A_{13}} + \frac{A_{15}}{A_{13}}\right)^2 = 100\left(-\frac{1}{2} + \frac{1}{5}\right)^2 = 100\left(-\frac{3}{10}\right)^2 = 100 \times \frac{9}{100} = 9$.
291
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો વક્ર $y^{2}=6x$ પરનું બિંદુ,જે બિંદુ $\left(3, \frac{3}{2}\right)$ ની સૌથી નજીક હોય તે $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $2(\alpha+\beta)$ ની કિંમત $.....$ થાય.
A
$3$
B
$9$
C
$12$
D
$27$

Solution

(B) કોઈ બિંદુથી વક્ર સુધીનું લઘુત્તમ અંતર તે બિંદુએ વક્રના અભિલંબ (normal) ની દિશામાં હોય છે.
ધારો કે પરવલય $y^{2}=6x$ પરનું બિંદુ $P\left(\frac{3}{2}t^{2}, 3t\right)$ છે,જ્યાં $4a=6 \Rightarrow a=\frac{3}{2}$.
બિંદુ $P(t)$ પરના અભિલંબનું સમીકરણ $tx + y = 2at + at^{3}$ છે.
$a=\frac{3}{2}$ મૂકતા,અભિલંબનું સમીકરણ $tx + y = 3t + \frac{3}{2}t^{3}$ મળે છે.
આ અભિલંબ બિંદુ $\left(3, \frac{3}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$t(3) + \frac{3}{2} = 3t + \frac{3}{2}t^{3}$
$3t + \frac{3}{2} = 3t + \frac{3}{2}t^{3}$
$\frac{3}{2} = \frac{3}{2}t^{3}$
$t^{3} = 1 \Rightarrow t = 1$.
આમ,બિંદુ $P$ એ $\left(\frac{3}{2}(1)^{2}, 3(1)\right) = \left(\frac{3}{2}, 3\right)$ છે.
તેથી,$\alpha = \frac{3}{2}$ અને $\beta = 3$.
$2(\alpha+\beta) = 2\left(\frac{3}{2} + 3\right) = 2\left(\frac{9}{2}\right) = 9$.
Solution diagram
292
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\alpha x e^{x}-\beta \log _{e}(1+x)+\gamma x^{2} e^{-x}}{x \sin ^{2} x}=10$,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma \in R$,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$9$
B
$6$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(C) આપેલ છે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\alpha x e^{x}-\beta \log _{e}(1+x)+\gamma x^{2} e^{-x}}{x \sin ^{2} x}=10$.
$\sin x \approx x$ હોવાથી,પદાવલિ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\alpha x e^{x}-\beta \log _{e}(1+x)+\gamma x^{2} e^{-x}}{x^{3}}=10$ બને છે.
ટેલર શ્રેણીનો ઉપયોગ કરતા:
$e^{x} = 1+x+\frac{x^{2}}{2}+\dots$
$\log _{e}(1+x) = x-\frac{x^{2}}{2}+\frac{x^{3}}{3}-\dots$
$e^{-x} = 1-x+\frac{x^{2}}{2}-\dots$
કિંમતો મુકતા:
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \frac{\alpha x(1+x+\frac{x^{2}}{2}) - \beta(x-\frac{x^{2}}{2}+\frac{x^{3}}{3}) + \gamma x^{2}(1-x)}{x^{3}} = 10$
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \frac{x(\alpha-\beta) + x^{2}(\alpha+\frac{\beta}{2}+\gamma) + x^{3}(\frac{\alpha}{2}-\frac{\beta}{3}-\gamma)}{x^{3}} = 10$
લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવે તે માટે $x$ અને $x^{2}$ ના સહગુણકો $0$ હોવા જોઈએ:
$1) \alpha-\beta = 0 \Rightarrow \alpha = \beta$
$2) \alpha+\frac{\beta}{2}+\gamma = 0 \Rightarrow \gamma = -\frac{3\alpha}{2}$
$3) \frac{\alpha}{2}-\frac{\beta}{3}-\gamma = 10$
$\alpha, \beta, \gamma$ ની કિંમતો મુકતા:
$\frac{\alpha}{2}-\frac{\alpha}{3}-(-\frac{3\alpha}{2}) = 10$ $\Rightarrow \frac{10\alpha}{6} = 10$ $\Rightarrow \alpha = 6$.
તેથી,$\alpha = 6, \beta = 6, \gamma = -9$.
$\alpha+\beta+\gamma = 6+6-9 = 3$.
293
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$x > 0$ માટે સમીકરણ $\log _{(x+1)}(2 x^{2}+7 x+5)+\log _{(2 x+5)}(x+1)^{2}-4=0$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\log _{(x+1)}(2 x^{2}+7 x+5)+\log _{(2 x+5)}(x+1)^{2}-4=0$.
અવયવ પાડતા: $2x^2+7x+5 = (2x+5)(x+1)$.
લોગના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા: $\log _{(x+1)}(2x+5)(x+1) + 2\log _{(2x+5)}(x+1) - 4 = 0$.
$\log _{(x+1)}(2x+5) + 1 + 2\log _{(2x+5)}(x+1) - 4 = 0$.
ધારો કે $t = \log _{(x+1)}(2x+5)$. તો $\log _{(2x+5)}(x+1) = \frac{1}{t}$.
સમીકરણ $t + 1 + \frac{2}{t} - 4 = 0$ બને છે,જે $t + \frac{2}{t} - 3 = 0$ માં પરિણમે છે.
$t$ વડે ગુણતા: $t^2 - 3t + 2 = 0$,તેથી $(t-1)(t-2) = 0$.
કિસ્સો $1$: $t=1$ $\Rightarrow \log _{(x+1)}(2x+5) = 1$ $\Rightarrow 2x+5 = x+1$ $\Rightarrow x = -4$. $x > 0$ હોવાથી,આ ઉકેલ અમાન્ય છે.
કિસ્સો $2$: $t=2$ $\Rightarrow \log _{(x+1)}(2x+5) = 2$ $\Rightarrow 2x+5 = (x+1)^2$ $\Rightarrow 2x+5 = x^2+2x+1$ $\Rightarrow x^2 = 4$.
$x > 0$ હોવાથી,$x = 2$.
આમ,માત્ર $1$ ઉકેલ મળે છે.
294
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\{a_{n}\}_{n=1}^{\infty}$ એક શ્રેણી છે જેથી $a_{1}=1, a_{2}=1$ અને તમામ $n \geq 1$ માટે $a_{n+2}=2a_{n+1}+a_{n}$ છે. તો $47 \sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n}}{2^{3n}}$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$4$
B
$7$
C
$11$
D
$9$

Solution

(B) ધારો કે $P = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n}}{8^{n}}$.
આપેલ પુનરાવર્તિત સંબંધ $a_{n+2} = 2a_{n+1} + a_{n}$ છે.
$8^{n+2}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $\frac{a_{n+2}}{8^{n+2}} = \frac{2a_{n+1}}{8^{n+2}} + \frac{a_{n}}{8^{n+2}}$.
$n=1$ થી $\infty$ સુધી સરવાળો કરતા:
$\sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n+2}}{8^{n+2}} = \frac{2}{8} \sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n+1}}{8^{n+1}} + \frac{1}{64} \sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n}}{8^{n}}$.
ધારો કે $S = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n}}{8^{n}} = P$. તો $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n+1}}{8^{n+1}} = P - \frac{a_{1}}{8} = P - \frac{1}{8}$.
અને $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_{n+2}}{8^{n+2}} = P - \frac{a_{1}}{8} - \frac{a_{2}}{64} = P - \frac{1}{8} - \frac{1}{64}$.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$P - \frac{1}{8} - \frac{1}{64} = \frac{1}{4}(P - \frac{1}{8}) + \frac{1}{64}P$.
$64$ વડે ગુણતા:
$64P - 8 - 1 = 16(P - \frac{1}{8}) + P$.
$64P - 9 = 16P - 2 + P$.
$64P - 9 = 17P - 2$.
$47P = 7$.
295
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
શિરોબિંદુઓ $A(-2, 3)$,$B(1, 9)$ અને $C(3, 8)$ ધરાવતો ત્રિકોણ ધ્યાનમાં લો. જો ત્રિકોણ $ABC$ ના પરિકેન્દ્રમાંથી પસાર થતી રેખા $L$,રેખા $BC$ ને દુભાગતી હોય અને $y$-અક્ષને બિંદુ $\left(0, \frac{\alpha}{2}\right)$ પર છેદતી હોય,તો વાસ્તવિક સંખ્યા $\alpha$ નું મૂલ્ય $.....$ છે.
A
$81$
B
$3$
C
$9$
D
$45$

Solution

(C) પ્રથમ,$\triangle ABC$ ની બાજુઓની લંબાઈ શોધો:
$AB^2 = (1 - (-2))^2 + (9 - 3)^2 = 3^2 + 6^2 = 9 + 36 = 45 \Rightarrow AB = \sqrt{45}$
$BC^2 = (3 - 1)^2 + (8 - 9)^2 = 2^2 + (-1)^2 = 4 + 1 = 5 \Rightarrow BC = \sqrt{5}$
$AC^2 = (3 - (-2))^2 + (8 - 3)^2 = 5^2 + 5^2 = 25 + 25 = 50 \Rightarrow AC = \sqrt{50}$
અહીં $AB^2 + BC^2 = 45 + 5 = 50 = AC^2$ હોવાથી,આ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $\angle B = 90^{\circ}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,પરિકેન્દ્ર એ કર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ હોય છે.
પરિકેન્દ્ર $= \left(\frac{-2 + 3}{2}, \frac{3 + 8}{2}\right) = \left(\frac{1}{2}, \frac{11}{2}\right)$.
$BC$ નું મધ્યબિંદુ $= \left(\frac{1 + 3}{2}, \frac{9 + 8}{2}\right) = \left(2, \frac{17}{2}\right)$.
રેખા $L$ એ $\left(\frac{1}{2}, \frac{11}{2}\right)$ અને $\left(2, \frac{17}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે.
ઢાળ $m = \frac{\frac{17}{2} - \frac{11}{2}}{2 - \frac{1}{2}} = \frac{3}{\frac{3}{2}} = 2$.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $y - \frac{11}{2} = 2(x - \frac{1}{2})$ $\Rightarrow y = 2x - 1 + \frac{11}{2}$ $\Rightarrow y = 2x + \frac{9}{2}$ છે.
આ રેખા $y$-અક્ષને $\left(0, \frac{\alpha}{2}\right)$ પર છેદે છે,તેથી $\frac{\alpha}{2} = \frac{9}{2}$,જેનું સાદુંરૂપ આપતા $\alpha = 9$ મળે છે.
Solution diagram
296
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો,સમીકરણ $[e^{x}]^{2} + [e^{x} + 1] - 3 = 0$ નું સમાધાન કરતા $x \in \mathbb{R}$ ના મૂલ્યો કયા અંતરાલમાં છે?
A
$[\log_{e} 2, \log_{e} 3)$
B
$[0, 1/e)$
C
$[0, \log_{e} 2)$
D
$[1, e)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $[e^{x}]^{2} + [e^{x} + 1] - 3 = 0$.
કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે $[x + n] = [x] + n$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $[e^{x} + 1] = [e^{x}] + 1$ મળે છે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $[e^{x}]^{2} + [e^{x}] + 1 - 3 = 0$.
ધારો કે $t = [e^{x}]$. તો સમીકરણ $t^{2} + t - 2 = 0$ બને છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(t + 2)(t - 1) = 0$,જે $t = -2$ અથવા $t = 1$ આપે છે.
કારણ કે $e^{x} > 0$,$[e^{x}]$ એ $-2$ હોઈ શકે નહીં.
તેથી,$[e^{x}] = 1$.
મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેયની વ્યાખ્યા મુજબ,$1 \leq e^{x} < 2$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln(1) \leq x < \ln(2)$.
કારણ કે $\ln(1) = 0$,આપણને $0 \leq x < \ln(2)$ મળે છે.
તેથી,$x \in [0, \ln 2)$.
297
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $n$ એ સમીકરણ $z^{2}+3 \bar{z}=0$ ના ઉકેલોની સંખ્યા દર્શાવે છે,જ્યાં $z$ એ સંકર સંખ્યા છે. તો $\sum_{k=0}^{\infty} \frac{1}{n^{k}}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $z^{2}+3 \bar{z}=0$.
ધારો કે $z=x+iy$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $(x+iy)^{2}+3(x-iy)=0$.
$x^{2}-y^{2}+2ixy+3x-3iy=0$.
$(x^{2}-y^{2}+3x) + i(2xy-3y) = 0$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$1) \ 2xy-3y=0 \Rightarrow y(2x-3)=0$.
આથી $y=0$ અથવા $x=\frac{3}{2}$ મળે.
કિસ્સો $1$: જો $y=0$,તો $x^{2}+3x=0 \Rightarrow x(x+3)=0$,તેથી $x=0$ અથવા $x=-3$. ઉકેલો: $(0,0)$ અને $(-3,0)$.
કિસ્સો $2$: જો $x=\frac{3}{2}$,તો $(\frac{3}{2})^{2}-y^{2}+3(\frac{3}{2})=0$ $\Rightarrow \frac{9}{4}-y^{2}+\frac{9}{2}=0$ $\Rightarrow y^{2}=\frac{27}{4}$ $\Rightarrow y=\pm \frac{3\sqrt{3}}{2}$. ઉકેલો: $(\frac{3}{2}, \frac{3\sqrt{3}}{2})$ અને $(\frac{3}{2}, -\frac{3\sqrt{3}}{2})$.
કુલ ઉકેલોની સંખ્યા $n=4$.
આપણે $\sum_{k=0}^{\infty} \frac{1}{n^{k}} = \sum_{k=0}^{\infty} (\frac{1}{4})^{k}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
આ એક અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a=1$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r=\frac{1}{4}$ છે.
સરવાળો $= \frac{a}{1-r} = \frac{1}{1-\frac{1}{4}} = \frac{1}{\frac{3}{4}} = \frac{4}{3}$.
298
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે રેખા $L: 2x + y = k, k > 0$ એ અતિવલય $x^2 - y^2 = 3$ નો સ્પર્શક છે. જો $L$ એ પરવલય $y^2 = \alpha x$ નો પણ સ્પર્શક હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$24$
B
$-12$
C
$-24$
D
$12$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $y = -2x + k$ છે. તે અતિવલય $x^2 - y^2 = 3$ $(a^2 = 3, b^2 = 3)$ નો સ્પર્શક હોવાથી,સ્પર્શકની શરત $y = mx \pm \sqrt{a^2m^2 - b^2}$ મુજબ:
$k = \sqrt{3(-2)^2 - 3} = \sqrt{3(4) - 3} = \sqrt{9} = 3$ (કારણ કે $k > 0$).
તેથી,રેખા $y = -2x + 3$ છે.
આ રેખા પરવલય $y^2 = \alpha x$ નો સ્પર્શક બને તે માટે,તે $c = \frac{\alpha}{4m}$ ની શરતનું પાલન કરવું જોઈએ.
અહીં,$m = -2$ અને $c = 3$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $3 = \frac{\alpha}{4(-2)} = \frac{\alpha}{-8}$.
તેથી,$\alpha = 3 \times (-8) = -24$.
299
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{n}$ એ સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો દર્શાવે છે. જો $S_{10} = 530$ અને $S_{5} = 140$ હોય,તો $S_{20} - S_{6}$ ની કિંમત શોધો:
A
$1852$
B
$1842$
C
$1872$
D
$1862$

