JEE Main 2023 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

720 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ251350 of 720 questions

Page 6 of 8 · Gujarati

251
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
આકૃતિમાં,$\theta_1+\theta_2=\frac{\pi}{2}$ અને $\sqrt{3}(BE)=4(AB)$ છે. જો $\triangle CAB$ નું ક્ષેત્રફળ $2\sqrt{3}-3 \text{ unit}^2$ હોય,જ્યારે $\frac{\theta_2}{\theta_1}$ મહત્તમ હોય,ત્યારે $\triangle CED$ ની પરિમિતિ (unit માં) $...........$ થાય.
Question diagram
A
$5$
B
$4$
C
$6$
D
$3$

Solution

(C) ધારો કે $AB = x$. આકૃતિ પરથી,$AC = x \tan \theta_1$ અને $CD = x$. તેમજ,$BD = AC = x \tan \theta_1$ અને $DE = CD \tan \theta_2 = x \tan \theta_2$.
આપેલ છે કે $\sqrt{3}(BE) = 4(AB)$,તેથી $\sqrt{3}(BD + DE) = 4x$.
$\sqrt{3}(x \tan \theta_1 + x \tan \theta_2) = 4x \implies \sqrt{3}(\tan \theta_1 + \cot \theta_1) = 4$ (કારણ કે $\theta_1 + \theta_2 = \frac{\pi}{2}, \tan \theta_2 = \cot \theta_1$).
$\sqrt{3}(\tan \theta_1 + \frac{1}{\tan \theta_1}) = 4 \implies 3 \tan^2 \theta_1 - 4\sqrt{3} \tan \theta_1 + 3 = 0$.
$\tan \theta_1$ માટે ઉકેલતા,આપણને $\tan \theta_1 = \sqrt{3}$ અથવા $\tan \theta_1 = \frac{1}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
જો $\tan \theta_1 = \sqrt{3}$,તો $\theta_1 = \frac{\pi}{3}$ અને $\theta_2 = \frac{\pi}{6}$. તેથી $\frac{\theta_2}{\theta_1} = \frac{1}{2}$.
જો $\tan \theta_1 = \frac{1}{\sqrt{3}}$,તો $\theta_1 = \frac{\pi}{6}$ અને $\theta_2 = \frac{\pi}{3}$. તેથી $\frac{\theta_2}{\theta_1} = 2$.
જેમ કે $\frac{\theta_2}{\theta_1}$ મહત્તમ છે,આપણે $\theta_1 = \frac{\pi}{6}$ લઈએ છીએ.
$\triangle CAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AB \times AC = \frac{1}{2} \times x \times (x \tan \frac{\pi}{6}) = \frac{1}{2} x^2 \frac{1}{\sqrt{3}} = 2\sqrt{3}-3$.
$x^2 = 2\sqrt{3}(2\sqrt{3}-3) = 12 - 6\sqrt{3} = (3-\sqrt{3})^2 \implies x = 3-\sqrt{3}$.
$\triangle CED$ ની પરિમિતિ $= CD + DE + CE = x + x \tan \theta_2 + \sqrt{x^2 + (x \tan \theta_2)^2} = x(1 + \tan \frac{\pi}{3} + \sec \frac{\pi}{3}) = x(1 + \sqrt{3} + 2) = x(3+\sqrt{3})$.
પરિમિતિ $= (3-\sqrt{3})(3+\sqrt{3}) = 9 - 3 = 6$.
Solution diagram
252
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $R$ એ $x=0, x=2, y=0$ અને $y=5$ રેખાઓ દ્વારા બનતો લંબચોરસ છે. ધારો કે $A(\alpha, 0)$ અને $B(0, \beta)$,જ્યાં $\alpha \in [0, 2]$ અને $\beta \in [0, 5]$,એવા બિંદુઓ છે કે જેથી રેખાખંડ $AB$ એ લંબચોરસ $R$ ના ક્ષેત્રફળને $4:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. તો,$AB$ નું મધ્યબિંદુ $.........$ પર આવેલું છે.
A
પરવલય
B
અતિવલય
C
સીધી રેખા
D
વર્તુળ

Solution

(B) લંબચોરસ $R$ નું ક્ષેત્રફળ $2 \times 5 = 10$ ચોરસ એકમ છે.
રેખાખંડ $AB$ એ લંબચોરસમાંથી ત્રિકોણ $OAB$ કાપે છે,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ છે.
ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \alpha \times \beta = \frac{\alpha \beta}{2}$ છે.
રેખાખંડ $AB$ લંબચોરસને $4:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. ત્રિકોણ $OAB$ એ નાનો ભાગ હોવાથી,તેનું ક્ષેત્રફળ કુલ ક્ષેત્રફળના $\frac{1}{5}$ ભાગનું હોવું જોઈએ.
$\frac{\text{Area}(OAB)}{\text{Area}(R)} = \frac{1}{5} \implies \frac{\alpha \beta / 2}{10} = \frac{1}{5} \implies \frac{\alpha \beta}{20} = \frac{1}{5} \implies \alpha \beta = 4$.
ધારો કે $M(h, k)$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $h = \frac{\alpha}{2}$ અને $k = \frac{\beta}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 2h$ અને $\beta = 2k$.
આ કિંમતો $\alpha \beta = 4$ માં મૂકતા,આપણને $(2h)(2k) = 4 \implies 4hk = 4 \implies hk = 1$ મળે છે.
મધ્યબિંદુ $M(x, y)$ નો બિંદુપથ $xy = 1$ છે,જે અતિવલય દર્શાવે છે.
Solution diagram
253
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ગણ $A$ અને $B$ માં દરેકના $5$ ઘટકો છે. ધારો કે ગણ $A$ અને $B$ ના ઘટકોનો મધ્યક અનુક્રમે $5$ અને $8$ છે અને ગણ $A$ અને $B$ ના ઘટકોનું વિચરણ અનુક્રમે $12$ અને $20$ છે. $A$ ના દરેક ઘટકમાંથી $3$ બાદ કરીને અને $B$ ના દરેક ઘટકમાં $2$ ઉમેરીને $10$ ઘટકોનો નવો ગણ $C$ બનાવવામાં આવે છે. તો $C$ ના ઘટકોના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $.......$ છે.
A
$32$
B
$38$
C
$40$
D
$36$

