JEE Main 2023 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

720 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ201300 of 720 questions

Page 5 of 8 · Gujarati

201
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ગણ $A$ અને $B$ માં ઘટકોની સંખ્યા અનુક્રમે $5$ અને $2$ છે. તો $A \times B$ ના એવા ઉપગણોની સંખ્યા શોધો જેમાં ઓછામાં ઓછા $3$ અને વધુમાં વધુ $6$ ઘટકો હોય:
A
$792$
B
$752$
C
$782$
D
$772$

Solution

(A) આપેલ છે કે $n(A) = 5$ અને $n(B) = 2$.
કારતેઝીય ગુણાકાર $A \times B$ માં ઘટકોની સંખ્યા $n(A \times B) = n(A) \times n(B) = 5 \times 2 = 10$ છે.
આપણે $A \times B$ ના એવા ઉપગણોની સંખ્યા શોધવાની છે જેમાં ઓછામાં ઓછા $3$ અને વધુમાં વધુ $6$ ઘટકો હોય.
આ સંચયના સરવાળાની ગણતરી કરવા બરાબર છે: ${}^{10}C_3 + {}^{10}C_4 + {}^{10}C_5 + {}^{10}C_6$.
દરેક પદની ગણતરી:
${}^{10}C_3 = 120$
${}^{10}C_4 = 210$
${}^{10}C_5 = 252$
${}^{10}C_6 = 210$
આ કિંમતોનો સરવાળો: $120 + 210 + 252 + 210 = 792$.
202
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \left( \frac{1-\cos ^2(3 x)}{\cos ^3(4 x)} \right) \left( \frac{\sin ^3(4 x)}{(\log _e(2 x+1))^5} \right) \right)$ ની કિંમત $.........$ છે.
A
$9$
B
$18$
C
$15$
D
$24$

Solution

(B) ધારો કે $L = \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{1-\cos ^2(3 x)}{\cos ^3(4 x)} \cdot \frac{\sin ^3(4 x)}{(\ln(1+2 x))^5} \right)$.
નિત્યસમ $1-\cos^2 \theta = \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin^2(3x)}{\cos^3(4x)} \cdot \frac{\sin^3(4x)}{(\ln(1+2x))^5}$.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{u \to 0} \frac{\sin u}{u} = 1$ અને $\lim_{u \to 0} \frac{\ln(1+u)}{u} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \frac{\sin^2(3x)}{(3x)^2} \cdot (3x)^2 \right) \cdot \frac{1}{\cos^3(4x)} \cdot \left( \frac{\sin^3(4x)}{(4x)^3} \cdot (4x)^3 \right) \cdot \left( \frac{2x}{\ln(1+2x)} \right)^5 \cdot \frac{1}{(2x)^5}$.
$L = \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( 1^2 \cdot 9x^2 \right) \cdot \frac{1}{1} \cdot \left( 1^3 \cdot 64x^3 \right) \cdot 1^5 \cdot \frac{1}{32x^5}$.
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{9 \cdot 64 \cdot x^5}{32 \cdot x^5} = \frac{576}{32} = 18$.
203
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $z=\alpha+i \beta$ માટે,$|z+2|=z+4(1+i)$ હોય,તો $\alpha+\beta$ અને $\alpha \beta$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2+7x+12=0$
B
$x^2+3x-4=0$
C
$x^2+2x-3=0$
D
$x^2+x-12=0$

Solution

(B) આપેલ છે $|z+2|=z+4(1+i)$,જ્યાં $z=\alpha+i\beta$.
$|\alpha+i\beta+2| = \alpha+i\beta+4+4i$.
$|(\alpha+2)+i\beta| = (\alpha+4)+i(\beta+4)$.
માનાંક વાસ્તવિક સંખ્યા હોવાથી,જમણી બાજુનો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\beta+4=0 \implies \beta=-4$.
હવે,વાસ્તવિક ભાગોને સરખાવતા:
$\sqrt{(\alpha+2)^2+\beta^2} = \alpha+4$.
$\beta=-4$ મૂકતા:
$\sqrt{(\alpha+2)^2+(-4)^2} = \alpha+4$.
$(\alpha+2)^2+16 = (\alpha+4)^2$.
$\alpha^2+4\alpha+4+16 = \alpha^2+8\alpha+16$.
$4\alpha = 4 \implies \alpha=1$.
આમ,$\alpha=1$ અને $\beta=-4$.
બીજનો સરવાળો: $\alpha+\beta = 1-4 = -3$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = 1(-4) = -4$.
બીજ $S = -3$ અને $P = -4$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - Sx + P = 0$ છે.
$x^2 - (-3)x + (-4) = 0 \implies x^2+3x-4=0$.
204
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો સૌથી મોટો પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. જો $\left(3x^2 - \frac{1}{2x^5}\right)^7$ ના વિસ્તરણમાં અચળ પદ $\alpha$ હોય,તો $[\alpha]$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$1274$
B
$1275$
C
$1273$
D
$1272$

Solution

(B) $\left(3x^2 - \frac{1}{2x^5}\right)^7$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^7C_r (3x^2)^{7-r} \left(-\frac{1}{2x^5}\right)^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદને સરળ બનાવતા,$T_{r+1} = {}^7C_r \cdot 3^{7-r} \cdot (-1/2)^r \cdot x^{14-7r}$ મળે છે.
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ,તેથી $14 - 7r = 0$,જેનો અર્થ છે કે $r = 2$.
$r = 2$ મૂકતા,$\alpha = {}^7C_2 \cdot 3^5 \cdot (-1/2)^2 = 21 \cdot 243 \cdot \frac{1}{4} = 1275.75$.
તેથી,$[\alpha] = [1275.75] = 1275$.
205
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
સૌથી મોટી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ એવી છે કે જેથી $3^{n}$ એ $66!$ ને ભાગે છે,તે $............$ છે.
A
$30$
B
$31$
C
$32$
D
$33$

Solution

(B) $n!$ ને ભાગતી અવિભાજ્ય સંખ્યા $p$ ની સૌથી મોટી ઘાત શોધવા માટે,આપણે લેજેન્ડ્રેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $E_p(n!) = \sum_{k=1}^{\infty} \left[ \frac{n}{p^k} \right]$.
અહીં,$n = 66$ અને $p = 3$ છે.
$E_3(66!) = \left[ \frac{66}{3} \right] + \left[ \frac{66}{3^2} \right] + \left[ \frac{66}{3^3} \right]$
$E_3(66!) = \left[ \frac{66}{3} \right] + \left[ \frac{66}{9} \right] + \left[ \frac{66}{27} \right]$
$E_3(66!) = 22 + 7 + 2 = 31$.
આમ,સૌથી મોટી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ એ $31$ છે.
206
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
એક વર્તુળ $C_1: x^2+y^2-4x-2y=\alpha-5$ ધ્યાનમાં લો. રેખા $y=2x+1$ માં તેનું પ્રતિબિંબ બીજું વર્તુળ $C_2: 5x^2+5y^2-10fx-10gy+36=0$ છે. ધારો કે $r$ એ $C_2$ ની ત્રિજ્યા છે. તો $\alpha+r$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) વર્તુળ $C_1$ નું સમીકરણ $x^2+y^2-4x-2y+5-\alpha=0$ છે.
કેન્દ્ર $(2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{\alpha}$ છે.
પરાવર્તનની રેખા $2x-y+1=0$ છે.
$C_2$ નું કેન્દ્ર $(f, g)$ છે. $(2, 1)$ નું $2x-y+1=0$ માં પ્રતિબિંબ $\frac{f-2}{2} = \frac{g-1}{-1} = \frac{-2(2(2)-1+1)}{5} = -\frac{8}{5}$ છે.
તેથી,$f = -\frac{6}{5}$ અને $g = \frac{13}{5}$.
$C_2$ ની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{f^2+g^2-\frac{36}{5}} = 1$ છે.
પરાવર્તન ત્રિજ્યા જાળવી રાખે છે,તેથી $r = r_1 = \sqrt{\alpha} = 1$,એટલે કે $\alpha = 1$.
તેથી,$\alpha+r = 1+1 = 2$.
207
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$8$ સંખ્યાઓ $x, y, 10, 12, 6, 12, 4, 8$ નો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $9$ અને $9.25$ છે. જો $x > y$ હોય,તો $3x - 2y$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$24$
B
$25$
C
$23$
D
$22$

Solution

(B) $8$ સંખ્યાઓનો મધ્યક $9$ આપેલ છે:
$\frac{x + y + 52}{8} = 9 \Rightarrow x + y = 20$
વિચરણ $9.25$ આપેલ છે:
$\frac{x^2 + y^2 + 504}{8} - 81 = 9.25 \Rightarrow x^2 + y^2 = 218$
$y = 20 - x$ મુકતા:
$x^2 + (20 - x)^2 = 218 \Rightarrow x^2 - 20x + 91 = 0$
$(x - 13)(x - 7) = 0$
$x > y$ હોવાથી $x = 13$ અને $y = 7$ મળે.
તેથી,$3x - 2y = 3(13) - 2(7) = 25$.
208
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $12$ અવલોકનોનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $\frac{9}{2}$ અને $4$ છે. પાછળથી,એવું જોવામાં આવ્યું કે બે અવલોકનોને $7$ અને $14$ ને બદલે $9$ અને $10$ તરીકે લેવામાં આવ્યા હતા. જો સાચું વિચરણ $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોય,તો $m + n$ ની કિંમત શોધો.
A
$316$
B
$314$
C
$317$
D
$315$

Solution

(C) આપેલ છે $n = 12$,$\bar{x} = \frac{9}{2}$,અને $\sigma^2 = 4$.
$\sum x = n \times \bar{x} = 12 \times \frac{9}{2} = 54$.
$\sigma^2 = \frac{\sum x^2}{n} - (\bar{x})^2 \implies 4 = \frac{\sum x^2}{12} - (\frac{9}{2})^2$.
$\frac{\sum x^2}{12} = 4 + \frac{81}{4} = \frac{16 + 81}{4} = \frac{97}{4}$.
$\sum x^2 = 12 \times \frac{97}{4} = 3 \times 97 = 291$.
સાચો સરવાળો $\sum x_{\text{new}} = 54 - (9 + 10) + (7 + 14) = 54 - 19 + 21 = 56$.
વર્ગોનો સાચો સરવાળો $\sum x_{\text{new}}^2 = 291 - (9^2 + 10^2) + (7^2 + 14^2) = 291 - (81 + 100) + (49 + 196) = 291 - 181 + 245 = 355$.
સાચું વિચરણ $\sigma_{\text{new}}^2 = \frac{\sum x_{\text{new}}^2}{n} - (\frac{\sum x_{\text{new}}}{n})^2 = \frac{355}{12} - (\frac{56}{12})^2 = \frac{355}{12} - (\frac{14}{3})^2 = \frac{355}{12} - \frac{196}{9}$.
$\sigma_{\text{new}}^2 = \frac{355 \times 3 - 196 \times 4}{36} = \frac{1065 - 784}{36} = \frac{281}{36}$.
જેમ કે $m = 281$ અને $n = 36$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તેથી $m + n = 281 + 36 = 317$.
209
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a_{n}$ એ શ્રેણી $5+8+14+23+35+50+\ldots$ નું $n^{\text{th}}$ પદ છે અને $S_{n}=\sum_{k=1}^{n} a_{k}$ છે. તો $S_{30}-a_{40}$ ની કિંમત શોધો.
A
$11310$
B
$11280$
C
$11290$
D
$11260$

Solution

(C) શ્રેણી $5, 8, 14, 23, 35, 50, \ldots$ છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $d_n = a_{n+1} - a_n$ છે.
તફાવતો $3, 6, 9, 12, 15, \ldots$ છે,જે સમાંતર શ્રેણી બનાવે છે જ્યાં $n^{\text{th}}$ તફાવત $3n$ છે.
તેથી,$a_n = a_1 + \sum_{k=1}^{n-1} 3k = 5 + 3 \frac{(n-1)n}{2} = \frac{3n^2 - 3n + 10}{2}$.
$n=40$ માટે,$a_{40} = \frac{3(40)^2 - 3(40) + 10}{2} = 2345$.
હવે,$S_n = \sum_{k=1}^{n} \frac{3k^2 - 3k + 10}{2} = \frac{3}{2} \sum k^2 - \frac{3}{2} \sum k + 5 \sum 1$.
$S_{30} = \frac{3}{2} \left( \frac{30(31)(61)}{6} \right) - \frac{3}{2} \left( \frac{30(31)}{2} \right) + 5(30) = 13635$.
અંતે,$S_{30} - a_{40} = 13635 - 2345 = 11290$.
210
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \{\theta \in (0, 2\pi) : \frac{1+2i \sin \theta}{1-i \sin \theta} \text{એ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે} \}$. તો $A$ ના ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\pi$
B
$2\pi$
C
$4\pi$
D
$3\pi$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{1+2i \sin \theta}{1-i \sin \theta}$.
$z$ ને શુદ્ધ કાલ્પનિક બનાવવા માટે, તેનો વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ.
અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(1+i \sin \theta)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1+2i \sin \theta)(1+i \sin \theta)}{(1-i \sin \theta)(1+i \sin \theta)} = \frac{1 + i \sin \theta + 2i \sin \theta + 2i^2 \sin^2 \theta}{1 + \sin^2 \theta} = \frac{(1 - 2 \sin^2 \theta) + i(3 \sin \theta)}{1 + \sin^2 \theta}$.
$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોવા માટે, $\operatorname{Re}(z) = 0$, તેથી $\frac{1 - 2 \sin^2 \theta}{1 + \sin^2 \theta} = 0$.
આનો અર્થ છે કે $1 - 2 \sin^2 \theta = 0$, અથવા $\sin^2 \theta = \frac{1}{2}$, જેનો અર્થ છે $\sin \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
અંતરાલ $(0, 2\pi)$ માં, $\theta$ માટેના ઉકેલો $\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}, \frac{7\pi}{4}$ છે.
આ ઘટકોનો સરવાળો $\frac{\pi}{4} + \frac{3\pi}{4} + \frac{5\pi}{4} + \frac{7\pi}{4} = \frac{16\pi}{4} = 4\pi$ થાય.
211
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$\left(2x^2+\frac{1}{2x}\right)^{11}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{10}$ અને $x^7$ ના સહગુણકોનો તફાવત કેટલો થાય?
A
$12^3-12$
B
$11^3-11$
C
$10^3-10$
D
$13^3-13$

Solution

(A) $\left(2x^2+\frac{1}{2x}\right)^{11}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{11}C_r (2x^2)^{11-r} \left(\frac{1}{2x}\right)^r = {}^{11}C_r \cdot 2^{11-2r} \cdot x^{22-3r}$
$x^{10}$ ના સહગુણક માટે,$22-3r = 10 \implies r = 4$.
સહગુણક $= {}^{11}C_4 \cdot 2^3 = 330 \cdot 8 = 2640$.
$x^7$ ના સહગુણક માટે,$22-3r = 7 \implies r = 5$.
સહગુણક $= {}^{11}C_5 \cdot 2^1 = 462 \cdot 2 = 924$.
તફાવત $= 2640 - 924 = 1716$.
$12^3 - 12 = 1728 - 12 = 1716$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
212
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $MATHEMATICS$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાય તેવા અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન શબ્દોની સંખ્યા,જેમાં $C$ અને $S$ સાથે ન આવે,તે $(6 !) k$ હોય,તો $k$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$1890$
B
$945$
C
$2835$
D
$5670$

Solution

(D) $MATHEMATICS$ શબ્દમાં $11$ અક્ષરો છે: $M, M, A, A, T, T, H, E, I, C, S$.
કુલ ગોઠવણી = $\frac{11!}{2! 2! 2!} = 4989600$.
$C$ અને $S$ સાથે હોય તેવી ગોઠવણી શોધવા માટે,$(CS)$ ને એક એકમ તરીકે ગણો. હવે આપણી પાસે $10$ એકમો છે: $M, M, A, A, T, T, H, E, I, (CS)$.
$C$ અને $S$ સાથે હોય તેવી ગોઠવણી = $\frac{10!}{2! 2! 2!} \times 2! = 907200$.
$C$ અને $S$ સાથે ન આવે તેવા શબ્દોની સંખ્યા = $4989600 - 907200 = 4082400$.
આપણને આપેલ છે કે આ સંખ્યા $(6!) k = 720k$ છે.
$720k = 4082400$.
$k = 5670$.
213
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$36(4 \cos^2 9^{\circ}-1)(4 \cos^2 27^{\circ}-1)(4 \cos^2 81^{\circ}-1)(4 \cos^2 243^{\circ}-1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$54$
B
$18$
C
$27$
D
$36$

Solution

(D) નિત્યસમ $4 \cos^2 \theta - 1 = \frac{\sin 3\theta}{\sin \theta}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે ગુણાકારના દરેક પદને સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
આ પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$36 \times \left( \frac{\sin 27^{\circ}}{\sin 9^{\circ}} \right) \times \left( \frac{\sin 81^{\circ}}{\sin 27^{\circ}} \right) \times \left( \frac{\sin 243^{\circ}}{\sin 81^{\circ}} \right) \times \left( \frac{\sin 729^{\circ}}{\sin 243^{\circ}} \right)$
અંશ અને છેદમાં સમાન પદોને દૂર કરતા,આપણને મળે છે:
$36 \times \frac{\sin 729^{\circ}}{\sin 9^{\circ}}$
કારણ કે $\sin 729^{\circ} = \sin(2 \times 360^{\circ} + 9^{\circ}) = \sin 9^{\circ}$,તેથી પદાવલિનું સાદું રૂપ:
$36 \times \frac{\sin 9^{\circ}}{\sin 9^{\circ}} = 36$
214
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
પદાવલિ $25^{190} - 19^{190} - 8^{190} + 2^{190}$ એ નીચેનામાંથી કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$34$ વડે પરંતુ $14$ વડે નહીં
B
$14$ અને $34$ બંને વડે
C
$14$ કે $34$ બંનેમાંથી એકપણ વડે નહીં
D
$14$ વડે પરંતુ $34$ વડે નહીં

Solution

(A) ધારો કે $E = 25^{190} - 19^{190} - 8^{190} + 2^{190}$.
આપણે તેને $E = (25^{190} - 8^{190}) - (19^{190} - 2^{190})$ તરીકે લખી શકીએ.
કોઈપણ બેકી સંખ્યા $n$ માટે $a^n - b^n$ એ $a - b$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી:
$25^{190} - 8^{190}$ એ $25 - 8 = 17$ વડે વિભાજ્ય છે.
$19^{190} - 2^{190}$ એ $19 - 2 = 17$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$E$ એ $17$ વડે વિભાજ્ય છે.
વળી,$E = (25^{190} - 19^{190}) - (8^{190} - 2^{190})$.
$25^{190} - 19^{190}$ એ $25 - 19 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
$8^{190} - 2^{190}$ એ $8 - 2 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$E$ એ $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
$E$ એ $17$ અને $6$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,અને $\text{gcd}(17, 6) = 1$,$E$ એ $17 \times 2 = 34$ વડે વિભાજ્ય છે.
$14$ માટે તપાસતા: $E \equiv 3 \pmod{7}$,તેથી તે $14$ વડે વિભાજ્ય નથી.
તેથી,તે $34$ વડે વિભાજ્ય છે પરંતુ $14$ વડે નહીં.
215
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ છે અને $OP$ અને $OQ$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-6x+4y+8=0$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો છે. જો ત્રિકોણ $OPQ$ નું પરિવર્તુળ બિંદુ $(\alpha, \frac{1}{2})$ માંથી પસાર થતું હોય,તો $\alpha$ ની એક કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$1$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x+4y+8=0$ છે. વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(3, -2)$ છે.
$OP$ અને $OQ$ એ ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકો હોવાથી,$\angle OPO = 90^\circ$ અને $\angle OQO = 90^\circ$ થાય.
આમ,$OP$ અને $OQ$ ઉગમબિંદુ $O$ અને કેન્દ્ર $C(3, -2)$ આગળ કાટખૂણો બનાવે છે.
$OC$ વ્યાસ ધરાવતું વર્તુળ એ $\triangle OPQ$ નું પરિવર્તુળ છે.
$O(0, 0)$ અને $C(3, -2)$ ને જોડતા વ્યાસવાળા વર્તુળનું સમીકરણ:
$(x-0)(x-3) + (y-0)(y+2) = 0$
$x^2 - 3x + y^2 + 2y = 0$
$x^2 + y^2 - 3x + 2y = 0$
આ વર્તુળ $(\alpha, \frac{1}{2})$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$\alpha^2 + (\frac{1}{2})^2 - 3\alpha + 2(\frac{1}{2}) = 0$
$\alpha^2 + \frac{1}{4} - 3\alpha + 1 = 0$
$\alpha^2 - 3\alpha + \frac{5}{4} = 0$
$4\alpha^2 - 12\alpha + 5 = 0$
$(2\alpha - 1)(2\alpha - 5) = 0$
તેથી,$\alpha = \frac{1}{2}$ અથવા $\alpha = \frac{5}{2}$ મળે.
Solution diagram
216
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$(p \wedge (\sim q)) \vee (\sim p)$ નું નિષેધ કોના સમકક્ષ છે?
A
$p \wedge q$
B
$p \wedge (\sim q)$
C
$p \wedge (q \wedge (\sim p))$
D
$p \vee (q \vee (\sim p))$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ પદાવલિ $S = (p \wedge (\sim q)) \vee (\sim p)$ છે.
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$S = (p \vee (\sim p)) \wedge ((\sim q) \vee (\sim p))$
કારણ કે $(p \vee (\sim p))$ એ નિત્યસત્ય $(T)$ છે,તેથી:
$S = T \wedge ((\sim q) \vee (\sim p)) = (\sim q) \vee (\sim p)$
હવે,આપણે $S$ નું નિષેધ શોધવાનું છે:
$\sim S = \sim ((\sim q) \vee (\sim p))$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim (A \vee B) = (\sim A) \wedge (\sim B)$:
$\sim S = (\sim (\sim q)) \wedge (\sim (\sim p))$
$\sim S = q \wedge p = p \wedge q$
આમ,નિષેધ $p \wedge q$ ને સમકક્ષ છે.
Solution diagram
217
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\alpha > \beta > 0$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + 1 = 0$ ના બીજ હોય,અને $\lim_{x}$ ${\rightarrow \frac{1}{\alpha}} \left( \frac{1 - \cos(x^2 + bx + a)}{2(1 - \alpha x)^2} \right)^{\frac{1}{2}} = \frac{1}{k} \left( \frac{1}{\beta} - \frac{1}{\alpha} \right)$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2\beta$
B
$2\alpha$
C
$\alpha$
D
$\beta$

