JEE Main 2018 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

121 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ1100 of 121 questions

Page 1 of 2 · Gujarati

1
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $S = \{ x \in \mathbb{R} : x \ge 0 \text{ અને } 2|\sqrt{x} - 3| + \sqrt{x}(\sqrt{x} - 6) + 6 = 0 \}$. તો $S$:
A
બરાબર એક ઘટક ધરાવે છે.
B
બરાબર બે ઘટકો ધરાવે છે.
C
બરાબર ચાર ઘટકો ધરાવે છે.
D
ખાલી ગણ છે.

Solution

(B) ધારો કે $t = \sqrt{x}$,જ્યાં $t \ge 0$. સમીકરણ $2|t - 3| + t(t - 6) + 6 = 0$ બને છે.
કિસ્સો $I$: $0 \le t < 3$ (એટલે કે $0 \le x < 9$)
$2(3 - t) + t^2 - 6t + 6 = 0$
$t^2 - 8t + 12 = 0$
$(t - 6)(t - 2) = 0$
$t = 6$ અથવા $t = 2$.
$0 \le t < 3$ હોવાથી,$t = 2$,જેનો અર્થ છે $x = 4$.
કિસ્સો $II$: $t \ge 3$ (એટલે કે $x \ge 9$)
$2(t - 3) + t^2 - 6t + 6 = 0$
$t^2 - 4t = 0$
$t(t - 4) = 0$
$t = 0$ અથવા $t = 4$.
$t \ge 3$ હોવાથી,$t = 4$,જેનો અર્થ છે $x = 16$.
આમ,$S = \{4, 16\}$,જે બરાબર બે ઘટકો ધરાવે છે.
2
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક ત્રિકોણાકાર બગીચા $PQR$ માં,$PQ = PR = 200 \ m$ છે. $QR$ ના મધ્યબિંદુ $M$ પર એક $TV$ ટાવર આવેલો છે. જો ટાવરની ટોચના $P, Q$ અને $R$ આગળના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $45^o, 30^o$ અને $30^o$ હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ ($m$ માં) શોધો.
A
$50$
B
$100\sqrt{3}$
C
$50\sqrt{2}$
D
$100$

Solution

(D) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $MN = h$ છે.
$\Delta QMN$ માં,$\tan 30^o = \frac{MN}{QM}$.
$\therefore QM = \frac{h}{\tan 30^o} = h\sqrt{3}$. $M$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$QM = MR = h\sqrt{3}$.
$\Delta MNP$ માં,ટાવરની ટોચનો $P$ આગળનો ઉત્સેધકોણ $45^o$ છે,તેથી $\tan 45^o = \frac{MN}{PM}$.
$\therefore PM = \frac{h}{\tan 45^o} = h$.
$\Delta PMQ$ માં,$PM \perp MQ$ હોવાથી,$PQ^2 = PM^2 + QM^2$.
કિંમતો મૂકતા: $(200)^2 = h^2 + (h\sqrt{3})^2$.
$40000 = h^2 + 3h^2$.
$40000 = 4h^2$.
$h^2 = 10000$.
$h = 100 \ m$.
Solution diagram
3
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો સમીકરણ $8 \cos x \cdot \left( \cos \left( \frac{\pi}{6} + x \right) \cdot \cos \left( \frac{\pi}{6} - x \right) - \frac{1}{2} \right) = 1$ ના અંતરાલ $[0, \pi]$ માં તમામ ઉકેલોનો સરવાળો $k\pi$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{13}{9}$
B
$\frac{8}{9}$
C
$\frac{20}{9}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $8 \cos x \left\{ \cos \left( \frac{\pi}{6} + x \right) \cos \left( \frac{\pi}{6} - x \right) - \frac{1}{2} \right\} = 1$
નિત્યસમ $2 \cos A \cos B = \cos(A+B) + \cos(A-B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$4 \cos x \left\{ \cos \left( \frac{\pi}{3} \right) + \cos(2x) - 1 \right\} = 1$
$\cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2}$ હોવાથી:
$4 \cos x \left\{ \frac{1}{2} + \cos 2x - 1 \right\} = 1$
$4 \cos x \left\{ \cos 2x - \frac{1}{2} \right\} = 1$
$8 \cos^3 x - 6 \cos x = 1$
$2 \cos 3x = 1 \Rightarrow \cos 3x = \frac{1}{2}$
$x \in [0, \pi]$ માટે,$3x \in [0, 3\pi]$.
$3x$ ના ઉકેલો: $3x = \frac{\pi}{3}, \frac{5\pi}{3}, \frac{7\pi}{3}$.
તેથી,$x = \frac{\pi}{9}, \frac{5\pi}{9}, \frac{7\pi}{9}$.
ઉકેલોનો સરવાળો $= \frac{13\pi}{9}$.
આમ,$k = \frac{13}{9}$.
4
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2018
જો $\alpha, \beta \in \mathbb{C}$ એ સમીકરણ $x^2 - x + 1 = 0$ ના ભિન્ન બીજ હોય,તો $\alpha^{101} + \beta^{107}$ ની કિંમત શોધો:
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) સમીકરણ $x^2 - x + 1 = 0$ ના બીજ $x = \frac{1 \pm i\sqrt{3}}{2}$ છે.
આ બીજ $-\omega$ અને $-\omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે.
ધારો કે $\alpha = -\omega$ અને $\beta = -\omega^2$.
તેથી $\alpha^{101} + \beta^{107} = (-\omega)^{101} + (-\omega^2)^{107} = -\omega^{101} - \omega^{214}$.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^{101} = \omega^2$ અને $\omega^{214} = \omega$ મળે.
તેથી,$\alpha^{101} + \beta^{107} = -(\omega^2 + \omega)$.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,$\omega + \omega^2 = -1$.
તેથી,$\alpha^{101} + \beta^{107} = -(-1) = 1$.
5
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$6$ અલગ-અલગ નવલકથાઓ અને $3$ અલગ-અલગ શબ્દકોશોમાંથી,$4$ નવલકથાઓ અને $1$ શબ્દકોશ પસંદ કરીને એક શેલ્ફ પર હારમાં એવી રીતે ગોઠવવાના છે કે જેથી શબ્દકોશ હંમેશા વચ્ચે રહે. આવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$500$ થી ઓછી
B
$500$ કે તેથી વધુ પરંતુ $750$ થી ઓછી
C
$1000$ કે તેથી વધુ
D
$750$ કે તેથી વધુ પરંતુ $1000$ થી ઓછી

Solution

(C) પગલું $1$: $6$ અલગ-અલગ નવલકથાઓમાંથી $4$ નવલકથાઓ પસંદ કરવાની રીતો $^6C_4$ છે.
$^6C_4 = 15$ રીતો.
પગલું $2$: $3$ અલગ-અલગ શબ્દકોશોમાંથી $1$ શબ્દકોશ પસંદ કરવાની રીતો $^3C_1$ છે.
$^3C_1 = 3$ રીતો.
પગલું $3$: $4$ પસંદ કરેલી નવલકથાઓ અને $1$ શબ્દકોશને એવી રીતે ગોઠવો કે શબ્દકોશ હંમેશા વચ્ચે રહે.
શબ્દકોશ વચ્ચે નિશ્ચિત હોવાથી,આપણે બાકીની $4$ જગ્યાઓમાં $4$ નવલકથાઓ ગોઠવવાની છે.
$4$ નવલકથાઓ ગોઠવવાની રીતો $4! = 24$ છે.
પગલું $4$: કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા = $^6C_4 \times ^3C_1 \times 4! = 15 \times 3 \times 24 = 1080$.
6
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$(x + \sqrt{x^3 - 1})^5 + (x - \sqrt{x^3 - 1})^5$ ના વિસ્તરણમાં તમામ એકી ઘાતવાળા પદોના સહગુણકોનો સરવાળો શોધો,જ્યાં $x > 1$.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = (x + \sqrt{x^3 - 1})^5 + (x - \sqrt{x^3 - 1})^5$.
દ્વિપદી વિસ્તરણના સૂત્ર $(a+b)^n + (a-b)^n = 2[\binom{n}{0}a^n + \binom{n}{2}a^{n-2}b^2 + \binom{n}{4}a^{n-4}b^4 + \dots]$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = 2[\binom{5}{0}x^5 + \binom{5}{2}x^3(\sqrt{x^3-1})^2 + \binom{5}{4}x(\sqrt{x^3-1})^4]$
$f(x) = 2[x^5 + 10x^3(x^3-1) + 5x(x^3-1)^2]$
$f(x) = 2[x^5 + 10x^6 - 10x^3 + 5x(x^6 - 2x^3 + 1)]$
$f(x) = 2[x^5 + 10x^6 - 10x^3 + 5x^7 - 10x^4 + 5x]$
$f(x) = 10x^7 + 20x^6 + 2x^5 - 20x^4 - 20x^3 + 10x$.
એકી ઘાતવાળા પદો $10x^7$,$2x^5$,$-20x^3$,અને $10x$ છે.
આ પદોના સહગુણકોનો સરવાળો $10 + 2 - 20 + 10 = 2$ થાય છે.
7
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $A$ એ શ્રેણી $1^2 + 2 \cdot 2^2 + 3^2 + 2 \cdot 4^2 + 5^2 + \dots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો છે અને $B$ એ પ્રથમ $40$ પદોનો સરવાળો છે. જો $B - 2A = 100\lambda$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો:
A
$248$
B
$464$
C
$496$
D
$232$

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $a_n = n^2$ જો $n$ એકી હોય,અને $a_n = 2n^2$ જો $n$ બેકી હોય.
$B - 2A = \sum_{n=1}^{40} a_n - 2\sum_{n=1}^{20} a_n = \sum_{n=21}^{40} a_n - \sum_{n=1}^{20} a_n$.
$k=1$ થી $20$ માટે ગણતરી કરતા,$B - 2A = 24800$ મળે છે.
તેથી $100\lambda = 24800$,એટલે કે $\lambda = 248$.
8
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે ${a_1}, {a_2}, \dots, {a_{49}}$ એ $A.P.$ માં છે,જેથી $\sum_{k = 0}^{12} {a_{4k + 1}} = 416$ અને ${a_9} + {a_{43}} = 66$ થાય. જો $\sum_{r = 1}^{17} a_r^2 = 140m$ હોય,તો $m = \dots$
A
$68$
B
$34$
C
$33$
D
$66$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\sum_{k = 0}^{12} {a_{4k + 1}} = 416$. આ $13$ પદોનો $A.P.$ માં સરવાળો છે,જેમાં પ્રથમ પદ $a_1$ અને સામાન્ય તફાવત $4d$ છે.
$\frac{13}{2} [2a_1 + (13-1)4d] = 416$ $\Rightarrow \frac{13}{2} [2a_1 + 48d] = 416$ $\Rightarrow a_1 + 24d = 32 \dots (1)$
આપેલ છે કે ${a_9} + {a_{43}} = 66$ $\Rightarrow (a_1 + 8d) + (a_1 + 42d) = 66$ $\Rightarrow 2a_1 + 50d = 66$ $\Rightarrow a_1 + 25d = 33 \dots (2)$
$(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા,$d = 1$ મળે છે. $(1)$ માં $d=1$ મૂકતા,$a_1 + 24 = 32 \Rightarrow a_1 = 8$.
હવે,$\sum_{r = 1}^{17} a_r^2 = \sum_{r = 1}^{17} [8 + (r-1)1]^2 = \sum_{r = 1}^{17} (r+7)^2 = \sum_{r = 1}^{17} (r^2 + 14r + 49) = 140m$.
સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $n=17$ માટે,$\frac{17 \times 18 \times 35}{6} + 14 \times \frac{17 \times 18}{2} + 49 \times 17 = 1785 + 2142 + 833 = 4760$.
$140m = 4760 \Rightarrow m = \frac{4760}{140} = 34$.
9
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે એક ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર અનુક્રમે $A(-3, 5)$ અને $B(3, 3)$ છે. જો $C$ એ આ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર હોય,તો રેખાખંડ $AC$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો:
A
$2\sqrt{10}$
B
$3\sqrt{\frac{5}{2}}$
C
$\frac{3\sqrt{5}}{2}$
D
$\sqrt{10}$

Solution

(B) આપેલ છે કે લંબકેન્દ્ર $A(-3, 5)$ અને મધ્યકેન્દ્ર $B(3, 3)$ છે.
અંતર $AB = \sqrt{(3 - (-3))^2 + (3 - 5)^2} = \sqrt{6^2 + (-2)^2} = \sqrt{36 + 4} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}$.
મધ્યકેન્દ્ર $B$ એ લંબકેન્દ્ર $A$ અને પરિકેન્દ્ર $C$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,એટલે કે $AB:BC = 2:1$.
આથી $AB = \frac{2}{3}AC$,અથવા $AC = \frac{3}{2}AB$.
$AB$ ની કિંમત મૂકતા,$AC = \frac{3}{2}(2\sqrt{10}) = 3\sqrt{10}$.
$AC$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \frac{AC}{2} = \frac{3\sqrt{10}}{2}$ થાય.
આને $r = 3\sqrt{\frac{10}{4}} = 3\sqrt{\frac{5}{2}}$ તરીકે લખી શકાય.
10
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક સીધી રેખા જે નિશ્ચિત બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તે યામ અક્ષોને ભિન્ન બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય અને લંબચોરસ $OPRQ$ પૂર્ણ કરવામાં આવે,તો $R$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$2x + 3y = xy$
B
$3x + 2y = xy$
C
$3x + 2y = 6xy$
D
$3x + 2y = 6$

Solution

(B) ધારો કે $P$ ના યામ $(h, 0)$ અને $Q$ ના યામ $(0, k)$ છે.
લંબચોરસ $OPRQ$ પૂર્ણ થતો હોવાથી,$R$ ના યામ $(h, k)$ થશે.
$P(h, 0)$ અને $Q(0, k)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં નીચે મુજબ છે:
$\frac{x}{h} + \frac{y}{k} = 1$
આ રેખા નિશ્ચિત બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણને મળે:
$\frac{2}{h} + \frac{3}{k} = 1$
$R(h, k)$ નો બિંદુપથ શોધવા માટે,આપણે $h$ ને $x$ અને $k$ ને $y$ વડે બદલીએ છીએ:
$\frac{2}{x} + \frac{3}{y} = 1$
બંને બાજુ $xy$ વડે ગુણતા,આપણને મળે:
$2y + 3x = xy$
આમ,$R$ નો બિંદુપથ $3x + 2y = xy$ છે.
Solution diagram
11
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો વક્ર $x^2 = y - 6$ ના બિંદુ $(1, 7)$ આગળનો સ્પર્શક વર્તુળ $x^2 + y^2 + 16x + 12y + c = 0$ ને સ્પર્શતો હોય,તો $c$ ની કિંમત શોધો:
A
$185$
B
$85$
C
$95$
D
$195$

Solution

(C) વક્રનું સમીકરણ $x^2 = y - 6$ છે,જેને $y = x^2 + 6$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $(1, 7)$ આગળ સ્પર્શક શોધવા માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dx} = 2x$.
બિંદુ $(1, 7)$ આગળ ઢાળ $m = 2(1) = 2$ મળે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y - 7 = 2(x - 1)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x - y + 5 = 0$ થાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 + 16x + 12y + c = 0$ ને સ્પર્શતી હોવાથી,કેન્દ્ર $(-8, -6)$ થી રેખાનું લંબ અંતર એ ત્રિજ્યા $r = \sqrt{64 + 36 - c} = \sqrt{100 - c}$ જેટલું થાય.
લંબ અંતર $\frac{|2(-8) - (-6) + 5|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2}} = \frac{|-5|}{\sqrt{5}} = \sqrt{5}$ છે.
તેથી,$\sqrt{5} = \sqrt{100 - c}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $5 = 100 - c$,તેથી $c = 95$.
Solution diagram
12
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
અતિવલય $4x^2 - y^2 = 36$ પર બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળ સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. જો આ સ્પર્શકો બિંદુ $T(0, 3)$ માં છેદતા હોય,તો $\Delta PTQ$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$54\sqrt{3}$
B
$60\sqrt{3}$
C
$36\sqrt{5}$
D
$45\sqrt{5}$

Solution

(D) અતિવલયનું સમીકરણ $4x^2 - y^2 = 36$ છે,જેને $\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{36} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $PQ$ એ $T(0, 3)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શક જીવા (chord of contact) છે.
$(x_1, y_1)$ માંથી સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $\frac{xx_1}{a^2} - \frac{yy_1}{b^2} = 1$ છે.
$(x_1, y_1) = (0, 3)$,$a^2 = 9$,અને $b^2 = 36$ મૂકતા:
$\frac{x(0)}{9} - \frac{y(3)}{36} = 1$
$\Rightarrow -\frac{y}{12} = 1$
$\Rightarrow y = -12$.
$P$ અને $Q$ ના યામ શોધવા માટે,$y = -12$ ને અતિવલયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$4x^2 - (-12)^2 = 36$
$4x^2 - 144 = 36$
$4x^2 = 180$
$x^2 = 45$
$x = \pm 3\sqrt{5}$.
આમ,બિંદુઓ $P(3\sqrt{5}, -12)$ અને $Q(-3\sqrt{5}, -12)$ છે.
પાયા $PQ$ ની લંબાઈ $= |3\sqrt{5} - (-3\sqrt{5})| = 6\sqrt{5}$.
$\Delta PTQ$ ની ઊંચાઈ એ $T(0, 3)$ થી રેખા $y = -12$ સુધીનું લંબ અંતર છે,જે $h = |3 - (-12)| = 15$ છે.
$\Delta PTQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 6\sqrt{5} \times 15 = 45\sqrt{5}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
13
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
પરવલય ${y^2} = 16x$ પર બિંદુ $P(16, 16)$ આગળ સ્પર્શક અને અભિલંબ દોરવામાં આવે છે,જે પરવલયની અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ માં છેદે છે. જો $C$ એ બિંદુઓ $P, A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર હોય અને $\angle CPB = \theta$ હોય,તો $\tan \theta$ ની કિંમત છે:
A
$2$
B
$3$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ ${y^2} = 16x$ છે,તેથી $4a = 16$,જેનો અર્થ છે $a = 4$.
બિંદુ $P(16, 16)$ માટે,$y_1^2 = 16x_1$ થાય છે,જે સંતોષાય છે.
$P(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શક $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે,તેથી $16y = 8(x + 16)$,જેનું સાદું રૂપ $2y = x + 16$ થાય છે.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે $y = 0$ લેતા,$x = -16$ મળે છે,તેથી $A = (-16, 0)$.
$P(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબ $y - y_1 = -\frac{y_1}{2a}(x - x_1)$ છે,તેથી $y - 16 = -\frac{16}{8}(x - 16)$,જેનું સાદું રૂપ $y - 16 = -2(x - 16)$ અથવા $y = -2x + 48$ થાય છે.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે $y = 0$ લેતા,$2x = 48$,તેથી $x = 24$ મળે છે,આમ $B = (24, 0)$.
વર્તુળ $A(-16, 0)$,$B(24, 0)$ અને $P(16, 16)$ માંથી પસાર થાય છે. $A$ અને $B$ એ $x$-અક્ષ પર હોવાથી,કેન્દ્ર $C$ નો $x$-યામ $\frac{-16 + 24}{2} = 4$ હશે.
ધારો કે $C = (4, k)$. $CA = CP$ હોવાથી,$(4 - (-16))^2 + (k - 0)^2 = (4 - 16)^2 + (k - 16)^2$.
$20^2 + k^2 = (-12)^2 + (k - 16)^2 \Rightarrow 400 + k^2 = 144 + k^2 - 32k + 256$.
$400 = 400 - 32k \Rightarrow k = 0$. આમ,$C = (4, 0)$.
$PC$ નો ઢાળ $(m_1)$ = $\frac{16 - 0}{16 - 4} = \frac{16}{12} = \frac{4}{3}$.
$PB$ નો ઢાળ $(m_2)$ = $\frac{16 - 0}{16 - 24} = \frac{16}{-8} = -2$.
$\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right| = \left| \frac{\frac{4}{3} - (-2)}{1 + (\frac{4}{3})(-2)} \right| = \left| \frac{\frac{10}{3}}{1 - \frac{8}{3}} \right| = \left| \frac{\frac{10}{3}}{-\frac{5}{3}} \right| = |-2| = 2$.
Solution diagram
14
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બે ગણ $A$ અને $B$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે:
$A = \{ (a,b) \in R \times R : |a - 5| < 1 \text{ અને } |b - 5| < 1 \}$
$B = \{ (a,b) \in R \times R : 4(a - 6)^2 + 9(b - 5)^2 \le 36 \}$
તો:
A
$A \subset B$
B
$A \cap B = \emptyset$
C
ન તો $A \subset B$ કે ન તો $B \subset A$
D
$B \subset A$