Solution

(D) સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_{n} = \frac{n}{2} \{2a + (n-1)d\}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $S_{10} = 530$,તેથી $\frac{10}{2} \{2a + 9d\} = 530 \Rightarrow 2a + 9d = 106 \quad \dots(1)$.
આપેલ છે કે $S_{5} = 140$,તેથી $\frac{5}{2} \{2a + 4d\} = 140 \Rightarrow 2a + 4d = 56 \quad \dots(2)$.
સમીકરણ $(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતાં,$5d = 50$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $d = 10$.
$d = 10$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા,$2a + 4(10) = 56$ $\Rightarrow 2a = 16$ $\Rightarrow a = 8$.
હવે,$S_{20} - S_{6} = \frac{20}{2} \{2a + 19d\} - \frac{6}{2} \{2a + 5d\}$.
$= 10(2(8) + 19(10)) - 3(2(8) + 5(10))$.
$= 10(16 + 190) - 3(16 + 50)$.
$= 10(206) - 3(66) = 2060 - 198 = 1862$.
300
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું બુલિયન પદાવલિ (Boolean expression) નિત્યસત્ય (tautology) નથી?
A
$(\sim p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$
B
$(q$ $\Rightarrow p) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$
C
$(p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$
D
$(p$ $\Rightarrow \sim q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$

Solution

(A) દરેક પદાવલિને $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને ચકાસીએ:
$A) (\sim p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (p \vee q) \vee (q \vee p) \equiv p \vee q$. આ નિત્યસત્ય નથી કારણ કે તે $p$ અને $q$ ના સત્ય મૂલ્યો પર આધાર રાખે છે.
$B) (q$ $\Rightarrow p) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (\sim q \vee p) \vee (q \vee p) \equiv (\sim q \vee q) \vee p \equiv T \vee p \equiv T$. આ નિત્યસત્ય છે.
$C) (p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (\sim p \vee q) \vee (q \vee p) \equiv (\sim p \vee p) \vee q \equiv T \vee q \equiv T$. આ નિત્યસત્ય છે.
$D) (p$ $\Rightarrow \sim q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (\sim p \vee \sim q) \vee (q \vee p) \equiv (\sim p \vee p) \vee (\sim q \vee q) \equiv T \vee T \equiv T$. આ નિત્યસત્ય છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ માં આપેલી પદાવલિ નિત્યસત્ય નથી.
301
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
સંકલન $\int \limits_{0}^{1} \frac{\sqrt{x} \, dx}{(1+x)(1+3 x)(3+x)}$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$\frac{\pi}{8}\left(1-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$
B
$\frac{\pi}{4}\left(1-\frac{\sqrt{3}}{6}\right)$
C
$\frac{\pi}{8}\left(1-\frac{\sqrt{3}}{6}\right)$
D
$\frac{\pi}{4}\left(1-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$

Solution

(A) $I = \int_{0}^{1} \frac{\sqrt{x}}{(1+x)(1+3x)(3+x)} \, dx$
ધારો કે $x = t^2$,તેથી $dx = 2t \, dt$. જ્યારે $x=0, t=0$ અને જ્યારે $x=1, t=1$.
$I = \int_{0}^{1} \frac{t(2t)}{(t^2+1)(1+3t^2)(3+t^2)} \, dt = \int_{0}^{1} \frac{2t^2}{(t^2+1)(3t^2+1)(t^2+3)} \, dt$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને,આપણે સંકલ્યને આ રીતે લખી શકીએ:
$\frac{2t^2}{(t^2+1)(3t^2+1)(t^2+3)} = \frac{A}{t^2+1} + \frac{B}{3t^2+1} + \frac{C}{t^2+3}$
સહગુણકો શોધતા,આપણને $A = \frac{1}{2}, B = -\frac{3}{8}, C = -\frac{1}{8}$ મળે છે.
$I = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \frac{dt}{t^2+1} - \frac{3}{8} \int_{0}^{1} \frac{dt}{3t^2+1} - \frac{1}{8} \int_{0}^{1} \frac{dt}{t^2+3}$
$I = \frac{1}{2} [\tan^{-1}(t)]_{0}^{1} - \frac{3}{8} \cdot \frac{1}{\sqrt{3}} [\tan^{-1}(\sqrt{3}t)]_{0}^{1} - \frac{1}{8} \cdot \frac{1}{\sqrt{3}} [\tan^{-1}(\frac{t}{\sqrt{3}})]_{0}^{1}$
$I = \frac{1}{2} (\frac{\pi}{4}) - \frac{\sqrt{3}}{8} (\frac{\pi}{3}) - \frac{\sqrt{3}}{24} (\frac{\pi}{6})$
ગણતરી કરતા,અંતિમ જવાબ $I = \frac{\pi}{8}(1 - \frac{\sqrt{3}}{2})$ મળે છે.
302
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S$ એ બિંદુ $Q(1,3,4)$ નું સમતલ $2x-y+z+3=0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ છે અને $R(3,5,\gamma)$ એ આ સમતલ પરનું એક બિંદુ છે. તો રેખાખંડ $SR$ ની લંબાઈનો વર્ગ ..... છે.
A
$72$
B
$27$
C
$36$
D
$6$

Solution

(A) કારણ કે $R(3,5,\gamma)$ એ સમતલ $2x-y+z+3=0$ પર આવેલું છે,તેથી:
$2(3) - 5 + \gamma + 3 = 0$
$6 - 5 + \gamma + 3 = 0$
$4 + \gamma = 0 \Rightarrow \gamma = -4$.
આમ,$R$ એ $(3,5,-4)$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, -1, 1)$ છે. રેખા $QS$ એ $Q(1,3,4)$ માંથી પસાર થાય છે અને $\vec{n}$ ને સમાંતર છે.
રેખા $QS$ નું સમીકરણ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-3}{-1} = \frac{z-4}{1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $F(2\lambda+1, -\lambda+3, \lambda+4)$ છે.
$F$ એ $Q$ માંથી સમતલ પરના લંબનો લંબપાદ હોવાથી,તે સમતલ પર આવેલું છે:
$2(2\lambda+1) - (-\lambda+3) + (\lambda+4) + 3 = 0$
$4\lambda + 2 + \lambda - 3 + \lambda + 4 + 3 = 0$
$6\lambda + 6 = 0 \Rightarrow \lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને $F$ માં મૂકતા,આપણને $F(-1, 4, 3)$ મળે છે.
$F$ એ $QS$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,ધારો કે $S = (x_s, y_s, z_s)$:
$\frac{x_s+1}{2} = -1 \Rightarrow x_s = -3$
$\frac{y_s+3}{2} = 4 \Rightarrow y_s = 5$
$\frac{z_s+4}{2} = 3 \Rightarrow z_s = 2$.
તેથી,$S = (-3, 5, 2)$.
રેખાખંડ $SR$ ની લંબાઈનો વર્ગ:
$SR^2 = (3 - (-3))^2 + (5 - 5)^2 + (-4 - 2)^2$
$SR^2 = (6)^2 + (0)^2 + (-6)^2 = 36 + 0 + 36 = 72$.
Solution diagram
303
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$ $5$
$P(X)$ $K$ $2K$ $2K$ $3K$ $K$

ધારો કે $p=P(1 < X < 4 \mid X < 3)$. જો $5p = \lambda K$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત .... છે.
A
$15$
B
$30$
C
$45$
D
$19$

Solution

(B) સંભાવના વિતરણ માટે,બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
$\sum P(X) = K + 2K + 2K + 3K + K = 9K = 1 \Rightarrow K = \frac{1}{9}$.
આપણે $p = P(1 < X < 4 \mid X < 3)$ શોધવાની જરૂર છે.
શરતી સંભાવનાની વ્યાખ્યા મુજબ,$P(A \mid B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)}$.
અહીં,$A = \{2, 3\}$ અને $B = \{1, 2\}$.
$A \cap B = \{2\}$.
તેથી,$p = \frac{P(X=2)}{P(X=1) + P(X=2)} = \frac{2K}{K + 2K} = \frac{2K}{3K} = \frac{2}{3}$.
આપેલ છે કે $5p = \lambda K$,કિંમતો મૂકતા:
$5 \times \left(\frac{2}{3}\right) = \lambda \times \left(\frac{1}{9}\right)$.
$\frac{10}{3} = \frac{\lambda}{9}$.
$\lambda = \frac{10 \times 9}{3} = 30$.
304
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\text{જો } \int \frac{2 e^{x}+3 e^{-x}}{4 e^{x}+7 e^{-x}} d x=\frac{1}{14}\left(u x+v \log _{e}\left(4 e^{x}+7 e^{-x}\right)\right)+C$ જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક હોય,તો $u+v$ ની કિંમત .... થાય.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \frac{2 e^{x}+3 e^{-x}}{4 e^{x}+7 e^{-x}} d x$.
અંશને $2 e^{x}+3 e^{-x} = A(4 e^{x}+7 e^{-x}) + B(4 e^{x}-7 e^{-x})$ સ્વરૂપે લખતા.
$e^{x}$ અને $e^{-x}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$4A + 4B = 2 \Rightarrow A+B = \frac{1}{2}$
$7A - 7B = 3 \Rightarrow A-B = \frac{3}{7}$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2A = \frac{1}{2} + \frac{3}{7} = \frac{7+6}{14} = \frac{13}{14} \Rightarrow A = \frac{13}{28}$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $2B = \frac{1}{2} - \frac{3}{7} = \frac{7-6}{14} = \frac{1}{14} \Rightarrow B = \frac{1}{28}$.
આમ,$I = \int \left( \frac{13}{28} + \frac{1}{28} \frac{4 e^{x}-7 e^{-x}}{4 e^{x}+7 e^{-x}} \right) d x$.
$I = \frac{13}{28} x + \frac{1}{28} \log_{e} |4 e^{x}+7 e^{-x}| + C$.
આપેલ સ્વરૂપ $\frac{1}{14}(u x + v \log_{e}(4 e^{x}+7 e^{-x})) + C$ સાથે સરખાવતા,આપણે $I$ ને નીચે મુજબ લખી શકીએ:
$I = \frac{1}{14} (\frac{13}{2} x + \frac{1}{2} \log_{e}(4 e^{x}+7 e^{-x})) + C$.
સરખામણી કરતા,$u = \frac{13}{2}$ અને $v = \frac{1}{2}$ મળે છે.
તેથી,$u+v = \frac{13}{2} + \frac{1}{2} = \frac{14}{2} = 7$.
305
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
સમીકરણ $e^{4x} + 2e^{3x} - e^{x} - 6 = 0$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે $e^{x} = t$. કારણ કે તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે $e^{x} > 0$ છે,તેથી $t > 0$ હોવું જોઈએ.
આપેલ સમીકરણ $f(t) = t^{4} + 2t^{3} - t - 6 = 0$ બને છે.
વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $t > 0$ માટે વિધેય $f(t)$ નું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ.
વિકલન મેળવો: $f'(t) = 4t^{3} + 6t^{2} - 1$.
દ્વિતીય વિકલન મેળવો: $f''(t) = 12t^{2} + 12t$. $t > 0$ માટે,$f''(t) > 0$,જેનો અર્થ છે કે $t > 0$ માટે $f'(t)$ સતત વધતું વિધેય છે.
$f'(0) = -1$ અને $f'(1) = 4 + 6 - 1 = 9$. કારણ કે $f'(t)$ સતત છે અને અંતરાલ $(0, 1)$ માં ઋણથી ધન તરફ ચિહ્ન બદલે છે,તેથી એક અનન્ય ઉકેલ $\alpha \in (0, 1)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $f'(\alpha) = 0$ થાય.
આમ,$f(t)$ એ $(0, \alpha)$ પર ઘટે છે અને $(\alpha, \infty)$ પર વધે છે.
મુખ્ય બિંદુઓ પર વિધેયની કિંમત તપાસો:
$f(0) = -6$
$f(1) = 1 + 2 - 1 - 6 = -4$
$f(2) = 16 + 16 - 2 - 6 = 24$
કારણ કે $f(1) = -4 < 0$ અને $f(2) = 24 > 0$,તેથી 'ઇન્ટરમીડિયેટ વેલ્યુ થિયરમ' મુજબ,અંતરાલ $(1, 2)$ માં $t$ માટે બરાબર એક ઉકેલ છે.
કારણ કે $t = e^{x} > 0$ છે,અને વિધેય $f(t)$ એ $t > 1$ માટે સતત વધતું વિધેય છે,તેથી $x$ માટે બરાબર એક વાસ્તવિક ઉકેલ મળે છે.
Solution diagram
306
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે સમતલનું સમીકરણ,જે બિંદુ $(1,4,-3)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલો $3x-2y+4z-7=0$ અને $x+5y-2z+9=0$ ની છેદરેખાને સમાવે છે,તે $\alpha x+\beta y+\gamma z+3=0$ છે,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો:
A
$-23$
B
$-15$
C
$23$
D
$15$