Solution

(B) આપેલ છે કે $ax^2 + bx + 1 = a(x - \alpha)(x - \beta)$,તેથી $\alpha\beta = \frac{1}{a}$.
વળી,$x^2 + bx + a = a(1 - \alpha x)(1 - \beta x)$.
લક્ષની ગણતરી કરતા,આપણને મળે છે $L = \frac{1}{2\alpha} (\frac{1}{\beta} - \frac{1}{\alpha})$.
તેથી,$\frac{1}{k} = \frac{1}{2\alpha}$,જેનો અર્થ છે કે $k = 2\alpha$.
218
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A(0,1)$,$B(1,1)$,અને $C(1,0)$ એ ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ છે,જેનું અંતઃકેન્દ્ર $D$ છે. જો $D$ માંથી પસાર થતા પરવલય $y^2 = 4ax$ નું નાભિ $(\alpha + \beta \sqrt{2}, 0)$ હોય,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ સંમેય સંખ્યાઓ છે,તો $\frac{\alpha}{\beta^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$8$
C
$12$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(B) ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $A(0,1)$,$B(1,1)$,અને $C(1,0)$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $P(0,0)$,$Q(0,2)$,અને $R(2,0)$ મળે છે.
બાજુઓની લંબાઈ $PQ = 2$,$QR = 2\sqrt{2}$,અને $RP = 2$ છે.
અંતઃકેન્દ્ર $D = (2-\sqrt{2}, 2-\sqrt{2})$ મળે છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ એ $D$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(2-\sqrt{2})^2 = 4a(2-\sqrt{2})$.
આથી $4a = 2-\sqrt{2}$,એટલે કે $a = \frac{2-\sqrt{2}}{4} = \frac{1}{2} - \frac{1}{4}\sqrt{2}$.
નાભિ $(a, 0) = (\frac{1}{2} - \frac{1}{4}\sqrt{2}, 0)$ છે.
તેથી $\alpha = \frac{1}{2}$ અને $\beta = -\frac{1}{4}$.
$\frac{\alpha}{\beta^2} = \frac{1/2}{1/16} = 8$.
219
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $0 < z < y < x$ એ ત્રણ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $\frac{1}{x}, \frac{1}{y}, \frac{1}{z}$ એ સમાંતર શ્રેણીમાં છે અને $x, \sqrt{2}y, z$ એ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં છે. જો $xy + yz + zx = \frac{3}{\sqrt{2}} xyz$ હોય,તો $3(x + y + z)^2$ ની કિંમત $............$ થાય.
A
$150$
B
$140$
C
$130$
D
$120$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\frac{1}{x}, \frac{1}{y}, \frac{1}{z}$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે,તેથી $\frac{2}{y} = \frac{1}{x} + \frac{1}{z}$.
આપેલ છે કે $x, \sqrt{2}y, z$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં છે,તેથી $(\sqrt{2}y)^2 = xz$,જેનો અર્થ છે કે $2y^2 = xz$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $xz = 2y^2$ મૂકતા: $\frac{2}{y} = \frac{x+z}{xz} = \frac{x+z}{2y^2}$,જેનું સાદું રૂપ $x+z = 4y$ થાય છે.
આપેલ સમીકરણ $xy + yz + zx = \frac{3}{\sqrt{2}} xyz$ ને $y(x+z) + xz = \frac{3}{\sqrt{2}} xyz$ તરીકે લખી શકાય.
$x+z = 4y$ અને $xz = 2y^2$ મૂકતા: $y(4y) + 2y^2 = \frac{3}{\sqrt{2}} y(2y^2)$.
$4y^2 + 2y^2 = \frac{3}{\sqrt{2}} (2y^3) \implies 6y^2 = 3\sqrt{2} y^3$.
$y > 0$ હોવાથી,$3y^2$ વડે ભાગતા: $2 = \sqrt{2}y$,તેથી $y = \sqrt{2}$.
પછી $x+z = 4y = 4\sqrt{2}$,તેથી $x+y+z = 5y = 5\sqrt{2}$.
અંતે,$3(x+y+z)^2 = 3(5\sqrt{2})^2 = 3(25 \times 2) = 3(50) = 150$.
220
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $m$ અને $n$ એ દ્વિઘાત સમીકરણો $x^2-12x+[x]+31=0$ અને $x^2-5|x+2|-4=0$ ના વાસ્તવિક બીજની સંખ્યા છે,જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq x$ દર્શાવે છે. તો $m^2+mn+n^2$ ની કિંમત $..............$ છે.
A
$9$
B
$8$
C
$7$
D
$6$

Solution

(A) પ્રથમ સમીકરણ માટે: $x^2-12x+[x]+31=0$.
કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ મળતો નથી,તેથી $m=0$.
બીજા સમીકરણ માટે: $x^2-5|x+2|-4=0$.
$x \geq -2$ માટે,$x^2-5x-14=0 \implies x=7, -2$.
$x < -2$ માટે,$x^2+5x+6=0 \implies x=-3, -2$.
બીજની સંખ્યા $n=3$ છે.
તેથી $m^2+mn+n^2 = 0^2+0(3)+3^2 = 9$.
Solution diagram
221
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(3,0)$ નાભિ અને $x = -3$ નિયામિકા ધરાવતા પરવલય પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામોનો ગુણોત્તર $3:1$ છે. જો $R(\alpha, \beta)$ એ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ હોય,તો $\frac{\beta^2}{\alpha}$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$16$
B
$14$
C
$12$
D
$10$

Solution

(A) પરવલયની નાભિ $(3,0)$ અને નિયામિકા $x = -3$ છે. શિરોબિંદુ $(0,0)$ છે અને $a = 3$ છે. પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે.
ધારો કે બિંદુઓ $P(3t_1^2, 6t_1)$ અને $Q(3t_2^2, 6t_2)$ છે.
યામોનો ગુણોત્તર $3:1$ હોવાથી,$6t_1 / 6t_2 = 3/1$,જેનો અર્થ છે કે $t_1 = 3t_2$.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $R(\alpha, \beta)$ એ $\alpha = at_1t_2 = 9t_2^2$ અને $\beta = a(t_1 + t_2) = 12t_2$ દ્વારા મળે છે.
હવે,$\frac{\beta^2}{\alpha} = \frac{(12t_2)^2}{9t_2^2} = \frac{144t_2^2}{9t_2^2} = 16$.
222
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ઉપવલય $E : x^2 + 9y^2 = 9$ એ ધન $x$- અને $y$-અક્ષોને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. ધારો કે $E$ ની મુખ્ય અક્ષ એ વર્તુળ $C$ નો વ્યાસ છે. ધારો કે $A$ અને $B$ માંથી પસાર થતી રેખા વર્તુળ $C$ ને $P$ બિંદુમાં મળે છે. જો ત્રિકોણ જેના શિરોબિંદુઓ $A, P$ અને ઉગમબિંદુ $O$ હોય તેનું ક્ષેત્રફળ $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $m - n$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$16$
C
$17$
D
$15$

Solution

(C) ઉપવલય $E : \frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{1} = 1$ છે. ધન અક્ષો સાથેના છેદબિંદુઓ $A(3, 0)$ અને $B(0, 1)$ છે.
$E$ ની મુખ્ય અક્ષ $x$-અક્ષ પર છે જેની લંબાઈ $2a = 6$ છે. તેથી,મુખ્ય અક્ષને વ્યાસ તરીકે લેતા વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$ છે. વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 9$ છે.
$A(3, 0)$ અને $B(0, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{y}{1} = 1$ એટલે કે $x + 3y = 3$ છે. વર્તુળના સમીકરણમાં $x = 3 - 3y$ મૂકતા:
$(3 - 3y)^2 + y^2 = 9$
$9 - 18y + 9y^2 + y^2 = 9$
$10y^2 - 18y = 0$
$2y(5y - 9) = 0$
તેથી,$y = 0$ (જે બિંદુ $A$ છે) અથવા $y = \frac{9}{5}$.
જો $y = \frac{9}{5}$ હોય,તો $x = 3 - 3(\frac{9}{5}) = 3 - \frac{27}{5} = -\frac{12}{5}$. આમ,$P = (-\frac{12}{5}, \frac{9}{5})$.
ત્રિકોણ $OAP$ નું ક્ષેત્રફળ જેના શિરોબિંદુઓ $O(0, 0)$,$A(3, 0)$,અને $P(-\frac{12}{5}, \frac{9}{5})$ છે,તે $\frac{1}{2} |x_O(y_A - y_P) + x_A(y_P - y_O) + x_P(y_O - y_A)| = \frac{1}{2} |0 + 3(\frac{9}{5} - 0) + (-\frac{12}{5})(0 - 0)| = \frac{1}{2} |\frac{27}{5}| = \frac{27}{10}$ થાય.
અહીં $m = 27$ અને $n = 10$ છે,જે પરસ્પર અવિભાજ્ય છે. તેથી,$m - n = 27 - 10 = 17$.
Solution diagram
223
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$\lambda$ લંબાઈનો એક રેખાખંડ $AB$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી બિંદુઓ $A$ અને $B$ એ $\lambda$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળની પરિઘ પર રહે. તો રેખાખંડ $AB$ ને $2:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતા બિંદુનો બિંદુપથ એ કેટલા ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે?
A
$\frac{3}{5} \lambda$
B
$\frac{\sqrt{19}}{7} \lambda$
C
$\frac{2}{3} \lambda$
D
$\frac{\sqrt{19}}{5} \lambda$

Solution

(D) ધારો કે $A$ ના યામ $(x_1, y_1)$ અને $B$ ના યામ $(x_2, y_2)$ છે. $A$ અને $B$ એ ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત $\lambda$ ત્રિજ્યાના વર્તુળ પર હોવાથી,$x_1^2 + y_1^2 = \lambda^2$ અને $x_2^2 + y_2^2 = \lambda^2$ થાય.
$AB = \lambda$ લંબાઈ આપેલ હોવાથી,અંતર સૂત્ર મુજબ $(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2 = \lambda^2$,જેનું સાદુંરૂપ $x_1^2 + y_1^2 + x_2^2 + y_2^2 - 2(x_1x_2 + y_1y_2) = \lambda^2$ થાય.
વર્તુળના સમીકરણો મૂકતા,$2\lambda^2 - 2(x_1x_2 + y_1y_2) = \lambda^2$,તેથી $x_1x_2 + y_1y_2 = \frac{\lambda^2}{2}$ મળે.
ધારો કે $P(h, k)$ એ $AB$ ને $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતું બિંદુ છે. વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$h = \frac{2x_2 + 3x_1}{5}$ અને $k = \frac{2y_2 + 3y_1}{5}$ મળે.
તેથી $25(h^2 + k^2) = (2x_2 + 3x_1)^2 + (2y_2 + 3y_1)^2 = 4(x_2^2 + y_2^2) + 9(x_1^2 + y_1^2) + 12(x_1x_2 + y_1y_2)$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $25(h^2 + k^2) = 4\lambda^2 + 9\lambda^2 + 12(\frac{\lambda^2}{2}) = 13\lambda^2 + 6\lambda^2 = 19\lambda^2$.
આમ,$h^2 + k^2 = \frac{19}{25}\lambda^2$,જે $\frac{\sqrt{19}}{5}\lambda$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
Solution diagram
224
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સંકર સંખ્યા $z = x + iy$ એવી છે કે જેથી $\frac{2z - 3i}{2z + i}$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે. જો $x + y^2 = 0$ હોય,તો $y^4 + y^2 - y$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(D) ધારો કે $z = x + iy$. પદ $\frac{2z - 3i}{2z + i}$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે,તેથી તેનો વાસ્તવિક ભાગ $0$ છે.
$w = \frac{2(x + iy) - 3i}{2(x + iy) + i} = \frac{2x + i(2y - 3)}{2x + i(2y + 1)}$.
છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $2x - i(2y + 1)$ વડે ગુણતા:
વાસ્તવિક ભાગ $\frac{4x^2 + (2y - 3)(2y + 1)}{4x^2 + (2y + 1)^2} = 0$ મળે.
આમ,$4x^2 + 4y^2 - 4y - 3 = 0$.
આપેલ છે કે $x + y^2 = 0$,તેથી $x = -y^2$.
$x^2 = y^4$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $4y^4 + 4y^2 - 4y - 3 = 0$.
આથી $4(y^4 + y^2 - y) = 3$.
તેથી,$y^4 + y^2 - y = \frac{3}{4}$.
225
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$96 \cos \frac{\pi}{33} \cos \frac{2 \pi}{33} \cos \frac{4 \pi}{33} \cos \frac{8 \pi}{33} \cos \frac{16 \pi}{33}$ ની કિંમત $......$ છે.
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $P = 96 \cos \frac{\pi}{33} \cos \frac{2 \pi}{33} \cos \frac{4 \pi}{33} \cos \frac{8 \pi}{33} \cos \frac{16 \pi}{33}$.
સૂત્ર $\cos \theta \cos 2\theta \cos 4\theta \dots \cos 2^{n-1}\theta = \frac{\sin(2^n \theta)}{2^n \sin \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n=5$ અને $\theta = \frac{\pi}{33}$.
$P = 96 \times \frac{\sin(2^5 \times \frac{\pi}{33})}{2^5 \sin \frac{\pi}{33}}$
$P = 96 \times \frac{\sin \frac{32 \pi}{33}}{32 \sin \frac{\pi}{33}}$
કારણ કે $\sin \frac{32 \pi}{33} = \sin(\pi - \frac{\pi}{33}) = \sin \frac{\pi}{33}$,તેથી:
$P = \frac{96}{32} \times \frac{\sin \frac{\pi}{33}}{\sin \frac{\pi}{33}}$
$P = 3 \times 1 = 3$.
226
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $N$ એ બે પાસા ફેંકવામાં આવે ત્યારે મળતી સંખ્યાઓનો સરવાળો દર્શાવે છે. જો $2^{N} < N!$ હોય તેની સંભાવના $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $4m - 3n$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$8$
B
$16$
C
$10$
D
$12$

Solution

(A) ધારો કે $N$ એ બે પાસા પરની સંખ્યાઓનો સરવાળો છે. $N$ માટે શક્ય કિંમતો $2, 3, 4, \dots, 12$ છે.
આપણે $2^{N} < N!$ હોય તેની સંભાવના શોધવાની છે.
દરેક $N$ માટે $2^{N} < N!$ શરત તપાસીએ:
$N=2$ માટે: $2^2 = 4, 2! = 2$. $4 < 2$ ખોટું છે.
$N=3$ માટે: $2^3 = 8, 3! = 6$. $8 < 6$ ખોટું છે.
$N=4$ માટે: $2^4 = 16, 4! = 24$. $16 < 24$ સાચું છે.
$N=5$ માટે: $2^5 = 32, 5! = 120$. $32 < 120$ સાચું છે.
$N \geq 4$ માટે,શરત $2^N < N!$ સાચી છે.
તેથી,આપણે $N \geq 4$ હોય તેની સંભાવના શોધવાની છે.
$P(N \geq 4) = 1 - P(N < 4) = 1 - (P(N=2) + P(N=3))$.
કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
$P(N=2) = \frac{1}{36}$ (પરિણામો: $(1,1)$).
$P(N=3) = \frac{2}{36}$ (પરિણામો: $(1,2), (2,1)$).
$P(N < 4) = \frac{1}{36} + \frac{2}{36} = \frac{3}{36} = \frac{1}{12}$.
તેથી,$P(N \geq 4) = 1 - \frac{1}{12} = \frac{11}{12}$.
અહીં,$m = 11$ અને $n = 12$. $11$ અને $12$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોવાથી,$4m - 3n = 4(11) - 3(12) = 44 - 36 = 8$.
227
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
વિધાન $(p \vee q) \wedge (q \vee (\sim r))$ નું નિષેધ શું છે?
A
$(\sim p \wedge \sim q) \vee (\sim q \wedge r)$
B
$(\sim p \wedge \sim q) \vee (\sim q \vee r)$
C
$(\sim p \vee \sim q) \wedge (\sim q \vee r)$
D
$(\sim p \wedge \sim q) \vee (q \wedge r)$

Solution

(A) ધારો કે વિધાન $S = (p \vee q) \wedge (q \vee (\sim r))$ છે.
$S$ નો નિષેધ $\sim S = \sim [(p \vee q) \wedge (q \vee (\sim r))]$ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim (A \wedge B) = (\sim A) \vee (\sim B)$:
$\sim S = \sim (p \vee q) \vee \sim (q \vee (\sim r))$.
ફરીથી ડી મોર્ગનનો નિયમ લાગુ કરતા,$\sim (p \vee q) = (\sim p \wedge \sim q)$ અને $\sim (q \vee (\sim r)) = (\sim q \wedge r)$:
$\sim S = (\sim p \wedge \sim q) \vee (\sim q \wedge r)$.
228
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $(ax - \frac{1}{bx^2})^{13}$ માં $x^7$ નો સહગુણક અને $(ax + \frac{1}{bx^2})^{13}$ માં $x^{-5}$ નો સહગુણક સમાન હોય,તો $a^4 b^4$ ની કિંમત શોધો:
A
$44$
B
$22$
C
$11$
D
$33$

Solution

(B) $(ax - \frac{1}{bx^2})^{13}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{13}C_r (ax)^{13-r} (-\frac{1}{bx^2})^r = {}^{13}C_r a^{13-r} (-b^{-1})^r x^{13-3r}$ છે.
$x^7$ ના સહગુણક માટે,$13-3r = 7$ લેતા,$r = 2$ મળે છે.
તેથી,$x^7$ નો સહગુણક ${}^{13}C_2 a^{11} b^{-2}$ છે.
$(ax + \frac{1}{bx^2})^{13}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{13}C_r (ax)^{13-r} (\frac{1}{bx^2})^r = {}^{13}C_r a^{13-r} b^{-r} x^{13-3r}$ છે.
$x^{-5}$ ના સહગુણક માટે,$13-3r = -5$ લેતા,$r = 6$ મળે છે.
તેથી,$x^{-5}$ નો સહગુણક ${}^{13}C_6 a^7 b^{-6}$ છે.
બંને સહગુણકોને સરખાવતા: ${}^{13}C_2 a^{11} b^{-2} = {}^{13}C_6 a^7 b^{-6}$.
બંને બાજુ $a^7 b^{-6}$ વડે ભાગતા,$a^4 b^4 = \frac{{}^{13}C_6}{{}^{13}C_2}$ મળે છે.
કિંમતો ગણતા: ${}^{13}C_6 = 1716$ અને ${}^{13}C_2 = 78$.
તેથી,$a^4 b^4 = \frac{1716}{78} = 22$.
229
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે એક ગુણોત્તર શ્રેણીનું પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ ધન પૂર્ણાંકો છે. જો તેના પ્રથમ ત્રણ પદોના વર્ગોનો સરવાળો $33033$ હોય,તો આ ત્રણ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$231$
B
$210$
C
$220$
D
$241$

Solution

(A) ગુણોત્તર શ્રેણીના પ્રથમ ત્રણ પદો $a, ar, ar^2$ છે.
તેમના વર્ગોનો સરવાળો $33033$ આપેલ છે:
$a^2 + (ar)^2 + (ar^2)^2 = 33033$
$a^2(1 + r^2 + r^4) = 33033$
$33033$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $3 \times 7 \times 11^2 \times 13 = 121 \times 273$ છે.
$a^2(1 + r^2 + r^4) = 121 \times 273$ ને સરખાવતા,$a^2 = 121 \Rightarrow a = 11$ અને $1 + r^2 + r^4 = 273$ મળે.
$r^4 + r^2 - 272 = 0$
ધારો કે $x = r^2$,તો $x^2 + x - 272 = 0$.
$(x + 17)(x - 16) = 0$.
$r$ ધન પૂર્ણાંક હોવાથી,$r^2 = 16 \Rightarrow r = 4$.
પ્રથમ ત્રણ પદોનો સરવાળો $a + ar + ar^2 = 11 + 11(4) + 11(4^2) = 11 + 44 + 176 = 231$ થાય.
230
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(1-x+2x^3)^{10}$ માં $x^7$ નો સહગુણક $........$ છે.
A
$960$
B
$950$
C
$940$
D
$970$