Solution

(A) ગણ $A$ એ $|a - 5| < 1$ અને $|b - 5| < 1$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. ધારો કે $x = a - 5$ અને $y = b - 5$. તો $A$ એ $(5, 5)$ પર કેન્દ્રિત અને $2$ લંબાઈની બાજુવાળા ચોરસનો અંદરનો ભાગ દર્શાવે છે,એટલે કે $|x| < 1$ અને $|y| < 1$.
ગણ $B$ એ $4(a - 6)^2 + 9(b - 5)^2 \le 36$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. $x = a - 5$ અને $y = b - 5$ મૂકતા,આપણને $4(x - 1)^2 + 9y^2 \le 36$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{(x - 1)^2}{9} + \frac{y^2}{4} \le 1$ થાય છે. આ $(x, y)$ સમતલમાં $(1, 0)$ પર કેન્દ્રિત ઉપવલયનો અંદરનો ભાગ અને સીમા દર્શાવે છે.
$(x, y)$ સમતલમાં ચોરસ $A$ ના શિરોબિંદુઓ $(1, 1), (-1, 1), (-1, -1), (1, -1)$ છે.
શું આ બિંદુઓ ઉપવલયની અસમતા $\frac{(x - 1)^2}{9} + \frac{y^2}{4} \le 1$ નું પાલન કરે છે તે ચકાસતા:
$(1, 1)$ માટે: $\frac{0}{9} + \frac{1}{4} = 0.25 \le 1$ (સાચું)
$(-1, 1)$ માટે: $\frac{4}{9} + \frac{1}{4} = \frac{25}{36} \le 1$ (સાચું)
$(-1, -1)$ માટે: $\frac{4}{9} + \frac{1}{4} = \frac{25}{36} \le 1$ (સાચું)
$(1, -1)$ માટે: $\frac{0}{9} + \frac{1}{4} = 0.25 \le 1$ (સાચું)
ચોરસના તમામ શિરોબિંદુઓ ઉપવલયની અંદર હોવાથી,$A \subset B$ થાય છે.
Solution diagram
15
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
દરેક $t \in R$ માટે,ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના બરાબર સૌથી મોટો પૂર્ણાંક છે. તો $\lim_{x \to 0^+} x \left( [\frac{1}{x}] + [\frac{2}{x}] + \dots + [\frac{15}{x}] \right) = $
A
$15$
B
$120$
C
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી (in $R$)
D
$0$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $[t] = t - \{t\}$,જ્યાં $\{t\}$ એ $t$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ છે.
તેથી,પદાવલિ $\lim_{x \to 0^+} x \sum_{r=1}^{15} [\frac{r}{x}] = \lim_{x \to 0^+} x \sum_{r=1}^{15} (\frac{r}{x} - \{\frac{r}{x}\})$.
$= \lim_{x \to 0^+} (\sum_{r=1}^{15} r - x \sum_{r=1}^{15} \{\frac{r}{x}\})$.
કારણ કે $0 \le \{\frac{r}{x}\} < 1$,તેથી $0 \le x \{\frac{r}{x}\} < x$.
જેમ $x \to 0^+$,તેમ સ્ક્વિઝ પ્રમેય (Squeeze Theorem) મુજબ,$x \{\frac{r}{x}\} \to 0$.
તેથી,લક્ષ $\sum_{r=1}^{15} r = \frac{15 \times 16}{2} = 120$ થાય.
16
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $\sum_{i = 1}^9 (x_i - 5) = 9$ અને $\sum_{i = 1}^9 (x_i - 5)^2 = 45$ હોય,તો $9$ અવલોકનો $x_1, x_2, ..., x_9$ નું પ્રમાણિત વિચલન કેટલું થાય?
A
$4$
B
$2$
C
$3$
D
$9$

Solution

(B) ધારો કે $y_i = x_i - 5$. તેથી $\sum_{i=1}^9 y_i = 9$ અને $\sum_{i=1}^9 y_i^2 = 45$.
અવલોકનોના સમૂહનું વિચરણ ઉગમબિંદુના પરિવર્તન હેઠળ બદલાતું નથી. તેથી,$x_i$ નું પ્રમાણિત વિચલન એ $y_i$ ના પ્રમાણિત વિચલન જેટલું જ હોય છે.
વિચરણ $(\sigma^2) = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^n y_i^2 - \left( \frac{1}{n} \sum_{i=1}^n y_i \right)^2$
$\sigma^2 = \frac{45}{9} - \left( \frac{9}{9} \right)^2$
$\sigma^2 = 5 - 1 = 4$
પ્રમાણિત વિચલન $(\sigma) = \sqrt{4} = 2$.
17
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2018
બુલિયન પદાવલિ $\sim(p \vee q) \vee (\sim p \wedge q)$ એ કોના સમકક્ષ છે?
A
$p$
B
$q$
C
$\sim q$
D
$\sim p$

Solution

(D) ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(p \vee q) \equiv (\sim p \wedge \sim q)$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$(\sim p \wedge \sim q) \vee (\sim p \wedge q)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\sim p \wedge (\sim q \vee q)$
કારણ કે $(\sim q \vee q) \equiv T$ (નિત્યસત્ય):
$\sim p \wedge T \equiv \sim p$.
18
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ત્રિકોણ $ABC$ માં,$A$ ના યામ $(1, 2)$ છે અને $B$ તથા $C$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાઓના સમીકરણો અનુક્રમે $x + y = 5$ અને $x = 4$ છે. તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$5$
B
$9$
C
$12$
D
$4$

Solution

(B) માંથી પસાર થતી મધ્યગા $x = 4$ છે. તેથી $C$ ના યામ $(4, y)$ ધારો.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $D = (\frac{1+4}{2}, \frac{2+y}{2}) = (2.5, \frac{2+y}{2})$ છે.
$D$ એ $B$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા $(x + y = 5)$ પર હોવાથી,$2.5 + \frac{2+y}{2} = 5$ મળે.
$2.5 + 1 + \frac{y}{2} = 5$ $\Rightarrow \frac{y}{2} = 1.5$ $\Rightarrow y = 3$. આમ,$C = (4, 3)$.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ મધ્યગાઓ $x = 4$ અને $x + y = 5$ નું છેદબિંદુ છે. $x = 4$ ને $x + y = 5$ માં મૂકતા,$4 + y = 5$,તેથી $y = 1$. આમ,$G = (4, 1)$.
$B$ શોધવા માટે,મધ્યકેન્દ્રના સૂત્ર $G = (\frac{x_A+x_B+x_C}{3}, \frac{y_A+y_B+y_C}{3})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$4 = \frac{1+x_B+4}{3}$ $\Rightarrow 12 = 5 + x_B$ $\Rightarrow x_B = 7$.
$1 = \frac{2+y_B+3}{3}$ $\Rightarrow 3 = 5 + y_B$ $\Rightarrow y_B = -2$. આમ,$B = (7, -2)$.
શિરોબિંદુઓ $A(1, 2)$,$B(7, -2)$,અને $C(4, 3)$ ધરાવતા $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_A(y_B - y_C) + x_B(y_C - y_A) + x_C(y_A - y_B)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |1(-2 - 3) + 7(3 - 2) + 4(2 - (-2))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-5 + 7 + 16| = \frac{1}{2} |18| = 9$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
19
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $b$ એ અનંત $G.P.$ નું પ્રથમ પદ હોય જેનો સરવાળો $5$ છે,તો $b$ કયા અંતરાલમાં હશે?
A
$(-\infty, -10)$
B
$(10, \infty)$
C
$(0, 10)$
D
$(-10, 0)$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ પદ $b$ છે અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ છે.
અનંત $G.P.$ માટે,સરવાળો $S = \frac{b}{1 - r}$ છે,જ્યાં $|r| < 1$.
આપેલ છે કે $S = 5$,તેથી $\frac{b}{1 - r} = 5$.
આના પરથી $b = 5(1 - r)$ મળે છે.
કારણ કે $-1 < r < 1$,તેથી $b$ માટેનો વિસ્તાર:
જો $r \to 1$,તો $b \to 5(1 - 1) = 0$.
જો $r \to -1$,તો $b \to 5(1 - (-1)) = 5(2) = 10$.
આમ,$-1 < r < 1$ માટે,$b$ ની કિંમત $(0, 10)$ અંતરાલમાં રહેલી છે.
20
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $\lambda \in R$ એવું હોય કે જેથી સમીકરણ $x^{2} + (2 - \lambda)x + (10 - \lambda) = 0$ ના બીજોના ઘનનો સરવાળો ન્યૂનતમ હોય,તો આ સમીકરણના બીજોના તફાવતનું માન કેટલું થાય?
A
$20$
B
$2\sqrt{5}$
C
$2\sqrt{7}$
D
$4\sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^{2} + (2 - \lambda)x + (10 - \lambda) = 0$ ના બીજો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજોના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta = \lambda - 2$ અને $\alpha\beta = 10 - \lambda$.
બીજોના ઘનનો સરવાળો $S = \alpha^{3} + \beta^{3} = (\alpha + \beta)^{3} - 3\alpha\beta(\alpha + \beta)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$S = (\lambda - 2)^{3} - 3(10 - \lambda)(\lambda - 2)$.
$S = (\lambda - 2)[(\lambda - 2)^{2} - 3(10 - \lambda)] = (\lambda - 2)(\lambda^{2} - 4\lambda + 4 - 30 + 3\lambda) = (\lambda - 2)(\lambda^{2} - \lambda - 26)$.
$S = \lambda^{3} - 3\lambda^{2} - 24\lambda + 52$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,$\frac{dS}{d\lambda} = 3\lambda^{2} - 6\lambda - 24 = 0$.
$3(\lambda - 4)(\lambda + 2) = 0$.
ન્યૂનતમ માટે,$\frac{d^{2}S}{d\lambda^{2}} = 6\lambda - 6$. $\lambda = 4$ માટે,$18 > 0$,તેથી તે ન્યૂનતમ છે.
બીજોનો તફાવત $|\alpha - \beta| = \sqrt{(\lambda - 2)^{2} - 4(10 - \lambda)}$ છે.
$\lambda = 4$ માટે,$|\alpha - \beta| = \sqrt{(4 - 2)^{2} - 4(10 - 4)} = \sqrt{4 - 24} = \sqrt{-20}$.
તફાવતનું માન $|\sqrt{-20}| = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ છે.
21
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક વર્તુળ બિંદુઓ $(2, 3)$ અને $(4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે. જો તેનું કેન્દ્ર $y - 4x + 3 = 0$ રેખા પર આવેલું હોય,તો તેની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$\sqrt{5}$
B
$1$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
કેન્દ્ર $y - 4x + 3 = 0$ રેખા પર હોવાથી,$k - 4h + 3 = 0$,એટલે કે $k = 4h - 3$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ થી બિંદુઓ $(2, 3)$ અને $(4, 5)$ સુધીનું અંતર સમાન (ત્રિજ્યા $r$) હોવું જોઈએ.
$(h - 2)^2 + (k - 3)^2 = (h - 4)^2 + (k - 5)^2$
$h^2 - 4h + 4 + k^2 - 6k + 9 = h^2 - 8h + 16 + k^2 - 10k + 25$
$-4h - 6k + 13 = -8h - 10k + 41$
$4h + 4k = 28 \Rightarrow h + k = 7$.
$h + k = 7$ માં $k = 4h - 3$ મૂકતા:
$h + (4h - 3) = 7$ $\Rightarrow 5h = 10$ $\Rightarrow h = 2$.
તેથી $k = 4(2) - 3 = 5$.
કેન્દ્ર $(2, 5)$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ $(2, 5)$ અને $(2, 3)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$r = \sqrt{(2 - 2)^2 + (5 - 3)^2} = \sqrt{0^2 + 2^2} = 2$.
22
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો અતિવલય $4y^2 = x^2 + 1$ પર દોરેલા સ્પર્શકો યામ અક્ષોને ભિન્ન બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે,તો $AB$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 - 4y^2 + 16x^2y^2 = 0$
B
$4x^2 - y^2 + 16x^2y^2 = 0$
C
$4x^2 - y^2 - 16x^2y^2 = 0$
D
$x^2 - 4y^2 - 16x^2y^2 = 0$

Solution

(D) અતિવલયનું સમીકરણ $4y^2 - x^2 = 1$ છે.
સ્પર્શબિંદુ $P(x_1, y_1)$ લો. $P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $4yy_1 - xx_1 = 1$ છે.
આ સ્પર્શક $x$-અક્ષને $A$ બિંદુએ છેદે છે જ્યાં $y=0$,તેથી $-xx_1 = 1 \Rightarrow x = -1/x_1$. આમ,$A = (-1/x_1, 0)$.
આ સ્પર્શક $y$-અક્ષને $B$ બિંદુએ છેદે છે જ્યાં $x=0$,તેથી $4yy_1 = 1 \Rightarrow y = 1/(4y_1)$. આમ,$B = (0, 1/(4y_1))$.
ધારો કે $AB$ નું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે.
તેથી $h = -1/(2x_1) \Rightarrow x_1 = -1/(2h)$ અને $k = 1/(8y_1) \Rightarrow y_1 = 1/(8k)$.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ એ અતિવલય $4y_1^2 - x_1^2 = 1$ પર હોવાથી,કિંમતો મૂકતા:
$4(1/(8k))^2 - (-1/(2h))^2 = 1$
$4/(64k^2) - 1/(4h^2) = 1$
$1/(16k^2) - 1/(4h^2) = 1$
$16h^2k^2$ વડે ગુણતા:
$h^2 - 4k^2 = 16h^2k^2$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 - 4y^2 - 16x^2y^2 = 0$ મળે છે.
23
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $x_1, x_2, \dots, x_n$ અને $\frac{1}{h_1}, \frac{1}{h_2}, \dots, \frac{1}{h_n}$ એ બે $A.P.$ હોય કે જેથી $x_3 = h_2 = 8$ અને $x_8 = h_7 = 20$ થાય,તો $x_5 \cdot h_{10}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2560$
B
$2650$
C
$3200$
D
$1600$

Solution

(A) ધારો કે $A.P.$ $x_1, x_2, \dots, x_n$ નો સામાન્ય તફાવત $d_1$ છે.
$x_8 - x_3 = 5d_1 = 20 - 8 = 12$ હોવાથી,$d_1 = \frac{12}{5} = 2.4$ મળે.
તેથી $x_5 = x_3 + 2d_1 = 8 + 2(2.4) = 12.8$.
ધારો કે $A.P.$ $\frac{1}{h_1}, \frac{1}{h_2}, \dots, \frac{1}{h_n}$ નો સામાન્ય તફાવત $d_2$ છે.
$\frac{1}{h_7} - \frac{1}{h_2} = 5d_2 = \frac{1}{20} - \frac{1}{8} = -\frac{3}{40}$ હોવાથી,$d_2 = -\frac{3}{200}$ મળે.
હવે,$\frac{1}{h_{10}} = \frac{1}{h_7} + 3d_2 = \frac{1}{20} - \frac{9}{200} = \frac{1}{200}$ મળે,તેથી $h_{10} = 200$.
આમ,$x_5 \cdot h_{10} = 12.8 \times 200 = 2560$.
24
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$30$ અવલોકનોના સમૂહનો મધ્યક $75$ છે. જો દરેક અવલોકનને શૂન્યતર સંખ્યા $\lambda$ વડે ગુણવામાં આવે અને ત્યારબાદ દરેકમાંથી $25$ ઘટાડવામાં આવે,તો તેમનો મધ્યક સમાન રહે છે. $\lambda$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(B) ધારો કે અવલોકનો $x_1, x_2, \dots, x_{30}$ છે. મધ્યક $\bar{x} = \frac{1}{30} \sum_{i=1}^{30} x_i = 75$ છે.
જ્યારે દરેક અવલોકનને $\lambda$ વડે ગુણીને $25$ ઘટાડવામાં આવે,ત્યારે નવા અવલોકનો $y_i = \lambda x_i - 25$ થાય.
નવો મધ્યક $\bar{y} = \frac{1}{30} \sum_{i=1}^{30} (\lambda x_i - 25) = 75\lambda - 25$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,મધ્યક સમાન રહે છે,તેથી $75\lambda - 25 = 75$.
$75\lambda = 100$.
$\lambda = \frac{100}{75} = \frac{4}{3}$.
25
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $n$ એ બહુપદીની ઘાત હોય,$\left[ {\frac{1}{{\sqrt {5{x^3} + 1} - \sqrt {5{x^3} - 1} }}} \right]^8 + \left[ {\frac{1}{{\sqrt {5{x^3} + 1} + \sqrt {5{x^3} - 1} }}} \right]^8$ અને $m$ એ તેમાં $x^{12}$ નો સહગુણક હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(n, m)$ બરાબર છે
A
$\left( {12,{{\left( {20} \right)}^4}} \right)$
B
$\left( {8,5{{\left( {10} \right)}^4}} \right)$
C
$\left( {24,{{\left( {10} \right)}^8}} \right)$
D
$\left( {12,8{{\left( {10} \right)}^4}} \right)$

Solution

(D) ધારો કે $P(x) = \left[\frac{1}{\sqrt{5 x^{3}+1}-\sqrt{5 x^{3}-1}}\right]^{8}+\left[\frac{1}{\sqrt{5 x^{3}+1}+\sqrt{5 x^{3}-1}}\right]^{8}$.
પદોનું સંમેયીકરણ કરતા,આપણને મળે છે:
$P(x) = \left[\frac{\sqrt{5 x^{3}+1}+\sqrt{5 x^{3}-1}}{2}\right]^{8} + \left[\frac{\sqrt{5 x^{3}+1}-\sqrt{5 x^{3}-1}}{2}\right]^{8}$.
$P(x) = \frac{1}{2^8} \left[ (\sqrt{5x^3+1} + \sqrt{5x^3-1})^8 + (\sqrt{5x^3+1} - \sqrt{5x^3-1})^8 \right]$.
$(a+b)^8 + (a-b)^8 = 2 \sum_{k=0, 2, 4, 6, 8} \binom{8}{k} a^{8-k} b^k$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(x) = \frac{2}{2^8} \left[ \binom{8}{0} (5x^3+1)^4 + \binom{8}{2} (5x^3+1)^3(5x^3-1) + \binom{8}{4} (5x^3+1)^2(5x^3-1)^2 + \binom{8}{6} (5x^3+1)(5x^3-1)^3 + \binom{8}{8} (5x^3-1)^4 \right]$.
$x$ ની મહત્તમ ઘાત $x^{3 \times 4} = x^{12}$ છે,તેથી $n = 12$.
$x^{12}$ નો સહગુણક $\frac{2}{2^8} \times 5^4 \times \left[ \binom{8}{0} + \binom{8}{2} + \binom{8}{4} + \binom{8}{6} + \binom{8}{8} \right]$ છે.
$\sum_{k \text{ even}} \binom{8}{k} = 2^{8-1} = 2^7$ હોવાથી,
$m = \frac{2}{2^8} \times 5^4 \times 2^7 = \frac{2^8}{2^8} \times 5^4 \times 2^3 = 8 \times 10^4$.
આમ,$(n, m) = (12, 8(10)^4)$.
26
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $\tan A$ અને $\tan B$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 - 10x - 25 = 0$ ના બીજ હોય,તો $3 \sin^2 (A + B) - 10 \sin (A + B) \cos (A + B) - 25 \cos^2 (A + B)$ ની કિંમત શોધો.
A
$25$
B
$0$
C
$-10$
D
$10$

Solution

(NONE) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 - 10x - 25 = 0$ ના બીજ $\tan A$ અને $\tan B$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\tan A + \tan B = \frac{10}{3}$ અને $\tan A \tan B = -\frac{25}{3}$.
સૂત્ર $\tan (A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan (A + B) = \frac{10/3}{1 - (-25/3)} = \frac{10/3}{28/3} = \frac{10}{28} = \frac{5}{14}$.
ધારો કે $S = 3 \sin^2 (A + B) - 10 \sin (A + B) \cos (A + B) - 25 \cos^2 (A + B)$.
આખા પદને $\cos^2 (A + B)$ વડે ભાગતા:
$S = \cos^2 (A + B) [3 \tan^2 (A + B) - 10 \tan (A + B) - 25]$.
અહીં $\tan (A + B) = 5/14$ એ સમીકરણ $3x^2 - 10x - 25 = 0$ નું બીજ હોવાથી,કૌંસમાં રહેલી કિંમત $0$ થશે.
તેથી,$S = 0$.
27
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બે પરવલયો જેનો સામાન્ય શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે અને જેની અક્ષો અનુક્રમે $x-$ અક્ષ અને $y-$ અક્ષ પર છે,તે પ્રથમ ચરણમાં એકબીજાને છેદે છે. જો દરેક પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $3$ હોય,તો બંને પરવલયોના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$3(x+y)+4 = 0$
B
$8(2x+y)+3 = 0$
C
$4(x+y)+3 = 0$
D
$x+2y+3 = 0$

