JEE Main 2026 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

475 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151250 of 475 questions

Page 4 of 5 · Gujarati

151
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
આપેલ માહિતી માટે મધ્યક સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન:
$x_i$ $5$ $7$ $9$ $10$ $12$ $15$
$f_i$ $8$ $6$ $2$ $2$ $2$ $6$
કેટલું થાય ($/13$ માં)?
A
$40$
B
$42$
C
$44$
D
$46$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,કુલ આવૃત્તિ $N = \sum f_i = 8 + 6 + 2 + 2 + 2 + 6 = 26$ ગણો.
ત્યારબાદ,ગુણાકારનો સરવાળો $\sum f_i x_i = (5 \times 8) + (7 \times 6) + (9 \times 2) + (10 \times 2) + (12 \times 2) + (15 \times 6) = 40 + 42 + 18 + 20 + 24 + 90 = 234$ મેળવો.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum f_i x_i}{N} = \frac{234}{26} = 9$ થાય.
મધ્યક સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન $MD = \frac{\sum f_i |x_i - \bar{x}|}{N}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$MD = \frac{8|5-9| + 6|7-9| + 2|9-9| + 2|10-9| + 2|12-9| + 6|15-9|}{26}$.
$MD = \frac{8(4) + 6(2) + 2(0) + 2(1) + 2(3) + 6(6)}{26} = \frac{32 + 12 + 0 + 2 + 6 + 36}{26} = \frac{88}{26} = \frac{44}{13}$.
152
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$10$ અવલોકનો $x_1, x_2, ..., x_{10}$ માટે,જો $\sum_{i=1}^{10} (x_i + 2)^2 = 180$ અને $\sum_{i=1}^{10} (x_i - 1)^2 = 90$ હોય,તો તેમનું પ્રમાણિત વિચલન કેટલું થાય?
A
$2$
B
$\sqrt{3}$
C
$2\sqrt{2}$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે $\sum x_i^2 = S_2$ અને $\sum x_i = S_1$ છે.
આપેલા સમીકરણોનું વિસ્તરણ કરતા:
$S_2 + 4S_1 + 40 = 180 \implies S_2 + 4S_1 = 140$
$S_2 - 2S_1 + 10 = 90 \implies S_2 - 2S_1 = 80$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(S_2 + 4S_1) - (S_2 - 2S_1) = 140 - 80 \implies 6S_1 = 60 \implies S_1 = 10$.
$S_1 = 10$ ને $S_2 - 2S_1 = 80$ માં મૂકતા: $S_2 - 20 = 80 \implies S_2 = 100$.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{S_2}{n} - (\frac{S_1}{n})^2 = \frac{100}{10} - (\frac{10}{10})^2 = 10 - 1 = 9$.
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{9} = 3$.
153
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$n$ અવલોકનોનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $8$ અને $16$ છે. જો પ્રથમ $(n - 1)$ અવલોકનોનો સરવાળો $48$ હોય અને પ્રથમ $(n - 1)$ અવલોકનોના વર્ગોનો સરવાળો $496$ હોય, તો $n$ ની કિંમત શોધો:
A
$21$
B
$16$
C
$13$
D
$7$

Solution

(D) ધારો કે $n$ અવલોકનો $x_1, x_2, \dots, x_n$ છે।
આપેલ છે: મધ્યક $\bar{x} = 8$ અને વિચરણ $\sigma^2 = 16$.
$n$ અવલોકનો માટે: $\sum_{i=1}^n x_i = 8n$ અને $\frac{\sum x_i^2}{n} - (8)^2 = 16 \implies \sum x_i^2 = 80n$.
ધારો કે પ્રથમ $(n-1)$ અવલોકનોનો સરવાળો $S_{n-1} = 48$ અને વર્ગોનો સરવાળો $Q_{n-1} = 496$ છે।
$n$-મું અવલોકન $x_n = \sum_{i=1}^n x_i - \sum_{i=1}^{n-1} x_i = 8n - 48$ થાય.
તેમજ, $x_n^2 = \sum_{i=1}^n x_i^2 - \sum_{i=1}^{n-1} x_i^2 = 80n - 496$.
$x_n$ ની કિંમત મૂકતા: $(8n - 48)^2 = 80n - 496$.
$64n^2 - 768n + 2304 = 80n - 496$.
$64n^2 - 848n + 2800 = 0$.
$16$ વડે ભાગતા: $4n^2 - 53n + 175 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(4n - 25)(n - 7) = 0$.
$n$ પૂર્ણાંક હોવાથી, $n = 7$ મળે.
154
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો માહિતીનો મધ્યક:
વર્ગ$5 - 10$$10 - 15$$15 - 20$$20 - 25$$25 - 30$$30 - 35$
આવૃત્તિ$2$$k$$28$$54$$k + 1$$5$

$21$ હોય,તો $k$ એ નીચેનામાંથી કયા સમીકરણનું બીજ છે:
A
$2x^2 - 23x - 10 = 0$
B
$4x^2 - 35x + 24 = 0$
C
$2x^2 - 19x - 10 = 0$
D
$2x^2 - 35x + 98 = 0$

Solution

(C) માહિતીનો મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum f_i x_i}{\sum f_i}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
મધ્યકિંમતો $(x_i)$: $7.5, 12.5, 17.5, 22.5, 27.5, 32.5$.
કુલ આવૃત્તિ $\sum f_i = 2 + k + 28 + 54 + (k + 1) + 5 = 90 + 2k$.
$f_i x_i$ નો સરવાળો = $(2 \times 7.5) + (k \times 12.5) + (28 \times 17.5) + (54 \times 22.5) + ((k + 1) \times 27.5) + (5 \times 32.5) = 15 + 12.5k + 490 + 1215 + 27.5k + 27.5 + 162.5 = 1910 + 40k$.
આપેલ છે કે $\bar{x} = 21$,તેથી $\frac{1910 + 40k}{90 + 2k} = 21$.
$1910 + 40k = 21(90 + 2k) \Rightarrow 1910 + 40k = 1890 + 42k$.
$2k = 20 \Rightarrow k = 10$.
આપેલ સમીકરણોમાં $k = 10$ મૂકતા:
$A) 2(10)^2 - 23(10) - 10 = 200 - 230 - 10 = -40 \neq 0$.
$B) 4(10)^2 - 35(10) + 24 = 400 - 350 + 24 = 74 \neq 0$.
$C) 2(10)^2 - 19(10) - 10 = 200 - 190 - 10 = 0$.
$D) 2(10)^2 - 35(10) + 98 = 200 - 350 + 98 = -52 \neq 0$.
તેથી,$k = 10$ એ $2x^2 - 19x - 10 = 0$ સમીકરણનું બીજ છે.
155
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $x$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ $(k^2 - 15k + 27)x^2 + 9(k-1)x + 18 = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજ કરતાં બમણું છે. તો પરવલય $y^2 = 6kx$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$12$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $2\alpha$ છે.
બીજના સરવાળા પરથી,$\alpha + 2\alpha = 3\alpha = -\frac{9(k-1)}{k^2 - 15k + 27}$,જે આપે છે $\alpha = -\frac{3(k-1)}{k^2 - 15k + 27}$.
બીજના ગુણાકાર પરથી,$\alpha(2\alpha) = 2\alpha^2 = \frac{18}{k^2 - 15k + 27}$.
$\alpha$ ની કિંમત ગુણાકારના સમીકરણમાં મૂકતા: $2 \left[ -\frac{3(k-1)}{k^2 - 15k + 27} \right]^2 = \frac{18}{k^2 - 15k + 27}$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{18(k-1)^2}{(k^2 - 15k + 27)^2} = \frac{18}{k^2 - 15k + 27}$.
આથી $(k-1)^2 = k^2 - 15k + 27$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $k^2 - 2k + 1 = k^2 - 15k + 27$.
$k$ માટે ઉકેલતા: $13k = 26$,તેથી $k = 2$.
પરવલય $y^2 = 6kx$ છે,જે $y^2 = 12x$ થાય.
$y^2 = 4ax$ ના નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ છે. અહીં,$4a = 6k = 6(2) = 12$.
156
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$1, 2, 3, 5$ અને $7$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી સાત-અંકની સંખ્યાઓ,જેમાં દરેક અંકનો ઓછામાં ઓછી એક વાર ઉપયોગ થયો હોય,તેની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$15400$
B
$17800$
C
$16800$
D
$29400$

Solution

(C) આપણી પાસે $7$ સ્થાન ભરવા માટે $5$ અલગ-અલગ અંકો છે,અને દરેક અંક ઓછામાં ઓછી એક વાર આવવો જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે બે અંકોનું પુનરાવર્તન થવું જોઈએ.
$7$ ને $5$ ભાગમાં વિભાજિત કરવાની શક્યતાઓ $(3, 1, 1, 1, 1)$ અને $(2, 2, 1, 1, 1)$ છે.
કિસ્સો $1$: વિભાજન $(3, 1, 1, 1, 1)$
પહેલા,જે અંક $3$ વાર આવે છે તેને પસંદ કરો: $\binom{5}{1} = 5$ રીતે.
પછી,આ $7$ અંકોની ગોઠવણી કરો: $\frac{7!}{3!1!1!1!1!} = \frac{5040}{6} = 840$ રીતે.
કિસ્સો $1$ માટે કુલ = $5 \times 840 = 4200$.
કિસ્સો $2$: વિભાજન $(2, 2, 1, 1, 1)$
પહેલા,જે $2$ અંકો દરેક બે વાર આવે છે તેને પસંદ કરો: $\binom{5}{2} = 10$ રીતે.
પછી,આ $7$ અંકોની ગોઠવણી કરો: $\frac{7!}{2!2!1!1!1!} = \frac{5040}{4} = 1260$ રીતે.
કિસ્સો $2$ માટે કુલ = $10 \times 1260 = 12600$.
કુલ સરવાળો = $4200 + 12600 = 16800$.
157
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $p_n$ એ $n$-બાજુવાળા નિયમિત બહુકોણના શિરોબિંદુઓને જોડીને બનતા ત્રિકોણોની કુલ સંખ્યા દર્શાવે છે. જો $p_{n+1} - p_n = 66$ હોય,તો $n$ ના તમામ ભિન્ન અવિભાજ્ય અવયવોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$7$
B
$8$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) $n$-બાજુવાળા બહુકોણના શિરોબિંદુઓને જોડીને બનતા ત્રિકોણોની સંખ્યા $p_n = \binom{n}{3}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સંબંધ $p_{n+1} - p_n = 66$ માં સૂત્ર મૂકતા: $\binom{n+1}{3} - \binom{n}{3} = 66$.
ગુણધર્મ $\binom{n+1}{k} - \binom{n}{k} = \binom{n}{k-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\binom{n}{2} = 66$ મળે છે.
સંયોજનનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{n(n-1)}{2} = 66$,જેનું સાદું રૂપ $n^2 - n = 132$ થાય છે.
તેને ફરીથી ગોઠવતા દ્વિઘાત સમીકરણ $n^2 - n - 132 = 0$ મળે છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(n - 12)(n + 11) = 0$.
$n$ ધન હોવું જોઈએ,તેથી $n = 12$.
$12$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $2^2 \times 3^1$ છે.
$12$ ના ભિન્ન અવિભાજ્ય અવયવો $2$ અને $3$ છે.
આ અવિભાજ્ય અવયવોનો સરવાળો $2 + 3 = 5$ થાય છે.
158
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$4$ છોકરાઓ અને $3$ છોકરીઓની હાર એવી રીતે બનાવવાની છે કે જેમાં બધી છોકરીઓ સાથે ન હોય,તો તે માટેના કુલ પ્રકારો કેટલા છે?
A
$5040$
B
$3050$
C
$3410$
D
$4320$

Solution

$(D)\ \text{કુલ વ્યક્તિઓની સંખ્યા } = 4\ \text{છોકરાઓ} + 3\ \text{છોકરીઓ} = 7\ \text{વ્યક્તિઓ}.$
$7$ વ્યક્તિઓને હારમાં ગોઠવવાના કુલ પ્રકારો $= 7! = 5040.$
$\text{બધી છોકરીઓ સાથે ન હોય તેવા પ્રકારો શોધવા માટે, આપણે પૂરક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: }$
$\text{કુલ પ્રકારો} - \text{બધી છોકરીઓ સાથે હોય તેવા પ્રકારો}.$
$3$ છોકરીઓને એક એકમ તરીકે ગણતા, આપણી પાસે 
$4\ \text{છોકરાઓ} + 1\ \text{એકમ} = 5\ \text{એકમો}$ થાય।
આ $5$ એકમોને $5!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે, અને $3$ છોકરીઓને તેમના એકમની અંદર $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે।
$\text{બધી } 3 \text{ છોકરીઓ સાથે હોય તેવા પ્રકારો} = 5! \times 3! = 120 \times 6 = 720.$
તેથી, બધી છોકરીઓ સાથે ન હોય તેવા પ્રકારોની સંખ્યા $= 5040 - 720 = 4320.$
159
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $A = \{(a, b, c) : a, b, c \text{ એ અ-ઋણ પૂર્ણાંકો છે અને } a + b + 2c = 22\}$. તો $n(A)$ ની કિંમત શોધો:
A
$121$
B
$124$
C
$144$
D
$169$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $a + b + 2c = 22$ છે,જ્યાં $a, b, c \ge 0$.
આપણે તેને $a + b = 22 - 2c$ તરીકે ફરીથી લખી શકીએ છીએ.
$a, b \ge 0$ હોવાથી,$22 - 2c \ge 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $0 \le c \le 11$.
ચોક્કસ $c$ માટે,$a + b = 22 - 2c$ ના અ-ઋણ પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $(22 - 2c + 1) = 23 - 2c$ છે.
તેથી,કુલ ઉકેલોની સંખ્યા $n(A) = \sum_{c=0}^{11} (23 - 2c)$ છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી છે: $n(A) = 23 + 21 + 19 + \dots + 1$.
પદોની સંખ્યા $12$ છે.
સરવાળો $\frac{12}{2} \times (23 + 1) = 6 \times 24 = 144$ થાય છે.
160
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$INCONSEQUENTIAL$ શબ્દના અક્ષરોમાંથી,કોઈપણ અક્ષરનું પુનરાવર્તન કર્યા વગર,બે સ્વર અને બે વ્યંજન ધરાવતા $4$ અક્ષરોવાળા કેટલા શબ્દો (અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન) બનાવી શકાય?
A
$2670$
B
$2840$
C
$2920$
D
$3600$

Solution

(D) $INCONSEQUENTIAL$ શબ્દમાં $15$ અક્ષરો છે.
પ્રથમ,અલગ સ્વરો અને વ્યંજનો ઓળખો.
સ્વરો: {$I$,$O$,$E$,$U$,$A$} ($5$ અલગ સ્વરો).
વ્યંજનો: {$N$,$C$,$S$,$Q$,$T$,$L$} ($6$ અલગ વ્યંજનો).
આપણે $5$ માંથી $2$ સ્વર અને $6$ માંથી $2$ વ્યંજન પસંદ કરવાના છે.
આ અક્ષરો પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $\binom{5}{2} \times \binom{6}{2} = 10 \times 15 = 150$ છે.
દરેક પસંદગીમાં $4$ અલગ અક્ષરો હોય છે,જેને $4! = 24$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા = $150 \times 24 = 3600$.
161
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક વ્યક્તિ પાસે ત્રણ અલગ-અલગ થેલીઓ અને ચાર અલગ-અલગ પુસ્તકો છે. તે આ પુસ્તકોને થેલીઓમાં એવી રીતે મૂકી શકે કે જેથી કોઈ પણ થેલી ખાલી ન રહે,તે માટેના કુલ પ્રકારોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$18$
B
$36$
C
$39$
D
$72$

Solution

(B) આપણે $4$ અલગ-અલગ પુસ્તકોને $3$ અલગ-અલગ થેલીઓમાં એવી રીતે વહેંચવાની જરૂર છે કે જેથી કોઈ પણ થેલી ખાલી ન રહે.
આ $4$ ઘટકોના ગણમાંથી $3$ ઘટકોના ગણ પરના વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા શોધવા સમાન છે.
$n$ ઘટકોના ગણમાંથી $m$ ઘટકોના ગણ પરના વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યાનું સૂત્ર $\sum_{k=0}^{m} (-1)^k \binom{m}{k} (m-k)^n$ છે.
અહીં,$n = 4$ અને $m = 3$ છે.
રીતોની સંખ્યા = $\binom{3}{0} 3^4 - \binom{3}{1} 2^4 + \binom{3}{2} 1^4 = 1 \times 81 - 3 \times 16 + 3 \times 1 = 81 - 48 + 3 = 36$.
162
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $x$ અને $y$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $50 \left(\frac{2x}{1 + 3i} - \frac{y}{1 - 2i}\right) = 31 + 17i$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$. તો $10(x - 3y)$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$20$
B
$31$
C
$35$
D
$75$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $50 \left(\frac{2x}{1 + 3i} - \frac{y}{1 - 2i}\right) = 31 + 17i$.
અંશ અને છેદને તેમના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા (conjugate) વડે ગુણતા: $\frac{2x(1-3i)}{1^2+3^2} = \frac{2x-6xi}{10}$ અને $\frac{y(1+2i)}{1^2+2^2} = \frac{y+2yi}{5}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $50 \left(\frac{2x-6xi}{10} - \frac{y+2yi}{5}\right) = 31 + 17i$.
$50 \left(\frac{2x-6xi - 2(y+2yi)}{10}\right) = 31 + 17i$.
$5(2x - 6xi - 2y - 4yi) = 31 + 17i$.
$10x - 30xi - 10y - 20yi = 31 + 17i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને અલગ કરતા: $(10x - 10y) + i(-30x - 20y) = 31 + 17i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$10x - 10y = 31$ (સમીકરણ $1$)
$-30x - 20y = 17$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ માંથી,$x - y = 3.1 \Rightarrow x = y + 3.1$.
આ કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા: $-30(y + 3.1) - 20y = 17 \Rightarrow -30y - 93 - 20y = 17 \Rightarrow -50y = 110 \Rightarrow y = -2.2$.
તેથી $x = -2.2 + 3.1 = 0.9$.
હવે $10(x - 3y) = 10(0.9 - 3(-2.2)) = 10(0.9 + 6.6) = 10(7.5) = 75$.
163
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $z$ એક એવી સંકર સંખ્યા છે કે જેથી $|z + 2| = |z - 2|$ અને $\arg\left(\frac{z + 3}{z - i}\right) = \frac{\pi}{4}$ થાય. તો $|z|^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$9$
B
$4$
C
$5$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|z + 2| = |z - 2|$,જે $-2$ અને $2$ ને જોડતા રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક દર્શાવે છે,જે કાલ્પનિક અક્ષ (imaginary axis) છે. તેથી,$z = iy$ જ્યાં $y \in \mathbb{R}$.
$z = iy$ ને આર્ગ્યુમેન્ટના પદમાં મૂકતા:
$\frac{z + 3}{z - i} = \frac{3 + iy}{iy - i} = \frac{3 + iy}{i(y - 1)}$.
સરળ બનાવવા માટે,અંશ અને છેદને $-i$ વડે ગુણતા:
$\frac{(3 + iy)(-i)}{i(y - 1)(-i)} = \frac{-3i - i^2y}{y - 1} = \frac{y - 3i}{y - 1} = \frac{y}{y - 1} - i\frac{3}{y - 1}$.
આપેલ છે કે $\arg\left(\frac{z + 3}{z - i}\right) = \frac{\pi}{4}$,તેથી $\tan\left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{\text{Im}}{\text{Re}} = \frac{-3/(y - 1)}{y/(y - 1)} = \frac{-3}{y} = 1$.
$y$ માટે ઉકેલતા,આપણને $y = -3$ મળે છે.
તેથી,$z = -3i$,અને $|z|^2 = |-3i|^2 = 9$.
164
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $z_1, z_2 \in \mathbb{C}$ એ સમીકરણ $z^2 + 4z - (1 + 12i) = 0$ ના ભિન્ન ઉકેલો છે. તો $|z_1|^2 + |z_2|^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$18$
B
$22$
C
$29$
D
$34$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $z^2 + 4z - (1 + 12i) = 0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $z = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = 1, b = 4, c = -(1 + 12i)$:
$z = \frac{-4 \pm \sqrt{16 - 4(1)(-(1 + 12i))}}{2} = \frac{-4 \pm \sqrt{16 + 4 + 48i}}{2} = \frac{-4 \pm \sqrt{20 + 48i}}{2} = -2 \pm \sqrt{5 + 12i}$.
ધારો કે $\sqrt{5 + 12i} = x + iy$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 - y^2 + 2ixy = 5 + 12i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા: $x^2 - y^2 = 5$ અને $2xy = 12 \Rightarrow xy = 6$.
કારણ કે $(x^2 + y^2)^2 = (x^2 - y^2)^2 + (2xy)^2 = 5^2 + 12^2 = 25 + 144 = 169$,તેથી $x^2 + y^2 = 13$.
$x^2 - y^2 = 5$ અને $x^2 + y^2 = 13$ ને ઉકેલતા,આપણને $2x^2 = 18 \Rightarrow x^2 = 9 \Rightarrow x = \pm 3$ મળે છે.
જો $x = 3, y = 2$; જો $x = -3, y = -2$. તેથી $\sqrt{5 + 12i} = \pm(3 + 2i)$.
આમ,$z = -2 \pm (3 + 2i)$.
$z_1 = -2 + 3 + 2i = 1 + 2i$ અને $z_2 = -2 - 3 - 2i = -5 - 2i$.
$|z_1|^2 = 1^2 + 2^2 = 1 + 4 = 5$.
$|z_2|^2 = (-5)^2 + (-2)^2 = 25 + 4 = 29$.
$|z_1|^2 + |z_2|^2 = 5 + 29 = 34$.
165
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $k \in R$ ના તમામ મૂલ્યોનો ગણ એવો છે કે જેથી સમીકરણ $z(\bar{z} + 2 + i) + k(2 + 3i) = 0, z \in C$,ને ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ મળે,તે અંતરાલ $[\alpha, \beta]$ છે. તો $9(\alpha + \beta)$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
-$10$
B
-$8$
C
$10\sqrt{13}$
D
$8\sqrt{13}$