Solution

(B) ધારો કે $A = \{a_1, a_2, a_3, a_4, a_5\}$ અને $B = \{b_1, b_2, b_3, b_4, b_5\}$.
આપેલ છે,$\overline{A} = 5 \implies \sum a_i = 25$ અને $\overline{B} = 8 \implies \sum b_i = 40$.
વિચરણ $\sigma_A^2 = 12 \implies \frac{\sum a_i^2}{5} - 5^2 = 12 \implies \sum a_i^2 = 5(37) = 185$.
વિચરણ $\sigma_B^2 = 20 \implies \frac{\sum b_i^2}{5} - 8^2 = 20 \implies \sum b_i^2 = 5(84) = 420$.
ગણ $C$ માં $i=1$ થી $5$ માટે $a_i - 3$ અને $b_i + 2$ ઘટકો છે.
$C$ નો મધ્યક,$\overline{C} = \frac{\sum (a_i - 3) + \sum (b_i + 2)}{10} = \frac{(25 - 15) + (40 + 10)}{10} = \frac{60}{10} = 6$.
$C$ નું વિચરણ,$\sigma_C^2 = \frac{\sum (a_i - 3)^2 + \sum (b_i + 2)^2}{10} - (\overline{C})^2$.
$\sum (a_i - 3)^2 = \sum a_i^2 - 6\sum a_i + 45 = 185 - 6(25) + 45 = 80$.
$\sum (b_i + 2)^2 = \sum b_i^2 + 4\sum b_i + 20 = 420 + 4(40) + 20 = 600$.
$\sigma_C^2 = \frac{80 + 600}{10} - 6^2 = 68 - 36 = 32$.
મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $= 6 + 32 = 38$.
254
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ત્રિપુટીઓ $(x, y, z)$ ની સંખ્યા,જ્યાં $x, y, z$ એ $x+y+z=15$ નું સમાધાન કરતા ભિન્ન અ-ઋણ પૂર્ણાંકો છે,તે શોધો.
A
$80$
B
$114$
C
$92$
D
$136$

Solution

(B) $x+y+z=15$ ના કુલ અ-ઋણ પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $\binom{15+3-1}{3-1} = \binom{17}{2} = 136$ છે.
ધારો કે $x, y, z$ માંથી ઓછામાં ઓછા બે સમાન હોય તેવા ઉકેલો શોધીએ.
જો $x=y$ હોય,તો $2x+z=15$. અહીં $x$ ની શક્ય કિંમતો $0$ થી $7$ છે,એટલે કે $8$ ઉકેલો.
આ જ રીતે $y=z$ અને $x=z$ માટે પણ $8-8$ ઉકેલો મળે.
કુલ ઉકેલો જેમાં ઓછામાં ઓછા બે સમાન હોય = $8+8+8 - 2(1) = 22$ (કારણ કે $(5,5,5)$ ત્રણેયમાં ગણાય છે).
ભિન્ન ઉકેલોની સંખ્યા = $136 - 22 = 114$.
255
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $z_1=5+4i$ ને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં કાટખૂણે ફેરવતા મળતું બિંદુ $w_1$ છે,અને $z_2=3+5i$ ને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં કાટખૂણે ફેરવતા મળતું બિંદુ $w_2$ છે. તો $w_1-w_2$ નો મુખ્ય કોણાંક $...........$ છે.
A
$-\pi+\tan^{-1} \frac{33}{5}$
B
$-\pi-\tan^{-1} \frac{33}{5}$
C
$-\pi+\tan^{-1} \frac{8}{9}$
D
$\pi-\tan^{-1} \frac{8}{9}$

Solution

(D) સંકર સંખ્યા $z$ ને ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $90^{\circ}$ $(+\pi/2)$ ફેરવવી એટલે $i$ વડે ગુણવા.
$w_1 = z_1 \times i = (5+4i)i = 5i + 4i^2 = -4+5i$.
સંકર સંખ્યા $z$ ને ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં $90^{\circ}$ $(-\pi/2)$ ફેરવવી એટલે $-i$ વડે ગુણવા.
$w_2 = z_2 \times (-i) = (3+5i)(-i) = -3i - 5i^2 = 5-3i$.
હવે,$w_1 - w_2 = (-4+5i) - (5-3i) = -9+8i$.
સંકર સંખ્યા $z = -9+8i$ બીજા ચરણમાં છે.
બીજા ચરણમાં $z = x+iy$ નો મુખ્ય કોણાંક $\pi - \tan^{-1}|y/x|$ છે.
$\text{Arg}(w_1-w_2) = \pi - \tan^{-1}\left|\frac{8}{-9}\right| = \pi - \tan^{-1}\left(\frac{8}{9}\right)$.
256
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
એક સંસ્થાએ ઇવેન્ટ $A$ માં $48$ મેડલ,ઇવેન્ટ $B$ માં $25$ મેડલ અને ઇવેન્ટ $C$ માં $18$ મેડલ આપ્યા. જો આ મેડલ કુલ $60$ પુરુષોને આપવામાં આવ્યા હોય અને માત્ર $5$ પુરુષોને ત્રણેય ઇવેન્ટમાં મેડલ મળ્યા હોય,તો કેટલા પુરુષોને ત્રણમાંથી બરાબર બે ઇવેન્ટમાં મેડલ મળ્યા?
A
$10$
B
$9$
C
$21$
D
$15$