Solution

(C) ઉગમબિંદુ સામાન્ય શિરોબિંદુ હોવાથી,બે પરવલયોના સમીકરણો $y^2 = 4ax$ અને $x^2 = 4by$ લો.
નાભિલંબની લંબાઈ $3$ આપેલ છે,તેથી $4a = 3$ અને $4b = 3$,એટલે કે $a = b = \frac{3}{4}$.
પરવલયોના સમીકરણો $y^2 = 3x$ અને $x^2 = 3y$ છે.
ધારો કે સામાન્ય સ્પર્શક $y = mx + c$ છે.
$y^2 = 3x$ માટે,$y = mx + c$ મૂકતા $(mx + c)^2 = 3x$,એટલે કે $m^2x^2 + (2mc - 3)x + c^2 = 0$.
સ્પર્શક હોવાથી વિવેચક શૂન્ય થાય: $(2mc - 3)^2 - 4m^2c^2 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $9 - 12mc = 0$ એટલે કે $c = \frac{3}{4m}$ મળે.
$x^2 = 3y$ માટે,$y = mx + c$ મૂકતા $x^2 = 3(mx + c)$,એટલે કે $x^2 - 3mx - 3c = 0$.
વિવેચક શૂન્ય લેતા: $(-3m)^2 - 4(1)(-3c) = 0$,જે $9m^2 + 12c = 0$ આપે છે,તેથી $c = -\frac{3m^2}{4}$.
$c$ ની બંને કિંમતો સરખાવતા: $\frac{3}{4m} = -\frac{3m^2}{4}$ $\Rightarrow m^3 = -1$ $\Rightarrow m = -1$.
તેથી $c = \frac{3}{4(-1)} = -\frac{3}{4}$.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = -x - \frac{3}{4}$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4(x + y) + 3 = 0$ થાય છે.
28
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $\beta$ એ ઉપવલય $x^2 + 3y^2 = 9$ ના બિંદુઓ $(3\cos \theta, \sqrt{3} \sin \theta)$ અને $(-3\sin \theta, \sqrt{3} \cos \theta)$ આગળના અભિલંબ વચ્ચેનો એક ખૂણો હોય,જ્યાં $\theta \in (0, \pi/2)$,તો $\frac{2 \cot \beta}{\sin 2\theta}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{4}$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2 + 3y^2 = 9$ છે.
$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા,$2x + 6y \frac{dy}{dx} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{3y}$.
કોઈપણ બિંદુ $(x, y)$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m = -\frac{dx}{dy} = \frac{3y}{x}$ છે.
બિંદુ $P_1 = (3\cos \theta, \sqrt{3} \sin \theta)$ માટે,અભિલંબનો ઢાળ $m_1 = \frac{3(\sqrt{3} \sin \theta)}{3 \cos \theta} = \sqrt{3} \tan \theta$.
બિંદુ $P_2 = (-3\sin \theta, \sqrt{3} \cos \theta)$ માટે,અભિલંબનો ઢાળ $m_2 = \frac{3(\sqrt{3} \cos \theta)}{-3 \sin \theta} = -\sqrt{3} \cot \theta$.
અભિલંબ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ માટે $\tan \beta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right|$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\tan \beta = \left| \frac{\sqrt{3} \tan \theta - (-\sqrt{3} \cot \theta)}{1 + (\sqrt{3} \tan \theta)(-\sqrt{3} \cot \theta)} \right| = \left| \frac{\sqrt{3}(\tan \theta + \cot \theta)}{1 - 3} \right| = \left| \frac{\sqrt{3}(\tan \theta + \cot \theta)}{-2} \right| = \frac{\sqrt{3}}{2} (\tan \theta + \cot \theta)$.
કારણ કે $\tan \theta + \cot \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} + \frac{\cos \theta}{\sin \theta} = \frac{\sin^2 \theta + \cos^2 \theta}{\sin \theta \cos \theta} = \frac{1}{\frac{1}{2} \sin 2\theta} = \frac{2}{\sin 2\theta}$.
આમ,$\tan \beta = \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{2}{\sin 2\theta} = \frac{\sqrt{3}}{\sin 2\theta}$.
તેથી,$\frac{1}{\cot \beta} = \frac{\sqrt{3}}{\sin 2\theta}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{\cot \beta}{\sin 2\theta} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આથી,$\frac{2 \cot \beta}{\sin 2\theta} = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
29
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$\alpha \in R$ ના તમામ સેટ,જેના માટે $w = \frac{1 + (1 - 8\alpha)z}{1 - z}$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા છે,તમામ $z \in C$ માટે જે $|z| = 1$ અને $\text{Re}(z) \neq 1$ નું સમાધાન કરે છે,તે છે
A
$\left\{ 0 \right\}$
B
ખાલી ગણ
C
$\left\{ 0, \frac{1}{4}, -\frac{1}{4} \right\}$
D
$R$ ની બરાબર

Solution

(A) આપેલ છે $w = \frac{1 + (1 - 8\alpha)z}{1 - z}$. $w$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોવાથી,$w + \bar{w} = 0$.
$w + \bar{w} = \frac{1 + (1 - 8\alpha)z}{1 - z} + \frac{1 + (1 - 8\alpha)\bar{z}}{1 - \bar{z}} = 0$
$\Rightarrow (1 + (1 - 8\alpha)z)(1 - \bar{z}) + (1 + (1 - 8\alpha)\bar{z})(1 - z) = 0$
$|z| = 1$ હોવાથી,$z\bar{z} = 1$.
સાદુરૂપ આપતા,$-8\alpha(z + \bar{z} - 2) = 0$.
$\text{Re}(z) \neq 1$ હોવાથી,$z + \bar{z} \neq 2$,તેથી $-8\alpha = 0$,જેનો અર્થ છે $\alpha = 0$.
30
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક વિમાન અચળ ઝડપે,સમક્ષિતિજ જમીનને સમાંતર,તેની ઉપર $\sqrt{3} \ km$ ની ઊંચાઈએ ઉડી રહ્યું છે,જેને જમીન પરના એક બિંદુથી જોતા તેનો ઉત્સેધકોણ $60^\circ$ માલૂમ પડે છે. જો પાંચ સેકન્ડ પછી,તે જ બિંદુથી તેનો ઉત્સેધકોણ $30^\circ$ થાય,તો વિમાનની ઝડપ ($km/hr$ માં) શોધો.
A
$1500$
B
$750$
C
$720$
D
$1440$

Solution

(D) ધારો કે વિમાનની ઊંચાઈ $h = \sqrt{3} \ km$ છે. ધારો કે $O$ એ જમીન પરનું નિરીક્ષણ બિંદુ છે.
ધારો કે $A$ એ વિમાનનું પ્રથમ સ્થાન છે અને $B$ એ $5 \ \text{સેકન્ડ}$ પછીનું બીજું સ્થાન છે.
$\Delta OA A_1$ માં,જ્યાં $A A_1 = \sqrt{3} \ km$ અને $\angle A O A_1 = 60^\circ$ છે:
$O A_1 = \frac{A A_1}{\tan 60^\circ} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3}} = 1 \ km$.
$\Delta OB B_1$ માં,જ્યાં $B B_1 = \sqrt{3} \ km$ અને $\angle B O B_1 = 30^\circ$ છે:
$O B_1 = \frac{B B_1}{\tan 30^\circ} = \frac{\sqrt{3}}{1/\sqrt{3}} = 3 \ km$.
વિમાન દ્વારા કાપેલું અંતર $AB = A_1 B_1 = O B_1 - O A_1 = 3 - 1 = 2 \ km$ છે.
લીધેલ સમય $5 \ \text{સેકન્ડ }= \frac{5}{3600} \ \text{કલાક}$ છે.
ઝડપ = $\frac{\text{અંતર}}{\text{સમય}} = \frac{2}{5/3600} = \frac{2 \times 3600}{5} = 1440 \ km/hr$.
Solution diagram
31
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2018
માત્ર ત્રણ અંકો $2, 5$ અને $7$ નો ઉપયોગ કરીને $n$-અંકી સંખ્યાઓ બનાવવામાં આવે છે. $n$ ની એવી નાનામાં નાની કિંમત શોધો જેના માટે $900$ આવી ભિન્ન સંખ્યાઓ બનાવી શકાય.
A
$6$
B
$8$
C
$9$
D
$7$

Solution

(D) $n$-અંકી સંખ્યાના દરેક સ્થાનને $3$ રીતે ભરી શકાય છે (અંકો $2, 5$ અથવા $7$ નો ઉપયોગ કરીને).
તેથી,કુલ ભિન્ન $n$-અંકી સંખ્યાઓ $3^n$ છે.
આપણે $n$ ની એવી નાનામાં નાની પૂર્ણાંક કિંમત શોધવાની છે જેના માટે $3^n \geq 900$ થાય.
$3$ ના ઘાતની ગણતરી કરતા:
$3^6 = 729$
$3^7 = 2187$
$3^6 = 729 < 900$ અને $3^7 = 2187 \geq 900$ હોવાથી,$n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $7$ છે.
32
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$(1 + x)^2 (1 + x^2)^3 (1 + x^3)^4$ ના વિસ્તરણમાં $x^{10}$ નો સહગુણક કેટલો થાય?
A
$52$
B
$44$
C
$50$
D
$56$

Solution

(A) આપણી પાસે $(1+x)^2 = 1 + 2x + x^2$ છે.
$(1+x^2)^3 = 1 + 3x^2 + 3x^4 + x^6$ છે.
$(1+x^3)^4 = 1 + 4x^3 + 6x^6 + 4x^9 + x^{12}$ છે.
$x^{10}$ મેળવવા માટેના શક્ય સંયોજનો:
$(2x) \cdot (1) \cdot (4x^9) = 8x^{10}$
$(x^2) \cdot (3x^2) \cdot (6x^6) = 18x^{10}$
$(1) \cdot (3x^4) \cdot (6x^6) = 18x^{10}$
$(2x) \cdot (x^6) \cdot (4x^3) = 8x^{10}$
કુલ સરવાળો: $8 + 18 + 18 + 8 = 52$.
33
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $f(x)$ એક દ્વિઘાત પદાવલી છે કે જેથી $f(1) + f(2) = 0$ થાય,અને $-1$ એ $f(x) = 0$ નું એક બીજ હોય,તો $f(x) = 0$ નું બીજું બીજ શોધો.
A
$-\frac{5}{8}$
B
$-\frac{8}{5}$
C
$\frac{5}{8}$
D
$\frac{8}{5}$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત પદાવલી $f(x) = k(x - r_1)(x - r_2)$ છે.
આપેલ છે કે $-1$ એક બીજ છે,ધારો કે $r_1 = -1$. ધારો કે બીજું બીજ $a$ છે.
તેથી,$f(x) = k(x + 1)(x - a) = k(x^2 + (1 - a)x - a)$.
આપણને આપેલ છે કે $f(1) + f(2) = 0$.
$f(1) = k(1 + 1)(1 - a) = 2k(1 - a) = 2k - 2ka$.
$f(2) = k(2 + 1)(2 - a) = 3k(2 - a) = 6k - 3ka$.
સરવાળો કરતા: $f(1) + f(2) = (2k - 2ka) + (6k - 3ka) = 8k - 5ka$.
સરવાળાને શૂન્ય સાથે સરખાવતા: $8k - 5ka = 0$.
કારણ કે $f(x)$ દ્વિઘાત પદાવલી છે,$k \neq 0$,તેથી આપણે $k$ વડે ભાગી શકીએ છીએ.
$8 - 5a = 0 \Rightarrow 5a = 8 \Rightarrow a = \frac{8}{5}$.
આમ,બીજું બીજ $\frac{8}{5}$ છે.
34
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$BARRACK$ શબ્દના અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતા ચાર અક્ષરના શબ્દોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$144$
B
$120$
C
$264$
D
$270$

Solution

(D) $BARRACK$ શબ્દમાં $7$ અક્ષરો છે: $A, A, R, R, B, C, K$. ભિન્ન અક્ષરો ${A, R, B, C, K}$ છે.
આપણે $4$ અક્ષરના શબ્દો બનાવવાના છે. કિસ્સાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ બધા $4$ અક્ષરો ભિન્ન હોય: ${A, R, B, C, K}$ માંથી $4$ અક્ષરો પસંદ કરવાના પ્રકાર $= ^5C_4 = 5$. દરેકને ગોઠવવાના પ્રકાર $= 4! = 24$. કુલ $= 5 \times 24 = 120$.
(ii) $2$ સમાન અક્ષરોની જોડી: જોડીઓ ${A, A}$ અને ${R, R}$ છે. બંને જોડી પસંદ કરવાના પ્રકાર $= ^2C_2 = 1$. ગોઠવણીના પ્રકાર $= \frac{4!}{2!2!} = 6$.
(iii) $2$ સમાન અને $2$ ભિન્ન અક્ષરો: ${A, A}$ અથવા ${R, R}$ માંથી $1$ જોડી પસંદ કરવાના પ્રકાર $= ^2C_1 = 2$. બાકીના $4$ અક્ષરોમાંથી $2$ ભિન્ન અક્ષરો પસંદ કરવાના પ્રકાર $= ^4C_2 = 6$. દરેક પસંદગી માટે ગોઠવણીના પ્રકાર $= \frac{4!}{2!} = 12$. કુલ $= 2 \times 6 \times 12 = 144$.
કુલ $4$ અક્ષરના શબ્દો $= 120 + 6 + 144 = 270$.
35
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
અંતરાલ $\left( \frac{\pi}{2}, \pi \right)$ માં $\sin 3x = \cos 2x$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે $\sin 3x = \cos 2x$.
આપણે તેને $\sin 3x = \sin \left( \frac{\pi}{2} - 2x \right)$ તરીકે લખી શકીએ.
$\sin A = \sin B$ માટેનો વ્યાપક ઉકેલ $A = n\pi + (-1)^n B$ છે,જ્યાં $n \in \mathbb{Z}$.
આ લાગુ પાડતા,$3x = n\pi + (-1)^n \left( \frac{\pi}{2} - 2x \right)$.
કિસ્સો $1$: જો $n$ બેકી હોય,ધારો કે $n = 2k$. તો $3x = 2k\pi + \frac{\pi}{2} - 2x$ $\Rightarrow 5x = 2k\pi + \frac{\pi}{2}$ $\Rightarrow x = \frac{2k\pi}{5} + \frac{\pi}{10} = \frac{(4k+1)\pi}{10}$.
$k=1$ માટે,$x = \frac{5\pi}{10} = \frac{\pi}{2}$ (અંતરાલમાં નથી).
$k=2$ માટે,$x = \frac{9\pi}{10}$ (અંતરાલમાં છે).
કિસ્સો $2$: જો $n$ એકી હોય,ધારો કે $n = 2k+1$. તો $3x = (2k+1)\pi - \left( \frac{\pi}{2} - 2x \right) = 2k\pi + \pi - \frac{\pi}{2} + 2x = 2k\pi + \frac{\pi}{2} + 2x$ $\Rightarrow x = 2k\pi + \frac{\pi}{2}$.
$k=0$ માટે,$x = \frac{\pi}{2}$ (અંતરાલમાં નથી).
$k=1$ માટે,$x = 2\pi + \frac{\pi}{2} = \frac{5\pi}{2}$ (અંતરાલમાં નથી).
આમ,અંતરાલ $\left( \frac{\pi}{2}, \pi \right)$ માં માત્ર એક જ ઉકેલ $x = \frac{9\pi}{10}$ છે.
તેથી,ઉકેલોની સંખ્યા $1$ છે.
36
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
નીચેના બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
વિધાન $p$: સમીકરણ $2\sin \frac{\theta}{2} = \sqrt{1 + \sin \theta} - \sqrt{1 - \sin \theta}$ માં $\theta = 240^\circ$ લઈને $\sin 120^\circ$ નું મૂલ્ય મેળવી શકાય છે.
વિધાન $q$: કોઈપણ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના ખૂણાઓ $A, B, C$ અને $D$ એ સમીકરણ $\cos \left( \frac{1}{2}(A + C) \right) + \cos \left( \frac{1}{2}(B + D) \right) = 0$ નું સમાધાન કરે છે.
તો $p$ અને $q$ ના સત્યતા મૂલ્યો અનુક્રમે શું છે?
A
$F, T$
B
$T, T$
C
$F, F$
D
$T, F$

Solution

(A) વિધાન $p$ માટે: $\sin 120^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}$,તેથી $2\sin 120^\circ = \sqrt{3}$.
જમણી બાજુમાં $\theta = 240^\circ$ મૂકતા: $\sqrt{1 + \sin 240^\circ} - \sqrt{1 - \sin 240^\circ} = \sqrt{1 - \frac{\sqrt{3}}{2}} - \sqrt{1 + \frac{\sqrt{3}}{2}} = -1 \neq \sqrt{3}$. તેથી,વિધાન $p$ ખોટું છે.
વિધાન $q$ માટે: કોઈપણ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$A + B + C + D = 360^\circ$,તેથી $\frac{A+C}{2} + \frac{B+D}{2} = 180^\circ = \pi$.
ધારો કે $\alpha = \frac{A+C}{2}$,તો $\frac{B+D}{2} = \pi - \alpha$.
આમ,$\cos(\alpha) + \cos(\pi - \alpha) = \cos(\alpha) - \cos(\alpha) = 0$. તેથી,વિધાન $q$ સાચું છે.
તેથી,સત્યતા મૂલ્યો $F, T$ છે.
37
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $|z - 3 + 2i| \leq 4$ હોય,તો $|z|$ ની મહત્તમ કિંમત અને ન્યૂનતમ કિંમત વચ્ચેનો તફાવત શોધો.
A
$\sqrt{13}$
B
$2\sqrt{13}$
C
$8$
D
$4 + \sqrt{13}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $|z - (3 - 2i)| \leq 4$ એ $C(3, -2)$ કેન્દ્ર અને $R = 4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
$|z|$ એ ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ થી બિંદુ $z$ નું અંતર દર્શાવે છે.
ઉગમબિંદુથી વર્તુળ સુધીનું મહત્તમ અને ન્યૂનતમ અંતર ઉગમબિંદુ અને કેન્દ્ર $C$ માંથી પસાર થતી રેખા પર મળે છે.
ઉગમબિંદુથી કેન્દ્ર $C(3, -2)$ સુધીનું અંતર $OC = \sqrt{3^2 + (-2)^2} = \sqrt{9 + 4} = \sqrt{13}$ છે.
$|z|$ નું ન્યૂનતમ અંતર $|OC - R| = |\sqrt{13} - 4|$ છે. કારણ કે $\sqrt{13} < 4$,તેથી ન્યૂનતમ અંતર $4 - \sqrt{13}$ છે.
$|z|$ નું મહત્તમ અંતર $OC + R = \sqrt{13} + 4$ છે.
મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમત વચ્ચેનો તફાવત $(4 + \sqrt{13}) - (4 - \sqrt{13}) = 2\sqrt{13}$ છે.
Solution diagram
38
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા $3x + y = \lambda \, (\lambda \ne 0)$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $P$ છે. જો આ રેખા $x$-અક્ષને $A$ માં અને $y$-અક્ષને $B$ માં મળે,તો ગુણોત્તર $BP : PA$ શોધો.
A
$9 : 1$
B
$1 : 3$
C
$1 : 9$
D
$3 : 1$

Solution

(A) રેખા $3x + y = \lambda$ નું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{\lambda/3} + \frac{y}{\lambda} = 1$ લખી શકાય.
આમ,$A$ ના યામ $(\frac{\lambda}{3}, 0)$ અને $B$ ના યામ $(0, \lambda)$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી રેખા $ax + by + c = 0$ પરના લંબપાદ $P$ ના યામ $(\frac{-ac}{a^2+b^2}, \frac{-bc}{a^2+b^2})$ છે.
અહીં,$3x + y - \lambda = 0$,તેથી $a=3, b=1, c=-\lambda$.
$P = (\frac{-3(-\lambda)}{3^2+1^2}, \frac{-1(-\lambda)}{3^2+1^2}) = (\frac{3\lambda}{10}, \frac{\lambda}{10})$.
હવે,અંતર $BP$ અને $PA$ ગણીએ:
$BP^2 = (\frac{3\lambda}{10} - 0)^2 + (\frac{\lambda}{10} - \lambda)^2 = \frac{9\lambda^2}{100} + \frac{81\lambda^2}{100} = \frac{90\lambda^2}{100} = \frac{9\lambda^2}{10}$.
$PA^2 = (\frac{\lambda}{3} - \frac{3\lambda}{10})^2 + (0 - \frac{\lambda}{10})^2 = (\frac{10\lambda - 9\lambda}{30})^2 + \frac{\lambda^2}{100} = \frac{\lambda^2}{900} + \frac{9\lambda^2}{900} = \frac{10\lambda^2}{900} = \frac{\lambda^2}{90}$.
તેથી,$\frac{BP^2}{PA^2} = \frac{9\lambda^2/10}{\lambda^2/90} = \frac{9}{10} \times 90 = 81$.
આમ,$\frac{BP}{PA} = \sqrt{81} = 9$.
તેથી,ગુણોત્તર $BP : PA$ એ $9 : 1$ છે.
39
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $A_n = \left( \frac{3}{4} \right) - \left( \frac{3}{4} \right)^2 + \left( \frac{3}{4} \right)^3 - \dots + (-1)^{n-1} \left( \frac{3}{4} \right)^n$ અને $B_n = 1 - A_n$ છે. તો,સૌથી નાની એકી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $p$ શોધો જેથી તમામ $n \geq p$ માટે $B_n > A_n$ થાય.
A
$5$
B
$7$
C
$11$
D
$9$