Solution

(A) બે સમતલો $P_1 = 0$ અને $P_2 = 0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$(3x-2y+4z-7) + \lambda(x+5y-2z+9) = 0$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $(3+\lambda)x + (5\lambda-2)y + (4-2\lambda)z + (9\lambda-7) = 0$ મળે છે.
આ સમતલ બિંદુ $(1,4,-3)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણમાં મૂકીએ છીએ:
$(3+\lambda)(1) + (5\lambda-2)(4) + (4-2\lambda)(-3) + 9\lambda-7 = 0$.
$3 + \lambda + 20\lambda - 8 - 12 + 6\lambda + 9\lambda - 7 = 0$.
$36\lambda - 24 = 0 \Rightarrow 36\lambda = 24 \Rightarrow \lambda = \frac{24}{36} = \frac{2}{3}$.
$\lambda = \frac{2}{3}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(3 + \frac{2}{3})x + (5(\frac{2}{3}) - 2)y + (4 - 2(\frac{2}{3}))z + (9(\frac{2}{3}) - 7) = 0$.
$(\frac{11}{3})x + (\frac{4}{3})y + (\frac{8}{3})z - 1 = 0$.
$\alpha x + \beta y + \gamma z + 3 = 0$ સ્વરૂપ મેળવવા માટે $-3$ વડે ગુણતા:
$-11x - 4y - 8z + 3 = 0$.
આને $\alpha x + \beta y + \gamma z + 3 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = -11$,$\beta = -4$,અને $\gamma = -8$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = -11 - 4 - 8 = -23$.
307
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f$ એ $[0,1]$ માં એક અ-ઋણ વિધેય છે અને $(0,1)$ માં બે વાર વિકલનીય છે. જો $\int_{0}^{x} \sqrt{1-\left(f^{\prime}(t)\right)^{2}} \,d t=\int_{0}^{x} f(t) \,d t$ એ $0 \leq x \leq 1$ માટે હોય અને $f(0)=0$ હોય,તો $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{1}{x^{2}} \int_{0}^{x} f(t) \,d t$ ની કિંમત શોધો:
A
$0$ ની બરાબર છે
B
$1$ ની બરાબર છે
C
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી
D
$\frac{1}{2}$ ની બરાબર છે

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $\int_{0}^{x} \sqrt{1-\left(f^{\prime}(t)\right)^{2}} \,d t=\int_{0}^{x} f(t) \,d t$ છે,જ્યાં $0 \leq x \leq 1$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\sqrt{1-\left(f^{\prime}(x)\right)^{2}}=f(x)$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$1-\left(f^{\prime}(x)\right)^{2}=f^{2}(x)$
$\left(f^{\prime}(x)\right)^{2} = 1 - f^{2}(x)$
$f^{\prime}(x) = \sqrt{1 - f^{2}(x)}$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{f^{\prime}(x)}{\sqrt{1-f^{2}(x)}}=1$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\sin^{-1}(f(x)) = x + C$
$f(0)=0$ હોવાથી,$\sin^{-1}(0) = 0 + C$,એટલે કે $C=0$.
તેથી,$f(x) = \sin(x)$.
હવે,લક્ષની કિંમત મેળવીએ:
$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{1}{x^{2}} \int_{0}^{x} \sin(t) \,dt = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{[-\cos(t)]_{0}^{x}}{x^{2}} = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{1 - \cos(x)}{x^{2}}$
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{1 - \cos(x)}{x^{2}} = \frac{1}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જવાબ $\frac{1}{2}$ મળે છે.
308
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો છે જેથી $|2 \vec{a}+3 \vec{b}|=|3 \vec{a}+\vec{b}|$ અને $\vec{a}$ તથા $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે. જો $\frac{1}{8} \vec{a}$ એકમ સદિશ હોય,તો $|\vec{b}|$ ની કિંમત શોધો:
A
$4$
B
$6$
C
$5$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|2 \vec{a}+3 \vec{b}|=|3 \vec{a}+\vec{b}|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|2 \vec{a}+3 \vec{b}|^{2}=|3 \vec{a}+\vec{b}|^{2}$ મળે.
$(2 \vec{a}+3 \vec{b}) \cdot (2 \vec{a}+3 \vec{b}) = (3 \vec{a}+\vec{b}) \cdot (3 \vec{a}+\vec{b})$.
$4|\vec{a}|^{2} + 12(\vec{a} \cdot \vec{b}) + 9|\vec{b}|^{2} = 9|\vec{a}|^{2} + 6(\vec{a} \cdot \vec{b}) + |\vec{b}|^{2}$.
પદોને ગોઠવતા,$8|\vec{b}|^{2} - 5|\vec{a}|^{2} + 6(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 0$ મળે.
કારણ કે $\frac{1}{8} \vec{a}$ એકમ સદિશ છે,તેથી $|\frac{1}{8} \vec{a}| = 1 \Rightarrow |\vec{a}| = 8$.
વળી,$\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos 60^{\circ} = 8 \cdot |\vec{b}| \cdot \frac{1}{2} = 4|\vec{b}|$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $8|\vec{b}|^{2} + 6(4|\vec{b}|) - 5(8)^{2} = 0$.
$8|\vec{b}|^{2} + 24|\vec{b}| - 320 = 0$.
$8$ વડે ભાગતા,$|\vec{b}|^{2} + 3|\vec{b}| - 40 = 0$ મળે.
$(|\vec{b}| + 8)(|\vec{b}| - 5) = 0$.
સદિશનું માન $|\vec{b}|$ હંમેશા ધન હોવાથી,$|\vec{b}| = 5$.
309
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વિધેય $f(x)=|x^{2}-2 x-3| \cdot e^{|9 x^{2}-12 x+4|}$ એ બરાબર કેટલા બિંદુઓ પર વિકલનીય નથી?
A
ચાર બિંદુઓ
B
ત્રણ બિંદુઓ
C
બે બિંદુઓ
D
એક બિંદુ

Solution

(C) આપેલ છે $f(x)=|x^{2}-2 x-3| \cdot e^{|9 x^{2}-12 x+4|}$.
આપણે નિરપેક્ષ મૂલ્યોની અંદરના પદોના અવયવ પાડી શકીએ છીએ:
$x^{2}-2 x-3 = (x-3)(x+1)$
$9 x^{2}-12 x+4 = (3 x-2)^{2}$
તેથી,$f(x)=|(x-3)(x+1)| \cdot e^{(3 x-2)^{2}}$.
નોંધો કે $e^{(3 x-2)^{2}}$ એ તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે એક સુરેખ અને વિકલનીય વિધેય છે.
$f(x)$ ની અવિકલનીયતા સંપૂર્ણપણે $|(x-3)(x+1)|$ પદ પર આધાર રાખે છે.
$|g(x)|$ સ્વરૂપનું વિધેય $g(x)$ ના શૂન્યો પર અવિકલનીય હોય છે જ્યાં ચિહ્ન બદલાય છે.
અહીં,$g(x) = (x-3)(x+1)$ એ $x=3$ અને $x=-1$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે.
$x=3$ અને $x=-1$ આગળ,વિધેય $|(x-3)(x+1)|$ ને તીક્ષ્ણ ખૂણા (cusps) હોય છે.
તેથી,$f(x)$ એ બરાબર બે બિંદુઓ $x=3$ અને $x=-1$ આગળ વિકલનીય નથી.
310
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
વાસ્તવિક સંખ્યાઓના ગણ પર સંબંધ $R$ માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$(x, y) \in R \Leftrightarrow 0 < |x| - |y| \leq 1$ એ પરંપરિત પણ નથી અને સંમિત પણ નથી.
B
$(x, y) \in R \Leftrightarrow 0 < |x - y| \leq 1$ એ સંમિત અને પરંપરિત છે.
C
$(x, y) \in R \Leftrightarrow |x| - |y| \leq 1$ એ સ્વવાચક છે પણ સંમિત નથી.
D
$(x, y) \in R \Leftrightarrow |x - y| \leq 1$ એ સ્વવાચક અને સંમિત છે.

Solution

(B) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $0 < |x| - |y| \leq 1$ માટે,જો $(x, y) \in R$ હોય,તો $|x| > |y|$ થાય. આ સંમિત નથી કારણ કે $(y, x) \notin R$. આ પરંપરિત પણ નથી કારણ કે $(3, 2) \in R$ અને $(2, 1) \in R$ છે,પરંતુ $(3, 1) \notin R$ કારણ કે $|3| - |1| = 2 > 1$. આ વિધાન સાચું છે.
$B$: $0 < |x - y| \leq 1$ માટે,જો $(x, y) \in R$ હોય,તો $|x - y| = |y - x|$ થાય,તેથી તે સંમિત છે. જોકે,તે પરંપરિત નથી. ઉદાહરણ તરીકે,$(1, 1.6) \in R$ અને $(1.6, 2.2) \in R$ છે,પરંતુ $|1 - 2.2| = 1.2 > 1$ હોવાથી $(1, 2.2) \notin R$. આમ,તે પરંપરિત નથી. આ વિધાન ખોટું છે.
$C$: $|x| - |y| \leq 1$ માટે,તે સ્વવાચક છે કારણ કે $|x| - |x| = 0 \leq 1$. તે સંમિત નથી કારણ કે $|2| - |0| = 2 \not\leq 1$. આ વિધાન સાચું છે.
$D$: $|x - y| \leq 1$ માટે,તે સ્વવાચક છે કારણ કે $|x - x| = 0 \leq 1$. તે સંમિત છે કારણ કે $|x - y| = |y - x|$. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,ખોટું વિધાન $B$ છે.
311
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
સંકલન $\int \frac{1}{\sqrt[4]{(x-1)^{3}(x+2)^{5}}} dx$ ની કિંમત શોધો : (જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે)
A
$\frac{3}{4}\left(\frac{x+2}{x-1}\right)^{\frac{1}{4}}+C$
B
$\frac{3}{4}\left(\frac{x+2}{x-1}\right)^{\frac{5}{4}}+C$
C
$\frac{4}{3}\left(\frac{x-1}{x+2}\right)^{\frac{1}{4}}+C$
D
$\frac{4}{3}\left(\frac{x-1}{x+2}\right)^{\frac{5}{4}}+C$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \frac{dx}{(x-1)^{3/4}(x+2)^{5/4}}$.
સંકલનને આ રીતે લખતા: $I = \int \frac{dx}{\left(\frac{x+2}{x-1}\right)^{5/4} \cdot (x-1)^{3/4} \cdot (x-1)^{5/4}} = \int \frac{dx}{\left(\frac{x+2}{x-1}\right)^{5/4} \cdot (x-1)^2}$.
ધારો કે $t = \frac{x+2}{x-1}$. તો $dt = \frac{(x-1)(1) - (x+2)(1)}{(x-1)^2} dx = \frac{-3}{(x-1)^2} dx$,તેથી $\frac{dx}{(x-1)^2} = -\frac{1}{3} dt$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા: $I = \int \frac{-1/3}{t^{5/4}} dt = -\frac{1}{3} \int t^{-5/4} dt$.
સંકલન કરતા: $I = -\frac{1}{3} \left( \frac{t^{-1/4}}{-1/4} \right) + C = \frac{4}{3} t^{-1/4} + C$.
$t = \frac{x+2}{x-1}$ પાછા મૂકતા: $I = \frac{4}{3} \left( \frac{x+2}{x-1} \right)^{-1/4} + C = \frac{4}{3} \left( \frac{x-1}{x+2} \right)^{1/4} + C$.
312
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો નીચેની સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ
$2x + y + z = 5$
$x - y + z = 3$
$x + y + az = b$
ને કોઈ ઉકેલ ન હોય,તો :
A
$a = -\frac{1}{3}, b \neq \frac{7}{3}$
B
$a \neq \frac{1}{3}, b = \frac{7}{3}$
C
$a \neq -\frac{1}{3}, b = \frac{7}{3}$
D
$a = \frac{1}{3}, b \neq \frac{7}{3}$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિયમના નિશ્ચાયકોમાંથી ઓછામાં ઓછો એક નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$D$ ની ગણતરી કરીએ:
$D = \begin{vmatrix} 2 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & a \end{vmatrix} = 2(-a - 1) - 1(a - 1) + 1(1 + 1) = 1 - 3a$.
$D = 0$ લેતા,$1 - 3a = 0$ મળે,તેથી $a = \frac{1}{3}$.
હવે,જો $a = \frac{1}{3}$ હોય,તો સમીકરણોની સંહતિ તપાસતા,કોઈ ઉકેલ ન મળે તે માટેની શરત $b \neq \frac{7}{3}$ મળે છે.
313
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} \frac{1}{x} \log_{e}\left(\frac{1+\frac{x}{a}}{1-\frac{x}{b}}\right), & x < 0 \\ k, & x = 0 \\ \frac{\cos^{2} x - \sin^{2} x - 1}{\sqrt{x^{2}+1}-1}, & x > 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $\frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{4}{k}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-5$
B
$5$
C
$-4$
D
$4$