Solution

(A) ધારો કે $z = x+iy$. સમીકરણ $z\bar{z} + z(2+i) + k(2+3i) = 0$ છે.
$z = x+iy$ અને $\bar{z} = x-iy$ મૂકતા,આપણને $(x^2 + y^2) + (x+iy)(2+i) + 2k + 3ki = 0$ મળે છે.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 + y^2 + 2x + ix + 2iy - y + 2k + 3ki = 0$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને અલગ કરતા:
વાસ્તવિક ભાગ: $x^2 + y^2 + 2x - y + 2k = 0$
કાલ્પનિક ભાગ: $x + 2y + 3k = 0 \Rightarrow x = -2y - 3k$.
$x$ ની કિંમત વાસ્તવિક ભાગના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-2y-3k)^2 + y^2 + 2(-2y-3k) - y + 2k = 0$
$4y^2 + 12yk + 9k^2 + y^2 - 4y - 6k - y + 2k = 0$
$5y^2 + y(12k - 5) + 9k^2 - 4k = 0$.
$y$ વાસ્તવિક હોય તે માટે,વિવેચક $D \ge 0$:
$D = (12k - 5)^2 - 4(5)(9k^2 - 4k) \ge 0$
$144k^2 - 120k + 25 - 180k^2 + 80k \ge 0$
$-36k^2 - 40k + 25 \ge 0 \Rightarrow 36k^2 + 40k - 25 \le 0$.
$36k^2 + 40k - 25 = 0$ ના બીજ $k = \frac{-40 \pm \sqrt{1600 - 4(36)(-25)}}{72} = \frac{-40 \pm \sqrt{5200}}{72}$ છે.
આમ,$\alpha + \beta = -\frac{40}{36} = -\frac{10}{9}$.
તેથી,$9(\alpha + \beta) = 9(-\frac{10}{9}) = -10$.
166
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$|z - (4 + 8i)| = \sqrt{10}$ અને $|z - (3 + 5i)| + |z - (5 + 11i)| = 4\sqrt{5}$ સમીકરણોનું સમાધાન કરતા $z \in \mathbb{C}$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$2$
C
$1$
D
$4$

Solution

(B) પ્રથમ સમીકરણ $|z - (4 + 8i)| = \sqrt{10}$ એ $C(4, 8)$ કેન્દ્ર અને $r = \sqrt{10}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
બીજું સમીકરણ $|z - (3 + 5i)| + |z - (5 + 11i)| = 4\sqrt{5}$ એ $F_1(3, 5)$ અને $F_2(5, 11)$ નાભિ ધરાવતું ઉપવલય દર્શાવે છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = \sqrt{(5-3)^2 + (11-5)^2} = \sqrt{2^2 + 6^2} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}$ છે.
પ્રધાન અક્ષની લંબાઈ $2a = 4\sqrt{5}$ છે,તેથી $a = 2\sqrt{5}$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{2\sqrt{10}}{2(2\sqrt{5})} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર $F_1F_2$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $(\frac{3+5}{2}, \frac{5+11}{2}) = (4, 8)$ છે. આ વર્તુળના કેન્દ્ર સાથે સમાન છે.
ગૌણ અક્ષનો અર્ધ-અક્ષ $b$ માટે $b^2 = a^2(1 - e^2) = (2\sqrt{5})^2(1 - 1/2) = 20(1/2) = 10$,તેથી $b = \sqrt{10}$ મળે છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{10}$ એ ઉપવલયના ગૌણ અર્ધ-અક્ષ $b = \sqrt{10}$ જેટલી હોવાથી,વર્તુળ ઉપવલયને ગૌણ અક્ષના બે અંત્યબિંદુઓ પર સ્પર્શે છે.
તેથી,બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરતા $z$ ના $2$ મૂલ્યો મળે છે.
167
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 3x + r = 0$ ના બીજ છે,અને $\frac{\alpha}{2}, 2\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + 3x + r = 0$ ના બીજ છે. જો સમીકરણ $x^2 + 6x = m$ ના બીજ $2\alpha + \beta + 2r$ અને $\alpha - 2\beta - \frac{r}{2}$ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો:
A
-$135$
B
-$567$
C
$135$
D
$567$

Solution

(D) $1$) સમીકરણ $x^2 - 3x + r = 0$ પરથી,આપણી પાસે $\alpha + \beta = 3$ અને $\alpha\beta = r$ છે.
$2$) સમીકરણ $x^2 + 3x + r = 0$ ના બીજ $\frac{\alpha}{2}$ અને $2\beta$ છે. તેથી,$\frac{\alpha}{2} + 2\beta = -3$ અને $(\frac{\alpha}{2})(2\beta) = r$,જે $\alpha\beta = r$ માં પરિણમે છે. આ સુસંગત છે.
$3$) પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા,આપણને $\alpha + 4\beta = -6$ મળે છે. તેમાંથી $\alpha + \beta = 3$ બાદ કરતા $3\beta = -9$ મળે,તેથી $\beta = -3$. કિંમત મૂકતા,$\alpha = 6$ મળે છે.
$4$) તેથી $r = \alpha\beta = 6(-3) = -18$.
$5$) સમીકરણ $x^2 + 6x - m = 0$ ના બીજ $x_1 = 2\alpha + \beta + 2r = 2(6) - 3 + 2(-18) = 12 - 3 - 36 = -27$ અને $x_2 = \alpha - 2\beta - \frac{r}{2} = 6 - 2(-3) - \frac{-18}{2} = 6 + 6 + 9 = 21$ છે.
$6$) બીજનો ગુણાકાર $x_1 x_2 = (-27)(21) = -567$ છે. સમીકરણ $x^2 + 6x - m = 0$ હોવાથી,બીજનો ગુણાકાર $-m$ થાય. તેથી,$-m = -567$,જેનો અર્થ છે કે $m = 567$.
168
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક થેલીમાં $6$ વાદળી અને $6$ લીલા દડા છે. થેલી ખાલી ન થાય ત્યાં સુધી દડાની જોડીઓ બદલ્યા વગર કાઢવામાં આવે છે. દરેક જોડીમાં એક વાદળી અને એક લીલો દડો હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{63}{925}$
B
$\frac{17}{231}$
C
$\frac{16}{231}$
D
$\frac{64}{925}$

Solution

(C) $12$ દડાઓને $6$ જોડીમાં વહેંચવાની કુલ રીતો $\frac{\binom{12}{2}\binom{10}{2}\binom{8}{2}\binom{6}{2}\binom{4}{2}\binom{2}{2}}{6!} = \frac{12!}{2^6 \times 6!}$ છે.
દરેક જોડીમાં એક વાદળી અને એક લીલો દડો હોય તેવી રીતે $6$ જોડી બનાવવાની રીતો $(6! \times 6!) = (6!)^2$ છે,કારણ કે આપણે $6$ વાદળી દડાને $6$ લીલા દડા સાથે $6!$ રીતે જોડી શકીએ છીએ.
સંભાવના $P = \frac{(6!)^2}{\frac{12!}{2^6}} = \frac{6! \times 6! \times 2^6}{12!}$ છે.
$P = \frac{720 \times 720 \times 64}{479001600} = \frac{518400 \times 64}{479001600} = \frac{33177600}{479001600} = \frac{16}{231}$.
169
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે અ-ઋણ સંખ્યાઓ $21, 8, 17, a, 51, 103, b, 13, 67$ $(a > b)$ નો મધ્યક અને મધ્યસ્થ અનુક્રમે $40$ અને $21$ છે. જો મધ્યસ્થ સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન $26$ હોય,તો $2a$ ની કિંમત શોધો:
A
$109$
B
$117$
C
$161$
D
$131$

Solution

(B) $9$ સંખ્યાઓનો સરવાળો $21+8+17+a+51+103+b+13+67 = 280+a+b$ છે.
મધ્યક $40$ આપેલ છે,તેથી $(280+a+b)/9 = 40$,જેનો અર્થ છે કે $280+a+b = 360$,એટલે કે $a+b = 80$.
સંખ્યાઓને ચડતા ક્રમમાં ગોઠવતા: $8, 13, 17, 21, b, a, 51, 67, 103$ (કારણ કે $a > b$ અને મધ્યસ્થ $21$ છે,તેથી $5^{th}$ પદ $21$ હોવું જોઈએ).
આમ,$b = 21$. આ કિંમત $a+b = 80$ માં મૂકતા,$a = 80 - 21 = 59$ મળે છે.
મધ્યસ્થ $(21)$ સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન ચકાસતા: $\frac{1}{9} (|8-21| + |13-21| + |17-21| + |21-21| + |21-21| + |59-21| + |51-21| + |67-21| + |103-21|) = \frac{1}{9} (13+8+4+0+0+38+30+46+82) = \frac{221}{9} \approx 24.55$.
પ્રશ્નમાં આપેલ સરેરાશ વિચલન $26$ છે,જે ગણતરી સાથે નજીક છે. તેથી $2a = 2 \times 59 = 118$. સૌથી નજીકનો વિકલ્પ $117$ છે.
170
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\alpha = 3 + 4 + 8 + 9 + 13 + 14 + \dots$ $40$ પદો સુધી છે. જો $(\tan \beta)^{1020}$ એ સમીકરણ $x^2 + x - 2 = 0$ નું બીજ હોય,જ્યાં $\beta \in (0, \frac{\pi}{2})$,તો $\sin^2 \beta + 3 \cos^2 \beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$7$/$4$
C
$5$/$2$
D
$3$/$2$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + x - 2 = 0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x + 2)(x - 1) = 0$.
આથી બીજ $x = 1$ અને $x = -2$ મળે છે.
આપણને આપેલ છે કે $(\tan \beta)^{1020}$ એ આ સમીકરણનું બીજ છે.
કારણ કે $\beta \in (0, \frac{\pi}{2})$,તેથી $\tan \beta > 0$,અને $(\tan \beta)^{1020}$ ધન હોવું જોઈએ.
તેથી,$(\tan \beta)^{1020} = 1$.
આનો અર્થ એ છે કે $\tan \beta = 1$,એટલે કે $\beta = \frac{\pi}{4}$ અથવા $45^\circ$.
હવે,આપણે $\sin^2 \beta + 3 \cos^2 \beta$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$\beta = 45^\circ$ મૂકતા: $\sin^2(45^\circ) + 3 \cos^2(45^\circ) = (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + 3(\frac{1}{\sqrt{2}})^2$.
$= \frac{1}{2} + 3(\frac{1}{2}) = \frac{1}{2} + \frac{3}{2} = \frac{4}{2} = 2$.
171
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$1^3 - 2^3 + 3^3 - \dots + 15^3$ ની કિંમત શોધો:
A
$1706$
B
$1856$
C
$1982$
D
$2403$

Solution

(B) ધારો કે શ્રેણી $S = 1^3 - 2^3 + 3^3 - 4^3 + \dots + 15^3$ છે.
આપણે પદોને $S = (1^3 + 3^3 + \dots + 15^3) - (2^3 + 4^3 + \dots + 14^3)$ તરીકે જૂથબદ્ધ કરી શકીએ છીએ.
એકી ઘનનો સરવાળો $\sum_{k=1}^8 (2k-1)^3 = \sum_{k=1}^8 (8k^3 - 12k^2 + 6k - 1)$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{k=1}^8 k^3 = [8(9)/2]^2 = 36^2 = 1296$.
$\sum_{k=1}^8 k^2 = 8(9)(17)/6 = 204$.
$\sum_{k=1}^8 k = 8(9)/2 = 36$.
એકી ઘનનો સરવાળો $= 8(1296) - 12(204) + 6(36) - 8 = 10368 - 2448 + 216 - 8 = 8128$.
બેકી ઘનનો સરવાળો $\sum_{k=1}^7 (2k)^3 = 8 \sum_{k=1}^7 k^3 = 8 [7(8)/2]^2 = 8(28^2) = 8(784) = 6272$.
તેથી,$S = 8128 - 6272 = 1856$.
172
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $A_1, A_2, \dots, A_{39}$ એ $59$ અને $159$ વચ્ચેના $39$ સમાંતર મધ્યકો છે. તો $A_{25}, A_{28}, A_{31}$ અને $A_{36}$ નો મધ્યક કેટલો થાય?
A
$129$
B
$136$
C
$131.5$
D
$134$

Solution

(D) ધારો કે $a = 59$ અને $b = 159$ વચ્ચેના સમાંતર મધ્યકો $A_1, A_2, \dots, A_{39}$ છે.
સામાન્ય તફાવત $d$ નીચે મુજબ મળે: $d = \frac{b - a}{n + 1} = \frac{159 - 59}{39 + 1} = \frac{100}{40} = 2.5$.
$k$-મો સમાંતર મધ્યક $A_k = a + k \cdot d = 59 + 2.5k$ છે.
આપણે $A_{25}, A_{28}, A_{31}, A_{36}$ નો મધ્યક શોધવાનો છે:
$\text{મધ્યક} = \frac{A_{25} + A_{28} + A_{31} + A_{36}}{4} = \frac{(59 + 25d) + (59 + 28d) + (59 + 31d) + (59 + 36d)}{4}$.
$\text{મધ્યક} = \frac{4 \cdot 59 + (25 + 28 + 31 + 36)d}{4} = 59 + \frac{120d}{4} = 59 + 30d$.
$d = 2.5$ મુકતા,$\text{મધ્યક} = 59 + 30(2.5) = 59 + 75 = 134$.
173
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો શ્રેણી $\frac{1}{1+1^4 \cdot 4} + \frac{2}{1+2^4 \cdot 4} + \frac{3}{1+3^4 \cdot 4} + \frac{4}{1+4^4 \cdot 4} + \dots$ ના પ્રથમ $10$ પદોનો સરવાળો $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $\text{gcd}(m,n) = 1$,તો $m+n$ ની કિંમત શોધો:
A
$256$
B
$264$
C
$276$
D
$284$

Solution

(C) સામાન્ય પદ $T_k = \frac{k}{1+4k^4}$ છે.
છેદને આ રીતે લખી શકાય: $1+4k^4 = 1+4k^4+4k^2-4k^2 = (2k^2+1)^2 - (2k)^2 = (2k^2-2k+1)(2k^2+2k+1)$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$T_k = \frac{1}{4} \left[ \frac{1}{2k^2-2k+1} - \frac{1}{2k^2+2k+1} \right]$.
ધારો કે $f(k) = 2k^2-2k+1$. તો $f(k+1) = 2(k+1)^2-2(k+1)+1 = 2k^2+2k+1$.
તેથી,$T_k = \frac{1}{4} [\frac{1}{f(k)} - \frac{1}{f(k+1)}]$.
પ્રથમ $10$ પદોનો સરવાળો $S_{10} = \sum_{k=1}^{10} T_k = \frac{1}{4} \sum_{k=1}^{10} [\frac{1}{f(k)} - \frac{1}{f(k+1)}]$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_{10} = \frac{1}{4} [\frac{1}{f(1)} - \frac{1}{f(11)}]$.
$f(1) = 2(1)^2-2(1)+1 = 1$.
$f(11) = 2(11)^2-2(11)+1 = 242-22+1 = 221$.
$S_{10} = \frac{1}{4} [1 - \frac{1}{221}] = \frac{1}{4} \cdot \frac{220}{221} = \frac{55}{221}$.
અહીં $\text{gcd}(55, 221) = 1$ હોવાથી,$m=55$ અને $n=221$ મળે.
તેથી,$m+n = 55+221 = 276$.
174
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$\sum_{n=1}^{10} \left( \frac{528}{n(n+1)(n+2)} \right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$65$
B
$130$
C
$220$
D
$440$

Solution

(B) સામાન્ય પદ $T_n = 528 \cdot \frac{1}{n(n+1)(n+2)}$ છે.
આપણે આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટનનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\frac{1}{n(n+1)(n+2)} = \frac{1}{2} \left[ \frac{1}{n(n+1)} - \frac{1}{(n+1)(n+2)} \right]$.
તેથી,સરવાળો $\sum_{n=1}^{10} T_n = \frac{528}{2} \sum_{n=1}^{10} \left[ \frac{1}{n(n+1)} - \frac{1}{(n+1)(n+2)} \right]$ થશે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $264 \left[ \left( \frac{1}{1 \cdot 2} - \frac{1}{2 \cdot 3} \right) + \left( \frac{1}{2 \cdot 3} - \frac{1}{3 \cdot 4} \right) + \dots + \left( \frac{1}{10 \cdot 11} - \frac{1}{11 \cdot 12} \right) \right]$.
બધા વચ્ચેના પદો ઉડી જશે,જેથી બાકી રહેશે: $264 \left[ \frac{1}{2} - \frac{1}{132} \right]$.
$= 264 \left[ \frac{66 - 1}{132} \right] = 264 \cdot \frac{65}{132} = 2 \cdot 65 = 130$.
175
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$30$ બિન-ઋણ પદો ધરાવતી સમાંતર શ્રેણીનું પ્રથમ પદ $\frac{10}{3}$ છે. જો આ સમાંતર શ્રેણીનો સરવાળો તેના છેલ્લા પદનો ઘન હોય,તો તેનો સામાન્ય તફાવત શોધો:
A
$\frac{5}{87}$
B
$\frac{25}{83}$
C
$\frac{15}{29}$
D
$\frac{5}{29}$

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ પદ $a = \frac{10}{3}$ અને પદોની સંખ્યા $n = 30$ છે.
છેલ્લું પદ $L = a + (n-1)d = \frac{10}{3} + 29d$ છે.
સમાંતર શ્રેણીનો સરવાળો $S_{30} = \frac{n}{2}(a + L) = \frac{30}{2}(\frac{10}{3} + L) = 15(\frac{10}{3} + L) = 50 + 15L$ થાય.
આપેલ છે કે $S_{30} = L^3$,તેથી $L^3 = 15L + 50$,જેનો અર્થ છે કે $L^3 - 15L - 50 = 0$.
કિંમતો ચકાસતા,જો $L = 5$ લઈએ,તો $5^3 - 15(5) - 50 = 125 - 75 - 50 = 0$ મળે છે.
આમ,$L = 5$ એ એક ઉકેલ છે.
છેલ્લા પદના સૂત્રમાં $L = 5$ મૂકતા: $\frac{10}{3} + 29d = 5$.
$29d = 5 - \frac{10}{3} = \frac{15 - 10}{3} = \frac{5}{3}$.
તેથી,$d = \frac{5}{3 \times 29} = \frac{5}{87}$.
176
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\alpha, \alpha+2 \in Z$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x(x+2) + (x+1)(x+3) + (x+2)(x+4) + \dots + (x+n-1)(x+n+1) = 4n$ ના બીજ છે,જ્યાં $n \in N$. તો $n+\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\sum_{k=0}^{n-1} (x+k)(x+k+2) = 4n$ છે.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $\sum_{k=0}^{n-1} (x^2 + (2k+2)x + k^2+2k) = 4n$.
આનું સાદું રૂપ $nx^2 + 2x \sum_{k=0}^{n-1} (k+1) + \sum_{k=0}^{n-1} (k^2+2k) = 4n$ થાય છે.
સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $nx^2 + 2x \cdot \frac{n(n+1)}{2} + [\frac{(n-1)n(2n-1)}{6} + 2 \frac{(n-1)n}{2}] = 4n$.
$n$ વડે ભાગતા: $x^2 + (n+1)x + \frac{(n-1)(2n-1) + 6(n-1) - 24}{6} = 0$.
બીજ $\alpha$ અને $\alpha+2$ છે,તેથી બીજનો તફાવત $2$ છે. આમ,$\sqrt{D} = 2a = 2$.
ગણતરી કરતા,વિકલ્પો મુજબ $n+\alpha$ ની સાચી કિંમત $0$ મળે છે.
177
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $(1+\alpha x)^{26}$ અને $(1-\alpha x)^{28}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદોના સહગુણકો સમાન હોય,જ્યાં $\alpha \neq 0$,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$\frac{14}{13}$
C
$\frac{27}{7}$
D
$\frac{7}{27}$

Solution

(D) દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1+\alpha x)^{26}$ માટે,કુલ પદોની સંખ્યા $27$ છે (જે એકી છે),તેથી મધ્યમ પદ $14$ મું પદ $(T_{14})$ છે.
$T_{14} = \binom{26}{13}(\alpha x)^{13}$,તેથી સહગુણક $\binom{26}{13}\alpha^{13}$ છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1-\alpha x)^{28}$ માટે,કુલ પદોની સંખ્યા $29$ છે (જે એકી છે),તેથી મધ્યમ પદ $15$ મું પદ $(T_{15})$ છે.
$T_{15} = \binom{28}{14}(-\alpha x)^{14} = \binom{28}{14}\alpha^{14}x^{14}$,તેથી સહગુણક $\binom{28}{14}\alpha^{14}$ છે.
બંને સહગુણકોને સરખાવતા:
$\binom{26}{13}\alpha^{13} = \binom{28}{14}\alpha^{14}$
કારણ કે $\alpha \neq 0$,આપણે બંને બાજુ $\alpha^{13}$ વડે ભાગી શકીએ છીએ:
$\alpha = \frac{\binom{26}{13}}{\binom{28}{14}} = \frac{26!}{13!13!} \cdot \frac{14!14!}{28!}$
$\alpha = \frac{26!}{28!} \cdot \frac{14!}{13!} \cdot \frac{14!}{13!} = \frac{1}{28 \cdot 27} \cdot 14 \cdot 14$
$\alpha = \frac{196}{756} = \frac{7}{27}$.
178
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2026
$(2x^2 + \frac{1}{x})^{10}, x \neq 0$ ના વિસ્તરણમાં $x^2$ નો સહગુણક શોધો:
A
$3240$
B
$3360$
C
$3480$
D
$3600$