Solution

(C) ધારો કે $|A|=48$,$|B|=25$,અને $|C|=18$.
ઓછામાં ઓછો એક મેડલ મેળવનાર પુરુષોની કુલ સંખ્યા $|A \cup B \cup C|=60$ છે.
ત્રણેય ઇવેન્ટમાં મેડલ મેળવનાર પુરુષોની સંખ્યા $|A \cap B \cap C|=5$ છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$|A \cup B \cup C| = (|A| |B| |C|) - (|A \cap B| |B \cap C| |C \cap A|) |A \cap B \cap C|$.
$S_1 = |A| |B| |C| = 48 25 18 = 91$.
$S_2 = |A \cap B| |B \cap C| |C \cap A|$.
$60 = 91 - S_2 5$.
$S_2 = 91 5 - 60 = 36$.
બરાબર બે ઇવેન્ટમાં મેડલ મેળવનાર પુરુષોની સંખ્યા:
$N({\text{બરાબર બે}}) = S_2 - 3|A \cap B \cap C|$.
$N({\text{બરાબર બે}}) = 36 - 3(5) = 36 - 15 = 21$.
257
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ઉપવલયો $E_{k}: kx^{2} + k^{2}y^{2} = 1$ ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $k = 1, 2, \ldots, 20$. ધારો કે $C_{k}$ એ વર્તુળ છે જે ઉપવલય $E_{k}$ ના અંતિમ બિંદુઓને (એક ગૌણ અક્ષ પર અને બીજું મુખ્ય અક્ષ પર) જોડતી ચાર જીવાઓને સ્પર્શે છે. જો $r_{k}$ એ વર્તુળ $C_{k}$ ની ત્રિજ્યા હોય,તો $\sum_{k=1}^{20} \frac{1}{r_{k}^{2}}$ નું મૂલ્ય $.......$ છે.
A
$3080$
B
$3210$
C
$3320$
D
$2870$

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $kx^{2} + k^{2}y^{2} = 1$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{1/k} + \frac{y^{2}}{1/k^{2}} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અક્ષો પરના અંતિમ બિંદુઓ $(\pm 1/\sqrt{k}, 0)$ અને $(0, \pm 1/k)$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં $(1/\sqrt{k}, 0)$ અને $(0, 1/k)$ ને જોડતી જીવાનું સમીકરણ $\frac{x}{1/\sqrt{k}} + \frac{y}{1/k} = 1$ છે,જે $\sqrt{k}x + ky = 1$ માં સરળ બને છે.
વર્તુળ $C_{k}$ ની ત્રિજ્યા $r_{k}$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર છે:
$r_{k} = \frac{|0 + 0 - 1|}{\sqrt{(\sqrt{k})^{2} + k^{2}}} = \frac{1}{\sqrt{k + k^{2}}}$.
તેથી,$\frac{1}{r_{k}^{2}} = k + k^{2}$.
આપણે $\sum_{k=1}^{20} \frac{1}{r_{k}^{2}} = \sum_{k=1}^{20} (k + k^{2}) = \sum_{k=1}^{20} k + \sum_{k=1}^{20} k^{2}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$n=20$ માટે સરવાળાના સૂત્રો $\sum_{k=1}^{n} k = \frac{n(n+1)}{2}$ અને $\sum_{k=1}^{n} k^{2} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{k=1}^{20} k = \frac{20 \times 21}{2} = 210$.
$\sum_{k=1}^{20} k^{2} = \frac{20 \times 21 \times 41}{6} = 10 \times 7 \times 41 = 2870$.
આમ,$\sum_{k=1}^{20} \frac{1}{r_{k}^{2}} = 210 + 2870 = 3080$.
Solution diagram
258
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$\log _{\left(x+\frac{7}{2}\right)}\left(\frac{x-7}{2 x-3}\right)^2 \geq 0$ ના પૂર્ણાંક ઉકેલો $x$ ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6$
B
$8$
C
$5$
D
$7$

Solution

(A) આપેલ અસમતા $\log _{x+\frac{7}{2}}\left(\frac{x-7}{2 x-3}\right)^2 \geq 0$ છે.
શક્ય વિસ્તાર:
$1) \ x+\frac{7}{2} > 0 \Rightarrow x > -\frac{7}{2}$
$2) \ x+\frac{7}{2} \neq 1 \Rightarrow x \neq -\frac{5}{2}$
$3) \ \frac{x-7}{2x-3} \neq 0 \Rightarrow x \neq 7$
$4) \ 2x-3 \neq 0 \Rightarrow x \neq \frac{3}{2}$
છેદગણ: $x \in \left(-\frac{7}{2}, \infty\right) \setminus \left\{-\frac{5}{2}, \frac{3}{2}, 7\right\}$.
કિસ્સો $I$: $x+\frac{7}{2} > 1$ અને $\left(\frac{x-7}{2x-3}\right)^2 \geq 1$
$x > -\frac{5}{2}$ અને $(2x-3)^2 - (x-7)^2 \leq 0$
$(x+4)(3x-10) \leq 0 \Rightarrow x \in [-4, \frac{10}{3}]$
$x > -\frac{5}{2}$ સાથે છેદગણ લેતા $x \in \left(-\frac{5}{2}, \frac{10}{3}\right]$ મળે.
કિસ્સો $II$: $0 < x+\frac{7}{2} < 1$ અને $0 < \left(\frac{x-7}{2x-3}\right)^2 < 1$
આ કિસ્સામાં કોઈ સામાન્ય ઉકેલ મળતો નથી.
આમ,$x \in \left(-\frac{5}{2}, \frac{10}{3}\right] \setminus \left\{\frac{3}{2}\right\}$.
પૂર્ણાંક કિંમતો $\{-2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ છે.
કુલ પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $6$ છે.
259
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ગણ $S = \{\theta \in [0, 2\pi] : 3 \cos^4 \theta - 5 \cos^2 \theta - 2 \sin^2 \theta + 2 = 0\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા $...........$ છે.
A
$4$
B
$6$
C
$5$
D
$9$

Solution

(NONE) આપેલ સમીકરણ: $3 \cos^4 \theta - 5 \cos^2 \theta - 2 \sin^2 \theta + 2 = 0$.
$\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$3 \cos^4 \theta - 5 \cos^2 \theta - 2(1 - \cos^2 \theta) + 2 = 0$
$3 \cos^4 \theta - 5 \cos^2 \theta - 2 + 2 \cos^2 \theta + 2 = 0$
$3 \cos^4 \theta - 3 \cos^2 \theta = 0$
$3 \cos^2 \theta (\cos^2 \theta - 1) = 0$
$3 \cos^2 \theta (-\sin^2 \theta) = 0$
$-3 \cos^2 \theta \sin^2 \theta = 0$
આનો અર્થ છે કે $\cos^2 \theta = 0$ અથવા $\sin^2 \theta = 0$.
કિસ્સો $1$: $\cos^2 \theta = 0 \implies \cos \theta = 0$. $[0, 2\pi]$ માં,$\theta = \frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2}$.
કિસ્સો $2$: $\sin^2 \theta = 0 \implies \sin \theta = 0$. $[0, 2\pi]$ માં,$\theta = 0, \pi, 2\pi$.
ગણ $S = \{0, \frac{\pi}{2}, \pi, \frac{3\pi}{2}, 2\pi\}$.
ઘટકોની સંખ્યા $5$ છે.
260
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $x_1, x_2, \ldots, x_{100}$ એ સમાંતર શ્રેણીમાં છે,જ્યાં $x_1 = 2$ અને તેમનો મધ્યક $200$ છે. જો $y_i = i(x_i - i), 1 \leq i \leq 100$ હોય,તો $y_1, y_2, \ldots, y_{100}$ નો મધ્યક શોધો.
A
$10101.50$
B
$10051.50$
C
$10049.50$
D
$10100$

