JEE Main 2021 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

781 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ301400 of 781 questions

Page 7 of 9 · Gujarati

301
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે વર્તુળ $S: 36 x^{2}+36 y^{2}-108 x+120 y+C=0$ એવું છે કે તે યામ અક્ષોને છેદતું નથી કે સ્પર્શતું નથી. જો રેખાઓ $x-2 y=4$ અને $2 x-y=5$ નું છેદબિંદુ વર્તુળ $S$ ની અંદર આવેલું હોય,તો :
A
$100 < C < 156$
B
$\frac{25}{9} < C < \frac{13}{3}$
C
$81 < C < 156$
D
$100 < C < 165$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $36 x^{2}+36 y^{2}-108 x+120 y+C=0$ છે.
$36$ વડે ભાગતા,આપણને $x^{2}+y^{2}-3 x+\frac{10}{3} y+\frac{C}{36}=0$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (\frac{3}{2}, -\frac{5}{3})$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{h^{2}+k^{2}-\frac{C}{36}} = \sqrt{\frac{9}{4}+\frac{25}{9}-\frac{C}{36}}$ છે.
વર્તુળ યામ અક્ષોને છેદતું કે સ્પર્શતું ન હોવાથી,કેન્દ્રથી અક્ષોનું અંતર ત્રિજ્યા કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
$|h| > r$ $\Rightarrow \frac{3}{2} > r$ $\Rightarrow \frac{9}{4} > \frac{9}{4}+\frac{25}{9}-\frac{C}{36}$ $\Rightarrow \frac{C}{36} > \frac{25}{9}$ $\Rightarrow C > 100$.
$|k| > r$ $\Rightarrow \frac{5}{3} > r$ $\Rightarrow \frac{25}{9} > \frac{9}{4}+\frac{25}{9}-\frac{C}{36}$ $\Rightarrow \frac{C}{36} > \frac{9}{4}$ $\Rightarrow C > 81$.
આ બંનેને જોડતા,આપણને $C > 100$ મળે છે.
હવે,$x-2 y=4$ અને $2 x-y=5$ નું છેદબિંદુ $(2, -1)$ છે.
બિંદુ $(2, -1)$ વર્તુળ $S$ ની અંદર આવેલું હોવાથી,$S(2, -1) < 0$.
$x^{2}+y^{2}-3 x+\frac{10}{3} y+\frac{C}{36} < 0 \Rightarrow 4+1-3(2)+\frac{10}{3}(-1)+\frac{C}{36} < 0$.
$5-6-\frac{10}{3}+\frac{C}{36} < 0$ $\Rightarrow -1-\frac{10}{3}+\frac{C}{36} < 0$ $\Rightarrow \frac{C}{36} < \frac{13}{3}$ $\Rightarrow C < 156$.
આમ,$100 < C < 156$.
Solution diagram
302
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$x \in [0, 4\pi]$ માટે $\sin^{7} x + \cos^{7} x = 1$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$5$
B
$9$
C
$11$
D
$7$

Solution

(A) આપેલ છે $\sin^{7} x + \cos^{7} x = 1$,જ્યાં $x \in [0, 4\pi]$.
$\sin^{2} x \leq 1$ અને $\cos^{2} x \leq 1$ હોવાથી,$\sin^{7} x \leq \sin^{2} x$ અને $\cos^{7} x \leq \cos^{2} x$ થાય.
તેથી,$\sin^{7} x + \cos^{7} x \leq \sin^{2} x + \cos^{2} x = 1$.
સમાનતા ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે $\sin^{7} x = \sin^{2} x$ અને $\cos^{7} x = \cos^{2} x$ હોય.
આનો અર્થ એ છે કે $(\sin x = 0 \text{ અથવા } \sin x = 1)$ અને $(\cos x = 0 \text{ અથવા } \cos x = 1)$.
કિસ્સો $1$: $\sin x = 0 \implies x = 0, \pi, 2\pi, 3\pi, 4\pi$. $\cos^{7} x = 1$ ચકાસતા,$x = 0, 2\pi, 4\pi$ મળે.
કિસ્સો $2$: $\cos x = 0 \implies x = \pi/2, 3\pi/2, 5\pi/2, 7\pi/2$. $\sin^{7} x = 1$ ચકાસતા,$x = \pi/2, 5\pi/2$ મળે.
આમ,કુલ ઉકેલો $x \in \{0, \pi/2, 2\pi, 5\pi/2, 4\pi\}$ છે.
તેથી,કુલ $5$ ઉકેલો મળે.
303
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $E_{1}: \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1, a > b$. ધારો કે $E_{2}$ એ બીજો ઉપવલય છે જે $E_{1}$ ની મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓને સ્પર્શે છે અને $E_{2}$ ના નાભિઓ એ $E_{1}$ ની ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુઓ છે. જો $E_{1}$ અને $E_{2}$ ની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ સમાન હોય,તો $e$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$\frac{-1+\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{-1+\sqrt{6}}{2}$
C
$\frac{-1+\sqrt{5}}{2}$
D
$\frac{-1+\sqrt{8}}{2}$

Solution

(C) ઉપવલય $E_{1}: \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ માટે,ઉત્કેન્દ્રતા $e^{2} = 1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}$ છે.
ઉપવલય $E_{2}$ માટે,નાભિઓ $(0, b)$ અને $(0, -b)$ છે,તેથી તે શિરોલંબ ઉપવલય છે જ્યાં $c = b$. શિરોબિંદુઓ $(\pm a, 0)$ પર છે,તેથી અર્ધ-મુખ્ય અક્ષ $A = a$ છે. $E_{2}$ નું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{B^{2}} + \frac{y^{2}}{A^{2}} = 1$ છે,જ્યાં $A = a$. $c^{2} = A^{2} - B^{2}$ હોવાથી,$b^{2} = a^{2} - B^{2}$,એટલે કે $B^{2} = a^{2} - b^{2}$.
$E_{2}$ ની ઉત્કેન્દ્રતા $e^{2} = 1 - \frac{B^{2}}{A^{2}} = 1 - \frac{a^{2} - b^{2}}{a^{2}} = \frac{b^{2}}{a^{2}}$ છે.
બંને ઉપવલયોની ઉત્કેન્દ્રતા સમાન હોવાથી,$e^{2} = \frac{b^{2}}{a^{2}}$ મળે છે.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી,$e^{2} = 1 - e^{2}$ મળે,જેનો અર્થ છે $2e^{2} = 1$,એટલે કે $e = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
પરંતુ શરત મુજબ,$E_{2}$ ની નાભિઓ $(0, b)$ અને $(0, -b)$ છે,તેથી $c_{2} = b$. $E_{2}$ ના શિરોબિંદુઓ $(\pm a, 0)$ છે,તેથી અર્ધ-ગૌણ અક્ષ $a$ છે. મુખ્ય અક્ષ $y$-અક્ષ પર છે,તેથી $A_{2} = c_{2}/e = b/e$. સંબંધ $c_{2}^{2} = A_{2}^{2} - B_{2}^{2}$ પરથી $b^{2} = (b/e)^{2} - a^{2}$ મળે છે.
આમ $a^{2} = \frac{b^{2}}{e^{2}} - b^{2} = b^{2}(\frac{1-e^{2}}{e^{2}})$.
$1-e^{2} = b^{2}/a^{2}$ હોવાથી,$a^{2} = b^{2}(\frac{b^{2}/a^{2}}{e^{2}}) = \frac{b^{4}}{a^{2}e^{2}}$,તેથી $a^{4}e^{2} = b^{4}$,જેનો અર્થ છે $a^{2}e = b^{2}$.
$b^{2} = a^{2}e$ ને $e^{2} = 1 - b^{2}/a^{2}$ માં મૂકતા,આપણને $e^{2} = 1 - e$,અથવા $e^{2} + e - 1 = 0$ મળે છે.
$e > 0$ માટે ઉકેલતા,$e = \frac{-1 + \sqrt{1 - 4(1)(-1)}}{2} = \frac{-1 + \sqrt{5}}{2}$ મળે છે.
Solution diagram
304
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ગણ $\{n \in \{1, 2, 3, \ldots, 100\} \mid (11)^{n} > (10)^{n} + (9)^{n}\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા $.....$ છે.
A
$96$
B
$59$
C
$69$
D
$23$

Solution

(A) આપેલ અસમતા: $11^{n} > 10^{n} + 9^{n}$
$10^{n}$ વડે ભાગતા: $(1.1)^{n} > 1 + (0.9)^{n}$
$n=1$ માટે: $1.1 > 1 + 0.9 = 1.9$ (ખોટું)
$n=2$ માટે: $1.21 > 1 + 0.81 = 1.81$ (ખોટું)
$n=3$ માટે: $1.331 > 1 + 0.729 = 1.729$ (ખોટું)
$n=4$ માટે: $1.4641 > 1 + 0.6561 = 1.6561$ (ખોટું)
$n=5$ માટે: $1.61051 > 1 + 0.59049 = 1.59049$ (સાચું)
$n \ge 5$ માટે,વિધેય $f(n) = (1.1)^{n} - (0.9)^{n}$ એ ચુસ્ત વધતું વિધેય છે.
$f(5) > 1$ હોવાથી,અસમતા તમામ $n \in \{5, 6, 7, \ldots, 100\}$ માટે સાચી છે.
આવા ઘટકોની સંખ્યા $100 - 5 + 1 = 96$ છે.
305
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
જો $\left(2x^{r} + \frac{1}{x^{2}}\right)^{10}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અચળ પદ $180$ હોય,તો $r$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$1$
B
$2$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) $\left(2x^{r} + x^{-2}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {}^{10}C_{k} (2x^{r})^{10-k} (x^{-2})^{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ,તેથી $r(10-k) - 2k = 0$,જેનો અર્થ છે કે $r = \frac{2k}{10-k}$.
અચળ પદ ${}^{10}C_{k} \cdot 2^{10-k} = 180$ છે.
$k$ માટે પૂર્ણાંક કિંમતો તપાસતા જ્યાં $0 \le k \le 10$:
જો $k = 8$ હોય,તો ${}^{10}C_{8} \cdot 2^{10-8} = {}^{10}C_{2} \cdot 2^{2} = 45 \cdot 4 = 180$.
$r$ ના સમીકરણમાં $k = 8$ મૂકતા:
$r = \frac{2(8)}{10-8} = \frac{16}{2} = 8$.
306
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે આપેલ આવૃત્તિ વિતરણ ધ્યાનમાં લો:
વર્ગ $0-6$ $6-12$ $12-18$ $18-24$ $24-30$
આવૃત્તિ $a$ $b$ $12$ $9$ $5$

જો $\text{મધ્યક} = \frac{309}{22}$ અને $\text{મધ્યસ્થ} = 14$ હોય,તો $(a-b)^{2}$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$11$

Solution

(A) કુલ આવૃત્તિ $N = a + b + 12 + 9 + 5 = a + b + 26$ છે.
મધ્યક $\frac{\sum f_i x_i}{N} = \frac{a(3) + b(9) + 12(15) + 9(21) + 5(27)}{a + b + 26} = \frac{3a + 9b + 504}{a + b + 26} = \frac{309}{22}$ છે.
ગુણાકાર કરતા: $22(3a + 9b + 504) = 309(a + b + 26)$.
$66a + 198b + 11088 = 309a + 309b + 8034$.
$243a + 111b = 3054$. $3$ વડે ભાગતા: $81a + 37b = 1018$ (સમીકરણ $1$).
મધ્યસ્થ $14$ હોવાથી,મધ્યસ્થ વર્ગ $12-18$ છે. અહીં $l = 12, f = 12, cf = a + b, h = 6$.
$\text{મધ્યસ્થ} = l + \left( \frac{\frac{N}{2} - cf}{f} \right) \times h = 12 + \left( \frac{\frac{a+b+26}{2} - (a+b)}{12} \right) \times 6 = 14$.
$12 + \frac{26 - a - b}{4} = 14 \Rightarrow \frac{26 - a - b}{4} = 2$.
$26 - a - b = 8 \Rightarrow a + b = 18$ (સમીકરણ $2$).
$b = 18 - a$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $81a + 37(18 - a) = 1018$.
$81a + 666 - 37a = 1018 \Rightarrow 44a = 352 \Rightarrow a = 8$.
તેથી $b = 18 - 8 = 10$.
આમ,$(a - b)^{2} = (8 - 10)^{2} = (-2)^{2} = 4$.
307
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
$0, 2, 4, 6, 8$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનતી કોઈપણ સંખ્યામાં અંકોનું પુનરાવર્તન ન થતું હોય,તો $10,000$ થી મોટી તમામ સંખ્યાઓની સંખ્યા $....$ છે.
A
$93$
B
$95$
C
$99$
D
$96$

Solution

(D) આપણે અંકો $\{0, 2, 4, 6, 8\}$ નો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર $10,000$ થી મોટી સંખ્યાઓ બનાવવાની છે. આપણી પાસે $5$ અલગ-અલગ અંકો હોવાથી,$10,000$ થી મોટી કોઈપણ સંખ્યા $5$ અંકની સંખ્યા હોવી જોઈએ.
$5$ અંકની સંખ્યા માટે,પ્રથમ અંક (દસ હજારનું સ્થાન) $0$ હોઈ શકે નહીં. આમ,પ્રથમ અંક $\{2, 4, 6, 8\}$ માંથી પસંદ કરી શકાય છે,જે $4$ વિકલ્પો આપે છે.
બાકીના $4$ સ્થાનો બાકીના $4$ અંકો દ્વારા $P(4, 4) = 4 \times 3 \times 2 \times 1 = 24$ રીતે ભરી શકાય છે.
તેથી,આવી કુલ સંખ્યાઓ $4 \times 24 = 96$ છે.
Solution diagram
308
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ગણ $\{n \in \{1, 2, \ldots, 100\} \mid n \text{ અને } 2040 \text{ નો } H.C.F. 1 \text{ છે}\}$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $.....$ છે.
A
$1251$
B
$1300$
C
$1456$
D
$1371$

Solution

(A) $2040$ નું અવિભાજ્ય અવયવીકરણ $2040 = 2^3 \times 3 \times 5 \times 17$ છે.
$n$ અને $2040$ નો $H.C.F. 1$ થાય તે માટે,$n$ એ $2, 3, 5,$ અથવા $17$ નો ગુણક હોવો જોઈએ નહીં.
ગણતરી કરતા,$1$ થી $100$ સુધીની સંખ્યાઓ જે $2040$ સાથે પરસ્પર અવિભાજ્ય છે તેમનો સરવાળો $1251$ મળે છે.
309
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
બુલિયન પદાવલિ $(p$ $\Rightarrow q) \wedge (q$ $\Rightarrow \sim p)$ એ કોના સમતુલ્ય છે?
A
$q$
B
$\sim q$
C
$p$
D
$\sim p$

Solution

(D) આપણને પદાવલિ $(p$ $\Rightarrow q) \wedge (q$ $\Rightarrow \sim p)$ આપેલ છે.
તાર્કિક સમતુલ્યતા $(A \Rightarrow B) \equiv (\sim A \vee B)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિને ફરીથી લખીએ:
$(\sim p \vee q) \wedge (\sim q \vee \sim p)$
ક્રમનો નિયમ વાપરતા,આપણે પદોને ફરીથી ગોઠવીએ:
$(\sim p \vee q) \wedge (\sim p \vee \sim q)$
વિભાજનનો નિયમ વાપરતા,આપણે $(\sim p \vee)$ ને સામાન્ય કાઢીએ:
$\sim p \vee (q \wedge \sim q)$
કારણ કે $(q \wedge \sim q)$ એ વિરોધાભાસ (હંમેશા અસત્ય) છે,તેથી પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$\sim p \vee F \equiv \sim p$
તેથી,આ પદાવલિ $\sim p$ ને સમતુલ્ય છે.
310
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{n}$ એ સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો છે. જો $S_{3n} = 3S_{2n}$ હોય,તો $\frac{S_{4n}}{S_{2n}}$ ની કિંમત શોધો:
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે $a$ એ પ્રથમ પદ છે અને $d$ એ આ સમાંતર શ્રેણીનો સામાન્ય તફાવત છે.
આપેલ છે કે $S_{3n} = 3S_{2n}$.
સૂત્ર $S_n = \frac{n}{2}[2a + (n-1)d]$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{3n}{2}[2a + (3n-1)d] = 3 \times \frac{2n}{2}[2a + (2n-1)d]$
બંને બાજુ $\frac{3n}{2}$ વડે ભાગતા:
$2a + (3n-1)d = 2[2a + (2n-1)d]$
$2a + 3nd - d = 4a + 4nd - 2d$
$2a + nd - d = 0$
$2a + (n-1)d = 0$
હવે,આપણે $\frac{S_{4n}}{S_{2n}}$ શોધવાનું છે:
$\frac{S_{4n}}{S_{2n}} = \frac{\frac{4n}{2}[2a + (4n-1)d]}{\frac{2n}{2}[2a + (2n-1)d]} = 2 \times \frac{2a + (n-1)d + 3nd}{2a + (n-1)d + nd}$
કારણ કે $2a + (n-1)d = 0$,તેથી પદાવલિ નીચે મુજબ થશે:
$\frac{S_{4n}}{S_{2n}} = 2 \times \frac{0 + 3nd}{0 + nd} = 2 \times 3 = 6$.
311
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$16 \ m$ ત્રિજ્યા ધરાવતો એક ગોળાકાર ગેસનો ફુગ્ગો નિરીક્ષક $A$ ની આંખ પાસે $60^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે,જ્યારે તેની આંખ $A$ થી તેના કેન્દ્રનો ઉત્સેધકોણ $75^{\circ}$ છે. તો નિરીક્ષકની આંખના સ્તરથી ફુગ્ગાના સૌથી ઉપરના બિંદુની ઊંચાઈ ($m$ માં) કેટલી છે?
A
$8(\sqrt{2}+2+\sqrt{3})$
B
$8(\sqrt{6}+\sqrt{2}+2)$
C
$8(2+2\sqrt{3}+\sqrt{2})$
D
$8(\sqrt{6}-\sqrt{2}+2)$

Solution

(B) ધારો કે $O$ એ ગોળાનું કેન્દ્ર છે અને $A$ એ નિરીક્ષકની આંખ છે. ત્રિજ્યા $r = 16 \ m$ છે. $A$ થી ગોળા પરના સ્પર્શકો $P$ અને $Q$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. ખૂણો $\angle PAQ = 60^{\circ}$ છે,તેથી $\angle OAP = 30^{\circ}$.
$\triangle OAP$ માં,$\sin(30^{\circ}) = \frac{OP}{OA} \implies \frac{1}{2} = \frac{16}{OA} \implies OA = 32 \ m$.
$A$ થી કેન્દ્ર $O$ નો ઉત્સેધકોણ $75^{\circ}$ છે. ધારો કે $H$ એ નિરીક્ષકની આંખના સમતલથી કેન્દ્ર $O$ ની ઊંચાઈ છે. તેથી $H = OA \sin(75^{\circ}) = 32 \sin(45^{\circ} + 30^{\circ}) = 32 \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{1}{2} \right) = 32 \left( \frac{\sqrt{3}+1}{2\sqrt{2}} \right) = 8\sqrt{2}(\sqrt{3}+1) = 8(\sqrt{6}+\sqrt{2}) \ m$.
નિરીક્ષકની આંખના સ્તરથી સૌથી ઉપરના બિંદુ $T$ ની ઊંચાઈ $H + r = 8(\sqrt{6}+\sqrt{2}) + 16 = 8(\sqrt{6}+\sqrt{2}+2) \ m$ છે.
Solution diagram
312
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $b$ એ $a$ ની કિંમતની સરખામણીમાં ખૂબ નાનું હોય,જેથી $\frac{b}{a}$ ના ઘન અને અન્ય ઉચ્ચ ઘાતને $\frac{1}{a-b}+\frac{1}{a-2b}+\frac{1}{a-3b}+\ldots+\frac{1}{a-nb}=\alpha n+\beta n^2+\gamma n^3$ ઓળખમાં અવગણી શકાય,તો $\gamma$ ની કિંમત શું છે?
A
$\frac{b^2}{3a^3}$
B
$\frac{a+b}{3a^2}$
C
$\frac{a^2+b}{3a^3}$
D
$\frac{b^2}{3a^2}$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $S = \sum_{r=1}^{n} \frac{1}{a-rb} = \frac{1}{a} \sum_{r=1}^{n} (1 - \frac{rb}{a})^{-1}$ છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1-x)^{-1} = 1 + x + x^2 + \dots$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \frac{1}{a} \sum_{r=1}^{n} (1 + \frac{rb}{a} + \frac{r^2b^2}{a^2} + \dots)$.
$\frac{b}{a}$ ની ઉચ્ચ ઘાતને અવગણતા:
$S = \frac{1}{a} [n + \frac{b}{a} \sum r + \frac{b^2}{a^2} \sum r^2]$.
સરવાળાના સૂત્રો $\sum_{r=1}^{n} r = \frac{n(n+1)}{2}$ અને $\sum_{r=1}^{n} r^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \frac{n}{a} + \frac{b}{2a^2} n^2 + \frac{b^2}{3a^3} n^3$.
$\alpha n + \beta n^2 + \gamma n^3$ સાથે સરખાવતા,$\gamma = \frac{b^2}{3a^3}$ મળે છે.
313
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$[0, 2\pi]$ માં $x$ ના તમામ મૂલ્યોનો સરવાળો,જેના માટે $\sin x + \sin 2x + \sin 3x + \sin 4x = 0$ થાય,તે કેટલો છે? ($\pi$ માં)
A
$11$
B
$12$
C
$8$
D
$9$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $(\sin x + \sin 4x) + (\sin 2x + \sin 3x) = 0$
સરવાળાને ગુણાકારમાં ફેરવવાના સૂત્ર $\sin A + \sin B = 2 \sin \frac{A+B}{2} \cos \frac{A-B}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \sin \frac{5x}{2} \cos \frac{3x}{2} + 2 \sin \frac{5x}{2} \cos \frac{x}{2} = 0$
$2 \sin \frac{5x}{2} (\cos \frac{3x}{2} + \cos \frac{x}{2}) = 0$
$\cos C + \cos D = 2 \cos \frac{C+D}{2} \cos \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \sin \frac{5x}{2} (2 \cos x \cos \frac{x}{2}) = 0$
$4 \sin \frac{5x}{2} \cos x \cos \frac{x}{2} = 0$
કિસ્સો $1$: $\sin \frac{5x}{2} = 0 \Rightarrow \frac{5x}{2} = n\pi \Rightarrow x = \frac{2n\pi}{5}$. $x \in [0, 2\pi]$ માટે,$x \in \{0, \frac{2\pi}{5}, \frac{4\pi}{5}, \frac{6\pi}{5}, \frac{8\pi}{5}, 2\pi\}$.
કિસ્સો $2$: $\cos x = 0 \Rightarrow x = \frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2}$.
કિસ્સો $3$: $\cos \frac{x}{2} = 0 \Rightarrow \frac{x}{2} = \frac{\pi}{2} \Rightarrow x = \pi$.
તમામ મૂલ્યોનો સરવાળો $= (0 + \frac{2\pi}{5} + \frac{4\pi}{5} + \frac{6\pi}{5} + \frac{8\pi}{5} + 2\pi) + (\frac{\pi}{2} + \frac{3\pi}{2}) + \pi = 6\pi + 2\pi + \pi = 9\pi$.
314
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક ઉપવલય $E: \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1, a^{2}>b^{2}$,બિંદુ $\left(\sqrt{\frac{3}{2}}, 1\right)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{\sqrt{3}}$ છે. જો $E$ ના નાભિ $F(\alpha, 0), \alpha > 0$ પર કેન્દ્રિત અને $\frac{2}{\sqrt{3}}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ,$E$ ને બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો $PQ^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{8}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$3$
D
$\frac{16}{3}$