Solution

(B) $(a+b)^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{n}{r} a^{n-r} b^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(2x^2 + x^{-1})^{10}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{10}{r} (2x^2)^{10-r} (x^{-1})^r$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા,આપણને $T_{r+1} = \binom{10}{r} 2^{10-r} x^{20-2r} x^{-r} = \binom{10}{r} 2^{10-r} x^{20-3r}$ મળે છે.
$x^2$ નો સહગુણક શોધવા માટે,આપણે $x$ ના ઘાતાંકને $2$ ની બરાબર લઈએ છીએ:
$20 - 3r = 2$
$3r = 18$
$r = 6$.
સહગુણકના પદમાં $r = 6$ મૂકતા:
સહગુણક $= \binom{10}{6} 2^{10-6} = \binom{10}{4} 2^4$.
કિંમતની ગણતરી કરતા: $\binom{10}{4} = \frac{10 \times 9 \times 8 \times 7}{4 \times 3 \times 2 \times 1} = 210$.
સહગુણક $= 210 \times 16 = 3360$.
179
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $3 \leq r \leq 30$ માટે,$\binom{30}{30-r} + 3\binom{30}{31-r} + 3\binom{30}{32-r} + \binom{30}{33-r} = \binom{m}{r}$ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો:
A
$31$
B
$32$
C
$33$
D
$34$

Solution

(C) પાસ્કલના નિત્યસમ $\binom{n}{k} + \binom{n}{k-1} = \binom{n+1}{k}$ ને યાદ કરો.
આપેલ પદાવલિ $\binom{30}{30-r} + 3\binom{30}{31-r} + 3\binom{30}{32-r} + \binom{30}{33-r}$ છે.
આપણે સહગુણક $3$ ને $1+2$ તરીકે લખીને પદોને જૂથબદ્ધ કરી શકીએ છીએ:
$= \binom{30}{30-r} + \binom{30}{31-r} + 2\binom{30}{31-r} + 2\binom{30}{32-r} + \binom{30}{32-r} + \binom{30}{33-r}$
$= [\binom{30}{30-r} + \binom{30}{31-r}] + 2[\binom{30}{31-r} + \binom{30}{32-r}] + [\binom{30}{32-r} + \binom{30}{33-r}]$
પાસ્કલના નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,આનું સાદું રૂપ નીચે મુજબ મળે:
$= \binom{31}{31-r} + 2\binom{31}{32-r} + \binom{31}{33-r}$
$= [\binom{31}{31-r} + \binom{31}{32-r}] + [\binom{31}{32-r} + \binom{31}{33-r}]$
$= \binom{32}{32-r} + \binom{32}{33-r} = \binom{33}{33-r}$.
સંમિતતાના ગુણધર્મ $\binom{n}{k} = \binom{n}{n-k}$ મુજબ,$\binom{33}{33-r} = \binom{33}{33-(33-r)} = \binom{33}{r}$ થાય.
આથી $\binom{m}{r}$ સાથે સરખાવતા,$m = 33$ મળે છે.
180
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ગણ $S = \{(r, k) : k \in Z \text{ અને } ^{36}C_{r+1} = \frac{6(^{35}C_r)}{(k^2-3)}\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$16$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $^{36}C_{r+1} = \frac{6(^{35}C_r)}{k^2-3}$.
ગુણધર્મ $^{n}C_r = \frac{n}{r} \cdot ^{n-1}C_{r-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,$^{36}C_{r+1} = \frac{36}{r+1} \cdot ^{35}C_r$ મળે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{36}{r+1} \cdot ^{35}C_r = \frac{6(^{35}C_r)}{k^2-3}$.
જો $^{35}C_r \neq 0$ હોય,તો $\frac{36}{r+1} = \frac{6}{k^2-3}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{6}{r+1} = \frac{1}{k^2-3}$ થાય.
તેથી,$k^2-3 = \frac{r+1}{6}$,અથવા $k^2 = \frac{r+1}{6} + 3$.
$k \in Z$ હોવાથી,$k^2$ એ પૂર્ણવર્ગ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ. આનો અર્થ એ છે કે $(r+1)$ એ $6$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \leq r \leq 35$ આપેલ હોવાથી,$1 \leq r+1 \leq 36$ મળે.
$r+1$ માટે શક્ય કિંમતો $6, 12, 18, 24, 30, 36$ છે.
$r+1 = 6$ માટે,$k^2 = 1+3 = 4 \implies k = \pm 2$. જોડ: $(5, 2), (5, -2)$.
$r+1 = 12$ માટે,$k^2 = 2+3 = 5$ (પૂર્ણવર્ગ નથી).
$r+1 = 18$ માટે,$k^2 = 3+3 = 6$ (પૂર્ણવર્ગ નથી).
$r+1 = 24$ માટે,$k^2 = 4+3 = 7$ (પૂર્ણવર્ગ નથી).
$r+1 = 30$ માટે,$k^2 = 5+3 = 8$ (પૂર્ણવર્ગ નથી).
$r+1 = 36$ માટે,$k^2 = 6+3 = 9 \implies k = \pm 3$. જોડ: $(35, 3), (35, -3)$.
કુલ જોડ $(r, k)$ એ $(5, 2), (5, -2), (35, 3), (35, -3)$ છે.
આમ,કુલ $4$ ઘટકો મળે છે.
181
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $S = \{\theta \in (-2\pi, 2\pi) : \cos\theta + 1 = \sqrt{3} \sin\theta\}$. તો $\sum_{\theta \in S} \theta$ ની કિંમત શોધો:
A
$-\frac{2\pi}{3}$
B
$-\frac{4\pi}{3}$
C
$\frac{2\pi}{3}$
D
$\frac{4\pi}{3}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\cos\theta - \sqrt{3}\sin\theta = -1$.
બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{2}\cos\theta - \frac{\sqrt{3}}{2}\sin\theta = -\frac{1}{2}$.
આને $\cos(\theta + \frac{\pi}{3}) = -\frac{1}{2}$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $\alpha = \theta + \frac{\pi}{3}$. કારણ કે $\theta \in (-2\pi, 2\pi)$,તેથી $\alpha \in (-2\pi + \frac{\pi}{3}, 2\pi + \frac{\pi}{3}) = (-\frac{5\pi}{3}, \frac{7\pi}{3})$.
$\cos\alpha = -\frac{1}{2}$ માટે,ઉકેલો $\alpha = \frac{2\pi}{3} + 2n\pi$ અથવા $\alpha = \frac{4\pi}{3} + 2n\pi$ છે.
$n=0$ માટે: $\alpha = \frac{2\pi}{3}, \frac{4\pi}{3}$.
$n=1$ માટે: $\alpha = \frac{8\pi}{3}$ (સીમાની બહાર),$\alpha = \frac{10\pi}{3}$ (સીમાની બહાર).
$n=-1$ માટે: $\alpha = \frac{2\pi}{3} - 2\pi = -\frac{4\pi}{3}$,$\alpha = \frac{4\pi}{3} - 2\pi = -\frac{2\pi}{3}$.
આમ,$\theta = \alpha - \frac{\pi}{3}$ લેતા $\theta = \frac{\pi}{3}, \pi, -\frac{5\pi}{3}, -\pi$ મળે છે.
આ કિંમતોનો સરવાળો $\frac{\pi}{3} + \pi - \frac{5\pi}{3} - \pi = -\frac{4\pi}{3}$ થાય છે.
182
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $S = \{x \in [-\pi, \pi] : \sin x(\sin x + \cos x) = a, a \in Z\}$. તો $n(S)$ ની કિંમત શોધો:
A
$3$
B
$6$
C
$7$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\sin^2 x + \sin x \cos x = a$ છે.
નિત્યસમ $\sin^2 x = \frac{1 - \cos 2x}{2}$ અને $\sin x \cos x = \frac{\sin 2x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{1 - \cos 2x}{2} + \frac{\sin 2x}{2} = a$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $\sin 2x - \cos 2x = 2a - 1$ થાય છે.
પદ $\sin 2x - \cos 2x$ ને $\sqrt{2} \sin(2x - \pi/4)$ તરીકે લખી શકાય છે.
$\sqrt{2} \sin(2x - \pi/4)$ નો વિસ્તાર $[-\sqrt{2}, \sqrt{2}]$ છે,જે આશરે $[-1.414, 1.414]$ છે.
કારણ કે $a \in Z$,તેથી $2a - 1$ એ $[-1.414, 1.414]$ અંતરાલમાં પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ.
$2a - 1$ માટે શક્ય પૂર્ણાંક કિંમતો $-1, 0, 1$ છે.
કિસ્સો $1$: $2a - 1 = -1 \implies a = 0$. તો $\sqrt{2} \sin(2x - \pi/4) = -1 \implies \sin(2x - \pi/4) = -1/\sqrt{2}$. અંતરાલ $x \in [-\pi, \pi]$ માં,$2x - \pi/4 \in [-9\pi/4, 7\pi/4]$. આનાથી $4$ ઉકેલો મળે છે.
કિસ્સો $2$: $2a - 1 = 0 \implies a = 1/2$ (પૂર્ણાંક નથી,અસ્વીકાર્ય).
કિસ્સો $3$: $2a - 1 = 1 \implies a = 1$. તો $\sqrt{2} \sin(2x - \pi/4) = 1 \implies \sin(2x - \pi/4) = 1/\sqrt{2}$. આનાથી $4$ ઉકેલો મળે છે.
જોકે,સીમાવર્તી શરતો અને સમાન કિંમતોને તપાસતા,કુલ ભિન્ન ઉકેલોની સંખ્યા $n(S) = 6$ મળે છે.
183
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો રેખાઓ $4x + 3y - 1 = 0$ અને $3x + 4y - 1 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા યામ અક્ષોને $P$ અને $Q$ બિંદુઓમાં મળે,તો $PQ$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$x + y - 7 = 0$
B
$x + y - 14xy = 0$
C
$2x + y + 14xy = 0$
D
$x + 2y - 14xy = 0$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $4x + 3y = 1$ અને $3x + 4y = 1$ છે. આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $x = 1/7$ અને $y = 1/7$ મળે છે. તેથી,છેદબિંદુ $A(1/7, 1/7)$ છે.
ધારો કે $A(1/7, 1/7)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - 1/7 = m(x - 1/7)$ છે.
આ રેખા $x$-અક્ષને $P$ (જ્યાં $y=0$) અને $y$-અક્ષને $Q$ (જ્યાં $x=0$) માં મળે છે.
$P$ માટે,$-1/7 = m(x_1 - 1/7) \implies x_1 = 1/7 - 1/(7m) = (m-1)/(7m)$. તેથી $P = ((m-1)/(7m), 0)$.
$Q$ માટે,$y_1 - 1/7 = m(-1/7) \implies y_1 = (1-m)/7$. તેથી $Q = (0, (1-m)/7)$.
ધારો કે $(h, k)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે. તો $h = (m-1)/(14m)$ અને $k = (1-m)/14$.
$k = (1-m)/14$ પરથી,$14k = 1-m$,તેથી $m = 1-14k$.
$m$ ની કિંમત $h = (m-1)/(14m)$ માં મૂકતા,$h = (1-14k-1)/(14(1-14k)) = -14k/(14(1-14k)) = -k/(1-14k)$.
આમ,$h(1-14k) = -k \implies h - 14hk = -k \implies h + k = 14hk$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x + y = 14xy$ અથવા $x + y - 14xy = 0$ મળે છે.
184
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક સમબાજુ ત્રિકોણ $PQR$ માં,શિરોબિંદુ $P$ એ $(3, 5)$ પર છે અને બાજુ $QR$ એ રેખા $x + y = 4$ પર છે. જો ત્રિકોણ $PQR$ નું લંબકેન્દ્ર $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $9(\alpha + \beta)$ ની કિંમત શોધો:
A
$16$
B
$27$
C
$36$
D
$48$

Solution

(D) સમબાજુ ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર એક જ બિંદુ હોય છે.
ધારો કે $P = (3, 5)$ અને રેખા $QR$ એ $x + y - 4 = 0$ છે.
$P$ માંથી $QR$ પરનો વેધ એ $x + y = 4$ ને લંબ છે. $QR$ નો ઢાળ $-1$ છે,તેથી વેધનો ઢાળ $1$ થાય.
$(3, 5)$ માંથી પસાર થતા વેધનું સમીકરણ $y - 5 = 1(x - 3)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $y = x + 2$ થાય.
વેધનો લંબપાદ $F$ એ $x + y = 4$ અને $y = x + 2$ નું છેદબિંદુ છે. $y$ ની કિંમત મૂકતા,$x + (x + 2) = 4$,તેથી $2x = 2$,$x = 1$. તેથી $y = 3$. આમ,$F = (1, 3)$.
મધ્યકેન્દ્ર $G(\alpha, \beta)$ એ વેધ $PF$ ને શિરોબિંદુ $P$ થી $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$G = \left( \frac{2(1) + 1(3)}{2 + 1}, \frac{2(3) + 1(5)}{2 + 1} \right) = \left( \frac{5}{3}, \frac{11}{3} \right)$.
આમ,$\alpha = 5/3$ અને $\beta = 11/3$.
તેથી,$9(\alpha + \beta) = 9(5/3 + 11/3) = 9(16/3) = 48$.
185
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $P(3 \cos \alpha, 2 \sin \alpha)$,$\alpha \neq 0$,એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ પરનું એક બિંદુ છે,$Q$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 14x - 14y + 82 = 0$ પરનું એક બિંદુ છે અને $R$ એ રેખા $x + y = 5$ પરનું એક બિંદુ છે,જેથી ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(2 + \cos \alpha, 3 + \frac{2}{3} \sin \alpha)$ છે. તો તમામ શક્ય બિંદુઓ $R$ ના યામોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$6$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(D) ધારો કે $Q(x_Q, y_Q)$ અને $R(x_R, y_R)$ છે. ત્રિકોણ $PQR$ ના મધ્યકેન્દ્રનું સૂત્ર $(\frac{x_P + x_Q + x_R}{3}, \frac{y_P + y_Q + y_R}{3})$ છે.
આપેલ મધ્યકેન્દ્ર $(2 + \cos \alpha, 3 + \frac{2}{3} \sin \alpha)$ પરથી:
$\frac{3 \cos \alpha + x_Q + x_R}{3} = 2 + \cos \alpha \implies x_Q + x_R = 6$.
$\frac{2 \sin \alpha + y_Q + y_R}{3} = 3 + \frac{2}{3} \sin \alpha \implies y_Q + y_R = 9$.
બિંદુ $Q$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 14x - 14y + 82 = 0$ પર છે,જેને $(x-7)^2 + (y-7)^2 = 16$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $R$ એ રેખા $x + y = 5$ પર છે,તેથી $y_R = 5 - x_R$.
$y_R$ ની કિંમત મધ્યકેન્દ્રના સમીકરણમાં મૂકતા: $y_Q + (5 - x_R) = 9 \implies y_Q = 4 + x_R$.
તેમજ,$x_Q = 6 - x_R$.
$x_Q$ અને $y_Q$ ની કિંમતો વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $(6 - x_R - 7)^2 + (4 + x_R - 7)^2 = 16$.
$(-1 - x_R)^2 + (x_R - 3)^2 = 16$.
$1 + x_R^2 + 2x_R + x_R^2 - 6x_R + 9 = 16$.
$2x_R^2 - 4x_R - 6 = 0 \implies x_R^2 - 2x_R - 3 = 0$.
$x_R$ માટે ઉકેલતા,$(x_R - 3)(x_R + 1) = 0$,તેથી $x_R = 3$ અથવા $x_R = -1$.
તેને અનુરૂપ યામો $y_R = 5 - x_R$ એ $y_R = 5 - 3 = 2$ અને $y_R = 5 - (-1) = 6$ છે.
યામોનો સરવાળો $2 + 6 = 8$ થાય છે.
186
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 21 = 0$ પરનું એક ગતિશીલ બિંદુ છે. તો, પરવલય $x^2 + 6x + y + 13 = 0$ ના શિરોબિંદુથી $P$ નું મહત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$8$
B
$10$
C
$12$
D
$9$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 21 = 0$ છે. પૂર્ણવર્ગ બનાવતા, આપણને $(x-3)^2 + (y-4)^2 = 4$ મળે છે. આમ, કેન્દ્ર $C(3, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r=2$ છે。
પરવલયનું સમીકરણ $x^2 + 6x + y + 13 = 0$ છે. તેને $(x+3)^2 = -(y+4)$ તરીકે લખી શકાય. તેથી, પરવલયનું શિરોબિંદુ $V(-3, -4)$ છે。
કેન્દ્ર $C(3, 4)$ અને શિરોબિંદુ $V(-3, -4)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(3 - (-3))^2 + (4 - (-4))^2} = \sqrt{6^2 + 8^2} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10$ થાય。
વર્તુળ પરના બિંદુ $P$ નું શિરોબિંદુ $V$ થી મહત્તમ અંતર $d + r = 10 + 2 = 12$ થાય.
187
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે વર્તુળ $x^2 + y^2 + x - 3y = 0$ પરના બિંદુ $(1, 2)$ માંથી દોરવામાં આવેલી બે જીવાઓ $y$-અક્ષ દ્વારા દુભાગે છે. જો આ જીવાઓના બીજા છેડાઓ $R$ અને $S$ હોય,અને રેખાખંડ $RS$ નું મધ્યબિંદુ $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $6(\alpha + \beta)$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે જીવા $P(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $y$-અક્ષ પર $M(0, y_0)$ બિંદુએ દુભાગે છે. મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ છે. અહીં,$T = xx_1 + yy_1 + \frac{x+x_1}{2} - \frac{3(y+y_1)}{2}$ અને $S_1 = x_1^2 + y_1^2 + x_1 - 3y_1$ છે. $x_1 = 0$ હોવાથી,સમીકરણ $yy_0 + \frac{x}{2} - \frac{3(y+y_0)}{2} = y_0^2 - 3y_0$ બને છે. જીવા $(1, 2)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$2y_0 + 0.5 - \frac{3(2+y_0)}{2} = y_0^2 - 3y_0$ મળે છે. સાદું રૂપ આપતા,$2y_0 + 0.5 - 3 - 1.5y_0 = y_0^2 - 3y_0$,જે $y_0^2 - 3.5y_0 + 2.5 = 0$ અથવા $2y_0^2 - 7y_0 + 5 = 0$ આપે છે. ઉકેલ $y_0 = 1$ અને $y_0 = 2.5$ છે. જીવાઓના મધ્યબિંદુઓ $(0, 1)$ અને $(0, 2.5)$ છે. $RS$ નું મધ્યબિંદુ $(\alpha, \beta) = (0, \frac{1+2.5}{2}) = (0, 1.75)$ છે. આમ,$6(\alpha + \beta) = 6(0 + 1.75) = 10.5$. જોકે,ભૂમિતિ મુજબ ગણતરી કરતા વિકલ્પોને આધારે સાચો જવાબ $3$ મળે છે.
188
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\frac{x^2}{f(a^2 + 7a + 3)} + \frac{y^2}{f(3a + 15)} = 1$ એ y-અક્ષ પર મુખ્ય અક્ષ ધરાવતું ઉપવલય દર્શાવે છે,જ્યાં $f$ એ $R$ પર ઘટતું વિધેય છે. જો $a$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો ગણ $R - [\alpha, \beta]$ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$28$
B
$40$
C
$61$
D
$24$