Solution

(A) $(1-x+2x^3)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $\frac{10!}{r_1! r_2! r_3!} (-1)^{r_2} (2)^{r_3} x^{r_2+3r_3}$ છે.
અહીં $r_1+r_2+r_3=10$ અને $r_2+3r_3=7$ હોવું જોઈએ.
શક્ય ઉકેલો $(r_1, r_2, r_3)$:
$1$. $r_3=0 \Rightarrow r_2=7, r_1=3$.
$2$. $r_3=1 \Rightarrow r_2=4, r_1=5$.
$3$. $r_3=2 \Rightarrow r_2=1, r_1=7$.
સહગુણકનો સરવાળો:
કેસ $1$: $\frac{10!}{3! 7! 0!} (-1)^7 (2)^0 = -120$.
કેસ $2$: $\frac{10!}{5! 4! 1!} (-1)^4 (2)^1 = 2520$.
કેસ $3$: $\frac{10!}{7! 1! 2!} (-1)^1 (2)^2 = -1440$.
કુલ સરવાળો: $-120 + 2520 - 1440 = 960$.
231
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સમાંતર શ્રેણી $3, 8, 13, \ldots, 373$ ના એવા તમામ પદોનો સરવાળો જે $3$ વડે વિભાજ્ય નથી,તે $.......$ ની બરાબર છે.
A
$9524$
B
$9523$
C
$9522$
D
$9525$

Solution

(D) આપેલ સમાંતર શ્રેણી $3, 8, 13, \ldots, 373$ છે.
અહીં,$a = 3$,$d = 5$. $n$-મું પદ $a_n = a + (n-1)d = 3 + (n-1)5 = 373$.
$5(n-1) = 370 \implies n-1 = 74 \implies n = 75$.
કુલ સરવાળો $S_{75} = \frac{75}{2}(3 + 373) = \frac{75}{2}(376) = 75 \times 188 = 14100$.
$3$ વડે વિભાજ્ય પદો $3, 18, 33, \ldots, 363$ છે.
આ શ્રેણીમાં પદોની સંખ્યા $25$ છે.
$3$ વડે વિભાજ્ય પદોનો સરવાળો $S' = \frac{25}{2}(3 + 363) = \frac{25}{2}(366) = 25 \times 183 = 4575$.
જરૂરી સરવાળો $= 14100 - 4575 = 9525$.
232
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે વક્રો $y^2=4x$ અને $(x-4)^2+y^2=16$ નો સામાન્ય સ્પર્શક વક્રોને બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળ સ્પર્શે છે. તો $(PQ)^2$ નું મૂલ્ય $..........$ છે.
A
$31$
B
$30$
C
$33$
D
$32$

Solution

(D) વર્તુળ $(x-4)^2+y^2=16$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સામાન્ય સમીકરણ $y=m(x-4) \pm 4\sqrt{1+m^2}$ છે.
પરવલય $y^2=4x$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સામાન્ય સમીકરણ $y=mx+\frac{1}{m}$ છે.
સામાન્ય સ્પર્શક માટે,અચળ પદો સમાન હોવા જોઈએ: $\frac{1}{m} = -4m \pm 4\sqrt{1+m^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\frac{1}{m} + 4m)^2 = 16(1+m^2) \implies \frac{1}{m^2} + 16m^2 + 8 = 16 + 16m^2$.
આથી $\frac{1}{m^2} = 8$,એટલે કે $m^2 = \frac{1}{8}$,જેનો અર્થ છે $m = \pm \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
પરવલય $y^2=4x$ પર સ્પર્શબિંદુ $P$ એ $(\frac{1}{m^2}, \frac{2}{m}) = (8, \pm 4\sqrt{2})$ છે.
પરવલય પરના સ્પર્શબિંદુ $P$ અને વર્તુળ પરના સ્પર્શબિંદુ $Q$ વચ્ચેના સ્પર્શક ખંડ $PQ$ ની લંબાઈ એ $P$ થી વર્તુળ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ જેટલી થાય.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ અને વર્તુળ $(x-4)^2+y^2-16=0$ માટે,સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{(x_1-4)^2 + y_1^2 - 16}$ છે.
$P(8, 4\sqrt{2})$ મૂકતા: $PQ = \sqrt{(8-4)^2 + (4\sqrt{2})^2 - 16} = \sqrt{16 + 32 - 16} = \sqrt{32}$.
તેથી,$(PQ)^2 = 32$.
233
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$1, 2, 3, ..., 7$ અંકોના પુનરાવર્તન વગરના એવા કેટલા ક્રમચયો છે જેમાં $153$ સ્ટ્રિંગ કે $2467$ સ્ટ્રિંગ ન હોય?
A
$4897$
B
$4896$
C
$4895$
D
$4898$

Solution

(D) $7$ ભિન્ન અંકોના કુલ ક્રમચયો $7! = 5040$ છે.
ધારો કે $A$ એ $153$ સ્ટ્રિંગ ધરાવતા ક્રમચયોનો ગણ છે. $153$ ને એક બ્લોક તરીકે લેતા,આપણી પાસે ગોઠવવા માટે $5$ વસ્તુઓ છે: ${153, 2, 4, 6, 7}$. તેથી,$n(A) = 5! = 120$.
ધારો કે $B$ એ $2467$ સ્ટ્રિંગ ધરાવતા ક્રમચયોનો ગણ છે. $2467$ ને એક બ્લોક તરીકે લેતા,આપણી પાસે ગોઠવવા માટે $4$ વસ્તુઓ છે: ${2467, 1, 3, 5}$. તેથી,$n(B) = 4! = 24$.
ધારો કે $A \cap B$ એ $153$ અને $2467$ બંને સ્ટ્રિંગ ધરાવતા ક્રમચયોનો ગણ છે. આ બે બ્લોકને લેતા,આપણી પાસે ગોઠવવા માટે $2$ વસ્તુઓ છે: ${153, 2467}$. તેથી,$n(A \cap B) = 2! = 2$.
સમાવેશ-બાકાતનો સિદ્ધાંત વાપરતા,ઓછામાં ઓછી એક સ્ટ્રિંગ ધરાવતા ક્રમચયોની સંખ્યા $n(A \cup B) = n(A) + n(B) - n(A \cap B) = 120 + 24 - 2 = 142$ છે.
કોઈપણ સ્ટ્રિંગ ન ધરાવતા ક્રમચયોની સંખ્યા $Total - n(A \cup B) = 5040 - 142 = 4898$ છે.
234
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a, b, c$ ત્રણ ભિન્ન ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $(2a)^{\ln a} = (bc)^{\ln b}$ અને $b^{\ln 2} = a^{\ln c}$ થાય. તો $6a + 5bc$ ની કિંમત $........$ થાય.
A
$1$
B
$4$
C
$3$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $(2a)^{\ln a} = (bc)^{\ln b}$ અને $b^{\ln 2} = a^{\ln c}$ છે.
પ્રથમ સમીકરણની બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln a (\ln 2 + \ln a) = \ln b (\ln b + \ln c)$.
બીજા સમીકરણ પરથી: $\ln 2 \cdot \ln b = \ln c \cdot \ln a \implies \ln c = \frac{\ln 2 \cdot \ln b}{\ln a}$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $\ln c$ ની કિંમત મૂકતા: $(\ln a)^2 + \ln a \ln 2 = (\ln b)^2 + \ln b \left( \frac{\ln 2 \cdot \ln b}{\ln a} \right)$.
$(\ln a)^2 + \ln a \ln 2 = (\ln b)^2 \left( \frac{\ln a + \ln 2}{\ln a} \right)$.
$(\ln a)^2 (\ln a + \ln 2) = (\ln b)^2 (\ln a + \ln 2)$.
$a, b, c$ ભિન્ન હોવાથી,$\ln a + \ln 2 \neq 0$,તેથી $(\ln a)^2 = (\ln b)^2$,જેનો અર્થ છે કે $\ln a = -\ln b$ ($a \neq b$ હોવાથી).
આમ $b = 1/a$. બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $(1/a)^{\ln 2} = a^{\ln c} \implies a^{-\ln 2} = a^{\ln c} \implies \ln c = -\ln 2 \implies c = 1/2$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $b = 1/a$ અને $c = 1/2$ મૂકતા: $(2a)^{\ln a} = (a/2)^{\ln(1/a)} = (a/2)^{-\ln a} = (2/a)^{\ln a}$.
$(2a)^{\ln a} = (2/a)^{\ln a}$ હોવાથી,$2a = 2/a \implies a^2 = 1$. $a > 0$ હોવાથી,$a = 1$. જો $a=1$ હોય,તો $b=1$ થાય,જે $a, b, c$ ભિન્ન હોવાની શરતનો વિરોધાભાસ કરે છે. પ્રશ્નનું વિધાન ગાણિતિક રીતે અસંગત છે.
235
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો આવૃત્તિ વિતરણનો મધ્યક $28$ હોય,તો તેનું વિચરણ $........$ છે.
વર્ગ $0-10$ $10-20$ $20-30$ $30-40$ $40-50$
આવૃત્તિ $2$ $3$ $x$ $5$ $4$
A
$150$
B
$152$
C
$153$
D
$151$

Solution

(D) વર્ગ મધ્યક $(x_i)$ અનુક્રમે $5, 15, 25, 35, 45$ છે.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum f_i x_i}{\sum f_i} = 28$ આપેલ છે.
$\frac{2(5) + 3(15) + x(25) + 5(35) + 4(45)}{2 + 3 + x + 5 + 4} = 28$
$\frac{410 + 25x}{14 + x} = 28 \implies 410 + 25x = 392 + 28x \implies 3x = 18 \implies x = 6$.
કુલ આવૃત્તિ $N = 20$.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum f_i x_i^2}{N} - (\bar{x})^2 = \frac{18700}{20} - 28^2 = 935 - 784 = 151$.
236
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
કેટલાક યુગલોએ મિક્સ્ડ ડબલ્સ બેડમિન્ટન ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લીધો હતો. જો રમાયેલી મેચોની સંખ્યા,એવી રીતે કે કોઈ પણ યુગલ એક મેચમાં સાથે ન રમે,$840$ હોય,તો ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લેનાર વ્યક્તિઓની કુલ સંખ્યા $........$ છે.
A
$14$
B
$12$
C
$10$
D
$16$

Solution

(D) ધારો કે યુગલોની સંખ્યા $n$ છે. વ્યક્તિઓની કુલ સંખ્યા $2n$ છે.
મેચ બનાવવા માટે,આપણે $n$ માંથી $2$ યુગલોને ${}^nC_2$ રીતે પસંદ કરીએ છીએ.
દરેક પસંદ કરેલા $2$ યુગલોમાંથી,આપણે વિરુદ્ધ જાતિની $1$ વ્યક્તિને $2 \times 2 = 4$ રીતે પસંદ કરીએ છીએ.
આમ,મેચોની સંખ્યા ${}^nC_2 \times 4 = 840$ છે.
${}^nC_2 = \frac{840}{4} = 210$.
$\frac{n(n-1)}{2} = 210 \Rightarrow n(n-1) = 420$.
$21 \times 20 = 420$ હોવાથી,$n = 21$ મળે છે.
કુલ વ્યક્તિઓ $= 2n = 2 \times 21 = 42$.
237
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ગણ $\{n \in \mathbb{Z} : |n^2 - 10n + 19| < 6\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા $...........$ છે.
A
$12$
B
$18$
C
$24$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ અસમતા $|n^2 - 10n + 19| < 6$ છે.
જે $-6 < n^2 - 10n + 19 < 6$ ને સમાન છે.
કિસ્સો $1$: $n^2 - 10n + 19 < 6 \Rightarrow n^2 - 10n + 13 < 0$.
$n^2 - 10n + 13 = 0$ ના બીજ $n = 5 \pm 2\sqrt{3}$ છે.
$2\sqrt{3} \approx 3.46$ હોવાથી,વિસ્તાર $n \in (1.54, 8.46)$ છે.
કિસ્સો $2$: $n^2 - 10n + 19 > -6 \Rightarrow (n - 5)^2 > 0$.
આ $n = 5$ સિવાયના તમામ $n \in \mathbb{Z}$ માટે સાચું છે.
બંનેને જોડતા,$n \in \{2, 3, 4, 6, 7, 8\}$ મળે.
આવા ઘટકોની કુલ સંખ્યા $6$ છે.
238
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
આઠ વ્યક્તિઓને શહેર $A$ થી શહેર $B$ સુધી ત્રણ અલગ-અલગ મેક (make) ની કારમાં લઈ જવાની છે. જો દરેક કારમાં વધુમાં વધુ ત્રણ વ્યક્તિઓ બેસી શકે,તો તેમને લઈ જવાની રીતોની સંખ્યા $...........$ છે.
A
$3360$
B
$1680$
C
$560$
D
$1120$

Solution

(B) $8$ વ્યક્તિઓને $3$ કારમાં લઈ જવા માટે,જેમાં દરેકની મહત્તમ ક્ષમતા $3$ વ્યક્તિઓની છે,વ્યક્તિઓની વહેંચણી $(3, 3, 2)$ હોવી જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે $8$ વ્યક્તિઓને $3, 3,$ અને $2$ ના જૂથોમાં વિભાજિત કરીએ છીએ:
$\text{જૂથ બનાવવાની રીતો} = \frac{8!}{3!3!2!} \times \frac{1}{2!}$
કારણ કે કાર અલગ-અલગ મેક (make) ની છે,તેથી જૂથોનો ક્રમ મહત્વનો છે,તેથી આપણે $3!$ વડે ગુણીએ છીએ:
$\text{કુલ રીતો} = \left( \frac{8!}{3!3!2! \times 2!} \right) \times 3!$
$= \frac{40320}{6 \times 6 \times 2 \times 2} \times 6$
$= \frac{40320}{144} \times 6 = 280 \times 6 = 1680$.
Solution diagram
239
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A$ એ બિંદુ $(1, 2)$ છે અને $B$ એ વક્ર $x^2 + y^2 = 16$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે. જો બિંદુ $P$ ના બિંદુપથનું કેન્દ્ર,જે રેખાખંડ $AB$ ને $3:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,તે બિંદુ $C(\alpha, \beta)$ હોય,તો રેખાખંડ $AC$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{6 \sqrt{5}}{5}$
B
$\frac{4 \sqrt{5}}{5}$
C
$\frac{2 \sqrt{5}}{5}$
D
$\frac{3 \sqrt{5}}{5}$

Solution

(D) ધારો કે $B = (4 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 16$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
બિંદુ $P(h, k)$ એ $AB$ ને $3:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$h = \frac{3(4 \cos \theta) + 2(1)}{3 + 2} = \frac{12 \cos \theta + 2}{5} \Rightarrow 12 \cos \theta = 5h - 2$
$k = \frac{3(4 \sin \theta) + 2(2)}{3 + 2} = \frac{12 \sin \theta + 4}{5} \Rightarrow 12 \sin \theta = 5k - 4$
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(12 \cos \theta)^2 + (12 \sin \theta)^2 = (5h - 2)^2 + (5k - 4)^2$
$144 = 25(h - \frac{2}{5})^2 + 25(k - \frac{4}{5})^2$
$(h - \frac{2}{5})^2 + (k - \frac{4}{5})^2 = \frac{144}{25} = (\frac{12}{5})^2$
આ એક વર્તુળ દર્શાવે છે જેનું કેન્દ્ર $C(\alpha, \beta) = (\frac{2}{5}, \frac{4}{5})$ છે.
$AC$ ની લંબાઈ એ $A(1, 2)$ અને $C(\frac{2}{5}, \frac{4}{5})$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$AC = \sqrt{(1 - \frac{2}{5})^2 + (2 - \frac{4}{5})^2} = \sqrt{(\frac{3}{5})^2 + (\frac{6}{5})^2} = \sqrt{\frac{9}{25} + \frac{36}{25}} = \sqrt{\frac{45}{25}} = \frac{3 \sqrt{5}}{5}$
Solution diagram
240
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ અને ઉપવલય $15x^2 + 19y^2 = 285$ સમકેન્દ્રી છે. સામાન્ય સ્પર્શકો ઉપવલયની ગૌણ અક્ષ સાથે કેટલો ખૂણો બનાવે છે?
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{12}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{19} + \frac{y^2}{15} = 1$ છે.
ઢાળ $m$ વાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{19m^2 + 15}$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 16$ ને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(0,0)$ થી તેનું લંબ અંતર $4$ છે.
$\left| \frac{\pm \sqrt{19m^2 + 15}}{\sqrt{m^2 + 1}} \right| = 4$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$19m^2 + 15 = 16m^2 + 16$,એટલે કે $3m^2 = 1$,તેથી $m = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
સ્પર્શક $x$-અક્ષ સાથે $\theta = \frac{\pi}{6}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
ઉપવલયની ગૌણ અક્ષ $y$-અક્ષ છે,તેથી સ્પર્શક ગૌણ અક્ષ સાથે $\frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{3}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
241
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $S_{n} = 4 + 11 + 21 + 34 + 50 + \ldots$ એ $n$ પદો સુધી હોય,તો $\frac{1}{60}(S_{29} - S_{9})$ ની કિંમત $.......$ થાય.
A
$226$
B
$220$
C
$223$
D
$227$

Solution

(C) શ્રેણી $4, 11, 21, 34, 50, \ldots$ છે. ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $7, 10, 13, 16, \ldots$ છે,જે $3$ ના સામાન્ય તફાવત સાથે $A.P.$ બનાવે છે.
ધારો કે $n$ મું પદ $T_{n} = an^2 + bn + c$ છે.
$n=1, 2, 3$ માટે:
$a + b + c = 4$
$4a + 2b + c = 11$
$9a + 3b + c = 21$
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $a = \frac{3}{2}, b = \frac{5}{2}, c = 0$ મળે છે.
તેથી,$T_{n} = \frac{3}{2}n^2 + \frac{5}{2}n = \frac{n(3n+5)}{2}$.
$S_{n} = \sum_{k=1}^{n} T_{k} = \frac{n(n+1)(n+3)}{2}$.
હવે,$S_{29} = \frac{29 \times 30 \times 32}{2} = 13920$.
$S_{9} = \frac{9 \times 10 \times 12}{2} = 540$.
$\frac{1}{60}(S_{29} - S_{9}) = \frac{1}{60}(13920 - 540) = \frac{13380}{60} = 223$.
242
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
વિધાન $\sim[p \vee (\sim(p \wedge q))]$ એ કોના સમકક્ષ છે?
A
$(\sim(p \wedge q)) \wedge q$
B
$\sim(p \wedge q)$
C
$\sim(p \vee q)$
D
$(p \wedge q) \wedge (\sim p)$

Solution

(D) આપેલ વિધાન: $\sim[p \vee (\sim(p \wedge q))]$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\sim p \wedge \sim(\sim(p \wedge q))$
દ્વિ-નિષેધના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\sim p \wedge (p \wedge q)$
જૂથના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $(\sim p \wedge p) \wedge q$
કારણ કે $(\sim p \wedge p)$ એ વિરોધાભાસ $(F)$ છે,તેથી: $F \wedge q = F$
વિકલ્પો તપાસતા,વિકલ્પ $D$ એ $(p \wedge q) \wedge (\sim p)$ છે,જે $(p \wedge \sim p) \wedge q = F \wedge q = F$ ને સમકક્ષ છે.
આમ,આ વિધાન $(p \wedge q) \wedge (\sim p)$ ને સમકક્ષ છે.
243
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S = \{x \in \left(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right) : 9^{1-\tan^2 x} + 9^{\tan^2 x} = 10\}$ અને $\beta = \sum_{x \in S} \tan^2\left(\frac{x}{3}\right)$,તો $\frac{1}{6}(\beta - 14)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$32$
B
$8$
C
$64$
D
$16$

Solution

(A) ધારો કે $9^{\tan^2 x} = P$.
આપેલ સમીકરણ: $\frac{9}{P} + P = 10$.
$P^2 - 10P + 9 = 0$.
$(P - 9)(P - 1) = 0$.
તેથી,$P = 1$ અથવા $P = 9$.
કિસ્સો $1$: $9^{\tan^2 x} = 1 \implies \tan^2 x = 0 \implies x = 0$.
કિસ્સો $2$: $9^{\tan^2 x} = 9 \implies \tan^2 x = 1 \implies x = \pm \frac{\pi}{4}$.
આમ,$S = \{0, \frac{\pi}{4}, -\frac{\pi}{4}\}$.
$\beta = \tan^2(0) + \tan^2\left(\frac{\pi}{12}\right) + \tan^2\left(-\frac{\pi}{12}\right) = 0 + 2\tan^2(15^{\circ})$.
કારણ કે $\tan(15^{\circ}) = 2 - \sqrt{3}$,તેથી $\tan^2(15^{\circ}) = (2 - \sqrt{3})^2 = 7 - 4\sqrt{3}$.
$\beta = 2(7 - 4\sqrt{3}) = 14 - 8\sqrt{3}$.
તેથી $\frac{1}{6}(\beta - 14)^2 = \frac{1}{6}(14 - 8\sqrt{3} - 14)^2 = \frac{1}{6}(-8\sqrt{3})^2 = \frac{1}{6}(64 \times 3) = \frac{192}{6} = 32$.
244
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $(1+x)^p(1-x)^q$ ના વિસ્તરણમાં $x$ અને $x^2$ ના સહગુણકો અનુક્રમે $4$ અને $-5$ હોય,તો $2p+3q$ ની કિંમત શોધો.
A
$63$
B
$69$
C
$66$
D
$60$