Solution

(D) ઉપવલય $E: \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ બિંદુ $\left(\sqrt{\frac{3}{2}}, 1\right)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{3}{2a^{2}} + \frac{1}{b^{2}} = 1$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$e^{2} = 1 - \frac{b^{2}}{a^{2}} = \frac{1}{3}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{b^{2}}{a^{2}} = \frac{2}{3}$ અથવા $a^{2} = \frac{3}{2}b^{2}$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $a^{2}$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{3}{2(\frac{3}{2}b^{2})} + \frac{1}{b^{2}} = 1$ $\Rightarrow \frac{1}{b^{2}} + \frac{1}{b^{2}} = 1$ $\Rightarrow b^{2} = 2$.
તેથી $a^{2} = \frac{3}{2}(2) = 3$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{3} + \frac{y^{2}}{2} = 1$ છે.
નાભિ $F(\alpha, 0)$ માટે $\alpha = ae = \sqrt{3} \times \frac{1}{\sqrt{3}} = 1$. તેથી $F = (1, 0)$.
કેન્દ્ર $(1, 0)$ અને ત્રિજ્યા $\frac{2}{\sqrt{3}}$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^{2} + y^{2} = \frac{4}{3}$ છે.
ઉપવલયના સમીકરણ પરથી,$y^{2} = 2(1 - \frac{x^{2}}{3})$.
વર્તુળના સમીકરણમાં $y^{2}$ ની કિંમત મૂકતા: $(x-1)^{2} + 2 - \frac{2x^{2}}{3} = \frac{4}{3} \Rightarrow x^{2} - 6x + 5 = 0$.
ઉકેલતા $x=1$ મળે છે. $x=1$ માટે $y^{2} = \frac{4}{3}$,તેથી $y = \pm \frac{2}{\sqrt{3}}$.
બિંદુઓ $P(1, \frac{2}{\sqrt{3}})$ અને $Q(1, -\frac{2}{\sqrt{3}})$ છે.
$PQ^{2} = (\frac{4}{\sqrt{3}})^{2} = \frac{16}{3}$.
315
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
અતિવલય $16x^{2}-9y^{2}+32x+36y-164=0$ પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ અને તેના નાભિઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો:
A
$9x^{2}-16y^{2}+36x+32y-36=0$
B
$16x^{2}-9y^{2}+32x+36y-36=0$
C
$16x^{2}-9y^{2}+32x+36y-144=0$
D
$9x^{2}-16y^{2}+36x+32y-144=0$

Solution

(B) આપેલ અતિવલય $16(x+1)^{2}-9(y-2)^{2}=144$ છે.
જે $\frac{(x+1)^{2}}{9}-\frac{(y-2)^{2}}{16}=1$ તરીકે લખી શકાય.
અતિવલયનું કેન્દ્ર $(-1, 2)$ છે.
અહીં $a^{2}=9$ અને $b^{2}=16$,તેથી $e=\sqrt{1+\frac{16}{9}}=\frac{5}{3}$.
નાભિઓ $(h \pm ae, k) = (-1 \pm 3 \times \frac{5}{3}, 2) = (-1 \pm 5, 2)$ એટલે કે $(4, 2)$ અને $(-6, 2)$ છે.
ધારો કે $P(\alpha, \beta)$ અતિવલય પરનું બિંદુ છે.
ધારો કે $G(x, y)$ એ $P(\alpha, \beta)$,$(4, 2)$,અને $(-6, 2)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર છે.
તેથી $x=\frac{\alpha+4-6}{3} = \frac{\alpha-2}{3} \Rightarrow \alpha=3x+2$.
અને $y=\frac{\beta+2+2}{3} = \frac{\beta+4}{3} \Rightarrow \beta=3y-4$.
$P(\alpha, \beta)$ અતિવલય પર હોવાથી,$\alpha$ અને $\beta$ ની કિંમત મૂકતા:
$16(3x+2+1)^{2}-9(3y-4-2)^{2}=144$
$16(3x+3)^{2}-9(3y-6)^{2}=144$
$144(x+1)^{2}-81(y-2)^{2}=144$
$9$ વડે ભાગતા:
$16(x+1)^{2}-9(y-2)^{2}=16$
$16x^{2}+32x+16-9y^{2}+36y-36=16$
$16x^{2}-9y^{2}+32x+36y-36=0$.
Solution diagram
316
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક પરવલય $P$ એવો છે કે તેનું શિરોબિંદુ અને નાભિ ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $2$ અને $4$ એકમના અંતરે ધન $x$-અક્ષ પર આવેલા છે. જો ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પરવલય $P$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે જે $P$ ને $S$ અને $R$ માં મળે છે,તો $\triangle SOR$ નું ક્ષેત્રફળ ($sq. \text{ units}$ માં) કેટલું થાય?
A
$16 \sqrt{2}$
B
$32$
C
$16$
D
$8 \sqrt{2}$

Solution

(C) પરવલયનું શિરોબિંદુ $V(2,0)$ અને નાભિ $F(4,0)$ છે.
તેથી,અંતર $VF = a = 4 - 2 = 2$.
પરવલયનું સમીકરણ $(y - 0)^2 = 4a(x - 2)$ છે,જે $y^2 = 8(x - 2)$ થાય છે.
ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પરવલય પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે. તે $(0,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી $c = 0$,તેથી $y = mx$.
$y = mx$ ને $y^2 = 8x - 16$ માં મૂકતા,આપણને $(mx)^2 = 8x - 16$,અથવા $m^2x^2 - 8x + 16 = 0$ મળે છે.
સ્પર્શક હોવા માટે,વિવેચક $D = (-8)^2 - 4(m^2)(16) = 0$.
$64 - 64m^2 = 0$ $\Rightarrow m^2 = 1$ $\Rightarrow m = \pm 1$.
સ્પર્શબિંદુઓ $S$ અને $R$ એ $x^2 - 8x + 16 = 0$ ($m=1$ માટે) અને $(-x)^2 - 8x + 16 = 0$ ($m=-1$ માટે) ઉકેલીને મળે છે.
બંને કિસ્સામાં $(x-4)^2 = 0$ મળે છે,તેથી $x = 4$.
$x = 4$ માટે,$y = \pm 4$. આમ,બિંદુઓ $R(4, 4)$ અને $S(4, -4)$ છે.
$\triangle SOR$ નો પાયો $RS$ છે,જેની લંબાઈ $4 - (-4) = 8$ છે.
$\triangle SOR$ ની પાયા $RS$ ને અનુરૂપ ઊંચાઈ એ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ થી રેખા $x = 4$ નું અંતર છે,જે $4$ છે.
$\triangle SOR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 8 \times 4 = 16 \text{ sq. units}$.
Solution diagram
317
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\left(\frac{x+1}{x^{2/3}-x^{1/3}+1}-\frac{x-1}{x-x^{1/2}}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં '$x$' થી સ્વતંત્ર પદ,જ્યાં $x \neq 0, 1$,તે $.....$ ની બરાબર છે.
A
$110$
B
$210$
C
$300$
D
$400$

Solution

(B) કૌંસની અંદરના પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x+1}{x^{2/3}-x^{1/3}+1} = x^{1/3}+1$
$\frac{x-1}{x-x^{1/2}} = 1 + x^{-1/2}$
તેથી,પદાવલિ $(x^{1/3} - x^{-1/2})^{10}$ બને છે.
સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{10}C_r (x^{1/3})^{10-r} (-x^{-1/2})^r = {}^{10}C_r (-1)^r x^{\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2}}$
'$x$' થી સ્વતંત્ર પદ માટે ઘાતાંક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2} = 0 \Rightarrow r = 4$
તેથી,સ્વતંત્ર પદ $T_5 = {}^{10}C_4 = 210$ થાય.
318
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$(1+x)^{20}$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદનો સહગુણક અને $(1+x)^{19}$ ના વિસ્તરણમાં બે મધ્યમ પદોના સહગુણકોનો સરવાળો નો ગુણોત્તર $....$ છે.
A
$5$
B
$4$
C
$1$
D
$11$

Solution

(C) $(1+x)^{20}$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદ $\left(\frac{20}{2} + 1\right) = 11$ મું પદ છે.
તેનો સહગુણક $^{20}C_{10}$ છે.
$(1+x)^{19}$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદો $\left(\frac{19+1}{2}\right) = 10$ મું અને $\left(\frac{19+1}{2} + 1\right) = 11$ મું પદ છે.
તેમના સહગુણકો $^{19}C_{9}$ અને $^{19}C_{10}$ છે.
આ સહગુણકોનો સરવાળો $^{19}C_{9} + ^{19}C_{10}$ છે.
પાસ્કલના નિત્યસમ $^{n}C_{r} + ^{n}C_{r-1} = ^{n+1}C_{r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$^{19}C_{9} + ^{19}C_{10} = ^{20}C_{10}$ મળે.
તેથી,જરૂરી ગુણોત્તર $\frac{^{20}C_{10}}{^{19}C_{9} + ^{19}C_{10}} = \frac{^{20}C_{10}}{^{20}C_{10}} = 1$ છે.
319
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધોરણ $10$ માં $5$ વિદ્યાર્થીઓ,ધોરણ $11$ માં $6$ વિદ્યાર્થીઓ અને ધોરણ $12$ માં $8$ વિદ્યાર્થીઓ છે. જો તેમની પાસેથી $10$ વિદ્યાર્થીઓની પસંદગી એવી રીતે કરવામાં આવે કે જેમાં દરેક ધોરણમાંથી ઓછામાં ઓછા $2$ વિદ્યાર્થીઓ હોય અને ધોરણ $10$ અને $11$ ના કુલ $11$ વિદ્યાર્થીઓમાંથી વધુમાં વધુ $5$ વિદ્યાર્થીઓ હોય,તો તે રીતોની સંખ્યા $100k$ છે,તો $k$ ની કિંમત $......$ છે.
A
$240$
B
$245$
C
$270$
D
$238$

Solution

(D) ધારો કે $n_{10}, n_{11}, n_{12}$ એ અનુક્રમે ધોરણ $10, 11, 12$ માંથી પસંદ કરેલા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા છે. આપણી પાસે $n_{10} + n_{11} + n_{12} = 10$ છે,જ્યાં $n_{10} \ge 2, n_{11} \ge 2, n_{12} \ge 2$ અને $n_{10} + n_{11} \le 5$.
શક્ય કિસ્સાઓ $(n_{10}, n_{11}, n_{12})$:
$1$. $(2, 2, 6): \binom{5}{2} \times \binom{6}{2} \times \binom{8}{6} = 10 \times 15 \times 28 = 4200$
$2$. $(2, 3, 5): \binom{5}{2} \times \binom{6}{3} \times \binom{8}{5} = 10 \times 20 \times 56 = 11200$
$3$. $(3, 2, 5): \binom{5}{3} \times \binom{6}{2} \times \binom{8}{5} = 10 \times 15 \times 56 = 8400$
કુલ રીતો $= 4200 + 11200 + 8400 = 23800$.
આપેલ છે કે $100k = 23800$,તેથી $k = 238$.
320
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
નીચે આપેલ આવૃત્તિ વિતરણને ધ્યાનમાં લો:
વર્ગ: $10-20$ $20-30$ $30-40$ $40-50$ $50-60$
આવૃત્તિ: $\alpha$ $110$ $54$ $30$ $\beta$

જો બધી આવૃત્તિઓનો સરવાળો $584$ હોય અને મધ્યસ્થ $45$ હોય,તો $|\alpha-\beta|$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$390$
B
$164$
C
$377$
D
$113$

Solution

(B) કુલ આવૃત્તિ $N = \sum f = 584$ આપેલ છે,તેથી $\alpha + 110 + 54 + 30 + \beta = 584$,જેનું સાદું રૂપ $\alpha + \beta + 194 = 584$ એટલે કે $\alpha + \beta = 390$ થાય છે.
મધ્યસ્થ $45$ છે,જે વર્ગ અંતરાલ $40-50$ માં આવે છે. તેથી,અધઃસીમા $\ell = 40$,વર્ગ લંબાઈ $h = 10$,મધ્યસ્થ વર્ગની આવૃત્તિ $f = 30$,અને મધ્યસ્થ વર્ગના આગળના વર્ગની સંચયી આવૃત્તિ $c = \alpha + 164$ છે.
મધ્યસ્થનું સૂત્ર $Median = \ell + \left[\frac{\frac{N}{2} - c}{f}\right] \times h$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $45 = 40 + \left[\frac{292 - (\alpha + 164)}{30}\right] \times 10$.
$5 = \frac{128 - \alpha}{3}$.
$15 = 128 - \alpha$,જે પરથી $\alpha = 113$ મળે છે.
$\alpha + \beta = 390$ હોવાથી,$\beta = 390 - 113 = 277$ મળે છે.
તેથી,$|\alpha - \beta| = |113 - 277| = |-164| = 164$.
321
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2021
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^{2}+5 \sqrt{2} x+10=0$ ના બીજ હોય,$\alpha > \beta$ અને દરેક ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે $P_{n}=\alpha^{n}-\beta^{n}$ હોય,તો $\left(\frac{P_{17} P_{20}+5 \sqrt{2} P_{17} P_{19}}{P_{18} P_{19}+5 \sqrt{2} P_{18}^{2}}\right)$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^{2}+5 \sqrt{2} x+10=0$ છે. $\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે: $\alpha^{2} + 5 \sqrt{2} \alpha + 10 = 0 \implies \alpha^{2} = -5 \sqrt{2} \alpha - 10$ અને $\beta^{2} = -5 \sqrt{2} \beta - 10$.
વળી,$P_{n} = \alpha^{n} - \beta^{n}$.
પદાવલિ $E = \frac{P_{17} P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{17} P_{19}}{P_{18} P_{19} + 5 \sqrt{2} P_{18}^{2}}$ ધ્યાનમાં લો.
અંશમાં $P_{17}$ અને છેદમાં $P_{18}$ સામાન્ય લેતા:
$E = \frac{P_{17}(P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{19})}{P_{18}(P_{19} + 5 \sqrt{2} P_{18})}$.
$P_{n} = \alpha^{n} - \beta^{n}$ મૂકતા:
$P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{19} = (\alpha^{20} - \beta^{20}) + 5 \sqrt{2} (\alpha^{19} - \beta^{19}) = \alpha^{19}(\alpha + 5 \sqrt{2}) - \beta^{19}(\beta + 5 \sqrt{2})$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$\alpha + 5 \sqrt{2} = -\frac{10}{\alpha}$ અને $\beta + 5 \sqrt{2} = -\frac{10}{\beta}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{19} = \alpha^{19}(-\frac{10}{\alpha}) - \beta^{19}(-\frac{10}{\beta}) = -10 \alpha^{18} + 10 \beta^{18} = -10 P_{18}$.
તે જ રીતે,$P_{19} + 5 \sqrt{2} P_{18} = \alpha^{18}(\alpha + 5 \sqrt{2}) - \beta^{18}(\beta + 5 \sqrt{2}) = -10 \alpha^{17} + 10 \beta^{17} = -10 P_{17}$.
આમ,$E = \frac{P_{17}(-10 P_{18})}{P_{18}(-10 P_{17})} = 1$.
322
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\left(1+\frac{2}{3}+\frac{6}{3^{2}}+\frac{10}{3^{3}}+\ldots \text{ અનંત સુધી }\right)^{\log_{(0.25)}\left(\frac{1}{3}+\frac{1}{3^{2}}+\frac{1}{3^{3}}+\ldots \text{ અનંત સુધી }\right)}$ ની કિંમત $l$ હોય,તો $l^{2}$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે $S = 1 + \frac{2}{3} + \frac{6}{3^{2}} + \frac{10}{3^{3}} + \ldots \infty$.
$3$ વડે ભાગતા,$\frac{S}{3} = \frac{1}{3} + \frac{2}{3^{2}} + \frac{6}{3^{3}} + \ldots \infty$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $S - \frac{S}{3} = 1 + \frac{1}{3} + \frac{4}{3^{2}} + \frac{4}{3^{3}} + \ldots \infty$.
$\frac{2S}{3} = 1 + \frac{1}{3} + \frac{4}{3^{2}}(1 + \frac{1}{3} + \ldots \infty) = \frac{4}{3} + \frac{4}{9} \left( \frac{3}{2} \right) = \frac{4}{3} + \frac{2}{3} = 2$.
આમ,$S = 2 \times \frac{3}{2} = 3$.
હવે,ઘાતાંક $\log_{0.25} \left( \frac{1/3}{1 - 1/3} \right) = \log_{1/4} \left( \frac{1/3}{2/3} \right) = \log_{1/4} \left( \frac{1}{2} \right) = \log_{(1/2)^{2}} (1/2) = \frac{1}{2}$.
તેથી,$l = 3^{1/2} = \sqrt{3}$.
આથી,$l^{2} = 3$.
323
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
એક જૂથમાં બે નમૂનાઓમાંથી પ્રથમ નમૂનામાં $100$ વસ્તુઓ છે જેનો મધ્યક $15$ અને પ્રમાણિત વિચલન $3$ છે. જો આખા જૂથમાં $250$ વસ્તુઓ હોય જેનો મધ્યક $15.6$ અને પ્રમાણિત વિચલન $\sqrt{13.44}$ હોય,તો બીજા નમૂનાનું પ્રમાણિત વિચલન કેટલું હશે?
A
$5$
B
$8$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) આપેલ છે $n_{1} = 100$,$\bar{x}_{1} = 15$,$\sigma_{1} = 3$.
કુલ વસ્તુઓ $n = 250$,સંયુક્ત મધ્યક $\bar{x} = 15.6$,સંયુક્ત વિચરણ $\sigma^{2} = 13.44$.
$n = n_{1} + n_{2}$ હોવાથી,$n_{2} = 250 - 100 = 150$.
સંયુક્ત મધ્યકના સૂત્ર $\bar{x} = \frac{n_{1}\bar{x}_{1} + n_{2}\bar{x}_{2}}{n_{1} + n_{2}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$15.6 = \frac{100(15) + 150(\bar{x}_{2})}{250}$ $\Rightarrow 3900 = 1500 + 150\bar{x}_{2}$ $\Rightarrow 150\bar{x}_{2} = 2400$ $\Rightarrow \bar{x}_{2} = 16$.
સંયુક્ત વિચરણના સૂત્ર $\sigma^{2} = \frac{n_{1}(\sigma_{1}^{2} + d_{1}^{2}) + n_{2}(\sigma_{2}^{2} + d_{2}^{2})}{n_{1} + n_{2}}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $d_{1} = \bar{x}_{1} - \bar{x} = 15 - 15.6 = -0.6$ અને $d_{2} = \bar{x}_{2} - \bar{x} = 16 - 15.6 = 0.4$:
$13.44 = \frac{100(3^{2} + (-0.6)^{2}) + 150(\sigma_{2}^{2} + (0.4)^{2})}{250}$.
$13.44 \times 250 = 100(9 + 0.36) + 150(\sigma_{2}^{2} + 0.16)$.
$3360 = 936 + 150\sigma_{2}^{2} + 24$.
$3360 = 960 + 150\sigma_{2}^{2}$ $\Rightarrow 2400 = 150\sigma_{2}^{2}$ $\Rightarrow \sigma_{2}^{2} = 16$.
આમ,$\sigma_{2} = 4$.
324
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
વિધાન "મેચ ત્યારે જ રમાશે જો હવામાન સારું હોય અને મેદાન ભીનું ન હોય" ધ્યાનમાં લો. નીચેનામાંથી યોગ્ય નકાર પસંદ કરો:
A
મેચ રમાશે નહીં અને હવામાન સારું નથી અને મેદાન ભીનું છે.
B
જો મેચ રમાશે નહીં,તો કાં તો હવામાન સારું નથી અથવા મેદાન ભીનું છે.
C
મેચ રમાશે નહીં અથવા હવામાન સારું છે અને મેદાન ભીનું નથી.
D
મેચ રમાશે અને હવામાન સારું નથી અથવા મેદાન ભીનું છે.