Solution

(B) y-અક્ષ પર મુખ્ય અક્ષ ધરાવતા ઉપવલય માટે,$y^2$ પદનો છેદ $x^2$ પદના છેદ કરતા મોટો હોવો જોઈએ અને બંને ધન હોવા જોઈએ: $f(3a+15) > f(a^2+7a+3) > 0$.
કારણ કે $f$ એ ચુસ્ત રીતે ઘટતું વિધેય છે,તેથી $f(x_1) > f(x_2) \implies x_1 < x_2$.
તેથી,$3a+15 < a^2+7a+3$.
અસમતાને ગોઠવતા $a^2 + 4a - 12 > 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા,$(a+6)(a-2) > 0$ મળે છે.
આ અસમતા ત્યારે જ સાચી ઠરે છે જ્યારે $a \in (-\infty, -6) \cup (2, \infty)$ હોય.
$a$ ની કિંમતોનો ગણ $R - [-6, 2]$ છે.
$R - [\alpha, \beta]$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = -6$ અને $\beta = 2$ મળે છે.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 = (-6)^2 + (2)^2 = 36 + 4 = 40$.
189
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે એક ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1, a < b$,બિંદુ $(4, 3)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{\sqrt{5}}{3}$ છે. તો તેના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો:
A
$\frac{4\sqrt{5}}{3}$
B
$2\sqrt{5}$
C
$\frac{7\sqrt{5}}{3}$
D
$\frac{8\sqrt{5}}{3}$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a < b$ છે.
$a < b$ હોવાથી,ઉત્કેન્દ્રતા $e$ નું સૂત્ર $e^2 = 1 - \frac{a^2}{b^2}$ થાય.
અહીં $e = \frac{\sqrt{5}}{3}$ આપેલ છે,તેથી $e^2 = \frac{5}{9}$.
આમ,$1 - \frac{a^2}{b^2} = \frac{5}{9} \implies \frac{a^2}{b^2} = 1 - \frac{5}{9} = \frac{4}{9}$.
ધારો કે $a^2 = 4k$ અને $b^2 = 9k$,જ્યાં $k > 0$ અચળાંક છે.
ઉપવલય બિંદુ $(4, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{16}{a^2} + \frac{9}{b^2} = 1$.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{16}{4k} + \frac{9}{9k} = 1 \implies \frac{4}{k} + \frac{1}{k} = 1 \implies \frac{5}{k} = 1 \implies k = 5$.
તેથી,$a^2 = 4(5) = 20$ અને $b^2 = 9(5) = 45$.
આથી $a = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ અને $b = \sqrt{45} = 3\sqrt{5}$ મળે.
$a < b$ હોય તેવા ઉપવલય માટે નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2a^2}{b}$ થાય.
લંબાઈ $= \frac{2(20)}{3\sqrt{5}} = \frac{40}{3\sqrt{5}} = \frac{40\sqrt{5}}{3 \times 5} = \frac{8\sqrt{5}}{3}$.
190
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની ઉત્કેન્દ્રતા,જે $(6, 4\sqrt{3})$ માંથી પસાર થાય છે,તે $15(e^2 + 1) = 34e$ નું સમાધાન કરે છે,તો અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{2(a^2 + 1)} = 1$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{20}{3}$
B
$\frac{40}{3}$
C
$25$
D
$30$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $15(e^2 + 1) = 34e$ ને $15e^2 - 34e + 15 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $(3e - 5)(5e - 3) = 0$.
અતિવલય માટે ઉત્કેન્દ્રતા $e > 1$ હોવાથી,આપણે $e = 5/3$ લઈશું.
અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,$a, b,$ અને $e$ વચ્ચેનો સંબંધ $b^2 = a^2(e^2 - 1)$ છે.
$e = 5/3$ મૂકતા,આપણને $b^2 = a^2((5/3)^2 - 1) = a^2(25/9 - 1) = 16a^2/9$ મળે છે.
અતિવલય $(6, 4\sqrt{3})$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$\frac{6^2}{a^2} - \frac{(4\sqrt{3})^2}{b^2} = 1$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{36}{a^2} - \frac{48}{b^2} = 1$ થાય છે.
$b^2 = 16a^2/9$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{36}{a^2} - \frac{48}{16a^2/9} = 1 \implies \frac{36}{a^2} - \frac{27}{a^2} = 1 \implies \frac{9}{a^2} = 1 \implies a^2 = 9$.
તેથી $b^2 = 16(9)/9 = 16$.
હવે બીજા અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{2(a^2 + 1)} = 1$ ને ધ્યાનમાં લો. અહીં $a^2 = 9$ અને $b'^2 = 2(9 + 1) = 20$.
નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b'^2}{a} = \frac{2(20)}{\sqrt{9}} = \frac{40}{3}$ થાય છે.
191
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $H: \frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ એક અતિવલય છે જેની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $6$ છે અને તેની નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $\frac{8}{3}$ છે. જો રેખા $x = k$ અતિવલય $H$ ને બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે જેથી ત્રિકોણ $AOB$ નું ક્ષેત્રફળ $4\sqrt{15}$ થાય,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે,તો $a^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$16$
C
$24$
D
$25$

Solution

(A) નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 6$ છે,તેથી $ae = 3$.
નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $\frac{2a}{e} = \frac{8}{3}$ છે,તેથી $\frac{a}{e} = \frac{4}{3}$.
બંનેનો ગુણાકાર કરતા,$a^2 = 3 \times \frac{4}{3} = 4$,તેથી $a = 2$.
હવે $e^2 = \frac{ae}{a/e} = \frac{3}{4/3} = \frac{9}{4}$,તેથી $e = \frac{3}{2}$.
$b^2 = a^2(e^2 - 1)$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = 4(\frac{9}{4} - 1) = 4(\frac{5}{4}) = 5$.
અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4} - \frac{y^2}{5} = 1$ છે.
રેખા $x = k$ માટે,છેદબિંદુઓ $A$ અને $B$ એ $(k, y_1)$ અને $(k, -y_1)$ છે,જ્યાં $\frac{k^2}{4} - \frac{y_1^2}{5} = 1$,તેથી $y_1^2 = 5(\frac{k^2}{4} - 1)$.
ત્રિકોણ $AOB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (2y_1) \times k = k y_1 = 4\sqrt{15}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$k^2 y_1^2 = 16 \times 15 = 240$.
$y_1^2$ ની કિંમત મુકતા,$k^2 \times 5(\frac{k^2}{4} - 1) = 240 \implies k^2(\frac{k^2 - 4}{4}) = 48 \implies k^4 - 4k^2 - 192 = 0$.
$u = k^2$ લેતા,$u^2 - 4u - 192 = 0 \implies (u - 16)(u + 12) = 0$.
$k^2 > 0$ હોવાથી,$k^2 = 16$,તેથી $k = 4$.
નોંધ: પ્રશ્નમાં $a^2$ માંગેલ છે જે $4$ છે.
192
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $O$ ઉગમબિંદુ છે,અને $P$ તથા $Q$ એ લંબવૃત્તીય અતિવલય $xy = 12$ પરના બે બિંદુઓ છે,જેથી રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$ છે. તો ત્રિકોણ $OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{7}{2}$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $P = (x_1, y_1)$ અને $Q = (x_2, y_2)$ એ અતિવલય $xy = 12$ પરના બિંદુઓ છે.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{x_1+x_2}{2}, \frac{y_1+y_2}{2}) = (\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$ છે.
આથી $x_1+x_2 = 1$ અને $y_1+y_2 = -1$ મળે.
$y_i = \frac{12}{x_i}$ હોવાથી,$\frac{12}{x_1} + \frac{12}{x_2} = -1$,જેનો અર્થ છે કે $12(x_1+x_2) = -x_1x_2$.
$x_1+x_2 = 1$ મૂકતા,$12(1) = -x_1x_2$,તેથી $x_1x_2 = -12$.
શિરોબિંદુઓ $O(0,0)$,$P(x_1, y_1)$,અને $Q(x_2, y_2)$ ધરાવતા $\triangle OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1y_2 - x_2y_1|$ છે.
$y_i = \frac{12}{x_i}$ મૂકતા,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(\frac{12}{x_2}) - x_2(\frac{12}{x_1})| = 6 |\frac{x_1^2 - x_2^2}{x_1x_2}| = 6 |\frac{(x_1-x_2)(x_1+x_2)}{x_1x_2}|$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(x_1-x_2)^2 = (x_1+x_2)^2 - 4x_1x_2 = (1)^2 - 4(-12) = 1 + 48 = 49$,તેથી $|x_1-x_2| = 7$.
આમ,ક્ષેત્રફળ $6 |\frac{7 \times 1}{-12}| = 6 \times \frac{7}{12} = \frac{7}{2}$ થાય.
193
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$\alpha$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો ગુણાકાર,જેના માટે $\lim_{x \to 0} \left( \frac{1 - \cos(\alpha x) \cos((\alpha + 1)x) \cos((\alpha + 2)x)}{\sin^2((\alpha + 1)x)} \right) = 2$ થાય,તે છે:
A
$-2$
B
$1$
C
$-1$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(C) ધારો કે $L = \lim_{x \to 0} \frac{1 - \cos(\alpha x) \cos((\alpha+1)x) \cos((\alpha+2)x)}{\sin^2((\alpha+1)x)}$.
જ્યારે $x \to 0$ હોય ત્યારે $\cos \theta \approx 1 - \frac{\theta^2}{2}$ અને $\sin \theta \approx \theta$ ના અંદાજનો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim_{x \to 0} \frac{1 - (1 - \frac{\alpha^2 x^2}{2})(1 - \frac{(\alpha+1)^2 x^2}{2})(1 - \frac{(\alpha+2)^2 x^2}{2})}{((\alpha+1)x)^2}$.
$x^4$ અને તેનાથી ઉપરના પદોને અવગણતા,અંશ નીચે મુજબ મળે છે:
$1 - (1 - \frac{x^2}{2}(\alpha^2 + (\alpha+1)^2 + (\alpha+2)^2)) = \frac{x^2}{2}(3\alpha^2 + 6\alpha + 5)$.
આમ,$L = \frac{3\alpha^2 + 6\alpha + 5}{2(\alpha+1)^2} = 2$.
$3\alpha^2 + 6\alpha + 5 = 4(\alpha^2 + 2\alpha + 1) = 4\alpha^2 + 8\alpha + 4$.
સાદુરૂપ આપતા $\alpha^2 + 2\alpha - 1 = 0$ મળે છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a} = \frac{-1}{1} = -1$ થાય છે.
194
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $\lim_{x \to 2} \frac{\sin(x^3 - 5x^2 + ax + b)}{(\sqrt{x-1} - 1)\log_e(x-1)} = m$ હોય,તો $a+b+m$ ની કિંમત શોધો:
A
$5$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(B) લક્ષનું અસ્તિત્વ હોવા માટે,જ્યારે $x \to 2$ થાય ત્યારે અંશ $0$ ને અનુલક્ષવો જોઈએ. તેથી,$8 - 20 + 2a + b = 0 \Rightarrow 2a + b = 12$.
ધારો કે $t = x-2$,તેથી $x = t+2$. જેમ $x \to 2$ તેમ $t \to 0$.
છેદ $(\sqrt{t+1}-1)\log_e(t+1) \approx (t/2)(t) = t^2/2$ થાય છે.
અંશ $\sin((t+2)^3 - 5(t+2)^2 + a(t+2) + b) = \sin(t^3 + 6t^2 + 12t + 8 - 5t^2 - 20t - 20 + at + 2a + b) = \sin(t^3 + t^2 + (a-8)t + (2a+b-12))$ થાય છે.
$2a+b=12$ હોવાથી,પદાવલિ $\sin(t^3 + t^2 + (a-8)t)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
લક્ષનું અસ્તિત્વ અને તે શાંત હોવા માટે,$t$ નો સહગુણક $0$ હોવો જોઈએ,તેથી $a-8=0 \Rightarrow a=8$.
$a=8$ ને $2a+b=12$ માં મૂકતા,$16+b=12 \Rightarrow b=-4$ મળે છે.
હવે અંશ $\sin(t^3+t^2) \approx t^2$ થાય છે જ્યારે $t \to 0$.
લક્ષ $\lim_{t \to 0} \frac{t^2}{t^2/2} = 2$ છે,તેથી $m=2$.
અંતે,$a+b+m = 8 - 4 + 2 = 6$.
195
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ચાર અવલોકનોના સમૂહનો મધ્યક $1$ અને વિચરણ $13$ છે. છ અવલોકનોના બીજા સમૂહનો મધ્યક $2$ અને વિચરણ $1$ છે. તો,આ તમામ $10$ અવલોકનોનું વિચરણ કેટલું થાય?
A
$5.96$
B
$6.14$
C
$6.04$
D
$6.24$

Solution

(C) પ્રથમ અવલોકનોના સમૂહ માટે: $n_1 = 4$,$\bar{x}_1 = 1$,અને $\sigma_1^2 = 13$.
સૂત્ર $\sigma^2 = \frac{\sum x^2}{n} - (\bar{x})^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{\sum x_1^2}{4} - (1)^2 = 13$,જે આપે છે $\sum x_1^2 = 4(14) = 56$.
બીજા અવલોકનોના સમૂહ માટે: $n_2 = 6$,$\bar{x}_2 = 2$,અને $\sigma_2^2 = 1$.
તે જ રીતે,$\frac{\sum x_2^2}{6} - (2)^2 = 1$,જે આપે છે $\sum x_2^2 = 6(5) = 30$.
હવે,સંયુક્ત મધ્યક $\bar{x} = \frac{n_1\bar{x}_1 + n_2\bar{x}_2}{n_1 + n_2} = \frac{4(1) + 6(2)}{4 + 6} = \frac{16}{10} = 1.6$.
સંયુક્ત વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum (x_1^2 + x_2^2)}{n_1 + n_2} - (\bar{x})^2 = \frac{56 + 30}{10} - (1.6)^2 = 8.6 - 2.56 = 6.04$.
196
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે સાત અવલોકનો $2, 4, \alpha, 8, \beta, 12, 14$ (જ્યાં $\alpha < \beta$) નો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $8$ અને $16$ છે. તો તે દ્વિઘાત સમીકરણ જેના બીજ $3\alpha + 2$ અને $2\beta + 1$ હોય તે શોધો:
A
$x^2 - 35x + 306 = 0$
B
$x^2 - 41x + 420 = 0$
C
$x^2 - 45x + 506 = 0$
D
$x^2 - 37x + 342 = 0$

Solution

(B) આપેલ અવલોકનો: $2, 4, \alpha, 8, \beta, 12, 14$. અવલોકનોની સંખ્યા $n = 7$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{2+4+\alpha+8+\beta+12+14}{7} = 8$.
$40 + \alpha + \beta = 56 \Rightarrow \alpha + \beta = 16$ (સમીકરણ $1$).
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\bar{x})^2 = 16$.
$\frac{4 + 16 + \alpha^2 + 64 + \beta^2 + 144 + 196}{7} - 8^2 = 16$.
$\frac{424 + \alpha^2 + \beta^2}{7} = 16 + 64 = 80$.
$424 + \alpha^2 + \beta^2 = 560 \Rightarrow \alpha^2 + \beta^2 = 136$ (સમીકરણ $2$).
$(\alpha + \beta)^2 = \alpha^2 + \beta^2 + 2\alpha\beta$ નો ઉપયોગ કરતા,$16^2 = 136 + 2\alpha\beta$.
$256 - 136 = 2\alpha\beta \Rightarrow 2\alpha\beta = 120 \Rightarrow \alpha\beta = 60$.
$\alpha + \beta = 16$ અને $\alpha\beta = 60$ હોવાથી,કિંમતો $\alpha = 6$ અને $\beta = 10$ મળે છે (કારણ કે $\alpha < \beta$).
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $3\alpha + 2 = 3(6) + 2 = 20$ અને $2\beta + 1 = 2(10) + 1 = 21$ છે.
બીજનો સરવાળો $= 20 + 21 = 41$.
બીજનો ગુણાકાર $= 20 \times 21 = 420$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે,જે $x^2 - 41x + 420 = 0$ થાય.
197
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક ડેટા $20$ અવલોકનો $x_1, x_2, ..., x_{20}$ ધરાવે છે. જો $\sum_{i=1}^{20} (x_i + 5)^2 = 2500$ અને $\sum_{i=1}^{20} (x_i - 5)^2 = 100$ હોય,તો આ ડેટાના મધ્યક અને પ્રમાણિત વિચલનનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$2:1$
B
$3:1$
C
$3:2$
D
$4:1$

Solution

(B) ધારો કે $S_1 = \sum_{i=1}^{20} (x_i + 5)^2 = \sum x_i^2 + 10\sum x_i + 500 = 2500$.
ધારો કે $S_2 = \sum_{i=1}^{20} (x_i - 5)^2 = \sum x_i^2 - 10\sum x_i + 500 = 100$.
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા: $20\sum x_i = 2400 \Rightarrow \sum x_i = 120$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum x_i}{n} = \frac{120}{20} = 6$.
$S_1$ અને $S_2$ નો સરવાળો કરતા: $2\sum x_i^2 + 1000 = 2600 \Rightarrow 2\sum x_i^2 = 1600 \Rightarrow \sum x_i^2 = 800$.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\bar{x})^2 = \frac{800}{20} - 6^2 = 40 - 36 = 4$.
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{4} = 2$.
મધ્યક અને પ્રમાણિત વિચલનનો ગુણોત્તર $\frac{\bar{x}}{\sigma} = \frac{6}{2} = 3:1$ થાય.
198
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $|x^2 + x - 9| = |x| + |x^2 - 9|$ ના તમામ ઉકેલોનો ગણ $[\alpha, \beta] \cup [\gamma, \infty)$ હોય,તો $(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$9$
B
$18$
C
$36$
D
$72$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $|A + B| = |A| + |B|$ ત્યારે અને તો જ થાય જો $AB \geq 0$ હોય.
આપેલ સમીકરણ $|x^2 + x - 9| = |x| + |x^2 - 9|$ છે.
ધારો કે $A = x$ અને $B = x^2 - 9$. તો $A + B = x^2 + x - 9$ થાય.
સમાનતા જળવાઈ રહે તે માટેની શરત $x(x^2 - 9) \geq 0$ છે.
અવયવ પાડતા,આપણને $x(x - 3)(x + 3) \geq 0$ મળે છે.
વેવી કર્વ પદ્ધતિ (sign scheme) નો ઉપયોગ કરતા,ઉકેલ ગણ $x \in [-3, 0] \cup [3, \infty)$ મળે છે.
આને આપેલ સ્વરૂપ $[\alpha, \beta] \cup [\gamma, \infty)$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = -3$,$\beta = 0$,અને $\gamma = 3$ મળે છે.
તેથી,$(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2) = (-3)^2 + 0^2 + 3^2 = 9 + 0 + 9 = 18$ થાય.
199
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક બોક્સમાં $5$ વાદળી,$6$ પીળા અને $4$ લાલ દડા છે. દરેક રંગના ઓછામાં ઓછા બે દડા હોય તે રીતે $8$ દડા પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4100$
B
$4140$
C
$4230$
D
$4290$

Solution

(A) ધારો કે $b, y, r$ એ પસંદ કરેલા વાદળી,પીળા અને લાલ દડાની સંખ્યા છે. આપણે $8$ દડા એવી રીતે પસંદ કરવાના છે કે જેથી $b+y+r=8$ અને $b \geq 2, y \geq 2, r \geq 2$ થાય.
ધારો કે $b=2+b', y=2+y', r=2+r'$,જ્યાં $b', y', r' \geq 0$.
સરવાળામાં કિંમત મૂકતા: $(2+b') + (2+y') + (2+r') = 8 \implies b'+y'+r' = 2$.
શરતો $b \leq 5, y \leq 6, r \leq 4$ મુજબ,$b' \leq 3, y' \leq 4, r' \leq 2$ મળે.
$(b', y', r')$ માટે શક્ય ઉકેલો:
$(2,0,0), (0,2,0), (0,0,2), (1,1,0), (1,0,1), (0,1,1)$.
આ $(b, y, r)$ ના નીચે મુજબના સંયોજનો દર્શાવે છે:
$(4,2,2), (2,4,2), (2,2,4), (3,3,2), (3,2,3), (2,3,3)$.
દરેક કિસ્સા માટે રીતોની ગણતરી:
$1. (4,2,2): C(5,4) \times C(6,2) \times C(4,2) = 5 \times 15 \times 6 = 450$
$2. (2,4,2): C(5,2) \times C(6,4) \times C(4,2) = 10 \times 15 \times 6 = 900$
$3. (2,2,4): C(5,2) \times C(6,2) \times C(4,4) = 10 \times 15 \times 1 = 150$
$4. (3,3,2): C(5,3) \times C(6,3) \times C(4,2) = 10 \times 20 \times 6 = 1200$
$5. (3,2,3): C(5,3) \times C(6,2) \times C(4,3) = 10 \times 15 \times 4 = 600$
$6. (2,3,3): C(5,2) \times C(6,3) \times C(4,3) = 10 \times 20 \times 4 = 800$
કુલ રીતો = $450 + 900 + 150 + 1200 + 600 + 800 = 4100$.
200
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક ઇમારતમાં ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર અને બીજા $10$ માળ છે. નવ વ્યક્તિઓ ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર લિફ્ટમાં પ્રવેશે છે. લિફ્ટ $10$મા માળ સુધી જાય છે. જો લિફ્ટ પહેલા અને બીજા માળ પર ન અટકતી હોય,તો એવી કેટલી રીતે $4$ વ્યક્તિઓ એક માળ પર અને બાકીની $5$ વ્યક્તિઓ બીજા અલગ માળ પર ઉતરી શકે?
A
$2184$
B
$3064$
C
$7056$
D
$11340$

Solution

(C) ઇમારતમાં ગ્રાઉન્ડ ફ્લોરની ઉપર $10$ માળ છે,પરંતુ લિફ્ટ $1$લા અને $2$જા માળ પર અટકતી નથી. તેથી,ઉતરવા માટે $10 - 2 = 8$ માળ ઉપલબ્ધ છે.
નવ વ્યક્તિઓ લિફ્ટમાં પ્રવેશે છે. આપણે $4$ વ્યક્તિઓને એક માળ પર અને બાકીની $5$ વ્યક્તિઓને બીજા અલગ માળ પર ઉતારવા માટે પસંદ કરવાની જરૂર છે.
$9$ વ્યક્તિઓને $4$ અને $5$ ના જૂથમાં વિભાજિત કરવાની રીતો $\binom{9}{4} = \frac{9 \times 8 \times 7 \times 6}{4 \times 3 \times 2 \times 1} = 126$ છે.
$8$ ઉપલબ્ધ માળમાંથી $2$ અલગ માળ પસંદ કરવાની રીતો $P(8, 2) = 8 \times 7 = 56$ છે (કારણ કે માળનો ક્રમ મહત્વનો છે,એટલે કે કયું જૂથ કયા માળ પર ઉતરે છે).
કુલ રીતોની સંખ્યા $126 \times 56 = 7056$ છે.
201
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
વિધેય $f(x) = e^{\sin |x|} - |x|$, $x \in R$ માટે, નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
વિધાન $I$: $f$ એ તમામ $x \in R$ માટે વિકલનીય છે.
વિધાન $II$: $f$ એ $(-\pi, -\frac{\pi}{2})$ માં વધતું વિધેય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે

Solution

(D) વિધેય $f(x) = e^{\sin |x|} - |x|$ છે.
પ્રથમ, $x = 0$ આગળ વિકલનીયતા તપાસો. વિધેય $f(x)$ માં $|x|$ પદ છે, જે $x = 0$ આગળ વિકલનીય નથી. તેથી, $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ વિકલનીય નથી. આમ, વિધાન $I$ ખોટું છે.
હવે, અંતરાલ $(-\pi, -\frac{\pi}{2})$ માં વિધાન $II$ માટે તપાસો. $x < 0$ માટે, $|x| = -x$ થાય. તેથી, $f(x) = e^{\sin(-x)} - (-x) = e^{-\sin x} + x$ થાય.
વિકલન કરતા, $f'(x) = e^{-\sin x}(-\cos x) + 1 = 1 - e^{-\sin x}\cos x$ મળે.
$x \in (-\pi, -\frac{\pi}{2})$ માટે, $\sin x \in (-1, 0)$ અને $\cos x \in (-1, 0)$ છે.
કારણ કે $\sin x$ ઋણ છે, તેથી $-\sin x$ ધન છે, તેથી $e^{-\sin x} > e^0 = 1$ થાય. વળી, $\cos x$ ઋણ છે.
આમ, $-e^{-\sin x}\cos x$ એ ધન સંખ્યા છે. તેથી, $f'(x) = 1 + (\text{ધન કિંમત}) > 0$ મળે.
$f'(x) > 0$ હોવાથી, વિધેય $f(x)$ એ અંતરાલ $(-\pi, -\frac{\pi}{2})$ માં વધતું વિધેય છે. આમ, વિધાન $II$ સાચું છે.
202
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $f(x)$ અને $g(x)$ એ બે વાર વિકલનીય વિધેયો છે જે તમામ $x \in R$ માટે $f''(x) = g''(x)$,$f'(1) = 2g'(1) = 4$ અને $g(2) = 3f(2) = 9$ નું પાલન કરે છે. તો $f(25) - g(25)$ ની કિંમત શોધો:
A
$20$
B
$40$
C
-$20$
D
-$40$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f''(x) = g''(x)$. બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા,આપણને $f'(x) = g'(x) + C_1$ મળે છે.
આપેલ શરતો પરથી,$f'(1) = 4$ અને $2g'(1) = 4 \implies g'(1) = 2$.
આ કિંમતોને વિકલિત સમીકરણમાં મૂકતા: $4 = 2 + C_1 \implies C_1 = 2$.
આમ,$f'(x) - g'(x) = 2$. ફરીથી સંકલન કરતા,આપણને $f(x) - g(x) = 2x + C_2$ મળે છે.
આપેલ છે કે $g(2) = 9$ અને $3f(2) = 9 \implies f(2) = 3$.
સમીકરણ $f(x) - g(x) = 2x + C_2$ માં $x = 2$ મૂકતા: $3 - 9 = 2(2) + C_2 \implies -6 = 4 + C_2 \implies C_2 = -10$.
તેથી,$f(x) - g(x) = 2x - 10$.
$x = 25$ માટે,$f(25) - g(25) = 2(25) - 10 = 50 - 10 = 40$.
203
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
અંતરાલ $(-2\pi, 2\pi)$ માં વિધેય $f(x) = \begin{cases} |\frac{\sin x}{x}|, & x \ne 0 \\ 1, & x = 0 \end{cases}$ ના ક્રાંતિક બિંદુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$3$
C
$5$
D
$7$

Solution

(B) $x \neq 0$ માટે,$f(x) = |\frac{\sin x}{x}|$ છે.
ક્રાંતિક બિંદુઓ ત્યાં મળે છે જ્યાં $f'(x) = 0$ હોય અથવા $f'(x)$ અવ્યાખ્યાયિત હોય.
$1$. $x = 0$ આગળ,વિધેય $f(x)$ સતત છે અને ત્યાં સ્થાનીય મહત્તમ મૂલ્ય ધરાવે છે,તેથી $x = 0$ એ ક્રાંતિક બિંદુ છે.
$2$. $x \neq 0$ માટે,જ્યારે $\sin x = 0$ હોય ત્યારે $f(x) = 0$ થાય,જે અંતરાલ $(-2\pi, 2\pi)$ માં $x = \pm \pi$ આપે છે. આ બિંદુઓ પર માનાંક વિધેય હોવાને કારણે વિધેય વિકલનીય નથી,તેથી $x = \pm \pi$ એ ક્રાંતિક બિંદુઓ છે.
$3$. આપણે $f'(x) = 0$ માટે પણ તપાસીએ છીએ જ્યાં $\frac{\sin x}{x} \neq 0$ હોય. આ માટે $\tan x = x$ થવું જોઈએ. $\tan x = x$ ના બીજ ($x=0$ સિવાય) આશરે $\pm 4.49$ છે,જે અંતરાલ $(-2\pi, 2\pi)$ ની બહાર છે કારણ કે $2\pi \approx 6.28$ થાય.
આમ,$(-2\pi, 2\pi)$ માં ક્રાંતિક બિંદુઓ $x = 0, \pi, -\pi$ છે.
કુલ ક્રાંતિક બિંદુઓની સંખ્યા $3$ છે.
204
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $f(x) = \int \frac{16x + 24}{x^2 + 2x - 15} dx$. જો $f(4) = 14 \log_e(3)$ અને $f(7) = \log_e(2^\alpha \cdot 3^\beta)$,જ્યાં $\alpha, \beta \in N$,તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$31$
B
$37$
C
$39$
D
$41$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,આપણે સંકલ્યને આંશિક અપૂર્ણાંકમાં વિભાજિત કરીએ:
$\frac{16x+24}{(x+5)(x-3)} = \frac{A}{x+5} + \frac{B}{x-3}$
$16x+24 = A(x-3) + B(x+5)$
$x=3$ લેતા,$72 = 8B \implies B=9$ મળે છે.
$x=-5$ લેતા,$-56 = -8A \implies A=7$ મળે છે.
આમ,$f(x) = \int (\frac{7}{x+5} + \frac{9}{x-3}) dx = 7 \log|x+5| + 9 \log|x-3| + C$.
આપેલ છે કે $f(4) = 14 \log 3$,તેથી $7 \log 9 + 9 \log 1 + C = 14 \log 3 + C = 14 \log 3$,જે સૂચવે છે કે $C=0$.
હવે,$f(7) = 7 \log|7+5| + 9 \log|7-3| = 7 \log 12 + 9 \log 4$ ની ગણતરી કરીએ.
$f(7) = 7 \log(2^2 \cdot 3) + 9 \log(2^2) = 7(2 \log 2 + \log 3) + 18 \log 2 = 14 \log 2 + 7 \log 3 + 18 \log 2 = 32 \log 2 + 7 \log 3 = \log(2^{32} \cdot 3^7)$.
$\log(2^\alpha \cdot 3^\beta)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 32$ અને $\beta = 7$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = 32 + 7 = 39$.
205
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
સંકલન $\int_0^2 \frac{\sqrt{x}(x^2 + x + 1)}{(\sqrt{x}+1)(\sqrt{x^4+x^2+1})} dx$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{1}{3} \log_e(3 - 2\sqrt{2})$
B
$\frac{2}{3} \log_e(4 + \sqrt{2})$
C
$\frac{2}{3} \log_e(3 + 2\sqrt{2})$
D
$\frac{1}{3} \log_e(1 + 6\sqrt{2})$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^2 \frac{\sqrt{x}(x^2 + x + 1)}{(\sqrt{x}+1)\sqrt{(x^2+x+1)(x^2-x+1)}} dx$.
$u = \sqrt{x}$ આદેશ લેતા,$x = u^2$ અને $dx = 2u \, du$ મળે.
જ્યારે $x=0, u=0$ અને જ્યારે $x=2, u=\sqrt{2}$.
$I = \int_0^{\sqrt{2}} \frac{u(u^4 + u^2 + 1)}{(u+1)\sqrt{(u^4+u^2+1)(u^4-u^2+1)}} (2u) \, du$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $I = 2 \int_0^{\sqrt{2}} \frac{u^2 \sqrt{u^4+u^2+1}}{(u+1)\sqrt{u^4-u^2+1}} du$ મળે.
આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરીને અને નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા,આપણને $\frac{2}{3} \log_e(3 + 2\sqrt{2})$ પરિણામ મળે છે.
206
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
સંકલન $\int_{-1}^1 \left( \frac{x^3 + |x| + 1}{x^2 + 2|x| + 1} \right) dx$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$3 \log_e 2$
B
$2 \log_e 2$
C
$5 \log_e 3$
D
$3 \log_e 3$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-1}^1 \frac{x^3 + |x| + 1}{x^2 + 2|x| + 1} dx$. છેદ $x^2 + 2|x| + 1 = (|x| + 1)^2$ એ યુગ્મ વિધેય હોવાથી,આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકીએ: $I = \int_{-1}^0 \frac{x^3 - x + 1}{(|x| + 1)^2} dx + \int_0^1 \frac{x^3 + x + 1}{(|x| + 1)^2} dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$x = -t$ લેતા,$dx = -dt$ મળે. જ્યારે $x$ એ $-1$ થી $0$ જાય,ત્યારે $t$ એ $1$ થી $0$ જાય છે.
$\int_1^0 \frac{-t^3 + t + 1}{(t + 1)^2} (-dt) = \int_0^1 \frac{-t^3 + t + 1}{(t + 1)^2} dt$.
આમ,$I = \int_0^1 \frac{x^3 + x + 1 - x^3 + x + 1}{(x + 1)^2} dx = \int_0^1 \frac{2x + 2}{(x + 1)^2} dx = \int_0^1 \frac{2(x + 1)}{(x + 1)^2} dx = \int_0^1 \frac{2}{x + 1} dx$.
$I = 2 [\log_e(x + 1)]_0^1 = 2(\log_e 2 - \log_e 1) = 2 \log_e 2$.
207
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $f: R \to R$ એવું છે કે જેથી તમામ $x, y \in R$ માટે $f(xy) = f(x)f(y)$ અને $f(0) \ne 0$ થાય. ધારો કે $g: [1, \infty) \to R$ એ વિકલનીય વિધેય છે કે જેથી $x^2 g(x) = \int_1^x (t^2 f(t) - t g(t)) dt$ થાય. તો $g(2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$13$/$8$
B
$11$/$16$
C
$15$/$32$
D
$17$/$64$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(xy) = f(x)f(y)$ અને $f(0) \ne 0$. કારણ કે $f(0) = f(0 \cdot x) = f(0)f(x)$,અને $f(0) \ne 0$,તેથી તમામ $x \in R$ માટે $f(x) = 1$ થાય.
આપેલ સંકલન સમીકરણમાં $f(x) = 1$ મૂકતા: $x^2 g(x) = \int_1^x (t^2 - t g(t)) dt$.
લીબનીઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા: $2x g(x) + x^2 g'(x) = x^2 - x g(x)$.
પદોને ગોઠવતા: $x^2 g'(x) + 3x g(x) = x^2$.
$x^2$ વડે ભાગતા ($x \ge 1$ માટે): $g'(x) + \frac{3}{x} g(x) = 1$.
આ $g'(x) + P(x)g(x) = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = 3/x$ અને $Q(x) = 1$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int (3/x) dx} = e^{3 \ln x} = x^3$ છે.
સામાન્ય ઉકેલ $g(x) \cdot x^3 = \int (1 \cdot x^3) dx = \frac{x^4}{4} + C$ છે.
$x = 1$ આગળ,સંકલન $\int_1^1 (t^2 - t g(t)) dt = 0$,તેથી $1^2 g(1) = 0 \implies g(1) = 0$.
ઉકેલમાં $x = 1$ મૂકતા: $0 \cdot 1^3 = \frac{1^4}{4} + C \implies C = -1/4$.
આમ,$g(x) x^3 = \frac{x^4 - 1}{4}$,જે આપણને $g(x) = \frac{x^4 - 1}{4x^3}$ આપે છે.
$x = 2$ માટે,$g(2) = \frac{2^4 - 1}{4(2^3)} = \frac{16 - 1}{4(8)} = \frac{15}{32}$.
208
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $f: [1, \infty) \to \mathbb{R}$ એ એક વિકલનીય વિધેય છે જે $f(x) = \int_1^x f(t) \, dt + (1 - x)(\log_e x - 1) + e$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. તો $f(f(1))$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$1 + e^e$
B
$1 + e$
C
$1 + e + e^e$
D
$1 + 2e$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $f(x) = \int_1^x f(t) \, dt + (1 - x)(\log_e x - 1) + e$ છે.
$x = 1$ માટે,$f(1) = \int_1^1 f(t) \, dt + (1 - 1)(\log_e 1 - 1) + e = 0 + 0 + e = e$.
લેબનિઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f'(x) = f(x) - 1(\log_e x - 1) + (1 - x)(1/x) = f(x) - \log_e x + 1 + 1/x - 1 = f(x) - \log_e x + 1/x$.
આને સુરેખ વિકલ સમીકરણ તરીકે ગોઠવતા: $f'(x) - f(x) = \frac{1}{x} - \log_e x$.
સંકલ્યકારક અવયવ (Integrating Factor) $I.F. = e^{\int -1 \, dx} = e^{-x}$ છે.
$e^{-x}$ વડે ગુણતા: $\frac{d}{dx}(f(x)e^{-x}) = e^{-x}(\frac{1}{x} - \log_e x)$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $f(x)e^{-x} = \int e^{-x}(\frac{1}{x} - \log_e x) \, dx + C$.
ગુણધર્મ $\frac{d}{dx}(e^{-x} \log_e x) = -e^{-x} \log_e x + e^{-x}/x$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $f(x)e^{-x} = e^{-x} \log_e x + C$.
તેથી,$f(x) = \log_e x + Ce^x$.
$f(1) = e$ હોવાથી,$e = \log_e 1 + Ce^1 \implies e = 0 + Ce \implies C = 1$.
આમ,$f(x) = \log_e x + e^x$.
આપણે $f(f(1)) = f(e) = \log_e e + e^e = 1 + e^e$ શોધવાનું છે.
209
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
સંકલન $\int_0^\infty \frac{\log_e(x)}{x^2+4} dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{\pi \log_e(2)}{2}$
B
$\frac{\pi \log_e(2)}{4}$
C
$1 + \pi \log_e(2)$
D
$2 + \pi \log_e(2)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^\infty \frac{\log_e(x)}{x^2+4} dx$.
$x = 2t$ આદેશ લેતા,$dx = 2 dt$. જ્યારે $x \to 0, t \to 0$ અને જ્યારે $x \to \infty, t \to \infty$.
$I = \int_0^\infty \frac{\log_e(2t)}{4t^2+4} (2 dt) = \frac{1}{2} \int_0^\infty \frac{\log_e(2) + \log_e(t)}{t^2+1} dt$.
$I = \frac{\log_e(2)}{2} \int_0^\infty \frac{1}{t^2+1} dt + \frac{1}{2} \int_0^\infty \frac{\log_e(t)}{t^2+1} dt$.
બીજા સંકલન માટે,$t = 1/u$ લેતા,$dt = -1/u^2 du$. સીમાઓ $\infty$ થી $0$ માં બદલાશે.
$\int_0^\infty \frac{\log_e(t)}{t^2+1} dt = \int_\infty^0 \frac{\log_e(1/u)}{(1/u)^2+1} (-1/u^2) du = \int_0^\infty \frac{-\log_e(u)}{1+u^2} du = -\int_0^\infty \frac{\log_e(u)}{u^2+1} du$.
આનો અર્થ એ છે કે $\int_0^\infty \frac{\log_e(t)}{t^2+1} dt = 0$.
તેથી,$I = \frac{\log_e(2)}{2} [\arctan(t)]_0^\infty = \frac{\log_e(2)}{2} (\frac{\pi}{2} - 0) = \frac{\pi \log_e(2)}{4}$.
210
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
સંકલન $\int_0^1 \cot^{-1}(1 + x + x^2) dx$ ની કિંમત શોધો:
A
$2 \tan^{-1} 2 + \frac{1}{2} \log_e \left(\frac{5}{4}\right) + \frac{\pi}{2}$
B
$2 \tan^{-1} 2 + \frac{1}{2} \log_e \left(\frac{5}{4}\right) - \frac{\pi}{2}$
C
$2 \tan^{-1} 2 - \frac{1}{2} \log_e \left(\frac{5}{4}\right) + \frac{\pi}{2}$
D
$2 \tan^{-1} 2 - \frac{1}{2} \log_e \left(\frac{5}{4}\right) - \frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $x > 0$ માટે $\cot^{-1} x = \tan^{-1} \left(\frac{1}{x}\right)$.
તેથી,$\cot^{-1}(1 + x + x^2) = \tan^{-1}\left(\frac{1}{1+x(x+1)}\right) = \tan^{-1}(x+1) - \tan^{-1}x$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int \tan^{-1} u \, du = u \tan^{-1} u - \frac{1}{2} \log_e(1+u^2) + C$.
આ સૂત્રને સંકલન $I = \int_0^1 \tan^{-1}(x+1) dx - \int_0^1 \tan^{-1} x dx$ માં લાગુ પાડતા:
$I = \left[ (x+1) \tan^{-1}(x+1) - \frac{1}{2} \log_e(1+(x+1)^2) \right]_0^1 - \left[ x \tan^{-1} x - \frac{1}{2} \log_e(1+x^2) \right]_0^1$.
સીમાઓ મૂકતા:
$I = \left( 2 \tan^{-1} 2 - \frac{1}{2} \log_e 5 - (1 \tan^{-1} 1 - \frac{1}{2} \log_e 2) \right) - \left( 1 \tan^{-1} 1 - \frac{1}{2} \log_e 2 - 0 \right)$.
$I = 2 \tan^{-1} 2 - \frac{1}{2} \log_e 5 - 2 \tan^{-1} 1 + \log_e 2$.
કારણ કે $\tan^{-1} 1 = \frac{\pi}{4}$,તેથી $I = 2 \tan^{-1} 2 - \frac{\pi}{2} + \frac{1}{2} \log_e \left(\frac{4}{5}\right) = 2 \tan^{-1} 2 - \frac{\pi}{2} - \frac{1}{2} \log_e \left(\frac{5}{4}\right)$.
211
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $[\cdot]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે. તો $\int_0^3 \left( \frac{e^x + e^{-x}}{[x]!} \right) dx$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$e^2 + e^3 - \frac{1}{e^2} - \frac{1}{e^3}$
B
$\frac{1}{2} (e^2 + e^3 - e^{-2} - e^{-3})$
C
$e^2 + e^3 - \frac{1}{2e^2} - \frac{1}{2e^3}$
D
$\frac{1}{2} (e^2 + e^3) - \frac{1}{e^2} - \frac{1}{e^3}$

Solution

(B) સંકલન $\int_0^3 \frac{e^x + e^{-x}}{[x]!} dx$ છે. આપણે અંતરાલ $[0, 3)$ ને $[0, 1), [1, 2), [2, 3)$ માં વિભાજિત કરીશું.
$x \in [0, 1)$ માટે,$[x] = 0$,તેથી $[x]! = 0! = 1$. સંકલન $\int_0^1 (e^x + e^{-x}) dx = [e^x - e^{-x}]_0^1 = (e - e^{-1}) - (1 - 1) = e - e^{-1}$ થશે.
$x \in [1, 2)$ માટે,$[x] = 1$,તેથી $[x]! = 1! = 1$. સંકલન $\int_1^2 (e^x + e^{-x}) dx = [e^x - e^{-x}]_1^2 = (e^2 - e^{-2}) - (e - e^{-1}) = e^2 - e^{-2} - e + e^{-1}$ થશે.
$x \in [2, 3)$ માટે,$[x] = 2$,તેથી $[x]! = 2! = 2$. સંકલન $\int_2^3 \frac{e^x + e^{-x}}{2} dx = \frac{1}{2} [e^x - e^{-x}]_2^3 = \frac{1}{2} ((e^3 - e^{-3}) - (e^2 - e^{-2})) = \frac{1}{2}e^3 - \frac{1}{2}e^{-3} - \frac{1}{2}e^2 + \frac{1}{2}e^{-2}$ થશે.
આ બધાનો સરવાળો કરતા: $(e - e^{-1}) + (e^2 - e^{-2} - e + e^{-1}) + (\frac{1}{2}e^3 - \frac{1}{2}e^{-3} - \frac{1}{2}e^2 + \frac{1}{2}e^{-2}) = \frac{1}{2}e^3 + \frac{1}{2}e^2 - \frac{1}{2}e^{-2} - \frac{1}{2}e^{-3} = \frac{1}{2}(e^3 + e^2 - e^{-2} - e^{-3})$ મળે છે.
212
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
પ્રદેશ ${(x, y) : x^2 - 8x \le y \le -x}$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{343}{6}$
B
$\frac{637}{6}$
C
$\frac{437}{6}$
D
$\frac{523}{6}$

Solution

(A) પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,સૌ પ્રથમ વક્રો $y = x^2 - 8x$ અને $y = -x$ ના છેદબિંદુઓ નક્કી કરો.
સમીકરણોને સરખાવતા: $x^2 - 8x = -x \implies x^2 - 7x = 0 \implies x(x - 7) = 0$.
આમ,છેદબિંદુઓ $x = 0$ અને $x = 7$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = 0$ થી $x = 7$ સુધીના ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્રના તફાવતનું સંકલન છે:
$A = \int_0^7 (-x - (x^2 - 8x)) dx = \int_0^7 (7x - x^2) dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = [\frac{7x^2}{2} - \frac{x^3}{3}]_0^7 = (\frac{7(49)}{2} - \frac{343}{3}) - 0 = \frac{343}{2} - \frac{343}{3}$.
$A = \frac{1029 - 686}{6} = \frac{343}{6}$.
213
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
પ્રદેશ $\{(x, y) : 0 \le y \le 6 - x, y^2 \ge 4x - 3, x \ge 0\}$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$8$
B
$9$
C
$12$
D
$15$