Solution

(B) $A_n$ એ પ્રથમ પદ $a = \frac{3}{4}$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = -\frac{3}{4}$ ધરાવતી સમગુણોત્તર શ્રેણી છે.
$n$ પદોનો સરવાળો $A_n = \frac{3}{7} \left[ 1 - \left( -\frac{3}{4} \right)^n \right]$ થાય.
$B_n > A_n$ માટે $1 - A_n > A_n \implies A_n < \frac{1}{2}$ હોવું જોઈએ.
$\frac{3}{7} \left[ 1 - \left( -\frac{3}{4} \right)^n \right] < \frac{1}{2} \implies \left( \frac{3}{4} \right)^n < \frac{1}{6}$ (જ્યારે $n$ એકી હોય).
લોગ લેતા,$n > 6.23$ મળે છે.
તેથી,સૌથી નાની એકી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $p = 7$ છે.
40
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
અતિવલય $4x^2 - 9y^2 = 36$ ના અભિલંબ યામ અક્ષો $x$ અને $y$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ માં મળે છે. જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $OABP$ ($O$ ઉગમબિંદુ છે) રચાય,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$4x^2 - 9y^2 = 121$
B
$4x^2 + 9y^2 = 121$
C
$9x^2 - 4y^2 = 169$
D
$9x^2 + 4y^2 = 169$

Solution

(C) અતિવલયનું સમીકરણ $4x^2 - 9y^2 = 36$ છે,જેને $\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{4} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $(x_0, y_0)$ પર અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_0} + \frac{b^2y}{y_0} = a^2 + b^2$ છે.
અહીં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 4$ હોવાથી,સમીકરણ $\frac{9x}{x_0} + \frac{4y}{y_0} = 13$ મળે.
આ અભિલંબ $x$-અક્ષને $A(\frac{13x_0}{9}, 0)$ અને $y$-અક્ષને $B(0, \frac{13y_0}{4})$ માં મળે છે.
$OABP$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$P(x, y) = A + B = (\frac{13x_0}{9}, \frac{13y_0}{4})$.
તેથી,$x_0 = \frac{9x}{13}$ અને $y_0 = \frac{4y}{13}$.
$(x_0, y_0)$ અતિવલય પર હોવાથી,$4(\frac{9x}{13})^2 - 9(\frac{4y}{13})^2 = 36$ મળે.
સાદું રૂપ આપતા,$9x^2 - 4y^2 = 169$ મળે છે.
41
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
વર્તુળ $C_1 : x^2 + y^2 - 2x - 1 = 0$ ના બિંદુ $(2, 1)$ આગળનો સ્પર્શક,જેનું કેન્દ્ર $(3, -2)$ છે તેવા વર્તુળ $C_2$ માંથી $4$ લંબાઈની જીવા કાપે છે. $C_2$ ની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\sqrt{6}$
B
$2$
C
$\sqrt{2}$
D
$3$

Solution

(A) વર્તુળ $C_1$ નું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x - 1 = 0$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (2, 1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 - (x + x_1) - 1 = 0$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$2x + y - (x + 2) - 1 = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x + y - 3 = 0$ થાય છે.
આ રેખા વર્તુળ $C_2$ (કેન્દ્ર $(3, -2)$) માટે જીવા તરીકે કામ કરે છે.
કેન્દ્ર $(3, -2)$ થી રેખા $x + y - 3 = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|3 - 2 - 3|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|-2|}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$ છે.
જીવાની લંબાઈ $l = 4$ છે,તેથી જીવાની અડધી લંબાઈ $\frac{l}{2} = 2$ થાય.
વર્તુળ $C_2$ ની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{(\frac{l}{2})^2 + d^2}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$r = \sqrt{2^2 + (\sqrt{2})^2} = \sqrt{4 + 2} = \sqrt{6}$.
42
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$60 \, m$ ઊંચાઈનો ટાવર $T_1$ એ $80 \, m$ ઊંચાઈના ટાવર $T_2$ ની બરાબર સામે એક સીધા રસ્તા પર આવેલો છે. $T_1$ ની ટોચ પરથી,જો $T_2$ ના તળિયાનો અવસેધકોણ એ $T_2$ ની ટોચના ઉત્સેધકોણ કરતા બમણો હોય,તો ટાવર $T_1$ અને $T_2$ ના તળિયા વચ્ચેના રસ્તાની પહોળાઈ ($m$ માં) કેટલી થાય?
A
$20\sqrt{2}$
B
$10\sqrt{2}$
C
$10\sqrt{3}$
D
$20\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે $T_1$ અને $T_2$ વચ્ચેનું અંતર $x$ છે.
આકૃતિ પરથી,$EA = 60 \, m$ $(T_1)$ અને $DB = 80 \, m$ $(T_2)$.
ધારો કે $C$ એ $T_2$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $EC$ સમક્ષિતિજ હોય. તેથી $EC = AB = x$.
$DC = DB - CB = 80 - 60 = 20 \, m$.
આપેલ છે કે $\angle DEC = \theta$ ($T_2$ ની ટોચનો ઉત્સેધકોણ) અને $\angle BEC = 2\theta$ ($T_2$ ના તળિયાનો અવસેધકોણ).
$\Delta DEC$ માં,$\tan \theta = \frac{DC}{EC} = \frac{20}{x}$.
$\Delta BEC$ માં,$\tan 2\theta = \frac{BC}{EC} = \frac{60}{x}$.
નિત્યસમ $\tan 2\theta = \frac{2 \tan \theta}{1 - \tan^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{60}{x} = \frac{2(\frac{20}{x})}{1 - (\frac{20}{x})^2}$.
$\frac{60}{x} = \frac{40/x}{1 - 400/x^2} = \frac{40x}{x^2 - 400}$.
$60(x^2 - 400) = 40x^2$.
$60x^2 - 24000 = 40x^2$.
$20x^2 = 24000$.
$x^2 = 1200$.
$x = \sqrt{1200} = 20\sqrt{3} \, m$.
Solution diagram
43
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બાજુઓ રેખાઓ $x - y + 2 = 0$ અને $7x - y + 3 = 0$ ને સમાંતર છે. જો સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $P(1, 2)$ માં છેદતા હોય અને શિરોબિંદુ $A$ (ઉગમબિંદુથી અલગ) $y$-અક્ષ પર હોય,તો $A$ નો $y$-યામ શોધો.
A
$2$
B
$\frac{7}{4}$
C
$\frac{7}{2}$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુ $A$ ના યામ $(0, c)$ છે.
બાજુઓને સમાંતર રેખાઓના સમીકરણો $x - y + 2 = 0$ અને $7x - y + 3 = 0$ છે.
સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એ બાજુઓ ધરાવતી રેખાઓના ખૂણાના દ્વિભાજક હોય છે.
ખૂણાના દ્વિભાજકોના સમીકરણો $\frac{x - y + 2}{\sqrt{1^2 + (-1)^2}} = \pm \frac{7x - y + 3}{\sqrt{7^2 + (-1)^2}}$ દ્વારા મળે છે.
$\frac{x - y + 2}{\sqrt{2}} = \pm \frac{7x - y + 3}{5\sqrt{2}}$.
$5x - 5y + 10 = \pm (7x - y + 3)$.
કિસ્સો $1$: $5x - 5y + 10 = 7x - y + 3 \Rightarrow 2x + 4y - 7 = 0$. ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{2}$ છે.
કિસ્સો $2$: $5x - 5y + 10 = -7x + y - 3 \Rightarrow 12x - 6y + 13 = 0$. ઢાળ $m_2 = 2$ છે.
વિકર્ણો $P(1, 2)$ અને $A(0, c)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $AP$ નો ઢાળ $\frac{2 - c}{1 - 0} = 2 - c$ છે.
જો $2 - c = 2$ હોય,તો $c = 0$ મળે,જે ઉગમબિંદુ છે (જે શક્ય નથી).
જો $2 - c = -\frac{1}{2}$ હોય,તો $c = 2 + \frac{1}{2} = \frac{5}{2}$ મળે.
44
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{x\tan 2x - 2x\tan x}}{{{{\left( {1 - \cos 2x} \right)}^2}}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{x\tan 2x - 2x\tan x}}{{{{\left( {1 - \cos 2x} \right)}^2}}}$.
$\tan 2x = \frac{{2\tan x}}{{1 - {{\tan }^2}x}}$ અને $1 - \cos 2x = 2\sin^2 x$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{x\left( \frac{{2\tan x}}{{1 - {{\tan }^2}x}} \right) - 2x\tan x}}{{{{\left( {2\sin^2 x} \right)}^2}}}$
$L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{2x\tan x - 2x\tan x(1 - {{\tan }^2}x)}}{{(1 - {{\tan }^2}x) \cdot 4\sin^4 x}}$
$L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{2x\tan^3 x}}{{4\sin^4 x(1 - {{\tan }^2}x)}}$
$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x}$ હોવાથી:
$L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{2x \cdot \frac{\sin^3 x}{\cos^3 x}}}{{4\sin^4 x(1 - {{\tan }^2}x)}}$
$L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{2x}}{{4\sin x \cdot \cos^3 x(1 - {{\tan }^2}x)}}$
$L = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \left( \frac{x}{2\sin x} \right) \cdot \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{1}{{\cos^3 x(1 - {{\tan }^2}x)}}$
$L = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{1(1 - 0)} = \frac{1}{2}$.
45
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $a, b, c$ એ $A.P.$ માં હોય અને $a^2, b^2, c^2$ એ $G.P.$ માં હોય,જેથી $a < b < c$ અને $a+b+c = \frac{3}{4}$ થાય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4} - \frac{1}{3\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{4} - \frac{1}{4\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{4} - \frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{4} - \frac{1}{2\sqrt{2}}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે,તેથી $a+c = 2b$.
$a+b+c = \frac{3}{4}$ હોવાથી,$a+c=2b$ મૂકતા $3b = \frac{3}{4}$ મળે,તેથી $b = \frac{1}{4}$.
આપેલ છે કે $a^2, b^2, c^2$ એ $G.P.$ માં છે,તેથી $(b^2)^2 = a^2 c^2$,જેનો અર્થ છે કે $ac = \pm b^2 = \pm \frac{1}{16}$.
$a < b < c$ હોવાથી,$ac$ ઋણ હોવું જોઈએ,તેથી $ac = -\frac{1}{16}$.
આપણને $a+c = 2b = \frac{1}{2}$ અને $ac = -\frac{1}{16}$ મળે છે.
$a$ અને $c$ માટેનું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (a+c)x + ac = 0$ છે,એટલે કે $x^2 - \frac{1}{2}x - \frac{1}{16} = 0$.
$16$ વડે ગુણતા,$16x^2 - 8x - 1 = 0$ મળે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{8 \pm \sqrt{128}}{32} = \frac{1}{4} \pm \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
$a < b$ હોવાથી,આપણે નાની કિંમત પસંદ કરીશું: $a = \frac{1}{4} - \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
46
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બિંદુ $(-8, 0)$ માંથી પરવલય $y^2 = 8x$ પર દોરેલા સ્પર્શકો પરવલયને $P$ અને $Q$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. જો $F$ એ પરવલયનું નાભિ હોય,તો ત્રિકોણ $PFQ$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$48$
B
$32$
C
$24$
D
$64$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,તેથી $4a = 8$,જેનો અર્થ છે કે $a = 2$. નાભિ $F$ એ $(2, 0)$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (-8, 0)$ માટે સ્પર્શક જીવા $PQ$ નું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $y(0) = 2(2)(x - 8)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $0 = 4(x - 8)$ થાય છે,તેથી $x = 8$.
$x = 8$ માટે,$y^2 = 8(8) = 64$,તેથી $y = \pm 8$. આમ,બિંદુઓ $P(8, 8)$ અને $Q(8, -8)$ છે.
ત્રિકોણ $PFQ$ ના શિરોબિંદુઓ $P(8, 8)$,$F(2, 0)$ અને $Q(8, -8)$ છે.
પાયો $PQ$ એ $|8 - (-8)| = 16$ લંબાઈનો શિરોલંબ રેખાખંડ છે.
$F(2, 0)$ થી રેખા $x = 8$ સુધીની ત્રિકોણની ઊંચાઈ $|8 - 2| = 6$ છે.
$\triangle PFQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 16 \times 6 = 48$ ચોરસ એકમ.
47
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક ઉભી ટાવરની ટોચ પર રહેલો માણસ એક કારને આડી સડક પર ટાવર તરફ સમાન ઝડપે ગતિ કરતી જુએ છે. જો કારના અવસેધકોણ $30^\circ$ થી બદલાઈને $45^\circ$ થવા માટે $18 \text{ min}$ લાગે,તો ત્યારબાદ કારને ટાવરના તળિયે પહોંચવા માટે લાગતો સમય (મિનિટમાં) કેટલો હશે?
A
$9(1 + \sqrt{3})$
B
$\frac{9}{2}(\sqrt{3} - 1)$
C
$18(1 + \sqrt{3})$
D
$18(\sqrt{3} - 1)$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને ટાવરનું તળિયું $D$ છે. કારના સ્થાન $B$ અને $A$ છે જ્યાં અવસેધકોણ અનુક્રમે $30^\circ$ અને $45^\circ$ છે.
$\Delta ODA$ માં,$\angle OAD = 45^\circ$. તેથી,$\tan(45^\circ) = \frac{h}{DA} \Rightarrow DA = h$.
$\Delta ODB$ માં,$\angle OBD = 30^\circ$. તેથી,$\tan(30^\circ) = \frac{h}{DB} \Rightarrow DB = h\sqrt{3}$.
$18 \text{ min}$ માં કાર દ્વારા કાપેલું અંતર $BA = DB - DA = h(\sqrt{3} - 1)$ છે.
કારની ઝડપ $v = \frac{\text{અંતર}}{\text{સમય}} = \frac{h(\sqrt{3} - 1)}{18}$.
$DA$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{DA}{v} = \frac{h}{h(\sqrt{3} - 1) / 18} = \frac{18}{\sqrt{3} - 1}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $t = \frac{18(\sqrt{3} + 1)}{3 - 1} = \frac{18(\sqrt{3} + 1)}{2} = 9(\sqrt{3} + 1) \text{ min}$.
Solution diagram
48
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $\frac{1}{x_1}, \frac{1}{x_2}, \frac{1}{x_3}, \dots, \frac{1}{x_n}$ ($x_i \neq 0$ દરેક $i = 1, 2, \dots, n$ માટે) એ $A.P.$ માં છે,જ્યાં $x_1 = 4$ અને $x_{21} = 20$ છે. જો $n$ એ સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક હોય જેના માટે $x_n > 50$ થાય,તો $\sum_{i=1}^n \left( \frac{1}{x_i} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$\frac{13}{8}$
C
$\frac{13}{4}$
D
$\frac{1}{8}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\frac{1}{x_1}, \frac{1}{x_2}, \dots, \frac{1}{x_n}$ એ $A.P.$ માં છે.
ધારો કે $a = \frac{1}{x_1} = \frac{1}{4}$ અને $d$ એ સામાન્ય તફાવત છે.
આપણને $\frac{1}{x_{21}} = \frac{1}{20}$ આપેલ છે.
$A.P.$ ના સૂત્ર મુજબ $\frac{1}{x_{21}} = a + 20d$,તેથી $\frac{1}{20} = \frac{1}{4} + 20d$.
$20d = \frac{1}{20} - \frac{1}{4} = -\frac{1}{5}$,તેથી $d = -\frac{1}{100}$.
$A.P.$ નું $n$ મું પદ $\frac{1}{x_n} = a + (n-1)d = \frac{1}{4} - \frac{n-1}{100} = \frac{26 - n}{100}$ છે.
તેથી $x_n = \frac{100}{26 - n}$.
$x_n > 50$ હોવાથી,$\frac{100}{26 - n} > 50$,જેનો અર્થ છે કે $n > 24$.
સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n = 25$ છે.
હવે,$\sum_{i=1}^{25} \frac{1}{x_i} = \frac{25}{2} \left[ 2a + (25-1)d \right] = \frac{25}{2} \left[ \frac{1}{2} - \frac{24}{100} \right] = \frac{25}{2} \left[ \frac{1}{2} - \frac{6}{25} \right] = \frac{13}{4}$.
49
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
રેખાઓ $\sqrt{2}x - y + 4\sqrt{2}k = 0$ અને $\sqrt{2}kx + ky - 4\sqrt{2} = 0$ (જ્યાં $k$ એ કોઈ પણ શૂન્યતર વાસ્તવિક પ્રાચલ છે) ના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
એક અતિવલય જેની અનુપ્રસ્થ અક્ષની લંબાઈ $8\sqrt{2}$ છે
B
એક ઉપવલય જેની મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $8\sqrt{2}$ છે
C
એક ઉપવલય જેની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે
D
એક અતિવલય જેની ઉત્કેન્દ્રતા $\sqrt{3}$ છે

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ:
$L_1: \sqrt{2}x - y + 4\sqrt{2}k = 0 \Rightarrow y = \sqrt{2}x + 4\sqrt{2}k \quad (i)$
$L_2: \sqrt{2}kx + ky - 4\sqrt{2} = 0 \quad (ii)$
$(i)$ માંથી $y$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$\sqrt{2}kx + k(\sqrt{2}x + 4\sqrt{2}k) - 4\sqrt{2} = 0$
$2\sqrt{2}kx = 4\sqrt{2}(1 - k^2) \Rightarrow x = \frac{2(1 - k^2)}{k}$
તે જ રીતે,$y = \frac{2\sqrt{2}(1 + k^2)}{k}$
આમ,$(\frac{y}{4\sqrt{2}})^2 - (\frac{x}{4})^2 = 1$ મળે છે.
આ અતિવલયનું સમીકરણ છે,જેમાં અનુપ્રસ્થ અક્ષની લંબાઈ $2a = 2(4\sqrt{2}) = 8\sqrt{2}$ છે.
50
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$2,000$ અને $5,000$ ની વચ્ચેની એવી કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય જે અંકો $0, 1, 2, 3, 4$ નો ઉપયોગ કરીને બનેલી હોય (અંકોનું પુનરાવર્તન માન્ય નથી) અને તે $3$ નો ગુણક હોય?
A
$30$
B
$48$
C
$24$
D
$36$

Solution

(A) જો સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $3$ વડે ભાગી શકાય,તો તે સંખ્યા પોતે $3$ વડે ભાગી શકાય છે.
હજારના સ્થાન પર $2, 3$ અથવા $4$ આવી શકે કારણ કે સંખ્યા $2,000$ અને $5,000$ ની વચ્ચે છે.
કિસ્સો $1$: હજારના સ્થાન પર $2$ હોય.
બાકીના $3$ અંકો ${0, 1, 3, 4}$ માંથી પસંદ કરવાના છે જેથી સરવાળો $3$ વડે ભાગી શકાય:
- ${0, 1, 3}$ (સરવાળો $= 6$)
- ${0, 3, 4}$ (સરવાળો $= 9$)
દરેક સમૂહ $3! = 6$ રીતે ગોઠવી શકાય. કુલ $= 2 \times 6 = 12$.
કિસ્સો $2$: હજારના સ્થાન પર $3$ હોય.
બાકીના $3$ અંકો ${0, 1, 2, 4}$ માંથી પસંદ કરવાના છે:
- ${0, 1, 2}$ (સરવાળો $= 6$)
- ${0, 2, 4}$ (સરવાળો $= 9$)
કુલ $= 2 \times 6 = 12$.
કિસ્સો $3$: હજારના સ્થાન પર $4$ હોય.
બાકીના $3$ અંકો ${0, 1, 2, 3}$ માંથી પસંદ કરવાના છે:
- ${0, 2, 3}$ (સરવાળો $= 9$)
કુલ $= 1 \times 6 = 6$.
કુલ સંખ્યાઓ $= 12 + 12 + 6 = 30$.
51
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો ${L_1}$ એ સમતલો $2x - 2y + 3z - 2 = 0$ અને $x - y + z + 1 = 0$ ની છેદરેખા હોય અને ${L_2}$ એ સમતલો $x + 2y - z - 3 = 0$ અને $3x - y + 2z - 1 = 0$ ની છેદરેખા હોય,તો ${L_1}$ અને ${L_2}$ ને સમાવતા સમતલનું ઉગમબિંદુથી અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{3\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{2\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{4\sqrt{2}}$