Solution

(D) ધારો કે $p$ એ વિધાન "હવામાન સારું છે" છે.
ધારો કે $q$ એ વિધાન "મેદાન ભીનું નથી" છે.
ધારો કે $r$ એ વિધાન "મેચ રમાશે" છે.
આપેલ વિધાન $r \implies (p \wedge q)$ છે.
$r \implies (p \wedge q)$ નું નકાર $\sim(r \implies (p \wedge q)) \equiv r \wedge \sim(p \wedge q)$ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(p \wedge q) \equiv \sim p \vee \sim q$.
આમ,નકાર "મેચ રમાશે અને (હવામાન સારું નથી અથવા મેદાન ભીનું છે)" છે.
325
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
જો ${ }^{n} P_{r}={ }^{n} P_{r+1}$ અને ${ }^{n} C_{r}={ }^{n} C_{r-1}$ હોય,તો $r$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$3$
B
$1$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે ${ }^{n} P_{r}={ }^{n} P_{r+1}$,તેથી:
$\frac{n!}{(n-r)!} = \frac{n!}{(n-r-1)!}$
$n! \neq 0$ હોવાથી,બંને બાજુ $n!$ વડે ભાગતા:
$\frac{1}{(n-r)(n-r-1)!} = \frac{1}{(n-r-1)!}$
$n-r = 1 \Rightarrow n = r+1$ $(1)$
આપેલ છે ${ }^{n} C_{r}={ }^{n} C_{r-1}$,તેથી:
$\frac{n!}{r!(n-r)!} = \frac{n!}{(r-1)!(n-r+1)!}$
$\frac{1}{r(r-1)!(n-r)!} = \frac{1}{(r-1)!(n-r+1)(n-r)!}$
$\frac{1}{r} = \frac{1}{n-r+1}$
$n-r+1 = r \Rightarrow n+1 = 2r$ $(2)$
$(1)$ માંથી $n = r+1$ ની કિંમત $(2)$ માં મૂકતા:
$(r+1)+1 = 2r$
$r+2 = 2r$
$r = 2$
326
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો ઉપવલય $x^{2}+4y^{2}=4$ નો સ્પર્શક તેના મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓ પરના સ્પર્શકોને $B$ અને $C$ માં મળે,તો $BC$ ને વ્યાસ તરીકે લેતા વર્તુળ કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(-1, 1)$
B
$(1, 1)$
C
$(\sqrt{3}, 0)$
D
$(\sqrt{2}, 0)$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{1} = 1$ છે,જ્યાં $a=2$ અને $b=1$ છે.
ધારો કે સ્પર્શક બિંદુ $P(2 \cos \theta, \sin \theta)$ છે.
$P$ પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{2} + y \sin \theta = 1$ છે,અથવા $x \cos \theta + 2y \sin \theta = 2$.
મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓ પરના સ્પર્શકો $x = -2$ અને $x = 2$ છે.
$B$ માટે,$x = -2$ મૂકતા: $-2 \cos \theta + 2y \sin \theta = 2 \Rightarrow y = \frac{1 + \cos \theta}{\sin \theta} = \cot \frac{\theta}{2}$. તેથી,$B = (-2, \cot \frac{\theta}{2})$.
$C$ માટે,$x = 2$ મૂકતા: $2 \cos \theta + 2y \sin \theta = 2 \Rightarrow y = \frac{1 - \cos \theta}{\sin \theta} = \tan \frac{\theta}{2}$. તેથી,$C = (2, \tan \frac{\theta}{2})$.
$BC$ ને વ્યાસ તરીકે લેતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_B)(x - x_C) + (y - y_B)(y - y_C) = 0$ છે.
$(x + 2)(x - 2) + (y - \cot \frac{\theta}{2})(y - \tan \frac{\theta}{2}) = 0$
$x^{2} - 4 + y^{2} - y(\tan \frac{\theta}{2} + \cot \frac{\theta}{2}) + \tan \frac{\theta}{2} \cot \frac{\theta}{2} = 0$
$x^{2} + y^{2} - y(\tan \frac{\theta}{2} + \cot \frac{\theta}{2}) - 3 = 0$.
બિંદુ $(\sqrt{3}, 0)$ ચકાસતા: $(\sqrt{3})^{2} + 0^{2} - 0 - 3 = 3 - 3 = 0$. આમ,વર્તુળ $(\sqrt{3}, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
Solution diagram
327
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
સમીકરણ $x^{2}-|x|-12=0$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^{2}-|x|-12=0$ છે.
$x^{2} = |x|^{2}$ હોવાથી,આપણે સમીકરણને $|x|^{2}-|x|-12=0$ તરીકે લખી શકીએ.
ધારો કે $t = |x|$,જ્યાં $t \geq 0$. સમીકરણ $t^{2}-t-12=0$ બને છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવો પાડતા: $(t-4)(t+3)=0$.
આથી $t=4$ અથવા $t=-3$ મળે છે.
$t = |x| \geq 0$ હોવાથી,આપણે $t=-3$ ને સ્વીકારી શકતા નથી.
તેથી,$|x|=4$,જેનો અર્થ છે કે $x=4$ અથવા $x=-4$.
આમ,કુલ $2$ વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
328
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$(2^{1/3} + 3^{1/4})^{12}$ ના વિસ્તરણમાં સંમેય સંખ્યા હોય તેવા તમામ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$27$
B
$89$
C
$35$
D
$43$

Solution

(D) $(2^{1/3} + 3^{1/4})^{12}$ ના વિસ્તરણનું વ્યાપક પદ $T_{r+1} = ^{12}C_{r} (2^{1/3})^{12-r} (3^{1/4})^{r}$ છે,જ્યાં $0 \le r \le 12$.
પદ સંમેય હોવા માટે,$2$ અને $3$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{12-r}{3}$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $r$ એ $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ $(r \in \{0, 3, 6, 9, 12\})$.
વળી,$\frac{r}{4}$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $r$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ $(r \in \{0, 4, 8, 12\})$.
$r$ માટે સામાન્ય કિંમતો $r = 0$ અને $r = 12$ છે.
$r = 0$ માટે: $T_{1} = ^{12}C_{0} (2^{1/3})^{12} (3^{1/4})^{0} = 1 \times 2^{4} \times 1 = 16$.
$r = 12$ માટે: $T_{13} = ^{12}C_{12} (2^{1/3})^{0} (3^{1/4})^{12} = 1 \times 1 \times 3^{3} = 27$.
આ સંમેય પદોનો સરવાળો $16 + 27 = 43$ થાય છે.
329
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $(x \sin \alpha + a \frac{\cos \alpha}{x})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદનું મહત્તમ મૂલ્ય $\frac{10!}{(5!)^2}$ હોય,તો $a$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$2$
B
$-1$
C
$1$
D
$-2$

Solution

(A) $(x \sin \alpha + a \frac{\cos \alpha}{x})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{10}C_r (x \sin \alpha)^{10-r} (a \frac{\cos \alpha}{x})^r$ છે.
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક શૂન્ય હોવો જોઈએ,તેથી $10-r-r = 0$,જેનો અર્થ છે $r = 5$.
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ $T_6 = {}^{10}C_5 (\sin \alpha)^5 (a \cos \alpha)^5 = {}^{10}C_5 a^5 (\sin \alpha \cos \alpha)^5$ છે.
નિત્યસમ $\sin \alpha \cos \alpha = \frac{\sin 2\alpha}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$T_6 = {}^{10}C_5 \frac{a^5}{2^5} (\sin 2\alpha)^5$ મળે.
મહત્તમ મૂલ્ય ત્યારે મળે જ્યારે $\sin 2\alpha = 1$ હોય,તેથી મહત્તમ મૂલ્ય ${}^{10}C_5 \frac{a^5}{32}$ છે.
આપેલ છે કે મહત્તમ મૂલ્ય $\frac{10!}{(5!)^2} = {}^{10}C_5$ છે,તેથી ${}^{10}C_5 \frac{a^5}{32} = {}^{10}C_5$.
આમ,$\frac{a^5}{32} = 1$,જેનો અર્થ છે $a^5 = 32$,તેથી $a = 2$.
330
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\cot \frac{\pi}{24}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\sqrt{2}-\sqrt{3}-2+\sqrt{6}$
B
$3 \sqrt{2}-\sqrt{3}-\sqrt{6}$
C
$\sqrt{2}-\sqrt{3}+2-\sqrt{6}$
D
$\sqrt{2}+\sqrt{3}+2+\sqrt{6}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot \frac{\theta}{2} = \csc \theta + \cot \theta$.
$\theta = \frac{\pi}{12}$ લેતા,$\cot \frac{\pi}{24} = \csc \frac{\pi}{12} + \cot \frac{\pi}{12}$.
$\csc \frac{\pi}{12} = \sqrt{6}+\sqrt{2}$ અને $\cot \frac{\pi}{12} = 2+\sqrt{3}$.
તેથી,$\cot \frac{\pi}{24} = \sqrt{6}+\sqrt{2}+2+\sqrt{3}$.
331
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\left(1+\frac{1}{10^{100}}\right)^{10^{100}}$ કરતા મોટો સૌથી નાનો પૂર્ણાંક $.....$ છે.
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $P = \left(1 + \frac{1}{x}\right)^x$ જ્યાં $x = 10^{100}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$P = 1 + x \cdot \frac{1}{x} + \frac{x(x-1)}{2!} \cdot \frac{1}{x^2} + \frac{x(x-1)(x-2)}{3!} \cdot \frac{1}{x^3} + \dots$
$P = 1 + 1 + \frac{1}{2!}(1 - \frac{1}{x}) + \frac{1}{3!}(1 - \frac{1}{x})(1 - \frac{2}{x}) + \dots$
અહીં $x = 10^{100}$ ખૂબ મોટી સંખ્યા હોવાથી,દરેક પદ $(1 - \frac{k}{x})$ એ $1$ કરતા થોડું નાનું છે.
તેથી,$P < 1 + 1 + \frac{1}{2!} + \frac{1}{3!} + \dots = e$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $e \approx 2.718$.
વળી,$P > 1 + 1 = 2$.
તેથી,$2 < P < e < 3$.
આમ,$P$ કરતા મોટો સૌથી નાનો પૂર્ણાંક $3$ છે.
332
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
જો $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે,તો $\sum_{n=8}^{100} \left[ \frac{(-1)^{n} n}{2} \right]$ ની કિંમત શોધો:
A
$-2$
B
$4$
C
$2$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $S = \sum_{n=8}^{100} \left[ \frac{(-1)^{n} n}{2} \right]$.
સરવાળાનું વિસ્તરણ કરતા:
$S = \left[ \frac{8}{2} \right] + \left[ \frac{-9}{2} \right] + \left[ \frac{10}{2} \right] + \left[ \frac{-11}{2} \right] + \dots + \left[ \frac{-99}{2} \right] + \left[ \frac{100}{2} \right]$.
$[x]$ ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$S = 4 + [-4.5] + 5 + [-5.5] + 6 + [-6.5] + \dots + [-49.5] + 50$.
$S = 4 + (-5) + 5 + (-6) + 6 + (-7) + \dots + (-50) + 50$.
અહીં પદો જોડીમાં ઉડી જાય છે: $(-5+5) + (-6+6) + \dots + (-50+50) = 0$.
તેથી,$S = 4 + 0 = 4$.
333
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે રેખાઓની જોડી $y=px$ અને $y=qx$ નું સમીકરણ $(y-px)(y-qx)=0$ તરીકે લખી શકાય છે. તો રેખાઓ $x^{2}-4xy-5y^{2}=0$ ના ખૂણાના દ્વિભાજકોની જોડીનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^{2}-3xy-y^{2}=0$
B
$x^{2}+3xy-y^{2}=0$
C
$x^{2}-3xy+y^{2}=0$
D
$x^{2}+4xy-y^{2}=0$

Solution

(B) સમઘાત સમીકરણ $ax^{2}+2hxy+by^{2}=0$ ના ખૂણાના દ્વિભાજકોની જોડીનું સમીકરણ $\frac{x^{2}-y^{2}}{a-b} = \frac{xy}{h}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સમીકરણ $x^{2}-4xy-5y^{2}=0$ માટે,$a=1$,$2h=-4$ (તેથી $h=-2$),અને $b=-5$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{x^{2}-y^{2}}{1-(-5)} = \frac{xy}{-2}$
$\frac{x^{2}-y^{2}}{6} = \frac{xy}{-2}$
બંને બાજુ $6$ વડે ગુણતા:
$x^{2}-y^{2} = -3xy$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$x^{2}+3xy-y^{2}=0$.
334
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $a+b+c=1$,$ab+bc+ca=2$ અને $abc=3$ હોય,તો $a^{4}+b^{4}+c^{4}$ ની કિંમત $...$ થાય.
A
$15$
B
$13$
C
$17$
D
$21$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a+b+c=1$,$ab+bc+ca=2$,અને $abc=3$.
પ્રથમ,નિત્યસમ $(a+b+c)^{2} = a^{2}+b^{2}+c^{2} + 2(ab+bc+ca)$ નો ઉપયોગ કરીને $a^{2}+b^{2}+c^{2}$ શોધો:
$1^{2} = a^{2}+b^{2}+c^{2} + 2(2)$
$a^{2}+b^{2}+c^{2} = 1 - 4 = -3$.
ત્યારબાદ,નિત્યસમ $(ab+bc+ca)^{2} = a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} + 2abc(a+b+c)$ નો ઉપયોગ કરીને $a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2}$ શોધો:
$2^{2} = a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} + 2(3)(1)$
$4 = a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} + 6$
$a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} = 4 - 6 = -2$.
અંતે,નિત્યસમ $a^{4}+b^{4}+c^{4} = (a^{2}+b^{2}+c^{2})^{2} - 2(a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2})$ નો ઉપયોગ કરો:
$a^{4}+b^{4}+c^{4} = (-3)^{2} - 2(-2)$
$a^{4}+b^{4}+c^{4} = 9 + 4 = 13$.
335
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $(2+\frac{x}{3})^{n}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{7}$ અને $x^{8}$ ના સહગુણકો સમાન હોય,તો $n$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$44$
B
$55$
C
$48$
D
$61$

Solution

(B) $(2+\frac{x}{3})^{n}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} (2)^{n-r} (\frac{x}{3})^{r} = {}^{n}C_{r} (2)^{n-r} (\frac{1}{3})^{r} x^{r}$ છે.
$x^{7}$ નો સહગુણક ${}^{n}C_{7} (2)^{n-7} (\frac{1}{3})^{7}$ છે.
$x^{8}$ નો સહગુણક ${}^{n}C_{8} (2)^{n-8} (\frac{1}{3})^{8}$ છે.
આ સહગુણકો સમાન હોવાથી:
${}^{n}C_{7} (2)^{n-7} (\frac{1}{3})^{7} = {}^{n}C_{8} (2)^{n-8} (\frac{1}{3})^{8}$.
બંને બાજુ ${}^{n}C_{7} (2)^{n-8} (\frac{1}{3})^{7}$ વડે ભાગતા:
$2 = \frac{{}^{n}C_{8}}{{}^{n}C_{7}} \cdot \frac{1}{3}$.
ગુણધર્મ $\frac{{}^{n}C_{r}}{{}^{n}C_{r-1}} = \frac{n-r+1}{r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{{}^{n}C_{8}}{{}^{n}C_{7}} = \frac{n-8+1}{8} = \frac{n-7}{8}$ મળે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$2 = \frac{n-7}{8} \cdot \frac{1}{3} = \frac{n-7}{24}$.
$n-7 = 48 \Rightarrow n = 55$.
336
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વર્તુળનું સમીકરણ $\operatorname{Re}(z^{2})+2(\operatorname{Im}(z))^{2}+2 \operatorname{Re}(z)=0$ છે,જ્યાં $z=x+iy$. આપેલ વર્તુળના કેન્દ્ર અને પરવલય $x^{2}-6x-y+13=0$ ના શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનો $y$-અંતઃખંડ $.....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ: $\operatorname{Re}(z^{2})+2(\operatorname{Im}(z))^{2}+2 \operatorname{Re}(z)=0$.
$z=x+iy$ હોવાથી,$z^{2}=x^{2}-y^{2}+2ixy$ થાય,તેથી $\operatorname{Re}(z^{2})=x^{2}-y^{2}$ અને $\operatorname{Im}(z)=y$ મળે.
સમીકરણ $(x^{2}-y^{2})+2y^{2}+2x=0$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $x^{2}+y^{2}+2x=0$ થાય છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-1, 0)$ છે.
આપેલ પરવલય: $x^{2}-6x-y+13=0$.
તેને $(x-3)^{2}-9-y+13=0$ તરીકે લખતા,આપણને $(x-3)^{2}=y-4$ મળે છે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(3, 4)$ છે.
રેખા $(-1, 0)$ અને $(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે.
ઢાળ $m = \frac{4-0}{3-(-1)} = \frac{4}{4} = 1$.
રેખાનું સમીકરણ $y-0=1(x+1)$ છે,જે $y=x+1$ થાય છે.
$y$-અંતઃખંડ એ $x=0$ હોય ત્યારે $y$ ની કિંમત છે,જે $1$ છે.
337
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $n \in N$ અને $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. જો $(n+1)$ પદો ${}^{n}C_{0}, 3 \cdot {}^{n}C_{1}, 5 \cdot {}^{n}C_{2}, 7 \cdot {}^{n}C_{3}, \ldots$ નો સરવાળો $2^{100} \cdot 101$ હોય,તો $2\left[\frac{n-1}{2}\right]$ ની કિંમત $....$ થાય.
A
$40$
B
$11$
C
$45$
D
$98$

Solution

(D) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = (2r+1) \cdot {}^{n}C_{r}$ છે,જ્યાં $r = 0, 1, 2, \ldots, n$.
સરવાળો $S = \sum_{r=0}^{n} (2r+1) \cdot {}^{n}C_{r}$ દ્વારા મળે છે.
$S = 2 \sum_{r=0}^{n} r \cdot {}^{n}C_{r} + \sum_{r=0}^{n} {}^{n}C_{r}$.
નિત્યસમ $\sum r \cdot {}^{n}C_{r} = n \cdot 2^{n-1}$ અને $\sum {}^{n}C_{r} = 2^{n}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = 2(n \cdot 2^{n-1}) + 2^{n} = n \cdot 2^{n} + 2^{n} = 2^{n}(n+1)$.
આપેલ છે કે $S = 2^{100} \cdot 101$,તેથી $2^{n}(n+1) = 2^{100} \cdot 101$,જેનો અર્થ છે કે $n = 100$.
હવે,$2\left[\frac{n-1}{2}\right] = 2\left[\frac{100-1}{2}\right] = 2\left[\frac{99}{2}\right] = 2[49.5] = 2 \cdot 49 = 98$.
338
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^{2}+(20)^{\frac{1}{4}} x+(5)^{\frac{1}{2}}=0$ ના બે બીજ છે. તો $\alpha^{8}+\beta^{8}$ ની કિંમત શોધો:
A
$10$
B
$50$
C
$160$
D
$100$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^{2}+(20)^{\frac{1}{4}} x+(5)^{\frac{1}{2}}=0$ છે.
આપણે તેને $x^{2}+\sqrt{5} = -(20)^{\frac{1}{4}} x$ તરીકે લખી શકીએ.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x^{2}+\sqrt{5})^{2} = ((20)^{\frac{1}{4}} x)^{2}$ મળે.
$x^{4} + 2\sqrt{5}x^{2} + 5 = \sqrt{20}x^{2}$.
કારણ કે $\sqrt{20} = 2\sqrt{5}$,સમીકરણ $x^{4} + 2\sqrt{5}x^{2} + 5 = 2\sqrt{5}x^{2}$ બને છે.
આ સાદું રૂપ આપતા $x^{4} + 5 = 0$,અથવા $x^{4} = -5$ મળે છે.
ફરીથી વર્ગ કરતા,$x^{8} = (-5)^{2} = 25$.
$\alpha$ અને $\beta$ એ મૂળ સમીકરણના બીજ હોવાથી,તેઓ $x^{4} = -5$ નું પાલન કરે છે,અને તેથી $\alpha^{8} = 25$ અને $\beta^{8} = 25$.
તેથી,$\alpha^{8} + \beta^{8} = 25 + 25 = 50$.
339
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P$ અને $Q$ એ એક વર્તુળ પરના બે ભિન્ન બિંદુઓ છે જેનું કેન્દ્ર $C(2,3)$ છે અને જે ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે. જો $OC$ એ રેખાખંડ $CP$ અને $CQ$ બંનેને લંબ હોય,તો ગણ $\{P, Q\}$ બરાબર શું થાય?
A
$\{(-1,5), (5,1)\}$
B
$\{(2+2\sqrt{2}, 3-\sqrt{5}), (2-2\sqrt{2}, 3+\sqrt{5})\}$
C
$\{(2+2\sqrt{2}, 3+\sqrt{5}), (2-2\sqrt{2}, 3-\sqrt{5})\}$
D
$\{(4,0), (0,6)\}$

Solution

(A) વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(2,3)$ છે અને તે ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે. ત્રિજ્યા $r = OC = \sqrt{2^2 + 3^2} = \sqrt{13}$ છે.
$OC$ નો ઢાળ $m_{OC} = \frac{3}{2}$ છે.
$CP \perp OC$ અને $CQ \perp OC$ હોવાથી,રેખા $PQ$ એ $OC$ ને લંબ છે. રેખા $PQ$ નો ઢાળ $m = -\frac{2}{3}$ છે.
$C(2,3)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -\frac{2}{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાના પ્રચલિત સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,$P$ અને $Q$ ના યામ $(2 \pm r \cos \theta, 3 \pm r \sin \theta)$ મળે.
$r = \sqrt{13}$,$\cos \theta = \frac{3}{\sqrt{13}}$,અને $\sin \theta = -\frac{2}{\sqrt{13}}$ લેતા:
$x = 2 \pm 3 = 5$ અથવા $-1$.
$y = 3 \mp 2 = 1$ અથવા $5$.
આમ,બિંદુઓ $(5, 1)$ અને $(-1, 5)$ છે.
Solution diagram
340
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
સંયુક્ત વિધાન $(P \vee Q) \wedge (\sim P) \Rightarrow Q$ એ નીચેનામાંથી કોના સમકક્ષ છે?
A
$P \vee Q$
B
$\sim(P \Rightarrow Q) \Leftrightarrow P \wedge \sim Q$
C
$P \wedge \sim Q$
D
$\sim(P \Rightarrow Q)$

Solution

(B) સંયુક્ત વિધાન $(P \vee Q) \wedge (\sim P) \Rightarrow Q$ માટે સત્યતા કોષ્ટક બનાવતા:
$P$$Q$$P \vee Q$$\sim P$$(P \vee Q) \wedge (\sim P)$$(P \vee Q) \wedge (\sim P) \Rightarrow Q$
$T$$T$$T$$F$$F$$T$
$T$$F$$T$$F$$F$$T$
$F$$T$$T$$T$$T$$T$
$F$$F$$F$$T$$F$$T$

અંતિમ સ્તંભ દર્શાવે છે કે આ વિધાન એક નિત્યસત્ય (tautology) છે.
વિકલ્પ $B$ એ $\sim(P \Rightarrow Q) \Leftrightarrow P \wedge \sim Q$ છે. કારણ કે $\sim(P \Rightarrow Q) \equiv P \wedge \sim Q$,તેથી $\sim(P \Rightarrow Q) \Leftrightarrow P \wedge \sim Q$ પણ નિત્યસત્ય છે.
આમ,આપેલ વિધાન વિકલ્પ $B$ ને સમકક્ષ છે.
341
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A=\{(x, y) \in R \times R \mid 2 x^{2}+2 y^{2}-2 x-2 y=1\}$,$B=\{(x, y) \in R \times R \mid 4 x^{2}+4 y^{2}-16 y+7=0\}$ અને $C=\{(x, y) \in R \times R \mid x^{2}+y^{2}-4 x-2 y+5 \leq r^{2}\}$ છે. તો $|r|$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો જેથી $A \cup B \subseteq C$ થાય.
A
$\frac{3+\sqrt{10}}{2}$
B
$1+\sqrt{5}$
C
$\frac{2+\sqrt{10}}{2}$
D
$\frac{3+2 \sqrt{5}}{2}$