Solution

(C) $100$ પદોનો મધ્યક $200$ હોવાથી,સરવાળો $S_{100} = 100 \times 200 = 20000$ થાય.
સરવાળાના સૂત્ર $S_n = \frac{n}{2}(2a + (n-1)d)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{100}{2}(2(2) + 99d) = 20000$.
$50(4 + 99d) = 20000$ $\Rightarrow 4 + 99d = 400$ $\Rightarrow 99d = 396$ $\Rightarrow d = 4$.
$i$-મું પદ $x_i = a + (i-1)d = 2 + (i-1)4 = 4i - 2$ છે.
$y_i = i(x_i - i) = i(4i - 2 - i) = i(3i - 2) = 3i^2 - 2i$.
$y_i$ નો મધ્યક $\frac{1}{100} \sum_{i=1}^{100} (3i^2 - 2i)$ છે.
$= \frac{1}{100} \left[ 3 \sum_{i=1}^{100} i^2 - 2 \sum_{i=1}^{100} i \right]$.
$= \frac{1}{100} \left[ 3 \frac{100(101)(201)}{6} - 2 \frac{100(101)}{2} \right]$.
$= \frac{1}{100} \left[ \frac{100(101)(201)}{2} - 100(101) \right] = \frac{101(201)}{2} - 101 = 101(100.5 - 1) = 101 \times 99.5 = 10049.50$.
261
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(2+x)^9$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $x, x^2, \ldots, x^7$ ના સહગુણકોનો મધ્યક $...........$ છે.
A
$2735$
B
$2736$
C
$2734$
D
$2785$

Solution

(B) દ્વિપદી વિસ્તરણ $(2+x)^9 = \sum_{r=0}^{9} {^9C_r} \cdot 2^{9-r} \cdot x^r$ છે.
$x^r$ નો સહગુણક $T_r = {^9C_r} \cdot 2^{9-r}$ છે.
આપણે $x, x^2, \ldots, x^7$ ના સહગુણકોનો મધ્યક શોધવાનો છે,જે $S = \frac{1}{7} \sum_{r=1}^{7} {^9C_r} \cdot 2^{9-r}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{r=0}^{9} {^9C_r} \cdot 2^{9-r} = (2+1)^9 = 3^9 = 19683$.
તેથી,$\sum_{r=1}^{7} {^9C_r} \cdot 2^{9-r} = 3^9 - ({^9C_0} \cdot 2^9 + {^9C_8} \cdot 2^1 + {^9C_9} \cdot 2^0)$.
પદોની ગણતરી: ${^9C_0} \cdot 2^9 = 512$,${^9C_8} \cdot 2^1 = 18$,અને ${^9C_9} \cdot 2^0 = 1$.
સરવાળો $= 19683 - (512 + 18 + 1) = 19683 - 531 = 19152$.
મધ્યક $= \frac{19152}{7} = 2736$.
262
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S = 109 + \frac{108}{5} + \frac{107}{5^2} + \ldots + \frac{2}{5^{107}} + \frac{1}{5^{108}}$. તો $(16S - (25)^{-54})$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$2174$
B
$2175$
C
$2173$
D
$2172$

Solution

(B) આપેલ છે $S = 109 + \frac{108}{5} + \frac{107}{5^2} + \ldots + \frac{1}{5^{108}}$.
$\frac{1}{5}$ વડે ગુણતા: $\frac{S}{5} = \frac{109}{5} + \frac{108}{5^2} + \ldots + \frac{2}{5^{108}} + \frac{1}{5^{109}}$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$\frac{4S}{5} = 109 - (\frac{1}{5} + \frac{1}{5^2} + \ldots + \frac{1}{5^{108}}) - \frac{1}{5^{109}}$.
$\frac{4S}{5} = 109 - \frac{1}{4} (1 - \frac{1}{5^{108}}) - \frac{1}{5^{109}}$.
$S = \frac{5}{4} [109 - \frac{1}{4} + \frac{1}{4 \cdot 5^{108}} - \frac{1}{5^{109}}]$.
$16S = 2180 - 5 + \frac{1}{5^{108}}$.
$(25)^{-54} = \frac{1}{5^{108}}$ હોવાથી,
$16S - (25)^{-54} = 2175$.
263
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
એક પરીક્ષામાં,$5$ વિદ્યાર્થીઓને તેમના રોલ નંબર મુજબ બેઠકો ફાળવવામાં આવી છે. એવી કેટલી રીતે ગોઠવણી થઈ શકે કે જેમાં કોઈ પણ વિદ્યાર્થી પોતાની ફાળવેલી બેઠક પર ન બેસે,તે $..........$ છે.
A
$43$
B
$44$
C
$42$
D
$41$

Solution

(B) $n$ વિદ્યાર્થીઓમાંથી કોઈ પણ પોતાની ફાળવેલી બેઠક પર ન બેસે તેવા પ્રકારોની સંખ્યા ડેરન્જમેન્ટ સૂત્ર $D_n = n! \left(1 - \frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} - \frac{1}{3!} + \dots + \frac{(-1)^n}{n!}\right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n = 5$ માટે:
$D_5 = 5! \left(1 - \frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} - \frac{1}{3!} + \frac{1}{4!} - \frac{1}{5!}\right)$
$D_5 = 120 \left(1 - 1 + \frac{1}{2} - \frac{1}{6} + \frac{1}{24} - \frac{1}{120}\right)$
$D_5 = 120 \left(\frac{1}{2} - \frac{1}{6} + \frac{1}{24} - \frac{1}{120}\right)$
$D_5 = 60 - 20 + 5 - 1$
$D_5 = 44$.
264
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(3^{1/2} + 5^{1/4})^{680}$ ના વિસ્તરણમાં પૂર્ણાંક પદોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$170$
B
$171$
C
$172$
D
$173$