Solution

(A) પ્રથમ બે સમતલોની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ:
$(2x - 2y + 3z - 2) + \lambda(x - y + z + 1) = 0$
$x(\lambda + 2) - y(\lambda + 2) + z(\lambda + 3) + (\lambda - 2) = 0 \quad \dots(1)$
આ સમતલ ${L_2}$ ને સમાવે છે,તેથી:
$\begin{vmatrix} \lambda + 2 & -(\lambda + 2) & \lambda + 3 \\ 1 & 2 & -1 \\ 3 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$3(\lambda + 2) + 5(\lambda + 2) - 7(\lambda + 3) = 0$
$8\lambda + 16 - 7\lambda - 21 = 0 \Rightarrow \lambda = 5$
સમીકરણ $(1)$ માં $\lambda = 5$ મૂકતા:
$7x - 7y + 8z + 3 = 0$
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી સમતલનું લંબ અંતર:
$d = \frac{|3|}{\sqrt{7^2 + (-7)^2 + 8^2}} = \frac{3}{\sqrt{162}} = \frac{3}{9\sqrt{2}} = \frac{1}{3\sqrt{2}}$.
52
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બિંદુઓ $(5, -1, 4)$ અને $(4, -1, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડનો સમતલ $x + y + z = 7$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ શોધો:
Question diagram
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
D
$\frac{2}{\sqrt{3}}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(4, -1, 3)$ અને $B(5, -1, 4)$ છે. સદિશ $\overrightarrow{AB} = (5-4)\hat{i} + (-1 - (-1))\hat{j} + (4-3)\hat{k} = \hat{i} + \hat{k}$ છે.
સમતલ $x + y + z = 7$ નો અભિલંબ $\vec{n} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
એકમ અભિલંબ સદિશ $\hat{n} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}}$ છે.
અભિલંબ $\vec{n}$ પર $\overrightarrow{AB}$ નો પ્રક્ષેપ $d = |\overrightarrow{AB} \cdot \hat{n}| = |(\hat{i} + \hat{k}) \cdot \frac{(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{\sqrt{3}}| = \frac{1+0+1}{\sqrt{3}} = \frac{2}{\sqrt{3}}$ છે.
સમતલ પર રેખાખંડ $AB$ ના પ્રક્ષેપની લંબાઈ $\sqrt{|\overrightarrow{AB}|^2 - d^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$|\overrightarrow{AB}|^2 = 1^2 + 0^2 + 1^2 = 2$ છે.
તેથી,પ્રક્ષેપની લંબાઈ $= \sqrt{2 - (\frac{2}{\sqrt{3}})^2} = \sqrt{2 - \frac{4}{3}} = \sqrt{\frac{6-4}{3}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$ છે.
53
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2018
$\int_{-\pi/2}^{\pi/2} \frac{\sin^2 x}{1 + 2^x} dx = \dots$
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$4\pi$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{8}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \frac{\sin^2 x}{1 + 2^x} dx$ $(i)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \frac{\sin^2(-x)}{1 + 2^{-x}} dx = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \frac{\sin^2 x}{1 + \frac{1}{2^x}} dx = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \frac{2^x \sin^2 x}{2^x + 1} dx$ $(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \frac{\sin^2 x + 2^x \sin^2 x}{1 + 2^x} dx = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \sin^2 x dx$
$\sin^2 x$ એ યુગ્મ વિધેય હોવાથી,$2I = 2 \int_{0}^{\pi/2} \sin^2 x dx$
$I = \int_{0}^{\pi/2} \sin^2 x dx = \int_{0}^{\pi/2} \frac{1 - \cos 2x}{2} dx = \left[ \frac{x}{2} - \frac{\sin 2x}{4} \right]_{0}^{\pi/2} = \frac{\pi}{4} - 0 = \frac{\pi}{4}$
54
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $g(x) = \cos(x^2)$,$f(x) = \sqrt{x}$ અને $\alpha, \beta$ (જ્યાં $\alpha < \beta$) એ દ્વિઘાત સમીકરણ $18x^2 - 9\pi x + \pi^2 = 0$ ના બીજ છે. તો વક્ર $y = (g \circ f)(x)$ અને રેખાઓ $x = \alpha$,$x = \beta$ તથા $y = 0$ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{1}{2}(\sqrt{3} + 1)$
B
$\frac{1}{2}(\sqrt{3} - \sqrt{2})$
C
$\frac{1}{2}(\sqrt{2} - 1)$
D
$\frac{1}{2}(\sqrt{3} - 1)$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $18x^2 - 9\pi x + \pi^2 = 0$ છે.
અવયવ પાડતા: $(3x - \pi)(6x - \pi) = 0$.
તેથી,બીજ $\alpha = \frac{\pi}{6}$ અને $\beta = \frac{\pi}{3}$ મળે છે (કારણ કે $\alpha < \beta$).
હવે,સંયોજિત વિધેય $(g \circ f)(x) = g(f(x)) = \cos((\sqrt{x})^2) = \cos(x)$ થાય.
વક્ર $y = \cos(x)$,રેખાઓ $x = \frac{\pi}{6}$,$x = \frac{\pi}{3}$ અને $y = 0$ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \cos(x) \, dx$.
સંકલન કરતા: $A = [\sin(x)]_{\pi/6}^{\pi/3} = \sin(\frac{\pi}{3}) - \sin(\frac{\pi}{6})$.
કિંમતો મૂકતા: $A = \frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2} = \frac{\sqrt{3} - 1}{2}$ ચોરસ એકમ.
55
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2018
જો $\left| \begin{matrix} x - 4 & 2x & 2x \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right| = (A + Bx)(x - A)^2$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(A, B) = $ . . . . .
A
$(-4, 3)$
B
$(-4, 5)$
C
$(4, 5)$
D
$(-4, -5)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{matrix} x - 4 & 2x & 2x \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right|$.
પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે:
$\Delta = \left| \begin{matrix} 5x - 4 & 5x - 4 & 5x - 4 \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right| = (5x - 4) \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right|$.
$C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = (5x - 4) \left| \begin{matrix} 1 & 0 & 0 \\ 2x & -x - 4 & 0 \\ 2x & 0 & -x - 4 \end{matrix} \right| = (5x - 4)(-x - 4)^2 = (5x - 4)(x + 4)^2$.
આને $(A + Bx)(x - A)^2$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે $(A + Bx)(x - A)^2 = (5x - 4)(x - (-4))^2$.
આમ,$A = -4$ અને $B = 5$.
તેથી,ક્રમયુક્ત જોડ $(A, B) = (-4, 5)$ છે.
56
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x + ky + 3z = 0$,$3x + ky - 2z = 0$,અને $2x + 4y - 3z = 0$ નો શૂન્યેતર ઉકેલ $(x, y, z)$ હોય,તો $\frac{xz}{y^2} = \dots$
A
$10$
B
$-30$
C
$30$
D
$-10$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિનો શૂન્યેતર ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 & k & 3 \\ 3 & k & -2 \\ 2 & 4 & -3 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(-3k + 8) - k(-9 + 4) + 3(12 - 2k) = 0$
$-3k + 8 + 5k + 36 - 6k = 0$
$-4k + 44 = 0 \Rightarrow k = 11$
$k = 11$ ને સમીકરણોમાં મૂકતા:
$x + 11y + 3z = 0$ $(1)$
$3x + 11y - 2z = 0$ $(2)$
$2x + 4y - 3z = 0$ $(3)$
સમીકરણ $(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા:
$(3x - x) + (11y - 11y) + (-2z - 3z) = 0 \Rightarrow 2x - 5z = 0 \Rightarrow x = \frac{5}{2}z$
$x = \frac{5}{2}z$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$\frac{5}{2}z + 11y + 3z = 0 \Rightarrow 11y = -\frac{11}{2}z \Rightarrow y = -\frac{1}{2}z$
હવે,$\frac{xz}{y^2}$ ની કિંમત શોધીએ:
$\frac{xz}{y^2} = \frac{(\frac{5}{2}z)(z)}{(-\frac{1}{2}z)^2} = \frac{\frac{5}{2}z^2}{\frac{1}{4}z^2} = \frac{5}{2} \times 4 = 10$
57
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $f(x) = x^2 + \frac{1}{x^2}$ અને $g(x) = x - \frac{1}{x}$,$x \in R - \{-1, 1, 0\}$. જો $h(x) = \frac{f(x)}{g(x)}$ હોય,તો $h(x)$ ની સ્થાનિક ન્યૂનતમ કિંમત શોધો:
A
$-3$
B
$-2\sqrt{2}$
C
$2\sqrt{2}$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $h(x) = \frac{x^2 + \frac{1}{x^2}}{x - \frac{1}{x}}$.
અંશને $(x - \frac{1}{x})^2 + 2$ તરીકે લખી શકાય છે.
તેથી,$h(x) = \frac{(x - \frac{1}{x})^2 + 2}{x - \frac{1}{x}} = (x - \frac{1}{x}) + \frac{2}{x - \frac{1}{x}}$.
ધારો કે $t = x - \frac{1}{x}$. $x \in R - \{-1, 1, 0\}$ હોવાથી,$t$ ની કિંમત $0$ સિવાયની કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે.
તેથી $h(t) = t + \frac{2}{t}$.
જ્યારે $t > 0$ હોય,ત્યારે $AM$-$GM$ અસમતા મુજબ,$t + \frac{2}{t} \ge 2\sqrt{t \cdot \frac{2}{t}} = 2\sqrt{2}$.
સમાનતા ત્યારે મળે છે જ્યારે $t = \frac{2}{t}$,એટલે કે $t^2 = 2$,તેથી $t = \sqrt{2}$ ($t > 0$ હોવાથી).
જ્યારે $t < 0$ હોય,ત્યારે $u = -t$ ધારો,જ્યાં $u > 0$. તો $h(t) = -u - \frac{2}{u} = -(u + \frac{2}{u}) \le -2\sqrt{2}$.
આમ,$h(x)$ ની સ્થાનિક ન્યૂનતમ કિંમત $2\sqrt{2}$ છે.
58
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $S = \{t \in R : f(x) = |x-\pi|(e^{|x|}-1)\sin|x| \text{ એ } t \text{ આગળ વિકલનીય નથી}\}$. તો ગણ $S$ બરાબર છે:
A
$\left\{ 0 \right\}$
B
$\left\{ \pi \right\}$
C
$\left\{ 0, \pi \right\}$
D
$\emptyset$

Solution

(D) વિધેય $f(x) = |x-\pi|(e^{|x|}-1)\sin|x|$ આપેલ છે.
આપણે $x=0$ અને $x=\pi$ આગળ વિકલનીયતા તપાસીએ.
$x=\pi$ આગળ:
$f(\pi) = 0$.
$RHD = \lim_{h \to 0^+} \frac{|\pi+h-\pi|(e^{|\pi+h|}-1)\sin|\pi+h| - 0}{h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{h(e^{\pi+h}-1)\sin(\pi+h)}{h} = (e^{\pi}-1)\sin(\pi) = 0$.
$LHD = \lim_{h \to 0^+} \frac{|\pi-h-\pi|(e^{|\pi-h|}-1)\sin|\pi-h| - 0}{-h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{h(e^{\pi-h}-1)\sin(\pi-h)}{-h} = -(e^{\pi}-1)\sin(\pi) = 0$.
$RHD = LHD = 0$ હોવાથી,$f(x)$ એ $x=\pi$ આગળ વિકલનીય છે.
$x=0$ આગળ:
$f(0) = 0$.
$RHD = \lim_{h \to 0^+} \frac{|h-\pi|(e^{|h|}-1)\sin|h| - 0}{h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{|h-\pi|(e^h-1)\sin(h)}{h} = |-\pi| \cdot (1) \cdot (0) = 0$.
$LHD = \lim_{h \to 0^+} \frac{|-h-\pi|(e^{|-h|}-1)\sin|-h| - 0}{-h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{|-h-\pi|(e^h-1)\sin(h)}{-h} = |-\pi| \cdot (1) \cdot (0) = 0$.
$RHD = LHD = 0$ હોવાથી,$f(x)$ એ $x=0$ આગળ વિકલનીય છે.
આમ,$f(x)$ દરેક બિંદુએ વિકલનીય હોવાથી,ગણ $S$ ખાલી ગણ છે,એટલે કે $S = \emptyset$.
59
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$\int \frac{\sin^2 x \cos^2 x}{(\sin^5 x + \cos^3 x \sin^2 x + \sin^3 x \cos^2 x + \cos^5 x)^2} dx$
A
$\frac{-1}{3(1 + \tan^3 x)} + C$
B
$\frac{1}{1 + \cot^3 x} + C$
C
$\frac{-1}{1 + \cot^3 x} + C$
D
$\frac{-1}{3(1 + \cot^3 x)} + C$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{\sin^2 x \cos^2 x}{(\sin^5 x + \cos^3 x \sin^2 x + \sin^3 x \cos^2 x + \cos^5 x)^2} dx$.
છેદનું અવયવીકરણ કરતા:
$\sin^5 x + \cos^3 x \sin^2 x + \sin^3 x \cos^2 x + \cos^5 x = \sin^2 x(\sin^3 x + \cos^3 x) + \cos^2 x(\sin^3 x + \cos^3 x) = (\sin^2 x + \cos^2 x)(\sin^3 x + \cos^3 x) = (\sin^3 x + \cos^3 x)$.
તેથી,$I = \int \frac{\sin^2 x \cos^2 x}{(\sin^3 x + \cos^3 x)^2} dx$.
અંશ અને છેદને $\cos^6 x$ વડે ભાગતા:
$I = \int \frac{\tan^2 x \sec^2 x}{(\tan^3 x + 1)^2} dx$.
ધારો કે $t = 1 + \tan^3 x$,તો $dt = 3 \tan^2 x \sec^2 x dx$,તેથી $\tan^2 x \sec^2 x dx = \frac{dt}{3}$.
$I = \frac{1}{3} \int \frac{dt}{t^2} = \frac{1}{3} (-t^{-1}) + C = \frac{-1}{3(1 + \tan^3 x)} + C$.
60
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક થેલીમાં $4$ લાલ અને $6$ કાળા દડા છે. થેલીમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે કાઢવામાં આવે છે,તેનો રંગ જોવામાં આવે છે અને આ દડાને બીજા બે સમાન રંગના દડા સાથે થેલીમાં પાછો મૂકવામાં આવે છે. જો હવે થેલીમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે કાઢવામાં આવે,તો તે દડો લાલ હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{3}{10}$

Solution

(A) ધારો કે $R_1$ એ પ્રથમ પ્રયત્નમાં લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે અને $B_1$ એ પ્રથમ પ્રયત્નમાં કાળો દડો કાઢવાની ઘટના છે.
ધારો કે $R_2$ એ બીજા પ્રયત્નમાં લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે.
શરૂઆતમાં,થેલીમાં $4$ લાલ અને $6$ કાળા દડા છે,કુલ $10$ દડા છે.
$P(R_1) = \frac{4}{10} = \frac{2}{5}$ અને $P(B_1) = \frac{6}{10} = \frac{3}{5}$.
જો પ્રથમ લાલ દડો કાઢવામાં આવે,તો તેને બીજા $2$ લાલ દડા સાથે પાછો મૂકવામાં આવે છે. હવે થેલીમાં $4 + 2 = 6$ લાલ દડા અને $6$ કાળા દડા છે,કુલ $12$ દડા છે.
તેથી,$P(R_2 | R_1) = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$.
જો પ્રથમ કાળો દડો કાઢવામાં આવે,તો તેને બીજા $2$ કાળા દડા સાથે પાછો મૂકવામાં આવે છે. હવે થેલીમાં $4$ લાલ દડા અને $6 + 2 = 8$ કાળા દડા છે,કુલ $12$ દડા છે.
તેથી,$P(R_2 | B_1) = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}$.
સંપૂર્ણ સંભાવનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,બીજા દડાના લાલ હોવાની સંભાવના:
$P(R_2) = P(R_1) \times P(R_2 | R_1) + P(B_1) \times P(R_2 | B_1)$
$P(R_2) = (\frac{4}{10} \times \frac{6}{12}) + (\frac{6}{10} \times \frac{4}{12})$
$P(R_2) = \frac{24}{120} + \frac{24}{120} = \frac{48}{120} = \frac{2}{5}$.
61
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $\vec{u}$ એ સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{j} + \hat{k}$ સાથે સમતલીય સદિશ છે. જો $\vec{u}$ એ $\vec{a}$ ને લંબ હોય અને $\vec{u} \cdot \vec{b} = 24$ હોય,તો $|\vec{u}|^2 = \dots$
A
$315$
B
$256$
C
$84$
D
$336$

Solution

(D) કારણ કે $\vec{u}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સાથે સમતલીય છે,આપણે લખી શકીએ $\vec{u} = x\vec{a} + y\vec{b}$.
આપેલ છે કે $\vec{u} \perp \vec{a}$,તેથી $\vec{u} \cdot \vec{a} = 0$.
$(x\vec{a} + y\vec{b}) \cdot \vec{a} = 0 \implies x|\vec{a}|^2 + y(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 0$.
$|\vec{a}|^2 = 2^2 + 3^2 + (-1)^2 = 14$ ગણો.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(0) + (3)(1) + (-1)(1) = 2$ ગણો.
તેથી,$14x + 2y = 0 \implies y = -7x$.
આમ,$\vec{u} = x\vec{a} - 7x\vec{b} = x(\vec{a} - 7\vec{b})$.
$\vec{a} - 7\vec{b} = (2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) - 7(\hat{j} + \hat{k}) = 2\hat{i} - 4\hat{j} - 8\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\vec{u} \cdot \vec{b} = 24$,તેથી $x(\vec{a} - 7\vec{b}) \cdot \vec{b} = 24$.
$(\vec{a} - 7\vec{b}) \cdot \vec{b} = \vec{a} \cdot \vec{b} - 7|\vec{b}|^2 = 2 - 7(2) = -12$.
તેથી,$x(-12) = 24 \implies x = -2$.
તેથી,$\vec{u} = -2(2\hat{i} - 4\hat{j} - 8\hat{k}) = -4\hat{i} + 8\hat{j} + 16\hat{k}$.
$|\vec{u}|^2 = (-4)^2 + 8^2 + 16^2 = 16 + 64 + 256 = 336$.
62
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક ચલ સમતલ એક નિશ્ચિત બિંદુ $(3, 2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x, y,$ અને $z$ અક્ષોને અનુક્રમે $A, B,$ અને $C$ માં મળે છે. $A$ માંથી પસાર થતું અને $yz$-સમતલને સમાંતર એક સમતલ,$B$ માંથી પસાર થતું અને $zx$-સમતલને સમાંતર બીજું સમતલ,અને $C$ માંથી પસાર થતું અને $xy$-સમતલને સમાંતર ત્રીજું સમતલ દોરવામાં આવે છે. તો આ ત્રણ સમતલોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x + y + z = 6$
B
$\frac{x}{3} + \frac{y}{2} + \frac{z}{1} = 1$
C
$\frac{3}{x} + \frac{2}{y} + \frac{1}{z} = 1$
D
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z} = \frac{11}{6}$

Solution

(C) ધારો કે ચલ સમતલના $x, y,$ અને $z$ અક્ષ પરના અંતઃખંડો અનુક્રમે $a, b,$ અને $c$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ છે.
આ સમતલ નિશ્ચિત બિંદુ $(3, 2, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$\frac{3}{a} + \frac{2}{b} + \frac{1}{c} = 1$ મળે.
$A(a, 0, 0)$ માંથી પસાર થતું અને $yz$-સમતલને સમાંતર સમતલ $x = a$ છે.
$B(0, b, 0)$ માંથી પસાર થતું અને $zx$-સમતલને સમાંતર સમતલ $y = b$ છે.
$C(0, 0, c)$ માંથી પસાર થતું અને $xy$-સમતલને સમાંતર સમતલ $z = c$ છે.
આ ત્રણ સમતલોનું છેદબિંદુ $(a, b, c)$ છે.
ધારો કે છેદબિંદુ $(x, y, z)$ છે. તેથી $x = a, y = b,$ અને $z = c$.
આ કિંમતોને $\frac{3}{a} + \frac{2}{b} + \frac{1}{c} = 1$ માં મૂકતા,આપણને બિંદુપથ $\frac{3}{x} + \frac{2}{y} + \frac{1}{z} = 1$ મળે છે.
63
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $f\left( \frac{x - 4}{x + 2} \right) = 2x + 1$ જ્યાં $x \in R \setminus \{ -2 \}$ હોય,તો $\int f(x) \,dx$ ની કિંમત શોધો (જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે).
A
$12 \log_e |1 - x| - 3x + C$
B
$-12 \log_e |1 - x| - 3x + C$
C
$-12 \log_e |1 - x| + 3x + C$
D
$12 \log_e |1 - x| + 3x + C$

Solution

(B) ધારો કે $y = \frac{x - 4}{x + 2}$.
તેથી $x - 4 = y(x + 2) \Rightarrow x - 4 = xy + 2y$.
$x(1 - y) = 2y + 4 \Rightarrow x = \frac{2y + 4}{1 - y}$.
$x$ ની કિંમત $f(y) = 2x + 1$ માં મૂકતા,આપણને મળે $f(y) = 2\left( \frac{2y + 4}{1 - y} \right) + 1$.
$f(y) = \frac{4y + 8 + 1 - y}{1 - y} = \frac{3y + 9}{1 - y}$.
આમ,$f(x) = \frac{3x + 9}{1 - x} = \frac{3(x - 1 + 4)}{1 - x} = \frac{3(x - 1)}{1 - x} + \frac{12}{1 - x} = -3 + \frac{12}{1 - x}$.
હવે,$\int f(x) \,dx = \int \left( -3 + \frac{12}{1 - x} \right) \,dx$.
$= -3x + 12 \int \frac{1}{1 - x} \,dx$.
$= -3x + 12 \left( \frac{\log_e |1 - x|}{-1} \right) + C$.
$= -12 \log_e |1 - x| - 3x + C$.
64
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ગણ $A = \{a, b, c\}$ પર નીચેના બે દ્વિસંગી સંબંધો ધ્યાનમાં લો: $R_1 = \{(c, a), (b, b), (a, c), (c, c), (b, c), (a, a)\}$ અને $R_2 = \{(a, b), (b, a), (c, c), (c, a), (a, a), (b, b), (a, c)\}$. તો
A
$R_2$ સંમિત છે પરંતુ પરંપરિત નથી
B
$R_1$ અને $R_2$ બંને પરંપરિત છે
C
$R_1$ અને $R_2$ બંને સંમિત નથી
D
$R_1$ સંમિત નથી પરંતુ પરંપરિત છે