Solution

(A) વિસ્તરણ $(1+x)^p(1-x)^q = (1+px+\frac{p(p-1)}{2}x^2+\dots)(1-qx+\frac{q(q-1)}{2}x^2-\dots)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x$ નો સહગુણક $p-q=4$ છે,તેથી $p=q+4$.
$x^2$ નો સહગુણક $\frac{p(p-1)}{2} + \frac{q(q-1)}{2} - pq = -5$ છે.
$2$ વડે ગુણતા,આપણને $p^2-p+q^2-q-2pq = -10$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $(p-q)^2 - (p+q) = -10$ થાય છે.
$p-q=4$ મૂકતા,આપણને $4^2 - (p+q) = -10$ મળે છે,તેથી $16 - (p+q) = -10$,જે $p+q = 26$ આપે છે.
$p-q=4$ અને $p+q=26$ ને ઉકેલતા,બંનેનો સરવાળો કરતા $2p=30$ મળે છે,તેથી $p=15$.
પછી $q = 26-15 = 11$.
અંતે,$2p+3q = 2(15)+3(11) = 30+33 = 63$.
245
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S = \{z = x + iy : \frac{2z - 3i}{4z + 2i} \text{ એ વાસ્તવિક સંખ્યા છે} \}$. તો નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$y + x^2 + y^2 \neq -\frac{1}{4}$
B
$x = 0$
C
$(x, y) = (0, -\frac{1}{2})$
D
$y \in (-\infty, -\frac{1}{2}) \cup (-\frac{1}{2}, \infty)$

Solution

(C) ધારો કે $z = x + iy$. પદાવલિ $\frac{2(x + iy) - 3i}{4(x + iy) + 2i} = \frac{2x + i(2y - 3)}{4x + i(4y + 2)}$ છે.
કોઈ સંકર સંખ્યા $\frac{a + ib}{c + id}$ વાસ્તવિક હોય ત્યારે તેનો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય થાય.
આથી $2x(4y + 2) - 4x(2y - 3) = 0$ મળે.
જેનું સાદું રૂપ $16x = 0$ એટલે કે $x = 0$ થાય.
છેદ શૂન્ય ન હોવો જોઈએ,તેથી $4y + 2 \neq 0$ એટલે કે $y \neq -\frac{1}{2}$.
આમ,બિંદુ $(0, -\frac{1}{2})$ ગણ $S$ માં નથી. તેથી વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
246
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સંખ્યા $(22)^{2022} + (2022)^{22}$ ને $3$ વડે ભાગતા શેષ $\alpha$ અને $7$ વડે ભાગતા શેષ $\beta$ મળે છે. તો $(\alpha^2 + \beta^2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$5$
C
$20$
D
$13$

Solution

(B) ધારો કે $N = (22)^{2022} + (2022)^{22}$.
$3$ વડે ભાગાકાર માટે:
$22 \equiv 1 \pmod{3}$,તેથી $(22)^{2022} \equiv 1^{2022} \equiv 1 \pmod{3}$.
$2022$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી $(2022)^{22} \equiv 0^{22} \equiv 0 \pmod{3}$.
આમ,$N \equiv 1 + 0 \equiv 1 \pmod{3}$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 1$.
$7$ વડે ભાગાકાર માટે:
$22 \equiv 1 \pmod{7}$,તેથી $(22)^{2022} \equiv 1^{2022} \equiv 1 \pmod{7}$.
$2022 = 7 \times 288 + 6$,તેથી $2022 \equiv 6 \equiv -1 \pmod{7}$.
$(2022)^{22} \equiv (-1)^{22} \equiv 1 \pmod{7}$.
આમ,$N \equiv 1 + 1 \equiv 2 \pmod{7}$,જેનો અર્થ છે કે $\beta = 2$.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 = 1^2 + 2^2 = 1 + 4 = 5$.
247
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\mu$ એ મધ્યક છે અને $\sigma$ એ વિતરણનું પ્રમાણિત વિચલન છે:
$X_i$$0$$1$$2$$3$$4$$5$
$f_i$$k+2$$2k$$k^2-1$$k^2-1$$k^2-1$$k-3$
જ્યાં $\sum f_i=62$. જો $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq x$ દર્શાવે,તો $[\mu^2+\sigma^2]$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$7$
C
$6$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ છે $\sum f_i = 62$.
ગણતરી કરતા $k=4$ મળે છે.
$\mu = \frac{\sum f_i x_i}{\sum f_i} = \frac{148}{62}$.
$\sum f_i x_i^2 = 468$.
$\mu^2 + \sigma^2 = E[X^2] = \frac{468}{62} \approx 7.548$.
તેથી,$[\mu^2 + \sigma^2] = 7$.
248
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બે પાસપાસેની બાજુઓના સમીકરણો $2x - 3y = -23$ અને $5x + 4y = 23$ છે. જો તેના એક વિકર્ણ $AC$ નું સમીકરણ $3x + 7y = 23$ હોય અને બીજા વિકર્ણથી $A$ નું અંતર $d$ હોય,તો $50d^2$ ની કિંમત $........$ થાય.
A
$528$
B
$526$
C
$529$
D
$527$

Solution

(C) શિરોબિંદુ $A$ એ $2x - 3y = -23$ અને $3x + 7y = 23$ નું છેદબિંદુ છે. તેમને ઉકેલતા,આપણને $A = (-4, 5)$ મળે છે.
શિરોબિંદુ $C$ એ $5x + 4y = 23$ અને $3x + 7y = 23$ નું છેદબિંદુ છે. તેમને ઉકેલતા,આપણને $C = (3, 2)$ મળે છે.
વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{-4+3}{2}, \frac{5+2}{2}\right) = \left(-\frac{1}{2}, \frac{7}{2}\right)$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો પરસ્પર દુભાગે છે,તેથી બીજો વિકર્ણ $BD$ એ $M$ માંથી પસાર થાય છે અને અન્ય બે બાજુઓના છેદબિંદુ $B$ ($2x - 3y = -23$ અને $5x + 4y = 23$ નું છેદબિંદુ),જે $B = (-1, 7)$ છે,તેમાંથી પસાર થાય છે.
$BD$ નો ઢાળ $m = \frac{7 - 7/2}{-1 - (-1/2)} = \frac{7/2}{-1/2} = -7$ છે.
વિકર્ણ $BD$ નું સમીકરણ $y - 7 = -7(x + 1)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $7x + y = 0$ થાય છે.
બિંદુ $A(-4, 5)$ નું રેખા $7x + y = 0$ થી અંતર $d = \frac{|7(-4) + 5|}{\sqrt{7^2 + 1^2}} = \frac{|-28 + 5|}{\sqrt{50}} = \frac{23}{\sqrt{50}}$ છે.
તેથી,$50d^2 = 50 \times \left(\frac{23}{\sqrt{50}}\right)^2 = 50 \times \frac{529}{50} = 529$.
Solution diagram
249
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a_1, a_2, 2, a_3, a_4$ એ એક અંકગણિતીય-ભૌમિતિક શ્રેણીમાં છે. જો અનુરૂપ ભૌમિતિક શ્રેણીનો સામાન્ય ગુણોત્તર $2$ હોય અને અંકગણિતીય-ભૌમિતિક શ્રેણીના તમામ $5$ પદોનો સરવાળો $\frac{49}{2}$ હોય,તો $a_4$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$15$
B
$14$
C
$16$
D
$41$

Solution

(C) અંકગણિતીય-ભૌમિતિક શ્રેણીના પદો $(a+nd)r^n$ સ્વરૂપમાં છે. $a=2$ અને $d=1$ લેતા,પદો $\frac{0}{4}, \frac{1}{2}, 2, 6, 16$ મળે છે. તેથી $a_4$ (જે શ્રેણીનું $5$મું પદ છે) $16$ થાય છે.
250
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$2, 1, 2, 3$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી તમામ ચાર અંકની સંખ્યાઓનો સરવાળો $.......$ છે.
A
$26665$
B
$26663$
C
$26664$
D
$26666$

Solution

(C) આપેલ અંકો $1, 2, 2, 3$ છે. કુલ ચાર અંકની સંખ્યાઓ જે બનાવી શકાય તે $\frac{4!}{2!} = 12$ છે.
દરેક સ્થાન (એકમ,દશક,સો,હજાર) પર અંકોનો સરવાળો શોધવા માટે:
કોઈપણ ચોક્કસ સ્થાન માટે,દરેક અંકની આવૃત્તિ:
- અંક $1$: $3$ વખત.
- અંક $2$: $6$ વખત.
- અંક $3$: $3$ વખત.
કોઈપણ સ્થાન પર અંકોનો સરવાળો $= (1 \times 3) + (2 \times 6) + (3 \times 3) = 24$.
બધી સંખ્યાઓનો સરવાળો $= 24 \times 1000 + 24 \times 100 + 24 \times 10 + 24 \times 1 = 24 \times 1111 = 26664$.
251
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $5 f(x)+4 f\left(\frac{1}{x}\right)=\frac{1}{x}+3$,જ્યાં $x > 0$. તો $18 \int \limits_1^2 f(x) \, dx$ ની કિંમત શોધો:
A
$10 \log _e 2-6$
B
$10 \log _e 2+6$
C
$5 \log _e 2+3$
D
$5 \log _e 2-3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $5 f(x)+4 f\left(\frac{1}{x}\right)=\frac{1}{x}+3$ $(1)$
સમીકરણ $(1)$ માં $x$ ને $\frac{1}{x}$ વડે બદલતા:
$5 f\left(\frac{1}{x}\right)+4 f(x)=x+3$ $(2)$
$f\left(\frac{1}{x}\right)$ નો લોપ કરવા માટે,સમીકરણ $(1)$ ને $5$ વડે અને $(2)$ ને $4$ વડે ગુણતા:
$25 f(x)+20 f\left(\frac{1}{x}\right)=\frac{5}{x}+15$
$16 f(x)+20 f\left(\frac{1}{x}\right)=4x+12$
પ્રથમ સમીકરણમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા:
$9 f(x) = \frac{5}{x} - 4x + 3$
$f(x) = \frac{1}{9} \left( \frac{5}{x} - 4x + 3 \right)$
હવે,સંકલન $I = 18 \int \limits_1^2 f(x) \, dx$ ની ગણતરી કરતા:
$I = 18 \int \limits_1^2 \frac{1}{9} \left( \frac{5}{x} - 4x + 3 \right) \, dx$
$I = 2 \int \limits_1^2 \left( \frac{5}{x} - 4x + 3 \right) \, dx$
$I = 2 \left[ 5 \ln|x| - 2x^2 + 3x \right]_1^2$
$I = 2 \left[ (5 \ln 2 - 2(4) + 3(2)) - (5 \ln 1 - 2(1) + 3(1)) \right]$
$I = 2 \left[ (5 \ln 2 - 8 + 6) - (0 - 2 + 3) \right]$
$I = 2 \left[ 5 \ln 2 - 2 - 1 \right]$
$I = 2 \left[ 5 \ln 2 - 3 \right] = 10 \ln 2 - 6$
252
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
બે પાસાઓને $5$ વાર ફેંકવામાં આવે છે,અને દરેક વખતે મળતી સંખ્યાઓનો સરવાળો $5$ મળે તેને સફળતા ગણવામાં આવે છે. જો ઓછામાં ઓછી $4$ સફળતા મળવાની સંભાવના $\frac{k}{3^{11}}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$82$
B
$123$
C
$164$
D
$75$

Solution

(B) બે પાસા ફેંકતી વખતે કુલ પરિણામો $6 \times 6 = 36$ છે.
સરવાળો $5$ મળે તેવા પરિણામો $(1, 4), (2, 3), (3, 2), (4, 1)$ છે,જે $4$ પરિણામો છે.
સફળતાની સંભાવના $p = \frac{4}{36} = \frac{1}{9}$.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{9} = \frac{8}{9}$.
દ્વિપદી વિતરણ સૂત્ર $P(X = r) = {}^nC_r p^r q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n = 5$.
$P(\text{ઓછામાં ઓછી } 4 \text{ સફળતા}) = P(X = 4) + P(X = 5)$.
$P(X = 4) = {}^5C_4 \times (\frac{1}{9})^4 \times (\frac{8}{9})^1 = 5 \times \frac{1}{9^4} \times \frac{8}{9} = \frac{40}{9^5} = \frac{40}{3^{10}}$.
$P(X = 5) = {}^5C_5 \times (\frac{1}{9})^5 \times (\frac{8}{9})^0 = 1 \times \frac{1}{9^5} = \frac{1}{3^{10}}$.
કુલ સંભાવના $= \frac{40}{3^{10}} + \frac{1}{3^{10}} = \frac{41}{3^{10}} = \frac{41 \times 3}{3^{11}} = \frac{123}{3^{11}}$.
આને $\frac{k}{3^{11}}$ સાથે સરખાવતા,$k = 123$ મળે છે.
253
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}, \vec{b}=2 \hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\vec{c}=-\hat{i}+4 \hat{j}+3 \hat{k}$. જો $\vec{d}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ સદિશ હોય અને $\vec{a} \cdot \vec{d}=18$ હોય,તો $|\vec{a} \times \vec{d}|^2$ ની કિંમત $..........$ થાય.
A
$640$
B
$760$
C
$680$
D
$720$

Solution

(D) કારણ કે $\vec{d}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\vec{d}$ એ $\vec{b} \times \vec{c}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
ધારો કે $\vec{d} = \lambda(\vec{b} \times \vec{c})$.
પ્રથમ,$\vec{b} \times \vec{c}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -2 & -2 \\ -1 & 4 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-6 - (-8)) - \hat{j}(6 - 2) + \hat{k}(8 - 2) = 2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k}$.
તેથી,$\vec{d} = \lambda(2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{d} = 18$:
$(2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}) \cdot \lambda(2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k}) = 18$
$\lambda(4 - 12 + 24) = 18 \implies 16\lambda = 18 \implies \lambda = \frac{18}{16} = \frac{9}{8}$.
આમ,$\vec{d} = \frac{9}{8}(2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k}) = \frac{9}{4}\hat{i} - \frac{9}{2}\hat{j} + \frac{27}{4}\hat{k}$.
હવે,$\vec{a} \times \vec{d} = \vec{a} \times (\lambda(\vec{b} \times \vec{c})) = \lambda(\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}))$ ની ગણતરી કરો.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{b}(\vec{a} \cdot \vec{c}) - \vec{c}(\vec{a} \cdot \vec{b})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (2)(-1) + (3)(4) + (4)(3) = -2 + 12 + 12 = 22$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(2) + (3)(-2) + (4)(-2) = 4 - 6 - 8 = -10$.
$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = 22(2\hat{i} - 2\hat{j} - 2\hat{k}) - (-10)(-\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}) = (44\hat{i} - 44\hat{j} - 44\hat{k}) - (10\hat{i} - 40\hat{j} - 30\hat{k}) = 34\hat{i} - 4\hat{j} - 14\hat{k}$.
$\vec{a} \times \vec{d} = \frac{9}{8}(34\hat{i} - 4\hat{j} - 14\hat{k}) = \frac{9}{4}(17\hat{i} - 2\hat{j} - 7\hat{k})$.
$|\vec{a} \times \vec{d}|^2 = (\frac{9}{4})^2 (17^2 + (-2)^2 + (-7)^2) = \frac{81}{16} (289 + 4 + 49) = \frac{81}{16} (342) = \frac{81 \times 171}{8} = 1732.875$.
254
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = [a_{ij}]_{2 \times 2}$ જ્યાં તમામ $i, j$ માટે $a_{ij} \neq 0$ અને $A^2 = I$ છે. ધારો કે $a$ એ $A$ ના તમામ વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો છે અને $b = |A|$ છે,તો $3a^2 + 4b^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$7$
B
$14$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} p & q \\ r & s \end{bmatrix}$.
આપેલ છે કે $A^2 = I$,તેથી:
$\begin{bmatrix} p & q \\ r & s \end{bmatrix} \begin{bmatrix} p & q \\ r & s \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} p^2 + qr & pq + qs \\ pr + rs & rq + s^2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
વિકર્ણ સિવાયના ઘટકો પરથી,$q(p + s) = 0$ અને $r(p + s) = 0$. કારણ કે $a_{ij} \neq 0$,તેથી $q \neq 0$ અને $r \neq 0$ હોવા જોઈએ,જે સૂચવે છે કે $p + s = 0$.
વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $a = p + s = 0$.
વળી,$p^2 + qr = 1$ અને $s^2 + qr = 1$. કારણ કે $p + s = 0$,$s = -p$,તેથી $p^2 = s^2$,જે સુસંગત છે.
નિશ્ચાયક $b = |A| = ps - qr$.
કારણ કે $s = -p$,$b = -p^2 - qr = -(p^2 + qr) = -1$.
આપણે $3a^2 + 4b^2$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$a = 0$ અને $b = -1$ મૂકતા:
$3(0)^2 + 4(-1)^2 = 3(0) + 4(1) = 4$.
255
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $I(x) = \int \frac{x^2(x \sec^2 x + \tan x)}{(x \tan x + 1)^2} dx$. જો $I(0) = 0$ હોય,તો $I(\frac{\pi}{4})$ ની કિંમત શોધો.
A
$\log_e \frac{(\pi+4)^2}{16} - \frac{\pi^2}{4(\pi+4)}$
B
$\log_e \frac{(\pi+4)^2}{16} + \frac{\pi^2}{4(\pi+4)}$
C
$\log_e \frac{(\pi+4)^2}{32} - \frac{\pi^2}{4(\pi+4)}$
D
$\log_e \frac{(\pi+4)^2}{32} + \frac{\pi^2}{4(\pi+4)}$

Solution

(C) આપેલ છે $I(x) = \int \frac{x^2(x \sec^2 x + \tan x)}{(x \tan x + 1)^2} dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$u = x^2$ અને $dv = \frac{x \sec^2 x + \tan x}{(x \tan x + 1)^2} dx$ લો.
અહીં $(x \tan x + 1)$ નું વિકલન $(x \sec^2 x + \tan x)$ છે.
તેથી,$v = -\frac{1}{x \tan x + 1}$.
સૂત્ર $\int u dv = uv - \int v du$ મુજબ:
$I(x) = -\frac{x^2}{x \tan x + 1} + 2 \int \frac{x \cos x}{x \sin x + \cos x} dx$.
$(x \sin x + \cos x)$ નું વિકલન $x \cos x$ હોવાથી,સંકલન $2 \ln |x \sin x + \cos x| + C$ થશે.
$I(x) = -\frac{x^2}{x \tan x + 1} + 2 \ln |x \sin x + \cos x| + C$.
$I(0) = 0$ હોવાથી,$C = 0$ મળે છે.
$x = \frac{\pi}{4}$ મુકતા,$I(\frac{\pi}{4}) = -\frac{\pi^2}{4(\pi+4)} + \ln \frac{(\pi+4)^2}{32}$.
256
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો સમતલો $2x - y + z = 3$ અને $4x - 3y + 5z + 9 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતું અને રેખા $\frac{x + 1}{-2} = \frac{y + 3}{4} = \frac{z - 2}{5}$ ને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ $ax + by + cz + 6 = 0$ હોય,તો $a + b + c$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$14$
B
$12$
C
$13$
D
$15$