Solution

(A) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવાથી,$\lim_{x \to 0^{-}} f(x) = \lim_{x \to 0^{+}} f(x) = f(0) = k$ થવું જોઈએ.
પ્રથમ,જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$ શોધીએ:
$\lim_{x \to 0^{+}} f(x) = \lim_{x \to 0^{+}} \frac{\cos^{2} x - \sin^{2} x - 1}{\sqrt{x^{2}+1}-1} = \lim_{x \to 0^{+}} \frac{\cos(2x) - 1}{\sqrt{x^{2}+1}-1}$.
$\cos(2x) - 1 = -2\sin^{2} x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \to 0^{+}} \frac{-2\sin^{2} x}{\sqrt{x^{2}+1}-1} \times \frac{\sqrt{x^{2}+1}+1}{\sqrt{x^{2}+1}+1} = \lim_{x \to 0^{+}} \frac{-2\sin^{2} x (\sqrt{x^{2}+1}+1)}{x^{2}} = -2(1)^{2}(1+1) = -4$.
તેથી,$k = -4$.
હવે,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$ શોધીએ:
$\lim_{x \to 0^{-}} f(x) = \lim_{x \to 0^{-}} \frac{1}{x} \ln\left(\frac{1+\frac{x}{a}}{1-\frac{x}{b}}\right) = \lim_{x \to 0^{-}} \left[ \frac{\ln(1+\frac{x}{a})}{x} - \frac{\ln(1-\frac{x}{b})}{x} \right]$.
$\lim_{u \to 0} \frac{\ln(1+u)}{u} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{a} - (-\frac{1}{b}) = \frac{1}{a} + \frac{1}{b}$.
$LHL = k$ હોવાથી,$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = -4$.
અંતે,$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{4}{k} = -4 + \frac{4}{-4} = -4 - 1 = -5$.
314
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\frac{dy}{dx} = \frac{2^{x+y} - 2^{x}}{2^{y}}$ અને $y(0) = 1$ હોય,તો $y(1)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\log_{2}(2+e)$
B
$\log_{2}(1+e)$
C
$\log_{2}(2e)$
D
$\log_{2}(1+e^{2})$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{2^{x} \cdot 2^{y} - 2^{x}}{2^{y}}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{2^{y}}{2^{y}-1} dy = 2^{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{2^{y}}{2^{y}-1} dy = \int 2^{x} dx$.
ધારો કે $u = 2^{y}-1$,તો $du = 2^{y} \ln(2) dy$,તેથી $\int \frac{du}{u \ln(2)} = \frac{2^{x}}{\ln(2)} + C$.
આનું સાદું રૂપ: $\frac{1}{\ln(2)} \ln(2^{y}-1) = \frac{2^{x}}{\ln(2)} + C$.
$\ln(2)$ વડે ગુણતા: $\ln(2^{y}-1) = 2^{x} + C'$.
$y(0) = 1$ નો ઉપયોગ કરતા: $\ln(2^{1}-1) = 2^{0} + C' \Rightarrow \ln(1) = 1 + C' \Rightarrow 0 = 1 + C' \Rightarrow C' = -1$.
તેથી,$\ln(2^{y}-1) = 2^{x} - 1$.
$x=1$ માટે: $\ln(2^{y}-1) = 2^{1} - 1 = 1$.
$2^{y}-1 = e^{1} \Rightarrow 2^{y} = e+1$.
બંને બાજુ $\log_{2}$ લેતા: $y = \log_{2}(e+1)$.
315
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $a_{r} = \cos \frac{2 r \pi}{9} + i \sin \frac{2 r \pi}{9}$,$r = 1, 2, 3, \ldots$,$i = \sqrt{-1}$ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{lll}a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ a_{4} & a_{5} & a_{6} \\ a_{7} & a_{8} & a_{9}\end{array}\right|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$a_{2} a_{6} - a_{4} a_{8}$
B
$a_{9}$
C
$a_{1} a_{9} - a_{3} a_{7}$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a_{r} = e^{i \frac{2 \pi r}{9}}$.
નોંધો કે $a_{r} = (a_{1})^{r}$ થાય.
નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{lll}a_{1} & a_{1}^{2} & a_{1}^{3} \\ a_{1}^{4} & a_{1}^{5} & a_{1}^{6} \\ a_{1}^{7} & a_{1}^{8} & a_{1}^{9}\end{array}\right|$ છે.
$C_{1}$ માંથી $a_{1}$,$C_{2}$ માંથી $a_{1}^{2}$ અને $C_{3}$ માંથી $a_{1}^{3}$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = a_{1} \cdot a_{1}^{2} \cdot a_{1}^{3} \left|\begin{array}{lll}1 & 1 & 1 \\ a_{1}^{3} & a_{1}^{3} & a_{1}^{3} \\ a_{1}^{6} & a_{1}^{6} & a_{1}^{6}\end{array}\right|$.
અહીં ત્રણેય સ્તંભો સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
316
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો $8 \cdot \int \limits_{-\frac{1}{2}}^{1}([2 x]+|x|) \,d x$ નું મૂલ્ય .... છે.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-1/2}^{1} ([2x] + |x|) \, dx$.
આપણે સંકલનને આ રીતે વિભાજિત કરી શકીએ:
$I = \int_{-1/2}^{1} [2x] \, dx + \int_{-1/2}^{1} |x| \, dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int_{-1/2}^{1} [2x] \, dx$:
અંતરાલ $[-1/2, 0)$ માં,$2x \in [-1, 0)$,તેથી $[2x] = -1$.
અંતરાલ $[0, 1/2)$ માં,$2x \in [0, 1)$,તેથી $[2x] = 0$.
અંતરાલ $[1/2, 1)$ માં,$2x \in [1, 2)$,તેથી $[2x] = 1$.
આમ,$\int_{-1/2}^{1} [2x] \, dx = \int_{-1/2}^{0} (-1) \, dx + \int_{0}^{1/2} (0) \, dx + \int_{1/2}^{1} (1) \, dx = -[x]_{-1/2}^{0} + 0 + [x]_{1/2}^{1} = -(0 - (-1/2)) + (1 - 1/2) = -1/2 + 1/2 = 0$.
બીજા ભાગ માટે,$\int_{-1/2}^{1} |x| \, dx$:
કારણ કે $x < 0$ માટે $|x| = -x$ અને $x \geq 0$ માટે $|x| = x$:
$\int_{-1/2}^{0} (-x) \, dx + \int_{0}^{1} x \, dx = \left[-\frac{x^2}{2}\right]_{-1/2}^{0} + \left[\frac{x^2}{2}\right]_{0}^{1} = (0 - (-(-1/2)^2/2)) + (1/2 - 0) = -1/8 + 1/2 = 3/8$.
તેથી,$I = 0 + 3/8 = 3/8$.
માંગેલ મૂલ્ય $8 \cdot I = 8 \cdot (3/8) = 3$ છે.
Solution diagram
317
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z+1}{6}$ અને સમતલ $2x-y+z=6$ ના છેદબિંદુનું બિંદુ $(-1,-1,2)$ થી અંતરનો વર્ગ .... છે.
A
$16$
B
$61$
C
$65$
D
$69$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z+1}{6}=\lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(x, y, z) = (2\lambda+1, 3\lambda+2, 6\lambda-1)$ દ્વારા મળે છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x-y+z=6$ પર હોવાથી,આપણે યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(2\lambda+1) - (3\lambda+2) + (6\lambda-1) = 6$.
$4\lambda + 2 - 3\lambda - 2 + 6\lambda - 1 = 6$.
$7\lambda - 1 = 6 \Rightarrow 7\lambda = 7 \Rightarrow \lambda = 1$.
$\lambda = 1$ ને બિંદુના યામમાં મૂકતા,આપણને છેદબિંદુ $P = (2(1)+1, 3(1)+2, 6(1)-1) = (3, 5, 5)$ મળે છે.
આપણે બિંદુ $P(3, 5, 5)$ થી બિંદુ $Q(-1, -1, 2)$ સુધીના અંતરનો વર્ગ શોધવો છે.
$d^2 = (3 - (-1))^2 + (5 - (-1))^2 + (5 - 2)^2$.
$d^2 = (4)^2 + (6)^2 + (3)^2 = 16 + 36 + 9 = 61$.
318
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $R$ એ $a$ ની એવી ન્યૂનતમ કિંમત હોય કે જેથી વિધેય $f(x) = x^{2} + ax + 1$ એ $[1, 2]$ પર વધતું વિધેય હોય અને $S$ એ $a$ ની એવી મહત્તમ કિંમત હોય કે જેથી વિધેય $f(x) = x^{2} + ax + 1$ એ $[1, 2]$ પર ઘટતું વિધેય હોય,તો $|R - S|$ ની કિંમત ..... છે.
A
$2$
B
$20$
C
$25$
D
$47$

Solution

(A) આપેલ વિધેય $f(x) = x^{2} + ax + 1$ છે.
તેનું વિકલન $f'(x) = 2x + a$ થાય.
વિધેય $f(x)$ એ $[1, 2]$ પર વધતું હોય તે માટે,દરેક $x \in [1, 2]$ માટે $f'(x) \geq 0$ હોવું જોઈએ.
$2x + a \geq 0 \implies a \geq -2x$,દરેક $x \in [1, 2]$ માટે.
અંતરાલ $[1, 2]$ પર $-2x$ ની મહત્તમ કિંમત $x=1$ આગળ મળે,જે $-2(1) = -2$ છે. તેથી $R = -2$.
વિધેય $f(x)$ એ $[1, 2]$ પર ઘટતું હોય તે માટે,દરેક $x \in [1, 2]$ માટે $f'(x) \leq 0$ હોવું જોઈએ.
$2x + a \leq 0 \implies a \leq -2x$,દરેક $x \in [1, 2]$ માટે.
આ શરત દરેક $x$ માટે સાચી હોવી જોઈએ,તેથી $a \leq \min(-2x)$ હોવું જોઈએ. અંતરાલ $[1, 2]$ પર $-2x$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $x=2$ આગળ મળે,જે $-2(2) = -4$ છે. તેથી $S = -4$.
હવે,$|R - S| = |-2 - (-4)| = |-2 + 4| = 2$.
319
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $x \phi(x) = \int_{5}^{x} (3t^{2} - 2 \phi'(t)) dt$,$x > -2$,અને $\phi(0) = 4$ હોય,તો $\phi(2)$ ની કિંમત .... છે.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x \phi(x) = \int_{5}^{x} (3t^{2} - 2 \phi'(t)) dt$.
લેબનિઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx} [x \phi(x)] = 3x^{2} - 2 \phi'(x)$.
ડાબી બાજુ ગુણાકારનો નિયમ વાપરતા:
$\phi(x) + x \phi'(x) = 3x^{2} - 2 \phi'(x)$.
$\phi'(x)$ વાળા પદોને એકસાથે ગોઠવતા:
$(x + 2) \phi'(x) = 3x^{2} - \phi(x)$.
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે: $\phi'(x) + \frac{1}{x+2} \phi(x) = \frac{3x^{2}}{x+2}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $I.F. = e^{\int \frac{1}{x+2} dx} = e^{\ln(x+2)} = x+2$.
$I.F.$ વડે ગુણતા:
$(x+2) \phi'(x) + \phi(x) = 3x^{2}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$(x+2) \phi(x) = \int 3x^{2} dx = x^{3} + C$.
આપેલ છે કે $\phi(0) = 4$:
$(0+2) \phi(0) = 0^{3} + C \Rightarrow 2(4) = C \Rightarrow C = 8$.
તેથી,$(x+2) \phi(x) = x^{3} + 8$.
$\phi(x) = \frac{x^{3} + 8}{x+2} = \frac{(x+2)(x^{2} - 2x + 4)}{x+2} = x^{2} - 2x + 4$.
$x = 2$ માટે:
$\phi(2) = 2^{2} - 2(2) + 4 = 4 - 4 + 4 = 4$.
320
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
એક વિદ્યુત સાધન બે એકમોનું બનેલું છે. સાધન કાર્યરત રહે તે માટે દરેક એકમ સ્વતંત્ર રીતે કાર્યરત હોવું જરૂરી છે. પ્રથમ એકમ કાર્યરત હોય તેની સંભાવના $0.9$ છે અને બીજા એકમની સંભાવના $0.8$ છે. સાધન ચાલુ કરવામાં આવે છે અને તે કાર્ય કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. જો માત્ર પ્રથમ એકમ નિષ્ફળ જાય અને બીજો એકમ કાર્યરત હોય તેની સંભાવના $p$ હોય,તો $98p$ ની કિંમત ..... છે.
A
$14$
B
$16$
C
$48$
D
$28$

Solution

(D) ધારો કે $A$ એ પ્રથમ એકમ કાર્યરત હોવાની ઘટના છે,તેથી $P(A) = 0.9$ અને $P(A^c) = 0.1$.
ધારો કે $B$ એ બીજો એકમ કાર્યરત હોવાની ઘટના છે,તેથી $P(B) = 0.8$ અને $P(B^c) = 0.2$.
સાધન ત્યારે જ કાર્ય કરે છે જો બંને એકમો કાર્યરત હોય. સાધન કાર્યરત હોય તેની સંભાવના $P(A \cap B) = 0.9 \times 0.8 = 0.72$ છે.
સાધન કાર્ય કરવામાં નિષ્ફળ જાય તેની સંભાવના $P(F) = 1 - 0.72 = 0.28$ છે.
નિષ્ફળતા ત્રણ પરસ્પર નિવારક કિસ્સાઓમાં થાય છે:
$1$. પ્રથમ એકમ નિષ્ફળ જાય,બીજો એકમ કાર્યરત રહે: $P(A^c \cap B) = 0.1 \times 0.8 = 0.08$.
$2$. પ્રથમ એકમ કાર્યરત રહે,બીજો એકમ નિષ્ફળ જાય: $P(A \cap B^c) = 0.9 \times 0.2 = 0.18$.
$3$. બંને એકમો નિષ્ફળ જાય: $P(A^c \cap B^c) = 0.1 \times 0.2 = 0.02$.
નોંધો કે $0.08 + 0.18 + 0.02 = 0.28$,જે $P(F)$ સાથે મેળ ખાય છે.
આપણને આપેલ છે કે સાધન નિષ્ફળ ગયું છે. આપણે શરતી સંભાવના $p$ શોધવાની છે કે માત્ર પ્રથમ એકમ નિષ્ફળ ગયો હોય (એટલે કે $A^c \cap B$ બન્યું હોય) જ્યારે સાધન નિષ્ફળ ગયું હોય $(F)$.
$p = P(A^c \cap B | F) = \frac{P(A^c \cap B)}{P(F)} = \frac{0.08}{0.28} = \frac{8}{28} = \frac{2}{7}$.
તેથી,$98p = 98 \times \frac{2}{7} = 14 \times 2 = 28$.
321
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\alpha+\beta+\gamma=2 \pi$ હોય,તો સમીકરણોની સંહતિ
$x+(\cos \gamma) y+(\cos \beta) z=0$
$(\cos \gamma) x+y+(\cos \alpha) z=0$
$(\cos \beta) x+(\cos \alpha) y+z=0$
શું ધરાવે છે?
A
કોઈ ઉકેલ નથી
B
અનંત ઉકેલો
C
બરાબર બે ઉકેલો
D
અનન્ય ઉકેલ