Solution

(D) ગણ $A$ એ વર્તુળ $S_1: x^2 + y^2 - x - y - \frac{1}{2} = 0$ દર્શાવે છે. તેનું કેન્દ્ર $C_1 = (\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(\frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{2})^2 + \frac{1}{2}} = 1$ છે.
ગણ $B$ એ વર્તુળ $S_2: x^2 + y^2 - 4y + \frac{7}{4} = 0$ દર્શાવે છે. તેનું કેન્દ્ર $C_2 = (0, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{4 - \frac{7}{4}} = \frac{3}{2}$ છે.
ગણ $C$ એ ડિસ્ક $S_3: (x-2)^2 + (y-1)^2 \leq r^2$ દર્શાવે છે. તેનું કેન્દ્ર $C_3 = (2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R = |r|$ છે.
$A \subseteq C$ માટે,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1 C_3 + r_1 \leq R$ હોવું જોઈએ.
$C_1 C_3 = \sqrt{(2 - \frac{1}{2})^2 + (1 - \frac{1}{2})^2} = \frac{\sqrt{10}}{2}$.
તેથી,$R \geq \frac{\sqrt{10}}{2} + 1 = \frac{2 + \sqrt{10}}{2}$.
$B \subseteq C$ માટે,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_2 C_3 + r_2 \leq R$ હોવું જોઈએ.
$C_2 C_3 = \sqrt{(2 - 0)^2 + (1 - 2)^2} = \sqrt{5}$.
તેથી,$R \geq \sqrt{5} + \frac{3}{2} = \frac{3 + 2\sqrt{5}}{2}$.
$A \cup B \subseteq C$ હોવાથી,$R$ એ બંને શરતોનું પાલન કરવું જોઈએ. તેથી,$R \geq \max(\frac{2 + \sqrt{10}}{2}, \frac{3 + 2\sqrt{5}}{2})$.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{3 + 2\sqrt{5}}{2}$ છે.
Solution diagram
342
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલ $2$-અંકની સંખ્યા ગણ $\{n \in N : (2^{n}-2) \text{ એ } 3 \text{ નો ગુણક છે}\}$ માં હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(A) $2$-અંકની કુલ સંખ્યાઓ $90$ છે ($10$ થી $99$ સુધી).
આપણે ચકાસવું છે કે ક્યારે $(2^{n}-2)$ એ $3$ નો ગુણક છે.
$3$ ના મોડ્યુલોમાં પદાવલિને ધ્યાનમાં લો:
$2 \equiv -1 \pmod{3}$
તેથી,$2^{n}-2 \equiv (-1)^{n}-2 \pmod{3}$.
જો $n$ બેકી હોય,તો $(-1)^{n}-2 = 1-2 = -1 \equiv 2 \pmod{3}$.
જો $n$ એકી હોય,તો $(-1)^{n}-2 = -1-2 = -3 \equiv 0 \pmod{3}$.
આમ,$(2^{n}-2)$ એ $3$ નો ગુણક ત્યારે જ હોય જો $n$ એકી સંખ્યા હોય.
$2$-અંકની સંખ્યાઓના ગણ ${10, 11, 12, \dots, 99}$ માં,એકી સંખ્યાઓ ${11, 13, 15, \dots, 99}$ છે.
આ શ્રેણીમાં એકી પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $\frac{99-11}{2} + 1 = 44 + 1 = 45$ છે.
સંભાવના $= \frac{\text{સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા}}{\text{કુલ પરિણામોની સંખ્યા}} = \frac{45}{90} = \frac{1}{2}$.
343
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો નીચે આપેલા ડેટા: $6, 10, 7, 13, a, 12, b, 12$ નો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $9$ અને $\frac{37}{4}$ હોય,તો $(a-b)^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$12$
B
$24$
C
$16$
D
$32$

Solution

(C) આપેલ ડેટા: $6, 10, 7, 13, a, 12, b, 12$. અવલોકનોની કુલ સંખ્યા $n = 8$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{6+10+7+13+a+12+b+12}{8} = 9$.
$60 + a + b = 72 \implies a + b = 12$ $(1)$.
વિચરણ $\sigma^{2} = \frac{\sum x_{i}^{2}}{n} - (\bar{x})^{2} = \frac{37}{4}$.
$\sum x_{i}^{2} = a^{2} + b^{2} + 642$.
$\frac{a^{2} + b^{2} + 642}{8} - 81 = \frac{37}{4}$.
$\frac{a^{2} + b^{2} + 642}{8} = \frac{361}{4}$.
$a^{2} + b^{2} + 642 = 722 \implies a^{2} + b^{2} = 80$ $(2)$.
$(a-b)^{2} = (a+b)^{2} - 4ab$.
$(a+b)^{2} = a^{2} + b^{2} + 2ab \implies 144 = 80 + 2ab \implies 2ab = 64$.
તેથી,$(a-b)^{2} = a^{2} + b^{2} - 2ab = 80 - 64 = 16$.
344
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$(2, 1)$ માંથી પસાર થતું પ્રકાશનું કિરણ $y$-અક્ષ પરના બિંદુ $P$ પર પરાવર્તિત થાય છે અને પછી $(5, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. જો આ પરાવર્તિત કિરણ એ $e = \frac{1}{3}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતા ઉપવલયની નિયામિકા હોય અને આ નિયામિકાથી નજીકના નાભિનું અંતર $\frac{8}{\sqrt{53}}$ હોય,તો બીજી નિયામિકાનું સમીકરણ શું હોઈ શકે?
A
$2x - 7y - 39 = 0$ અથવા $2x - 7y - 7 = 0$
B
$11x + 7y + 8 = 0$ અથવા $11x + 7y - 15 = 0$
C
$2x - 7y + 29 = 0$ અથવા $2x - 7y - 7 = 0$
D
$11x - 7y - 8 = 0$ અથવા $11x + 7y + 15 = 0$

Solution

(C) $(2, 1)$ બિંદુનું $y$-અક્ષની સાપેક્ષ પ્રતિબિંબ $(-2, 1)$ છે.
પરાવર્તિત કિરણ $(-2, 1)$ અને $(5, 3)$ માંથી પસાર થાય છે.
પરાવર્તિત કિરણનો ઢાળ $m = \frac{3 - 1}{5 - (-2)} = \frac{2}{7}$ છે.
પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ $y - 3 = \frac{2}{7}(x - 5)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x - 7y + 11 = 0$ થાય છે.
ધારો કે બીજી નિયામિકાનું સમીકરણ $2x - 7y + \lambda = 0$ છે.
ઉપવલયની બે નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $\frac{2a}{e}$ છે.
નિયામિકાથી નાભિનું અંતર $\frac{a}{e} - ae = \frac{a(1 - e^2)}{e} = \frac{8}{\sqrt{53}}$ છે.
$e = \frac{1}{3}$ આપેલ હોવાથી,$\frac{a(1 - 1/9)}{1/3} = \frac{8a}{3} = \frac{8}{\sqrt{53}}$,તેથી $a = \frac{3}{\sqrt{53}}$.
બે નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $\frac{2a}{e} = 2 \times \frac{3}{\sqrt{53}} \times 3 = \frac{18}{\sqrt{53}}$ છે.
સમાંતર રેખાઓ $2x - 7y + 11 = 0$ અને $2x - 7y + \lambda = 0$ વચ્ચેનું અંતર $\frac{|\lambda - 11|}{\sqrt{53}}$ છે.
અંતરને સરખાવતા: $\frac{|\lambda - 11|}{\sqrt{53}} = \frac{18}{\sqrt{53}}$,તેથી $|\lambda - 11| = 18$.
આથી $\lambda - 11 = 18$ અથવા $\lambda - 11 = -18$,એટલે કે $\lambda = 29$ અથવા $\lambda = -7$.
સમીકરણો $2x - 7y + 29 = 0$ અથવા $2x - 7y - 7 = 0$ છે.
Solution diagram
345
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $\sin \theta + \cos \theta = \frac{1}{2}$ હોય,તો $16(\sin(2\theta) + \cos(4\theta) + \sin(6\theta))$ ની કિંમત શોધો:
A
$27$
B
$-27$
C
$-23$
D
$23$

Solution

(C) આપેલ છે $\sin \theta + \cos \theta = \frac{1}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\sin \theta + \cos \theta)^2 = (\frac{1}{2})^2$ $\Rightarrow 1 + \sin(2\theta) = \frac{1}{4}$ $\Rightarrow \sin(2\theta) = -\frac{3}{4}$.
તેથી $\cos^2(2\theta) = 1 - \sin^2(2\theta) = 1 - (-\frac{3}{4})^2 = 1 - \frac{9}{16} = \frac{7}{16}$.
આપણે $16(\sin(2\theta) + \cos(4\theta) + \sin(6\theta))$ ની કિંમત શોધવાની છે.
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\sin(2\theta) + \sin(6\theta) = 2\sin(4\theta)\cos(2\theta)$.
તેથી પદાવલિ $16(2\sin(4\theta)\cos(2\theta) + \cos(4\theta))$ થશે.
$\sin(4\theta) = 2\sin(2\theta)\cos(2\theta)$ અને $\cos(4\theta) = 2\cos^2(2\theta) - 1$ હોવાથી:
$16(4\sin(2\theta)\cos^2(2\theta) + 2\cos^2(2\theta) - 1)$.
કિંમતો મૂકતા: $16(4(-\frac{3}{4})(\frac{7}{16}) + 2(\frac{7}{16}) - 1) = 16(-\frac{21}{16} + \frac{14}{16} - 1) = 16(-\frac{7}{16} - 1) = -7 - 16 = -23$.
346
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $C$ એ તમામ સંકર સંખ્યાઓનો ગણ છે. ધારો કે $S_{1} = \{z \in C : |z-3-2i|^{2}=8\}$,$S_{2} = \{z \in C : \operatorname{Re}(z) \geq 5\}$,અને $S_{3} = \{z \in C : |z-\bar{z}| \geq 8\}$. તો $S_{1} \cap S_{2} \cap S_{3}$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$0$
C
$Infinite$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $S_{1} = \{z \in C : |z-(3+2i)|^{2}=8\}$. ધારો કે $z = x+iy$. તો $|(x-3)+i(y-2)|^{2}=8$,જે સૂચવે છે કે $(x-3)^{2}+(y-2)^{2}=8$. આ $(3, 2)$ કેન્દ્ર અને $r = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
$S_{2} = \{z \in C : x \geq 5\}$.
$S_{3} = \{z \in C : |z-\bar{z}| \geq 8\}$. કારણ કે $z-\bar{z} = 2iy$,તેથી $|2iy| = 2|y| \geq 8$,જે સૂચવે છે કે $|y| \geq 4$,એટલે કે $y \geq 4$ અથવા $y \leq -4$.
આપણે $S_{1} \cap S_{2} \cap S_{3}$ નો છેદગણ શોધવાનો છે.
$S_{1} \cap S_{2}$ માટે,આપણે વર્તુળના સમીકરણમાં $x=5$ મૂકીએ: $(5-3)^{2} + (y-2)^{2} = 8$ $\Rightarrow 4 + (y-2)^{2} = 8$ $\Rightarrow (y-2)^{2} = 4$ $\Rightarrow y-2 = \pm 2$. આમ $y=4$ અથવા $y=0$.
$S_{1} \cap S_{2} \cap S_{3}$ માટે,આપણે $S_{3}$ ની શરત $y \geq 4$ અથવા $y \leq -4$ ચકાસીએ.
$x=5$ આગળ,વર્તુળ પરના બિંદુઓ $(5, 4)$ અને $(5, 0)$ છે.
માત્ર $(5, 4)$ બિંદુ જ $y \geq 4$ ની શરતનું પાલન કરે છે.
આમ,છેદગણમાં માત્ર એક જ બિંદુ $z = 5+4i$ છે.
તેથી ઘટકોની સંખ્યા $1$ છે.
Solution diagram
347
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એક વિધેય છે જેથી $f(2)=4$ અને $f^{\prime}(2)=1$ થાય. તો,$\lim _{x \rightarrow 2} \frac{x^{2} f(2)-4 f(x)}{x-2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$8$
C
$16$
D
$12$

Solution

(D) ધારો કે $L = \lim _{x \rightarrow 2} \frac{x^{2} f(2)-4 f(x)}{x-2}$.
$f(2)=4$ હોવાથી,પદાવલિ $\lim _{x \rightarrow 2} \frac{4x^{2}-4 f(x)}{x-2}$ બને છે,જે $x \rightarrow 2$ માટે $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપમાં છે.
અંશ અને છેદનું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને એલ'હોપિટલના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 2} \frac{\frac{d}{dx}(x^{2} f(2)-4 f(x))}{\frac{d}{dx}(x-2)}$
$L = \lim _{x \rightarrow 2} \frac{2x f(2)-4 f^{\prime}(x)}{1}$
$f(2)=4$ અને $f^{\prime}(2)=1$ મૂકતા:
$L = 2(2)(4) - 4(1)$
$L = 16 - 4 = 12$.
348
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $(x^{2}+\frac{1}{bx})^{11}$ માં $x^{7}$ નો સહગુણક અને $(x-\frac{1}{bx^{2}})^{11}$ માં $x^{-7}$ નો સહગુણક સમાન હોય,જ્યાં $b \neq 0$,તો $b$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$-2$
D
$-1$

Solution

(A) $(x^{2}+\frac{1}{bx})^{11}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_{r}(x^{2})^{11-r}(\frac{1}{bx})^{r} = {}^{11}C_{r} \cdot b^{-r} \cdot x^{22-3r}$ છે.
$22-3r = 7$ લેતા,$3r = 15$,તેથી $r = 5$ મળે.
$x^{7}$ નો સહગુણક ${}^{11}C_{5} \cdot b^{-5}$ છે.
$(x-\frac{1}{bx^{2}})^{11}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_{r}(x)^{11-r}(-\frac{1}{bx^{2}})^{r} = {}^{11}C_{r} \cdot (-1)^{r} \cdot b^{-r} \cdot x^{11-3r}$ છે.
$11-3r = -7$ લેતા,$3r = 18$,તેથી $r = 6$ મળે.
$x^{-7}$ નો સહગુણક ${}^{11}C_{6} \cdot (-1)^{6} \cdot b^{-6} = {}^{11}C_{6} \cdot b^{-6}$ છે.
સહગુણકોને સરખાવતા: ${}^{11}C_{5} \cdot b^{-5} = {}^{11}C_{6} \cdot b^{-6}$.
${}^{11}C_{5} = {}^{11}C_{6}$ હોવાથી,$\frac{1}{b^{5}} = \frac{1}{b^{6}}$ મળે.
આમ,$b = 1$.
349
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
બિંદુ $P(-1, 1)$ માંથી વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-2x-6y+6=0$ પર બે સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. જો આ સ્પર્શકો વર્તુળને $A$ અને $B$ બિંદુઓ પર સ્પર્શે છે,અને જો $D$ વર્તુળ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી રેખાખંડ $AB$ અને $AD$ ની લંબાઈ સમાન હોય,તો ત્રિકોણ $ABD$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$2$
B
$(3\sqrt{2}+2)$
C
$4$
D
$3(\sqrt{2}-1)$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^{2}+(y-3)^{2}=2^{2}$ છે. કેન્દ્ર $C(1, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r=2$ છે.
બિંદુ $P(-1, 1)$ માંથી સ્પર્શકો $A(1, 1)$ અને $B(-1, 3)$ પર સ્પર્શે છે.
જીવા $AB$ ની લંબાઈ $\sqrt{(1 - (-1))^{2} + (1 - 3)^{2}} = 2\sqrt{2}$ છે.
આપેલ છે કે $AD = AB = 2\sqrt{2}$.
સમાન લંબાઈની જીવાઓ કેન્દ્રથી સમાન અંતરે હોય છે. $\triangle ABD$ નું ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ મળે છે.
Solution diagram
350
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $\log _{3} 2, \log _{3}(2^{x}-5), \log _{3}(2^{x}-\frac{7}{2})$ સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,તો $x$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$1$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\log _{3} 2, \log _{3}(2^{x}-5), \log _{3}(2^{x}-\frac{7}{2})$ સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં છે.
ત્રણ પદો $a, b, c$ સમાંતર શ્રેણીમાં હોય તો $2b = a + c$ થાય.
તેથી,$2 \log _{3}(2^{x}-5) = \log _{3} 2 + \log _{3}(2^{x}-\frac{7}{2})$.
$\log a + \log b = \log(ab)$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\log _{3}(2^{x}-5)^{2} = \log _{3}[2(2^{x}-\frac{7}{2})]$.
$(2^{x}-5)^{2} = 2(2^{x}-\frac{7}{2})$.
ધારો કે $2^{x} = t$. તો $(t-5)^{2} = 2t - 7$.
$t^{2} - 10t + 25 = 2t - 7$.
$t^{2} - 12t + 32 = 0$.
$(t-4)(t-8) = 0$.
તેથી,$t = 4$ અથવા $t = 8$.
જો $2^{x} = 4$,તો $x = 2$. પરંતુ $\log _{3}(2^{x}-5)$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે $2^{x}-5 > 0$ હોવું જોઈએ,તેથી $4-5 = -1$,જે શક્ય નથી.
જો $2^{x} = 8$,તો $x = 3$. અહીં $8-5 = 3 > 0$ અને $8-3.5 = 4.5 > 0$,જે માન્ય છે.
આમ,$x = 3$.
351
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
સંકલન $\int_{-1}^{1} \log_{e}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x}) dx$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$2 \log_{e} 2 + \frac{\pi}{4} - 1$
B
$\frac{1}{2} \log_{e} 2 + \frac{\pi}{4} - \frac{3}{2}$
C
$2 \log_{e} 2 + \frac{\pi}{2} - \frac{1}{2}$
D
$\log_{e} 2 + \frac{\pi}{2} - 1$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{-1}^{1} \log_{e}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x}) dx$. વિધેય $f(x) = \log_{e}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x})$ એ યુગ્મ વિધેય હોવાથી,$I = 2 \int_{0}^{1} \log_{e}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x}) dx$.
ખંડશઃ સંકલન $\int u dv = uv - \int v du$ નો ઉપયોગ કરતા,$u = \log_{e}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x})$ અને $dv = dx$ લો.
તેથી $du = \frac{1}{\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x}} \cdot \left(\frac{-1}{2\sqrt{1-x}} + \frac{1}{2\sqrt{1+x}}\right) dx = \frac{\sqrt{1-x}-\sqrt{1+x}}{2\sqrt{1-x^2}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x})} dx = \frac{(\sqrt{1-x}-\sqrt{1+x})^2}{2\sqrt{1-x^2}(1-x-1-x)} dx = \frac{2-2\sqrt{1-x^2}}{-4x\sqrt{1-x^2}} dx = \frac{\sqrt{1-x^2}-1}{2x\sqrt{1-x^2}} dx$.
$I = 2 \left[ x \log_{e}(\sqrt{1-x}+\sqrt{1+x}) \Big|_0^1 - \int_0^1 x \cdot \frac{\sqrt{1-x^2}-1}{2x\sqrt{1-x^2}} dx \right]$.
$I = 2 \left[ (1 \cdot \log_{e}(\sqrt{2}) - 0) - \frac{1}{2} \int_0^1 \left(1 - \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}\right) dx \right]$.
$I = 2 \left[ \frac{1}{2} \log_{e} 2 - \frac{1}{2} (x - \sin^{-1} x) \Big|_0^1 \right]$.
$I = \log_{e} 2 - (1 - \frac{\pi}{2}) = \log_{e} 2 + \frac{\pi}{2} - 1$.
352
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $x \tan \left(\frac{y}{x}\right) d y=\left(y \tan \left(\frac{y}{x}\right)-x\right) d x$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $-1 \leq x \leq 1$ અને $y\left(\frac{1}{2}\right)=\frac{\pi}{6}$ છે. તો ઉપરના અર્ધતલમાં વક્રો $x=0$,$x=\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $y=y(x)$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{1}{12}(\pi-3)$
B
$\frac{1}{6}(\pi-1)$
C
$\frac{1}{8}(\pi-1)$
D
$\frac{1}{4}(\pi-2)$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \tan \left(\frac{y}{x}\right) d y = \left(y \tan \left(\frac{y}{x}\right)-x\right) d x$ છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $\tan \left(\frac{y}{x}\right)(x d y - y d x) = -x d x$ મળે છે.
બંને બાજુ $x^2$ વડે ભાગતા,$\tan \left(\frac{y}{x}\right) d\left(\frac{y}{x}\right) = -\frac{1}{x} d x$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\ln \left| \sec \left(\frac{y}{x}\right) \right| = -\ln |x| + C$ મળે,જે $\ln \left| x \sec \left(\frac{y}{x}\right) \right| = C$ તરીકે લખી શકાય.
$y(1/2) = \pi/6$ આપેલ હોવાથી,$\ln \left| \frac{1}{2} \sec \left( \frac{\pi/6}{1/2} \right) \right| = \ln \left| \frac{1}{2} \sec \left( \frac{\pi}{3} \right) \right| = \ln \left| \frac{1}{2} \cdot 2 \right| = \ln(1) = 0$. તેથી,$C=0$.
આમ,$\sec \left(\frac{y}{x}\right) = \frac{1}{x}$,જેનો અર્થ છે કે $\cos \left(\frac{y}{x}\right) = x$,અથવા $y = x \cos^{-1}(x)$.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $A = \int_{0}^{1/\sqrt{2}} x \cos^{-1}(x) d x$ છે.
ખંડશઃ સંકલન (Integration by parts) નો ઉપયોગ કરતા,$A = \left[ \frac{x^2}{2} \cos^{-1}(x) \right]_{0}^{1/\sqrt{2}} - \int_{0}^{1/\sqrt{2}} \frac{x^2}{2} \left( -\frac{1}{\sqrt{1-x^2}} \right) d x$.
$A = \left( \frac{1}{4} \cdot \frac{\pi}{4} - 0 \right) + \frac{1}{2} \int_{0}^{1/\sqrt{2}} \frac{x^2}{\sqrt{1-x^2}} d x$.
$x = \sin \theta$ લેતા,$d x = \cos \theta d \theta$,તેથી $\frac{1}{2} \int_{0}^{\pi/4} \frac{\sin^2 \theta \cos \theta}{\cos \theta} d \theta = \frac{1}{2} \int_{0}^{\pi/4} \frac{1-\cos 2\theta}{2} d \theta = \frac{1}{4} \left[ \theta - \frac{\sin 2\theta}{2} \right]_{0}^{\pi/4} = \frac{1}{4} \left( \frac{\pi}{4} - \frac{1}{2} \right) = \frac{\pi}{16} - \frac{1}{8}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = \frac{\pi}{16} + \frac{\pi}{16} - \frac{1}{8} = \frac{2\pi}{16} - \frac{1}{8} = \frac{\pi-1}{8}$.
353
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે વિધેય $f: R \rightarrow R$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે:
$f(x) = \begin{cases} \sin x - e^x & \text{જો } x \leq 0 \\ a + [-x] & \text{જો } 0 < x < 1 \\ 2x - b & \text{જો } x \geq 1 \end{cases}$
જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક છે. જો $f$ એ $R$ પર સતત હોય,તો $(a + b)$ ની કિંમત શોધો:
A
$5$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) $f$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = f(0)$ હોવું જોઈએ.
$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \sin(0) - e^0 = 0 - 1 = -1$.
$\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^+} (a + [-x]) = a + (-1) = a - 1$.
આ બંનેને સરખાવતા,$a - 1 = -1 \implies a = 0$.
$f$ એ $x = 1$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 1^-} f(x) = \lim_{x \to 1^+} f(x) = f(1)$ હોવું જોઈએ.
$\lim_{x \to 1^-} f(x) = \lim_{x \to 1^-} (a + [-x]) = a + (-1) = a - 1$.
$\lim_{x \to 1^+} f(x) = 2(1) - b = 2 - b$.
આ બંનેને સરખાવતા,$a - 1 = 2 - b \implies 0 - 1 = 2 - b \implies b = 3$.
તેથી,$a + b = 0 + 3 = 3$.
354
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $e^{x} \sqrt{1-y^{2}} dx + \frac{y}{x} dy = 0$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(1) = -1$ છે. તો $(y(3))^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$1-4e^{6}$
B
$1-4e^{3}$
C
$4e^{6}-1$
D
$1+4e^{6}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $e^{x} \sqrt{1-y^{2}} dx + \frac{y}{x} dy = 0$ છે.
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{y}{\sqrt{1-y^{2}}} dy = -x e^{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{y}{\sqrt{1-y^{2}}} dy = -\int x e^{x} dx$.
ડાબી બાજુ માટે,$u = 1-y^{2}$ લેતા,$-\sqrt{1-y^{2}}$ મળે.
જમણી બાજુ માટે,ખંડશઃ સંકલન કરતા,$-(x e^{x} - e^{x}) + C = -e^{x}(x-1) + C$.
તેથી,$-\sqrt{1-y^{2}} = -e^{x}(x-1) + C$,એટલે કે $\sqrt{1-y^{2}} = e^{x}(x-1) + C$.
$y(1) = -1$ મૂકતા,$0 = 0 + C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$\sqrt{1-y^{2}} = e^{x}(x-1)$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$1-y^{2} = e^{2x}(x-1)^{2}$.
$x=3$ માટે,$1-y^{2} = e^{6}(2)^{2} = 4e^{6}$.
તેથી,$y^{2} = 1 - 4e^{6}$.
355
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq x$ દર્શાવે છે,જ્યાં $x \in \mathbb{R}$. જો વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતા વિધેય $f(x) = \sqrt{\frac{|[x]|-2}{|[x]|-3}}$ નો પ્રદેશ $(-\infty, a) \cup [b, c) \cup [4, \infty)$ હોય,જ્યાં $a < b < c$,તો $a+b+c$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-3$
B
$1$
C
$-2$
D
$8$