Solution

(A) સમતલો $P_1: 2x - y + z - 3 = 0$ અને $P_2: 4x - 3y + 5z + 9 = 0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(2x - y + z - 3) + \lambda(4x - 3y + 5z + 9) = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે: $x(2 + 4\lambda) + y(-1 - 3\lambda) + z(1 + 5\lambda) + (-3 + 9\lambda) = 0$.
આ સમતલ રેખા $(-2, 4, 5)$ ને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ રેખાને લંબ હોવો જોઈએ. તેથી,અભિલંબ સદિશ $(2 + 4\lambda, -1 - 3\lambda, 1 + 5\lambda)$ અને દિશા સદિશ $(-2, 4, 5)$ નો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$-2(2 + 4\lambda) + 4(-1 - 3\lambda) + 5(1 + 5\lambda) = 0$.
$-4 - 8\lambda - 4 - 12\lambda + 5 + 25\lambda = 0$.
$5\lambda - 3 = 0 \implies \lambda = \frac{3}{5}$.
$\lambda = \frac{3}{5}$ ને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2x - y + z - 3) + \frac{3}{5}(4x - 3y + 5z + 9) = 0$.
$5(2x - y + z - 3) + 3(4x - 3y + 5z + 9) = 0$.
$10x - 5y + 5z - 15 + 12x - 9y + 15z + 27 = 0$.
$22x - 14y + 20z + 12 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે: $11x - 7y + 10z + 6 = 0$.
$ax + by + cz + 6 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 11, b = -7, c = 10$ મળે.
તેથી,$a + b + c = 11 - 7 + 10 = 14$.
257
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
જો સમીકરણોની સંહતિ
$x+y+az=b$
$2x+5y+2z=6$
$x+2y+3z=3$
ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $2a+3b$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$23$
B
$28$
C
$25$
D
$20$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
પ્રથમ,$\Delta$ ની ગણતરી કરીએ:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 1 & a \\ 2 & 5 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = 1(15-4) - 1(6-2) + a(4-5) = 11 - 4 - a = 7 - a$.
$\Delta = 0$ લેતા,$7 - a = 0$,તેથી $a = 7$.
હવે,અનંત ઉકેલો માટે $\Delta_x = 0$ લઈએ:
$\Delta_x = \begin{vmatrix} b & 1 & 7 \\ 6 & 5 & 2 \\ 3 & 2 & 3 \end{vmatrix} = b(15-4) - 1(18-6) + 7(12-15) = 11b - 12 - 21 = 11b - 33$.
$\Delta_x = 0$ લેતા,$11b = 33$,તેથી $b = 3$.
અંતે,$2a + 3b$ ની કિંમત શોધીએ:
$2a + 3b = 2(7) + 3(3) = 14 + 9 = 23$.
258
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $2x^y + 3y^x = 20$ હોય,તો $(2, 2)$ આગળ $\frac{dy}{dx}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\left(\frac{3+\log_e 8}{2+\log_e 4}\right)$
B
$-\left(\frac{2+\log_e 8}{3+\log_e 4}\right)$
C
$-\left(\frac{3+\log_e 16}{4+\log_e 8}\right)$
D
$-\left(\frac{3+\log_e 4}{2+\log_e 8}\right)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $2x^y + 3y^x = 20$ છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx}(2x^y) + \frac{d}{dx}(3y^x) = 0$.
$\frac{d}{dx}(a^b) = a^b \frac{d}{dx}(b \ln a)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$2x^y \left(\frac{y}{x} + \ln x \cdot \frac{dy}{dx}\right) + 3y^x \left(\frac{x}{y} \cdot \frac{dy}{dx} + \ln y\right) = 0$.
બિંદુ $(2, 2)$ આગળ,$x=2$ અને $y=2$ મુકતા:
$2(2^2) \left(\frac{2}{2} + \ln 2 \cdot \frac{dy}{dx}\right) + 3(2^2) \left(\frac{2}{2} \cdot \frac{dy}{dx} + \ln 2\right) = 0$.
$8(1 + \ln 2 \cdot \frac{dy}{dx}) + 12(\frac{dy}{dx} + \ln 2) = 0$.
$8 + 8 \ln 2 \cdot \frac{dy}{dx} + 12 \frac{dy}{dx} + 12 \ln 2 = 0$.
$\frac{dy}{dx} (12 + 8 \ln 2) = -(8 + 12 \ln 2)$.
$\frac{dy}{dx} = -\frac{8 + 12 \ln 2}{12 + 8 \ln 2} = -\frac{2 + 3 \ln 2}{3 + 2 \ln 2}$.
$3 \ln 2 = \ln 8$ અને $2 \ln 2 = \ln 4$ હોવાથી:
$\frac{dy}{dx} = -\left(\frac{2 + \log_e 8}{3 + \log_e 4}\right)$.
259
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
એક લંબચોરસ સમાંતરબાજુ ફલકનો એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $O$ પર છે અને $x, y$ અને $z$ અક્ષો પર તેની ધારની લંબાઈ અનુક્રમે $3, 4$ અને $5$ એકમ છે. ધારો કે $P$ એ શિરોબિંદુ $(3, 4, 5)$ છે. તો વિકર્ણ $OP$ અને $z$-અક્ષને સમાંતર ધાર,જે $O$ કે $P$ માંથી પસાર થતી નથી,તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{12}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{12}{5 \sqrt{5}}$
C
$12 \sqrt{5}$
D
$\frac{12}{5}$

Solution

(D) વિકર્ણ $OP$ એ $(0, 0, 0)$ અને $(3, 4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનો દિશા સદિશ $\vec{b}_1 = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$ છે. $OP$ નું સમીકરણ $\frac{x}{3} = \frac{y}{4} = \frac{z}{5}$ છે.
$z$-અક્ષને સમાંતર ધાર જે $O(0, 0, 0)$ કે $P(3, 4, 5)$ માંથી પસાર થતી નથી,તે શિરોબિંદુ $(3, 0, 0)$ અથવા $(0, 4, 0)$ માંથી પસાર થવી જોઈએ. ધારો કે આપણે $(3, 0, 0)$ માંથી પસાર થતી ધાર લઈએ. તેનો દિશા સદિશ $\vec{b}_2 = \hat{k} = (0, 0, 1)$ છે.
બે વિષમતલીય રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a}_1 + t\vec{b}_1$ અને $\vec{r} = \vec{a}_2 + s\vec{b}_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{a}_1 = (0, 0, 0)$,$\vec{a}_2 = (3, 0, 0)$,$\vec{b}_1 = (3, 4, 5)$,અને $\vec{b}_2 = (0, 0, 1)$ છે.
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & 5 \\ 0 & 0 & 1 \end{vmatrix} = 4\hat{i} - 3\hat{j}$.
$|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{4^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 9} = 5$.
$(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) = (3, 0, 0) \cdot (4, -3, 0) = 12$.
તેથી,$d = \frac{|12|}{5} = \frac{12}{5}$.
260
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો $5\hat{i}+5\hat{j}+2\lambda\hat{k}$,$\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$,$-2\hat{i}+\lambda\hat{j}+4\hat{k}$ અને $-\hat{i}+5\hat{j}+6\hat{k}$ છે. ધારો કે ગણ $S = \{\lambda \in \mathbb{R} : \text{બિંદુઓ } A, B, C \text{ અને } D \text{ સમતલીય છે}\}$. તો $\sum_{\lambda \in S}(\lambda+2)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$41$
B
$25$
C
$13$
D
$\frac{37}{2}$

Solution

(A) બિંદુઓ $A, B, C, D$ સમતલીય હોય જો અને માત્ર જો સદિશો $\vec{AB}, \vec{AC}, \vec{AD}$ નો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય,એટલે કે $[\vec{AB}, \vec{AC}, \vec{AD}] = 0$.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો શોધીએ:
$\vec{AB} = -4\hat{i} - 3\hat{j} + (3-2\lambda)\hat{k}$
$\vec{AC} = -7\hat{i} + (\lambda-5)\hat{j} + (4-2\lambda)\hat{k}$
$\vec{AD} = -6\hat{i} + 0\hat{j} + (6-2\lambda)\hat{k}$
નિશ્ચાયકને શૂન્ય લેતા:
$\begin{vmatrix} -4 & -3 & 3-2\lambda \\ -7 & \lambda-5 & 4-2\lambda \\ -6 & 0 & 6-2\lambda \end{vmatrix} = 0$
ત્રીજી હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$-6[(-3)(4-2\lambda) - (3-2\lambda)(\lambda-5)] + (6-2\lambda)[(-4)(\lambda-5) - (-3)(-7)] = 0$
આ સમીકરણ ઉકેલતા આપણને $\lambda^2 - 5\lambda + 6 = 0$ મળે છે.
તેથી,$\lambda = 2, 3$ એટલે કે $S = \{2, 3\}$.
સરવાળો ગણતા: $\sum_{\lambda \in S}(\lambda+2)^2 = (2+2)^2 + (3+2)^2 = 16 + 25 = 41$.
261
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a \in Z$ અને $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક છે. તો વિધેય $f(x) = [a + 13 \sin x], x \in (0, \pi)$ જે બિંદુઓ આગળ વિકલનીય નથી,તેવા બિંદુઓની સંખ્યા $........$ છે.
A
$24$
B
$23$
C
$22$
D
$25$

Solution

(D) વિધેય $f(x) = [a + 13 \sin x]$ છે,જ્યાં $x \in (0, \pi)$.
$a$ એ પૂર્ણાંક હોવાથી,આપણે $f(x) = a + [13 \sin x]$ લખી શકીએ.
વિધેય $f(x)$ તે બિંદુઓ આગળ વિકલનીય નથી જ્યાં મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેયનો અંદરનો ભાગ,$13 \sin x$,પૂર્ણાંક હોય.
$x \in (0, \pi)$ માટે,$13 \sin x$ નો વિસ્તાર $(0, 13]$ છે.
$13 \sin x$ ની કિંમતો $1, 2, 3, \dots, 13$ હોય ત્યારે તે પૂર્ણાંક બને છે.
દરેક પૂર્ણાંક $k \in \{1, 2, \dots, 12\}$ માટે,$(0, \pi)$ માં $x$ ની $2$ કિંમતો મળે છે જેના માટે $13 \sin x = k$ થાય.
$k = 13$ માટે,$(0, \pi)$ માં $x$ ની માત્ર $1$ કિંમત મળે છે,જે $x = \frac{\pi}{2}$ છે.
આમ,કુલ બિંદુઓની સંખ્યા જ્યાં વિધેય વિકલનીય નથી તે $2 \times 12 + 1 = 25$ છે.
262
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
જો પ્રદેશ $S=\{(x, y): 2y - y^2 \leq x^2 \leq 2y, x \geq y\}$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{n+2}{n+1} - \frac{\pi}{n-1}$ હોય,તો પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ બરાબર $...............$ થાય.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$5$

Solution

(D) પ્રદેશ $S$ અસમતાઓ $x^2 \leq 2y$,$x^2 \geq 2y - y^2$,અને $x \geq y$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
પ્રથમ,$x^2 \leq 2y$ એ પરવલય $x^2 = 2y$ ની અંદરનો પ્રદેશ દર્શાવે છે.
બીજું,$x^2 + y^2 - 2y \geq 0$ એ વર્તુળ $x^2 + (y-1)^2 = 1$ ની બહારનો પ્રદેશ દર્શાવે છે.
ત્રીજું,$x \geq y$ એ રેખા $y = x$ ની નીચેનો પ્રદેશ છે.
$x^2 = 2y$ અને $x = y$ ના છેદબિંદુઓ $(0, 0)$ અને $(2, 2)$ છે.
ક્ષેત્રફળ વક્રો વચ્ચેના તફાવતનું સંકલન કરીને મેળવવામાં આવે છે.
$x^2 = 2y$ અને $y = x$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\int_0^2 (x - \frac{x^2}{2}) dx = [\frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{6}]_0^2 = 2 - \frac{8}{6} = \frac{2}{3}$ છે.
જોકે,આપણે પરવલયની અંદર રેખા $x=y$ દ્વારા કપાયેલા વર્તુળાકાર ભાગનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવું પડશે.
પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{4}{3} - \frac{\pi}{4}$ છે.
આને $\frac{n+2}{n+1} - \frac{\pi}{n-1}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $n-1 = 4 \Rightarrow n = 5$ મળે છે.
પ્રથમ પદ તપાસતા: $\frac{5+2}{5+1} = \frac{7}{6}$.
આમ,$n = 5$.
263
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $(x \cos x) dy + (xy \sin x + y \cos x - 1) dx = 0$,$0 < x < \frac{\pi}{2}$ નો ઉકેલ છે. જો $\frac{\pi}{3} y(\frac{\pi}{3}) = \sqrt{3}$ હોય,તો $|\frac{\pi}{6} y''(\frac{\pi}{6}) + 2 y'(\frac{\pi}{6})|$ ની કિંમત $.........$ છે.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(x \cos x) dy + (xy \sin x + y \cos x - 1) dx = 0$ છે.
$dx$ વડે ભાગતા અને પદો ગોઠવતા,$(x \cos x) \frac{dy}{dx} + (x \sin x + \cos x) y = 1$ મળે.
$x \cos x$ વડે ભાગતા,$\frac{dy}{dx} + (\tan x + \frac{1}{x}) y = \frac{1}{x \cos x}$ મળે.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \tan x + \frac{1}{x}$ અને $Q(x) = \frac{1}{x \cos x}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P(x) dx} = e^{\int (\tan x + \frac{1}{x}) dx} = e^{\ln(\sec x) + \ln x} = x \sec x$.
ઉકેલ $y(x \sec x) = \int (x \sec x) \frac{1}{x \cos x} dx + C = \int \sec^2 x dx + C = \tan x + C$ છે.
આપેલ છે કે $\frac{\pi}{3} y(\frac{\pi}{3}) = \sqrt{3}$,તેથી $y(\frac{\pi}{3}) = \frac{3\sqrt{3}}{\pi}$.
$x = \frac{\pi}{3}$ મૂકતા,$\frac{3\sqrt{3}}{\pi} \cdot \frac{\pi}{3} \cdot 2 = \tan(\frac{\pi}{3}) + C \implies 2\sqrt{3} = \sqrt{3} + C \implies C = \sqrt{3}$.
તેથી,$y = \frac{\tan x + \sqrt{3}}{x \sec x} = \frac{\sin x + \sqrt{3} \cos x}{x}$.
$x = \frac{\pi}{6}$ આગળ $y'$ અને $y''$ ની ગણતરી કરતા,$|\frac{\pi}{6} y''(\frac{\pi}{6}) + 2 y'(\frac{\pi}{6})|$ ની કિંમત $2$ મળે છે.
264
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુ $P(1, 2, 3)$ નું સમતલ $2x - y + z = 9$ માં પ્રતિબિંબ $Q$ છે. જો બિંદુ $R$ ના યામ $(6, 10, 7)$ હોય,તો ત્રિકોણ $PQR$ ના ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $.....$ છે.
A
$591$
B
$592$
C
$593$
D
$594$

Solution

(D) ધારો કે $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ એ સમતલ $2x - y + z = 9$ ની સાપેક્ષે $P(1, 2, 3)$ નું પ્રતિબિંબ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ નું સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ માં પ્રતિબિંબ શોધવાના સૂત્ર મુજબ:
$\frac{\alpha - 1}{2} = \frac{\beta - 2}{-1} = \frac{\gamma - 3}{1} = -2 \frac{2(1) - 1(2) + 1(3) - 9}{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = -2 \frac{2 - 2 + 3 - 9}{4 + 1 + 1} = -2 \frac{-6}{6} = 2$.
આમ,$\alpha - 1 = 4 \Rightarrow \alpha = 5$,$\beta - 2 = -2 \Rightarrow \beta = 0$,અને $\gamma - 3 = 2 \Rightarrow \gamma = 5$.
તેથી,$Q = (5, 0, 5)$.
હવે,સદિશ $\vec{PQ}$ અને $\vec{PR}$ શોધીએ:
$\vec{PQ} = (5-1, 0-2, 5-3) = (4, -2, 2)$.
$\vec{PR} = (6-1, 10-2, 7-3) = (5, 8, 4)$.
ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{PQ} \times \vec{PR}|$ છે.
$\vec{PQ} \times \vec{PR} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & -2 & 2 \\ 5 & 8 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(-8 - 16) - \hat{j}(16 - 10) + \hat{k}(32 + 10) = -24\hat{i} - 6\hat{j} + 42\hat{k}$.
$|\vec{PQ} \times \vec{PR}| = \sqrt{(-24)^2 + (-6)^2 + (42)^2} = \sqrt{576 + 36 + 1764} = \sqrt{2376}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \sqrt{2376} = \sqrt{\frac{2376}{4}} = \sqrt{594}$.
ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $594$ છે.
265
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ગણ $A$ અને $B$ એ વિધેય $f(x)=\frac{1}{\sqrt{\lceil x\rceil-x}}$ ના પ્રદેશ અને વિસ્તાર દર્શાવે છે,જ્યાં $\lceil x \rceil$ એ $x$ થી મોટા અથવા તેના જેટલા નાનામાં નાના પૂર્ણાંકને દર્શાવે છે. તો વિધાનો
$(S1): A \cap B = (1, \infty) - \mathbb{N}$ અને
$(S2): A \cup B = (1, \infty)$
માંથી કયું સાચું છે?
A
માત્ર $(S1)$ સાચું છે
B
$(S1)$ અને $(S2)$ બંને સાચા છે
C
$(S1)$ કે $(S2)$ બંનેમાંથી એક પણ સાચું નથી
D
માત્ર $(S2)$ સાચું છે

Solution

(A) વિધેય $f(x) = \frac{1}{\sqrt{\lceil x \rceil - x}}$ દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે.
વિધેય વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,વર્ગમૂળની અંદરની અભિવ્યક્તિ ધન હોવી જોઈએ: $\lceil x \rceil - x > 0$,જેનો અર્થ છે $\lceil x \rceil > x$.
આ અસમતા તમામ $x \notin \mathbb{Z}$ માટે સાચી છે. જો $x \in \mathbb{Z}$ હોય,તો $\lceil x \rceil = x$,તેથી $\lceil x \rceil - x = 0$,જે છેદને શૂન્ય બનાવે છે.
આમ,પ્રદેશ $A = \mathbb{R} - \mathbb{Z}$.
$x \notin \mathbb{Z}$ માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $\lceil x \rceil = \lfloor x \rfloor + 1$. તેથી,$\lceil x \rceil - x = \lfloor x \rfloor + 1 - x = 1 - (x - \lfloor x \rfloor) = 1 - \{x\}$,જ્યાં $\{x\}$ એ $x$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ છે.
કારણ કે $x \notin \mathbb{Z}$,$0 < \{x\} < 1$,જેનો અર્થ છે $0 < 1 - \{x\} < 1$.
પછી,$0 < \sqrt{1 - \{x\}} < 1$,અને પરિણામે $f(x) = \frac{1}{\sqrt{1 - \{x\}}} > 1$.
આમ,વિસ્તાર $B = (1, \infty)$.
હવે,$A \cap B = (\mathbb{R} - \mathbb{Z}) \cap (1, \infty) = (1, \infty) - \mathbb{Z}$. કારણ કે $(1, \infty)$ સાથેનો છેદ માત્ર ધન પૂર્ણાંકોનો સમાવેશ કરે છે,તેથી $(1, \infty) - \mathbb{Z} = (1, \infty) - \mathbb{N}$. આમ,$(S1)$ સાચું છે.
$A \cup B = (\mathbb{R} - \mathbb{Z}) \cup (1, \infty) = \mathbb{R} - \{0, -1, -2, \dots\}$. આ $(1, \infty)$ ની બરાબર નથી. તેથી,$(S2)$ ખોટું છે.
તેથી,માત્ર $(S1)$ સાચું છે.
266
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો વિકલ સમીકરણ $(1+\log_e x) \frac{dx}{dy} - x \log_e x = e^y, x > 0$ નો ઉકેલ વક્ર $f(x, y)=0$ એ બિંદુઓ $(1,0)$ અને $(\alpha, 2)$ માંથી પસાર થતો હોય,તો $\alpha^\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$e^{2e^{\sqrt{2}}}$
B
$e^{\sqrt{2}e^2}$
C
$e^{e^2}$
D
$e^{2e^2}$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(1+\ln x) \frac{dx}{dy} - x \ln x = e^y$.
ધારો કે $t = x \ln x$. તો $\frac{dt}{dy} = (1 + \ln x) \frac{dx}{dy}$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને સુરેખ વિકલ સમીકરણ મળે છે: $\frac{dt}{dy} - t = e^y$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int -1 dy} = e^{-y}$ છે.
સમીકરણને $e^{-y}$ વડે ગુણતા: $e^{-y} \frac{dt}{dy} - e^{-y} t = 1$.
બંને બાજુ $y$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા: $\int \frac{d}{dy}(t e^{-y}) dy = \int 1 dy$.
$t e^{-y} = y + c$.
$t = x \ln x$ મૂકતા: $x \ln x e^{-y} = y + c$,એટલે કે $x \ln x = (y + c) e^y$.
વક્ર બિંદુ $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1 \ln 1 = (0 + c) e^0$,જેનો અર્થ છે કે $c = 0$.
આમ,ઉકેલ $x \ln x = y e^y$ છે.
બિંદુ $(\alpha, 2)$ માટે,$\alpha \ln \alpha = 2 e^2$.
આને $\ln(\alpha^\alpha) = 2 e^2$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$\alpha^\alpha = e^{2e^2}$.
267
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$\alpha$ ના તમામ મૂલ્યોનો સરવાળો,જેના માટે બિંદુઓ જેના સ્થાન સદિશો $\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$2 \hat{i}-3 \hat{j}+4 \hat{k}$,$(\alpha+1) \hat{i}+2 \hat{k}$ અને $9 \hat{i}+(\alpha-8) \hat{j}+6 \hat{k}$ સમતલીય હોય,તે કેટલો થાય?
A
$6$
B
$4$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે આપેલા બિંદુઓ $P, Q, R,$ અને $S$ છે જેના સ્થાન સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{p} = \hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$
$\vec{q} = 2 \hat{i}-3 \hat{j}+4 \hat{k}$
$\vec{r} = (\alpha+1) \hat{i}+2 \hat{k}$
$\vec{s} = 9 \hat{i}+(\alpha-8) \hat{j}+6 \hat{k}$
જો સદિશો $\vec{PQ}, \vec{PR},$ અને $\vec{PS}$ સમતલીય હોય તો બિંદુઓ સમતલીય કહેવાય,જેનો અર્થ છે કે તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$
$\vec{PR} = \vec{r} - \vec{p} = \alpha\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$
$\vec{PS} = \vec{s} - \vec{p} = 8\hat{i} + (\alpha-6)\hat{j} + 3\hat{k}$
સમતલીયતા માટે,આ સદિશોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 & -1 & 1 \\ \alpha & 2 & -1 \\ 8 & \alpha-6 & 3 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(6 + \alpha - 6) + 1(3\alpha + 8) + (\alpha^2 - 6\alpha - 16) = 0$
$\alpha^2 - 2\alpha - 8 = 0$
$(\alpha - 4)(\alpha + 2) = 0$
આમ,$\alpha$ ના મૂલ્યો $4$ અને $-2$ છે.
આ મૂલ્યોનો સરવાળો $4 + (-2) = 2$ થાય.
Solution diagram
268
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=6$,$x+2y+\alpha z=10$,અને $x+3y+5z=\beta$ માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$\alpha=3, \beta \neq 14$ માટે સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ છે.
B
$\alpha=3, \beta=24$ માટે સિસ્ટમનો કોઈ ઉકેલ નથી.
C
$\alpha=-3, \beta=14$ માટે સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ છે.
D
$\alpha=3, \beta=14$ માટે સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો છે.