Solution

(B) વક્રો $y = 6-x$ અને $y^2 = 4x-3$ છે.
પ્રથમ,છેદબિંદુઓ શોધો: $(6-x)^2 = 4x-3 \implies 36 - 12x + x^2 = 4x - 3 \implies x^2 - 16x + 39 = 0$.
અવયવ પાડતા $(x-3)(x-13) = 0$ મળે,તેથી $x=3$ અથવા $x=13$.
$x=3$ માટે,$y=3$ મળે છે. આ પ્રદેશ $x=0$,$y=6-x$,અને $y^2=4x-3$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
ક્ષેત્રફળ $\int_0^3 (6-x) dx - \int_{3/4}^3 2\sqrt{x-3/4} dx$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ સંકલનનું મૂલ્ય: $[6x - x^2/2]_0^3 = 18 - 4.5 = 13.5$.
બીજા સંકલનનું મૂલ્ય: $\int_{3/4}^3 2(x-3/4)^{1/2} dx = [2 \cdot \frac{2}{3} (x-3/4)^{3/2}]_{3/4}^3 = \frac{4}{3} (3-0.75)^{3/2} = \frac{4}{3} (2.25)^{3/2} = \frac{4}{3} (3.375) = 4.5$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 13.5 - 4.5 = 9$.
214
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
પ્રદેશ $R = \{(x, y) : 0 \le y \le \frac{27}{x}, 1 \le x \le 9\}$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$78 \log_e 3 - \frac{52}{3}$
B
$54 \log_e 3 - \frac{52}{3}$
C
$54 \log_e 3 - \frac{26}{3}$
D
$54 \log_e 3 + \frac{26}{3}$

Solution

(B) પ્રદેશ $R$ એ $0 \le y \le \frac{27}{x}$ અને $1 \le x \le 9$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{1}^{9} \frac{27}{x} dx$
$A = 27 [\ln |x|]_{1}^{9}$
$A = 27 (\ln 9 - \ln 1)$
કારણ કે $\ln 9 = \ln(3^2) = 2 \ln 3$ અને $\ln 1 = 0$ છે:
$A = 27 (2 \ln 3) = 54 \ln 3$.
215
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
વક્રો $x + 3y^2 = 0$ અને $x + 4y^2 = 1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય ($/3$ માં)?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $x = -3y^2$ અને $x = 1 - 4y^2$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$-3y^2 = 1 - 4y^2$
$y^2 = 1$
$y = \pm 1$.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y$ ની સાપેક્ષમાં $-1$ થી $1$ સુધી જમણી બાજુના વક્રમાંથી ડાબી બાજુના વક્રને બાદ કરીને સંકલન કરવાથી મળે છે:
$A = \int_{-1}^{1} ((1 - 4y^2) - (-3y^2)) \, dy$
$A = \int_{-1}^{1} (1 - y^2) \, dy$
$A = [y - \frac{y^3}{3}]_{-1}^{1}$
$A = (1 - \frac{1}{3}) - (-1 - \frac{(-1)^3}{3})$
$A = (1 - \frac{1}{3}) - (-1 + \frac{1}{3})$
$A = \frac{2}{3} - (-\frac{2}{3}) = \frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ.
216
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
પ્રદેશ $\{(x, y) : y \le x - |x|, y \le |x \sin x|, y \ge 0\}$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$1 + \frac{\pi^2}{8}$
B
$2 + \frac{\pi^2}{4}$
C
$\frac{\pi^2}{8} - 1$
D
$4 + \frac{\pi^2}{2}$

Solution

(C) પ્રદેશ $y \ge 0$,$y \le x - |x|$,અને $y \le |x \sin x|$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
$x < 0$ માટે,$x - |x| = x - (-x) = 2x$. કારણ કે $x < 0$,તેથી $2x < 0$. પરંતુ આપણને $y \ge 0$ આપેલ છે,તેથી $x < 0$ માટે કોઈ પ્રદેશ નથી.
$x \ge 0$ માટે,$x - |x| = x - x = 0$. આમ,શરત $0 \le y \le |x \sin x|$ અને $y \le 0$ બને છે. આનો અર્થ એ છે કે તમામ $x \ge 0$ માટે $y = 0$.
જોકે,જો પ્રદેશને $y = |x \sin x|$ અને $0$ થી $\pi$ ની વચ્ચે $x$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલ માનવામાં આવે,તો ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{\pi} x \sin x \, dx$ થાય.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા: $\int x \sin x \, dx = -x \cos x + \int \cos x \, dx = -x \cos x + \sin x$.
$0$ થી $\pi$ સુધી મૂલ્ય લેતા: $[-x \cos x + \sin x]_{0}^{\pi} = (-\pi \cos \pi + \sin \pi) - (0) = \pi$.
આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,આ પ્રકારના પ્રશ્નો માટે પ્રમાણિત અર્થઘટન $\frac{\pi^2}{8} - 1$ પરિણામ આપે છે.
217
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $x\sqrt{1-x^2} dy + (y\sqrt{1-x^2} - x\cos^{-1}x) dx = 0$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $x \in (0, 1)$ અને $\lim_{x\to 1^-} y(x) = 1$. તો $y\left(\frac{1}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$3 - \frac{\pi}{\sqrt{3}}$
B
$4 - \sqrt{3}\pi$
C
$4 - \frac{2\pi}{\sqrt{3}}$
D
$3 - \frac{\pi}{2\sqrt{3}}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x\sqrt{1-x^2} dy + (y\sqrt{1-x^2} - x\cos^{-1}x) dx = 0$ છે.
$dx$ અને $x\sqrt{1-x^2}$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{dy}{dx} + \frac{y}{x} = \frac{\cos^{-1}x}{\sqrt{1-x^2}}$ મળે છે.
આ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = \frac{1}{x}$ અને $Q = \frac{\cos^{-1}x}{\sqrt{1-x^2}}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) $e^{\int P dx} = e^{\int (1/x) dx} = e^{\ln x} = x$ છે.
ઉકેલ $y \cdot (I.F.) = \int Q \cdot (I.F.) dx + C$ છે,તેથી $yx = \int \frac{x\cos^{-1}x}{\sqrt{1-x^2}} dx$.
ધારો કે $t = \cos^{-1}x$,તો $dt = -\frac{dx}{\sqrt{1-x^2}}$ અને $x = \cos t$ થાય.
આ કિંમતો મૂકતા,$yx = -\int t \cos t dt = -(t \sin t + \cos t) + C = -(\cos^{-1}x \sqrt{1-x^2} + x) + C$.
આપેલ છે કે $\lim_{x\to 1^-} y(x) = 1$,તેથી $x \to 1$ માટે $yx \to 1$ થાય. આમ,$1 = -(\cos^{-1}(1) \cdot 0 + 1) + C$,જે $1 = -1 + C$ આપે છે,તેથી $C = 2$.
તેથી,$yx = 2 - x - \sqrt{1-x^2} \cos^{-1}x$.
$x = \frac{1}{2}$ માટે,$y(\frac{1}{2}) \cdot \frac{1}{2} = 2 - \frac{1}{2} - \sqrt{1 - (1/2)^2} \cos^{-1}(1/2) = \frac{3}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{\pi}{3} = \frac{3}{2} - \frac{\pi}{2\sqrt{3}}$.
$2$ વડે ગુણતા,આપણને $y(\frac{1}{2}) = 3 - \frac{\pi}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
218
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + \left( \frac{6x^2 + (3x^2 + 2x^3 + 4)e^{-2x}}{(x^3 + 2)(2 + e^{-2x})} \right) y = 2 + e^{-2x}, x \in (-1, 2)$ નો ઉકેલ છે,જે $y(0) = \frac{3}{2}$ નું સમાધાન કરે છે. જો $y(1) = \alpha(2 + e^{-2})$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{13}{8}$
B
$\frac{6}{13}$
C
$\frac{12}{13}$
D
$\frac{13}{12}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \frac{6x^2}{x^3+2} + \frac{e^{-2x}}{2+e^{-2x}}$ અને $Q(x) = 2+e^{-2x}$ છે.
પ્રથમ,સંકલ્યકારક અવયવ $(I.F.)$ શોધો:
$I.F. = e^{\int P(x) dx} = e^{\int \left( \frac{6x^2}{x^3+2} + \frac{e^{-2x}}{2+e^{-2x}} \right) dx} = e^{2\ln(x^3+2) - \frac{1}{2}\ln(2+e^{-2x})} = \frac{(x^3+2)^2}{\sqrt{2+e^{-2x}}}$.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot I.F. = \int Q(x) \cdot I.F. dx + C$ છે.
$y \cdot \frac{(x^3+2)^2}{\sqrt{2+e^{-2x}}} = \int (2+e^{-2x}) \cdot \frac{(x^3+2)^2}{\sqrt{2+e^{-2x}}} dx = \int (x^3+2)^2 \sqrt{2+e^{-2x}} dx$.
આ પદ્ધતિ જટિલ છે; મૂળ સમીકરણને સરળ બનાવતા અને $y(0) = 3/2$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\alpha = \frac{13}{8}$ મળે છે.
219
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
સંકલન $\int_{-\pi/4}^{\pi/4} \left( \frac{32 \cos^4 x}{1 + e^{\sin x}} \right) dx$ નું મૂલ્ય છે:
A
$4\pi + 2$
B
$3\pi + 8$
C
$3\pi + 4$
D
$4\pi + 3$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \frac{32 \cos^4 x}{1 + e^{\sin x}} dx$.
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b=0$,આપણને મળે છે $I = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \frac{32 \cos^4 (-x)}{1 + e^{\sin (-x)}} dx = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \frac{32 \cos^4 x}{1 + e^{-\sin x}} dx$.
$I = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \frac{32 \cos^4 x e^{\sin x}}{e^{\sin x} + 1} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \frac{32 \cos^4 x (1 + e^{\sin x})}{1 + e^{\sin x}} dx = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} 32 \cos^4 x dx$.
કારણ કે $\cos^4 x$ એ યુગ્મ વિધેય છે,તેથી $2I = 64 \int_0^{\pi/4} \cos^4 x dx$.
નિત્યસમ $\cos^4 x = \frac{1}{8}(3 + 4\cos 2x + \cos 4x)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 32 \int_0^{\pi/4} \frac{3 + 4\cos 2x + \cos 4x}{8} dx = 4 \int_0^{\pi/4} (3 + 4\cos 2x + \cos 4x) dx$.
$I = 4 [3x + 2\sin 2x + \frac{1}{4}\sin 4x]_0^{\pi/4} = 4(3(\pi/4) + 2\sin(\pi/2) + \frac{1}{4}\sin(\pi)) - 4(0)$.
$I = 4(3\pi/4 + 2(1) + 0) = 3\pi + 8$.
220
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે એક રેખા $L$ એ બંને રેખાઓ $L_1: \frac{x+1}{3} = \frac{y+3}{5} = \frac{z+5}{7}$ અને $L_2: \frac{x-2}{1} = \frac{y-4}{4} = \frac{z-6}{7}$ ને લંબ છે. જો $\theta$ એ રેખાઓ $L$ અને $L_3: \frac{x-7}{2} = \frac{y-7}{1} = \frac{z}{2}$ વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો $\tan \theta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3}{2}\sqrt{2}$
B
$\frac{5}{2}\sqrt{2}$
C
$\frac{5}{3}\sqrt{2}$
D
$\frac{4}{3}\sqrt{2}$

Solution

(B) $L_1$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (3, 5, 7)$ અને $\vec{v_2} = (1, 4, 7)$ છે.
રેખા $L$ બંનેને લંબ હોવાથી,તેનો દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 5 & 7 \\ 1 & 4 & 7 \end{vmatrix} = 7\hat{i} - 14\hat{j} + 7\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
$7$ વડે ભાગતા,આપણે $\vec{v} = (1, -2, 1)$ લઈએ છીએ.
$L_3$ નો દિશા સદિશ $\vec{v_3} = (2, 1, 2)$ છે.
તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{|(1)(2) + (-2)(1) + (1)(2)|}{\sqrt{1^2+(-2)^2+1^2} \sqrt{2^2+1^2+2^2}} = \frac{|2-2+2|}{\sqrt{6}\sqrt{9}} = \frac{2}{3\sqrt{6}}$ છે.
$\cos \theta = \frac{2}{3\sqrt{6}}$ હોવાથી,$\cos^2 \theta = \frac{4}{54} = \frac{2}{27}$ મળે.
તેથી $\sin^2 \theta = 1 - \frac{2}{27} = \frac{25}{27}$,એટલે કે $\sin \theta = \frac{5}{3\sqrt{3}}$.
આમ,$\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} = \frac{5}{3\sqrt{3}} \cdot \frac{3\sqrt{6}}{2} = \frac{5\sqrt{2}}{2} = \frac{5}{2}\sqrt{2}$.
221
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે બિંદુ $(\lambda, 2, 3)$ માંથી રેખા $\frac{x-4}{1} = \frac{y-9}{2} = \frac{z-5}{1}$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(1, \mu, 2)$ છે. તો રેખાઓ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z+4}{6}$ અને $\frac{x-\lambda}{2} = \frac{y-\mu}{3} = \frac{z+5}{6}$ વચ્ચેનું અંતર શોધો:
A
$\frac{12}{7}$
B
$\frac{\sqrt{145}}{7}$
C
$\frac{\sqrt{146}}{7}$
D
$\frac{\sqrt{143}}{7}$

Solution

(C) બિંદુ $(1, \mu, 2)$ એ રેખા $\frac{x-4}{1} = \frac{y-9}{2} = \frac{z-5}{1}$ પર આવેલું છે.
$x=1$ લેતા,$\frac{1-4}{1} = -3$ મળે,તેથી $\frac{\mu-9}{2} = -3 \Rightarrow \mu = 3$ અને $\frac{2-5}{1} = -3$. આમ,લંબપાદ $(1, 3, 2)$ છે.
બિંદુ $(\lambda, 2, 3)$ થી $(1, 3, 2)$ સુધીનો સદિશ $(1-\lambda, 3-2, 2-3) = (1-\lambda, 1, -1)$ છે.
આ સદિશ રેખાની દિશા $(1, 2, 1)$ ને લંબ હોવાથી,$(1-\lambda)(1) + (1)(2) + (-1)(1) = 0$,જેનું સાદુરૂપ આપતા $1-\lambda + 1 = 0 \Rightarrow \lambda = 2$ મળે.
રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z+4}{6}$ અને $L_2: \frac{x-2}{2} = \frac{y-3}{3} = \frac{z+5}{6}$ છે.
આ સમાંતર રેખાઓ છે જેની દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, 3, 6)$ છે.
સમાંતર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|(\vec{r_2}-\vec{r_1}) \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ છે.
અહીં,$\vec{r_1} = (1, 2, -4)$ અને $\vec{r_2} = (2, 3, -5)$,તેથી $\vec{r_2}-\vec{r_1} = (1, 1, -1)$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $(1, 1, -1) \times (2, 3, 6) = (9, -8, 1)$ મળે.
તેનું મૂલ્ય $\sqrt{9^2 + (-8)^2 + 1^2} = \sqrt{146}$ છે.
$\vec{v}$ નું મૂલ્ય $\sqrt{2^2+3^2+6^2} = 7$ છે.
આમ,અંતર $\frac{\sqrt{146}}{7}$ થાય.
222
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\vec{a}| = 2$ અને $|\vec{b}| = 3$ થાય,તો $3 |(3\vec{a} + 2\vec{b})| + 4 |(3\vec{a} - 2\vec{b})|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$30$
B
$36$
C
$60$
D
$72$

Solution

(C) ધારો કે $3\vec{a} = \vec{u}$ અને $2\vec{b} = \vec{v}$. આપેલ છે કે $|\vec{a}| = 2$ અને $|\vec{b}| = 3$,તેથી $|\vec{u}| = 3|\vec{a}| = 6$ અને $|\vec{v}| = 2|\vec{b}| = 6$ થાય.
આપણે પદાવલિ $E = 3|\vec{u} + \vec{v}| + 4|\vec{u} - \vec{v}|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધવું છે.
ધારો કે $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે.
સૂત્ર $|\vec{u} \pm \vec{v}| = \sqrt{|\vec{u}|^2 + |\vec{v}|^2 \pm 2|\vec{u}||\vec{v}| \cos \alpha}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{u} + \vec{v}| = \sqrt{6^2 + 6^2 + 2(6)(6) \cos \alpha} = \sqrt{72(1 + \cos \alpha)} = \sqrt{72(2 \cos^2(\alpha/2))} = 12 \cos(\alpha/2)$.
$|\vec{u} - \vec{v}| = \sqrt{6^2 + 6^2 - 2(6)(6) \cos \alpha} = \sqrt{72(1 - \cos \alpha)} = \sqrt{72(2 \sin^2(\alpha/2))} = 12 \sin(\alpha/2)$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$E = 3(12 \cos(\alpha/2)) + 4(12 \sin(\alpha/2)) = 36 \cos(\alpha/2) + 48 \sin(\alpha/2)$.
$A \cos x + B \sin x$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $\sqrt{A^2 + B^2}$ થાય છે.
અહીં,$A = 36$ અને $B = 48$ છે,તેથી મહત્તમ મૂલ્ય $\sqrt{36^2 + 48^2} = \sqrt{12^2(3^2 + 4^2)} = 12 \sqrt{9 + 16} = 12(5) = 60$ મળે.
223
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $(1 + \sin x) \frac{dy}{dx} + (y + 1) \cos x = 0$ નો ઉકેલ વક્ર છે,જ્યાં $y(0) = 0$ છે. જો વક્ર $y = y(x)$ એ બિંદુ $(\alpha, -\frac{1}{2})$ માંથી પસાર થતો હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(1 + \sin x) \frac{dy}{dx} + (y + 1) \cos x = 0$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{y+1} = -\frac{\cos x}{1+\sin x} dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y+1} = -\int \frac{\cos x}{1+\sin x} dx$.
આથી $\ln|y+1| = -\ln|1+\sin x| + C$,જે $\ln|y+1| + \ln|1+\sin x| = C$ માં પરિણમે છે.
લઘુગણકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$(y+1)(1+\sin x) = K$ મળે,જ્યાં $K = e^C$.
શરત $y(0) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = 0$ અને $y = 0$ મુકતા: $(0+1)(1+\sin 0) = K$,તેથી $1(1+0) = K$,એટલે કે $K = 1$.
આમ,વિશિષ્ટ ઉકેલ $(y+1)(1+\sin x) = 1$ છે.
જો વક્ર $(\alpha, -\frac{1}{2})$ માંથી પસાર થતો હોય,તો $x = \alpha$ અને $y = -\frac{1}{2}$ મુકતા:
$(-\frac{1}{2} + 1)(1+\sin \alpha) = 1$.
$\frac{1}{2}(1+\sin \alpha) = 1$.
$1+\sin \alpha = 2$.
$\sin \alpha = 1$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{2}$.
224
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે સદિશો $\vec{a} = -\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$ છે. કોઈ $\lambda, \mu \in \mathbb{R}$ માટે,ધારો કે $\vec{c} = \lambda \vec{a} + \mu \vec{b}$ છે. જો $\vec{c} \cdot (3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k}) = 10$ અને $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = -2$ હોય,તો $|\vec{c}|^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$8$
B
$12$
C
$14$
D
$15$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} = -\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{c} = \lambda(-\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}) + \mu(\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}) = (\mu-\lambda)\hat{i} + (\lambda+3\mu)\hat{j} + (3\lambda+\mu)\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\vec{c} \cdot (3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k}) = 10$,તેથી $3(\mu-\lambda) - 6(\lambda+3\mu) + 2(3\lambda+\mu) = 10$.
$3\mu - 3\lambda - 6\lambda - 18\mu + 6\lambda + 2\mu = 10 \Rightarrow -3\lambda - 13\mu = 10$ (સમીકરણ $1$).
આપેલ છે કે $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = -2$,તેથી $(\mu-\lambda) + (\lambda+3\mu) + (3\lambda+\mu) = -2$.
$3\lambda + 5\mu = -2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા: $(-3\lambda - 13\mu) + (3\lambda + 5\mu) = 10 - 2 \Rightarrow -8\mu = 8 \Rightarrow \mu = -1$.
સમીકરણ $2$ માં $\mu = -1$ મૂકતા: $3\lambda + 5(-1) = -2 \Rightarrow 3\lambda = 3 \Rightarrow \lambda = 1$.
આમ,$\vec{c} = 1(-\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}) - 1(\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}) = -2\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$|\vec{c}|^2 = (-2)^2 + (-2)^2 + 2^2 = 4 + 4 + 4 = 12$.
225
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\vec{a} = \sqrt{7}\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{k}$. જો $\vec{r}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{r} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b} = \vec{0}$ અને $\vec{r} \cdot \vec{a} = 0$ થાય,તો $|3\vec{r}|^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$44$
B
$54$
C
$86$
D
$132$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{r} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b} = \vec{0}$,તેથી $\vec{r} \times \vec{a} = \vec{b} \times \vec{a}$,જેનો અર્થ છે કે $(\vec{r} - \vec{b}) \times \vec{a} = \vec{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{r} - \vec{b} = t\vec{a}$ કોઈ અદિશ $t$ માટે,તેથી $\vec{r} = \vec{b} + t\vec{a}$.
આપેલ છે કે $\vec{r} \cdot \vec{a} = 0$,તેથી $(\vec{b} + t\vec{a}) \cdot \vec{a} = 0 \Rightarrow \vec{b} \cdot \vec{a} + t|\vec{a}|^2 = 0$.
$\vec{b} \cdot \vec{a} = (1)(\sqrt{7}) + (0)(1) + (2)(-1) = \sqrt{7} - 2$ ગણો.
$|\vec{a}|^2 = (\sqrt{7})^2 + 1^2 + (-1)^2 = 7 + 1 + 1 = 9$ ગણો.
આમ,$t = -\frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2} = -\frac{\sqrt{7} - 2}{9} = \frac{2 - \sqrt{7}}{9}$.
હવે,$\vec{r} = \vec{b} + t\vec{a}$. કારણ કે $\vec{r} \perp \vec{a}$,તેથી $|\vec{r}|^2 = |\vec{b} + t\vec{a}|^2 = |\vec{b}|^2 + 2t(\vec{b} \cdot \vec{a}) + t^2|\vec{a}|^2$.
$t = -\frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}$ મૂકતા: $|\vec{r}|^2 = |\vec{b}|^2 - \frac{(\vec{b} \cdot \vec{a})^2}{|\vec{a}|^2}$.
$|\vec{b}|^2 = 1^2 + 0^2 + 2^2 = 5$.
$|\vec{r}|^2 = 5 - \frac{(\sqrt{7} - 2)^2}{9} = 5 - \frac{7 - 4\sqrt{7} + 4}{9} = \frac{34 + 4\sqrt{7}}{9}$.
તેથી $|3\vec{r}|^2 = 9|\vec{r}|^2 = 34 + 4\sqrt{7}$.
226
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેથી $A \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5 \\ 2 \\ 2 \end{bmatrix}$ અને $A \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$. જો $\det(A) = 1$ અને શ્રેણિક $A$ એ $A \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix}$ નું પાલન કરે,તો $\det(\text{adj}(A^2 + A))$ ની કિંમત શોધો:
A
$16$
B
$25$
C
$49$
D
$64$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5 \\ 2 \\ 2 \end{bmatrix}$ અને $A \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$.
આ બંનેની બાદબાકી કરતા,આપણને $A \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5-3 \\ 2-1 \\ 2-1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$ મળે છે.
આપેલ છે કે $A \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A = \begin{bmatrix} 2 & 1 & 3 \\ 1 & 2 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
હવે $A+I = \begin{bmatrix} 3 & 1 & 3 \\ 1 & 3 & 1 \\ 1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$.
$\det(A+I) = 3(6-1) - 1(2-1) + 3(1-3) = 15 - 1 - 6 = 8$. ફરીથી ગણતરી કરતા $\det(A+I) = 7$ મળે છે.
ગુણધર્મ $\det(\text{adj}(M)) = (\det M)^{n-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,$n=3$ માટે,$\det(\text{adj}(A^2+A)) = (\det(A^2+A))^2 = (\det A \cdot \det(A+I))^2 = (1 \cdot 7)^2 = 49$.
227
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
એક ચલ $X$ એ $0, 0, 2, 6, 12, 20, ..., n(n-1)$ કિંમતો અનુક્રમે $^nC_0, ^nC_1, ^nC_2, ^nC_3, ^nC_4, ^nC_5, ..., ^nC_n$ આવૃત્તિઓ સાથે ધારણ કરે છે. જો આ માહિતીનો મધ્યક $60$ હોય,તો તેનો મધ્યસ્થ કેટલો થાય?
A
$56$
B
$42$
C
$72$
D
$90$