Solution

(B) સમીકરણોની સંહતિ સમપરિમાણીય છે,જે $AX = 0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $A$ એ સહગુણક શ્રેણિક છે.
સહગુણક શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક નીચે મુજબ છે:
$|A| = \begin{vmatrix} 1 & \cos \gamma & \cos \beta \\ \cos \gamma & 1 & \cos \alpha \\ \cos \beta & \cos \alpha & 1 \end{vmatrix}$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$|A| = 1(1 - \cos^2 \alpha) - \cos \gamma(\cos \gamma - \cos \alpha \cos \beta) + \cos \beta(\cos \gamma \cos \alpha - \cos \beta)$
$|A| = 1 - \cos^2 \alpha - \cos^2 \gamma + \cos \alpha \cos \beta \cos \gamma + \cos \alpha \cos \beta \cos \gamma - \cos^2 \beta$
$|A| = 1 - \cos^2 \alpha - \cos^2 \beta - \cos^2 \gamma + 2 \cos \alpha \cos \beta \cos \gamma$
આપેલ છે કે $\alpha + \beta + \gamma = 2\pi$,તેથી $\gamma = 2\pi - (\alpha + \beta)$,એટલે કે $\cos \gamma = \cos(\alpha + \beta)$.
આ પ્રકારના સંમિત શ્રેણિકના નિશ્ચાયક માટેનું સૂત્ર વાપરતા,જ્યારે $\alpha + \beta + \gamma = 2n\pi$ હોય ત્યારે $|A| = 0$ થાય છે.
જેથી $|A| = 0$ હોવાથી,સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો મળે છે.
322
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ પરસ્પર લંબ સદિશો છે અને સમાન માન ધરાવે છે. જો સદિશ $\vec{r}$ એ $\vec{a} \times \{(\vec{r}-\vec{b}) \times \vec{a}\} + \vec{b} \times \{(\vec{r}-\vec{c}) \times \vec{b}\} + \vec{c} \times \{(\vec{r}-\vec{a}) \times \vec{c}\} = \vec{0}$ નું સમાધાન કરે,તો $\vec{r}$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{1}{3}(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})$
B
$\frac{1}{3}(2\vec{a}+\vec{b}-\vec{c})$
C
$\frac{1}{2}(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})$
D
$\frac{1}{2}(\vec{a}+\vec{b}+2\vec{c})$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમાન માન ધરાવતા પરસ્પર લંબ સદિશો છે,ધારો કે $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = k$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરીને,દરેક પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$\vec{a} \times \{(\vec{r}-\vec{b}) \times \vec{a}\} = (\vec{a} \cdot \vec{a})(\vec{r}-\vec{b}) - (\vec{a} \cdot (\vec{r}-\vec{b}))\vec{a} = k^2(\vec{r}-\vec{b}) - (\vec{a} \cdot \vec{r})\vec{a}$.
તે જ રીતે,$\vec{b} \times \{(\vec{r}-\vec{c}) \times \vec{b}\} = k^2(\vec{r}-\vec{c}) - (\vec{b} \cdot \vec{r})\vec{b}$ અને $\vec{c} \times \{(\vec{r}-\vec{a}) \times \vec{c}\} = k^2(\vec{r}-\vec{a}) - (\vec{c} \cdot \vec{r})\vec{c}$.
આ બધાનો સરવાળો કરતા,આપણને $k^2(3\vec{r} - (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})) - ((\vec{a} \cdot \vec{r})\vec{a} + (\vec{b} \cdot \vec{r})\vec{b} + (\vec{c} \cdot \vec{r})\vec{c}) = \vec{0}$ મળે છે.
કારણ કે $\vec{r} = x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c}$ જ્યાં $x = \frac{\vec{r} \cdot \vec{a}}{k^2}$,$y = \frac{\vec{r} \cdot \vec{b}}{k^2}$,$z = \frac{\vec{r} \cdot \vec{c}}{k^2}$,તેથી પદાવલિ $k^2(3\vec{r} - (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})) - k^2(x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c}) = \vec{0}$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ $3\vec{r} - (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}) - \vec{r} = \vec{0}$ થાય છે,જે $2\vec{r} = \vec{a}+\vec{b}+\vec{c}$ આપે છે.
તેથી,$\vec{r} = \frac{1}{2}(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})$.
323
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વિધેય $f(x) = \sin^{-1}\left(\frac{3x^2+x-1}{(x-1)^2}\right) + \cos^{-1}\left(\frac{x-1}{x+1}\right)$ નો પ્રદેશ શોધો:
A
$\left[0, \frac{1}{4}\right]$
B
$[-2, 0] \cup \left[\frac{1}{4}, \frac{1}{2}\right]$
C
$\left[\frac{1}{4}, \frac{1}{2}\right] \cup \{0\}$
D
$\left[0, \frac{1}{2}\right]$

Solution

(C) વિધેય $f(x) = \sin^{-1}\left(\frac{3x^2+x-1}{(x-1)^2}\right) + \cos^{-1}\left(\frac{x-1}{x+1}\right)$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,બંને ભાગો વ્યાખ્યાયિત હોવા જોઈએ.
$1$. $\cos^{-1}\left(\frac{x-1}{x+1}\right)$ માટે,આપણે $-1 \leq \frac{x-1}{x+1} \leq 1$ ની જરૂર છે.
$\frac{x-1}{x+1} \leq 1$ ઉકેલતા $\Rightarrow x > -1$ મળે છે.
$\frac{x-1}{x+1} \geq -1$ ઉકેલતા $\Rightarrow x \in (-\infty, -1) \cup [0, \infty)$ મળે છે.
આ બંનેનું છેદગણ લેતા,$x \in [0, \infty)$ મળે છે.
$2$. $\sin^{-1}\left(\frac{3x^2+x-1}{(x-1)^2}\right)$ માટે,આપણે $-1 \leq \frac{3x^2+x-1}{(x-1)^2} \leq 1$ ની જરૂર છે.
$\frac{3x^2+x-1}{(x-1)^2} \leq 1$ ઉકેલતા $\Rightarrow x \in [-2, 1/2]$ મળે છે.
$\frac{3x^2+x-1}{(x-1)^2} \geq -1$ ઉકેલતા $\Rightarrow x \in (-\infty, 0] \cup [1/4, \infty)$ મળે છે.
આ બંનેનું છેદગણ લેતા,$x \in [-2, 0] \cup [1/4, 1/2]$ મળે છે.
બંને શરતોનું છેદગણ લેતા,$x \in [0, \infty) \cap ([-2, 0] \cup [1/4, 1/2]) = \{0\} \cup [1/4, 1/2]$ મળે છે.
324
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$. તો $S$ થી $S$ પરના યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલ વ્યાપ્ત વિધેય $g$ માટે $g(3) = 2g(1)$ નું પાલન થાય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{10}$
B
$\frac{1}{15}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{1}{30}$

Solution

(A) $S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ પરના કુલ વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા $6! = 720$ છે.
શરત $g(3) = 2g(1)$ માટે શક્ય જોડ $(g(1), g(3))$ એ $(1, 2), (2, 4),$ અને $(3, 6)$ છે. આમ,$3$ શક્યતાઓ છે.
દરેક જોડ માટે,બાકીના $4$ ઘટકોને બાકીના $4$ ઘટકો પર વ્યાપ્ત રીતે ગોઠવવાના પ્રકાર $4! = 24$ છે.
તેથી,સાનુકૂળ વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા $3 \times 4! = 72$ છે.
માગેલ સંભાવના $\frac{3 \times 4!}{6!} = \frac{72}{720} = \frac{1}{10}$ છે.
325
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: N \rightarrow N$ એક એવું વિધેય છે કે જેથી દરેક $m, n \in N$ માટે $f(m+n)=f(m)+f(n)$ થાય. જો $f(6)=18$ હોય,તો $f(2) \cdot f(3)$ ની કિંમત શોધો:
A
$6$
B
$54$
C
$18$
D
$36$

Solution

(B) આપેલ વિધેય સમીકરણ $f(m+n) = f(m) + f(n)$ છે,જ્યાં $m, n \in N$ છે.
આ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ પરનું કોશી (Cauchy) વિધેય સમીકરણ છે,જે સૂચવે છે કે $f(n) = cn$ કોઈ અચળાંક $c$ માટે.
આપેલ છે કે $f(6) = 18$,તેથી $f(n) = cn$ માં $n=6$ મૂકતા:
$c \cdot 6 = 18 \Rightarrow c = 3$.
આમ,વિધેય $f(n) = 3n$ છે.
હવે,$f(2)$ અને $f(3)$ ની કિંમત શોધીએ:
$f(2) = 3 \cdot 2 = 6$.
$f(3) = 3 \cdot 3 = 9$.
અંતે,ગુણાકાર $f(2) \cdot f(3) = 6 \cdot 9 = 54$ થાય.
326
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
બિંદુ $(-1, 2, -2)$ નું સમતલો $2x + 3y + 2z = 0$ અને $x - 2y + z = 0$ ની છેદરેખાથી અંતર શોધો:
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{\sqrt{42}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{34}}{2}$

Solution

(D) આપેલ સમતલો $P_{1}: 2x + 3y + 2z = 0$ અને $P_{2}: x - 2y + z = 0$ છે.
અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_{1} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{n}_{2} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ છે.
છેદરેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{n}_{1} \times \vec{n}_{2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 2 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = 7\hat{i} - 7\hat{k}$ મળે.
દિશા ગુણોત્તર $(1, 0, -1)$ મળે છે.
સમતલો ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી રેખા $L$ પણ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે. રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{1} = \frac{y}{0} = \frac{z}{-1} = \lambda$ છે.
રેખા $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (\lambda, 0, -\lambda)$ છે.
ધારો કે $P = (-1, 2, -2)$. સદિશ $\vec{PQ} = (\lambda + 1, -2, -\lambda + 2)$ છે.
$\vec{PQ}$ એ રેખા $L$ ને લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\lambda + 1)(1) + (-2)(0) + (-\lambda + 2)(-1) = 0$
$\lambda + 1 + \lambda - 2 = 0 \Rightarrow 2\lambda = 1 \Rightarrow \lambda = \frac{1}{2}$.
તેથી,$Q = (\frac{1}{2}, 0, -\frac{1}{2})$.
અંતર $PQ = \sqrt{(\frac{1}{2} + 1)^2 + (0 - 2)^2 + (-\frac{1}{2} + 2)^2} = \sqrt{(\frac{3}{2})^2 + (-2)^2 + (\frac{3}{2})^2} = \sqrt{\frac{9}{4} + 4 + \frac{9}{4}} = \sqrt{\frac{17}{2}} = \frac{\sqrt{34}}{2}$.
Solution diagram
327
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\frac{dy}{dx} = \frac{2^x y + 2^y \cdot 2^x}{2^x + 2^{x+y} \log_e 2}$ અને $y(0) = 0$ હોય,તો $y = 1$ માટે $x$ ની કિંમત કયા અંતરાલમાં હશે?
A
$(1, 2)$
B
$(\frac{1}{2}, 1]$
C
$(2, 3)$
D
$(0, \frac{1}{2}]$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{2^x(y + 2^y)}{2^x(1 + 2^y \ln 2)}$.
અંશ અને છેદમાંથી $2^x$ દૂર કરતા,આપણને $\frac{dy}{dx} = \frac{y + 2^y}{1 + 2^y \ln 2}$ મળે છે.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{1 + 2^y \ln 2}{y + 2^y} dy = dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{1 + 2^y \ln 2}{y + 2^y} dy = \int dx$.
ધારો કે $u = y + 2^y$,તો $du = (1 + 2^y \ln 2) dy$. તેથી,$\int \frac{1}{u} du = x + C$.
$\ln|y + 2^y| = x + C$.
$y(0) = 0$ આપેલ હોવાથી,$x = 0$ અને $y = 0$ મુકતા: $\ln|0 + 2^0| = 0 + C \Rightarrow \ln(1) = C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$x = \ln(y + 2^y)$.
$y = 1$ માટે,$x = \ln(1 + 2^1) = \ln(3)$.
કારણ કે $e \approx 2.718$ અને $e^2 \approx 7.389$,અને $e < 3 < e^2$,તેથી $1 < \ln(3) < 2$.
આમ,$x \in (1, 2)$.
328
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $y \frac{dy}{dx} = x \left[ \frac{y^2}{x^2} + \frac{\phi(y^2/x^2)}{\phi'(y^2/x^2)} \right]$,$x > 0$,$\phi > 0$,અને $y(1) = -1$ હોય,તો $\phi(y^2/4)$ ની કિંમત શોધો:
A
$4 \phi(2)$
B
$4 \phi(1)$
C
$2 \phi(1)$
D
$\phi(1)$

Solution

(B) ધારો કે $v = \frac{y^2}{x^2}$,તેથી $y^2 = v x^2$. $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2y \frac{dy}{dx} = 2vx^2 + x^2 \frac{dv}{dx}$,જેનો અર્થ છે કે $y \frac{dy}{dx} = vx^2 + \frac{x^2}{2} \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા: $vx^2 + \frac{x^2}{2} \frac{dv}{dx} = x \left[ v + \frac{\phi(v)}{\phi'(v)} \right] = xv + x \frac{\phi(v)}{\phi'(v)}$.
$x > 0$ હોવાથી,$x$ વડે ભાગતા: $vx + \frac{x}{2} \frac{dv}{dx} = v + \frac{\phi(v)}{\phi'(v)}$.
આ સમીકરણને ઉકેલતા: $\frac{x}{2} \frac{dv}{dx} = \frac{\phi(v)}{\phi'(v)} \implies \frac{\phi'(v)}{\phi(v)} dv = \frac{2}{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\ln(\phi(v)) = 2 \ln(x) + C = \ln(x^2) + C$.
તેથી,$\phi(v) = k x^2$,જ્યાં $k = e^C$.
$v = y^2/x^2$ હોવાથી,$\phi(y^2/x^2) = k x^2$.
$y(1) = -1$ આપેલ છે,તેથી $x=1$ પર,$v = (-1)^2/1^2 = 1$. આમ $\phi(1) = k(1)^2 = k$.
આપણે $\phi(y^2/4)$ શોધવાનું છે. જો $x=2$ લઈએ,તો $v = y^2/4$.
તેથી,$\phi(y^2/4) = k(2)^2 = 4k = 4 \phi(1)$.
329
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f$ એ $[0,2]$ પર સતત અને $(0,2)$ પર બે વાર વિકલનીય વિધેય છે. જો $f(0)=0, f(1)=1$ અને $f(2)=2$ હોય,તો
A
$f^{\prime \prime}(x)=0$ બધા $x \in(0,2)$ માટે
B
$f^{\prime \prime}(x)=0$ કોઈક $x \in(0,2)$ માટે
C
$f^{\prime}(x)=0$ કોઈક $x \in[0,2]$ માટે
D
$f^{\prime \prime}(x)>0$ બધા $x \in(0,2)$ માટે