Solution

(A) સમીકરણોની સિસ્ટમ નીચે મુજબ છે:
$x+y+z=6$
$x+2y+\alpha z=10$
$x+3y+5z=\beta$
સહગુણક શ્રેણિક $D$ નો નિશ્ચાયક:
$D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & \alpha \\ 1 & 3 & 5 \end{vmatrix} = 1(10-3\alpha) - 1(5-\alpha) + 1(3-2) = 6-2\alpha$.
અનન્ય ઉકેલ માટે,$D \neq 0$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\alpha \neq 3$.
જો $\alpha=3$ હોય,તો $D=0$. સિસ્ટમ આ મુજબ બને છે:
$x+y+z=6$
$x+2y+3z=10$
$x+3y+5z=\beta$
પ્રથમ સમીકરણને બીજામાંથી બાદ કરતા: $y+2z=4$.
બીજા સમીકરણને ત્રીજામાંથી બાદ કરતા: $y+2z=\beta-10$.
સિસ્ટમનો ઉકેલ મળે તે માટે $4 = \beta-10$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\beta=14$. જો $\beta=14$ હોય,તો અનંત ઉકેલો મળે છે. જો $\beta \neq 14$ હોય,તો કોઈ ઉકેલ મળતો નથી.
વિકલ્પ $A$ કહે છે કે $\alpha=3$ માટે સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ છે,જે ખોટું છે કારણ કે $\alpha=3$ માટે $D=0$ થાય છે.
269
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$y=|x-1|+|x-2|$ અને $y=3$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) વિધેય $y = |x-1| + |x-2|$ ને નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય:
$y = \begin{cases} -(x-1) - (x-2) = -2x+3, & \text{જો } x < 1 \\ (x-1) - (x-2) = 1, & \text{જો } 1 \le x \le 2 \\ (x-1) + (x-2) = 2x-3, & \text{જો } x > 2 \end{cases}$
$y=3$ સાથે છેદબિંદુ શોધવા માટે:
$x < 1$ માટે: $-2x+3 = 3 \implies x=0$.
$x > 2$ માટે: $2x-3 = 3 \implies x=3$.
આ પ્રદેશ $x=0$ થી $x=3$ વચ્ચેનો સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેની ઊંચાઈ $h=3-1=2$ છે (કારણ કે વક્રની ન્યૂનતમ કિંમત $x \in [1, 2]$ માટે $1$ છે).
ક્ષેત્રફળ $= \int_{0}^{3} 3 \, dx - \int_{0}^{3} (|x-1| + |x-2|) \, dx = 9 - [\int_{0}^{1} (-2x+3) \, dx + \int_{1}^{2} 1 \, dx + \int_{2}^{3} (2x-3) \, dx] = 9 - [2 + 1 + 2] = 9 - 5 = 4$.
270
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P$ એ એક ચોરસ શ્રેણિક છે જેથી $P^2 = I - P$ થાય. $\alpha, \beta, \gamma, \delta \in N$ માટે,જો $P^\alpha + P^\beta = \gamma I - 29 P$ અને $P^\alpha - P^\beta = \delta I - 13 P$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma - \delta$ ની કિંમત $........$ થાય.
A
$18$
B
$40$
C
$24$
D
$22$

Solution

(C) આપેલ છે કે $P^2 = I - P$.
આપણે $P$ ની ઘાતની ગણતરી કરીએ:
$P^3 = P(I - P) = P - P^2 = P - (I - P) = 2P - I$.
$P^4 = P(2P - I) = 2P^2 - P = 2(I - P) - P = 2I - 3P$.
$P^5 = P(2I - 3P) = 2P - 3P^2 = 2P - 3(I - P) = 5P - 3I$.
$P^6 = P(5P - 3I) = 5P^2 - 3P = 5(I - P) - 3P = 5I - 8P$.
$P^7 = P(5I - 8P) = 5P - 8P^2 = 5P - 8(I - P) = 13P - 8I$.
$P^8 = P(13P - 8I) = 13P^2 - 8P = 13(I - P) - 8P = 13I - 21P$.
હવે,$P^8 + P^6 = (13I - 21P) + (5I - 8P) = 18I - 29P$.
$P^\alpha + P^\beta = \gamma I - 29P$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 8, \beta = 6, \gamma = 18$ મળે છે.
તે જ રીતે,$P^8 - P^6 = (13I - 21P) - (5I - 8P) = 8I - 13P$.
$P^\alpha - P^\beta = \delta I - 13P$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\delta = 8$ મળે છે.
આમ,$\alpha + \beta + \gamma - \delta = 8 + 6 + 18 - 8 = 24$.
271
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે રેખા $L$ બિંદુ $(0,1,2)$ માંથી પસાર થાય છે,રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ ને છેદે છે અને સમતલ $2x+y-3z=4$ ને સમાંતર છે. તો બિંદુ $P(1,-9,2)$ નું રેખા $L$ થી અંતર શોધો.
A
$9$
B
$\sqrt{54}$
C
$\sqrt{69}$
D
$\sqrt{74}$

Solution

(D) ધારો કે રેખા $L$ બિંદુ $A(0,1,2)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ ને બિંદુ $B(1+2\lambda, 2+3\lambda, 3+4\lambda)$ પર છેદે છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{AB} = (1+2\lambda)\hat{i} + (1+3\lambda)\hat{j} + (1+4\lambda)\hat{k}$ છે.
રેખા $L$ એ સમતલ $2x+y-3z=4$ ને સમાંતર હોવાથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ એ $\vec{v}$ ને લંબ છે.
તેથી,$\vec{v} \cdot \vec{n} = 0 \Rightarrow 2(1+2\lambda) + 1(1+3\lambda) - 3(1+4\lambda) = 0$.
$2 + 4\lambda + 1 + 3\lambda - 3 - 12\lambda = 0 \Rightarrow -5\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = 0$.
આમ,બિંદુ $B$ એ $(1, 2, 3)$ છે અને દિશા સદિશ $\vec{v} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $\vec{r} = (0\hat{i} + 1\hat{j} + 2\hat{k}) + t(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
ધારો કે $Q$ એ $P(1,-9,2)$ નો રેખા $L$ પરનો પ્રક્ષેપ છે. $Q = (t, 1+t, 2+t)$.
$\vec{PQ} = (t-1)\hat{i} + (10+t)\hat{j} + t\hat{k}$.
$\vec{PQ} \perp \vec{v}$ હોવાથી,$\vec{PQ} \cdot \vec{v} = 0 \Rightarrow (t-1) + (10+t) + t = 0 \Rightarrow 3t = -9 \Rightarrow t = -3$.
$Q = (-3, -2, -1)$.
અંતર $PQ = \sqrt{(-3-1)^2 + (-2 - (-9))^2 + (-1-2)^2} = \sqrt{(-4)^2 + 7^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 49 + 9} = \sqrt{74}$.
Solution diagram
272
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
એક સમતલ $P$ એ સમતલો $\vec{r} \cdot (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) = 6$ અને $\vec{r} \cdot (2\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k}) = -5$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થાય છે. જો $P$ બિંદુ $(0, 2, -2)$ માંથી પસાર થતું હોય,તો બિંદુ $(12, 12, 18)$ નું સમતલ $P$ થી અંતરનો વર્ગ કેટલો થાય?
A
$1240$
B
$620$
C
$310$
D
$155$

Solution

(B) બે આપેલા સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(x+y+z-6) + \lambda(2x+3y+4z+5) = 0$ છે.
સમતલ $P$ બિંદુ $(0, 2, -2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે આ યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(0+2-2-6) + \lambda(2(0)+3(2)+4(-2)+5) = 0$
$-6 + \lambda(6-8+5) = 0$
$-6 + 3\lambda = 0 \implies \lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ને સમૂહના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x+y+z-6) + 2(2x+3y+4z+5) = 0$
$x+y+z-6 + 4x+6y+8z+10 = 0$
$5x+7y+9z+4 = 0$.
બિંદુ $(12, 12, 18)$ નું સમતલ $5x+7y+9z+4 = 0$ થી અંતર $d$ નીચે મુજબ છે:
$d = \frac{|5(12) + 7(12) + 9(18) + 4|}{\sqrt{5^2 + 7^2 + 9^2}}$
$d = \frac{|60 + 84 + 162 + 4|}{\sqrt{25 + 49 + 81}}$
$d = \frac{310}{\sqrt{155}}$.
અંતરનો વર્ગ $d^2 = \frac{310^2}{155} = \frac{96100}{155} = 620$ થાય.
273
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f(x)$ એવું વિધેય છે જે $f(x) + f(\pi - x) = \pi^2, \forall x \in R$ નું સમાધાન કરે છે. તો $\int_{0}^{\pi} f(x) \sin x \, dx$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$\frac{\pi^2}{4}$
B
$\frac{\pi^2}{2}$
C
$2 \pi^2$
D
$\pi^2$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi} f(x) \sin x \, dx$ $(1)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) \, dx = \int_{0}^{a} f(a - x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi} f(\pi - x) \sin(\pi - x) \, dx$
કારણ કે $\sin(\pi - x) = \sin x$,તેથી:
$I = \int_{0}^{\pi} f(\pi - x) \sin x \, dx$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{0}^{\pi} [f(x) + f(\pi - x)] \sin x \, dx$
આપેલ છે કે $f(x) + f(\pi - x) = \pi^2$,તેથી:
$2I = \int_{0}^{\pi} \pi^2 \sin x \, dx$
$2I = \pi^2 \int_{0}^{\pi} \sin x \, dx$
$2I = \pi^2 [-\cos x]_{0}^{\pi}$
$2I = \pi^2 [-(\cos \pi - \cos 0)]$
$2I = \pi^2 [-(-1 - 1)]$
$2I = \pi^2 [2]$
$2I = 2\pi^2$
$I = \pi^2$
274
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ $V$ ઘનફળ ધરાવતા સમાંતરફલક (parallelepiped) ની ત્રણ સંગામી ધાર દર્શાવે છે. તો જે સમાંતરફલકની સંગામી ધાર $\vec{a}, \vec{b}+\vec{c}$ અને $\vec{a}+2\vec{b}+3\vec{c}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તેનું ઘનફળ $..........\,V$ છે.
A
$3$
B
$6$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ દ્વારા બનતા સમાંતરફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}] = V$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નવા સમાંતરફલકનું ઘનફળ જેની ધાર $\vec{a}, \vec{b}+\vec{c}$ અને $\vec{a}+2\vec{b}+3\vec{c}$ છે,તે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{a}, \vec{b}+\vec{c}, \vec{a}+2\vec{b}+3\vec{c}]$ દ્વારા મળે છે.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીને,આપણે તેને સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ના સહગુણકોના નિશ્ચાયક તરીકે દર્શાવી શકીએ છીએ:
$[\vec{a}, \vec{b}+\vec{c}, \vec{a}+2\vec{b}+3\vec{c}] = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} [\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}]$.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$1(1 \times 3 - 1 \times 2) - 0 + 0 = 1(3 - 2) = 1$.
આમ,ઘનફળ $1 \times V = V$ થાય છે.
275
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f(x) = \frac{x}{(1+x^n)^{1/n}}$,$x \in R - \{-1\}$,$n \in N$,$n > 2$. જો $f^n(x) = (f \circ f \circ f \dots n \text{ વખત})(x)$ હોય,તો $\lim_{n \to \infty} \int_0^1 x^{n-2} (f^n(x)) dx$ ની કિંમત $...............$ છે.
A
$2$
B
$4$
C
$0$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{x}{(1+x^n)^{1/n}}$.
આપણે સંયોજન માટેની પેટર્ન જોઈએ:
$f(f(x)) = \frac{f(x)}{(1+(f(x))^n)^{1/n}} = \frac{x/(1+x^n)^{1/n}}{(1 + x^n/(1+x^n))^{1/n}} = \frac{x}{(1+x^n+x^n)^{1/n}} = \frac{x}{(1+2x^n)^{1/n}}$.
ગાણિતિક અનુમાન દ્વારા,$f^n(x) = \frac{x}{(1+nx^n)^{1/n}}$.
આપણે $I = \lim_{n \to \infty} \int_0^1 x^{n-2} \frac{x}{(1+nx^n)^{1/n}} dx = \lim_{n \to \infty} \int_0^1 \frac{x^{n-1}}{(1+nx^n)^{1/n}} dx$ ની ગણતરી કરવાની છે.
ધારો કે $t = 1 + nx^n$,તો $dt = n^2 x^{n-1} dx$,તેથી $x^{n-1} dx = \frac{dt}{n^2}$.
જ્યારે $x \to 0, t \to 1$ અને જ્યારે $x \to 1, t \to 1+n$.
$I = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n^2} \int_1^{1+n} t^{-1/n} dt = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n^2} \left[ \frac{t^{1-1/n}}{1-1/n} \right]_1^{1+n}$.
$I = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n^2} \frac{n}{n-1} ((1+n)^{(n-1)/n} - 1) = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n(n-1)} ((1+n)^{1-1/n} - 1)$.
કારણ કે $(1+n)^{1-1/n} \approx n$,તેથી પદ $\frac{n}{n^2}$ જેવું બને છે,જે $n \to \infty$ માટે $0$ તરફ જાય છે.
276
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{2-y}{-3}=\frac{z-3}{\alpha}$ અને $\frac{x-4}{5}=\frac{y-1}{2}=\frac{z}{\beta}$ છેદતી હોય,તો $8 \alpha \beta$ ની ન્યૂનતમ કિંમતનું માન $...............$ છે.
A
$16$
B
$14$
C
$18$
D
$12$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{\alpha}$ અને $\frac{x-4}{5} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{\beta}$ છે.
પ્રથમ રેખા પરનું બિંદુ $P_1(1, 2, 3)$ છે અને બીજી રેખા પરનું બિંદુ $P_2(4, 1, 0)$ છે.
આ બિંદુઓને જોડતો સદિશ $\vec{P_1P_2} = (4-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (0-3)\hat{k} = 3\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
રેખાઓના દિશા સદિશો $\vec{v_1} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \alpha\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = 5\hat{i} + 2\hat{j} + \beta\hat{k}$ છે.
રેખાઓ છેદતી હોવાથી,સદિશો $\vec{P_1P_2}$,$\vec{v_1}$,અને $\vec{v_2}$ સમતલીય હોવા જોઈએ,તેથી તેમનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} 3 & -1 & -3 \\ 2 & 3 & \alpha \\ 5 & 2 & \beta \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$3(3\beta - 2\alpha) + 1(2\beta - 5\alpha) - 3(4 - 15) = 0$
$9\beta - 6\alpha + 2\beta - 5\alpha + 33 = 0$
$-11\alpha + 11\beta + 33 = 0$
$\alpha - \beta = 3 \Rightarrow \alpha = \beta + 3$.
આપણે $8\alpha\beta = 8(\beta + 3)\beta = 8(\beta^2 + 3\beta)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધવાની છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $8(\beta^2 + 3\beta + \frac{9}{4} - \frac{9}{4}) = 8(\beta + \frac{3}{2})^2 - 18$.
ન્યૂનતમ કિંમત $-18$ છે. ન્યૂનતમ કિંમતનું માન $|-18| = 18$ છે.
277
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
વક્ર $y=x^5-20x^3+50x+2$ એ $x$-અક્ષને છેદતા બિંદુઓની સંખ્યા $............$ છે.
A
$4$
B
$3$
C
$5$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = x^5-20x^3+50x+2$.
વક્ર $x$-અક્ષને ક્યાં છેદે છે તે શોધવા માટે,આપણે વિકલન શોધીને સ્થાનિક મહત્તમ અને ન્યૂનતમ બિંદુઓનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$f'(x) = 5x^4-60x^2+50 = 5(x^4-12x^2+10)$.
$f'(x) = 0$ લેતા,આપણને $x^4-12x^2+10 = 0$ મળે છે.
$x^2$ માટે દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x^2 = \frac{12 \pm \sqrt{144-40}}{2} = 6 \pm \sqrt{26} \approx 6 \pm 5.1$.
તેથી,$x^2 \approx 11.1$ અથવા $x^2 \approx 0.9$.
આનાથી $x \approx \pm 3.3$ અને $x \approx \pm 0.95$ પર ક્રાંતિક બિંદુઓ મળે છે.
આ બિંદુઓ પર વિધેયની કિંમત તપાસતા:
$f(-3.3) \approx -100 < 0$
$f(-0.95) \approx -28 < 0$
$f(0.95) \approx 32 > 0$
$f(3.3) \approx 104 > 0$
વધુમાં,$f(-4) < 0$,$f(-2) > 0$,$f(0) = 2$,$f(2) = -14$,$f(4) > 0$.
ઇન્ટરમીડિયેટ વેલ્યુ થિયરમ (Intermediate Value Theorem) મુજબ,વિધેય $(-4, -2)$,$(-2, 0)$,$(0, 2)$,અને $(2, 4)$ ની વચ્ચે ચિહ્ન બદલે છે.
આમ,વક્ર $x$-અક્ષને $5$ બિંદુઓ પર છેદે છે.
Solution diagram
278
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે એક વક્ર $y=f(x), x \in(0, \infty)$ બિંદુઓ $P\left(1, \frac{3}{2}\right)$ અને $Q\left(a, \frac{1}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે. જો આપેલ વક્ર પરના કોઈપણ બિંદુ $R(b, f(b))$ આગળનો સ્પર્શક $y$-અક્ષને બિંદુ $S(0, c)$ માં એવી રીતે છેદે છે કે જેથી $bc=3$ થાય,તો $(PQ)^2$ ની કિંમત $.........$ છે.
A
$4$
B
$3$
C
$5$
D
$2$

Solution

(C) $R(b, f(b))$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ:
$y - f(b) = f'(b)(x - b)$
આ સ્પર્શક $S(0, c)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$c - f(b) = f'(b)(0 - b)$
$c - f(b) = -b f'(b)$
આપેલ છે કે $bc = 3$,તેથી $c = \frac{3}{b}$. આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{3}{b} - f(b) = -b f'(b)$
$b f'(b) - f(b) = -\frac{3}{b}$
બંને બાજુ $b^2$ વડે ભાગતા:
$\frac{b f'(b) - f(b)}{b^2} = -\frac{3}{b^3}$
આ $\frac{f(b)}{b}$ નું $b$ ની સાપેક્ષ વિકલન છે:
$\frac{d}{db} \left( \frac{f(b)}{b} \right) = -\frac{3}{b^3}$
બંને બાજુ $b$ ની સાપેક્ષ સંકલન કરતા:
$\frac{f(b)}{b} = \int -3b^{-3} db = \frac{3}{2b^2} + \lambda$
$f(b) = \frac{3}{2b} + \lambda b$
વક્ર $P(1, 3/2)$ માંથી પસાર થાય છે:
$\frac{3}{2} = \frac{3}{2(1)} + \lambda(1) \Rightarrow \lambda = 0$
તેથી,$f(x) = \frac{3}{2x}$.
વક્ર $Q(a, 1/2)$ માંથી પસાર થાય છે:
$f(a) = \frac{3}{2a} = \frac{1}{2} \Rightarrow a = 3$
તેથી,$Q$ એ $(3, 1/2)$ છે.
અંતર $PQ$ માટે:
$PQ^2 = (3 - 1)^2 + (1/2 - 3/2)^2 = 2^2 + (-1)^2 = 4 + 1 = 5$.
Solution diagram
279
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $I(x) = \int \frac{(x+1)}{x(1+x e^x)^2} dx, x > 0$. જો $\lim_{x \rightarrow \infty} I(x) = 0$ હોય,તો $I(1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{e+1}{e+2} - \log_e(e+1)$
B
$\frac{e+1}{e+2} + \log_e(e+1)$
C
$\frac{e+2}{e+1} + \log_e(e+1)$
D
$\frac{e+2}{e+1} - \log_e(e+1)$

Solution

(D) આપેલ છે $I(x) = \int \frac{x+1}{x(1+x e^x)^2} dx$.
અંશ અને છેદને $e^x$ વડે ગુણતા:
$I(x) = \int \frac{(x+1)e^x}{x e^x(1+x e^x)^2} dx$.
ધારો કે $u = x e^x$,તો $du = (e^x + x e^x) dx = e^x(1+x) dx$.
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા:
$I(x) = \int \frac{du}{u(1+u)^2}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીત વાપરતા: $\frac{1}{u(1+u)^2} = \frac{A}{u} + \frac{B}{1+u} + \frac{C}{(1+u)^2}$.
$1 = A(1+u)^2 + Bu(1+u) + Cu$.
$u=0$ માટે,$A=1$. $u=-1$ માટે,$C=-1$.
$u^2$ ના સહગુણકો સરખાવતા: $A+B=0 \implies B=-1$.
તેથી,$I(x) = \int (\frac{1}{u} - \frac{1}{1+u} - \frac{1}{(1+u)^2}) du = \log|u| - \log|1+u| + \frac{1}{1+u} + C$.
$I(x) = \log|\frac{u}{1+u}| + \frac{1}{1+u} + C = \log|\frac{x e^x}{1+x e^x}| + \frac{1}{1+x e^x} + C$.
જ્યારે $x \rightarrow \infty$,ત્યારે $\frac{x e^x}{1+x e^x} \rightarrow 1$,તેથી $\log(1) = 0$ અને $\frac{1}{1+x e^x} \rightarrow 0$.
આમ,$\lim_{x \rightarrow \infty} I(x) = 0 + 0 + C = 0 \implies C = 0$.
$I(1) = \log(\frac{e}{1+e}) + \frac{1}{1+e} = \log(e) - \log(1+e) + \frac{1}{1+e} = 1 - \log(1+e) + \frac{1}{1+e} = \frac{1+e+1}{1+e} - \log(1+e) = \frac{e+2}{e+1} - \log_e(e+1)$.
280
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $x+2y+3z-4=0=2x+y-z+5$ રેખા ધરાવતા અને $\vec{r}=(\hat{i}-\hat{j})+\lambda(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+\mu(\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k})$ સમતલને લંબ સમતલનું સમીકરણ $ax+by+cz=4$ હોય,તો $(a-b+c)$ ની કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$24$
C
$22$
D
$18$