Solution

(B) $(3^{1/2} + 5^{1/4})^{680}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{680}C_r (3^{1/2})^{680-r} (5^{1/4})^r$ છે.
આ પદ $T_{r+1} = {}^{680}C_r \cdot 3^{(680-r)/2} \cdot 5^{r/4}$ તરીકે સરળ બને છે.
પદ પૂર્ણાંક હોવા માટે,બંને ઘાતાંકો પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
$1$) $r/4$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,તેથી $r$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ. આમ,$r \in \{0, 4, 8, \dots, 680\}$.
$2$) $(680-r)/2$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $680-r$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ. $680$ બેકી હોવાથી,$r$ પણ બેકી હોવો જોઈએ.
બધા $4$ ના ગુણકો બેકી સંખ્યા હોવાથી,$r \in \{0, 4, 8, \dots, 680\}$ બંને શરતોનું પાલન કરે છે.
આવા પદોની સંખ્યા $0, 4, 8, \dots, 680$ શ્રેણીમાં રહેલા પદોની સંખ્યા જેટલી છે.
સમાંતર શ્રેણીના પદોની સંખ્યા શોધવાના સૂત્ર મુજબ,$n = \frac{680 - 0}{4} + 1 = 170 + 1 = 171$.
265
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$p, q$ અને $r$ ના સત્ય મૂલ્યોની એવી ક્રમિક ત્રિપુટીઓની સંખ્યા શોધો કે જેથી વિધાન $(p \vee q) \wedge (p \vee r) \Rightarrow (q \vee r)$ નું સત્ય મૂલ્ય સત્ય $(T)$ હોય.
A
$6$
B
$7$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) વિધાન $(p \vee q) \wedge (p \vee r) \Rightarrow (q \vee r)$ સત્ય હોય તેવી ક્રમિક ત્રિપુટીઓ $(p, q, r)$ ની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સત્યતા કોષ્ટક બનાવીએ:
| $p$ | $q$ | $r$ | $p \vee q$ | $p \vee r$ | $(p \vee q) \wedge (p \vee r)$ | $q \vee r$ | $(p \vee q) \wedge (p \vee r) \Rightarrow (q \vee r)$ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ |
| $T$ | $T$ | $F$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ |
| $T$ | $F$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ |
| $T$ | $F$ | $F$ | $T$ | $T$ | $T$ | $F$ | $F$ |
| $F$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ |
| $F$ | $T$ | $F$ | $T$ | $F$ | $F$ | $T$ | $T$ |
| $F$ | $F$ | $T$ | $F$ | $T$ | $F$ | $T$ | $T$ |
| $F$ | $F$ | $F$ | $F$ | $F$ | $F$ | $F$ | $T$ |
જે પંક્તિઓમાં છેલ્લી કોલમ $T$ છે,તેની ગણતરી કરતા આપણને $7$ કિસ્સાઓ મળે છે.
આમ,ક્રમિક ત્રિપુટીઓની કુલ સંખ્યા $7$ છે.
Solution diagram
266
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $H_{n} = \frac{x^2}{1+n} - \frac{y^2}{3+n} = 1$,જ્યાં $n \in N$. ધારો કે $k$ એ $n$ ની એવી સૌથી નાની બેકી કિંમત છે કે જેથી $H_{k}$ ની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) એક સંમેય સંખ્યા હોય. જો $l$ એ $H_{k}$ ના નાભિલંબ (latus rectum) ની લંબાઈ હોય,તો $21l$ ની કિંમત $.......$ થાય.
A
$305$
B
$306$
C
$304$
D
$303$

Solution

(B) અતિવલયનું સમીકરણ $H_{n} \Rightarrow \frac{x^2}{1+n} - \frac{y^2}{3+n} = 1$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{3+n}{1+n}} = \sqrt{\frac{2n+4}{n+1}}$ છે.
$e$ સંમેય સંખ્યા હોવા માટે,$\frac{2n+4}{n+1}$ એ કોઈ સંમેય સંખ્યાનો વર્ગ હોવો જોઈએ.
$n=48$ લેતા,$e = \sqrt{\frac{2(48)+4}{48+1}} = \sqrt{\frac{100}{49}} = \frac{10}{7}$,જે સંમેય છે.
આમ,$k = 48$. નાભિલંબની લંબાઈ $l = \frac{2b^2}{a} = \frac{2(48+3)}{\sqrt{48+1}} = \frac{102}{7}$ છે.
તેથી,$21l = 21 \times \frac{102}{7} = 306$.
267
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $a$ અને $b$ એ સમીકરણ $x^2-7x-1=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{a^{21}+b^{21}+a^{17}+b^{17}}{a^{19}+b^{19}}$ ની કિંમત $........$ થાય.
A
$50$
B
$51$
C
$52$
D
$53$

Solution

(B) ધારો કે $S_n = a^n + b^n$. $a$ અને $b$ એ $x^2-7x-1=0$ ના બીજ હોવાથી,ન્યૂટનના સરવાળાના નિયમ મુજબ,$S_{n+2} - 7S_{n+1} - S_n = 0$,એટલે કે $S_{n+2} = 7S_{n+1} + S_n$.
આપણે $\frac{S_{21} + S_{17}}{S_{19}}$ ની કિંમત શોધવી છે.
પુનરાવર્તિત સંબંધ મુજબ,$S_{21} = 7S_{20} + S_{19}$.
વળી,$S_{19} = 7S_{18} + S_{17}$,જેનો અર્થ છે કે $S_{17} = S_{19} - 7S_{18}$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{S_{21} + S_{17}}{S_{19}} = \frac{7S_{20} + S_{19} + S_{19} - 7S_{18}}{S_{19}} = \frac{7S_{20} + 2S_{19} - 7S_{18}}{S_{19}}$.
કારણ કે $S_{20} = 7S_{19} + S_{18}$,તેથી $S_{20} - S_{18} = 7S_{19}$.
અંશમાં આ કિંમત મૂકતા:
$\frac{7(S_{20} - S_{18}) + 2S_{19}}{S_{19}} = \frac{7(7S_{19}) + 2S_{19}}{S_{19}} = \frac{49S_{19} + 2S_{19}}{S_{19}} = \frac{51S_{19}}{S_{19}} = 51$.
268
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $(\frac{4x}{5} - \frac{5}{2x})^{2022}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અંતથી $1011$ મું પદ,શરૂઆતથી $1011$ માં પદ કરતાં $1024$ ગણું હોય,તો $|x|$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$8$
C
$\frac{5}{16}$
D
$15$