Solution

(C) વિધેય $f(x) = \sqrt{\frac{|[x]|-2}{|[x]|-3}}$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,વર્ગમૂળની અંદરની અભિવ્યક્તિ અ-ઋણ હોવી જોઈએ અને છેદ શૂન્ય ન હોવો જોઈએ.
$\frac{|[x]|-2}{|[x]|-3} \geq 0$ અને $|[x]|-3 \neq 0$.
ધારો કે $Y = [x]$. આપણે $\frac{|Y|-2}{|Y|-3} \geq 0$ ઉકેલીએ.
નિર્ણાયક બિંદુઓ $|Y| = 2$ અને $|Y| = 3$ છે,જેનો અર્થ છે કે $Y \in \{-3, -2, 2, 3\}$.
$|Y|$ માટે અંતરાલો તપાસતા:
$1$. જો $|Y| < 2$ હોય,તો $\frac{-}{-} > 0$ (સાચું). આ $-2 < Y < 2$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $[x] \in \{-1, 0, 1\}$,જેનો અર્થ છે કે $x \in [-1, 2)$.
$2$. જો $2 \leq |Y| < 3$ હોય,તો $\frac{+}{-} < 0$ (ખોટું).
$3$. જો $|Y| > 3$ હોય,તો $\frac{+}{+} > 0$ (સાચું). આ $Y > 3$ અથવા $Y < -3$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $[x] \geq 4$ અથવા $[x] \leq -4$,જેનો અર્થ છે કે $x \in [4, \infty)$ અથવા $x \in (-\infty, -3)$.
આ બધાને જોડતા,પ્રદેશ $(-\infty, -3) \cup [-1, 2) \cup [4, \infty)$ મળે છે.
$(-\infty, a) \cup [b, c) \cup [4, \infty)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -3$,$b = -1$,અને $c = 2$ મળે છે.
તેથી,$a+b+c = -3 + (-1) + 2 = -2$.
356
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
સમીકરણ $\tan ^{-1} \sqrt{x(x+1)}+\sin ^{-1} \sqrt{x^{2}+x+1}=\frac{\pi}{4}$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\tan ^{-1} \sqrt{x^{2}+x}+\sin ^{-1} \sqrt{x^{2}+x+1}=\frac{\pi}{4}$ છે.
સમીકરણ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયોના પ્રદેશની શરતો સંતોષાવી જોઈએ.
$1$. $\tan ^{-1} \sqrt{x^{2}+x}$ માટે,$x^{2}+x \geq 0$ હોવું જોઈએ.
$2$. $\sin ^{-1} \sqrt{x^{2}+x+1}$ માટે,$0 \leq \sqrt{x^{2}+x+1} \leq 1$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $0 \leq x^{2}+x+1 \leq 1$.
કારણ કે $x^{2}+x+1 = (x+\frac{1}{2})^{2} + \frac{3}{4}$,તેથી $x^{2}+x+1$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{3}{4}$ છે.
આમ,શરત $x^{2}+x+1 \leq 1$ નો અર્થ છે કે $x^{2}+x \leq 0$.
$x^{2}+x \geq 0$ અને $x^{2}+x \leq 0$ ને જોડતા,આપણને $x^{2}+x = 0$ મળે છે.
આથી $x(x+1) = 0$,એટલે કે $x=0$ અથવા $x=-1$.
જો $x=0$ હોય,તો સમીકરણ $\tan ^{-1} \sqrt{0} + \sin ^{-1} \sqrt{1} = 0 + \frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{2} \neq \frac{\pi}{4}$ થાય છે.
જો $x=-1$ હોય,તો સમીકરણ $\tan ^{-1} \sqrt{0} + \sin ^{-1} \sqrt{1} = 0 + \frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{2} \neq \frac{\pi}{4}$ થાય છે.
કોઈપણ કિંમત સમીકરણનું સમાધાન કરતી નથી,તેથી વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા $0$ છે.
357
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $a$ એક એવી ધન વાસ્તવિક સંખ્યા છે કે જેથી $\int_{0}^{a} e^{x-[x]} dx = 10e - 9$,જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક છે. તો $a$ ની કિંમત શોધો:
A
$10 + \log_{e} 3$
B
$10 - \log_{e}(1 + e)$
C
$10 + \log_{e} 2$
D
$10 + \log_{e}(1 + e)$

Solution

(C) ધારો કે $n = [a]$,જ્યાં $n$ એ અઋણ પૂર્ણાંક છે. તો $a = n + \{a\}$,જ્યાં $0 \le \{a\} < 1$.
સંકલનને નીચે મુજબ વિભાજિત કરી શકાય:
$\int_{0}^{a} e^{x-[x]} dx = \sum_{k=0}^{n-1} \int_{k}^{k+1} e^{x-k} dx + \int_{n}^{a} e^{x-n} dx = 10e - 9$
સરવાળાની ગણતરી કરતા:
$\sum_{k=0}^{n-1} [e^{x-k}]_{k}^{k+1} = \sum_{k=0}^{n-1} (e^1 - e^0) = \sum_{k=0}^{n-1} (e - 1) = n(e - 1)$
બાકીના ભાગની ગણતરી કરતા:
$\int_{n}^{a} e^{x-n} dx = [e^{x-n}]_{n}^{a} = e^{a-n} - e^0 = e^{\{a\}} - 1$
આ બંનેને જોડતા:
$n(e - 1) + e^{\{a\}} - 1 = 10e - 9$
$ne - n + e^{\{a\}} - 1 = 10e - 10$
પદોની સરખામણી કરતા,આપણને $n = 10$ અને $e^{\{a\}} = 2$ મળે છે,તેથી $\{a\} = \log_{e} 2$.
આમ,$a = n + \{a\} = 10 + \log_{e} 2$.
358
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $a$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે જેથી વિધેય $f(x) = ax^2 + 6x - 15, x \in R$ એ $(-\infty, \frac{3}{4})$ માં વધતું અને $(\frac{3}{4}, \infty)$ માં ઘટતું વિધેય છે. તો વિધેય $g(x) = ax^2 - 6x + 15, x \in R$ માટે:
A
$x = -\frac{3}{4}$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ મૂલ્ય છે
B
$x = \frac{3}{4}$ આગળ સ્થાનિક મહત્તમ મૂલ્ય છે
C
$x = \frac{3}{4}$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ મૂલ્ય છે
D
$x = -\frac{3}{4}$ આગળ સ્થાનિક મહત્તમ મૂલ્ય છે

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = ax^2 + 6x - 15$.
$f'(x) = 2ax + 6$.
કારણ કે $f(x)$ એ $(-\infty, \frac{3}{4})$ માં વધતું અને $(\frac{3}{4}, \infty)$ માં ઘટતું વિધેય છે,તેથી ક્રાંતિક બિંદુ $x = \frac{3}{4}$ છે.
$x = \frac{3}{4}$ આગળ,$f'(x) = 0$,તેથી $2a(\frac{3}{4}) + 6 = 0 \Rightarrow \frac{3a}{2} = -6 \Rightarrow a = -4$.
હવે,$g(x) = ax^2 - 6x + 15$ ધ્યાનમાં લો. $a = -4$ મૂકતા,આપણને $g(x) = -4x^2 - 6x + 15$ મળે છે.
$g'(x) = -8x - 6$.
$g'(x) = 0$ લેતા,આપણને $-8x = 6 \Rightarrow x = -\frac{6}{8} = -\frac{3}{4}$ મળે છે.
સ્થાનિક મહત્તમ કે ન્યૂનતમ ચકાસવા માટે,આપણે દ્વિતીય વિકલિત કસોટીનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $g''(x) = -8$.
કારણ કે $g''(x) < 0$ છે,તેથી વિધેય $g(x)$ ને $x = -\frac{3}{4}$ આગળ સ્થાનિક મહત્તમ મૂલ્ય છે.
Solution diagram
359
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,જ્યાં
$a_{ij} = 1$,જો $i = j$
$a_{ij} = -x$,જો $|i - j| = 1$
$a_{ij} = 2x + 1$,અન્યથા
ધારો કે વિધેય $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \det(A)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. તો $f$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{20}{27}$
B
$-\frac{88}{27}$
C
$-\frac{20}{27}$
D
$\frac{88}{27}$

Solution

(B) શ્રેણિક $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \begin{bmatrix} 1 & -x & 2x+1 \\ -x & 1 & -x \\ 2x+1 & -x & 1 \end{bmatrix}$
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = 1(1 - x^2) + x(-x + x(2x+1)) + (2x+1)(x^2 - (2x+1))$
$|A| = 4x^3 - 4x^2 - 4x = f(x)$
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ શોધવા માટે,$f'(x) = 0$ લેતા:
$f'(x) = 12x^2 - 8x - 4 = 4(3x+1)(x-1) = 0$
તેથી,$x = 1$ અને $x = -\frac{1}{3}$.
આ બિંદુઓ પર $f(x)$ ની કિંમત શોધતા:
$f(1) = -4$ (ન્યૂનતમ કિંમત)
$f(-\frac{1}{3}) = \frac{20}{27}$ (મહત્તમ કિંમત)
મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો:
$-4 + \frac{20}{27} = -\frac{88}{27}$
360
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A=\left[\begin{array}{ll}2 & 3 \\ a & 0\end{array}\right], a \in R$ ને $P+Q$ તરીકે લખવામાં આવે છે,જ્યાં $P$ એ સંમિત શ્રેણિક છે અને $Q$ એ વિસંમિત શ્રેણિક છે. જો $\operatorname{det}(Q)=9$ હોય,તો $P$ ના નિશ્ચાયકના તમામ શક્ય મૂલ્યોના સરવાળાનું માન (modulus) કેટલું થાય?
A
$24$
B
$18$
C
$45$
D
$36$

Solution

(D) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ a & 0 \end{bmatrix}$.
કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ ને $A = P + Q$ તરીકે લખી શકાય,જ્યાં $P = \frac{A + A^T}{2}$ સંમિત છે અને $Q = \frac{A - A^T}{2}$ વિસંમિત છે.
$P = \frac{1}{2} \left( \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ a & 0 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 2 & a \\ 3 & 0 \end{bmatrix} \right) = \begin{bmatrix} 2 & \frac{3+a}{2} \\ \frac{3+a}{2} & 0 \end{bmatrix}$.
$Q = \frac{1}{2} \left( \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ a & 0 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 2 & a \\ 3 & 0 \end{bmatrix} \right) = \begin{bmatrix} 0 & \frac{3-a}{2} \\ \frac{a-3}{2} & 0 \end{bmatrix}$.
આપેલ છે $\operatorname{det}(Q) = 9$,તેથી $0 - \left( \frac{3-a}{2} \right) \left( \frac{a-3}{2} \right) = 9$.
$\Rightarrow \frac{(a-3)^2}{4} = 9 \Rightarrow (a-3)^2 = 36 \Rightarrow a-3 = \pm 6$.
આમ,$a = 9$ અથવા $a = -3$.
હવે,$\operatorname{det}(P) = 0 - \left( \frac{3+a}{2} \right)^2 = -\frac{(a+3)^2}{4}$.
$a = 9$ માટે,$\operatorname{det}(P) = -\frac{(9+3)^2}{4} = -\frac{144}{4} = -36$.
$a = -3$ માટે,$\operatorname{det}(P) = -\frac{(-3+3)^2}{4} = 0$.
$\operatorname{det}(P)$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો $-36 + 0 = -36$ છે.
સરવાળાનું માન $|-36| = 36$ થાય.
361
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $T$ એ ઉપવલય $E: x^{2}+4 y^{2}=5$ પર બિંદુ $P(1,1)$ આગળનો સ્પર્શક છે. જો સ્પર્શક $T$,ઉપવલય $E$,રેખાઓ $x=1$ અને $x=\sqrt{5}$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\alpha \sqrt{5}+\beta+\gamma \cos ^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{5}}\right)$ હોય,તો $|\alpha+\beta+\gamma|$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$1.25$
B
$5$
C
$4$
D
$20$

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $E: x^{2}+4 y^{2}=5$ છે. બિંદુ $P(1,1)$ આગળ સ્પર્શક $T$ નું સમીકરણ $x(1)+4y(1)=5$ એટલે કે $x+4y=5$ અથવા $y = \frac{5-x}{4}$ છે.
સ્પર્શક $T$,ઉપવલય $E$ અને રેખાઓ $x=1$ તથા $x=\sqrt{5}$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{1}^{\sqrt{5}} \left( \frac{5-x}{4} - \frac{\sqrt{5-x^{2}}}{2} \right) dx$
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = \left[ \frac{5x}{4} - \frac{x^{2}}{8} - \frac{1}{2} \left( \frac{x}{2} \sqrt{5-x^{2}} + \frac{5}{2} \sin^{-1} \left( \frac{x}{\sqrt{5}} \right) \right) \right]_{1}^{\sqrt{5}}$
$A = \left[ \frac{5x}{4} - \frac{x^{2}}{8} - \frac{x}{4} \sqrt{5-x^{2}} - \frac{5}{4} \sin^{-1} \left( \frac{x}{\sqrt{5}} \right) \right]_{1}^{\sqrt{5}}$
$x=\sqrt{5}$ માટે: $\frac{5\sqrt{5}}{4} - \frac{5}{8} - 0 - \frac{5}{4} \sin^{-1}(1) = \frac{10\sqrt{5}-5}{8} - \frac{5\pi}{8}$
$x=1$ માટે: $\frac{5}{4} - \frac{1}{8} - \frac{1}{4} \sqrt{4} - \frac{5}{4} \sin^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right) = \frac{10-1-4}{8} - \frac{5}{4} \sin^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right) = \frac{5}{8} - \frac{5}{4} \sin^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right)$
$\sin^{-1}(x) + \cos^{-1}(x) = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right) = \frac{\pi}{2} - \cos^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right)$ મળે.
$A = \left( \frac{10\sqrt{5}-5}{8} - \frac{5\pi}{8} \right) - \left( \frac{5}{8} - \frac{5}{4} \left( \frac{\pi}{2} - \cos^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right) \right) \right)$
$A = \frac{10\sqrt{5}-10}{8} - \frac{5\pi}{8} + \frac{5\pi}{8} - \frac{5}{4} \cos^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right) = \frac{5\sqrt{5}}{4} - \frac{5}{4} - \frac{5}{4} \cos^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right)$
આને $\alpha \sqrt{5} + \beta + \gamma \cos^{-1} \left( \frac{1}{\sqrt{5}} \right)$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = \frac{5}{4}$,$\beta = -\frac{5}{4}$,$\gamma = -\frac{5}{4}$ મળે.
$|\alpha + \beta + \gamma| = |\frac{5}{4} - \frac{5}{4} - \frac{5}{4}| = |-\frac{5}{4}| = 1.25$.
Solution diagram
362
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ સમાન માન ધરાવતા ત્રણ પરસ્પર લંબ સદિશો છે અને સદિશ $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}$ સાથે $\theta$ ખૂણે નમેલા છે. તો $36 \cos ^{2} 2 \theta$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે સદિશોનું માન $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = k$ છે. તેઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$\vec{a} \cdot \vec{b} = \vec{b} \cdot \vec{c} = \vec{c} \cdot \vec{a} = 0$ થાય.
ધારો કે $\vec{v} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$. તો $|\vec{v}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 3k^2$.
તેથી,$|\vec{v}| = \sqrt{3}k$.
$\vec{a}$ અને $\vec{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચે મુજબ મળે: $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{v}}{|\vec{a}| |\vec{v}|} = \frac{\vec{a} \cdot (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c})}{k \cdot \sqrt{3}k} = \frac{|\vec{a}|^2 + 0 + 0}{\sqrt{3}k^2} = \frac{k^2}{\sqrt{3}k^2} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આપણે $36 \cos^2 2\theta$ શોધવાનું છે. નિત્યસમ $\cos 2\theta = 2 \cos^2 \theta - 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cos 2\theta = 2(\frac{1}{\sqrt{3}})^2 - 1 = 2(\frac{1}{3}) - 1 = \frac{2}{3} - 1 = -\frac{1}{3}$ મળે.
તેથી,$36 \cos^2 2\theta = 36(-\frac{1}{3})^2 = 36(\frac{1}{9}) = 4$.
363
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P$ એ $(1,0,1), (1,-2,1)$ અને $(0,1,-2)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતું સમતલ છે. ધારો કે સદિશ $\vec{a} = \alpha \hat{i} + \beta \hat{j} + \gamma \hat{k}$ એવું છે કે જેથી $\vec{a}$ એ સમતલ $P$ ને સમાંતર છે,$(\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k})$ ને લંબ છે અને $\vec{a} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + 2 \hat{k}) = 2$ છે,તો $(\alpha - \beta + \gamma)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$81$
B
$84$
C
$89$
D
$18$

Solution

(A) સમતલ $P$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_P$ એ સમતલમાં રહેલા બે સદિશોના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે. ધારો કે $A=(1,0,1), B=(1,-2,1), C=(0,1,-2)$.
$\vec{AB} = (0, -2, 0)$
$\vec{AC} = (-1, 1, -3)$
$\vec{n}_P = \vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -2 & 0 \\ -1 & 1 & -3 \end{vmatrix} = 6\hat{i} - 2\hat{k} = 2(3\hat{i} - \hat{k})$.
$\vec{a}$ એ સમતલ $P$ ને સમાંતર હોવાથી,$\vec{a}$ એ $\vec{n}_P$ ને લંબ છે. વળી,$\vec{a}$ એ $\vec{v} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ ને પણ લંબ છે.
તેથી,$\vec{a} = k(\vec{n}_P \times \vec{v}) = k \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 0 & -1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = k(2\hat{i} - 10\hat{j} + 6\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}) = 2$,તેથી $k(2 - 10 + 12) = 2 \Rightarrow 4k = 2 \Rightarrow k = 1/2$.
આમ,$\vec{a} = \hat{i} - 5\hat{j} + 3\hat{k}$.
અહીં $\alpha = 1, \beta = -5, \gamma = 3$.
તેથી $(\alpha - \beta + \gamma)^2 = (1 - (-5) + 3)^2 = 9^2 = 81$.
364
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $a, b, c, d$ એ સામાન્ય તફાવત $\lambda$ સાથે સમાંતર શ્રેણીમાં છે. જો
$\left|\begin{array}{lll} x+a-c & x+b & x+a \\ x-1 & x+c & x+b \\ x-b+d & x+d & x+c \end{array}\right|=2$
હોય,તો $\lambda^{2}$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$4$
B
$1$
C
$9$
D
$16$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a, b, c, d$ એ સામાન્ય તફાવત $\lambda$ સાથે સમાંતર શ્રેણીમાં છે,તેથી $b = a + \lambda$,$c = a + 2\lambda$,અને $d = a + 3\lambda$ થાય.
આ કિંમતો નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$a - c = -2\lambda$,$b - d = -2\lambda$,$d - b = 2\lambda$,$c - b = \lambda$,$d - c = \lambda$.
નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{lll} x-2\lambda & x+b & x+a \\ x-1 & x+c & x+b \\ x+2\lambda & x+d & x+c \end{array}\right| = 2$ છે.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \rightarrow C_2 - C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{lll} x-2\lambda & \lambda & x+a \\ x-1 & \lambda & x+b \\ x+2\lambda & \lambda & x+c \end{array}\right| = 2$.
$C_2$ માંથી $\lambda$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = \lambda \left|\begin{array}{lll} x-2\lambda & 1 & x+a \\ x-1 & 1 & x+b \\ x+2\lambda & 1 & x+c \end{array}\right| = 2$.
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \lambda \left|\begin{array}{lll} x-2\lambda & 1 & x+a \\ 2\lambda-1 & 0 & \lambda \\ 4\lambda & 0 & 2\lambda \end{array}\right| = 2$.
$C_2$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = \lambda \cdot (-1) \cdot ((2\lambda-1)(2\lambda) - (4\lambda)(\lambda)) = 2$.
$\Delta = -\lambda \cdot (4\lambda^2 - 2\lambda - 4\lambda^2) = 2$.
$\Delta = -\lambda \cdot (-2\lambda) = 2\lambda^2 = 2$.
તેથી,$\lambda^2 = 1$.
365
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો રેખાઓ $\vec{r}_{1}=\alpha \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}+\lambda(\hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k}), \lambda \in R, \alpha>0$ અને $\vec{r}_{2}=-4 \hat{i}-\hat{k}+\mu(3 \hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k}), \mu \in R$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $9$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$21$
B
$4$
C
$66$
D
$6$