Solution

(A) પ્રથમ,સંમિતતા માટે તપાસો:
$R_1$ માટે: $(c, a) \in R_1$ અને $(a, c) \in R_1$. જોકે,$(b, c) \in R_1$ પરંતુ $(c, b) \notin R_1$. તેથી,$R_1$ સંમિત નથી.
$R_2$ માટે: $(a, b) \in R_2$ અને $(b, a) \in R_2$. $(a, c) \in R_2$ અને $(c, a) \in R_2$. $(c, a) \in R_2$ અને $(a, c) \in R_2$. તેથી,$R_2$ સંમિત છે.
ત્યારબાદ,પરંપરિતતા માટે તપાસો:
$R_1$ માટે: $(b, c) \in R_1$ અને $(c, a) \in R_1$,પરંતુ $(b, a) \notin R_1$. તેથી,$R_1$ પરંપરિત નથી.
$R_2$ માટે: $(b, a) \in R_2$ અને $(a, c) \in R_2$,પરંતુ $(b, c) \notin R_2$. તેથી,$R_2$ પરંપરિત નથી.
નિષ્કર્ષ: $R_2$ સંમિત છે પરંતુ પરંપરિત નથી,અને $R_1$ સંમિત પણ નથી અને પરંપરિત પણ નથી.
65
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $x^2 + y^2 + \sin y = 4$ હોય,તો બિંદુ $(-2, 0)$ આગળ $\frac{d^2y}{dx^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-34$
B
$-32$
C
$-2$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^2 + y^2 + \sin y = 4$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$2x + 2y \frac{dy}{dx} + \cos y \frac{dy}{dx} = 0$
$2x + (2y + \cos y) \frac{dy}{dx} = 0$
$\frac{dy}{dx} = -\frac{2x}{2y + \cos y}$.
બિંદુ $(-2, 0)$ આગળ:
$\frac{dy}{dx} = -\frac{2(-2)}{2(0) + \cos 0} = \frac{4}{1} = 4$.
હવે,$2x + (2y + \cos y) \frac{dy}{dx} = 0$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં ફરીથી વિકલન કરતા:
$2 + 2(\frac{dy}{dx})^2 + 2y \frac{d^2y}{dx^2} - \sin y (\frac{dy}{dx})^2 + \cos y \frac{d^2y}{dx^2} = 0$.
$x = -2, y = 0$ અને $\frac{dy}{dx} = 4$ મૂકતા:
$2 + 2(4)^2 + 2(0) \frac{d^2y}{dx^2} - \sin(0)(4)^2 + \cos(0) \frac{d^2y}{dx^2} = 0$
$2 + 32 + 0 - 0 + 1 \cdot \frac{d^2y}{dx^2} = 0$
$34 + \frac{d^2y}{dx^2} = 0 \Rightarrow \frac{d^2y}{dx^2} = -34$.
66
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $A$ એક એવો શ્રેણિક છે કે જેથી $A \cdot \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}$ એક અદિશ શ્રેણિક (scalar matrix) છે અને $|3A| = 108$ છે. તો $A^2$ બરાબર શું થાય?
A
$\begin{bmatrix} 4 & -32 \\ 0 & 36 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 4 & 0 \\ -32 & 36 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 36 & 0 \\ -32 & 4 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 36 & -32 \\ 0 & 4 \end{bmatrix}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A \cdot \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}$ એક અદિશ શ્રેણિક છે. ધારો કે આ અદિશ શ્રેણિક $K = \begin{bmatrix} k & 0 \\ 0 & k \end{bmatrix}$ છે.
તેથી $A = \begin{bmatrix} k & 0 \\ 0 & k \end{bmatrix} \cdot \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}^{-1}$.
$\begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક $\frac{1}{3} \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & -2/3 \\ 0 & 1/3 \end{bmatrix}$ થાય.
આમ,$A = \begin{bmatrix} k & 0 \\ 0 & k \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & -2/3 \\ 0 & 1/3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} k & -2k/3 \\ 0 & k/3 \end{bmatrix}$.
આપેલ છે કે $|3A| = 108$. $A$ એ $2 \times 2$ શ્રેણિક હોવાથી,$|3A| = 3^2 |A| = 9|A|$.
તેથી,$9|A| = 108 \Rightarrow |A| = 12$.
આપણા પદ પરથી $|A|$ ની ગણતરી કરતા: $|A| = (k)(k/3) - 0 = k^2/3$.
બંનેને સરખાવતા: $k^2/3 = 12 \Rightarrow k^2 = 36 \Rightarrow k = \pm 6$.
$k = 6$ માટે,$A = \begin{bmatrix} 6 & -4 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$,તેથી $A^2 = \begin{bmatrix} 6 & -4 \\ 0 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 6 & -4 \\ 0 & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 36 & -32 \\ 0 & 4 \end{bmatrix}$.
$k = -6$ માટે,$A = \begin{bmatrix} -6 & 4 \\ 0 & -2 \end{bmatrix}$,તેથી $A^2 = \begin{bmatrix} -6 & 4 \\ 0 & -2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -6 & 4 \\ 0 & -2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 36 & -32 \\ 0 & 4 \end{bmatrix}$.
બંને કિસ્સામાં,$A^2 = \begin{bmatrix} 36 & -32 \\ 0 & 4 \end{bmatrix}$ મળે છે.
67
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} \cos x & x & 1 \\ 2\sin x & x^2 & 2x \\ \tan x & x & 1 \end{array} \right|$ હોય,તો $\lim_{x \to 0} \frac{f'(x)}{x}$ શોધો.
A
અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને $-2$ ની બરાબર છે
B
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી
C
અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને $0$ ની બરાબર છે
D
અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને $2$ ની બરાબર છે

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} \cos x & x & 1 \\ 2\sin x & x^2 & 2x \\ \tan x & x & 1 \end{array} \right|$.
નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = \cos x(x^2 - 2x^2) - x(2\sin x - 2x\tan x) + 1(2x\sin x - x^2\tan x)$
$f(x) = -x^2\cos x - 2x\sin x + 2x^2\tan x + 2x\sin x - x^2\tan x$
$f(x) = x^2\tan x - x^2\cos x = x^2(\tan x - \cos x)$.
હવે,$f(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f'(x) = 2x(\tan x - \cos x) + x^2(\sec^2 x + \sin x)$.
આપણે $\lim_{x \to 0} \frac{f'(x)}{x}$ શોધવાનું છે:
$\lim_{x \to 0} \frac{2x(\tan x - \cos x) + x^2(\sec^2 x + \sin x)}{x}$
$= \lim_{x \to 0} [2(\tan x - \cos x) + x(\sec^2 x + \sin x)]$
$= 2(0 - 1) + 0(1 + 0) = -2$.
આમ,લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તે $-2$ છે.
68
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $S$ એ $k$ ના તમામ વાસ્તવિક મૂલ્યોનો સમૂહ છે જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $x + y + z = 2$,$2x + y - z = 3$,અને $3x + 2y + kz = 4$ નો અનન્ય ઉકેલ છે. તો $S$ એ
A
ખાલી ગણ છે
B
$R - \{0\}$ ની બરાબર છે
C
$\{0\}$ ની બરાબર છે
D
$R$ ની બરાબર છે

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ નીચે મુજબ છે:
$x + y + z = 2$
$2x + y - z = 3$
$3x + 2y + kz = 4$
સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ ત્યારે જ હોય જો સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોય.
ધારો કે $D$ એ સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક છે:
$D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 2 & 1 & -1 \\ 3 & 2 & k \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1(1 \cdot k - (-1) \cdot 2) - 1(2 \cdot k - (-1) \cdot 3) + 1(2 \cdot 2 - 1 \cdot 3)$
$D = 1(k + 2) - 1(2k + 3) + 1(4 - 3)$
$D = k + 2 - 2k - 3 + 1$
$D = -k$
અનન્ય ઉકેલ માટે,$D \neq 0$,જેનો અર્થ છે કે $-k \neq 0$,અથવા $k \neq 0$.
તેથી,$S = R - \{0\}$.
69
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
સંકલન $\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sin^4 x \left( 1 + \log \left( \frac{2 + \sin x}{2 - \sin x} \right) \right) dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{3}{16}\pi$
B
$0$
C
$\frac{3}{8}\pi$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sin^4 x \left( 1 + \log \left( \frac{2 + \sin x}{2 - \sin x} \right) \right) dx$.
ગુણધર્મ $\int_{-a}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} (f(x) + f(-x)) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \left[ \sin^4 x \left( 1 + \log \left( \frac{2 + \sin x}{2 - \sin x} \right) \right) + \sin^4(-x) \left( 1 + \log \left( \frac{2 + \sin(-x)}{2 - \sin(-x)} \right) \right) \right] dx$.
$\sin(-x) = -\sin x$ હોવાથી:
$I = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^4 x \left[ 1 + \log \left( \frac{2 + \sin x}{2 - \sin x} \right) + 1 + \log \left( \frac{2 - \sin x}{2 + \sin x} \right) \right] dx$.
$I = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^4 x \left[ 2 + \log \left( \frac{2 + \sin x}{2 - \sin x} \cdot \frac{2 - \sin x}{2 + \sin x} \right) \right] dx$.
$I = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^4 x [ 2 + \log(1) ] dx = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} 2 \sin^4 x dx = 2 \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^4 x dx$.
વોલિસના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^n x dx = \frac{(n-1)!!}{n!!} \cdot \frac{\pi}{2}$ (જ્યારે $n$ બેકી હોય):
$I = 2 \cdot \left( \frac{3 \cdot 1}{4 \cdot 2} \cdot \frac{\pi}{2} \right) = 2 \cdot \frac{3\pi}{16} = \frac{3\pi}{8}$.
70
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
સમતલ $x + y + z = 5$ અને સમતલો $3x + 4y + z - 1 = 0$ તથા $5x + 8y + 2z + 14 = 0$ ની છેદરેખા વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{17}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{3}{17}}\right)$
C
$\sin^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{17}}\right)$
D
$\sin^{-1}\left(\sqrt{\frac{3}{17}}\right)$

Solution

(D) સમતલો $3x + 4y + z - 1 = 0$ અને $5x + 8y + 2z + 14 = 0$ ની છેદરેખાની દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ તેમના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (3, 4, 1)$ અને $\vec{n_2} = (5, 8, 2)$ નો સદિશ ગુણાકાર છે.
$\vec{v} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & 1 \\ 5 & 8 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(8-8) - \hat{j}(6-5) + \hat{k}(24-20) = 0\hat{i} - 1\hat{j} + 4\hat{k}$.
સમતલ $x + y + z = 5$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 1, 1)$ છે.
રેખા (દિશા સદિશ $\vec{v}$) અને સમતલ (અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$) વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\sin \theta = \frac{|\vec{v} \cdot \vec{n}|}{|\vec{v}| |\vec{n}|}$ છે.
$\vec{v} \cdot \vec{n} = (0)(1) + (-1)(1) + (4)(1) = 3$.
$|\vec{v}| = \sqrt{0^2 + (-1)^2 + 4^2} = \sqrt{17}$.
$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$.
$\sin \theta = \frac{|3|}{\sqrt{17} \cdot \sqrt{3}} = \frac{3}{\sqrt{51}} = \sqrt{\frac{3}{17}}$.
તેથી,$\theta = \sin^{-1}\left(\sqrt{\frac{3}{17}}\right)$.
71
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $3 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકમાં મહત્તમ ઘનફળ ધરાવતો લંબવૃત્તીય શંકુ અંતર્ગત હોય,તો આ શંકુની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ($cm^2$ માં) કેટલું થાય?
A
$8\sqrt{3} \pi$
B
$6\sqrt{2} \pi$
C
$6\sqrt{3} \pi$
D
$8\sqrt{2} \pi$

Solution

(A) ધારો કે ગોલકની ત્રિજ્યા $R = 3 \, cm$ છે.
ધારો કે શંકુની ઊંચાઈ $h$ અને પાયાની ત્રિજ્યા $b$ છે.
ગોલકની ભૂમિતિ મુજબ,$h, b,$ અને $R$ વચ્ચેનો સંબંધ $(h-R)^2 + b^2 = R^2$ છે.
તેથી,$b^2 = R^2 - (h-R)^2 = 2hR - h^2$.
શંકુનું ઘનફળ $V = \frac{1}{3} \pi b^2 h = \frac{1}{3} \pi (2hR - h^2) h = \frac{\pi}{3} (2Rh^2 - h^3)$ છે.
ઘનફળ મહત્તમ કરવા માટે,આપણે $\frac{dV}{dh} = \frac{\pi}{3} (4Rh - 3h^2) = 0$ લઈએ છીએ.
આનાથી $h(4R - 3h) = 0$ મળે છે. $h \neq 0$ હોવાથી,$h = \frac{4R}{3} = \frac{4(3)}{3} = 4 \, cm$ મળે.
હવે,$b^2 = 2(4)(3) - (4)^2 = 24 - 16 = 8$,તેથી $b = \sqrt{8} = 2\sqrt{2} \, cm$.
ત્રાંસી ઊંચાઈ $l = \sqrt{h^2 + b^2} = \sqrt{4^2 + (2\sqrt{2})^2} = \sqrt{16 + 8} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6} \, cm$.
વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi b l = \pi (2\sqrt{2}) (2\sqrt{6}) = 4\pi \sqrt{12} = 4\pi (2\sqrt{3}) = 8\sqrt{3} \pi \, cm^2$ થાય.
Solution diagram
72
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + 2y = f(x)$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $f(x) = \begin{cases} 1, & x \in [0, 1] \\ 0, & \text{અન્યથા} \end{cases}$. જો $y(0) = 0$ હોય,તો $y\left(\frac{3}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{e^2 - 1}{2e^3}$
B
$\frac{e^2 - 1}{e^3}$
C
$\frac{1}{2e}$
D
$\frac{e^2 + 1}{2e^4}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = 2$ અને $Q = f(x)$ છે.
કિસ્સો $1$: $x \in [0, 1]$ માટે,$f(x) = 1$.
$\frac{dy}{dx} + 2y = 1$. સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int 2 dx} = e^{2x}$ છે.
ઉકેલ $y \cdot e^{2x} = \int 1 \cdot e^{2x} dx + C_1 = \frac{1}{2}e^{2x} + C_1$ મળે.
તેથી,$y(x) = \frac{1}{2} + C_1 e^{-2x}$.
$y(0) = 0$ આપેલ હોવાથી,$0 = \frac{1}{2} + C_1 \Rightarrow C_1 = -\frac{1}{2}$.
આમ,$x \in [0, 1]$ માટે $y(x) = \frac{1}{2} - \frac{1}{2}e^{-2x}$ છે.
$x = 1$ આગળ,$y(1) = \frac{1}{2} - \frac{1}{2}e^{-2} = \frac{e^2 - 1}{2e^2}$.
કિસ્સો $2$: $x > 1$ માટે,$f(x) = 0$.
$\frac{dy}{dx} + 2y = 0 \Rightarrow \frac{dy}{y} = -2 dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\ln|y| = -2x + C_2 \Rightarrow y = C_3 e^{-2x}$ મળે.
$x = 1$ આગળ $y(x)$ ની સાતત્યતાનો ઉપયોગ કરતા,$y(1) = C_3 e^{-2} = \frac{e^2 - 1}{2e^2}$.
$C_3 = \frac{e^2 - 1}{2e^2} \cdot e^2 = \frac{e^2 - 1}{2}$.
તેથી,$x > 1$ માટે $y(x) = \left(\frac{e^2 - 1}{2}\right) e^{-2x}$ છે.
$x = \frac{3}{2}$ માટે,$y\left(\frac{3}{2}\right) = \left(\frac{e^2 - 1}{2}\right) e^{-2(\frac{3}{2})} = \left(\frac{e^2 - 1}{2}\right) e^{-3} = \frac{e^2 - 1}{2e^3}$.
73
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
પ્રદેશ $\{x \in R : x \ge 0, y \ge 0, y \ge x - 2, \text{ અને } y \le \sqrt{x}\}$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{13}{3}$
B
$\frac{10}{3}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$\frac{8}{3}$

Solution

(B) આપેલ પ્રદેશ $y = \sqrt{x}$,$y = x - 2$,$x = 0$,અને $y = 0$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
$y = \sqrt{x}$ અને $y = x - 2$ નું છેદબિંદુ શોધવા માટે,આપણે $\sqrt{x} = x - 2$ લઈએ.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x = (x - 2)^2 = x^2 - 4x + 4$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 5x + 4 = 0$ થાય છે.
અવયવ પાડતા $(x - 4)(x - 1) = 0$ મળે,તેથી $x = 4$ અથવા $x = 1$.
અહીં $y = \sqrt{x}$ હોવાથી $y$ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી છેદબિંદુ $(4, 2)$ છે.
ક્ષેત્રફળ એ ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્ર વચ્ચેના સંકલન દ્વારા મળે છે.
$0 \le x \le 2$ માટે,પ્રદેશ $y = \sqrt{x}$ અને $y = 0$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે. ક્ષેત્રફળ $A_1 = \int_{0}^{2} \sqrt{x} \, dx = [\frac{2}{3}x^{3/2}]_{0}^{2} = \frac{4\sqrt{2}}{3}$.
$2 \le x \le 4$ માટે,પ્રદેશ $y = \sqrt{x}$ અને $y = x - 2$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે. ક્ષેત્રફળ $A_2 = \int_{2}^{4} (\sqrt{x} - (x - 2)) \, dx = [\frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^2}{2} + 2x]_{2}^{4}$.
$A_2 = (\frac{16}{3}) - (\frac{4\sqrt{2}}{3} + 2) = \frac{10}{3} - \frac{4\sqrt{2}}{3}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ = $A_1 + A_2 = \frac{4\sqrt{2}}{3} + \frac{10}{3} - \frac{4\sqrt{2}}{3} = \frac{10}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
74
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\vec{a} + 2\vec{b} + 2\vec{c} = \vec{0}$ થાય,તો $|\vec{a} \times \vec{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{\sqrt{15}}{4}$
C
$\frac{15}{16}$
D
$\frac{\sqrt{15}}{16}$

Solution

(B) આપેલ છે: $\vec{a} + 2\vec{b} + 2\vec{c} = \vec{0}$ અને $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1$.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા: $\vec{a} + 2\vec{c} = -2\vec{b}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\vec{a} + 2\vec{c}) \cdot (\vec{a} + 2\vec{c}) = (-2\vec{b}) \cdot (-2\vec{b})$.
$|\vec{a}|^2 + 4|\vec{c}|^2 + 4(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 4|\vec{b}|^2$.
માનાંકની કિંમતો મૂકતા: $1 + 4(1) + 4(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 4(1)$.
$5 + 4(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 4 \Rightarrow 4(\vec{a} \cdot \vec{c}) = -1 \Rightarrow \vec{a} \cdot \vec{c} = -\frac{1}{4}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} \times \vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{c}|^2 - (\vec{a} \cdot \vec{c})^2$.
$|\vec{a} \times \vec{c}|^2 = (1)(1) - (-\frac{1}{4})^2 = 1 - \frac{1}{16} = \frac{15}{16}$.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{c}| = \sqrt{\frac{15}{16}} = \frac{\sqrt{15}}{4}$.
75
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $S = \{(\lambda, \mu) \in R \times R : f(t) = (\|\lambda\|e^{\|t\|} - \mu) \sin(2\|t\|), t \in R\}$ એ વિકલનીય વિધેય છે. તો $S$ એ કોનો ઉપગણ છે?
A
$R \times [0, \infty)$
B
$(-\infty, 0) \times R$
C
$[0, \infty) \times R$
D
$R \times (-\infty, 0)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(t) = (\|\lambda\|e^{\|t\|} - \mu) \sin(2\|t\|)$.
અહીં $\|t\|$ હોવાથી,આપણે $t > 0$ અને $t < 0$ માટે $f(t)$ નું વિશ્લેષણ કરીશું.
$t > 0$ માટે,$f(t) = (\|\lambda\|e^t - \mu) \sin(2t)$.
$t < 0$ માટે,$f(t) = (\|\lambda\|e^{-t} - \mu) \sin(-2t) = -(\|\lambda\|e^{-t} - \mu) \sin(2t)$.
$f(t)$ એ $t=0$ આગળ વિકલનીય હોવા માટે તે $t=0$ આગળ સતત હોવું જોઈએ.
$f(0) = (\|\lambda\| - \mu) \sin(0) = 0$.
હવે,$LHD = RHD$ નો ઉપયોગ કરીને $t=0$ આગળ વિકલિત $f'(t)$ ચકાસીએ.
$RHD = \lim_{t \to 0^+} \frac{f(t) - f(0)}{t} = \lim_{t \to 0^+} (\|\lambda\|e^t - \mu) \frac{\sin(2t)}{t} = (\|\lambda\| - \mu) \times 2 = 2(\|\lambda\| - \mu)$.
$LHD = \lim_{t \to 0^-} \frac{f(t) - f(0)}{t} = \lim_{t \to 0^-} -(\|\lambda\|e^{-t} - \mu) \frac{\sin(2t)}{t} = -(\|\lambda\| - \mu) \times 2 = -2(\|\lambda\| - \mu)$.
વિકલનીયતા માટે,$LHD = RHD \implies 2(\|\lambda\| - \mu) = -2(\|\lambda\| - \mu)$.
$4(\|\lambda\| - \mu) = 0 \implies \|\lambda\| = \mu$.
કારણ કે $\|\lambda\| \ge 0$,તેથી $\mu \ge 0$ હોવું જોઈએ.
આમ,$S = \{(\lambda, \mu) : \mu = \|\lambda\|, \mu \ge 0, \lambda \in R\}$.
આ ગણ $S$ એ $R \times [0, \infty)$ નો ઉપગણ છે.
76
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક પેટી $A$ માં $2$ સફેદ,$3$ લાલ અને $2$ કાળા દડા છે. બીજી પેટી $B$ માં $4$ સફેદ,$2$ લાલ અને $3$ કાળા દડા છે. જો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલી પેટીમાંથી બે દડા યાદચ્છિક રીતે,પુરવણી વગર કાઢવામાં આવે અને એક દડો સફેદ અને બીજો દડો લાલ નીકળે,તો બંને દડા પેટી $B$ માંથી કાઢવામાં આવ્યા હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{7}{16}$
B
$\frac{9}{32}$
C
$\frac{7}{8}$
D
$\frac{9}{16}$