Solution

(C) શરૂઆતથી $1011$ મું પદ $T_{1011} = {}^{2022}C_{1010} (\frac{4x}{5})^{1012} (-\frac{5}{2x})^{1010}$ છે.
અંતથી $1011$ મું પદ એ શરૂઆતથી $1012$ મું પદ છે.
આપેલ શરત મુજબ,$|x| = \frac{5}{16}$ મળે છે.
269
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વિધાન $((\sim p) \wedge q) \Rightarrow r$ નો પ્રતિ-વિધાન (converse) શું છે?
A
$(\sim r) \Rightarrow ((\sim p) \wedge q)$
B
$r \Rightarrow ((\sim p) \wedge q)$
C
$r \Rightarrow (p \vee (\sim q))$
D
$(p \vee (\sim q)) \Rightarrow (\sim r)$

Solution

(B) શરતી વિધાન $P \Rightarrow Q$ નું પ્રતિ-વિધાન $Q \Rightarrow P$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
આપેલ વિધાન $((\sim p) \wedge q) \Rightarrow r$ છે,જ્યાં $P = ((\sim p) \wedge q)$ અને $Q = r$ છે.
તેથી,તેનું પ્રતિ-વિધાન $Q \Rightarrow P$ એટલે કે $r \Rightarrow ((\sim p) \wedge q)$ થાય.
270
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ટાવરની દક્ષિણ દિશામાં ઉભેલા એક વ્યક્તિથી ટાવરની ટોચ $P$ નો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે અને ટાવરની પશ્ચિમ દિશામાં ઉભેલા બીજા વ્યક્તિથી તે $30^{\circ}$ છે. જો ટાવરની ઊંચાઈ $5 \text{ m}$ હોય,તો બંને વ્યક્તિઓ વચ્ચેનું અંતર (મીટરમાં) $..........$ છે.
A
$10$
B
$5$
C
$5 \sqrt{5}$
D
$5 \sqrt{2}$

Solution

(A) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h = 5 \text{ m}$ છે. ટાવરનો પાયો $O$ છે. પ્રથમ વ્યક્તિનું સ્થાન $A$ (દક્ષિણ) અને બીજા વ્યક્તિનું સ્થાન $B$ (પશ્ચિમ) છે.
$\triangle POA$ માં,$\tan(45^{\circ}) = \frac{PO}{OA} \implies 1 = \frac{5}{OA} \implies OA = 5 \text{ m}$.
$\triangle POB$ માં,$\tan(30^{\circ}) = \frac{PO}{OB} \implies \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{5}{OB} \implies OB = 5\sqrt{3} \text{ m}$.
દક્ષિણ અને પશ્ચિમ દિશાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$\triangle AOB$ એ $O$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
બંને વ્યક્તિઓ વચ્ચેનું અંતર $AB = \sqrt{OA^2 + OB^2} = \sqrt{5^2 + (5\sqrt{3})^2} = \sqrt{25 + 75} = \sqrt{100} = 10 \text{ m}$ થાય.
Solution diagram
271
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a, b, c$ અને $d$ એ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $a+b+c+d=11$ થાય. જો $a^5 b^3 c^2 d$ ની મહત્તમ કિંમત $3750 \beta$ હોય,તો $\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$90$
B
$110$
C
$55$
D
$108$

Solution

(A) ભારિત સમાંતર મધ્યક-ભૌમિતિક મધ્યક અસમતા ($AM$-$GM$) નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{5(\frac{a}{5}) + 3(\frac{b}{3}) + 2(\frac{c}{2}) + 1(d)}{11} \geq ((\frac{a}{5})^5 (\frac{b}{3})^3 (\frac{c}{2})^2 (d)^1)^{1/11}$
$a+b+c+d = 11$ હોવાથી:
$1 \geq (\frac{a^5 b^3 c^2 d}{5^5 3^3 2^2})^{1/11}$
$a^5 b^3 c^2 d$ ની મહત્તમ કિંમત $5^5 \times 3^3 \times 2^2 = 337500$ થાય.
$3750 \beta = 337500$ લેતા,$\beta = 90$ મળે છે.
272
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો કેન્દ્ર $(2,0)$ ધરાવતા અને ઉપવલય $x^2+4y^2=36$ માં અંતર્ગત સૌથી મોટા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ હોય,તો $12r^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$72$
B
$115$
C
$92$
D
$69$

Solution

(C) કેન્દ્ર $(2,0)$ અને ત્રિજ્યા $r$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2 + y^2 = r^2$ છે.
ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2 + 4y^2 = 36$ છે,જેનો અર્થ છે કે $y^2 = \frac{36-x^2}{4}$.
$y^2$ ની કિંમત વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x-2)^2 + \frac{36-x^2}{4} = r^2$
$4(x^2 - 4x + 4) + 36 - x^2 = 4r^2$
$4x^2 - 16x + 16 + 36 - x^2 = 4r^2$
$3x^2 - 16x + 52 - 4r^2 = 0$.
વર્તુળ અંતર્ગત હોવા માટે,સ્પર્શકતા માટે વિવેચક $D = 0$ હોવો જોઈએ:
$D = (-16)^2 - 4(3)(52 - 4r^2) = 0$
$256 - 12(52 - 4r^2) = 0$
$256 - 624 + 48r^2 = 0$
$48r^2 = 368$
$12r^2 = \frac{368}{4} = 92$.
273
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$6$ અવલોકનો $1, 2, 4, 5, x,$ અને $y$ નો મધ્યક $5$ છે અને તેમનું વિચરણ $10$ છે. તો મધ્યક સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન $........$ છે.
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{7}{3}$
C
$3$
D
$\frac{8}{3}$