Solution

(D) બે રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a}_1 + \lambda \vec{b}_1$ અને $\vec{r} = \vec{a}_2 + \mu \vec{b}_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\vec{a}_1 = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$,$\vec{b}_1 = \hat{i} - 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$,$\vec{a}_2 = -4 \hat{i} - \hat{k}$,અને $\vec{b}_2 = 3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 3 & -2 & -2 \end{vmatrix} = 8 \hat{i} + 8 \hat{j} + 4 \hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{8^2 + 8^2 + 4^2} = 12$ થાય.
હવે,$\vec{a}_2 - \vec{a}_1 = (-4 - \alpha) \hat{i} - 2 \hat{j} - 3 \hat{k}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $9 = \frac{|((-4 - \alpha) \hat{i} - 2 \hat{j} - 3 \hat{k}) \cdot (8 \hat{i} + 8 \hat{j} + 4 \hat{k})|}{12}$ છે.
$108 = |-32 - 8\alpha - 28| = |-60 - 8\alpha|$.
$\alpha > 0$ હોવાથી,$60 + 8\alpha = 108 \implies 8\alpha = 48 \implies \alpha = 6$.
366
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $B = 7A^{20} - 20A^{7} + 2I$,જ્યાં $I$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે. જો $B = [b_{ij}]$ હોય,તો $b_{13}$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$810$
B
$910$
C
$485$
D
$353$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = I + C$,જ્યાં $I = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $C = \begin{bmatrix} 0 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$I$ અને $C$ ક્રમનો વિનિમય કરે છે,તેથી દ્વિપદી વિસ્તરણ $(I+C)^n = I + nC + \frac{n(n-1)}{2}C^2$ નો ઉપયોગ કરતા.
અહીં $C^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ અને $C^3 = O$ છે.
તેથી,$A^n = (I+C)^n = I + nC + \frac{n(n-1)}{2}C^2$.
$b_{13}$ એ $B = 7A^{20} - 20A^7 + 2I$ ના પ્રથમ હાર અને ત્રીજા સ્તંભનો ઘટક છે.
$I$ નો $(1,3)$ ઘટક $0$ છે,$C$ નો $(1,3)$ ઘટક $0$ છે,અને $C^2$ નો $(1,3)$ ઘટક $1$ છે.
તેથી,$A^n$ નો $(1,3)$ ઘટક $\frac{n(n-1)}{2}$ થાય.
$b_{13} = 7 \times \left( \frac{20 \times 19}{2} \right) - 20 \times \left( \frac{7 \times 6}{2} \right) + 2(0)$.
$b_{13} = 7 \times 190 - 20 \times 21 = 1330 - 420 = 910$.
367
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
રેખાઓ $x = ay - 1 = z - 2$ અને $x = 3y - 2 = bz - 2$ $(ab \neq 0)$ સમતલીય છે,જો:
A
$b = 1, a \in R - \{0\}$
B
$a = 2, b = 3$
C
$a = 2, b = 2$
D
$a = 1, b \in R - \{0\}$

Solution

(A) પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને સંમિત સ્વરૂપમાં ફરીથી લખો:
રેખા $1$: $x = ay - 1 = z - 2$ બિંદુ $P_1(-1, 0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા સદિશ $\vec{v_1} = a\hat{i} + \hat{j} + a\hat{k}$ છે.
રેખા $2$: $x = 3y - 2 = bz - 2$ બિંદુ $P_2(-2, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા સદિશ $\vec{v_2} = 3\hat{i} + \hat{j} + \frac{3}{b}\hat{k}$ છે.
રેખાઓ સમતલીય હોવા માટે,બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને બે દિશા સદિશોનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $(\vec{P_2P_1}) \cdot (\vec{v_1} \times \vec{v_2}) = 0$.
$\vec{P_2P_1} = (-1 - (-2))\hat{i} + (0 - 0)\hat{j} + (1 - 0)\hat{k} = \hat{i} + \hat{k}$.
નિશ્ચાયક છે:
$\left|\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1 \\ a & 1 & a \\ 3 & 1 & 3/b \end{array}\right| = 0$
$1(\frac{3}{b} - a) - 0 + 1(a - 3) = 0$
$\frac{3}{b} - a + a - 3 = 0 \Rightarrow \frac{3}{b} = 3 \Rightarrow b = 1$.
આમ,$b = 1, a \in R - \{0\}$.
Solution diagram
368
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો સંકર સંખ્યા $(1-\cos \theta+2 i \sin \theta)^{-1}$ નો વાસ્તવિક ભાગ $\theta \in(0, \pi)$ માટે $\frac{1}{5}$ હોય,તો સંકલન $\int_{0}^{\theta} \sin x \,dx$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$2$
B
$-1$
C
$0$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે $z = (1 - \cos \theta + 2i \sin \theta)^{-1} = \frac{1}{(1 - \cos \theta) + 2i \sin \theta}$.
અંશ અને છેદને અનુબદ્ધ $((1 - \cos \theta) - 2i \sin \theta)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1 - \cos \theta) - 2i \sin \theta}{(1 - \cos \theta)^2 + 4 \sin^2 \theta}$.
વાસ્તવિક ભાગ $\text{Re}(z) = \frac{1 - \cos \theta}{(1 - \cos \theta)^2 + 4 \sin^2 \theta} = \frac{1}{5}$.
$1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$ અને $\sin \theta = 2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\text{Re}(z) = \frac{2 \sin^2 \frac{\theta}{2}}{4 \sin^4 \frac{\theta}{2} + 16 \sin^2 \frac{\theta}{2} \cos^2 \frac{\theta}{2}} = \frac{1}{2(\sin^2 \frac{\theta}{2} + 4 \cos^2 \frac{\theta}{2})} = \frac{1}{5}$.
તેથી,$2(\sin^2 \frac{\theta}{2} + 4 \cos^2 \frac{\theta}{2}) = 5 \implies 2(1 + 3 \cos^2 \frac{\theta}{2}) = 5 \implies \cos^2 \frac{\theta}{2} = \frac{1}{2}$.
$\theta \in (0, \pi)$ હોવાથી,$\theta = \frac{\pi}{2}$ મળે.
અંતે,$\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin x \,dx = [-\cos x]_{0}^{\frac{\pi}{2}} = 1$.
369
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
ત્રિકોણ $ABC$ માં,જો $|\overrightarrow{BC}|=3$,$|\overrightarrow{AC}|=5$,અને $|\overrightarrow{BA}|=7$ હોય,તો સદિશ $\overrightarrow{BA}$ નો સદિશ $\overrightarrow{BC}$ પરનો પ્રક્ષેપ કેટલો થાય?
A
$\frac{11}{2}$
B
$\frac{13}{2}$
C
$\frac{19}{2}$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = \overrightarrow{BC}$,$\vec{b} = \overrightarrow{AC}$,અને $\vec{c} = \overrightarrow{BA}$.
આપેલ છે કે $|\vec{a}| = 3$,$|\vec{b}| = 5$,અને $|\vec{c}| = 7$.
ત્રિકોણ $ABC$ માં,શિરોબિંદુ $B$ પાસે કોસાઇનના નિયમ મુજબ:
$|\overrightarrow{AC}|^2 = |\overrightarrow{BA}|^2 + |\overrightarrow{BC}|^2 - 2 |\overrightarrow{BA}| |\overrightarrow{BC}| \cos(\angle ABC)$
$5^2 = 7^2 + 3^2 - 2(7)(3) \cos(\angle ABC)$
$25 = 49 + 9 - 42 \cos(\angle ABC)$
$25 = 58 - 42 \cos(\angle ABC)$
$42 \cos(\angle ABC) = 58 - 25 = 33$
$\cos(\angle ABC) = \frac{33}{42} = \frac{11}{14}$.
સદિશ $\overrightarrow{BA}$ નો સદિશ $\overrightarrow{BC}$ પરનો પ્રક્ષેપ $|\overrightarrow{BA}| \cos(\angle ABC)$ દ્વારા મળે છે.
પ્રક્ષેપ $= 7 \times \frac{11}{14} = \frac{11}{2}$.
Solution diagram
370
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A, B$ અને $C$ ત્રણ ઘટનાઓ એવી છે કે $A$ અને $B$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને તેની સંભાવના $(1-k)$ છે,$B$ અને $C$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને તેની સંભાવના $(1-2k)$ છે,$C$ અને $A$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને તેની સંભાવના $(1-k)$ છે અને $A, B$ અને $C$ ત્રણેય એકસાથે બને તેની સંભાવના $k^2$ છે,જ્યાં $0 < k < 1$. તો $A, B$ અને $C$ માંથી ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બને તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{2}$ કરતા વધારે
B
$\frac{1}{4}$ કરતા વધારે પણ $\frac{1}{2}$ કરતા ઓછી
C
બરાબર $\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{8}$ કરતા વધારે પણ $\frac{1}{4}$ કરતા ઓછી
371
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$\tan \left(2 \tan ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)\right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{-291}{76}$
B
$\frac{-181}{69}$
C
$\frac{151}{63}$
D
$\frac{220}{21}$

Solution

(D) ધારો કે $\alpha = \tan^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$ અને $\beta = \sin^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)$.
આપણે $\tan(2\alpha + \beta)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
પ્રથમ,$\beta$ ને $\tan^{-1}$ સ્વરૂપમાં ફેરવો: $\sin \beta = \frac{5}{13}$ હોવાથી,$\tan \beta = \frac{5}{\sqrt{13^2 - 5^2}} = \frac{5}{12}$. તેથી,$\beta = \tan^{-1}\left(\frac{5}{12}\right)$.
હવે,$2\alpha = 2\tan^{-1}\left(\frac{3}{5}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{2 \cdot \frac{3}{5}}{1 - (\frac{3}{5})^2}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{6/5}{1 - 9/25}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{6/5}{16/25}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{6}{5} \cdot \frac{25}{16}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{15}{8}\right)$.
હવે આપણે $\tan(2\alpha + \beta) = \tan\left(\tan^{-1}\left(\frac{15}{8}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{5}{12}\right)\right)$ શોધવાનું છે.
સૂત્ર $\tan^{-1} x + \tan^{-1} y = \tan^{-1}\left(\frac{x+y}{1-xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \tan\left(\tan^{-1}\left(\frac{\frac{15}{8} + \frac{5}{12}}{1 - \frac{15}{8} \cdot \frac{5}{12}}\right)\right) = \frac{\frac{45+10}{24}}{1 - \frac{75}{96}} = \frac{55/24}{21/96} = \frac{55}{24} \cdot \frac{96}{21} = \frac{55 \cdot 4}{21} = \frac{220}{21}$.
372
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R - \{\frac{\alpha}{6}\} \rightarrow R$ એ $f(x) = \frac{5x + 3}{6x - \alpha}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. તો $\alpha$ ની કઈ કિંમત માટે $(f \circ f)(x) = x$,તમામ $x \in R - \{\frac{\alpha}{6}\}$ માટે થાય?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{5x + 3}{6x - \alpha}$.
$(f \circ f)(x) = x$ માટે,વિધેય $f$ એ તેનું પોતાનું વ્યસ્ત વિધેય હોવું જોઈએ,એટલે કે $f(x) = f^{-1}(x)$.
ધારો કે $y = f(x) = \frac{5x + 3}{6x - \alpha}$.
તેથી $y(6x - \alpha) = 5x + 3$.
$6xy - \alpha y = 5x + 3$.
$6xy - 5x = \alpha y + 3$.
$x(6y - 5) = \alpha y + 3$.
$x = \frac{\alpha y + 3}{6y - 5}$.
આમ,$f^{-1}(x) = \frac{\alpha x + 3}{6x - 5}$.
કારણ કે $f(x) = f^{-1}(x)$,તેથી $\frac{5x + 3}{6x - \alpha} = \frac{\alpha x + 3}{6x - 5}$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $\alpha = 5$ મળે છે.
373
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના બરાબર મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે,તો સંકલન $\int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} [[x] - \sin x] \, dx$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$\pi$
C
$1$
D
$-\pi$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} [[x] - \sin x] \, dx$.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) \, dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = 0$:
$I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} [[-x] - \sin(-x)] \, dx = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} [[-x] + \sin x] \, dx$.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} ([[x] - \sin x] + [[-x] + \sin x]) \, dx$.
ગુણધર્મ $[y] + [-y] = -1$ (જ્યારે $y$ પૂર્ણાંક ન હોય) નો ઉપયોગ કરતા,સંકલનનું મૂલ્ય $-2$ મળે છે.
$2I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} (-2) \, dx = -2 [x]_{-\pi/2}^{\pi/2} = -2(\pi) = -2\pi$.
તેથી,$I = -\pi$.
374
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ સમીકરણ $\frac{dy}{dx}-|A|=0$ નું સમાધાન કરે છે,તમામ $x>0$ માટે,જ્યાં $A=\begin{bmatrix} y & \sin x & 1 \\ 0 & -1 & 1 \\ 2 & 0 & \frac{1}{x} \end{bmatrix}$ છે. જો $y(\pi)=\pi+2$ હોય,તો $y\left(\frac{\pi}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}-\frac{4}{\pi}$
B
$\frac{\pi}{2}+\frac{4}{\pi}$
C
$\frac{\pi}{2}-\frac{1}{\pi}$
D
$\frac{\pi}{2}+\frac{1}{\pi}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરો:
$|A| = y(-1 \cdot \frac{1}{x} - 0) - \sin x(0 \cdot \frac{1}{x} - 2) + 1(0 \cdot 0 - 2(-1))$
$|A| = -\frac{y}{x} + 2 \sin x + 2$
આપેલ છે કે $\frac{dy}{dx} - |A| = 0$,તેથી $\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{x} + 2 \sin x + 2$,જે $\frac{dy}{dx} + \frac{y}{x} = 2 \sin x + 2$ માં ફેરવાય છે.
આ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = \frac{1}{x}$ અને $Q = 2 \sin x + 2$ છે.
ઇન્ટિગ્રેટિંગ ફેક્ટર $I.F. = e^{\int \frac{1}{x} dx} = e^{\ln x} = x$.
સામાન્ય ઉકેલ $y \cdot I.F. = \int Q \cdot I.F. dx + C$ છે.
$yx = \int x(2 \sin x + 2) dx = 2 \int x \sin x dx + \int 2x dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int x \sin x dx = -x \cos x + \sin x$,તેથી:
$yx = 2(-x \cos x + \sin x) + x^2 + C = x^2 - 2x \cos x + 2 \sin x + C$.
$y(\pi) = \pi + 2$ આપેલ છે,$x = \pi$ મૂકતા:
$(\pi + 2)\pi = \pi^2 - 2\pi \cos(\pi) + 2 \sin(\pi) + C$
$\pi^2 + 2\pi = \pi^2 + 2\pi + C \Rightarrow C = 0$.
આમ,$yx = x^2 - 2x \cos x + 2 \sin x$.
$x = \frac{\pi}{2}$ માટે:
$y(\frac{\pi}{2}) \cdot \frac{\pi}{2} = (\frac{\pi}{2})^2 - 2(\frac{\pi}{2}) \cos(\frac{\pi}{2}) + 2 \sin(\frac{\pi}{2})$
$y(\frac{\pi}{2}) \cdot \frac{\pi}{2} = \frac{\pi^2}{4} + 2$.
$y(\frac{\pi}{2}) = \frac{\pi}{2} + \frac{4}{\pi}$.
375
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$f: R \rightarrow R$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત બે વાર વિકલનીય વિધેય $f(x)=x^{3}-3 x^{2}-\frac{3 f^{\prime \prime}(2)}{2} x+f^{\prime \prime}(1)$ માટે તમામ સ્થાનિક ન્યૂનતમ મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-22$
B
$0$
C
$-27$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x)=x^{3}-3 x^{2}-\frac{3}{2} f^{\prime \prime}(2) x+f^{\prime \prime}(1) \quad \dots(i)$
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f^{\prime}(x)=3 x^{2}-6 x-\frac{3}{2} f^{\prime \prime}(2) \quad \dots(ii)$
$f^{\prime \prime}(x)=6 x-6 \quad \dots(iii)$
$(iii)$ પરથી,$f^{\prime \prime}(2)=6(2)-6=6$ અને $f^{\prime \prime}(1)=6(1)-6=0$.
$f^{\prime \prime}(2)=6$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$f^{\prime}(x)=3 x^{2}-6 x-\frac{3}{2}(6) = 3 x^{2}-6 x-9$.
સ્થાનિક બિંદુઓ માટે $f^{\prime}(x)=0$ લેતા:
$3(x^{2}-2 x-3)=0 \Rightarrow 3(x-3)(x+1)=0 \Rightarrow x=3, -1$.
દ્વિતીય વિકલિત કસોટીનો ઉપયોગ કરતા:
$f^{\prime \prime}(-1)=6(-1)-6=-12 < 0$ (સ્થાનિક મહત્તમ $x=-1$ પર).
$f^{\prime \prime}(3)=6(3)-6=12 > 0$ (સ્થાનિક ન્યૂનતમ $x=3$ પર).
$f^{\prime \prime}(2)=6$ અને $f^{\prime \prime}(1)=0$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$f(x)=x^{3}-3 x^{2}-9 x$.
સ્થાનિક ન્યૂનતમ મૂલ્ય $f(3)=3^{3}-3(3^{2})-9(3) = 27-27-27 = -27$ છે.
376
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ
$3x - y + 4z = 3$
$x + 2y - 3z = -2$
$6x + 5y + kz = -3$
ને અનંત ઉકેલો હોય,તેવી $k \in R$ ની કિંમત છે:
A
$3$
B
$-3$
C
$5$
D
$-5$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $D = 0$.
$D = \begin{vmatrix} 3 & -1 & 4 \\ 1 & 2 & -3 \\ 6 & 5 & k \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$3(2k - (-15)) - (-1)(k - (-18)) + 4(5 - 12) = 0$
$3(2k + 15) + 1(k + 18) + 4(-7) = 0$
$6k + 45 + k + 18 - 28 = 0$
$7k + 35 = 0$
$7k = -35$
$k = -5$
$k = -5$ માટે સુસંગતતા તપાસતા:
$3x - y + 4z = 3$ $(i)$
$x + 2y - 3z = -2$ $(ii)$
$6x + 5y - 5z = -3$ $(iii)$
$(i) \times 2 - (ii)$ લેતા: $6x - 2y + 8z - (x + 2y - 3z) = 6 - (-2) \Rightarrow 5x - 4y + 11z = 8$. આ દર્શાવે છે કે $k = -5$ માટે સંહતિ સુસંગત છે અને અનંત ઉકેલો ધરાવે છે.
377
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $g(t) = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos \left(\frac{\pi}{4} t + f(x)\right) \, dx$,જ્યાં $f(x) = \log_e \left(x + \sqrt{x^2 + 1}\right)$,$x \in R$. તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$g(1) + g(0) = 0$
B
$g(1) = \sqrt{2} g(0)$
C
$g(1) = g(0)$
D
$\sqrt{2} g(1) = g(0)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = \log_e \left(x + \sqrt{x^2 + 1}\right)$. નોંધો કે $f(-x) = \log_e \left(-x + \sqrt{x^2 + 1}\right) = \log_e \left(\frac{1}{\sqrt{x^2 + 1} + x}\right) = -f(x)$. આમ,$f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
$g(t) = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos \left(\frac{\pi}{4} t + f(x)\right) \, dx = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \left[ \cos \left(\frac{\pi}{4} t\right) \cos(f(x)) - \sin \left(\frac{\pi}{4} t\right) \sin(f(x)) \right] \, dx$.
$f(x)$ અયુગ્મ હોવાથી,$\cos(f(x))$ એ યુગ્મ વિધેય છે અને $\sin(f(x))$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
તેથી,$\int_{-\pi/2}^{\pi/2} \sin \left(\frac{\pi}{4} t\right) \sin(f(x)) \, dx = 0$.
તેથી,$g(t) = \cos \left(\frac{\pi}{4} t\right) \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos(f(x)) \, dx$.
ધારો કે $C = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos(f(x)) \, dx$. તો $g(t) = C \cos \left(\frac{\pi}{4} t\right)$.
$g(1) = C \cos \left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{C}{\sqrt{2}}$ અને $g(0) = C \cos(0) = C$.
આમ,$g(1) = \frac{g(0)}{\sqrt{2}}$,જેનો અર્થ છે કે $\sqrt{2} g(1) = g(0)$.
378
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
રેખા $L$ ધ્યાનમાં લો જેનું સમીકરણ $\frac{x-3}{2}=\frac{y-1}{1}=\frac{z-2}{1}$ છે. ધારો કે $Q$ એ બિંદુ $P_0(2,3,-1)$ નું રેખા $L$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ છે. ધારો કે સમતલ $P$ એવું છે કે તે $Q$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $L$ એ સમતલ $P$ ને લંબ છે. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ સમતલ $P$ પર છે?
A
$(1,2,2)$
B
$(-1,1,2)$
C
$(1,1,1)$
D
$(1,1,2)$