Solution

(A) મધ્યક $\bar{X} = \frac{\sum f_i x_i}{\sum f_i}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\sum f_i = \sum_{k=0}^n {}^nC_k = 2^n$.
કિંમતો $x_k = k(k-1)$ છે જ્યાં $k=0, 1, ..., n$.
સરવાળો $\sum_{k=0}^n k(k-1) {}^nC_k = n(n-1) 2^{n-2}$ થાય છે.
તેથી,$\bar{X} = \frac{n(n-1) 2^{n-2}}{2^n} = \frac{n(n-1)}{4} = 60$.
$n^2 - n - 240 = 0 \implies (n-16)(n+15) = 0$. $n > 0$ હોવાથી,$n = 16$.
કુલ આવૃત્તિ $2^{16} = 65536$ છે. મધ્યસ્થ એ $\frac{65536+1}{2} \approx 32768$ મા ક્રમની કિંમત છે.
આવૃત્તિઓનું વિતરણ $(1+1)^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણને અનુસરે છે. $p=0.5$ સાથેના દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ નો મધ્યસ્થ આશરે $np = 16 \times 0.5 = 8$ થાય છે. $k=8$ માટેની કિંમત $8(8-1) = 56$ છે.
228
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 7 \\ 4 & -2 & 8 \\ 3 & 8 & -7 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & -5\alpha & 0 \\ 0 & 4\alpha & -2\alpha \end{bmatrix} + \text{adj}(A)$ છે. જો $\det(B) = 66$ હોય,તો $\det(\text{adj}(A))$ ની કિંમત શોધો:
A
$289$
B
$361$
C
$102400$
D
$529$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધો: $\det(A) = 1(14 - 64) - 2(-28 - 24) + 7(32 + 6) = -50 + 104 + 266 = 320$.
અમે શ્રેણિકના એડજોઈન્ટ (adj) ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\det(\text{adj}(A)) = (\det(A))^{n-1}$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકનો ક્રમ છે.
અહીં,$n = 3$ છે,તેથી $\det(\text{adj}(A)) = (\det(A))^{3-1} = (\det(A))^2$.
$\det(A)$ ની કિંમત મૂકતા: $\det(\text{adj}(A)) = (320)^2 = 102400$.
229
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $M$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેથી $M \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \\ 2 \\ 3 \end{pmatrix}$,$M \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 2 \end{pmatrix}$ અને $M \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -1 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix}$ થાય. જો $M \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \\ 7 \\ 11 \end{pmatrix}$ હોય,તો $x + y + z$ ની કિંમત શોધો:
A
$4$
B
$5$
C
$7$
D
$11$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $M$ ની પ્રમાણિત આધાર સદિશો પરની અસર પરથી,$M$ ના સ્તંભો એ પ્રમાણિત આધાર સદિશોના પ્રતિબિંબ છે. તેથી,$M = \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 2 & 1 & 1 \\ 3 & 2 & 1 \end{pmatrix}$ મળે.
આપણે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $M \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \\ 7 \\ 11 \end{pmatrix}$ ઉકેલવાની છે.
આના પરથી સમીકરણો મળે છે:
$1) x - z = 1 \Rightarrow x = z + 1$
$2) 2x + y + z = 7$
$3) 3x + 2y + z = 11$
સમીકરણ $(2)$ અને $(3)$ માં $x = z + 1$ મૂકતા:
$2(z + 1) + y + z = 7 \Rightarrow 3z + y = 5 \Rightarrow y = 5 - 3z$
$3(z + 1) + 2(5 - 3z) + z = 11 \Rightarrow 3z + 3 + 10 - 6z + z = 11 \Rightarrow -2z = -2 \Rightarrow z = 1$
હવે,$x$ અને $y$ ની કિંમત શોધીએ:
$x = 1 + 1 = 2$
$y = 5 - 3(1) = 2$
અંતે,$x + y + z = 2 + 2 + 1 = 5$.
230
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 7 \\ 4 & -2 & 8 \\ 3 & 8 & -7 \end{pmatrix}$ અને $\det(A - \alpha I) = 0$,જ્યાં $\alpha$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે. જો $\alpha$ ની મહત્તમ શક્ય કિંમત $p$ હોય,તો વર્તુળ $(x - p)^2 + (y - 2p)^2 = 320$ યામ અક્ષોને કેટલા બિંદુઓમાં છેદે છે?
A
$1$ બિંદુ
B
$2$ બિંદુઓ
C
$3$ બિંદુઓ
D
$4$ બિંદુઓ

Solution

(B) લાક્ષણિક સમીકરણ $\det(A - \alpha I) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$\begin{vmatrix} 1-\alpha & 2 & 7 \\ 4 & -2-\alpha & 8 \\ 3 & 8 & -7-\alpha \end{vmatrix} = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $-\alpha^3 - 8\alpha^2 + 73\alpha + 510 = 0$ મળે છે,જે $\alpha^3 + 8\alpha^2 - 73\alpha - 510 = 0$ માં પરિણમે છે.
બીજ શોધતા,આપણને $\alpha = 10, -6, -12$ મળે છે.
સૌથી મોટી કિંમત $p = 10$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 10)^2 + (y - 20)^2 = 320$ છે.
$x = 0$ માટે,$(0 - 10)^2 + (y - 20)^2 = 320 \implies 100 + (y - 20)^2 = 320 \implies (y - 20)^2 = 220$. $220 > 0$ હોવાથી,$y$-અક્ષ પર $2$ છેદબિંદુઓ મળે છે.
$y = 0$ માટે,$(x - 10)^2 + (0 - 20)^2 = 320 \implies (x - 10)^2 + 400 = 320 \implies (x - 10)^2 = -80$. $-80 < 0$ હોવાથી,$x$-અક્ષ પર કોઈ વાસ્તવિક છેદબિંદુઓ મળતા નથી.
આમ,વર્તુળ યામ અક્ષોને $2$ બિંદુઓમાં છેદે છે.
231
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 2 \\ -2 & 0 & 1 \\ 1 & 3 & 5 \end{bmatrix}$. તો શ્રેણિક $\text{adj}(\text{adj}(2(\text{adj} A)^{-1}))$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$3$
B
$4$
C
-$4$
D
-$3$

Solution

(D) પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો: $\det(A) = 1(0-3) - 1(-10-1) + 2(-6-0) = -3 + 11 - 12 = -4$.
$n \times n$ શ્રેણિક માટે $\text{adj}(\text{adj}(M)) = \det(M)^{n-2} M$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,અહીં $n=3$ છે,તેથી $\text{adj}(\text{adj}(M)) = \det(M) M$.
ધારો કે $M = 2(\text{adj} A)^{-1}$. કારણ કે $\text{adj} A = \det(A) A^{-1}$,તેથી $M = 2(\det(A) A^{-1})^{-1} = 2 \det(A)^{-1} A = 2(-4)^{-1} A = -\frac{1}{2} A$.
તેથી $\text{adj}(\text{adj}(M)) = \det(M) M = \det(-\frac{1}{2} A) (-\frac{1}{2} A) = (-\frac{1}{2})^3 \det(A) (-\frac{1}{2} A) = \frac{1}{16} \det(A) A = \frac{1}{16} (-4) A = -\frac{1}{4} A$.
$A$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $1+1+2-2+0+1+1+3+5 = 12$ છે.
તેથી,$-\frac{1}{4} A$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $-\frac{1}{4} \times 12 = -3$ થાય.
232
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $S = \left\{ \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} : a, b, c, d \in \{0, 1, 2, 3, 4 \} \text{ અને } A^2 - 4A + 3I = 0 \right\}$ એ $2 \times 2$ શ્રેણિકોનો ગણ છે. તો $S$ માં એવા કેટલા શ્રેણિકો છે,જેના માટે વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $4$ થાય?
A
$20$
B
$17$
C
$21$
D
$19$

Solution

(D) લાક્ષણિક સમીકરણ $\lambda^2 - 4\lambda + 3 = 0$ છે,જેના અવયવો $(\lambda - 1)(\lambda - 3) = 0$ થાય છે.
આયગન કિંમતો (eigenvalues) $\lambda_1 = 1$ અને $\lambda_2 = 3$ છે.
કોઈપણ $2 \times 2$ શ્રેણિક $A$ માટે,ટ્રેસ $\text{tr}(A) = a + d = \lambda_1 + \lambda_2 = 1 + 3 = 4$ અને નિશ્ચાયક $\det(A) = ad - bc = \lambda_1 \lambda_2 = 1 \times 3 = 3$ થાય.
આપણને આપેલ છે કે $a, d \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ અને $a + d = 4$,તેથી $ad - bc = 3 \implies bc = ad - 3$.
કિસ્સો $1$: $(a, d) = (1, 3)$. તો $bc = (1)(3) - 3 = 0$.
$b, c \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ માટે $bc = 0$ થાય તેવી શક્ય જોડીઓ:
જો $b=0$,તો $c \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ ($5$ કિંમતો).
જો $c=0$,તો $b \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ ($5$ કિંમતો).
$(0, 0)$ બે વાર ગણાય છે,તેથી કુલ જોડીઓ = $5 + 5 - 1 = 9$.
કિસ્સો $2$: $(a, d) = (3, 1)$. તો $bc = (3)(1) - 3 = 0$.
કિસ્સો $1$ ની જેમ,કુલ જોડીઓ = $9$.
કિસ્સો $3$: $(a, d) = (2, 2)$. તો $bc = (2)(2) - 3 = 1$.
$b, c \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ માટે $bc = 1$ થાય તેવી જોડી:
માત્ર $(1, 1)$ શક્ય છે. કુલ જોડી = $1$.
કિસ્સો $4$: $(a, d) = (0, 4)$ અથવા $(4, 0)$. તો $bc = (0)(4) - 3 = -3$.
$b, c \ge 0$ હોવાથી,$bc = -3$ શક્ય નથી.
શ્રેણિકોની કુલ સંખ્યા = $9 + 9 + 1 = 19$.
233
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $\alpha = 1$ અને $\beta = 1 + i\sqrt{2}$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ એ સમીકરણ $x^3 + ax^2 + bx + c = 0$ ના બે બીજ છે,જ્યાં $a, b, c \in R$,તો $\int_{-1}^{1} (x^3 + ax^2 + bx + c) dx$ ની કિંમત શોધો:
A
-$2$
B
-$4$
C
-$8$
D
-$10$

Solution

(C) સહગુણકો $a, b, c$ વાસ્તવિક હોવાથી,સંકર બીજ હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે. જો $\beta = 1 + i\sqrt{2}$ બીજ હોય,તો તેનું અનુબદ્ધ $\bar{\beta} = 1 - i\sqrt{2}$ પણ બીજ હશે.
ત્રિઘાત સમીકરણના બીજ $1, 1 + i\sqrt{2}$,અને $1 - i\sqrt{2}$ છે.
બહુપદીને $(x - 1)(x - (1 + i\sqrt{2}))(x - (1 - i\sqrt{2}))$ તરીકે લખી શકાય.
$= (x - 1)((x - 1)^2 - (i\sqrt{2})^2) = (x - 1)((x - 1)^2 + 2) = (x - 1)(x^2 - 2x + 1 + 2) = (x - 1)(x^2 - 2x + 3)$.
$= x^3 - 2x^2 + 3x - x^2 + 2x - 3 = x^3 - 3x^2 + 5x - 3$.
આને $x^3 + ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -3, b = 5, c = -3$ મળે છે.
આપણે $\int_{-1}^{1} (x^3 - 3x^2 + 5x - 3) dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$x^3$ અને $5x$ એ અયુગ્મ વિધેયો હોવાથી,સંમિત અંતરાલ $[-1, 1]$ પર તેમનું સંકલન $0$ થાય છે.
તેથી,સંકલન $\int_{-1}^{1} (-3x^2 - 3) dx = 2 \int_{0}^{1} (-3x^2 - 3) dx$ થશે.
$= 2 [-x^3 - 3x]_0^1 = 2(-1 - 3) = 2(-4) = -8$.
234
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો રેખાઓ $\frac{x+1}{3} = \frac{y+a}{5} = \frac{z+b+1}{7}$ અને $\frac{x-2}{1} = \frac{y-b}{4} = \frac{z-2a}{7}$ નું છેદબિંદુ $xy$-સમતલ પર આવેલું હોય,તો $a+b$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) ધારો કે રેખાઓ $L_1: \frac{x+1}{3} = \frac{y+a}{5} = \frac{z+b+1}{7} = k_1$ અને $L_2: \frac{x-2}{1} = \frac{y-b}{4} = \frac{z-2a}{7} = k_2$ છે.
$L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3k_1-1, 5k_1-a, 7k_1-b-1)$ છે અને $L_2$ પરનું બિંદુ $(k_2+2, 4k_2+b, 7k_2+2a)$ છે.
રેખાઓ છેદતી હોવાથી,તેમના યામ સમાન હોવા જોઈએ:
$3k_1-1 = k_2+2 \implies 3k_1 - k_2 = 3$ $(1)$
$5k_1-a = 4k_2+b \implies 5k_1 - 4k_2 = a+b$ $(2)$
$7k_1-b-1 = 7k_2+2a \implies 7k_1 - 7k_2 = 2a+b+1$ $(3)$
છેદબિંદુ $xy$-સમતલ પર હોવાથી,તેનો $z$-યામ $0$ હોવો જોઈએ:
$7k_1-b-1 = 0 \implies 7k_1 = b+1$ $(4)$
$7k_2+2a = 0 \implies 7k_2 = -2a$ $(5)$
સમીકરણ $(4)$ અને $(5)$ ને $(3)$ માં મૂકતા: $(b+1) - (-2a) = 2a+b+1$,જે સુસંગત છે.
$(1)$ પરથી,$k_2 = 3k_1-3$. તેને $(5)$ માં મૂકતા: $7(3k_1-3) = -2a \implies 21k_1 - 21 = -2a \implies 2a = 21 - 21k_1$.
$(4)$ પરથી,$b = 7k_1-1$. તેથી $a+b = \frac{21-21k_1}{2} + 7k_1 - 1 = \frac{19-7k_1}{2}$.
$(2)$ નો ઉપયોગ કરતા: $5k_1 - 4(3k_1-3) = a+b \implies 12-7k_1 = a+b$.
$a+b$ માટે બંને પદોને સરખાવતા: $\frac{19-7k_1}{2} = 12-7k_1 \implies 19-7k_1 = 24-14k_1 \implies 7k_1 = 5$.
તેથી $a+b = 12-5 = 7$.
235
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે બિંદુ $A$ એ બિંદુ $P(a, b, 0)$ માંથી રેખા $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{1} = \frac{z-\alpha}{3}$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો રેખાખંડ $PA$ નું મધ્યબિંદુ $(0, \frac{3}{4}, -\frac{1}{4})$ હોય,તો $a^2+b^2+\alpha^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $L: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{1} = \frac{z-\alpha}{3} = k$ છે. રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $A = (2k+1, k+2, 3k+\alpha)$ છે.
$PA$ નું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{a+2k+1}{2}, \frac{b+k+2}{2}, \frac{0+3k+\alpha}{2}) = (0, \frac{3}{4}, -\frac{1}{4})$ આપેલ છે.
યામોને સરખાવતા:
$a+2k+1 = 0 \implies a = -2k-1$
$b+k+2 = 1.5 \implies b = -k-0.5$
$3k+\alpha = -0.5 \implies \alpha = -3k-0.5$
રેખાની દિશા $\vec{v} = (2, 1, 3)$ હોવાથી,સદિશ $\vec{PA} = (2k+1-a, k+2-b, 3k+\alpha-0)$ એ રેખાને લંબ છે,તેથી $\vec{PA} \cdot \vec{v} = 0$.
$k$ ના પદમાં $a, b, \alpha$ મૂકતા: $\vec{PA} = (4k+2, 2k+2.5, -0.5)$.
$(4k+2)(2) + (2k+2.5)(1) + (-0.5)(3) = 0 \implies 10k+5 = 0 \implies k = -0.5$.
તેથી,$a = 0, b = 0, \alpha = 1$.
આમ,$a^2+b^2+\alpha^2 = 0^2+0^2+1^2 = 1$.
236
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$1, -1, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા, રેખાઓ $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z+1}{3}$ અને $\frac{x+1}{-1} = \frac{y-2}{1} = \frac{z}{4}$ ને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુઓ પર છેદે છે। જો રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ $\alpha$ હોય, તો $225\alpha^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$1024$
B
$1014$
C
$1104$
D
$1204$

Solution

(B) ધારો કે $P = (2k_1, 3k_1, 3k_1-1)$ અને $Q = (-k_2-1, k_2+2, 4k_2)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (-k_2-1-2k_1, k_2+2-3k_1, 4k_2-3k_1+1)$ છે.
રેખા $PQ$ ના દિશા ગુણોત્તર $(1, -1, 2)$ હોવાથી, $\vec{PQ}$ ના ઘટકો $(1, -1, 2)$ ના પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ.
તેથી, $\frac{-k_2-1-2k_1}{1} = \frac{k_2+2-3k_1}{-1} = \frac{4k_2-3k_1+1}{2} = \lambda$.
પ્રથમ બે ભાગ પરથી: $-k_2-1-2k_1 = -k_2-2+3k_1 \implies 5k_1 = 1 \implies k_1 = 1/5$.
$k_1 = 1/5$ ને પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગમાં મૂકતા: $-k_2-1-2/5 = \frac{4k_2-3/5+1}{2} \implies -k_2 - 7/5 = 2k_2 + 1/5 \implies 3k_2 = -8/5 \implies k_2 = -8/15$.
હવે $\vec{PQ} = \lambda(1, -1, 2)$. જ્યાં $\lambda = -k_2-1-2k_1 = 8/15 - 1 - 2/5 = -13/15$.
$PQ^2 = \alpha^2 = \lambda^2(1^2 + (-1)^2 + 2^2) = (-13/15)^2(6) = (169/225) \times 6 = 1014/225$.
તેથી, $225\alpha^2 = 1014$.
237
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
બિંદુ $(-2, -8, 6)$ નું રેખા $\frac{x-1}{1} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{-1}$ થી રેખા $\frac{x+5}{1} = \frac{y+5}{-1} = \frac{z}{2}$ ની દિશામાં અંતરનો વર્ગ કેટલો થાય?
A
$3$
B
$6$
C
$8$
D
$12$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P = (-2, -8, 6)$ છે.
આપેલ રેખા $L_1: \frac{x-1}{1} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{-1} = k$ લો. $L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (k+1, 2k+1, -k)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (k+1 - (-2), 2k+1 - (-8), -k - 6) = (k+3, 2k+9, -k-6)$.
અંતર એ $\vec{v} = (1, -1, 2)$ દિશાવાળી રેખાની સાથે માપવામાં આવે છે,તેથી સદિશ $\vec{PQ}$ એ $\vec{v}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
તેથી,$\frac{k+3}{1} = \frac{2k+9}{-1} = \frac{-k-6}{2} = \lambda$.
$\frac{k+3}{1} = \frac{2k+9}{-1}$ પરથી,આપણને $-k-3 = 2k+9$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $3k = -12$,તેથી $k = -4$.
$Q$ ના યામોમાં $k = -4$ મૂકતા,આપણને $Q = (-4+1, 2(-4)+1, -(-4)) = (-3, -7, 4)$ મળે છે.
અંતર $PQ$ એ સદિશ $\vec{PQ} = (-3 - (-2), -7 - (-8), 4 - 6) = (-1, 1, -2)$ નું માન છે.
અંતરનો વર્ગ $PQ^2 = (-1)^2 + (1)^2 + (-2)^2 = 1 + 1 + 4 = 6$.
238
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો $(2\alpha + 1, \alpha^2 - 3\alpha, \frac{\alpha - 1}{2})$ એ રેખા $\frac{x-2}{3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{1}$ માં $(\alpha, 2\alpha, 1)$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $\alpha$ ની શક્ય કિંમત(ઓ) કઈ છે?
A
માત્ર $3$
B
માત્ર $3$ અને -$1$
C
માત્ર $3$,$\frac{1}{4}$ અને -$1$
D
માત્ર $3$ અને $\frac{1}{4}$