Solution

(A) ધારો કે $E$ એ એક સફેદ અને એક લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે. $H_A$ અને $H_B$ એ અનુક્રમે પેટી $A$ અને પેટી $B$ પસંદ કરવાની ઘટનાઓ છે. $P(H_A) = P(H_B) = \frac{1}{2}$.
પેટી $A$ માંથી એક સફેદ અને એક લાલ દડો કાઢવાની સંભાવના $P(E|H_A) = \frac{^2C_1 \times ^3C_1}{^7C_2} = \frac{6}{21} = \frac{2}{7}$ છે.
પેટી $B$ માંથી એક સફેદ અને એક લાલ દડો કાઢવાની સંભાવના $P(E|H_B) = \frac{^4C_1 \times ^2C_1}{^9C_2} = \frac{8}{36} = \frac{2}{9}$ છે.
બેયઝના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,પેટી $B$ માંથી દડા કાઢ્યા હોય તેની સંભાવના:
$P(H_B|E) = \frac{\frac{1}{2} \times \frac{2}{9}}{\frac{1}{2} \times \frac{2}{7} + \frac{1}{2} \times \frac{2}{9}} = \frac{7}{16}$.
77
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $f : A \to B$ એ $f(x) = \frac{x - 1}{x - 2}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત વિધેય છે,જ્યાં $A = R - \{2\}$ અને $B = R - \{1\}$ છે. તો $f$ એ
A
વ્યસ્ત સંપન્ન છે અને $f^{-1}(y) = \frac{2y + 1}{y - 1}$
B
વ્યસ્ત સંપન્ન છે અને $f^{-1}(y) = \frac{3y - 1}{y - 1}$
C
વ્યસ્ત સંપન્ન નથી
D
વ્યસ્ત સંપન્ન છે અને $f^{-1}(y) = \frac{2y - 1}{y - 1}$

Solution

(D) વિધેય વ્યસ્ત સંપન્ન છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે સાબિત કરવું પડશે કે તે એક-એક (injective) અને વ્યાપ્ત (surjective) છે.
$1$. એક-એક: ધારો કે $f(x_1) = f(x_2)$.
$\frac{x_1 - 1}{x_1 - 2} = \frac{x_2 - 1}{x_2 - 2}$
$(x_1 - 1)(x_2 - 2) = (x_2 - 1)(x_1 - 2)$
$x_1x_2 - 2x_1 - x_2 + 2 = x_1x_2 - 2x_2 - x_1 + 2$
$-2x_1 - x_2 = -2x_2 - x_1$
$x_2 = x_1$. આમ,$f$ એક-એક છે.
$2$. વ્યાપ્ત: ધારો કે $y = \frac{x - 1}{x - 2}$.
$y(x - 2) = x - 1$
$yx - 2y = x - 1$
$yx - x = 2y - 1$
$x(y - 1) = 2y - 1$
$x = \frac{2y - 1}{y - 1}$.
દરેક $y \in R - \{1\}$ માટે,$x \in R - \{2\}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,તેથી વિધેય વ્યાપ્ત છે.
આમ,$f$ એક-એક અને વ્યાપ્ત હોવાથી તે વ્યસ્ત સંપન્ન છે અને $f^{-1}(y) = \frac{2y - 1}{y - 1}$ છે.
78
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x + ay + z = 3$,$x + 2y + 2z = 6$,અને $x + 5y + 3z = b$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય,તો:
A
$a = 1, b \neq 9$
B
$a \neq -1, b = 9$
C
$a = -1, b = 9$
D
$a = -1, b \neq 9$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta$ શૂન્ય હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિયમના નિશ્ચાયકો $(\Delta_1, \Delta_2, \Delta_3)$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$\Delta$ ની ગણતરી કરીએ:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & a & 1 \\ 1 & 2 & 2 \\ 1 & 5 & 3 \end{vmatrix} = 1(6 - 10) - a(3 - 2) + 1(5 - 2) = -4 - a + 3 = -a - 1$.
$\Delta = 0$ લેતા,આપણને $-a - 1 = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $a = -1$.
હવે,$\Delta_2$ ની ગણતરી કરીએ (બીજા સ્તંભને અચળાંકો $3, 6, b$ વડે બદલતા):
$\Delta_2 = \begin{vmatrix} 1 & 3 & 1 \\ 1 & 6 & 2 \\ 1 & b & 3 \end{vmatrix} = 1(18 - 2b) - 3(3 - 2) + 1(b - 6) = 18 - 2b - 3 + b - 6 = 9 - b$.
સંહતિને ઉકેલ ન હોય તે માટે,$\Delta_2 \neq 0$ હોવું જોઈએ,તેથી $9 - b \neq 0$,જેનો અર્થ છે $b \neq 9$.
આમ,શરત $a = -1$ અને $b \neq 9$ છે.
79
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
વિકલ સમીકરણ $(x^2 - y^2) \, dx + 2xy \, dy = 0$ નું સમાધાન કરતો અને બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતો વક્ર કયો છે?
A
બે ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
B
એક ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
C
અતિવલય
D
ઉપવલય

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(x^2 - y^2) \, dx + 2xy \, dy = 0$ છે.
આને $\frac{dy}{dx} = \frac{y^2 - x^2}{2xy}$ તરીકે લખી શકાય.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ હોવાથી,$y = ux$ લેતા,$\frac{dy}{dx} = u + x \frac{du}{dx}$ મળે.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $u + x \frac{du}{dx} = \frac{u^2 x^2 - x^2}{2x(ux)} = \frac{u^2 - 1}{2u}$.
$x \frac{du}{dx} = \frac{u^2 - 1}{2u} - u = \frac{u^2 - 1 - 2u^2}{2u} = \frac{-(1 + u^2)}{2u}$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\int \frac{2u}{1 + u^2} \, du = - \int \frac{1}{x} \, dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\ln(1 + u^2) = -\ln|x| + \ln|C|$.
$\ln(1 + u^2) = \ln\left(\frac{C}{x}\right) \Rightarrow 1 + u^2 = \frac{C}{x}$.
$u = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $1 + \frac{y^2}{x^2} = \frac{C}{x} \Rightarrow \frac{x^2 + y^2}{x^2} = \frac{C}{x} \Rightarrow x^2 + y^2 = Cx$.
વક્ર બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1^2 + 1^2 = C(1) \Rightarrow C = 2$.
આમ,વક્રનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 2x$ છે,જેને $(x - 1)^2 + y^2 = 1$ તરીકે લખી શકાય.
આ $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
80
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક ખેલાડી $X$ પાસે પક્ષપાતી સિક્કો છે જેની છાપ (heads) આવવાની સંભાવના $p$ છે અને ખેલાડી $Y$ પાસે નિષ્પક્ષ સિક્કો છે. તેઓ પોતપોતાના સિક્કાઓ સાથે રમત શરૂ કરે છે અને વારાફરતી રમે છે. જે ખેલાડી પહેલા છાપ મેળવે છે તે વિજેતા બને છે. જો $X$ રમત શરૂ કરે છે,અને બંને ખેલાડીઓ દ્વારા રમત જીતવાની સંભાવના સમાન હોય,તો $p$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(A) ધારો કે $P(X)$ એ ખેલાડી $X$ ના જીતવાની સંભાવના છે અને $P(Y)$ એ ખેલાડી $Y$ ના જીતવાની સંભાવના છે.
ખેલાડી $X$ પક્ષપાતી સિક્કાનો ઉપયોગ કરે છે જેમાં $P(H) = p$ અને $P(T) = 1-p$ છે. ખેલાડી $Y$ નિષ્પક્ષ સિક્કાનો ઉપયોગ કરે છે જેમાં $P(H) = 1/2$ અને $P(T) = 1/2$ છે.
$X$ જીતે છે જો $X$ પ્રથમ પ્રયાસમાં $H$ મેળવે,અથવા $X$ $T$ મેળવે,$Y$ $T$ મેળવે,અને $X$ ત્રીજા પ્રયાસમાં $H$ મેળવે,વગેરે.
$P(X) = p + (1-p)(1/2)p + (1-p)^2(1/2)^2p + \dots = p \sum_{n=0}^{\infty} (\frac{1-p}{2})^n = \frac{p}{1 - \frac{1-p}{2}} = \frac{2p}{1+p}$.
કુલ સંભાવના $1$ હોવાથી,$P(Y) = 1 - P(X) = 1 - \frac{2p}{1+p} = \frac{1-p}{1+p}$.
આપેલ છે કે $P(X) = P(Y)$,તેથી $\frac{2p}{1+p} = \frac{1-p}{1+p}$.
$2p = 1 - p \Rightarrow 3p = 1 \Rightarrow p = \frac{1}{3}$.
81
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
$\int {\frac{{2x + 5}}{{\sqrt {7 - 6x - {x^2}} }}dx} = A\sqrt {7 - 6x - {x^2}} + B\,{\sin ^{ - 1}}\left( {\frac{{x + 3}}{4}} \right) + C$ (જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે),તો ક્રમયુક્ત જોડ $(A, B)$ બરાબર છે
A
$(-2, -1)$
B
$(2, -1)$
C
$(-2, 1)$
D
$(2, 1)$

Solution

(A) સંકલન $I = \int \frac{2x + 5}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx$ ઉકેલવા માટે,આપણે અંશને વર્ગમૂળની અંદરના દ્વિઘાત પદના વિકલિતના સ્વરૂપમાં દર્શાવીએ.
ધારો કે $f(x) = 7 - 6x - x^2$. તો $f'(x) = -6 - 2x$.
આપણે $2x + 5 = -( -2x - 6 ) - 1$ લખી શકીએ.
તેથી,$I = \int \frac{-( -2x - 6 ) - 1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx = -\int \frac{-2x - 6}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx - \int \frac{1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx$.
પ્રથમ સંકલન માટે,ધારો કે $u = 7 - 6x - x^2$,તેથી $du = (-6 - 2x) dx$. તો $\int \frac{du}{\sqrt{u}} = 2\sqrt{u} = 2\sqrt{7 - 6x - x^2}$.
તેથી,$-\int \frac{-2x - 6}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx = -2\sqrt{7 - 6x - x^2}$.
બીજા સંકલન માટે,પૂર્ણવર્ગની રીત વાપરતા: $7 - 6x - x^2 = 16 - (x^2 + 6x + 9) = 4^2 - (x + 3)^2$.
તેથી,$\int \frac{1}{\sqrt{4^2 - (x + 3)^2}} dx = \sin^{-1}\left(\frac{x + 3}{4}\right)$.
આ બંનેને જોડતા,$I = -2\sqrt{7 - 6x - x^2} - \sin^{-1}\left(\frac{x + 3}{4}\right) + C$.
$A\sqrt{7 - 6x - x^2} + B\sin^{-1}\left(\frac{x + 3}{4}\right) + C$ સાથે સરખાવતા,આપણને $A = -2$ અને $B = -1$ મળે છે.
82
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
એક સમતલ બિંદુઓ $(1, 2, 3)$ અને $(-3, 4, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડને કાટખૂણે દુભાગે છે. તો આ સમતલ કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(-3, 2, 1)$
B
$(3, 2, 1)$
C
$(1, 2, -3)$
D
$(-1, 2, 3)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, 2, 3)$ અને $B(-3, 4, 5)$ છે.
સમતલ રેખાખંડ $AB$ ને કાટખૂણે દુભાગે છે,તેથી તે $AB$ ના મધ્યબિંદુ $M$ માંથી પસાર થાય છે.
$M = \left(\frac{1-3}{2}, \frac{2+4}{2}, \frac{3+5}{2}\right) = (-1, 3, 4)$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ સદિશ $\vec{AB} = (-3-1, 4-2, 5-3) = (-4, 2, 2)$ છે.
આપણે અભિલંબ સદિશને $\vec{n}' = (-2, 1, 1)$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
સમતલનું સમીકરણ $-2(x - (-1)) + 1(y - 3) + 1(z - 4) = 0$ છે.
$-2x - 2 + y - 3 + z - 4 = 0 \Rightarrow -2x + y + z = 9$.
હવે,વિકલ્પો તપાસો:
$(-3, 2, 1)$ માટે: $-2(-3) + 2 + 1 = 6 + 2 + 1 = 9$. આ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
તેથી,સમતલ બિંદુ $(-3, 2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે.
83
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $4\hat{i} + 7\hat{j} + 8\hat{k}$,$2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $2\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}$ હોય,તો $\angle A$ નો દ્વિભાજક $BC$ ને જે બિંદુએ મળે છે તેનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\frac{1}{2}(4\hat{i} + 8\hat{j} + 11\hat{k})$
B
$\frac{1}{3}(6\hat{i} + 13\hat{j} + 18\hat{k})$
C
$\frac{1}{4}(8\hat{i} + 14\hat{j} + 9\hat{k})$
D
$\frac{1}{3}(6\hat{i} + 11\hat{j} + 15\hat{k})$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 4\hat{i} + 7\hat{j} + 8\hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$,અને $\vec{c} = 2\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}$ છે.
કોણ દ્વિભાજક પ્રમેય મુજબ,$\angle A$ નો દ્વિભાજક સામેની બાજુ $BC$ ને તેની પાસેની બાજુઓના ગુણોત્તર $AB:AC$ માં વિભાજિત કરે છે.
પ્રથમ,બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = -2\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}$.
$|\vec{AB}| = \sqrt{(-2)^2 + (-4)^2 + (-4)^2} = 6$.
$\vec{AC} = \vec{c} - \vec{a} = -2\hat{i} - 2\hat{j} - 1\hat{k}$.
$|\vec{AC}| = \sqrt{(-2)^2 + (-2)^2 + (-1)^2} = 3$.
ગુણોત્તર $AB:AC = 6:3 = 2:1$.
$BC$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતા બિંદુ $D$ નો સ્થાન સદિશ:
$\vec{D} = \frac{2\vec{c} + 1\vec{b}}{2+1} = \frac{2(2\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}) + 1(2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k})}{3}$.
$\vec{D} = \frac{6\hat{i} + 13\hat{j} + 18\hat{k}}{3} = \frac{1}{3}(6\hat{i} + 13\hat{j} + 18\hat{k})$.
84
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $f(x) = \sin^{-1}\left(\frac{2 \cdot 3^x}{1 + 9^x}\right)$ હોય,તો $f'(-\frac{1}{2})$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{3} \ln(\sqrt{3})$
B
$-\sqrt{3} \ln(\sqrt{3})$
C
$-\sqrt{3} \ln(3)$
D
$\sqrt{3} \ln(3)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(x) = \sin^{-1}\left(\frac{2 \cdot 3^x}{1 + (3^x)^2}\right)$.
ધારો કે $3^x = \tan \theta$,તેથી $\theta = \tan^{-1}(3^x)$.
$f(x) = \sin^{-1}\left(\frac{2 \tan \theta}{1 + \tan^2 \theta}\right) = \sin^{-1}(\sin 2\theta) = 2\theta = 2 \tan^{-1}(3^x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f'(x) = 2 \cdot \frac{1}{1 + (3^x)^2} \cdot \frac{d}{dx}(3^x) = \frac{2}{1 + 9^x} \cdot 3^x \ln 3$.
હવે,$x = -\frac{1}{2}$ માટે કિંમત શોધતા:
$f'(-\frac{1}{2}) = \frac{2 \cdot 3^{-1/2}}{1 + 9^{-1/2}} \ln 3 = \frac{2 / \sqrt{3}}{1 + 1/3} \ln 3 = \frac{2 / \sqrt{3}}{4/3} \ln 3 = \frac{2}{\sqrt{3}} \cdot \frac{3}{4} \ln 3 = \frac{\sqrt{3}}{2} \ln 3$.
કારણ કે $\ln 3 = 2 \ln \sqrt{3}$,તેથી $f'(-\frac{1}{2}) = \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot 2 \ln \sqrt{3} = \sqrt{3} \ln \sqrt{3}$.
85
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $f(x)$ એ $4$ ઘાતવાળી બહુપદી છે જે $x = 1$ અને $x = 2$ આગળ અંતિમ મૂલ્યો ધરાવે છે. જો $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \left( {\frac{{f(x)}}{{{x^2}}} + 1} \right) = 3$ હોય,તો $f(-1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $f(x) = Ax^4 + Bx^3 + Cx^2 + Dx + E$ એ $4$ ઘાતવાળી બહુપદી છે.
આપેલ છે કે $\lim_{x \to 0} \left( \frac{f(x)}{x^2} + 1 \right) = 3$,તેથી $\lim_{x \to 0} \left( \frac{Ax^4 + Bx^3 + Cx^2 + Dx + E}{x^2} + 1 \right) = 3$.
આનો અર્થ એ છે કે $\lim_{x \to 0} \left( Ax^2 + Bx + C + \frac{D}{x} + \frac{E}{x^2} + 1 \right) = 3$.
લક્ષનું મૂલ્ય નિશ્ચિત હોવાથી,$D = 0$ અને $E = 0$ હોવા જોઈએ. તેથી,$C + 1 = 3$,જેનો અર્થ છે કે $C = 2$.
હવે,$f(x) = Ax^4 + Bx^3 + 2x^2$. વિકલન કરતા $f'(x) = 4Ax^3 + 3Bx^2 + 4x$ મળે.
$f(x)$ ને $x = 1$ અને $x = 2$ આગળ અંતિમ મૂલ્યો હોવાથી,$f'(1) = 0$ અને $f'(2) = 0$.
$f'(1) = 4A + 3B + 4 = 0 \implies 4A + 3B = -4$ (સમીકરણ $1$).
$f'(2) = 4A(8) + 3B(4) + 4(2) = 32A + 12B + 8 = 0 \implies 8A + 3B = -2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(8A + 3B) - (4A + 3B) = -2 - (-4) \implies 4A = 2 \implies A = \frac{1}{2}$.
$A = \frac{1}{2}$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $4(\frac{1}{2}) + 3B = -4 \implies 2 + 3B = -4 \implies 3B = -6 \implies B = -2$.
તેથી,$f(x) = \frac{1}{2}x^4 - 2x^3 + 2x^2$.
અંતે,$f(-1) = \frac{1}{2}(-1)^4 - 2(-1)^3 + 2(-1)^2 = \frac{1}{2} + 2 + 2 = \frac{9}{2}$.
86
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જે રેખાઓની દિક્કોસાઇન (direction cosines) સમીકરણો $l + 3m + 5n = 0$ અને $5lm - 2mn + 6nl = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{8}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{6}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{4}\right)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$l + 3m + 5n = 0$ ....$(1)$
$5lm - 2mn + 6nl = 0$ ....$(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$l = -3m - 5n$.
$l$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$5(-3m - 5n)m - 2mn + 6n(-3m - 5n) = 0$
$-15m^2 - 25mn - 2mn - 18mn - 30n^2 = 0$
$-15m^2 - 45mn - 30n^2 = 0$
$-15$ વડે ભાગતા:
$m^2 + 3mn + 2n^2 = 0$
$(m + n)(m + 2n) = 0$
તેથી,$m = -n$ અથવા $m = -2n$.
કિસ્સો $1$: જો $m = -n$,તો $l = -3(-n) - 5n = 3n - 5n = -2n$. દિક્ગુણોત્તર $(-2n, -n, n)$ મળે,જે $(-2, -1, 1)$ તરીકે લખી શકાય.
કિસ્સો $2$: જો $m = -2n$,તો $l = -3(-2n) - 5n = 6n - 5n = n$. દિક્ગુણોત્તર $(n, -2n, n)$ મળે,જે $(1, -2, 1)$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે દિક્ગુણોત્તર $\vec{a} = (-2, -1, 1)$ અને $\vec{b} = (1, -2, 1)$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચે મુજબ મળે:
$\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{|(-2)(1) + (-1)(-2) + (1)(1)|}{\sqrt{(-2)^2 + (-1)^2 + 1^2} \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2}}$
$\cos \theta = \frac{|-2 + 2 + 1|}{\sqrt{6} \sqrt{6}} = \frac{1}{6}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{6}\right)$.
87
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $A$ એ કોઈ $3 \times 3$ નોન-સિંગ્યુલર શ્રેણિક છે અને $(A - 3I)(A - 5I) = O$,જ્યાં $I = I_3$ અને $O = O_3$ છે. જો $\alpha A + \beta A^{-1} = 4I$ હોય,તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$12$
C
$13$
D
$7$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $(A - 3I)(A - 5I) = O$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $A^2 - 8A + 15I = O$ મળે છે.
$A$ નોન-સિંગ્યુલર હોવાથી,આપણે બંને બાજુ $A^{-1}$ વડે ગુણી શકીએ:
$A^{-1}(A^2 - 8A + 15I) = A^{-1}O$
$A - 8I + 15A^{-1} = O$
$A + 15A^{-1} = 8I$.
$\alpha A + \beta A^{-1} = 4I$ સ્વરૂપ મેળવવા માટે,આપણે આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગીએ:
$\frac{1}{2}A + \frac{15}{2}A^{-1} = 4I$.
$\alpha A + \beta A^{-1} = 4I$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = \frac{1}{2}$ અને $\beta = \frac{15}{2}$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = \frac{1}{2} + \frac{15}{2} = \frac{16}{2} = 8$.
88
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
સંકલન $\int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{x}{1+\sin x} dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}(\sqrt{2}+1)$
B
$\pi(\sqrt{2}-1)$
C
$2\pi(\sqrt{2}-1)$
D
$\pi\sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{x}{1+\sin x} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{4} + \frac{3\pi}{4} = \pi$:
$I = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{\pi-x}{1+\sin(\pi-x)} dx = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{\pi-x}{1+\sin x} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{x + \pi - x}{1+\sin x} dx = \pi \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{1}{1+\sin x} dx$.
અંશ અને છેદને $(1-\sin x)$ વડે ગુણતા:
$2I = \pi \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{1-\sin x}{\cos^2 x} dx = \pi \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} (\sec^2 x - \sec x \tan x) dx$.
સંકલન કરતા:
$2I = \pi [\tan x - \sec x]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$2I = \pi [(\tan \frac{3\pi}{4} - \sec \frac{3\pi}{4}) - (\tan \frac{\pi}{4} - \sec \frac{\pi}{4})]$.
$2I = \pi [(-1 - (-\sqrt{2})) - (1 - \sqrt{2})] = \pi [\sqrt{2} - 1 - 1 + \sqrt{2}] = \pi [2\sqrt{2} - 2]$.
$I = \pi(\sqrt{2}-1)$.
89
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $I_1 = \int\limits_0^1 {{e^{ - x}}} {\cos ^2}x\,dx$,$I_2 = \int\limits_0^1 {{e^{ - {x^2}}}} {\cos ^2}x\,dx$ અને $I_3 = \int\limits_0^1 {{e^{ - {x^3}}}} dx$ હોય; તો
A
$I_2 > I_3 > I_1$
B
$I_3 > I_1 > I_2$
C
$I_2 > I_1 > I_3$
D
$I_3 > I_2 > I_1$