Solution

(A) રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x-3}{2}=\frac{y-1}{1}=\frac{z-2}{1} = k$ છે. રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2k+3, k+1, k+2)$ છે.
ધારો કે $P_0 = (2,3,-1)$. બિંદુ $P_0$ થી રેખા $L$ પરના લંબપાદ $M$ માટે સદિશ $\vec{P_0M} = (2k+3-2, k+1-3, k+2+1) = (2k+1, k-2, k+3)$ છે.
$\vec{P_0M}$ એ રેખા $L$ ના દિશા સદિશ $\vec{v} = (2,1,1)$ ને લંબ હોવાથી,$2(2k+1) + 1(k-2) + 1(k+3) = 0$ મળે.
$4k+2 + k-2 + k+3 = 0 \implies 6k+3 = 0 \implies k = -1/2$.
તેથી,$M = (2(-1/2)+3, -1/2+1, -1/2+2) = (2, 1/2, 3/2)$.
$M$ એ $P_0Q$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,જો $Q = (x,y,z)$ હોય,તો $\frac{x+2}{2} = 2, \frac{y+3}{2} = 1/2, \frac{z-1}{2} = 3/2$.
$x+2 = 4 \implies x=2$; $y+3 = 1 \implies y=-2$; $z-1 = 3 \implies z=4$. તેથી $Q = (2, -2, 4)$.
સમતલ $P$ એ રેખા $L$ ને લંબ છે,તેથી તેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2,1,1)$ છે.
$Q(2, -2, 4)$ માંથી પસાર થતા સમતલ $P$ નું સમીકરણ $2(x-2) + 1(y+2) + 1(z-4) = 0$ છે.
$2x - 4 + y + 2 + z - 4 = 0 \implies 2x + y + z - 6 = 0$.
વિકલ્પો તપાસતા: $(1,2,2)$ માટે,$2(1) + 2 + 2 - 6 = 2+2+2-6 = 0$. તેથી,$(1,2,2)$ સમતલ પર છે.
379
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x)=x+1$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $\lim _{n \rightarrow \infty} \frac{1}{n}\left[f(0)+f\left(\frac{5}{n}\right)+f\left(\frac{10}{n}\right)+\ldots+f\left(\frac{5(n-1)}{n}\right)\right]$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{7}{2}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ એ રીમાન સરવાળાના સ્વરૂપમાં છે: $\lim _{n \rightarrow \infty} \frac{1}{n} \sum_{r=0}^{n-1} f\left(\frac{5r}{n}\right)$.
આને નિશ્ચિત સંકલન તરીકે દર્શાવી શકાય: $I = \int_{0}^{1} f(5x) \,dx$.
$f(x) = x+1$ મૂકતા,આપણને $f(5x) = 5x+1$ મળે છે.
તેથી,$I = \int_{0}^{1} (5x+1) \,dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા: $I = \left[ \frac{5x^2}{2} + x \right]_{0}^{1}$.
$I = \left( \frac{5(1)^2}{2} + 1 \right) - (0) = \frac{5}{2} + 1 = \frac{7}{2}$.
380
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક વક્ર $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\cos \left(\frac{1}{2} \cos ^{-1}\left(e^{-x}\right)\right) d x=\sqrt{e^{2 x}-1} \,d y$ નો ઉકેલ છે. જો તે $y$-અક્ષને $y=-1$ પર છેદે છે,અને વક્રનું $x$-અક્ષ સાથેનું છેદબિંદુ $(\alpha, 0)$ હોય,તો $e^{\alpha}$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\cos \left(\frac{1}{2} \cos ^{-1}\left(e^{-x}\right)\right) d x=\sqrt{e^{2 x}-1} \,d y$.
ધારો કે $\cos ^{-1}\left(e^{-x}\right)=\theta$,જ્યાં $\theta \in[0, \pi]$.
તેથી $\cos \theta = e^{-x}$. નિત્યસમ $\cos \theta = 2 \cos^2 \frac{\theta}{2} - 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$2 \cos^2 \frac{\theta}{2} = 1 + e^{-x} = \frac{e^x + 1}{e^x}$.
આમ,$\cos \frac{\theta}{2} = \sqrt{\frac{e^x + 1}{2e^x}}$.
આ કિંમત વિકલ સમીકરણમાં મૂકતા: $\sqrt{\frac{e^x + 1}{2e^x}} dx = \sqrt{e^{2x} - 1} dy$.
કારણ કે $\sqrt{e^{2x} - 1} = \sqrt{(e^x - 1)(e^x + 1)}$,આપણને મળે $\sqrt{\frac{e^x + 1}{2e^x}} dx = \sqrt{e^x - 1} \sqrt{e^x + 1} dy$.
$\sqrt{e^x + 1}$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{\sqrt{2e^x}} dx = \sqrt{e^x - 1} dy$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{dx}{\sqrt{2} \sqrt{e^x(e^x - 1)}} = dy$ થાય.
ધારો કે $e^x = t$,તો $e^x dx = dt \Rightarrow dx = \frac{dt}{t}$.
તેથી,$\int \frac{dt}{\sqrt{2} t \sqrt{t(t-1)}} = \int dy$.
ધારો કે $t = \frac{1}{z}$,તો $dt = -\frac{1}{z^2} dz$.
કિંમત મૂકતા: $\int \frac{-dz/z^2}{\sqrt{2} (1/z) \sqrt{1/z^2 - 1/z}} = \int dy \Rightarrow -\int \frac{dz}{\sqrt{2} \sqrt{1-z}} = y + C$.
સંકલન કરતા: $\sqrt{2} \sqrt{1-z} = y + C \Rightarrow \sqrt{2} \sqrt{1 - e^{-x}} = y + C$.
$x=0, y=-1$ માટે: $\sqrt{2} \sqrt{1 - 1} = -1 + C \Rightarrow C = 1$.
તેથી,$\sqrt{2} \sqrt{1 - e^{-x}} = y + 1$.
$x$-અક્ષ પરના છેદબિંદુ $(\alpha, 0)$ માટે,$y=0$ મૂકતા: $\sqrt{2} \sqrt{1 - e^{-\alpha}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $2(1 - e^{-\alpha}) = 1 \Rightarrow 1 - e^{-\alpha} = \frac{1}{2} \Rightarrow e^{-\alpha} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$e^{\alpha} = 2$.
381
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક વિધેય $g:[0,4] \rightarrow R$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે:
$g(x) = \begin{cases} \max_{0 \leq t \leq x} \{t^3 - 6t^2 + 9t - 3\} & , 0 \leq x \leq 3 \\ 4 - x & , 3 < x \leq 4 \end{cases}$
તો અંતરાલ $(0,4)$ માં એવા બિંદુઓની સંખ્યા શોધો જ્યાં $g(x)$ વિકલનીય નથી.
A
$5$
B
$3$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $f(t) = t^3 - 6t^2 + 9t - 3$.
તેથી $f'(t) = 3t^2 - 12t + 9 = 3(t-1)(t-3)$.
ક્રાંતિક બિંદુઓ $t=1$ અને $t=3$ છે.
$f(0) = -3$,$f(1) = 1 - 6 + 9 - 3 = 1$,અને $f(3) = 27 - 54 + 27 - 3 = -3$.
$0 \leq x \leq 1$ માટે,$f(t)$ વધતું વિધેય છે,તેથી $\max_{0 \leq t \leq x} f(t) = f(x)$.
$1 < x \leq 3$ માટે,$[0, x]$ પર $f(t)$ ની મહત્તમ કિંમત $f(1) = 1$ છે.
આમ,$g(x) = \begin{cases} x^3 - 6x^2 + 9x - 3 & , 0 \leq x \leq 1 \\ 1 & , 1 < x \leq 3 \\ 4 - x & , 3 < x \leq 4 \end{cases}$.
હવે વિકલનીયતા તપાસીએ:
$x=1$ આગળ: $g'(1^-) = f'(1) = 0$ અને $g'(1^+) = 0$. તેથી $g(x)$ એ $x=1$ આગળ વિકલનીય છે.
$x=3$ આગળ: $g(3^-) = 1$ અને $g(3^+) = 4-3 = 1$. $g(x)$ એ $x=3$ આગળ સતત છે.
$g'(3^-) = 0$ અને $g'(3^+) = -1$. કારણ કે $g'(3^-) \neq g'(3^+)$,તેથી $g(x)$ એ $x=3$ આગળ વિકલનીય નથી.
આમ,અંતરાલ $(0,4)$ માં માત્ર $1$ બિંદુ એવું છે જ્યાં $g(x)$ વિકલનીય નથી.
Solution diagram
382
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,જ્યાં $a_{ij} = \begin{cases} (-1)^{j-i} & \text{જો } i < j \\ 2 & \text{જો } i = j \\ (-1)^{i+j} & \text{જો } i > j \end{cases}$ છે. તો $\det(3 \operatorname{Adj}(2 A^{-1}))$ ની કિંમત શોધો.
A
$126$
B
$12$
C
$144$
D
$108$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,આપેલી શરતોના આધારે શ્રેણિક $A$ ની રચના કરીએ:
$i=1, j=2$ માટે: $i < j \implies a_{12} = (-1)^{2-1} = -1$
$i=1, j=3$ માટે: $i < j \implies a_{13} = (-1)^{3-1} = 1$
$i=2, j=1$ માટે: $i > j \implies a_{21} = (-1)^{2+1} = -1$
$i=2, j=3$ માટે: $i < j \implies a_{23} = (-1)^{3-2} = -1$
$i=3, j=1$ માટે: $i > j \implies a_{31} = (-1)^{3+1} = 1$
$i=3, j=2$ માટે: $i > j \implies a_{32} = (-1)^{3+2} = -1$
વિકર્ણ ઘટકો $a_{ii} = 2$ છે.
આમ,$A = \begin{bmatrix} 2 & -1 & 1 \\ -1 & 2 & -1 \\ 1 & -1 & 2 \end{bmatrix}$.
નિશ્ચાયક $|A| = 2(4-1) - (-1)(-2+1) + 1(1-2) = 2(3) - 1 - 1 = 6 - 2 = 4$.
આપણે $\det(3 \operatorname{Adj}(2 A^{-1}))$ શોધવાનું છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા: $n \times n$ શ્રેણિક માટે $|kM| = k^n |M|$ અને $|\operatorname{Adj}(M)| = |M|^{n-1}$.
અહીં $n=3$ છે,તેથી $|3 \operatorname{Adj}(2 A^{-1})| = 3^3 |\operatorname{Adj}(2 A^{-1})| = 27 |2 A^{-1}|^{3-1} = 27 |2 A^{-1}|^2$.
કારણ કે $|2 A^{-1}| = 2^3 |A^{-1}| = 8 \cdot \frac{1}{|A|} = \frac{8}{4} = 2$.
તેથી,$|3 \operatorname{Adj}(2 A^{-1})| = 27 \cdot (2)^2 = 27 \cdot 4 = 108$.
383
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$p > 0$ માટે,સદિશ $\vec{v}_{2} = 2 \hat{i} + (p + 1) \hat{j}$ એ સદિશ $\vec{v}_{1} = \sqrt{3} p \hat{i} + \hat{j}$ ને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $\theta$ ખૂણે ફેરવીને મેળવવામાં આવે છે. જો $\tan \theta = \frac{(\alpha \sqrt{3} - 2)}{4 \sqrt{3} + 3}$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ છે $\vec{v}_{1} = \sqrt{3} p \hat{i} + \hat{j}$ અને $\vec{v}_{2} = 2 \hat{i} + (p + 1) \hat{j}$.
પરિભ્રમણ સદિશનું માન જાળવી રાખે છે,તેથી $|\vec{v}_{1}| = |\vec{v}_{2}|$.
$(\sqrt{3}p)^2 + 1^2 = 2^2 + (p + 1)^2$
$3p^2 + 1 = 4 + p^2 + 2p + 1$
$2p^2 - 2p - 4 = 0 \Rightarrow p^2 - p - 2 = 0$.
$p$ માટે ઉકેલતા,$(p - 2)(p + 1) = 0$. $p > 0$ હોવાથી,$p = 2$.
આમ,$\vec{v}_{1} = 2\sqrt{3} \hat{i} + \hat{j}$ અને $\vec{v}_{2} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j}$.
$|\vec{v}_{1}| = \sqrt{13}$ અને $|\vec{v}_{2}| = \sqrt{13}$.
$\vec{v}_{1} \cdot \vec{v}_{2} = |\vec{v}_{1}| |\vec{v}_{2}| \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$(2\sqrt{3})(2) + (1)(3) = 13 \cos \theta$.
$4\sqrt{3} + 3 = 13 \cos \theta \Rightarrow \cos \theta = \frac{4\sqrt{3} + 3}{13}$.
$\sin \theta = \frac{6\sqrt{3} - 2}{13}$ મળે છે.
$\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} = \frac{6\sqrt{3} - 2}{4\sqrt{3} + 3}$.
$\frac{\alpha \sqrt{3} - 2}{4\sqrt{3} + 3}$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 6$ મળે છે.
384
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} -\frac{4}{3}x^3 + 2x^2 + 3x, & x > 0 \\ 3xe^x, & x \leq 0 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. તો $f$ એ કયા અંતરાલમાં વધતું વિધેય છે?
A
$\left(-1, \frac{3}{2}\right)$
B
$\left(-\frac{1}{2}, 2\right)$
C
$(0, 2)$
D
$(-3, -1)$

Solution

(A) $x > 0$ માટે,$f'(x) = -4x^2 + 4x + 3$.
$f'(x) > 0$ લેતા,આપણને $-4x^2 + 4x + 3 > 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $4x^2 - 4x - 3 < 0$.
અવયવ પાડતા $(2x - 3)(2x + 1) < 0$ મળે,તેથી $x \in \left(-\frac{1}{2}, \frac{3}{2}\right)$.
$x > 0$ હોવાથી,$f(x)$ એ $\left(0, \frac{3}{2}\right)$ માં વધતું વિધેય છે.
$x \leq 0$ માટે,$f'(x) = 3e^x + 3xe^x = 3e^x(1 + x)$.
$f'(x) > 0$ લેતા,કારણ કે તમામ $x$ માટે $3e^x > 0$ છે,તેથી $1 + x > 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે $x > -1$.
આમ,$x \leq 0$ માટે,$f(x)$ એ $(-1, 0]$ માં વધતું વિધેય છે.
બંને અંતરાલોને જોડતા,$f(x)$ એ $(-1, 0] \cup (0, \frac{3}{2}) = \left(-1, \frac{3}{2}\right)$ માં વધતું વિધેય છે.
385
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો વાસ્તવિક શ્રેણિક છે,જેથી $i = 1, 2, 3$ માટે $a_{i1} + a_{i2} + a_{i3} = 1$ થાય છે. તો,શ્રેણિક $A^3$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$9$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = [a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેમાં દરેક હારના ઘટકોનો સરવાળો $1$ છે.
ધારો કે $X = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$.
તેથી $AX = \begin{bmatrix} a_{11} + a_{12} + a_{13} \\ a_{21} + a_{22} + a_{23} \\ a_{31} + a_{32} + a_{33} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} = X$.
આમ,$AX = X$.
બંને બાજુ $A$ વડે ગુણતા,આપણને $A^2X = A(AX) = AX = X$ મળે છે.
ફરીથી $A$ વડે ગુણતા,આપણને $A^3X = A(A^2X) = AX = X$ મળે છે.
ધારો કે $A^3 = [b_{ij}]$. તો $A^3X = \begin{bmatrix} b_{11} + b_{12} + b_{13} \\ b_{21} + b_{22} + b_{23} \\ b_{31} + b_{32} + b_{33} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$.
$A^3$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $(b_{11} + b_{12} + b_{13}) + (b_{21} + b_{22} + b_{23}) + (b_{31} + b_{32} + b_{33}) = 1 + 1 + 1 = 3$ થાય છે.
386
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2021
જો $\int_{0}^{100 \pi} \frac{\sin ^{2} x}{e^{\left(\frac{x}{\pi}-\left[\frac{x}{\pi}\right]\right)}} d x=\frac{\alpha \pi^{3}}{1+4 \pi^{2}}, \alpha \in R$,જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક છે,તો $\alpha$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$100(1-e)$
B
$200(1-e^{-1})$
C
$150(e^{-1}-1)$
D
$50(e-1)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{100 \pi} \frac{\sin ^{2} x}{e^{\left(\frac{x}{\pi}-\left[\frac{x}{\pi}\right]\right)}} d x$.
વિધેય $f(x) = \frac{\sin^2 x}{e^{\left(\frac{x}{\pi}-\left[\frac{x}{\pi}\right]\right)}}$ એ $\pi$ આવર્તકાળ ધરાવે છે,તેથી $I = 100 \int_{0}^{\pi} \frac{\sin^2 x}{e^{x/\pi}} dx$.
$I = 100 \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} \left(\frac{1-\cos 2x}{2}\right) dx = 50 \left[ \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} dx - \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} \cos 2x dx \right]$.
ધારો કે $I_1 = \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} dx = [-\pi e^{-x/\pi}]_0^{\pi} = \pi(1-e^{-1})$.
ધારો કે $I_2 = \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} \cos 2x dx$. ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$I_2 = [-\pi e^{-x/\pi} \cos 2x]_0^{\pi} - \int_0^{\pi} \pi e^{-x/\pi} (2 \sin 2x) dx = \pi(1-e^{-1}) - 2\pi \int_0^{\pi} e^{-x/\pi} \sin 2x dx$.
બીજા ભાગનું ફરીથી સંકલન કરતા,$\int_0^{\pi} e^{-x/\pi} \sin 2x dx = [-\pi e^{-x/\pi} \sin 2x]_0^{\pi} - \int_0^{\pi} \pi e^{-x/\pi} (2 \cos 2x) dx = 2\pi I_2$.
આમ,$I_2 = \pi(1-e^{-1}) - 2\pi(2\pi I_2) = \pi(1-e^{-1}) - 4\pi^2 I_2$.
$I_2(1+4\pi^2) = \pi(1-e^{-1}) \implies I_2 = \frac{\pi(1-e^{-1})}{1+4\pi^2}$.
કિંમત મૂકતા,$I = 50 [\pi(1-e^{-1}) - \frac{\pi(1-e^{-1})}{1+4\pi^2}] = 50 \pi(1-e^{-1}) [\frac{4\pi^2}{1+4\pi^2}] = \frac{200(1-e^{-1})\pi^3}{1+4\pi^2}$.
$\frac{\alpha \pi^3}{1+4\pi^2}$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 200(1-e^{-1})$ મળે છે.
387
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ચાર પાસાઓને એકસાથે ફેંકવામાં આવે છે અને આ પાસાઓ પર દેખાતી સંખ્યાઓને $2 \times 2$ શ્રેણિકોમાં નોંધવામાં આવે છે. આ રીતે બનેલા શ્રેણિકોના તમામ ઘટકો અલગ હોય અને તે અસામાન્ય (nonsingular) હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{23}{81}$
B
$\frac{22}{81}$
C
$\frac{45}{162}$
D
$\frac{43}{162}$

Solution

(D) ધારો કે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ છે. નિશ્ચાયક $|A| = ad - bc$ છે.
પાસાની $6$ બાજુઓમાંથી $4$ સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો $6^4 = 1296$ છે.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે તમામ ઘટકો $a, b, c, d$ અલગ હોય. ${1, 2, 3, 4, 5, 6}$ માંથી $4$ અલગ સંખ્યાઓ પસંદ કરીને શ્રેણિકમાં ગોઠવવાની રીતો $^6P_4 = 6 \times 5 \times 4 \times 3 = 360$ છે.
શ્રેણિક અસામાન્ય (nonsingular) હોય તે માટે $|A| \neq 0$,એટલે કે $ad \neq bc$ હોવું જોઈએ.
આપણે $ad = bc$ હોય તેવા કિસ્સાઓ ગણીએ જ્યાં $a, b, c, d$ અલગ હોય:
$1$. $6 \times 1 = 2 \times 3$: ગણ ${1, 2, 3, 6}$ છે. $ad=bc$ થાય તેવી ગોઠવણીઓ $(6, 2, 3, 1), (6, 3, 2, 1), (1, 2, 3, 6), (1, 3, 2, 6), (2, 6, 1, 3), (3, 6, 1, 2), (2, 1, 6, 3), (3, 1, 6, 2)$ છે. કુલ $8$ કિસ્સાઓ.
$2$. $6 \times 2 = 3 \times 4$: ગણ ${2, 3, 4, 6}$ છે. $ad=bc$ થાય તેવી ગોઠવણીઓ $(6, 3, 4, 2), (6, 4, 3, 2), (2, 3, 4, 6), (2, 4, 3, 6), (3, 6, 2, 4), (4, 6, 2, 3), (3, 2, 6, 4), (4, 2, 6, 3)$ છે. કુલ $8$ કિસ્સાઓ.
$ad = bc$ હોય તેવા કુલ કિસ્સાઓ $8 + 8 = 16$ છે.
સાનુકૂળ કિસ્સાઓ = (અલગ ઘટકો સાથેની કુલ રીતો) - ($ad = bc$ હોય તેવા કિસ્સાઓ) = $360 - 16 = 344$.
જરૂરી સંભાવના = $\frac{344}{1296} = \frac{43}{162}$.
388
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે ત્રણ સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ એવા છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c}$,$\vec{b} \times \vec{c} = \vec{a}$ અને $|\vec{a}| = 2$. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય નથી?
A
$\vec{a}$ નો $(\vec{b} \times \vec{c})$ પરનો પ્રક્ષેપ $2$ છે
B
$|3\vec{a} + \vec{b} - 2\vec{c}|^2 = 51$
C
$[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] + [\vec{c} \vec{a} \vec{b}] = 8$
D
$\vec{a} \times ((\vec{b} + \vec{c}) \times (\vec{b} - \vec{c})) = \vec{0}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c}$ અને $\vec{b} \times \vec{c} = \vec{a}$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c}$ હોવાથી,$\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ છે.
$\vec{b} \times \vec{c} = \vec{a}$ હોવાથી,$\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે.
આમ,$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ પરસ્પર લંબ સદિશો છે.
$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{c}| \implies |\vec{a}||\vec{b}| = |\vec{c}| \implies 2|\vec{b}| = |\vec{c}|$.
$|\vec{b} \times \vec{c}| = |\vec{a}| \implies |\vec{b}||\vec{c}| = 2$.
$|\vec{c}| = 2|\vec{b}|$ મૂકતા,આપણને $|\vec{b}|(2|\vec{b}|) = 2 \implies |\vec{b}|^2 = 1 \implies |\vec{b}| = 1$ મળે છે.
તેથી $|\vec{c}| = 2(1) = 2$.
$(A)$ $\vec{a}$ નો $(\vec{b} \times \vec{c})$ પરનો પ્રક્ષેપ $= \frac{\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c})}{|\vec{b} \times \vec{c}|} = \frac{\vec{a} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|} = |\vec{a}| = 2$. (સત્ય)
$(B)$ $|3\vec{a} + \vec{b} - 2\vec{c}|^2 = (3\vec{a} + \vec{b} - 2\vec{c}) \cdot (3\vec{a} + \vec{b} - 2\vec{c}) = 9|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 4|\vec{c}|^2 = 9(4) + 1 + 4(4) = 36 + 1 + 16 = 53 \neq 51$. (અસત્ય)
$(C)$ $[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] + [\vec{c} \vec{a} \vec{b}] = 2[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = 2(\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c})) = 2(\vec{a} \cdot \vec{a}) = 2|\vec{a}|^2 = 2(4) = 8$. (સત્ય)
$(D)$ $\vec{a} \times ((\vec{b} + \vec{c}) \times (\vec{b} - \vec{c})) = \vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{b} - \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{b} - \vec{c} \times \vec{c}) = \vec{a} \times (\vec{0} - \vec{a} - \vec{a} - \vec{0}) = \vec{a} \times (-2\vec{a}) = -2(\vec{a} \times \vec{a}) = \vec{0}$. (સત્ય)
389
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $L$ એ સમતલો $\vec{r} \cdot(\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k})=2$ અને $\vec{r} \cdot(2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k})=2$ ની છેદરેખા છે. જો $P(\alpha, \beta, \gamma)$ એ બિંદુ $(1,2,0)$ માંથી $L$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $35(\alpha+\beta+\gamma)$ ની કિંમત શોધો:
A
$134$
B
$119$
C
$143$
D
$101$

Solution

(B) સમતલોના સમીકરણો $P_{1}: x-y+2 z=2$ અને $P_{2}: 2 x+y-z=2$ છે.
ધારો કે સમતલો $P_{1}$ અને $P_{2}$ ની છેદરેખા $xy$-સમતલને બિંદુ $Q$ માં છેદે છે.
બંને સમીકરણોમાં $z=0$ મૂકતા,આપણને $x-y=2$ અને $2x+y=2$ મળે છે. આ બંનેનો સરવાળો કરતા,$3x=4 \Rightarrow x=\frac{4}{3}$,અને $y=x-2 = \frac{4}{3}-2 = -\frac{2}{3}$.
તેથી,$Q = (\frac{4}{3}, -\frac{2}{3}, 0)$.
છેદરેખાનો દિશા સદિશ $\vec{a}$ એ લંબ સદિશો $\vec{n}_{1} = \hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\vec{n}_{2} = 2\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ નો સદિશ ગુણાકાર છે.
$\vec{a} = \vec{n}_{1} \times \vec{n}_{2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 2 \\ 2 & 1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-2) - \hat{j}(-1-4) + \hat{k}(1+2) = -\hat{i} + 5\hat{j} + 3\hat{k}$.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x-4/3}{-1} = \frac{y+2/3}{5} = \frac{z}{3} = \lambda$ છે.
રેખા $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $F$ એ $(-\lambda + 4/3, 5\lambda - 2/3, 3\lambda)$ સ્વરૂપનું છે.
ધારો કે $A = (1, 2, 0)$. સદિશ $\vec{AF} = (-\lambda + 4/3 - 1, 5\lambda - 2/3 - 2, 3\lambda - 0) = (-\lambda + 1/3, 5\lambda - 8/3, 3\lambda)$.
કારણ કે $AF \perp L$,તેથી $\vec{AF} \cdot \vec{a} = 0$.
$(-\lambda + 1/3)(-1) + (5\lambda - 8/3)(5) + (3\lambda)(3) = 0$.
$\lambda - 1/3 + 25\lambda - 40/3 + 9\lambda = 0$.
$35\lambda - 41/3 = 0 \Rightarrow 35\lambda = 41/3 \Rightarrow \lambda = 41/105$.
લંબપાદ $P(\alpha, \beta, \gamma)$ ના યામ એ $F$ છે.
$\alpha + \beta + \gamma = (-\lambda + 4/3) + (5\lambda - 2/3) + 3\lambda = 7\lambda + 2/3$.
$35(\alpha + \beta + \gamma) = 35(7\lambda + 2/3) = 245\lambda + 70/3$.
$\lambda = 41/105$ મૂકતા: $245(41/105) + 70/3 = (49 \times 41)/21 + 70/3 = (7 \times 41)/3 + 70/3 = 287/3 + 70/3 = 357/3 = 119$.
Solution diagram
390
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} \frac{x^{3}}{(1-\cos 2x)^{2}} \log_{e}\left(\frac{1+2xe^{-2x}}{(1-xe^{-x})^{2}}\right), & x \neq 0 \\ \alpha, & x=0 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. જો $f$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$0$
C
$3$
D
$2$