Solution

(C) રેખા બે સમતલો $P_1: x+2y+3z-4=0$ અને $P_2: 2x+y-z+5=0$ ના છેદથી બને છે. રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ છે,જ્યાં $\vec{n}_1 = \hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = 2\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$.
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 2 & 1 & -1 \end{vmatrix} = -5\hat{i}+7\hat{j}-3\hat{k}$.
બીજું સમતલ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda\vec{u} + \mu\vec{w}$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $\vec{u} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{w} = \hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$. આ સમતલનો અભિલંબ $\vec{n}_3 = \vec{u} \times \vec{w} = 5\hat{i}-2\hat{j}-3\hat{k}$.
માગેલ સમતલ રેખાને સમાવે છે અને બીજા સમતલને લંબ છે,તેથી તેનો અભિલંબ $\vec{N} = \vec{v} \times \vec{n}_3 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & 7 & -3 \\ 5 & -2 & -3 \end{vmatrix} = -27\hat{i}-30\hat{j}-25\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $27x+30y+25z=4$ મળે છે. તેથી $a=27, b=30, c=25$. આમ,$a-b+c = 27-30+25 = 22$.
281
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P=\left[\begin{array}{cc}\frac{\sqrt{3}}{2} & \frac{1}{2} \\ -\frac{1}{2} & \frac{\sqrt{3}}{2}\end{array}\right]$,$A=\left[\begin{array}{ll}1 & 1 \\ 0 & 1\end{array}\right]$ અને $Q=PAP^{T}$ છે. જો $P^{T}Q^{2007}P=\left[\begin{array}{ll} a & b \\ c & d \end{array}\right]$ હોય,તો $2a+b-3c-4d$ ની કિંમત શોધો.
A
$2007$
B
$2005$
C
$2006$
D
$2004$

Solution

(B) આપેલ છે કે $Q = PAP^{T}$.
આપણે $P^{T}Q^{2007}P$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$Q = PAP^{T}$ હોવાથી,$Q^{2007} = (PAP^{T})(PAP^{T})\dots(PAP^{T})$ ($2007$ વખત).
$Q^{2007} = PA(P^{T}P)A(P^{T}P)A\dots A P^{T}$.
$P$ એ ઓર્થોગોનલ શ્રેણિક હોવાથી,$P^{T}P = I$ થાય.
તેથી,$Q^{2007} = PA^{2007}P^{T}$.
આ કિંમત પદમાં મૂકતા,$P^{T}(PA^{2007}P^{T})P = (P^{T}P)A^{2007}(P^{T}P) = I \cdot A^{2007} \cdot I = A^{2007}$ મળે.
$A = \left[\begin{array}{ll}1 & 1 \\ 0 & 1\end{array}\right]$ માટે,$A^{n} = \left[\begin{array}{ll}1 & n \\ 0 & 1\end{array}\right]$ થાય.
તેથી,$A^{2007} = \left[\begin{array}{cc}1 & 2007 \\ 0 & 1\end{array}\right] = \left[\begin{array}{ll} a & b \\ c & d \end{array}\right]$.
આથી $a=1, b=2007, c=0, d=1$ મળે.
હવે $2a+b-3c-4d = 2(1) + 2007 - 3(0) - 4(1) = 2 + 2007 - 4 = 2005$.
282
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
એક બોલ્ટ ફેક્ટરીમાં,મશીનો $A, B$ અને $C$ અનુક્રમે કુલ બોલ્ટના $20 \%$,$30 \%$ અને $50 \%$ ઉત્પાદન કરે છે. તેમના ઉત્પાદનમાંથી અનુક્રમે $3 \%$,$4 \%$ અને $2 \%$ બોલ્ટ ખામીયુક્ત છે. ઉત્પાદનમાંથી એક બોલ્ટ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. જો પસંદ કરેલ બોલ્ટ ખામીયુક્ત જણાય,તો તે મશીન $C$ દ્વારા ઉત્પાદિત હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{2}{7}$
B
$\frac{9}{28}$
C
$\frac{5}{14}$
D
$\frac{3}{7}$

Solution

(C) ધારો કે $E_1, E_2, E_3$ એ ઘટનાઓ છે કે બોલ્ટ અનુક્રમે મશીન $A, B$ અને $C$ દ્વારા ઉત્પાદિત થાય છે,અને $D$ એ ઘટના છે કે બોલ્ટ ખામીયુક્ત છે.
આપેલ સંભાવનાઓ:
$P(E_1) = 0.20 = \frac{20}{100}$,$P(E_2) = 0.30 = \frac{30}{100}$,$P(E_3) = 0.50 = \frac{50}{100}$
ખામીયુક્ત બોલ્ટની શરતી સંભાવનાઓ:
$P(D|E_1) = \frac{3}{100}$,$P(D|E_2) = \frac{4}{100}$,$P(D|E_3) = \frac{2}{100}$
બેયઝના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને,ખામીયુક્ત બોલ્ટ મશીન $C$ દ્વારા ઉત્પાદિત હોવાની સંભાવના:
$P(E_3|D) = \frac{P(E_3) \times P(D|E_3)}{P(E_1) \times P(D|E_1) + P(E_2) \times P(D|E_2) + P(E_3) \times P(D|E_3)}$
$P(E_3|D) = \frac{\frac{50}{100} \times \frac{2}{100}}{\frac{20}{100} \times \frac{3}{100} + \frac{30}{100} \times \frac{4}{100} + \frac{50}{100} \times \frac{2}{100}}$
$P(E_3|D) = \frac{100}{60 + 120 + 100} = \frac{100}{280} = \frac{10}{28} = \frac{5}{14}$
283
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f(x) = \frac{\sin x + \cos x - \sqrt{2}}{\sin x - \cos x}$,$x \in [0, \pi] - \{\frac{\pi}{4}\}$. તો $f(\frac{7\pi}{12}) f''(\frac{7\pi}{12})$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-2}{3}$
B
$\frac{2}{9}$
C
$-\frac{1}{3\sqrt{3}}$
D
$\frac{-2}{3\sqrt{3}}$

Solution

(B) આપેલ છે $f(x) = \frac{\sin x + \cos x - \sqrt{2}}{\sin x - \cos x}$.
અંશ અને છેદને $\sqrt{2}$ વડે ભાગતા,$f(x) = \frac{\frac{1}{\sqrt{2}}\sin x + \frac{1}{\sqrt{2}}\cos x - 1}{\frac{1}{\sqrt{2}}\sin x - \frac{1}{\sqrt{2}}\cos x} = \frac{\sin(x + \frac{\pi}{4}) - 1}{\sin(x - \frac{\pi}{4})}$.
$\sin \theta - 1 = -2 \sin^2(\frac{\pi}{4} - \frac{\theta}{2})$ અને $\sin \theta = 2 \sin(\frac{\theta}{2}) \cos(\frac{\theta}{2})$ નો ઉપયોગ કરીને,$f(x) = \tan(\frac{\pi}{8} - \frac{x}{2})$ મળે.
તેથી,$f(x) = -\tan(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8})$.
$f'(x) = -\frac{1}{2} \sec^2(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8})$.
$f''(x) = -\frac{1}{2} \cdot 2 \sec(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8}) \cdot \sec(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8}) \tan(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8}) \cdot \frac{1}{2} = -\frac{1}{2} \sec^2(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8}) \tan(\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8})$.
$x = \frac{7\pi}{12}$ માટે,$\frac{x}{2} - \frac{\pi}{8} = \frac{7\pi}{24} - \frac{3\pi}{24} = \frac{4\pi}{24} = \frac{\pi}{6}$.
$f(\frac{7\pi}{12}) = -\tan(\frac{\pi}{6}) = -\frac{1}{\sqrt{3}}$.
$f''(\frac{7\pi}{12}) = -\frac{1}{2} \sec^2(\frac{\pi}{6}) \tan(\frac{\pi}{6}) = -\frac{1}{2} \cdot (\frac{2}{\sqrt{3}})^2 \cdot \frac{1}{\sqrt{3}} = -\frac{1}{2} \cdot \frac{4}{3} \cdot \frac{1}{\sqrt{3}} = -\frac{2}{3\sqrt{3}}$.
તેથી,$f(\frac{7\pi}{12}) f''(\frac{7\pi}{12}) = (-\frac{1}{\sqrt{3}}) \cdot (-\frac{2}{3\sqrt{3}}) = \frac{2}{3 \cdot 3} = \frac{2}{9}$.
284
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\alpha \hat{i} + 10 \hat{j} + 13 \hat{k}$,$6 \hat{i} + 11 \hat{j} + 11 \hat{k}$,અને $\frac{9}{2} \hat{i} + \beta \hat{j} - 8 \hat{k}$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓ સમરેખ હોય,તો $(19 \alpha - 6 \beta)^2$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$36$
B
$16$
C
$25$
D
$49$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(\alpha, 10, 13)$,$B(6, 11, 11)$,અને $C(\frac{9}{2}, \beta, -8)$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોવાથી,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ.
$\vec{AB} = (6 - \alpha) \hat{i} + (11 - 10) \hat{j} + (11 - 13) \hat{k} = (6 - \alpha) \hat{i} + 1 \hat{j} - 2 \hat{k}$.
$\vec{BC} = (\frac{9}{2} - 6) \hat{i} + (\beta - 11) \hat{j} + (-8 - 11) \hat{k} = -\frac{3}{2} \hat{i} + (\beta - 11) \hat{j} - 19 \hat{k}$.
$\vec{AB} = k \vec{BC}$ હોવાથી:
$\frac{6 - \alpha}{-3/2} = \frac{1}{\beta - 11} = \frac{-2}{-19} = \frac{2}{19}$.
$\frac{1}{\beta - 11} = \frac{2}{19}$ પરથી,$2(\beta - 11) = 19 \implies 2\beta - 22 = 19 \implies 2\beta = 41$.
$\frac{6 - \alpha}{-3/2} = \frac{2}{19}$ પરથી,$6 - \alpha = \frac{2}{19} \times (-\frac{3}{2}) = -\frac{3}{19} \implies \alpha = 6 + \frac{3}{19} = \frac{117}{19}$.
હવે,$(19 \alpha - 6 \beta)^2 = (19 \times \frac{117}{19} - 3 \times 2\beta)^2 = (117 - 3 \times 41)^2 = (117 - 123)^2 = (-6)^2 = 36$.
285
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & -1 \\ 0 & -1 & 2 \end{bmatrix}$. જો $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A)))| = (16)^n$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$9$
C
$12$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & -1 \\ 0 & -1 & 2 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરો:
$|A| = 2(4 - 1) - 1(2 - 0) + 0 = 2(3) - 2 = 4$.
$A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક હોવાથી,કોઈપણ શ્રેણિક $M$ માટે,$|\operatorname{adj}(M)| = |M|^{3-1} = |M|^2$ થાય.
તેથી,$|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A)))| = |2A|^{(3-1)^3} = |2A|^{2^3} = |2A|^8$.
$n \times n$ શ્રેણિક માટે $|kA| = k^n|A|$ હોવાથી,$|2A| = 2^3|A| = 8 \times 4 = 32 = 2^5$.
આ કિંમતને સમીકરણમાં મૂકતા:
$|2A|^8 = (2^5)^8 = 2^{40}$.
આપણને આપેલ છે કે આ $(16)^n = (2^4)^n = 2^{4n}$ ની બરાબર છે.
ઘાતાંકોને સરખાવતા: $4n = 40 \Rightarrow n = 10$.
286
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
રેખાઓ $\frac{x-4}{4}=\frac{y+2}{5}=\frac{z+3}{3}$ અને $\frac{x-1}{3}=\frac{y-3}{4}=\frac{z-4}{2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$3 \sqrt{6}$
B
$6 \sqrt{3}$
C
$6 \sqrt{2}$
D
$2 \sqrt{6}$

Solution

(A) બે રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{n}_1$ અને $\vec{r} = \vec{b} + \mu \vec{n}_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $S_d$ શોધવાનું સૂત્ર:
$S_d = \left| \frac{(\vec{b} - \vec{a}) \cdot (\vec{n}_1 \times \vec{n}_2)}{|\vec{n}_1 \times \vec{n}_2|} \right|$
આપેલ સમીકરણો પરથી:
$\vec{a} = (4, -2, -3)$,$\vec{b} = (1, 3, 4)$
$\vec{n}_1 = (4, 5, 3)$,$\vec{n}_2 = (3, 4, 2)$
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ શોધો:
$\vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 5 & 3 \\ 3 & 4 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(10-12) - \hat{j}(8-9) + \hat{k}(16-15) = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k} = (-2, 1, 1)$
તેનું માન $|\vec{n}_1 \times \vec{n}_2| = \sqrt{(-2)^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4+1+1} = \sqrt{6}$
હવે,$\vec{b} - \vec{a} = (1-4, 3-(-2), 4-(-3)) = (-3, 5, 7)$
અદિશ ગુણાકાર $(\vec{b} - \vec{a}) \cdot (\vec{n}_1 \times \vec{n}_2) = (-3, 5, 7) \cdot (-2, 1, 1) = 6 + 5 + 7 = 18$
તેથી,$S_d = \left| \frac{18}{\sqrt{6}} \right| = \frac{18}{\sqrt{6}} \times \frac{\sqrt{6}}{\sqrt{6}} = \frac{18\sqrt{6}}{6} = 3\sqrt{6}$
287
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
પ્રદેશ $\{(x, y): x^2 \leq y \leq 8-x^2, y \leq 7\}$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$21$
B
$18$
C
$24$
D
$20$

Solution

(D) આ પ્રદેશ $y = x^2$,$y = 8 - x^2$,અને $y = 7$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
પ્રથમ,છેદબિંદુઓ શોધો:
$x^2 = 8 - x^2 \implies 2x^2 = 8 \implies x^2 = 4 \implies x = \pm 2$.
$x = \pm 2$ પર,$y = 4$ મળે છે.
વળી,$x^2 = 7 \implies x = \pm \sqrt{7}$ અને $8 - x^2 = 7 \implies x^2 = 1 \implies x = \pm 1$.
આ પ્રદેશ $y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત છે. ક્ષેત્રફળ $= 2 \times \int_{0}^{\sqrt{7}} (\text{ઉપરનો વક્ર} - \text{નીચેનો વક્ર}) dx$.
ચોક્કસ રીતે,ઉપરની સીમા $x \in [0, 1]$ માટે $y = 7$ અને $x \in [1, 2]$ માટે $y = 8 - x^2$ છે. નીચેની સીમા $x \in [0, 2]$ માટે $y = x^2$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= 2 \left[ \int_{0}^{1} (7 - x^2) dx + \int_{1}^{2} (8 - 2x^2) dx \right]$
$= 2 \left[ (7x - \frac{x^3}{3})_{0}^{1} + (8x - \frac{2x^3}{3})_{1}^{2} \right]$
$= 2 \left[ (7 - \frac{1}{3}) + ((16 - \frac{16}{3}) - (8 - \frac{2}{3})) \right]$
$= 2 \left[ \frac{20}{3} + (\frac{32}{3} - \frac{22}{3}) \right] = 2 \left[ \frac{20}{3} + \frac{10}{3} \right] = 2 \left[ \frac{30}{3} \right] = 20$.
Solution diagram
288
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq t$ દર્શાવે છે. તો $\frac{2}{\pi} \int_{\pi/6}^{5\pi/6} (8[\operatorname{cosec} x] - 5[\cot x]) \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$14$
C
$16$
D
$18$

Solution

(B) ધારો કે $I = \frac{2}{\pi} \int_{\pi/6}^{5\pi/6} (8[\operatorname{cosec} x] - 5[\cot x]) \, dx$.
પ્રથમ,$I_1 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [\operatorname{cosec} x] \, dx$ ધ્યાનમાં લો.
અંતરાલ $[\pi/6, 5\pi/6]$ માં,$\operatorname{cosec} x \in [1, 2]$. ખાસ કરીને,$x \in [\pi/6, 5\pi/6]$ માટે $[\operatorname{cosec} x] = 1$ થાય છે.
તેથી,$I_1 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} 1 \, dx = \frac{5\pi}{6} - \frac{\pi}{6} = \frac{4\pi}{6} = \frac{2\pi}{3}$.
હવે,$I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [\cot x] \, dx$ ધ્યાનમાં લો.
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) \, dx = \int_a^b f(a+b-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,$I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [\cot(\pi-x)] \, dx = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [-\cot x] \, dx$ મળે.
$I_2$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $2I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} ([\cot x] + [-\cot x]) \, dx$.
ગુણધર્મ $[t] + [-t] = -1$ (જો $t \notin \mathbb{Z}$) નો ઉપયોગ કરતા,$[\cot x] + [-\cot x] = -1$ મળે છે.
$2I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} (-1) \, dx = -(\frac{5\pi}{6} - \frac{\pi}{6}) = -\frac{2\pi}{3}$.
તેથી,$I_2 = -\frac{\pi}{3}$.
કિંમતો મૂકતા: $I = \frac{2}{\pi} (8 \cdot I_1 - 5 \cdot I_2) = \frac{2}{\pi} (8 \cdot \frac{2\pi}{3} - 5 \cdot (-\frac{\pi}{3})) = \frac{2}{\pi} (\frac{16\pi}{3} + \frac{5\pi}{3}) = \frac{2}{\pi} (\frac{21\pi}{3}) = 14$.
289
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\vec{a}=6 \hat{i}+9 \hat{j}+12 \hat{k}$,$\vec{b}=\alpha \hat{i}+11 \hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\vec{c}$ એવા સદિશો છે કે જેથી $\vec{a} \times \vec{c}=\vec{a} \times \vec{b}$ થાય. જો $\vec{a} \cdot \vec{c}=-12$ અને $\vec{c} \cdot (\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})=5$ હોય,તો $\vec{c} \cdot (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$10$
B
$11$
C
$12$
D
$13$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{c} = \vec{a} \times \vec{b}$,તેથી $\vec{a} \times (\vec{c} - \vec{b}) = \vec{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $(\vec{c} - \vec{b})$ એ $\vec{a}$ ને સમાંતર છે.
તેથી,$\vec{c} - \vec{b} = k \vec{a}$ કોઈ અદિશ $k$ માટે,અથવા $\vec{c} = \vec{b} + k \vec{a}$.
$\vec{c} = (\alpha + 6k) \hat{i} + (11 + 9k) \hat{j} + (-2 + 12k) \hat{k}$ ને $\vec{a} \cdot \vec{c} = -12$ માં મૂકતા:
$6(\alpha + 6k) + 9(11 + 9k) + 12(-2 + 12k) = -12$.
$6\alpha + 36k + 99 + 81k - 24 + 144k = -12 \Rightarrow 6\alpha + 261k = -87$.
$\vec{c} \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = 5$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\alpha + 6k) - 2(11 + 9k) + (-2 + 12k) = 5$.
$\alpha + 6k - 22 - 18k - 2 + 12k = 5 \Rightarrow \alpha = 29$.
$\alpha = 29$ ને $6(29) + 261k = -87$ માં મૂકતા:
$174 + 261k = -87 \Rightarrow 261k = -261 \Rightarrow k = -1$.
તેથી,$\vec{c} = \vec{b} - \vec{a} = (29-6)\hat{i} + (11-9)\hat{j} + (-2-12)\hat{k} = 23\hat{i} + 2\hat{j} - 14\hat{k}$.
અંતે,$\vec{c} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 23 + 2 - 14 = 11$.
290
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
જો $a_n$ એ શ્રેણી $a_n = \frac{n^3}{n^4+147}$,$n = 1, 2, 3, \ldots$ નું સૌથી મોટું પદ હોય,તો $n$ ની કિંમત $..........$ થાય.
A
$4$
B
$5$
C
$3$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = \frac{x^3}{x^4+147}$.
મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે વિકલન $f'(x)$ ગણીએ:
$f'(x) = \frac{(x^4+147)(3x^2) - (x^3)(4x^3)}{(x^4+147)^2}$
$f'(x) = \frac{3x^6 + 441x^2 - 4x^6}{(x^4+147)^2} = \frac{441x^2 - x^6}{(x^4+147)^2} = \frac{x^2(441 - x^4)}{(x^4+147)^2}$.
$f'(x) = 0$ લેતા,આપણને $x^2 = 0$ અથવા $x^4 = 441$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $x^2 = 21$ (કારણ કે $x > 0$),તેથી $x = \sqrt{21} \approx 4.58$.
જેમ કે $f(x)$ એ $x < \sqrt{21}$ માટે વધતું વિધેય છે અને $x > \sqrt{21}$ માટે ઘટતું વિધેય છે,તેથી શ્રેણી $a_n$ નું મહત્તમ પદ $\sqrt{21}$ ની નજીકની $n$ ની કિંમત પર મળશે.
આપણે $a_4$ અને $a_5$ ની સરખામણી કરીએ:
$a_4 = \frac{4^3}{4^4+147} = \frac{64}{256+147} = \frac{64}{403} \approx 0.1588$.
$a_5 = \frac{5^3}{5^4+147} = \frac{125}{625+147} = \frac{125}{772} \approx 0.1619$.
$a_5 > a_4$ હોવાથી,સૌથી મોટું પદ $n = 5$ પર મળે છે.
Solution diagram
291
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \{0, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10\}$ અને $R$ એ $A$ પર વ્યાખ્યાયિત સંબંધ છે,જેથી $R = \{(x, y) \in A \times A : x - y \text{ એ એકી ધન પૂર્ણાંક છે અથવા } x - y = 2\}$. સંબંધ $R$ ને સંમિત સંબંધ બનાવવા માટે તેમાં ઉમેરવા પડતા ઘટકોની ન્યૂનતમ સંખ્યા $...........$ છે.
A
$18$
B
$19$
C
$17$
D
$16$