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(0)=0, f(1)=1$,અને $f(2)=2$.
વિધેય $h(x) = f(x) - x$ વ્યાખ્યાયિત કરો.
તેથી $h(0) = f(0) - 0 = 0$,$h(1) = f(1) - 1 = 0$,અને $h(2) = f(2) - 2 = 0$.
$h(x)$ એ $[0,1]$ અને $[1,2]$ પર સતત છે અને $(0,1)$ અને $(1,2)$ પર વિકલનીય છે,તેથી રોલના પ્રમેય મુજબ,કોઈક $c_1 \in (0,1)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $h^{\prime}(c_1) = 0$ અને કોઈક $c_2 \in (1,2)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $h^{\prime}(c_2) = 0$.
હવે,$h^{\prime}(x) = f^{\prime}(x) - 1$.
$h^{\prime}(c_1) = 0$ અને $h^{\prime}(c_2) = 0$ હોવાથી,અને $h^{\prime}(x)$ એ $[c_1, c_2]$ પર સતત અને $(c_1, c_2)$ પર વિકલનીય હોવાથી,$h^{\prime}(x)$ પર રોલનું પ્રમેય લાગુ પાડતા,ઓછામાં ઓછું એક $c \in (c_1, c_2) \subset (0,2)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $h^{\prime \prime}(c) = 0$.
$h^{\prime \prime}(x) = f^{\prime \prime}(x)$ હોવાથી,કોઈક $c \in (0,2)$ માટે $f^{\prime \prime}(c) = 0$ થાય.
330
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq x$ હોય,તો $\pi^{2} \int_{0}^{2}\left(\sin \frac{\pi x}{2}\right)(x-[x])^{[x]} d x$ ની કિંમત શોધો :
A
$2(\pi-1)$
B
$4(\pi-1)$
C
$4(\pi+1)$
D
$2(\pi+1)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \pi^{2} \int_{0}^{2} \sin \frac{\pi x}{2} (x-[x])^{[x]} dx$.
કારણ કે $x \in [0, 1)$ માટે $[x] = 0$ અને $x \in [1, 2)$ માટે $[x] = 1$ છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$I = \pi^{2} \left[ \int_{0}^{1} \sin \frac{\pi x}{2} (x-0)^0 dx + \int_{1}^{2} \sin \frac{\pi x}{2} (x-1)^1 dx \right]$
$I = \pi^{2} \left[ \int_{0}^{1} \sin \frac{\pi x}{2} dx + \int_{1}^{2} (x-1) \sin \frac{\pi x}{2} dx \right]$
પ્રથમ ભાગ માટે: $\int_{0}^{1} \sin \frac{\pi x}{2} dx = [-\frac{2}{\pi} \cos \frac{\pi x}{2}]_0^1 = 0 - (-\frac{2}{\pi}) = \frac{2}{\pi}$.
બીજા ભાગ માટે,ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા: $\int (x-1) \sin \frac{\pi x}{2} dx = (x-1)(-\frac{2}{\pi} \cos \frac{\pi x}{2}) - \int 1 \cdot (-\frac{2}{\pi} \cos \frac{\pi x}{2}) dx = -\frac{2(x-1)}{\pi} \cos \frac{\pi x}{2} + \frac{4}{\pi^2} \sin \frac{\pi x}{2}$.
$1$ થી $2$ ની મર્યાદામાં કિંમત મૂકતા: $[-\frac{2(2-1)}{\pi} \cos \pi + \frac{4}{\pi^2} \sin \pi] - [-\frac{2(1-1)}{\pi} \cos \frac{\pi}{2} + \frac{4}{\pi^2} \sin \frac{\pi}{2}] = [\frac{2}{\pi} + 0] - [0 + \frac{4}{\pi^2}] = \frac{2}{\pi} - \frac{4}{\pi^2}$.
બંને ભાગનો સરવાળો કરતા: $I = \pi^2 [\frac{2}{\pi} + \frac{2}{\pi} - \frac{4}{\pi^2}] = \pi^2 [\frac{4}{\pi} - \frac{4}{\pi^2}] = 4\pi - 4 = 4(\pi-1)$.
331
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
ધારો કે રેખા $\frac{x-2}{\alpha}=\frac{y-2}{-5}=\frac{z+2}{2}$ એ સમતલ $x+3y-2z+\beta=0$ પર આવેલી છે. તો $(\alpha+\beta)$ ની કિંમત ... છે.
A
$5$
B
$7$
C
$6$
D
$4$

Solution

(B) રેખા સમતલ પર આવેલી હોવાથી,રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
બિંદુ $(2, 2, -2)$ રેખા પર છે,તેથી તે સમતલ $x+3y-2z+\beta=0$ પર પણ હશે.
બિંદુ મૂકતા: $2 + 3(2) - 2(-2) + \beta = 0$.
$2 + 6 + 4 + \beta = 0 \Rightarrow 12 + \beta = 0 \Rightarrow \beta = -12$.
વળી,રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (\alpha, -5, 2)$ એ સમતલના અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 3, -2)$ ને લંબ હોય.
તેથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર $\vec{v} \cdot \vec{n} = 0$ થાય.
$\alpha(1) + (-5)(3) + (2)(-2) = 0$.
$\alpha - 15 - 4 = 0 \Rightarrow \alpha - 19 = 0 \Rightarrow \alpha = 19$.
તેથી,$\alpha + \beta = 19 + (-12) = 7$.
332
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\int \frac{\sin x}{\sin ^{3} x+\cos ^{3} x} d x = \alpha \log _{e}|1+\tan x|+\beta \log _{e}\left|1-\tan x+\tan ^{2} x\right|+\gamma \tan ^{-1}\left(\frac{2 \tan x-1}{\sqrt{3}}\right)+C$,જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે,તો $18(\alpha+\beta+\gamma^{2})$ ની કિંમત .... છે.
A
$8$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) અંશ અને છેદને $\cos^3 x$ વડે ભાગતા:
$I = \int \frac{\tan x \sec^2 x}{1+\tan^3 x} dx$
ધારો કે $\tan x = t$,તેથી $\sec^2 x dx = dt$:
$I = \int \frac{t}{(t+1)(t^2-t+1)} dt$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{t}{(t+1)(t^2-t+1)} = \frac{A}{t+1} + \frac{Bt+C}{t^2-t+1}$
$t = A(t^2-t+1) + (Bt+C)(t+1)$
$t = -1$ લેતા: $-1 = A(1+1+1) \Rightarrow A = -\frac{1}{3}$
$t^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $A+B = 0 \Rightarrow B = \frac{1}{3}$
અચળ પદોની સરખામણી કરતા: $A+C = 0 \Rightarrow C = \frac{1}{3}$
તેથી,$I = -\frac{1}{3} \int \frac{dt}{t+1} + \int \frac{\frac{1}{3}t + \frac{1}{3}}{t^2-t+1} dt$
$I = -\frac{1}{3} \ln|t+1| + \frac{1}{6} \int \frac{2t-1+3}{t^2-t+1} dt$
$I = -\frac{1}{3} \ln|t+1| + \frac{1}{6} \ln|t^2-t+1| + \frac{1}{2} \int \frac{dt}{(t-1/2)^2 + 3/4}$
$I = -\frac{1}{3} \ln|1+\tan x| + \frac{1}{6} \ln|1-\tan x+\tan^2 x| + \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{-1}\left(\frac{2\tan x-1}{\sqrt{3}}\right) + C$
આમ,$\alpha = -\frac{1}{3}, \beta = \frac{1}{6}, \gamma = \frac{1}{\sqrt{3}}$
$18(\alpha+\beta+\gamma^2) = 18(-\frac{1}{3} + \frac{1}{6} + \frac{1}{3}) = 18(\frac{1}{6}) = 3$.
333
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ગણ $\{A=\begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix} : a, b, d \in \{-1, 0, 1\} \text{ અને } (I-A)^3 = I-A^3 \}$ માં ઘટકોની સંખ્યા શોધો,જ્યાં $I$ એ $2 \times 2$ એકમ શ્રેણિક છે.
A
$8$
B
$10$
C
$11$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ શરત $(I-A)^3 = I-A^3$ છે.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $I^3 - 3I^2A + 3IA^2 - A^3 = I - A^3$.
$I^2 = I$ અને $IA = AI = A$ હોવાથી,આ સમીકરણ $I - 3A + 3A^2 - A^3 = I - A^3$ માં પરિણમે છે.
બંને બાજુથી $I$ બાદ કરતા અને $A^3$ ઉમેરતા,આપણને $3A^2 - 3A = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $A^2 = A$.
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix}$. તો $A^2 = \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a^2 & ab+bd \\ 0 & d^2 \end{bmatrix}$.
$A^2 = A$ ને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a^2 = a \Rightarrow a \in \{0, 1\}$.
$d^2 = d \Rightarrow d \in \{0, 1\}$.
$ab + bd = b \Rightarrow b(a + d - 1) = 0$.
કિસ્સો $1$: જો $b = 0$ હોય,તો $a \in \{0, 1\}$ અને $d \in \{0, 1\}$. આનાથી $2 \times 2 = 4$ શ્રેણિકો મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $b \neq 0$ હોય,તો $a + d - 1 = 0$,એટલે કે $a + d = 1$.
શક્ય જોડીઓ $(a, d)$ એ $(1, 0)$ અને $(0, 1)$ છે.
દરેક જોડી માટે,$b \in \{-1, 1\}$ હોઈ શકે છે (કારણ કે $b \neq 0$).
આનાથી $2 \times 2 = 4$ શ્રેણિકો મળે છે.
કુલ શ્રેણિકોની સંખ્યા = $4 + 4 = 8$.
334
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો રેખા $y=mx$ એ રેખાઓ $x=0, y=0, x=\frac{3}{2}$ અને વક્ર $y=1+4x-x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળને દુભાગતી હોય,તો $12m$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$4$
B
$15$
C
$28$
D
$26$

Solution

(D) રેખાઓ $x=0, y=0, x=\frac{3}{2}$ અને વક્ર $y=1+4x-x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું કુલ ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \int_{0}^{3/2} (1+4x-x^2) \, dx$
$A = [x + 2x^2 - \frac{x^3}{3}]_{0}^{3/2}$
$A = (\frac{3}{2} + 2(\frac{9}{4}) - \frac{27}{24}) - 0$
$A = \frac{3}{2} + \frac{9}{2} - \frac{9}{8} = 6 - \frac{9}{8} = \frac{48-9}{8} = \frac{39}{8}$
કારણ કે રેખા $y=mx$ આ ક્ષેત્રફળને દુભાગે છે,તેથી રેખાઓ $x=0, x=\frac{3}{2}$ અને $y=mx$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કુલ ક્ષેત્રફળના અડધા જેટલું હોવું જોઈએ.
શિરોબિંદુઓ $(0,0), (3/2, 0)$ અને $(3/2, 3m/2)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ:
$A_{triangle} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times \frac{3}{2} \times \frac{3m}{2} = \frac{9m}{8}$
બંને ક્ષેત્રફળોને સરખાવતા:
$\frac{9m}{8} = \frac{1}{2} \times \frac{39}{8}$
$9m = \frac{39}{2}$
$m = \frac{39}{18} = \frac{13}{6}$
તેથી,$12m = 12 \times \frac{13}{6} = 2 \times 13 = 26$.
Solution diagram
335
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f(x)$ એ એક ત્રિઘાત બહુપદી છે જ્યાં $f(1) = -10$,$f(-1) = 6$ છે,અને તે $x = 1$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ મૂલ્ય ધરાવે છે. વળી,$f'(x)$ એ $x = -1$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ મૂલ્ય ધરાવે છે. તો $f(3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$64$
B
$11$
C
$22$
D
$33$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = ax^3 + bx^2 + cx + d$. તેથી $f'(x) = 3ax^2 + 2bx + c$ અને $f''(x) = 6ax + 2b$.
$f'(x)$ એ $x = -1$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ ધરાવે છે,તેથી $f''(-1) = 0$,જે આપણને $6a(-1) + 2b = 0$ આપે છે,એટલે કે $b = 3a$.
આમ,$f'(x) = 3ax^2 + 6ax + c = 3a(x^2 + 2x) + c = 3a(x+1)^2 + (c - 3a)$.
$f(x)$ એ $x = 1$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ ધરાવે છે,તેથી $f'(1) = 0$,એટલે કે $3a(1+1)^2 + (c - 3a) = 0$,જે $12a + c - 3a = 0$ આપે છે,એટલે કે $c = -9a$.
હવે,$f'(x) = 3ax^2 + 6ax - 9a = 3a(x^2 + 2x - 3) = 3a(x+3)(x-1)$.
$f'(x)$ નું સંકલન કરતા,$f(x) = a(x^3 + 3x^2 - 9x) + k$ મળે.
$f(1) = -10$ નો ઉપયોગ કરતા: $a(1 + 3 - 9) + k = -10 \Rightarrow -5a + k = -10$.
$f(-1) = 6$ નો ઉપયોગ કરતા: $a(-1 + 3 + 9) + k = 6 \Rightarrow 11a + k = 6$.
સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(11a + k) - (-5a + k) = 6 - (-10) \Rightarrow 16a = 16 \Rightarrow a = 1$.
તેથી $k = 6 - 11(1) = -5$.
આમ,$f(x) = x^3 + 3x^2 - 9x - 5$.
અંતે,$f(3) = (3)^3 + 3(3)^2 - 9(3) - 5 = 27 + 27 - 27 - 5 = 22$.
336
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$\cos ^{-1}(\cos (-5))+\sin ^{-1}(\sin (6))-\tan ^{-1}(\tan (12))$ ની કિંમત શોધો :
(પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયો મુખ્ય કિંમતો લે છે)
A
$3 \pi-11$
B
$4 \pi-9$
C
$4 \pi-11$
D
$3 \pi+1$

Solution

(C) આપણે પદાવલિ $\cos ^{-1}(\cos (-5))+\sin ^{-1}(\sin (6))-\tan ^{-1}(\tan (12))$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$1$. $\cos ^{-1}(\cos (-5))$ માટે: $\cos(-x) = \cos(x)$ હોવાથી,આ $\cos ^{-1}(\cos (5))$ થાય. $5 \in [\pi, 2\pi]$ હોવાથી,આપણે $\cos ^{-1}(\cos x) = 2\pi - x$ નો ઉપયોગ કરીશું. તેથી,$\cos ^{-1}(\cos (5)) = 2\pi - 5$.
$2$. $\sin ^{-1}(\sin (6))$ માટે: $6 \in [\frac{3\pi}{2}, 2\pi]$ હોવાથી,આપણે $\sin ^{-1}(\sin x) = x - 2\pi$ નો ઉપયોગ કરીશું. તેથી,$\sin ^{-1}(\sin (6)) = 6 - 2\pi$.
$3$. $\tan ^{-1}(\tan (12))$ માટે: $12 \in (3\pi + \frac{\pi}{2}, 4\pi + \frac{\pi}{2})$ હોવાથી,આપણે $\tan ^{-1}(\tan x) = x - 4\pi$ નો ઉપયોગ કરીશું. તેથી,$\tan ^{-1}(\tan (12)) = 12 - 4\pi$.
આ કિંમતોને જોડતા: $(2\pi - 5) + (6 - 2\pi) - (12 - 4\pi) = 2\pi - 5 + 6 - 2\pi - 12 + 4\pi = 4\pi - 11$.
337
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ ધ્યાનમાં લો:
$-x+y+2z=0$
$3x-ay+5z=1$
$2x-2y-az=7$
ધારો કે $S_{1}$ એ બધા $a \in \mathbb{R}$ નો સમૂહ છે જેના માટે સિસ્ટમ અસંગત છે અને $S_{2}$ એ બધા $a \in \mathbb{R}$ નો સમૂહ છે જેના માટે સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો છે. જો $n(S_{1})$ અને $n(S_{2})$ અનુક્રમે $S_{1}$ અને $S_{2}$ માંના ઘટકોની સંખ્યા દર્શાવે છે,તો:
A
$n(S_{1})=2, n(S_{2})=2$
B
$n(S_{1})=1, n(S_{2})=0$
C
$n(S_{1})=2, n(S_{2})=0$
D
$n(S_{1})=0, n(S_{2})=2$