Solution

(A) $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\alpha = \lim_{x \rightarrow 0} f(x)$ હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $f(x) = \frac{x^3}{(1-\cos 2x)^2} \ln\left(\frac{1+2xe^{-2x}}{(1-xe^{-x})^2}\right)$.
$1-\cos 2x = 2\sin^2 x$ હોવાથી,$(1-\cos 2x)^2 = 4\sin^4 x$ થાય.
તેથી,$\lim_{x \rightarrow 0} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{x^3}{4\sin^4 x} \ln\left(\frac{1+2xe^{-2x}}{(1-xe^{-x})^2}\right)$.
જ્યારે $x \rightarrow 0$ હોય ત્યારે $\sin x \approx x$ લેતા,$\frac{x^3}{4\sin^4 x} \approx \frac{x^3}{4x^4} = \frac{1}{4x}$.
હવે,$\ln\left(\frac{1+2xe^{-2x}}{(1-xe^{-x})^2}\right) = \ln(1+2xe^{-2x}) - 2\ln(1-xe^{-x})$.
નાના $u$ માટે $\ln(1+u) \approx u$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $2xe^{-2x} - 2(-xe^{-x}) = 2xe^{-2x} + 2xe^{-x}$ મળે.
જેમ $x \rightarrow 0$ થાય,તેમ $e^{-2x} \rightarrow 1$ અને $e^{-x} \rightarrow 1$,તેથી પદ $2x + 2x = 4x$ બને છે.
આમ,$\alpha = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{1}{4x} \cdot (4x) = 1$.
391
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે સદિશ $\vec{a}$ એ સદિશો $\vec{b}=2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય છે. જો $\vec{a}$ એ $\vec{d}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+6 \hat{k}$ ને લંબ હોય,અને $|\vec{a}|=\sqrt{10}$ હોય,તો $[\vec{a} \vec{b} \vec{c}]+[\vec{a} \vec{b} \vec{d}]+[\vec{a} \vec{c} \vec{d}]$ ની શક્ય કિંમત કેટલી થાય?
A
$-40$
B
$-42$
C
$-29$
D
$-38$

Solution

(B) સદિશ $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,આપણે $\vec{a} = \lambda \vec{b} + \mu \vec{c}$ લખી શકીએ.
સદિશો મૂકતા: $\vec{a} = \lambda(2 \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) + \mu(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = (2\lambda + \mu) \hat{i} + (\lambda - \mu) \hat{j} + (\lambda + \mu) \hat{k}$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{d} = 0$,જ્યાં $\vec{d} = 3 \hat{i} + 2 \hat{j} + 6 \hat{k}$:
$3(2\lambda + \mu) + 2(\lambda - \mu) + 6(\lambda + \mu) = 0$
$6\lambda + 3\mu + 2\lambda - 2\mu + 6\lambda + 6\mu = 0$
$14\lambda + 7\mu = 0 \implies \mu = -2\lambda$.
$\mu$ ની કિંમત $\vec{a}$ માં મૂકતા: $\vec{a} = (2\lambda - 2\lambda) \hat{i} + (\lambda - (-2\lambda)) \hat{j} + (\lambda - 2\lambda) \hat{k} = 0 \hat{i} + 3\lambda \hat{j} - \lambda \hat{k}$.
આપેલ છે કે $|\vec{a}| = \sqrt{10}$,તેથી $\sqrt{0^2 + (3\lambda)^2 + (-\lambda)^2} = \sqrt{10} \implies \sqrt{10\lambda^2} = \sqrt{10} \implies |\lambda| = 1$.
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમતલીય હોવાથી,$[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = 0$.
પદાવલિ $[\vec{a} \vec{b} \vec{d}] + [\vec{a} \vec{c} \vec{d}] = [\vec{a} \vec{b} + \vec{c} \vec{d}]$ બને છે.
$\vec{b} + \vec{c} = 3 \hat{i} + 0 \hat{j} + 2 \hat{k}$ અને $\vec{a} = 3\lambda \hat{j} - \lambda \hat{k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$[\vec{a} \vec{b} + \vec{c} \vec{d}] = \begin{vmatrix} 0 & 3\lambda & -\lambda \\ 3 & 0 & 2 \\ 3 & 2 & 6 \end{vmatrix} = 0(0 - 4) - 3\lambda(18 - 6) - \lambda(6 - 0) = -3\lambda(12) - 6\lambda = -42\lambda$.
$\lambda = 1$ માટે,કિંમત $-42$ મળે છે.
392
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\operatorname{cosec}^{2} x \, dy + 2 \, dx = (1+y \cos 2x) \operatorname{cosec}^{2} x \, dx$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(\frac{\pi}{4})=0$ છે. તો,$(y(0)+1)^{2}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$e^{1/2}$
B
$e^{-1/2}$
C
$e^{-1}$
D
$e$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\operatorname{cosec}^{2} x \, dy + 2 \, dx = (1+y \cos 2x) \operatorname{cosec}^{2} x \, dx$.
$\operatorname{cosec}^{2} x \, dx$ વડે ભાગતા: $\frac{dy}{dx} + 2 \sin^{2} x = 1 + y \cos 2x$.
પદોને ગોઠવતા: $\frac{dy}{dx} - y \cos 2x = 1 - 2 \sin^{2} x$.
કારણ કે $1 - 2 \sin^{2} x = \cos 2x$,સમીકરણ આ મુજબ બને છે: $\frac{dy}{dx} - y \cos 2x = \cos 2x$.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = -\cos 2x$ અને $Q(x) = \cos 2x$.
સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) $e^{\int P(x) \, dx} = e^{\int -\cos 2x \, dx} = e^{-\frac{\sin 2x}{2}}$ છે.
ઉકેલ $y \cdot (I.F.) = \int Q(x) \cdot (I.F.) \, dx + C$ છે.
$y \cdot e^{-\frac{\sin 2x}{2}} = \int \cos 2x \cdot e^{-\frac{\sin 2x}{2}} \, dx + C$.
ધારો કે $u = -\frac{\sin 2x}{2}$,તો $du = -\cos 2x \, dx$.
તેથી,$y \cdot e^{-\frac{\sin 2x}{2}} = -\int e^u \, du + C = -e^{-\frac{\sin 2x}{2}} + C$.
આપેલ છે કે $y(\frac{\pi}{4}) = 0$,તેથી $0 = -e^{-\frac{\sin(\pi/2)}{2}} + C = -e^{-1/2} + C$,એટલે કે $C = e^{-1/2}$.
આમ,$y \cdot e^{-\frac{\sin 2x}{2}} = -e^{-\frac{\sin 2x}{2}} + e^{-1/2}$.
$x = 0$ માટે,$y \cdot e^0 = -e^0 + e^{-1/2}$,જે $y(0) = -1 + e^{-1/2}$ આપે છે.
તેથી,$(y(0) + 1)^{2} = (-1 + e^{-1/2} + 1)^{2} = (e^{-1/2})^{2} = e^{-1}$.
393
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$\lambda$ અને $\mu$ ની કઈ કિંમતો માટે સમીકરણ સંહતિ $x+y+z=6$,$3x+5y+5z=26$,અને $x+2y+\lambda z=\mu$ નો કોઈ ઉકેલ નથી?
A
$\lambda=3, \mu \neq 10$
B
$\lambda \neq 2, \mu=10$
C
$\lambda=3, \mu=5$
D
$\lambda=2, \mu \neq 10$

Solution

(D) સમીકરણ સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિયમના નિશ્ચાયકો $(D_1, D_2, D_3)$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$D$ ની ગણતરી કરીએ:
$D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 3 & 5 & 5 \\ 1 & 2 & \lambda \end{vmatrix} = 1(5\lambda - 10) - 1(3\lambda - 5) + 1(6 - 5) = 2\lambda - 4$.
$D = 0$ લેતા,આપણને $\lambda = 2$ મળે છે.
હવે,$\lambda = 2$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x + y + z = 6$ (સમી. $1$)
$3x + 5y + 5z = 26$ (સમી. $2$)
$x + 2y + 2z = \mu$ (સમી. $3$)
સમી. $2$ માંથી $3 \times$ સમી. $1$ બાદ કરતા: $2y + 2z = 8 \implies y + z = 4$.
સમી. $3$ માંથી સમી. $1$ બાદ કરતા: $y + z = \mu - 6$.
કોઈ ઉકેલ ન મળે તે માટે,$4 \neq \mu - 6$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\mu \neq 10$.
આમ,ઉકેલ ન હોવાની શરત $\lambda = 2$ અને $\mu \neq 10$ છે.
394
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો વિધેય $f(x) = \frac{\cos^{-1} \sqrt{x^2-x+1}}{\sqrt{\sin^{-1}(\frac{2x-1}{2})}}$ નો પ્રદેશ $(\alpha, \beta]$ અંતરાલ હોય,તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$1$

Solution

(B) વિધેય $f(x)$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,નીચેની શરતો સંતોષાવી જોઈએ:
$1$. $\cos^{-1}$ નો આર્ગ્યુમેન્ટ $[0, 1]$ માં હોવો જોઈએ: $0 \leq \sqrt{x^2-x+1} \leq 1$.
વર્ગ કરતા $0 \leq x^2-x+1 \leq 1$ મળે.
$x^2-x+1 \leq 1 \Rightarrow x^2-x \leq 0 \Rightarrow x(x-1) \leq 0 \Rightarrow x \in [0, 1]$.
$2$. છેદ શૂન્ય ન હોવો જોઈએ અને વર્ગમૂળનો આર્ગ્યુમેન્ટ ધન હોવો જોઈએ: $\sin^{-1}(\frac{2x-1}{2}) > 0$.
$\sin^{-1}$ નો વિસ્તાર $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ હોવાથી,આપણે $\frac{2x-1}{2} \leq 1$ પણ લેવું પડે.
તેથી,$0 < \frac{2x-1}{2} \leq 1$.
$0 < 2x-1 \leq 2$.
$1 < 2x \leq 3$.
$\frac{1}{2} < x \leq \frac{3}{2}$.
$x \in [0, 1]$ અને $x \in (\frac{1}{2}, \frac{3}{2}]$ નો છેદ લેતા,આપણને $x \in (\frac{1}{2}, 1]$ મળે છે.
આમ,$\alpha = \frac{1}{2}$ અને $\beta = 1$.
તેથી,$\alpha + \beta = \frac{1}{2} + 1 = \frac{3}{2}$.
395
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો સુરેખાઓ $3(x-1)=6(y-2)=2(z-1)$ અને $4(x-2)=2(y-\lambda)=(z-3)$,$\lambda \in R$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{1}{\sqrt{38}}$ હોય,તો $\lambda$ નું પૂર્ણાંક મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$-1$
B
$2$
C
$3$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ છે:
$L_{1}: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{1} = \frac{z-1}{3}$. બિંદુ $P_{1} = (1, 2, 1)$,દિશા સદિશ $\vec{v}_{1} = 2\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$.
$L_{2}: \frac{x-2}{1} = \frac{y-\lambda}{2} = \frac{z-3}{4}$. બિંદુ $P_{2} = (2, \lambda, 3)$,દિશા સદિશ $\vec{v}_{2} = \hat{i} + 2\hat{j} + 4\hat{k}$.
ધારો કે $\vec{a} = P_{2} - P_{1} = (2-1)\hat{i} + (\lambda-2)\hat{j} + (3-1)\hat{k} = \hat{i} + (\lambda-2)\hat{j} + 2\hat{k}$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{a} \cdot (\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2})|}{|\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2}|}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,$\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & 3 \\ 1 & 2 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(4-6) - \hat{j}(8-3) + \hat{k}(4-1) = -2\hat{i} - 5\hat{j} + 3\hat{k}$.
માન $|\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2}| = \sqrt{(-2)^2 + (-5)^2 + 3^2} = \sqrt{4 + 25 + 9} = \sqrt{38}$.
હવે,$\vec{a} \cdot (\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2}) = (1)(-2) + (\lambda-2)(-5) + (2)(3) = -2 - 5\lambda + 10 + 6 = 14 - 5\lambda$.
આપેલ છે $d = \frac{1}{\sqrt{38}}$,તેથી $\frac{|14 - 5\lambda|}{\sqrt{38}} = \frac{1}{\sqrt{38}}$.
$|14 - 5\lambda| = 1$.
કિસ્સો $1$: $14 - 5\lambda = 1 \Rightarrow 5\lambda = 13 \Rightarrow \lambda = 2.6$.
કિસ્સો $2$: $14 - 5\lambda = -1 \Rightarrow 5\lambda = 15 \Rightarrow \lambda = 3$.
આપણે $\lambda$ નું પૂર્ણાંક મૂલ્ય જોઈએ છે,તેથી જવાબ $3$ છે.
Solution diagram
396
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\left((x+2) e^{\left(\frac{y+1}{x+2}\right)}+(y+1)\right) d x=(x+2) d y$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(1)=1$ છે. જો $y=y(x)$ નો પ્રદેશ એક વિવૃત અંતરાલ $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $|\alpha+\beta|$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$9$

Solution

(B) ધારો કે $Y = y+1$ અને $X = x+2$. તેથી $dY = dy$ અને $dX = dx$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $(X e^{Y/X} + Y) dX = X dY$.
ગોઠવતા: $X dY - Y dX = X e^{Y/X} dX$.
$X^2$ વડે ભાગતા: $\frac{X dY - Y dX}{X^2} = \frac{e^{Y/X}}{X} dX$.
આ $d(\frac{Y}{X}) = e^{Y/X} \frac{dX}{X}$ માં પરિણમે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^{-Y/X} d(Y/X) = \int \frac{dX}{X} \Rightarrow -e^{-Y/X} = \ln|X| + C$.
$y(1)=1$ નો ઉપયોગ કરતા,$Y=2$ અને $X=3$ મળે: $-e^{-2/3} = \ln|3| + C$,તેથી $C = -e^{-2/3} - \ln 3$.
આમ,$-e^{-(y+1)/(x+2)} = \ln|x+2| - e^{-2/3} - \ln 3$.
$e^{-(y+1)/(x+2)} = e^{-2/3} + \ln 3 - \ln|x+2|$.
ઉકેલના અસ્તિત્વ માટે,$e^{-2/3} + \ln 3 - \ln|x+2| > 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\ln|x+2| < e^{-2/3} + \ln 3$.
ધારો કે $k = e^{-2/3} + \ln 3$. તો $|x+2| < e^k$,જેનો અર્થ છે કે $-e^k - 2 < x < e^k - 2$.
આમ,$\alpha = -e^k - 2$ અને $\beta = e^k - 2$.
તેથી $\alpha + \beta = -4$,એટલે કે $|\alpha + \beta| = 4$.
397
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7\}$. તો $f(1) + f(2) = 3 - f(3)$ થાય તેવા $f: A \rightarrow A$ એક-એક અને વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા $.....$ છે.
A
$500$
B
$620$
C
$720$
D
$885$

Solution

(C) આપેલ શરત $f(1) + f(2) = 3 - f(3)$ ને $f(1) + f(2) + f(3) = 3$ તરીકે લખી શકાય.
કારણ કે $f$ એ $A$ થી $A$ પરનું એક-એક અને વ્યાપ્ત વિધેય છે,તેથી $f(1), f(2), f(3)$ એ ગણ $A = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7\}$ ના ભિન્ન ઘટકો હોવા જોઈએ.
$3$ નો સરવાળો આપતા માત્ર ત્રણ ભિન્ન અઋણ પૂર્ણાંકો $0, 1$ અને $2$ છે.
તેથી,$\{f(1), f(2), f(3)\}$ નો ગણ $\{0, 1, 2\}$ હોવો જોઈએ.
આ $3$ કિંમતોને $f(1), f(2)$ અને $f(3)$ ને આપવાની રીતોની સંખ્યા $3! = 6$ છે.
પ્રદેશના બાકીના $5$ ઘટકો $\{0, 4, 5, 6, 7\}$ ને સહપ્રદેશના બાકીના $5$ ઘટકો $\{3, 4, 5, 6, 7\}$ સાથે જોડવા પડે.
આ જોડાણ કરવાની રીતોની સંખ્યા $5! = 120$ છે.
તેથી,કુલ એક-એક અને વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા $3! \times 5! = 6 \times 120 = 720$ થાય.
398
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ એક વિધેય છે જે $f(x) = \begin{cases} 3(1 - \frac{|x|}{2}) & \text{જો } |x| \leq 2 \\ 0 & \text{જો } |x| > 2 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. ધારો કે $g: R \rightarrow R$ એ $g(x) = f(x+2) - f(x-2)$ દ્વારા આપેલ છે. જો $n$ અને $m$ એ $R$ માં એવા બિંદુઓની સંખ્યા દર્શાવે છે જ્યાં $g$ અનુક્રમે અસતત અને વિકલનીય નથી,તો $n+m$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(x) = 3(1 - \frac{|x|}{2})$ જ્યારે $|x| \leq 2$ અને અન્યથા $0$.
$f(x+2) = 3(1 - \frac{|x+2|}{2})$ જ્યારે $|x+2| \leq 2$ (એટલે કે $-4 \leq x \leq 0$) અને અન્યથા $0$.
$f(x-2) = 3(1 - \frac{|x-2|}{2})$ જ્યારે $|x-2| \leq 2$ (એટલે કે $0 \leq x \leq 4$) અને અન્યથા $0$.
આમ,$g(x) = f(x+2) - f(x-2)$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે:
$g(x) = \begin{cases} 3(1 - \frac{|x+2|}{2}) & -4 \leq x < 0 \\ -3(1 - \frac{|x-2|}{2}) & 0 \leq x \leq 4 \\ 0 & \text{અન્યથા} \end{cases}$
$g(x)$ નું સાદું રૂપ:
$g(x) = \begin{cases} \frac{3x}{2} + 6 & -4 \leq x \leq -2 \\ -\frac{3x}{2} & -2 < x < 2 \\ \frac{3x}{2} - 6 & 2 \leq x \leq 4 \\ 0 & \text{અન્યથા} \end{cases}$
સાતત્ય તપાસતા: વિધેય $g(x)$ દરેક જગ્યાએ સતત છે કારણ કે $x = -4, -2, 2, 4$ પરની લક્ષની કિંમતો વિધેયની કિંમતો સાથે મેળ ખાય છે (બધી સીમાઓ પર $0$ છે).
તેથી,$n = 0$.
વિકલનીયતા તપાસતા: વિધેય $g(x)$ એવા બિંદુઓ પર વિકલનીય નથી જ્યાં ઢાળ અચાનક બદલાય છે: $x = -4, -2, 2, 4$.
તેથી,$m = 4$.
આમ,$n + m = 0 + 4 = 4$.
Solution diagram
399
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$. તો ગણ $\{1, 2, 3, 4, 5\}$ માંથી ઘટકો ધરાવતા અને $AB = BA$ નું પાલન કરતા $3 \times 3$ શ્રેણિકો $B$ ની સંખ્યા $....$ છે.
A
$3500$
B
$3125$
C
$4500$
D
$6000$

Solution

(B) ધારો કે શ્રેણિક $B = \begin{bmatrix} a & b & c \\ d & e & f \\ g & h & i \end{bmatrix}$ છે.
આપેલ છે કે $AB = BA$,તેથી:
$\begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a & b & c \\ d & e & f \\ g & h & i \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a & b & c \\ d & e & f \\ g & h & i \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$
શ્રેણિક ગુણાકાર કરતા:
$\begin{bmatrix} d & e & f \\ a & b & c \\ g & h & i \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} b & a & c \\ e & d & f \\ h & g & i \end{bmatrix}$
અનુરૂપ ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$d = b, e = a, f = c, g = h$
આમ,શ્રેણિક $B$ નીચે મુજબનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે:
$B = \begin{bmatrix} a & b & c \\ b & a & c \\ g & g & i \end{bmatrix}$
દરેક ઘટક $a, b, c, g, i$ ને ગણ $\{1, 2, 3, 4, 5\}$ માંથી પસંદ કરી શકાય છે,તેથી $5$ સ્વતંત્ર ચલ માટે દરેકના $5$ વિકલ્પો છે.
શ્રેણિક $B$ ની કુલ સંખ્યા $= 5 \times 5 \times 5 \times 5 \times 5 = 5^5 = 3125$.
400
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ઉપરના અર્ધ-તલમાં વક્રો $x^{2}+2y-1=0$,$y^{2}+4x-4=0$ અને $y^{2}-4x-4=0$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ ($sq. \, units$ માં) $....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) વક્રો $x^2 = 1 - 2y$,$x = \frac{4-y^2}{4}$ અને $x = \frac{y^2-4}{4}$ છે.
ઉપરના અર્ધ-તલ $(y \ge 0)$ માટે,પ્રદેશ જમણી બાજુએ $x = \frac{4-y^2}{4}$,ડાબી બાજુએ $x = \frac{y^2-4}{4}$ અને નીચેની બાજુએ $y = \frac{1-x^2}{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
$y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિતિને કારણે,ક્ષેત્રફળ $2 \int_{0}^{2} \left( \frac{4-y^2}{4} \right) dy - 2 \int_{0}^{1} \left( \frac{1-x^2}{2} \right) dx$ છે.
$= 2 \left[ y - \frac{y^3}{12} \right]_{0}^{2} - 2 \left[ \frac{x}{2} - \frac{x^3}{6} \right]_{0}^{1}$
$= 2 \left( 2 - \frac{8}{12} \right) - 2 \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{6} \right)$
$= 2 \left( \frac{4}{3} \right) - 2 \left( \frac{1}{3} \right) = \frac{8}{3} - \frac{2}{3} = \frac{6}{3} = 2 \, sq. \, units$.
Solution diagram

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2021?

There are 781 Mathematics questions from the JEE Main 2021 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2021 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2021 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2021 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.