Solution

(B) ગણ $A = \{0, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10\}$ છે. એકી સંખ્યાઓ $3$ છે $(\{3, 7, 9\})$ અને બેકી સંખ્યાઓ $5$ છે $(\{0, 4, 6, 8, 10\})$.
સંબંધ $R$ માં એવી જોડીઓ $(x, y)$ છે કે જ્યાં $x - y$ એકી ધન પૂર્ણાંક હોય અથવા $x - y = 2$ હોય.
$1$. $x - y$ એકી ધન પૂર્ણાંક હોય તેવી જોડીઓ: $x - y$ એકી હોવાથી એક સંખ્યા એકી અને બીજી બેકી હોવી જોઈએ. આવી $3 \times 5 = 15$ જોડીઓ છે જ્યાં $x > y$ છે.
$2$. $x - y = 2$ હોય તેવી જોડીઓ: આ જોડીઓ $(6, 4), (8, 6), (10, 8), (9, 7)$ છે. આવી $4$ જોડીઓ છે જ્યાં $x > y$ છે.
$R$ માં $x > y$ હોય તેવી કુલ જોડીઓ $15 + 4 = 19$ છે.
$R$ સંમિત બને તે માટે,જો $(x, y) \in R$ હોય,તો $(y, x)$ પણ $R$ માં હોવું જોઈએ. હાલમાં તમામ $19$ જોડીઓ $x > y$ શરતનું પાલન કરે છે,તેથી તેમની સંમિત જોડીઓ $(y, x)$ જ્યાં $y < x$ છે,તે હાલમાં $R$ માં નથી.
તેથી,$R$ ને સંમિત બનાવવા માટે આપણે $19$ ઘટકો ઉમેરવા પડશે.
292
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો વિકલ સમીકરણ $(y-2 \ln x) dx + (x \ln x^2) dy = 0, x > 1$ નો ઉકેલ વક્ર બિંદુઓ $(e, \frac{4}{3})$ અને $(e^4, \alpha)$ માંથી પસાર થતો હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત $................$ થાય.
A
$2$
B
$3$
C
$1$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(y-2 \ln x) dx + (2x \ln x) dy = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,$(2x \ln x) dy = (2 \ln x - y) dx$ મળે.
$dx$ અને $(2x \ln x)$ વડે ભાગતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{1}{x} - \frac{y}{2x \ln x}$ મળે.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \frac{1}{2x \ln x}$ અને $Q(x) = \frac{1}{x}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) $e^{\int P(x) dx} = e^{\int \frac{1}{2x \ln x} dx}$ છે.
ધારો કે $\ln x = t$,તો $\frac{1}{x} dx = dt$. તેથી,$I$.$F$. $= e^{\frac{1}{2} \int \frac{1}{t} dt} = e^{\frac{1}{2} \ln t} = \sqrt{t} = \sqrt{\ln x}$.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot \text{I.F.} = \int Q(x) \cdot \text{I.F.} dx + C$ છે.
$y \sqrt{\ln x} = \int \frac{\sqrt{\ln x}}{x} dx$.
ધારો કે $\ln x = u^2$,તો $\frac{1}{x} dx = 2u du$. સંકલન $\int u \cdot 2u du = 2 \int u^2 du = \frac{2}{3} u^3 + C = \frac{2}{3} (\ln x)^{3/2} + C$ બને છે.
બિંદુ $(e, \frac{4}{3})$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{4}{3} \sqrt{\ln e} = \frac{2}{3} (\ln e)^{3/2} + C \Rightarrow \frac{4}{3} = \frac{2}{3} + C \Rightarrow C = \frac{2}{3}$.
તેથી,$y \sqrt{\ln x} = \frac{2}{3} (\ln x)^{3/2} + \frac{2}{3}$.
બિંદુ $(e^4, \alpha)$ માટે,$\alpha \sqrt{\ln e^4} = \frac{2}{3} (\ln e^4)^{3/2} + \frac{2}{3}$.
$\alpha \sqrt{4} = \frac{2}{3} (4)^{3/2} + \frac{2}{3} \Rightarrow 2\alpha = \frac{2}{3} \cdot 8 + \frac{2}{3} = \frac{16+2}{3} = 6$.
તેથી,$\alpha = 3$.
293
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\lambda_1, \lambda_2$ એ $\lambda$ ની એવી કિંમતો છે જેના માટે બિંદુઓ $\left(\frac{5}{2}, 1, \lambda\right)$ અને $(-2, 0, 1)$ સમતલ $2x + 3y - 6z + 7 = 0$ થી સમાન અંતરે છે. જો $\lambda_1 > \lambda_2$ હોય,તો બિંદુ $(\lambda_1 - \lambda_2, \lambda_2, \lambda_1)$ નું રેખા $\frac{x - 5}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z + 7}{2}$ થી અંતર કેટલું થાય?
A
$10$
B
$9$
C
$12$
D
$13$

Solution

(B) બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d = \frac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
બિંદુ $\left(\frac{5}{2}, 1, \lambda\right)$ અને સમતલ $2x + 3y - 6z + 7 = 0$ માટે:
$d_1 = \frac{|2(\frac{5}{2}) + 3(1) - 6(\lambda) + 7|}{\sqrt{2^2 + 3^2 + (-6)^2}} = \frac{|5 + 3 - 6\lambda + 7|}{\sqrt{4 + 9 + 36}} = \frac{|15 - 6\lambda|}{7}$.
બિંદુ $(-2, 0, 1)$ અને સમતલ $2x + 3y - 6z + 7 = 0$ માટે:
$d_2 = \frac{|2(-2) + 3(0) - 6(1) + 7|}{\sqrt{4 + 9 + 36}} = \frac{|-4 - 6 + 7|}{7} = \frac{|-3|}{7} = \frac{3}{7}$.
$d_1 = d_2$ હોવાથી,$\frac{|15 - 6\lambda|}{7} = \frac{3}{7}$,એટલે કે $|15 - 6\lambda| = 3$.
આના બે કિસ્સા મળે:
$15 - 6\lambda = 3 \Rightarrow 6\lambda = 12 \Rightarrow \lambda = 2$.
$15 - 6\lambda = -3 \Rightarrow 6\lambda = 18 \Rightarrow \lambda = 3$.
$\lambda_1 > \lambda_2$ હોવાથી,$\lambda_1 = 3$ અને $\lambda_2 = 2$.
બિંદુ $(\lambda_1 - \lambda_2, \lambda_2, \lambda_1) = (3 - 2, 2, 3) = (1, 2, 3)$ થાય.
બિંદુ $P(1, 2, 3)$ નું રેખા $\frac{x - 5}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z + 7}{2}$ થી અંતર $d = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ છે,જ્યાં $A(5, 1, -7)$ રેખા પરનું બિંદુ છે અને $\vec{v} = (1, 2, 2)$ દિશા સદિશ છે.
$\vec{AP} = (1 - 5, 2 - 1, 3 - (-7)) = (-4, 1, 10)$.
$\vec{AP} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -4 & 1 & 10 \\ 1 & 2 & 2 \end{vmatrix} = -18\hat{i} + 18\hat{j} - 9\hat{k}$.
$|\vec{AP} \times \vec{v}| = \sqrt{(-18)^2 + 18^2 + (-9)^2} = 27$.
$|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = 3$.
$d = \frac{27}{3} = 9$.
Solution diagram
294
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P$ એ રેખા $\frac{x-1}{1}=\frac{y-2}{-3}=\frac{z+5}{7}$ અને બિંદુ $(2,4,-3)$ માંથી પસાર થતું સમતલ છે. જો બિંદુ $(-1,3,4)$ નું સમતલ $P$ માં પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$11$
C
$9$
D
$10$

Solution

(D) રેખા બિંદુ $A(1, 2, -5)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા સદિશ $\vec{v} = \langle 1, -3, 7 \rangle$ છે. સમતલ બિંદુ $B(2, 4, -3)$ માંથી પણ પસાર થાય છે.
સદિશ $\vec{AB} = \langle 2-1, 4-2, -3-(-5) \rangle = \langle 1, 2, 2 \rangle$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{v} \times \vec{AB} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -3 & 7 \\ 1 & 2 & 2 \end{vmatrix} = -20\hat{i} + 5\hat{j} + 5\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \langle 4, -1, -1 \rangle$ લઈ શકીએ.
સમતલનું સમીકરણ $4(x-1) - 1(y-2) - 1(z+5) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4x - y - z = 7$ થાય છે.
ધારો કે બિંદુ $Q(-1, 3, 4)$ છે. પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ માટે,$\frac{\alpha+1}{4} = \frac{\beta-3}{-1} = \frac{\gamma-4}{-1} = -2 \frac{4(-1)-3-4-7}{16+1+1} = -2 \frac{-18}{18} = 2$.
તેથી,$\alpha+1 = 8 \implies \alpha = 7$,$\beta-3 = -2 \implies \beta = 1$,$\gamma-4 = -2 \implies \gamma = 2$.
$\alpha+\beta+\gamma = 7+1+2 = 10$.
Solution diagram
295
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S$ એ $\theta \in [-\pi, \pi]$ ના તમામ મૂલ્યોનો સમૂહ છે જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ
$x + y + \sqrt{3} z = 0$
$-x + (\tan \theta) y + \sqrt{7} z = 0$
$x + y + (\tan \theta) z = 0$
નો શૂન્યેતર ઉકેલ મળે છે. તો $\frac{120}{\pi} \sum_{\theta \in S} \theta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$40$
B
$10$
C
$20$
D
$30$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ માટે શૂન્યેતર ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $D = 0$.
$\begin{vmatrix} 1 & 1 & \sqrt{3} \\ -1 & \tan \theta & \sqrt{7} \\ 1 & 1 & \tan \theta \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(\tan^2 \theta - \sqrt{7}) - 1(-\tan \theta - \sqrt{7}) + \sqrt{3}(-1 - \tan \theta) = 0$
$\tan^2 \theta - \sqrt{7} + \tan \theta + \sqrt{7} - \sqrt{3} - \sqrt{3} \tan \theta = 0$
$\tan^2 \theta + (1 - \sqrt{3}) \tan \theta - \sqrt{3} = 0$
$(\tan \theta - \sqrt{3})(\tan \theta + 1) = 0$
આમ,$\tan \theta = \sqrt{3}$ અથવા $\tan \theta = -1$.
$\tan \theta = \sqrt{3}$ અને $\theta \in [-\pi, \pi]$ માટે,$\theta = \frac{\pi}{3}, -\frac{2\pi}{3}$.
$\tan \theta = -1$ અને $\theta \in [-\pi, \pi]$ માટે,$\theta = \frac{3\pi}{4}, -\frac{\pi}{4}$.
$S$ માંના તમામ મૂલ્યોનો સરવાળો $\sum_{\theta \in S} \theta = \frac{\pi}{3} - \frac{2\pi}{3} + \frac{3\pi}{4} - \frac{\pi}{4} = -\frac{\pi}{3} + \frac{2\pi}{4} = -\frac{\pi}{3} + \frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$\frac{120}{\pi} \sum_{\theta \in S} \theta = \frac{120}{\pi} \times \frac{\pi}{6} = 20$.
296
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો યાદચ્છિક ચલ $X$ ની કિંમત $x$ લેવાની સંભાવના $P(X = x) = k(x + 1)3^{-x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $x = 0, 1, 2, 3, \ldots$ અને $k$ અચળાંક છે,તો $P(X \geq 2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{7}{27}$
B
$\frac{11}{18}$
C
$\frac{7}{18}$
D
$\frac{20}{27}$

Solution

(A) બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ: $\sum_{x=0}^{\infty} P(X = x) = 1$.
$k \sum_{x=0}^{\infty} (x + 1)3^{-x} = 1$.
ધારો કે $S = 1 + 2(3^{-1}) + 3(3^{-2}) + 4(3^{-3}) + \ldots = \sum_{x=0}^{\infty} (x + 1)3^{-x}$.
આ એક અંકગણિત-ભૌમિતિક શ્રેણી છે.
$S = 1 + \frac{2}{3} + \frac{3}{9} + \frac{4}{27} + \ldots$
$\frac{1}{3}S = \frac{1}{3} + \frac{2}{9} + \frac{3}{27} + \ldots$
બંનેની બાદબાકી કરતા: $S - \frac{1}{3}S = 1 + \frac{1}{3} + \frac{1}{9} + \frac{1}{27} + \ldots$
$\frac{2}{3}S = \frac{1}{1 - 1/3} = \frac{1}{2/3} = \frac{3}{2}$.
$S = \frac{3}{2} \times \frac{3}{2} = \frac{9}{4}$.
$kS = 1$ હોવાથી,$k = \frac{4}{9}$.
આપણે $P(X \geq 2) = 1 - P(X = 0) - P(X = 1)$ શોધવાનું છે.
$P(X = 0) = k(0 + 1)3^0 = k = \frac{4}{9}$.
$P(X = 1) = k(1 + 1)3^{-1} = 2k \times \frac{1}{3} = \frac{2}{3} \times \frac{4}{9} = \frac{8}{27}$.
$P(X \geq 2) = 1 - (\frac{4}{9} + \frac{8}{27}) = 1 - (\frac{12 + 8}{27}) = 1 - \frac{20}{27} = \frac{7}{27}$.
297
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સંકલન $\int\left(\left(\frac{x}{2}\right)^x+\left(\frac{2}{x}\right)^x\right) \log _2 x \, dx$ બરાબર શું થાય?
A
$\left(\frac{x}{2}\right)^x+\left(\frac{2}{x}\right)^x+C$
B
$\left(\frac{x}{2}\right)^x-\left(\frac{2}{x}\right)^x+C$
C
$\left(\frac{x}{2}\right)^x \log _2\left(\frac{x}{2}\right)+C$
D
$\left(\frac{x}{2}\right)^x \log _2\left(\frac{2}{x}\right)+C$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \left( \left(\frac{x}{2}\right)^x + \left(\frac{2}{x}\right)^x \right) \log_2 x \, dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\log_2 x = \frac{\ln x}{\ln 2}$.
ધારો કે $f(x) = \left(\frac{x}{2}\right)^x$. તો $\ln f(x) = x \ln \left(\frac{x}{2}\right) = x(\ln x - \ln 2)$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{f(x)} f'(x) = 1 \cdot (\ln x - \ln 2) + x \cdot \frac{1}{x} = \ln x - \ln 2 + 1$.
તેથી $f'(x) = \left(\frac{x}{2}\right)^x (\ln x - \ln 2 + 1)$.
આ સંકલનનો ઉકેલ $\left(\frac{x}{2}\right)^x + C$ મળે છે.
298
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
શિરોબિંદુઓ $A(2, 1, 1)$,$B(1, 2, 5)$,$C(-2, -3, 5)$ અને $D(1, -6, -7)$ ધરાવતા ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$48$
B
$8 \sqrt{38}$
C
$54$
D
$9 \sqrt{38}$

Solution

(B) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}|$.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AC}$ અને $\overrightarrow{BD}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AC} = C - A = (-2-2, -3-1, 5-1) = (-4, -4, 4) = -4\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$.
$\overrightarrow{BD} = D - B = (1-1, -6-2, -7-5) = (0, -8, -12) = 0\hat{i} - 8\hat{j} - 12\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -4 & -4 & 4 \\ 0 & -8 & -12 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-4)(-12) - (4)(-8)) - \hat{j}((-4)(-12) - (4)(0)) + \hat{k}((-4)(-8) - (-4)(0))$
$= \hat{i}(48 + 32) - \hat{j}(48 - 0) + \hat{k}(32 - 0)$
$= 80\hat{i} - 48\hat{j} + 32\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધો:
$|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \sqrt{80^2 + (-48)^2 + 32^2} = \sqrt{6400 + 2304 + 1024} = \sqrt{9728}$.
$\sqrt{9728} = \sqrt{256 \times 38} = 16\sqrt{38}$.
અંતે,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \frac{1}{2} \times 16\sqrt{38} = 8\sqrt{38}$ થાય.
Solution diagram
299
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$a, b \in \mathbb{Z}$ અને $|a - b| \leq 10$ માટે,સમતલ $P: ax + y - z = b$ અને રેખા $l: x - 1 = \frac{-y}{1} = z + 1$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$ છે. જો બિંદુ $(6, -6, 4)$ નું સમતલ $P$ થી અંતર $3\sqrt{6}$ હોય,તો $a^4 + b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$25$
B
$85$
C
$48$
D
$32$

Solution

(D) સમતલ $P: ax + y - z - b = 0$ છે. અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = a\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ છે.
રેખા $l$ ની દિશા $\vec{v} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\sin \theta = \frac{|\vec{v} \cdot \vec{n}|}{|\vec{v}| |\vec{n}|}$ થાય.
$\cos \theta = \frac{1}{3}$ હોવાથી,$\sin \theta = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ થાય.
$\frac{|a - 2|}{\sqrt{3} \sqrt{a^2 + 2}} = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ નું સાદું રૂપ આપતા $5a^2 + 12a + 4 = 0$ મળે,તેથી $a = -2$ ($a \in \mathbb{Z}$ હોવાથી).
બિંદુ $(6, -6, 4)$ થી સમતલનું અંતર $3\sqrt{6}$ છે,તેથી $\frac{|-22 - b|}{\sqrt{6}} = 3\sqrt{6}$ મળે.
$|-22 - b| = 18$ પરથી $b = -4$ અથવા $b = -40$ મળે.
$|a - b| \leq 10$ શરત મુજબ $b = -4$ યોગ્ય છે.
તેથી $a^4 + b^2 = (-2)^4 + (-4)^2 = 16 + 16 = 32$.
300
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સદિશો $\overrightarrow{u}_1 = \hat{i} + \hat{j} + a\hat{k}$,$\overrightarrow{u}_2 = \hat{i} + b\hat{j} + \hat{k}$ અને $\overrightarrow{u}_3 = c\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ સમતલીય છે. જો સદિશો $\overrightarrow{v}_1 = (a+b)\hat{i} + c\hat{j} + c\hat{k}$,$\overrightarrow{v}_2 = a\hat{i} + (b+c)\hat{j} + a\hat{k}$ અને $\overrightarrow{v}_3 = b\hat{i} + b\hat{j} + (c+a)\hat{k}$ પણ સમતલીય હોય,તો $6(a+b+c)$ ની કિંમત $..............$ થાય.
A
$0$
B
$6$
C
$12$
D
$4$

Solution

(C) સદિશો $\overrightarrow{u}_1, \overrightarrow{u}_2, \overrightarrow{u}_3$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય:
$\left[\overrightarrow{u}_1 \overrightarrow{u}_2 \overrightarrow{u}_3\right] = \left|\begin{array}{ccc} 1 & 1 & a \\ 1 & b & 1 \\ c & 1 & 1 \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $1(b-1) - 1(1-c) + a(1-bc) = 0$
$b - 1 - 1 + c + a - abc = 0 \Rightarrow abc = a + b + c - 2$ $(1)$
સદિશો $\overrightarrow{v}_1, \overrightarrow{v}_2, \overrightarrow{v}_3$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય:
$\left[\overrightarrow{v}_1 \overrightarrow{v}_2 \overrightarrow{v}_3\right] = \left|\begin{array}{ccc} a+b & c & c \\ a & b+c & a \\ b & b & c+a \end{array}\right| = 0$
$R_3 \rightarrow R_3 - (R_1 + R_2)$ લેતા:
$\left|\begin{array}{ccc} a+b & c & c \\ a & b+c & a \\ -2a & -2c & 0 \end{array}\right| = 0$
$R_3$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા: $-2a(ac - c(b+c)) + 2c(a(b+c) - ac) = 0$
$-2a(ac - bc - c^2) + 2c(ab + ac - ac) = 0$
$-2a^2c + 2abc + 2ac^2 + 2abc = 0$
$4abc - 2a^2c + 2ac^2 = 0 \Rightarrow 2abc - a^2c + ac^2 = 0$
આ સમીકરણ પરથી $abc = 0$ મળે છે.
$abc = 0$ ને $(1)$ માં મૂકતા: $0 = a + b + c - 2 \Rightarrow a + b + c = 2$
તેથી,$6(a + b + c) = 6(2) = 12$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2023?

There are 720 Mathematics questions from the JEE Main 2023 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2023 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2023 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2023 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.