Solution

(D) આપેલ અવલોકનો $1, 2, 4, 5, x, y$ છે. મધ્યક $\overline{x} = 5$ છે.
$\frac{1+2+4+5+x+y}{6} = 5 \implies 12+x+y = 30 \implies x+y = 18$ $(i)$.
વિચરણ $\sigma^2 = 10 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\overline{x})^2$.
$10 = \frac{1^2+2^2+4^2+5^2+x^2+y^2}{6} - 25$.
$35 = \frac{1+4+16+25+x^2+y^2}{6} \implies 210 = 46 + x^2+y^2 \implies x^2+y^2 = 164$ (ii).
$(x+y)^2 = x^2+y^2+2xy$ પરથી,$18^2 = 164 + 2xy \implies 324 - 164 = 2xy \implies 2xy = 160 \implies xy = 80$.
$x+y=18$ અને $xy=80$ ઉકેલતા,$x=8, y=10$ મળે છે.
અવલોકનો $1, 2, 4, 5, 8, 10$ છે.
મધ્યક સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન $\text{M.D.}(\overline{x}) = \frac{\sum |x_i - 5|}{6}$.
$\text{M.D.} = \frac{|1-5| + |2-5| + |4-5| + |5-5| + |8-5| + |10-5|}{6}$.
$\text{M.D.} = \frac{4+3+1+0+3+5}{6} = \frac{16}{6} = \frac{8}{3}$.
274
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(1+x)^{n+2}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં ત્રણ ક્રમિક પદોના સહગુણકોનો સરવાળો,જે $1:3:5$ ના ગુણોત્તરમાં છે,તે કેટલો થાય?
A
$25$
B
$63$
C
$41$
D
$92$

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક સહગુણકો $^{n+2}C_{r-1}$,$^{n+2}C_{r}$,અને $^{n+2}C_{r+1}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $^{n+2}C_{r-1} : ^{n+2}C_{r} : ^{n+2}C_{r+1} = 1 : 3 : 5$ છે.
$\frac{^{n+2}C_{r-1}}{^{n+2}C_{r}} = \frac{1}{3}$ પરથી,$\frac{r}{n-r+3} = \frac{1}{3} \implies n = 4r-3$ $(i)$.
$\frac{^{n+2}C_{r}}{^{n+2}C_{r+1}} = \frac{3}{5}$ પરથી,$\frac{r+1}{n-r+2} = \frac{3}{5} \implies 3n = 8r-1$ $(ii)$.
$(i)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા: $3(4r-3) = 8r-1 \implies r = 2$ અને $n = 5$.
સહગુણકો $^{7}C_{1}, ^{7}C_{2}, ^{7}C_{3}$ એટલે કે $7, 21, 35$ છે.
સરવાળો $7 + 21 + 35 = 63$ થાય.
275
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$MATHS$ શબ્દના અક્ષરોની ગોઠવણી કરીને શક્ય તમામ શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે,તો $THAMS$ શબ્દનો ક્રમ શોધો.
A
$103$
B
$104$
C
$101$
D
$102$

Solution

(A) $MATHS$ શબ્દના અક્ષરો $A, H, M, S, T$ છે. કુલ અક્ષરો $= 5$.
$A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$H$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$M$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$S$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$T$ થી શરૂ થતા શબ્દો પહેલાના કુલ શબ્દો $24 \times 4 = 96$.
હવે,$T$ થી શરૂ થતા શબ્દો:
$TA...$: $3! = 6$.
$THAMS$:
$THA...$: $2! = 2$.
$THAM...$: $1! = 1$.
$THAMS$: $1$.
ક્રમ $= 96 + 6 + 1 = 103$.
276
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$a \in \mathbb{C}$ માટે, ધારો કે $A = \{z \in \mathbb{C} : \operatorname{Re}(a + \bar{z}) > \operatorname{Im}(\bar{a} + z)\}$ અને $B = \{z \in \mathbb{C} : \operatorname{Re}(a + \bar{z}) < \operatorname{Im}(\bar{a} + z)\}$. તો નીચેના બે વિધાનો પૈકી:
$(S1) : \text{જો } \operatorname{Re}(a), \operatorname{Im}(a) > 0 \text{ હોય, તો ગણ } A \text{ માં તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.}$
$(S2) : \text{જો } \operatorname{Re}(a), \operatorname{Im}(a) < 0 \text{ હોય, તો ગણ } B \text{ માં તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.}$
A
માત્ર $(S1)$ સત્ય છે
B
બંને અસત્ય છે
C
માત્ર $(S2)$ સત્ય છે
D
બંને સત્ય છે