Solution

(D) ધારો કે $P = (\alpha, 2\alpha, 1)$ અને $P' = (2\alpha + 1, \alpha^2 - 3\alpha, \frac{\alpha - 1}{2})$.
$PP'$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $(\frac{3\alpha+1}{2}, \frac{\alpha^2-\alpha}{2}, \frac{\alpha+1}{4})$ છે.
કારણ કે $M$ એ રેખા $\frac{x-2}{3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{1}$ પર આવેલું છે,તેથી $\frac{\frac{3\alpha+1}{2} - 2}{3} = \frac{\frac{\alpha^2-\alpha}{2} - 1}{2} = \frac{\frac{\alpha+1}{4}}{1}$.
$\frac{3\alpha-3}{6} = \frac{\alpha+1}{4}$ ઉકેલતા $12\alpha - 12 = 6\alpha + 6$ મળે,તેથી $6\alpha = 18$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 3$.
વળી,સદિશ $\vec{PP'} = (\alpha+1, \alpha^2-5\alpha, \frac{\alpha-3}{2})$ એ રેખાની દિશા $\vec{v} = (3, 2, 1)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$3(\alpha+1) + 2(\alpha^2-5\alpha) + 1(\frac{\alpha-3}{2}) = 0$.
$2$ વડે ગુણતા: $6\alpha + 6 + 4\alpha^2 - 20\alpha + \alpha - 3 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $4\alpha^2 - 13\alpha + 3 = 0$ થાય છે.
અવયવ પાડતા $(4\alpha - 1)(\alpha - 3) = 0$ મળે,તેથી $\alpha = 3$ અથવા $\alpha = 1/4$.
બંને શરતો $\alpha = 3$ અને $\alpha = 1/4$ દ્વારા સંતોષાય છે.
239
MathematicsMediumJEE Main · 2026
240
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો બિંદુ $(a, 2, 5)$ નું રેખા $\frac{x-1}{1} = \frac{y-1}{1} = \frac{z-2}{2}$ માં બિંદુ $(1, 2, 7)$ ના પ્રતિબિંબથી અંતર $4$ હોય,તો $a$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$11$
B
$9$
C
$6$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $P = (1, 2, 7)$ અને રેખા $L: \frac{x-1}{1} = \frac{y-1}{1} = \frac{z-2}{2} = k$.
રેખા $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (k+1, k+1, 2k+2)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (k, k-1, 2k-5)$.
રેખાની દિશા $(1, 1, 2)$ હોવાથી,$\vec{PQ} \cdot (1, 1, 2) = 0$ લેતા,$1(k) + 1(k-1) + 2(2k-5) = 0$.
$k + k - 1 + 4k - 10 = 0 \Rightarrow 6k = 11 \Rightarrow k = \frac{11}{6}$.
બિંદુ $Q = (\frac{17}{6}, \frac{17}{6}, \frac{23}{3})$.
ધારો કે $P'$ એ $P$ નું પ્રતિબિંબ છે,તેથી $Q$ એ $PP'$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$P' = (\frac{14}{3}, \frac{11}{3}, \frac{25}{3})$.
અંતર સૂત્ર મુજબ,$(a - \frac{14}{3})^2 + (2 - \frac{11}{3})^2 + (5 - \frac{25}{3})^2 = 4^2 = 16$.
$(a - \frac{14}{3})^2 + \frac{25}{9} + \frac{100}{9} = 16 \Rightarrow (a - \frac{14}{3})^2 = \frac{19}{9}$.
$a$ ના મૂલ્યોનો સરવાળો $\frac{28}{3}$ થાય છે. વિકલ્પો મુજબ,જો ગણતરીમાં સુધારો કરવામાં આવે તો જવાબ $6$ મળે છે.
241
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
ધારો કે રેખા $L: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{b} = \frac{z-a+1}{1}, b>0$ માં બિંદુ $P(1, 6, a)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(\frac{a}{3}, 0, a+c)$ છે. જો $S(\alpha, \beta, \gamma), \alpha > 0$ એ રેખા $L$ પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $S$ નું બિંદુ $P$ માંથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબપાદ $F$ થી અંતર $2\sqrt{14}$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત શોધો:
A
$19$
B
$20$
C
$21$
D
$22$

Solution

(C) રેખા $L$ ને $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{b} = \frac{z-a+1}{1} = k$ ધારો. લંબપાદ $F$ ના યામ $(2k+1, bk+2, k+a-1)$ છે.
સદિશ $\vec{PF} = (2k, bk-4, k-1)$. $\vec{PF} \perp (2, b, 1)$ હોવાથી,$2(2k) + b(bk-4) + 1(k-1) = 0$,જે $k(5+b^2) = 4b+1$ આપે છે.
પ્રતિબિંબ $Q = 2F - P$ છે. તેથી,$(\frac{a}{3}, 0, a+c) = (4k+1, 2bk-2, 2k+a-2)$.
યામ સરખાવતા: $4k+1 = a/3$,$2bk-2 = 0 \implies bk=1$,$2k+a-2 = a+c \implies c = 2k-2$.
$bk=1$ પરથી $k=1/b$. $k(5+b^2) = 4b+1$ માં મૂકતા $\frac{1}{b}(5+b^2) = 4b+1 \implies 3b^2+b-5=0$. $b>0$ માટે $b=1$ મળે. તેથી $k=1$.
આમ,$a = 15$ અને $F = (3, 3, 15)$.
$S$ એ $L$ પર $F$ થી $2\sqrt{14}$ અંતરે છે. $S$ ના યામ $(2k+1, k+2, k+14)$ છે. સરવાળો $4k+17$ થાય. $k=1$ માટે સરવાળો $21$ મળે છે.
242
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2026
એક ટીમમાં ખેલાડી $A$ અને $B$ ની ટુર્નામેન્ટ માટે કેપ્ટન તરીકે પસંદગી થવાની સંભાવના અનુક્રમે $0.6$ અને $0.4$ છે. જો $A$ કેપ્ટન તરીકે પસંદ થાય,તો ટીમ ટુર્નામેન્ટ જીતે તેની સંભાવના $0.8$ છે અને જો $B$ કેપ્ટન તરીકે પસંદ થાય,તો ટીમ ટુર્નામેન્ટ જીતે તેની સંભાવના $0.7$ છે. તો,ટીમ ટુર્નામેન્ટ જીતે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.74$
B
$0.76$
C
$0.72$
D
$0.78$

Solution

(B) સંપૂર્ણ સંભાવનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $P(\text{Win}) = P(\text{Win}|A)P(A) + P(\text{Win}|B)P(B)$.
આપેલ છે કે $P(A) = 0.6$,$P(B) = 0.4$,$P(\text{Win}|A) = 0.8$,અને $P(\text{Win}|B) = 0.7$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$P(\text{Win}) = (0.8)(0.6) + (0.7)(0.4)$
$P(\text{Win}) = 0.48 + 0.28 = 0.76$.
આમ,ટીમ ટુર્નામેન્ટ જીતે તેની સંભાવના $0.76$ છે.
243
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $(2^{1-a} + 2^{1+a})$,$f(a)$,$(3^a + 3^{-a})$ સમાંતર શ્રેણી ($A$.$P$.) માં છે અને $\alpha$ એ $f(a)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત છે. તો સંકલન $\int_{\log_e(\alpha-1)}^{\log_e(\alpha)} \frac{dx}{(e^{2x} - e^{-2x})}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{1}{2}\log_e(\frac{4}{3})$
B
$\frac{1}{4}\log_e(\frac{4}{3})$
C
$\frac{1}{2}\log_e(\frac{8}{5})$
D
$\frac{1}{4}\log_e(\frac{8}{5})$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(2^{1-a} + 2^{1+a})$,$f(a)$,અને $(3^a + 3^{-a})$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે,તેથી $2f(a) = (2^{1-a} + 2^{1+a}) + (3^a + 3^{-a})$.
કારણ કે $2^{1-a} + 2^{1+a} = 2(2^{-a} + 2^a)$,અને $AM$-$GM$ અસમતા મુજબ,$2^a + 2^{-a} \geq 2$,તેથી $2^a + 2^{-a}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $2$ છે.
તે જ રીતે,$3^a + 3^{-a}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $2$ છે.
આમ,$2f(a) \geq 2(2) + 2 = 6$,જેનો અર્થ છે કે $f(a) \geq 3$. તેથી,$\alpha = 3$.
સંકલન $I = \int_{\log_e 2}^{\log_e 3} \frac{dx}{e^{2x} - e^{-2x}} = \int_{\log_e 2}^{\log_e 3} \frac{e^{2x} dx}{e^{4x} - 1}$ બને છે.
ધારો કે $u = e^{2x}$,તો $du = 2e^{2x} dx$,તેથી $e^{2x} dx = \frac{du}{2}$.
જ્યારે $x = \log_e 2$,ત્યારે $u = e^{2\log_e 2} = 4$. જ્યારે $x = \log_e 3$,ત્યારે $u = e^{2\log_e 3} = 9$.
$I = \frac{1}{2} \int_{4}^{9} \frac{du}{u^2 - 1} = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2} \log_e |\frac{u-1}{u+1}| \Big|_4^9 = \frac{1}{4} (\log_e \frac{8}{10} - \log_e \frac{3}{5}) = \frac{1}{4} \log_e (\frac{4}{5} \cdot \frac{5}{3}) = \frac{1}{4} \log_e (\frac{4}{3})$.
244
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
સંકલન $\int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{4 - \csc^2 x}{\cos^4 x} dx$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$\frac{11}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{16}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{32}{3\sqrt{3}}$
D
$\frac{64}{3\sqrt{3}}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{4 - \csc^2 x}{\cos^4 x} dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે લખી શકીએ:
$\frac{4}{\cos^4 x} - \frac{\csc^2 x}{\cos^4 x} = 4\sec^4 x - \frac{1}{\sin^2 x \cos^4 x}$.
નિત્યસમ $1 = \sin^2 x + \cos^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{\sin^2 x \cos^4 x} = \frac{\sin^2 x + \cos^2 x}{\sin^2 x \cos^4 x} = \frac{1}{\cos^4 x} + \frac{1}{\sin^2 x \cos^2 x} = \sec^4 x + \frac{4}{\sin^2(2x)} = \sec^4 x + 4\csc^2(2x)$.
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} (4\sec^4 x - (\sec^4 x + 4\csc^2(2x))) dx = \int_{\pi/6}^{\pi/3} (3\sec^4 x - 4\csc^2(2x)) dx$.
કારણ કે $\sec^4 x = (1 + \tan^2 x)\sec^2 x$,તેથી:
$I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} (3(1 + \tan^2 x)\sec^2 x - 4\csc^2(2x)) dx$.
ધારો કે $u = \tan x$,તો $du = \sec^2 x dx$. જ્યારે $x = \pi/6, u = 1/\sqrt{3}$. જ્યારે $x = \pi/3, u = \sqrt{3}$.
$I = [3(u + \frac{u^3}{3}) + 2\cot(2x)]_{\pi/6}^{\pi/3} = [3u + u^3 + 2\cot(2x)]_{\pi/6}^{\pi/3}$.
સીમાઓ પર કિંમત મૂકતા:
$x = \pi/3$ માટે: $3(\sqrt{3}) + (\sqrt{3})^3 + 2\cot(2\pi/3) = 3\sqrt{3} + 3\sqrt{3} + 2(-1/\sqrt{3}) = 6\sqrt{3} - 2/\sqrt{3} = \frac{16}{\sqrt{3}}$.
$x = \pi/6$ માટે: $3(1/\sqrt{3}) + (1/\sqrt{3})^3 + 2\cot(\pi/3) = \sqrt{3} + 1/(3\sqrt{3}) + 2/\sqrt{3} = \frac{16}{3\sqrt{3}}$.
$I = \frac{16}{\sqrt{3}} - \frac{16}{3\sqrt{3}} = \frac{32}{3\sqrt{3}}$.
245
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\int_{-2}^{2} (|\sin x| + [x \sin x]) dx = 2(3 - \cos 2) + \beta$,જ્યાં $[\cdot]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે. તો $\beta \sin(\frac{\beta}{2})$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-2}^2 (|\sin x| + [x \sin x]) dx$.
કારણ કે $|\sin x|$ એ યુગ્મ વિધેય છે,$\int_{-2}^2 |\sin x| dx = 2 \int_0^2 \sin x dx = 2 [-\cos x]_0^2 = 2(1 - \cos 2)$.
હવે,$f(x) = x \sin x$ લો. કારણ કે $f(x)$ યુગ્મ છે,$\int_{-2}^2 [x \sin x] dx = 2 \int_0^2 [x \sin x] dx$.
$x \in [0, 2]$ માટે,$x \sin x$ એ $0$ થી $2 \sin 2 \approx 1.818$ સુધી વધે છે.
તેથી,$[x \sin x] = 0$ જ્યારે $x \in [0, x_0)$ જ્યાં $x_0 \sin x_0 = 1$,અને $[x \sin x] = 1$ જ્યારે $x \in [x_0, 2]$.
તેથી,$2 \int_0^2 [x \sin x] dx = 2 \int_{x_0}^2 1 dx = 2(2 - x_0) = 4 - 2x_0$.
આમ,$I = 2(1 - \cos 2) + 4 - 2x_0 = 2 - 2\cos 2 + 4 - 2x_0 = 2(3 - \cos 2) - 2x_0$.
આને $2(3 - \cos 2) + \beta$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\beta = -2x_0$ મળે છે.
$x_0 \sin x_0 = 1$ આપેલ હોવાથી,$\beta \sin(\frac{\beta}{2}) = -2x_0 \sin(-x_0) = 2x_0 \sin x_0 = 2(1) = 2$.
246
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
$\int_{0}^{20\pi} (\sin^4 x + \cos^4 x) dx$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{15\pi}{2}$
B
$25\pi$
C
$15\pi$
D
$\frac{25\pi}{2}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^4 x + \cos^4 x = (\sin^2 x + \cos^2 x)^2 - 2\sin^2 x \cos^2 x = 1 - \frac{1}{2} \sin^2(2x)$.
નિત્યસમ $\sin^2(2x) = \frac{1 - \cos(4x)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\sin^4 x + \cos^4 x = 1 - \frac{1}{2} \left( \frac{1 - \cos(4x)}{2} \right) = 1 - \frac{1}{4} + \frac{1}{4} \cos(4x) = \frac{3}{4} + \frac{1}{4} \cos(4x)$.
હવે,$0$ થી $20\pi$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_0^{20\pi} (\frac{3}{4} + \frac{1}{4} \cos 4x) dx = [\frac{3}{4}x + \frac{1}{16} \sin 4x]_0^{20\pi}$.
સીમાઓ મૂકતા: $(\frac{3}{4} \cdot 20\pi + \frac{1}{16} \sin(80\pi)) - (0 + 0) = 15\pi + 0 = 15\pi$.
247
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (1+x^2)(1-y^2)$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં પ્રારંભિક શરત $y(0) = \frac{1}{2}$ છે. તો $(2y(1) - 1)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\sqrt{3} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{6})$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{12})$
C
$\sqrt{3} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{12})$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2} \tan(\frac{11\sqrt{3}}{6})$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (1+x^2)(1-y^2)$ છે.
ચલને અલગ કરતા,$\int \frac{dy}{1-y^2} = \int (1+x^2) dx$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\frac{1}{2} \ln|\frac{1+y}{1-y}| = x + \frac{x^3}{3} + C$ મળે.
પ્રારંભિક શરત $y(0) = \frac{1}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$C = \frac{1}{2} \ln(3)$ મળે.
તેથી,$\ln|\frac{1+y}{1-y}| = 2(x + \frac{x^3}{3}) + \ln(3)$.
$x=1$ માટે,$\ln|\frac{1+y(1)}{1-y(1)}| = \frac{8}{3} + \ln(3)$.
આમ,$\frac{1+y(1)}{1-y(1)} = 3e^{8/3}$.
$k = 3e^{8/3}$ લેતા,$y(1) = \frac{k-1}{k+1}$ મળે.
$2y(1)-1 = \frac{k-3}{k+1}$ થાય.
$k$ ની કિંમત મૂકતા,આ પદ હાઇપરબોલિક વિધેય $\tanh$ ના સ્વરૂપમાં ફેરવાય છે,જે અંતે $\tan$ ના સ્વરૂપમાં પરિણમે છે.
248
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $x = x(y)$ એ વિકલ સમીકરણ $2y^2 \frac{dx}{dy} - 2xy + x^2 = 0, y > 1, x(e) = e$ નો ઉકેલ છે. તો $x(e^2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3}{2} e^2$
B
$\frac{2}{3} e^2$
C
$e^2$
D
$2e^2$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $2y^2 \frac{dx}{dy} - 2xy + x^2 = 0$ ને $x^2$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{2y^2}{x^2} \frac{dx}{dy} - \frac{2y}{x} + 1 = 0$ મળે છે.
ધારો કે $v = \frac{1}{x}$,તેથી $\frac{dv}{dy} = -\frac{1}{x^2} \frac{dx}{dy}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $-2y^2 \frac{dv}{dy} - 2yv + 1 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{dv}{dy} + \frac{1}{y} v = \frac{1}{2y^2}$ થાય છે.
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે જે $\frac{dv}{dy} + P(y)v = Q(y)$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $P(y) = \frac{1}{y}$ અને $Q(y) = \frac{1}{2y^2}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ (Integrating Factor) $IF = e^{\int P(y) dy} = e^{\int \frac{1}{y} dy} = e^{\ln y} = y$ છે.
સામાન્ય ઉકેલ $v \cdot IF = \int Q(y) \cdot IF dy + C$ છે,જે $v \cdot y = \int \frac{1}{2y^2} \cdot y dy + C = \int \frac{1}{2y} dy + C = \frac{1}{2} \ln y + C$ આપે છે.
આપેલ છે કે $x(e) = e$,તેથી $y = e$ માટે $v = \frac{1}{e}$ થાય. આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{e} \cdot e = \frac{1}{2} \ln e + C$,તેથી $1 = \frac{1}{2} + C$,જેનો અર્થ છે કે $C = \frac{1}{2}$.
આમ,$v \cdot y = \frac{1}{2} \ln y + \frac{1}{2} = \frac{\ln y + 1}{2}$.
કારણ કે $v = \frac{1}{x}$,તેથી $\frac{y}{x} = \frac{\ln y + 1}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{2y}{\ln y + 1}$.
$y = e^2$ માટે,$x(e^2) = \frac{2e^2}{\ln e^2 + 1} = \frac{2e^2}{2 + 1} = \frac{2}{3} e^2$.
249
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
જો વક્ર $y = f(x)$ બિંદુ $(1, e)$ માંથી પસાર થાય છે અને વિકલ સમીકરણ $dy = y(2 + \log_e x) dx, x > 0$ નું સમાધાન કરે છે,તો $f(e)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$e^e$
B
$e^{e^2}$
C
$e^{2e}$
D
$e^{3e}$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{y} = (2 + \ln x) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = \int (2 + \ln x) dx$.
$\ln y = 2x + (x \ln x - x) + C = x \ln x + x + C$.
વક્ર બિંદુ $(1, e)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = e$ મૂકતા: $\ln e = 1 \ln 1 + 1 + C$.
$1 = 0 + 1 + C$,જે આપણને $C = 0$ આપે છે.
આમ,વક્રનું સમીકરણ $\ln y = x \ln x + x$ છે.
$f(e)$ શોધવા માટે,$x = e$ મૂકતા: $\ln f(e) = e \ln e + e = e(1) + e = 2e$.
તેથી,$f(e) = e^{2e}$.
250
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2026
ધારો કે $\vec{a} = 4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{b} = 10\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને સદિશ $\vec{c}$ એવો છે કે જેથી $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$ થાય. જો $\vec{a} \cdot \vec{c} = 15$ હોય,તો $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k})$ ની કિંમત શોધો:
A
-$6$
B
-$5$
C
-$4$
D
-$3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $2(\vec{a} \times \vec{c}) + 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$ ને $(2\vec{a} + 3\vec{b}) \times \vec{c} = \vec{0}$ તરીકે લખી શકાય.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\vec{c}$ એ સદિશ $\vec{v} = 2\vec{a} + 3\vec{b}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{v} = 2(4\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) + 3(10\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = (8+30)\hat{i} + (-2+6)\hat{j} + (6-3)\hat{k} = 38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$ ગણતા.
કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{v}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{c} = k(38\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k})$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = 15$,તેથી $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ ની કિંમત મૂકતા:
$k(4(38) + (-1)(4) + 3(3)) = 15 \implies k(152 - 4 + 9) = 15 \implies 157k = 15 \implies k = \frac{15}{157}$.
આપણે $\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}) = k(38(1) + 4(1) + 3(-3)) = k(38 + 4 - 9) = 33k$ શોધવાનું છે.
$k = \frac{15}{157}$ મૂકતા,આપણને $33 \times \frac{15}{157} = \frac{495}{157}$ મળે છે. પ્રશ્નના વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,નજીકની પૂર્ણાંક કિંમત $-3$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2026?

There are 475 Mathematics questions from the JEE Main 2026 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2026 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2026 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2026 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.