Solution

(C) સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} -1 & 1 & 2 \\ 3 & -a & 5 \\ 2 & -2 & -a \end{vmatrix}$ છે.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = -1(a^2 + 10) - 1(-3a - 10) + 2(-6 + 2a)$
$= -a^2 - 10 + 3a + 10 - 12 + 4a = -a^2 + 7a - 12 = -(a-3)(a-4)$.
સિસ્ટમ અસંગત હોય અથવા અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,આપણે $\Delta = 0$ હોવું જોઈએ,જે $a = 3$ અથવા $a = 4$ આપે છે.
હવે,$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 0 & 1 & 2 \\ 1 & -a & 5 \\ 7 & -2 & -a \end{vmatrix}$ ની ગણતરી કરીએ.
$\Delta_1 = 0(a^2 + 10) - 1(-a - 35) + 2(-2 + 7a) = a + 35 - 4 + 14a = 15a + 31$.
$a = 3$ માટે,$\Delta_1 = 15(3) + 31 = 76 \neq 0$.
$a = 4$ માટે,$\Delta_1 = 15(4) + 31 = 91 \neq 0$.
કારણ કે $a=3$ અને $a=4$ બંને માટે $\Delta = 0$ અને $\Delta_1 \neq 0$ છે,તેથી સિસ્ટમ આ કિંમતો માટે અસંગત છે. આમ,$S_1 = \{3, 4\}$ અને $n(S_1) = 2$.
અનંત ઉકેલો માટે,આપણે $\Delta = 0$ અને $\Delta_1 = \Delta_2 = \Delta_3 = 0$ ની જરૂર છે. કારણ કે $a=3$ અને $a=4$ માટે $\Delta_1 \neq 0$ છે,તેથી એવી કોઈ $a$ ની કિંમત નથી જેના માટે સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો હોય. આમ,$S_2 = \emptyset$ અને $n(S_2) = 0$.
338
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે બે સમતલો $x-2y-2z+1=0$ અને $2x-3y-6z+1=0$ ના લઘુકોણ દ્વિભાજક સમતલ $P$ છે. તો નીચેનામાંથી કયો બિંદુ $P$ પર આવેલો છે?
A
$\left(3, 1, -\frac{1}{2}\right)$
B
$\left(-2, 0, -\frac{1}{2}\right)$
C
$(0, 2, -4)$
D
$(4, 0, -2)$

Solution

(B) સમતલોના સમીકરણો $P_{1}: x-2y-2z+1=0$ અને $P_{2}: 2x-3y-6z+1=0$ છે.
ખૂણાના દ્વિભાજકનું સમીકરણ $\left|\frac{x-2y-2z+1}{\sqrt{1^2+(-2)^2+(-2)^2}}\right| = \left|\frac{2x-3y-6z+1}{\sqrt{2^2+(-3)^2+(-6)^2}}\right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{x-2y-2z+1}{3} = \pm \frac{2x-3y-6z+1}{7}$ થાય છે.
લઘુકોણ દ્વિભાજક નક્કી કરવા માટે,આપણે $a_{1}a_{2} + b_{1}b_{2} + c_{1}c_{2} = (1)(2) + (-2)(-3) + (-2)(-6) = 2 + 6 + 12 = 20$ ની નિશાની તપાસીએ છીએ.
કારણ કે $20 > 0$,ઋણ ચિહ્ન લઘુકોણ દ્વિભાજક આપે છે.
તેથી,$\frac{x-2y-2z+1}{3} = -\frac{2x-3y-6z+1}{7}$.
$7(x-2y-2z+1) = -3(2x-3y-6z+1)$.
$7x-14y-14z+7 = -6x+9y+18z-3$.
$13x-23y-32z+10 = 0$.
બિંદુ $\left(-2, 0, -\frac{1}{2}\right)$ ને તપાસતા: $13(-2) - 23(0) - 32(-\frac{1}{2}) + 10 = -26 - 0 + 16 + 10 = 0$.
તેથી,બિંદુ $\left(-2, 0, -\frac{1}{2}\right)$ સમતલ $P$ પર આવેલું છે.
339
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $x^{2} dy + (y - \frac{1}{x}) dx = 0$ ($x > 0$ માટે) નો ઉકેલ વક્ર હોય અને $y(1) = 1$ હોય,તો $y(\frac{1}{2})$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3}{2} - \frac{1}{\sqrt{e}}$
B
$3 + \frac{1}{\sqrt{e}}$
C
$3 + e$
D
$3 - e$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x^{2} dy + (y - \frac{1}{x}) dx = 0$ છે.
$x^{2} dx$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{dy}{dx} + \frac{y}{x^{2}} = \frac{1}{x^{3}}$ મળે છે.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \frac{1}{x^{2}}$ અને $Q(x) = \frac{1}{x^{3}}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P(x) dx} = e^{\int \frac{1}{x^{2}} dx} = e^{-\frac{1}{x}}$.
ઉકેલ $y \cdot IF = \int Q(x) \cdot IF dx + C$ છે.
$y e^{-\frac{1}{x}} = \int \frac{1}{x^{3}} e^{-\frac{1}{x}} dx + C$.
ધારો કે $t = -\frac{1}{x}$,તો $dt = \frac{1}{x^{2}} dx$ અને $\frac{1}{x} = -t$.
$y e^{-\frac{1}{x}} = \int (-t) e^{t} dt + C = -(t e^{t} - e^{t}) + C = e^{t}(1 - t) + C$.
$t = -\frac{1}{x}$ મૂકતા,$y e^{-\frac{1}{x}} = e^{-\frac{1}{x}}(1 + \frac{1}{x}) + C$.
$y(1) = 1$ આપેલ છે,તેથી $1 \cdot e^{-1} = e^{-1}(1 + 1) + C \implies e^{-1} = 2e^{-1} + C \implies C = -e^{-1}$.
આમ,$y e^{-\frac{1}{x}} = e^{-\frac{1}{x}}(1 + \frac{1}{x}) - e^{-1}$.
$x = \frac{1}{2}$ માટે,$y e^{-2} = e^{-2}(1 + 2) - e^{-1} = 3e^{-2} - e^{-1}$.
$e^{-2}$ વડે ભાગતા,$y = 3 - e^{-1} \cdot e^{2} = 3 - e$.
340
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વિધેય $f(x) = x^{3} - 6x^{2} + ax + b$ એવું છે કે $f(2) = f(4) = 0$. બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
$(S_1)$ એવા $x_{1}, x_{2} \in (2, 4)$,$x_{1} < x_{2}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $f^{\prime}(x_{1}) = -1$ અને $f^{\prime}(x_{2}) = 0$ થાય.
$(S_2)$ એવા $x_{3}, x_{4} \in (2, 4)$,$x_{3} < x_{4}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $f$ એ $(2, x_{4})$ માં ઘટતું વિધેય છે,$(x_{4}, 4)$ માં વધતું વિધેય છે અને $2f^{\prime}(x_{3}) = \sqrt{3}f(x_{4})$ થાય.
તો
A
$(S_1)$ અને $(S_2)$ બંને સાચા છે
B
$(S_1)$ ખોટું છે અને $(S_2)$ સાચું છે
C
$(S_1)$ અને $(S_2)$ બંને ખોટા છે
D
$(S_1)$ સાચું છે અને $(S_2)$ ખોટું છે

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = x^{3} - 6x^{2} + ax + b$. $f(2) = 0$ હોવાથી,$8 - 24 + 2a + b = 0 \Rightarrow 2a + b = 16$.
$f(4) = 0$ હોવાથી,$64 - 96 + 4a + b = 0 \Rightarrow 4a + b = 32$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$a = 8, b = 0$ મળે. તેથી $f(x) = x^{3} - 6x^{2} + 8x$.
$f^{\prime}(x) = 3x^{2} - 12x + 8$. $f^{\prime}(x) = 0$ ના બીજ $x = \frac{12 \pm \sqrt{144 - 96}}{6} = 2 \pm \frac{\sqrt{48}}{6} = 2 \pm \frac{2}{\sqrt{3}}$ છે.
$(S_1)$ માટે: $f^{\prime}(2) = -4$ અને $f^{\prime}(4) = 8$. $f^{\prime}(x)$ સતત હોવાથી,ઇન્ટરમીડિયેટ વેલ્યુ થિયરમ મુજબ,એવું $x_{1} \in (2, 4)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $f^{\prime}(x_{1}) = -1$ થાય (કારણ કે $-1 \in (-4, 8)$). ઉપરાંત,$f^{\prime}(x)$ નું એક બીજ $x_{2} = 2 + \frac{2}{\sqrt{3}} \approx 3.15 \in (2, 4)$ છે. $f^{\prime}(3) = 27 - 36 + 8 = -1$ હોવાથી,$x_{1} = 3 < x_{2} \approx 3.15$ મળે. તેથી $(S_1)$ સાચું છે.
$(S_2)$ માટે: $f$ એ $(2, x_{4})$ પર ઘટતું અને $(x_{4}, 4)$ પર વધતું વિધેય છે જ્યાં $x_{4} = 2 + \frac{2}{\sqrt{3}}$. $f(x_{4}) = (2 + \frac{2}{\sqrt{3}})^{3} - 6(2 + \frac{2}{\sqrt{3}})^{2} + 8(2 + \frac{2}{\sqrt{3}}) = -\frac{16}{3\sqrt{3}}$.
$2f^{\prime}(x_{3}) = \sqrt{3}f(x_{4}) = \sqrt{3}(-\frac{16}{3\sqrt{3}}) = -\frac{16}{3} \approx -5.33$. તેથી $f^{\prime}(x_{3}) = -\frac{8}{3} \approx -2.67$. $f^{\prime}(x)$ એ $(2, 4)$ પર $[-4, 8]$ ની તમામ કિંમતો ધારણ કરતું હોવાથી,આવું $x_{3}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેથી $(S_2)$ સાચું છે.
Solution diagram
341
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $J_{n, m}=\int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{n}}{x^{m}-1} d x, \quad \forall n>m$ અને $n, m \in N$. શ્રેણિક $A=\left[a_{i j}\right]_{3 \times 3}$ ધ્યાનમાં લો જ્યાં $a_{i j}=J_{6+i, 3}-J_{i+3,3}$ જો $i \leq j$ અને $a_{i j}=0$ જો $i>j$. તો $\left|\operatorname{adj} A^{-1}\right|$ શું થાય?
A
$(15)^{2} \times 2^{42}$
B
$(15)^{2} \times 2^{34}$
C
$(105)^{2} \times 2^{38}$
D
$(105)^{2} \times 2^{36}$

Solution

(C) આપેલ છે $J_{n, m}=\int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{n}}{x^{m}-1} d x$.
$i \leq j$ માટે,$a_{i j}=J_{6+i, 3}-J_{i+3,3} = \int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{6+i}-x^{i+3}}{x^{3}-1} d x = \int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{i+3}(x^{3}-1)}{x^{3}-1} d x = \int_{0}^{\frac{1}{2}} x^{i+3} d x$.
સંકલન કરતા: $a_{i j} = \left[ \frac{x^{i+4}}{i+4} \right]_{0}^{\frac{1}{2}} = \frac{(1/2)^{i+4}}{i+4}$.
તેથી,$a_{11} = \frac{(1/2)^{5}}{5} = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}}$,$a_{12} = \frac{(1/2)^{5}}{5} = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}}$,$a_{13} = \frac{(1/2)^{5}}{5} = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}}$.
$a_{22} = \frac{(1/2)^{6}}{6} = \frac{1}{6 \cdot 2^{6}}$,$a_{23} = \frac{(1/2)^{6}}{6} = \frac{1}{6 \cdot 2^{6}}$.
$a_{33} = \frac{(1/2)^{7}}{7} = \frac{1}{7 \cdot 2^{7}}$.
શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} & \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} & \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} \\ 0 & \frac{1}{6 \cdot 2^{6}} & \frac{1}{6 \cdot 2^{6}} \\ 0 & 0 & \frac{1}{7 \cdot 2^{7}} \end{bmatrix}$.
$|A| = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} \cdot \frac{1}{6 \cdot 2^{6}} \cdot \frac{1}{7 \cdot 2^{7}} = \frac{1}{210 \cdot 2^{18}}$.
આપણે $|\operatorname{adj} A^{-1}| = |A^{-1}|^{3-1} = |A^{-1}|^{2} = \frac{1}{|A|^{2}} = (210 \cdot 2^{18})^{2} = (2 \cdot 105)^{2} \cdot 2^{36} = 4 \cdot (105)^{2} \cdot 2^{36} = (105)^{2} \cdot 2^{38}$.
342
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
વક્રો $y=\sin x+\cos x$ અને $y=|\cos x-\sin x|$ તથા રેખાઓ $x=0, x=\frac{\pi}{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$2 \sqrt{2}(\sqrt{2}-1)$
B
$2(\sqrt{2}+1)$
C
$4(\sqrt{2}-1)$
D
$2 \sqrt{2}(\sqrt{2}+1)$

Solution

(A) ક્ષેત્રફળ $A$ એ સંકલન $A = \int_{0}^{\pi/2} |(\sin x + \cos x) - |\cos x - \sin x|| dx$ દ્વારા મળે છે.
જ્યારે $0 \le x \le \pi/4$ હોય ત્યારે $|\cos x - \sin x| = \cos x - \sin x$ અને જ્યારે $\pi/4 \le x \le \pi/2$ હોય ત્યારે $\sin x - \cos x$ થાય છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$A = \int_{0}^{\pi/4} ((\sin x + \cos x) - (\cos x - \sin x)) dx + \int_{\pi/4}^{\pi/2} ((\sin x + \cos x) - (\sin x - \cos x)) dx$.
પદાવલિઓને સરળ બનાવતા:
$A = \int_{0}^{\pi/4} 2 \sin x dx + \int_{\pi/4}^{\pi/2} 2 \cos x dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = 2[-\cos x]_{0}^{\pi/4} + 2[\sin x]_{\pi/4}^{\pi/2}$.
$A = 2(1 - \frac{1}{\sqrt{2}}) + 2(1 - \frac{1}{\sqrt{2}})$.
$A = 4(1 - \frac{1}{\sqrt{2}}) = 4 - 2\sqrt{2} = 2\sqrt{2}(\sqrt{2} - 1)$.
343
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
રેખા $3y - 2z - 1 = 0 = 3x - z + 4$ નું બિંદુ $(2, -1, 6)$ થી અંતર શોધો:
A
$\sqrt{26}$
B
$2\sqrt{5}$
C
$2\sqrt{6}$
D
$4\sqrt{2}$