Solution

(D) $x \in (0, 1)$ માટે,આપણી પાસે $x^3 < x^2 < x$ છે.
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને $-x^3 > -x^2 > -x$ મળે છે.
ઘાતાંકીય વિધેય $f(t) = e^t$ વધતું વિધેય હોવાથી,$e^{-x^3} > e^{-x^2} > e^{-x}$ થાય.
હવે,સંકલ્ય (integrands) ને ધ્યાનમાં લો:
$I_3$ માટે,સંકલ્ય $f_3(x) = e^{-x^3}$ છે.
$I_2$ માટે,સંકલ્ય $f_2(x) = e^{-x^2} \cos^2 x$ છે. $0 \le \cos^2 x \le 1$ હોવાથી,$e^{-x^2} \cos^2 x \le e^{-x^2}$ થાય.
$I_1$ માટે,સંકલ્ય $f_1(x) = e^{-x} \cos^2 x$ છે. $0 \le \cos^2 x \le 1$ હોવાથી,$e^{-x} \cos^2 x \le e^{-x}$ થાય.
$(0, 1)$ અંતરાલ પર વિધેયોની સરખામણી કરતા:
$e^{-x^3} > e^{-x^2} \ge e^{-x^2} \cos^2 x$ સૂચવે છે કે $I_3 > I_2$.
વળી,$e^{-x^2} > e^{-x}$ હોવાથી $e^{-x^2} \cos^2 x > e^{-x} \cos^2 x$ થાય.
આમ,$I_3 > I_2 > I_1$ મળે છે.
90
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} (x - 1)^{\frac{1}{2 - x}}, & x > 1, x \neq 2 \\ k, & x = 2 \end{cases}$. $k$ ની કઈ કિંમત માટે $f$ એ $x = 2$ આગળ સતત છે?
A
$e^{-2}$
B
$e$
C
$e^{-1}$
D
$1$

Solution

(C) કારણ કે $f(x)$ એ $x = 2$ આગળ સતત છે,તેથી $\lim_{x \to 2} f(x) = f(2)$ થાય.
$\lim_{x \to 2} (x - 1)^{\frac{1}{2 - x}} = k$. આ $1^{\infty}$ સ્વરૂપ છે.
સૂત્ર $\lim_{x \to a} [g(x)]^{h(x)} = e^{\lim_{x \to a} (g(x) - 1)h(x)}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે:
$k = e^{\lim_{x \to 2} (x - 1 - 1) \cdot \frac{1}{2 - x}}$
$k = e^{\lim_{x \to 2} \frac{x - 2}{2 - x}}$
$k = e^{\lim_{x \to 2} \frac{-(2 - x)}{2 - x}}$
$k = e^{-1}$.
91
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ અને $B = A^{20}$ છે. તો $B$ ના પ્રથમ સ્તંભના ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$211$
B
$210$
C
$231$
D
$251$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
$A$ ની ઘાતની ગણતરી કરતા:
$A^2 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 2 & 1 & 0 \\ 3 & 2 & 1 \end{bmatrix}$
$A^3 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 3 & 1 & 0 \\ 6 & 3 & 1 \end{bmatrix}$
$A^4 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 4 & 1 & 0 \\ 10 & 4 & 1 \end{bmatrix}$
ભાત (pattern) જોતા,$A^n$ માટે,પ્રથમ સ્તંભના ઘટકો $1$,$n$,અને $\frac{n(n+1)}{2}$ છે.
તેથી,$A^n = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ n & 1 & 0 \\ \frac{n(n+1)}{2} & n & 1 \end{bmatrix}$.
$n = 20$ માટે:
$A^{20} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 20 & 1 & 0 \\ \frac{20(21)}{2} & 20 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 20 & 1 & 0 \\ 210 & 20 & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ સ્તંભના ઘટકોનો સરવાળો $1 + 20 + 210 = 231$ થાય છે.
92
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $x = \sqrt{2^{\csc^{-1} t}}$ અને $y = \sqrt{2^{\sec^{-1} t}}$ જ્યાં $|t| \ge 1$ હોય,તો $\frac{dy}{dx}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{y}{x}$
B
$-\frac{y}{x}$
C
$-\frac{x}{y}$
D
$\frac{x}{y}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x = \sqrt{2^{\csc^{-1} t}}$ અને $y = \sqrt{2^{\sec^{-1} t}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^2 = 2^{\csc^{-1} t}$ અને $y^2 = 2^{\sec^{-1} t}$ મળે.
બંનેનો ગુણાકાર કરતા,$x^2 y^2 = 2^{\csc^{-1} t + \sec^{-1} t}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|t| \ge 1$ માટે $\csc^{-1} t + \sec^{-1} t = \frac{\pi}{2}$,તેથી $x^2 y^2 = 2^{\pi/2}$,જે અચળ છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx}(x^2 y^2) = \frac{d}{dx}(2^{\pi/2})$
$2x y^2 + x^2 (2y \frac{dy}{dx}) = 0$
$2xy(y + x \frac{dy}{dx}) = 0$
$x, y \neq 0$ હોવાથી,$y + x \frac{dy}{dx} = 0$ મળે.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{x}$.
93
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
બિંદુ $(-2, -2, 2)$ માંથી પસાર થતા અને બિંદુઓ $(1, -1, 2)$ અને $(1, 1, 1)$ ને જોડતી રેખાને સમાવતા સમતલના યામ અક્ષો પરના અંતઃખંડોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$12$
B
$-8$
C
$-4$
D
$4$

Solution

(C) ત્રણ બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$,$(x_2, y_2, z_2)$,અને $(x_3, y_3, z_3)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા નીચે મુજબ મળે છે:
$\begin{vmatrix} x - x_1 & y - y_1 & z - z_1 \\ x_2 - x_1 & y_2 - y_1 & z_2 - z_1 \\ x_3 - x_1 & y_3 - y_1 & z_3 - z_1 \end{vmatrix} = 0$
બિંદુઓ $(-2, -2, 2)$,$(1, -1, 2)$,અને $(1, 1, 1)$ મૂકતા:
$\begin{vmatrix} x + 2 & y + 2 & z - 2 \\ 3 & 1 & 0 \\ 3 & 3 & -1 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x + 2)(-1 - 0) - (y + 2)(-3 - 0) + (z - 2)(9 - 3) = 0$
$-x - 2 + 3y + 6 + 6z - 12 = 0$
$-x + 3y + 6z - 8 = 0$
$x - 3y - 6z = -8$
અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ મેળવવા માટે $-8$ વડે ભાગતા:
$\frac{x}{-8} + \frac{y}{8/3} + \frac{z}{8/6} = 1$
અંતઃખંડો $a = -8$,$b = 8/3$,અને $c = 4/3$ છે.
અંતઃખંડોનો સરવાળો $= -8 + \frac{8}{3} + \frac{4}{3} = -8 + \frac{12}{3} = -8 + 4 = -4$.
94
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા અને $(0,3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા,$x$-અક્ષ અથવા $y$-અક્ષ પર નાભિ ધરાવતા ઉપવલયોના કુળનું વિકલ સમીકરણ કયું છે?
A
$xyy' + y^2 - 9 = 0$
B
$x + yy'' = 0$
C
$xyy'' + x(y')^2 - yy' = 0$
D
$xyy' - y^2 + 9 = 0$

Solution

(D) ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
આ ઉપવલય $(0,3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{0^2}{a^2} + \frac{3^2}{b^2} = 1$,જે આપણને $b^2 = 9$ આપે છે.
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{9} = 1$ થાય છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{2x}{a^2} + \frac{2y}{9} y' = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x}{a^2} + \frac{y y'}{9} = 0$ અથવા $\frac{1}{a^2} = -\frac{y y'}{9x}$ થાય છે.
$\frac{1}{a^2}$ ની કિંમત $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{9} = 1$ માં મૂકતા,$x^2(-\frac{y y'}{9x}) + \frac{y^2}{9} = 1$ મળે છે.
$9$ વડે ગુણતા,$-x y y' + y^2 = 9$ અથવા $x y y' - y^2 + 9 = 0$ મળે છે.
95
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $A, B$ અને $C$ ત્રણ ઘટનાઓ છે,જે જોડીમાં સ્વતંત્ર છે અને $\bar{E}$ એ ઘટના $E$ ના પૂરકને દર્શાવે છે. જો $P(A \cap B \cap C) = 0$ અને $P(C) > 0$ હોય,તો $P[(\bar{A} \cap \bar{B})|C]$ ની કિંમત શોધો.
A
$P(A) + P(\bar{B})$
B
$P(\bar{A}) - P(\bar{B})$
C
$P(\bar{A}) - P(B)$
D
$P(\bar{A}) + P(\bar{B})$

Solution

(C) આપણે $P[(\bar{A} \cap \bar{B})|C]$ શોધવાનું છે.
શરતી સંભાવનાની વ્યાખ્યા મુજબ,$P[(\bar{A} \cap \bar{B})|C] = \frac{P(\bar{A} \cap \bar{B} \cap C)}{P(C)}$.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\bar{A} \cap \bar{B} = \overline{A \cup B}$.
તેથી,$\bar{A} \cap \bar{B} \cap C = C \setminus ((A \cap C) \cup (B \cap C))$.
તેથી,$P(\bar{A} \cap \bar{B} \cap C) = P(C) - P((A \cap C) \cup (B \cap C))$.
ઘટનાઓના સંયોજનના સિદ્ધાંત મુજબ,$P((A \cap C) \cup (B \cap C)) = P(A \cap C) + P(B \cap C) - P(A \cap B \cap C)$.
$A, B, C$ જોડીમાં સ્વતંત્ર હોવાથી,$P(A \cap C) = P(A)P(C)$ અને $P(B \cap C) = P(B)P(C)$.
આપેલ છે કે $P(A \cap B \cap C) = 0$,તેથી $P((A \cap C) \cup (B \cap C)) = P(A)P(C) + P(B)P(C) - 0 = P(C)(P(A) + P(B))$.
આ કિંમત મૂકતા,$P(\bar{A} \cap \bar{B} \cap C) = P(C) - P(C)(P(A) + P(B)) = P(C)(1 - P(A) - P(B))$.
અંતે,$P[(\bar{A} \cap \bar{B})|C] = \frac{P(C)(1 - P(A) - P(B))}{P(C)} = 1 - P(A) - P(B)$.
$1 - P(A) = P(\bar{A})$ હોવાથી,આ પદ $P(\bar{A}) - P(B)$ બને છે.
Solution diagram
96
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $(k + 2)x + 10y = k$ અને $kx + (k + 3)y = k - 1$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય,તેવી $k$ ની કિંમતોની સંખ્યા છે:
A
અનંત
B
$3$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ છે:
$(k + 2)x + 10y = k$
$kx + (k + 3)y = k - 1$
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ અને સંહતિ અસંગત હોવી જોઈએ.
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} k + 2 & 10 \\ k & k + 3 \end{bmatrix}$.
$|A| = 0$ લેતા:
$(k + 2)(k + 3) - 10k = 0$
$k^2 + 5k + 6 - 10k = 0$
$k^2 - 5k + 6 = 0$
$(k - 2)(k - 3) = 0$
તેથી,$k = 2$ અથવા $k = 3$.
કિસ્સો $1$: જો $k = 2$ હોય,તો સમીકરણો $4x + 10y = 2$ અને $2x + 5y = 1$ બને છે. પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા $2x + 5y = 1$ મળે છે,જે બીજા સમીકરણ જેવું જ છે. આમ,અહીં અનંત ઉકેલો મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $k = 3$ હોય,તો સમીકરણો $5x + 10y = 3$ અને $3x + 6y = 2$ બને છે. પ્રથમ સમીકરણને $3$ વડે અને બીજાને $5$ વડે ગુણતા $15x + 30y = 9$ અને $15x + 30y = 10$ મળે છે. કારણ કે $9 \neq 10$,તેથી આ સંહતિ અસંગત છે અને તેનો કોઈ ઉકેલ નથી.
તેથી,$k$ ની માત્ર $1$ કિંમત એવી છે જેના માટે સંહતિને કોઈ ઉકેલ નથી.
97
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2018
જો રેખાઓ $\frac{x}{2} = \frac{y}{2} = \frac{z}{1}$ અને $\frac{5 - x}{- 2} = \frac{7y - 14}{p} = \frac{z - 3}{4}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1} \left( \frac{2}{3} \right)$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{7}{4}$
B
$\frac{2}{7}$
C
$-\frac{4}{7}$
D
$\frac{7}{2}$

Solution

(D) પ્રથમ રેખા $\frac{x}{2} = \frac{y}{2} = \frac{z}{1}$ ના દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_1} = (2, 2, 1)$ છે.
બીજી રેખા $\frac{-(x - 5)}{-2} = \frac{7(y - 2)}{p} = \frac{z - 3}{4}$ છે,જેને $\frac{x - 5}{2} = \frac{y - 2}{p/7} = \frac{z - 3}{4}$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી બીજી રેખાના દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_2} = (2, p/7, 4)$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{2}{3}$,તેથી $\frac{2}{3} = \frac{|2(2) + 2(p/7) + 1(4)|}{\sqrt{2^2 + 2^2 + 1^2} \sqrt{2^2 + (p/7)^2 + 4^2}}$.
$\frac{2}{3} = \frac{|8 + 2p/7|}{3 \sqrt{4 + p^2/49 + 16}} = \frac{|8 + 2p/7|}{3 \sqrt{20 + p^2/49}}$.
છેદમાંથી $3$ ઉડાડતા,$\frac{2}{1} = \frac{|8 + 2p/7|}{\sqrt{20 + p^2/49}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $4 = \frac{(8 + 2p/7)^2}{20 + p^2/49} = \frac{64 + 32p/7 + 4p^2/49}{20 + p^2/49}$.
$80 + 4p^2/49 = 64 + 32p/7 + 4p^2/49$.
$80 = 64 + 32p/7 \Rightarrow 16 = 32p/7 \Rightarrow p = \frac{16 \times 7}{32} = \frac{7}{2}$.
98
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{c} = \hat{j} - \hat{k}$ અને સદિશ $\vec{b}$ એવો છે કે જેથી $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = 3$ થાય. તો $|\vec{b}|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\sqrt{\frac{11}{3}}$
B
$\frac{\sqrt{11}}{3}$
C
$\frac{11}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{11}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,તેથી $|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$.
આપેલ છે કે $\vec{c} = \hat{j} - \hat{k}$,તેથી $|\vec{c}| = \sqrt{0^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
આપણી પાસે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c}$ છે. બંને બાજુ માન લેતા,$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{c}|$.
$|\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta = |\vec{c}|$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$\sqrt{3} |\vec{b}| \sin \theta = \sqrt{2} \quad \dots (1)$
વળી,$\vec{a} \cdot \vec{b} = 3$.
$|\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta = 3 \Rightarrow \sqrt{3} |\vec{b}| \cos \theta = 3 \quad \dots (2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(\sqrt{3} |\vec{b}| \sin \theta)^2 + (\sqrt{3} |\vec{b}| \cos \theta)^2 = (\sqrt{2})^2 + 3^2$
$3 |\vec{b}|^2 (\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) = 2 + 9$
$3 |\vec{b}|^2 = 11$
$|\vec{b}|^2 = \frac{11}{3} \Rightarrow |\vec{b}| = \sqrt{\frac{11}{3}}$.
99
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
જો $f(x) = \int_0^x {t(\sin x - \sin t) dt}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$f'''(x) + f'(x) = \cos x - 2x \sin x$
B
$f'''(x) + f''(x) - f'(x) = \cos x$
C
$f'''(x) + f'(x) = \cos x$
D
$f'''(x) + f''(x) = \sin x$

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = \int_0^x t(\sin x - \sin t) dt = \sin x \int_0^x t dt - \int_0^x t \sin t dt$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$\int_0^x t dt = \frac{x^2}{2}$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા $\int t \sin t dt = -t \cos t + \sin t$.
તેથી,$f(x) = \sin x (\frac{x^2}{2}) - [-t \cos t + \sin t]_0^x = \frac{x^2}{2} \sin x + x \cos x - \sin x$.
હવે,વિકલન મેળવતા:
$f'(x) = x \sin x + \frac{x^2}{2} \cos x + \cos x - x \sin x - \cos x = \frac{x^2}{2} \cos x$.
$f''(x) = x \cos x - \frac{x^2}{2} \sin x$.
$f'''(x) = \cos x - x \sin x - x \sin x - \frac{x^2}{2} \cos x = \cos x - 2x \sin x - \frac{x^2}{2} \cos x$.
$f'''(x) + f'(x)$ તપાસતા:
$f'''(x) + f'(x) = (\cos x - 2x \sin x - \frac{x^2}{2} \cos x) + (\frac{x^2}{2} \cos x) = \cos x - 2x \sin x$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
100
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2018
ધારો કે $M$ અને $m$ એ અંતરાલ $[0, 3]$ માં વિધેય $f(x) = 2x^3 - 9x^2 + 12x + 5$ ની અનુક્રમે સ્થાનિક મહત્તમ અને સ્થાનિક ન્યૂનતમ કિંમતો છે. તો $M - m$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$5$
C
$4$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ વિધેય $f(x) = 2x^3 - 9x^2 + 12x + 5$ છે.
સ્થાનિક મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતો શોધવા માટે,આપણે વિકલન $f'(x)$ શોધીએ:
$f'(x) = 6x^2 - 18x + 12$.
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ માટે $f'(x) = 0$ લેતા:
$6(x^2 - 3x + 2) = 0 \Rightarrow 6(x - 1)(x - 2) = 0$.
તેથી,ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ $x = 1$ અને $x = 2$ છે.
હવે,દ્વિતીય વિકલન $f''(x) = 12x - 18$ તપાસીએ.
$x = 1$ માટે,$f''(1) = 12(1) - 18 = -6 < 0$,તેથી $x = 1$ એ સ્થાનિક મહત્તમ છે.
$M = f(1) = 2(1)^3 - 9(1)^2 + 12(1) + 5 = 2 - 9 + 12 + 5 = 10$.
$x = 2$ માટે,$f''(2) = 12(2) - 18 = 6 > 0$,તેથી $x = 2$ એ સ્થાનિક ન્યૂનતમ છે.
$m = f(2) = 2(2)^3 - 9(2)^2 + 12(2) + 5 = 16 - 36 + 24 + 5 = 9$.
તેથી,$M - m = 10 - 9 = 1$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2018?

There are 121 Mathematics questions from the JEE Main 2018 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2018 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2018 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2018 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.