Solution

(C) આપેલ રેખા બે સમતલોના છેદથી બનેલી છે: $3y - 2z - 1 = 0$ અને $3x - z + 4 = 0$.
રેખાની દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ સમતલોના અભિલંબ $\vec{n_1} = (0, 3, -2)$ અને $\vec{n_2} = (3, 0, -1)$ નો ક્રોસ ગુણાકાર છે.
$\vec{v} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 3 & -2 \\ 3 & 0 & -1 \end{vmatrix} = (-3, -6, -9)$.
દિશા ગુણોત્તરને $(1, 2, 3)$ તરીકે લઈ શકાય.
રેખા પરનું બિંદુ શોધવા માટે,$z = 1$ લેતા,$y = 1$ અને $x = -1$ મળે છે. તેથી બિંદુ $P = (-1, 1, 1)$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+1}{1} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-1}{3} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈ પણ બિંદુ $Q = (\lambda - 1, 2\lambda + 1, 3\lambda + 1)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (\lambda - 3, 2\lambda + 2, 3\lambda - 5)$ એ રેખાની દિશા $(1, 2, 3)$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$1(\lambda - 3) + 2(2\lambda + 2) + 3(3\lambda - 5) = 0 \Rightarrow 14\lambda - 14 = 0 \Rightarrow \lambda = 1$.
બિંદુ $Q = (0, 3, 4)$ મળે છે.
બિંદુ $(2, -1, 6)$ થી $(0, 3, 4)$ નું અંતર $\sqrt{(0-2)^2 + (3 - (-1))^2 + (4-6)^2} = \sqrt{4 + 16 + 4} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$ છે.
344
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વિધેય $f(x) = \log_{\sqrt{5}}(3 + \cos(\frac{3\pi}{4} + x) + \cos(\frac{\pi}{4} + x) + \cos(\frac{\pi}{4} - x) - \cos(\frac{3\pi}{4} - x))$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$(0, \sqrt{5})$
B
$[-2, 2]$
C
$[\frac{1}{\sqrt{5}}, \sqrt{5}]$
D
$[0, 2]$

Solution

(D) ધારો કે લઘુગણકનો તર્ક $g(x) = 3 + \cos(\frac{3\pi}{4} + x) + \cos(\frac{\pi}{4} + x) + \cos(\frac{\pi}{4} - x) - \cos(\frac{3\pi}{4} - x)$ છે.
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્રો $\cos(A+B) + \cos(A-B) = 2\cos A \cos B$ અને $\cos(A-B) - \cos(A+B) = 2\sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$g(x) = 3 + [\cos(\frac{3\pi}{4} + x) - \cos(\frac{3\pi}{4} - x)] + [\cos(\frac{\pi}{4} + x) + \cos(\frac{\pi}{4} - x)]$
$g(x) = 3 - 2\sin(\frac{3\pi}{4})\sin(x) + 2\cos(\frac{\pi}{4})\cos(x)$
કારણ કે $\sin(\frac{3\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\cos(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે:
$g(x) = 3 - 2(\frac{1}{\sqrt{2}})\sin(x) + 2(\frac{1}{\sqrt{2}})\cos(x) = 3 + \sqrt{2}(\cos x - \sin x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $-\sqrt{2} \leq \cos x - \sin x \leq \sqrt{2}$.
તેથી,$3 + \sqrt{2}(-\sqrt{2}) \leq g(x) \leq 3 + \sqrt{2}(\sqrt{2})$,
જેનું સાદું રૂપ $3 - 2 \leq g(x) \leq 3 + 2$,એટલે કે $1 \leq g(x) \leq 5$ થાય છે.
$f(x) = \log_{\sqrt{5}}(g(x))$ હોવાથી,વિસ્તાર $[\log_{\sqrt{5}}(1), \log_{\sqrt{5}}(5)]$ છે.
$\log_{\sqrt{5}}(1) = 0$ અને $\log_{\sqrt{5}}(5) = 2$ હોવાથી,વિસ્તાર $[0, 2]$ છે.
345
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વિધેય $f(x)$,જે શરત $f(x)=x+\int_{0}^{\pi / 2} \sin x \cdot \cos y f(y) dy$ નું પાલન કરે છે,તે છે:
A
$x+\frac{2}{3}(\pi-2) \sin x$
B
$x+(\pi+2) \sin x$
C
$x+\frac{\pi}{2} \sin x$
D
$x+(\pi-2) \sin x$

Solution

(D) આપેલ સંકલન સમીકરણ: $f(x)=x+\int_{0}^{\pi / 2} \sin x \cos y f(y) dy$.
અહીં $\sin x$ એ $y$ થી સ્વતંત્ર હોવાથી,આપણે લખી શકીએ: $f(x)=x+\sin x \int_{0}^{\pi / 2} \cos y f(y) dy$.
ધારો કે $K = \int_{0}^{\pi / 2} \cos y f(y) dy$. તેથી $f(x) = x + K \sin x$.
$f(y) = y + K \sin y$ ને $K$ ના પદમાં મૂકતા:
$K = \int_{0}^{\pi / 2} \cos y (y + K \sin y) dy = \int_{0}^{\pi / 2} y \cos y dy + K \int_{0}^{\pi / 2} \sin y \cos y dy$.
પ્રથમ સંકલન માટે ખંડશઃ સંકલન $(IBP)$ વાપરતા: $\int y \cos y dy = y \sin y + \cos y$.
$0$ થી $\pi/2$ ની સીમાઓ મૂકતા: $[y \sin y + \cos y]_{0}^{\pi/2} = (\frac{\pi}{2} - 1)$.
બીજા સંકલન માટે: $\int_{0}^{\pi / 2} \sin y \cos y dy = [\frac{\sin^2 y}{2}]_{0}^{\pi/2} = \frac{1}{2}$.
આમ,$K = (\frac{\pi}{2} - 1) + K(\frac{1}{2})$.
$K - \frac{K}{2} = \frac{\pi}{2} - 1 \Rightarrow \frac{K}{2} = \frac{\pi-2}{2} \Rightarrow K = \pi - 2$.
તેથી $f(x) = x + (\pi - 2) \sin x$.
346
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $X$ એ નીચે મુજબના સંભાવના વિતરણ સાથેનો યાદચ્છિક ચલ છે:
$x$ $-2$ $-1$ $3$ $4$ $6$
$P(X=x)$ $\frac{1}{5}$ $a$ $\frac{1}{3}$ $\frac{1}{5}$ $b$

જો $X$ નો મધ્યક $2.3$ હોય અને $X$ નું વિચરણ $\sigma^{2}$ હોય,તો $100 \sigma^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$781$
B
$100$
C
$529$
D
$1310$

Solution

(A) સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થાય છે,તેથી $\frac{1}{5} + a + \frac{1}{3} + \frac{1}{5} + b = 1 \implies a + b = \frac{4}{15} \dots (1)$
મધ્યક $E(X) = \sum x_i P(x_i) = 2.3 = \frac{23}{10}$.
$-2(\frac{1}{5}) - 1(a) + 3(\frac{1}{3}) + 4(\frac{1}{5}) + 6(b) = \frac{23}{10}$
$-\frac{2}{5} - a + 1 + \frac{4}{5} + 6b = \frac{23}{10} \implies -a + 6b = \frac{9}{10} \dots (2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,$b = \frac{1}{6}$ અને $a = \frac{1}{10}$ મળે છે.
વિચરણ $\sigma^{2} = E(X^{2}) - (E(X))^{2}$.
$E(X^{2}) = 4(\frac{1}{5}) + 1(\frac{1}{10}) + 9(\frac{1}{3}) + 16(\frac{1}{5}) + 36(\frac{1}{6}) = \frac{131}{10} = 13.1$.
$\sigma^{2} = 13.1 - (2.3)^{2} = 13.1 - 5.29 = 7.81$.
તેથી,$100 \sigma^{2} = 781$.
347
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f(x)$ એ $3$ ઘાત ધરાવતી બહુપદી છે જેથી $k = 2, 3, 4, 5$ માટે $f(k) = -\frac{2}{k}$ થાય. તો $52 - 10 f(10)$ ની કિંમત શોધો:
A
$26$
B
$36$
C
$52$
D
$87$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(k) = -\frac{2}{k}$,તેથી આપણે લખી શકીએ કે $k f(k) + 2 = 0$ જ્યાં $k = 2, 3, 4, 5$.
ધારો કે $g(x) = x f(x) + 2$. કારણ કે $f(x)$ એ $3$ ઘાતની બહુપદી છે,તેથી $g(x)$ એ $4$ ઘાતની બહુપદી થશે.
$g(k) = 0$ હોવાથી $k = 2, 3, 4, 5$ માટે,આપણે $g(x) = \lambda(x-2)(x-3)(x-4)(x-5)$ લખી શકીએ,જ્યાં $\lambda$ અચળાંક છે.
$\lambda$ શોધવા માટે,$x=0$ મૂકતા: $g(0) = 0 \cdot f(0) + 2 = 2$.
તેથી,$2 = \lambda(0-2)(0-3)(0-4)(0-5) = \lambda(120)$,જે આપણને $\lambda = \frac{2}{120} = \frac{1}{60}$ આપે છે.
હવે,$10 f(10) + 2 = g(10) = \frac{1}{60}(10-2)(10-3)(10-4)(10-5) = \frac{1}{60}(8)(7)(6)(5) = \frac{1680}{60} = 28$.
આમ,$10 f(10) = 28 - 2 = 26$.
છેલ્લે,$52 - 10 f(10) = 52 - 26 = 26$.
348
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ છે. ધારો કે સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને સમાવતા સમતલમાં છે. જો $\vec{v}$ એ સદિશ $\vec{c}=3 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ ને લંબ હોય અને $\vec{a}$ પર તેનો પ્રક્ષેપ $19 \text{ units}$ હોય,તો $|2 \vec{v}|^{2}$ ની કિંમત .... છે.
A
$1400$
B
$149$
C
$494$
D
$1494$

Solution

(D) આપેલ છે $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$,અને $\vec{c}=3 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$.
કારણ કે $\vec{v}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં છે,$\vec{v} = x\vec{a} + y\vec{b}$.
કારણ કે $\vec{v} \perp \vec{c}$,$\vec{v} \cdot \vec{c} = 0$. ઉપરાંત,$\vec{v}$ એ સમતલના લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ ને પણ લંબ છે.
તેથી,$\vec{v}$ એ $\vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b})$ ને સમાંતર છે.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\vec{v} = \lambda [(\vec{c} \cdot \vec{b})\vec{a} - (\vec{c} \cdot \vec{a})\vec{b}]$.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $\vec{c} \cdot \vec{b} = (3)(1) + (2)(2) + (-1)(-1) = 3+4+1 = 8$.
$\vec{c} \cdot \vec{a} = (3)(2) + (2)(-1) + (-1)(2) = 6-2-2 = 2$.
તેથી,$\vec{v} = \lambda [8(2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}) - 2(\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})] = \lambda [16 \hat{i}-8 \hat{j}+16 \hat{k} - 2 \hat{i}-4 \hat{j}+2 \hat{k}] = \lambda [14 \hat{i}-12 \hat{j}+18 \hat{k}]$.
$\vec{a}$ પર $\vec{v}$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{v} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|} = 19$ છે.
$|\vec{a}| = \sqrt{2^2+(-1)^2+2^2} = \sqrt{9} = 3$.
$\vec{v} \cdot \vec{a} = \lambda [14(2) - 12(-1) + 18(2)] = \lambda [28+12+36] = 76\lambda$.
તેથી,$\frac{76\lambda}{3} = 19 \Rightarrow 76\lambda = 57 \Rightarrow \lambda = \frac{57}{76} = \frac{3}{4}$.
આમ,$\vec{v} = \frac{3}{4} [14 \hat{i}-12 \hat{j}+18 \hat{k}] = \frac{3}{2} [7 \hat{i}-6 \hat{j}+9 \hat{k}]$.
$|2\vec{v}|^2 = 4|\vec{v}|^2 = 4 \times \left(\frac{3}{4}\right)^2 \times (14^2 + (-12)^2 + 18^2) = 4 \times \frac{9}{16} \times (196 + 144 + 324) = \frac{9}{4} \times 664 = 9 \times 166 = 1494$.
349
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq t$ દર્શાવે છે. $x \in(-2,2)$ માટે વિધેય $f(x)=[x]|x^{2}-1|+\sin \left(\frac{\pi}{[x]+3}\right)-[x+1]$ જે બિંદુઓ આગળ અસતત છે,તેવા બિંદુઓની સંખ્યા શોધો:
A
$3$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) વિધેય $f(x)=[x]|x^{2}-1|+\sin \left(\frac{\pi}{[x]+3}\right)-[x+1]$ તરીકે $x \in (-2, 2)$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
આપણે પૂર્ણાંક કિંમતો $x \in \{-1, 0, 1\}$ પર $[x]$ અને $[x+1]$ ના વર્તનને ચકાસીને અસતતતાના બિંદુઓનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ.
$x \in (-2, -1)$ માટે,$[x] = -2$ અને $[x+1] = -1$. તેથી,$f(x) = -2|x^2-1| + \sin(\pi/1) - (-1) = -2|x^2-1| + 1$.
$x \in [-1, 0)$ માટે,$[x] = -1$ અને $[x+1] = 0$. તેથી,$f(x) = -1|x^2-1| + \sin(\pi/2) - 0 = -|x^2-1| + 1$.
$x \in [0, 1)$ માટે,$[x] = 0$ અને $[x+1] = 1$. તેથી,$f(x) = 0|x^2-1| + \sin(\pi/3) - 1 = \frac{\sqrt{3}}{2} - 1$.
$x \in [1, 2)$ માટે,$[x] = 1$ અને $[x+1] = 2$. તેથી,$f(x) = 1|x^2-1| + \sin(\pi/4) - 2 = |x^2-1| + \frac{1}{\sqrt{2}} - 2$.
વિધેય એ બિંદુઓ આગળ અસતત છે જ્યાં ફ્લોર વિધેયોની કિંમતો બદલાય છે,જે $x = -1, 0, 1$ છે. આ બિંદુઓ પર લક્ષ ચકાસતા અસતતતા સાબિત થાય છે. તેથી,અસતતતાના $3$ બિંદુઓ છે.
350
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+\hat{j} .$ જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{a} \cdot \vec{c}=|\vec{c}|, |\vec{c}-\vec{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $(\vec{a} \times \vec{b})$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{6}$ હોય,તો $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$4$
C
$3$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$,તેથી $|\vec{a}|^2 = 2^2 + 1^2 + (-2)^2 = 4 + 1 + 4 = 9$,જેનો અર્થ છે કે $|\vec{a}| = 3$.
આપેલ છે કે $|\vec{c} - \vec{a}| = 2\sqrt{2}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે $|\vec{c}|^2 + |\vec{a}|^2 - 2(\vec{c} \cdot \vec{a}) = (2\sqrt{2})^2 = 8$.
કારણ કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = |\vec{c}|$,ધારો કે $|\vec{c}| = c$. તો $c^2 + 9 - 2c = 8$.
$c^2 - 2c + 1 = 0 \Rightarrow (c - 1)^2 = 0 \Rightarrow c = 1$. આમ,$|\vec{c}| = 1$.
હવે,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું માન $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}| = |\vec{a} \times \vec{b}| |\vec{c}| \sin(\theta)$,જ્યાં $\theta = \frac{\pi}{6}$.
$|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}| = (3)(1) \sin(\frac{\pi}{6}) = 3 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2021?

There are 781 Mathematics questions from the JEE Main 2021 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2021 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2021 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2021 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.