Solution

(B) ધારો કે $a = x_1 + i y_1$ અને $z = x + i y$, જ્યાં $x, y, x_1, y_1 \in \mathbb{R}$.
ગણ $A$ માટે, શરત $\operatorname{Re}(a + \bar{z}) > \operatorname{Im}(\bar{a} + z)$ છે.
$\operatorname{Re}(x_1 + i y_1 + x - i y) > \operatorname{Im}(x_1 - i y_1 + x + i y)$
$x_1 + x > -y_1 + y \implies y < x + x_1 + y_1$.
જો $z$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા હોય, તો $y = 0$. શરત $0 < x + x_1 + y_1$ બને છે, જેનો અર્થ છે કે $x > -(x_1 + y_1)$. આ તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે સત્ય નથી (દા.ત., $x$ ની ખૂબ નાની કિંમત લો). આમ, $(S1)$ અસત્ય છે.
ગણ $B$ માટે, શરત $\operatorname{Re}(a + \bar{z}) < \operatorname{Im}(\bar{a} + z)$ છે.
$x_1 + x < -y_1 + y \implies y > x + x_1 + y_1$.
જો $z$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા હોય, તો $y = 0$. શરત $0 > x + x_1 + y_1$ બને છે, જેનો અર્થ છે કે $x < -(x_1 + y_1)$. આ તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે સત્ય નથી (દા.ત., $x$ ની ખૂબ મોટી કિંમત લો). આમ, $(S2)$ અસત્ય છે.
તેથી, બંને વિધાનો અસત્ય છે.
277
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S = \{z \in \mathbb{C} - \{i, 2i\} : \frac{z^2 + 8iz - 15}{z^2 - 3iz - 2} \in \mathbb{R} \}$. જો $\alpha - \frac{13}{11}i \in S$ અને $\alpha \in \mathbb{R} - \{0\}$ હોય,તો $242\alpha^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1680$
B
$1681$
C
$1682$
D
$1683$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $f(z) = \frac{z^2 + 8iz - 15}{z^2 - 3iz - 2} \in \mathbb{R}$ છે.
બહુપદી ભાગાકાર કરતા: $f(z) = 1 + \frac{11iz - 13}{z^2 - 3iz - 2}$.
$f(z)$ વાસ્તવિક હોય તે માટે,પદાવલિનો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ.
ધારો કે $z = \alpha - \frac{13}{11}i$. અહીં $x = \alpha$ અને $y = -\frac{13}{11}$ છે.
છેદ $D = z^2 - 3iz - 2 = (x^2 - y^2 + 3y - 2) + i(2xy - 3x)$ છે.
અંશ $N = 11iz - 13 = (-11y - 13) + i(11x)$ છે.
$\frac{N}{D} \in \mathbb{R}$ માટે,$\text{Re}(N)\text{Im}(D) = \text{Im}(N)\text{Re}(D)$ થવું જોઈએ.
$y = -\frac{13}{11}$ હોવાથી,$\text{Re}(N) = 0$ થાય છે.
તેથી,$\text{Re}(D) = x^2 - y^2 + 3y - 2 = 0$ લેતા:
$\alpha^2 = y^2 - 3y + 2 = (y-1)(y-2)$.
$y = -\frac{13}{11}$ મૂકતા:
$\alpha^2 = (-\frac{24}{11})(-\frac{35}{11}) = \frac{840}{121}$.
તેથી,$242\alpha^2 = 242 \times \frac{840}{121} = 1680$.
278
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$k \in N$ માટે,જો શ્રેણી $1+\frac{4}{k}+\frac{8}{k^2}+\frac{13}{k^3}+\frac{19}{k^4}+\ldots$ નો સરવાળો $10$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) ધારો કે $S = 1 + \frac{4}{k} + \frac{8}{k^2} + \frac{13}{k^3} + \frac{19}{k^4} + \ldots = 10$.
બંને બાજુથી $1$ બાદ કરતા,$\frac{4}{k} + \frac{8}{k^2} + \frac{13}{k^3} + \frac{19}{k^4} + \ldots = 9$.
ધારો કે $S_1 = \frac{4}{k} + \frac{8}{k^2} + \frac{13}{k^3} + \frac{19}{k^4} + \ldots = 9$.
તેથી $\frac{S_1}{k} = \frac{4}{k^2} + \frac{8}{k^3} + \frac{13}{k^4} + \ldots$.
આ બાદબાકી કરતા: $S_1(1 - \frac{1}{k}) = \frac{4}{k} + \frac{4}{k^2} + \frac{5}{k^3} + \frac{6}{k^4} + \ldots = 9(1 - \frac{1}{k})$.
ધારો કે $S_2 = \frac{4}{k} + \frac{4}{k^2} + \frac{5}{k^3} + \frac{6}{k^4} + \ldots$.
તેથી $\frac{S_2}{k} = \frac{4}{k^2} + \frac{4}{k^3} + \frac{5}{k^4} + \ldots$.
આ બાદબાકી કરતા: $S_2(1 - \frac{1}{k}) = \frac{4}{k} + \frac{1}{k^3} + \frac{1}{k^4} + \ldots = \frac{4}{k} + \frac{1/k^3}{1 - 1/k} = \frac{4}{k} + \frac{1}{k^2(k-1)}$.
$S_2 = 9(1 - \frac{1}{k})$ મૂકતા,$9(1 - \frac{1}{k})^2 = \frac{4}{k} + \frac{1}{k^2(k-1)}$.
$9(\frac{k-1}{k})^2 = \frac{4k(k-1) + 1}{k^2(k-1)}$.
$9(k-1)^3 = 4k^2 - 4k + 1 = (2k-1)^2$.
$k=2$ ચકાસતા: $9(2-1)^3 = 9(1) = 9$,અને $(2(2)-1)^2 = 3^2 = 9$.
આમ,$k=2$ એ ઉકેલ છે.
279
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે પરવલય $y^2=12x$ ના બિંદુ $(3, \alpha)$ આગળનો સ્પર્શક રેખા $2x+2y=3$ ને લંબ છે. તો બિંદુ $(6, -4)$ નું અતિવલય $\alpha^2x^2-9y^2=9\alpha^2$ ના બિંદુ $(\alpha-1, \alpha+2)$ આગળના અભિલંબથી અંતરનો વર્ગ $........$ છે.
A
$116$
B
$115$
C
$114$
D
$113$

Solution

(A) બિંદુ $P(3, \alpha)$ એ પરવલય $y^2=12x$ પર હોવાથી,$\alpha^2 = 12(3) = 36$,તેથી $\alpha = \pm 6$.
સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{6}{y}$ છે. $(3, \alpha)$ આગળ ઢાળ $m_1 = \frac{6}{\alpha}$ છે.
રેખા $2x+2y=3$ નો ઢાળ $m_2 = -1$ છે. સ્પર્શક લંબ હોવાથી $m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $\alpha = 6$.
અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{36} = 1$ થાય.
બિંદુ $Q$ એ $(5, 8)$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{9x}{5} + \frac{36y}{8} = 45$ એટલે કે $2x + 5y - 50 = 0$ મળે.
બિંદુ $(6, -4)$ થી રેખાનું અંતર $d = \frac{|2(6) + 5(-4) - 50|}{\sqrt{29}} = \frac{58}{\sqrt{29}}$ છે.
અંતરનો વર્ગ $d^2 = \frac{3364}{29} = 116$ થાય.
280
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો રેખા $l_1: 3y - 2x = 3$ એ રેખાઓ $l_2: x - y + 1 = 0$ અને $l_3: \alpha x + \beta y + 17 = 0$ નો ખૂણા દ્વિભાજક હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2 - \alpha - \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$348$
B
$346$
C
$347$
D
$345$

Solution

(A) રેખા $l_1: 3y - 2x = 3$ અને $l_2: x - y + 1 = 0$ નું છેદબિંદુ $P(0, 1)$ છે.
આ બિંદુ $l_3: \alpha x + \beta y + 17 = 0$ પર હોવાથી,$\beta = -17$ મળે છે.
રેખા $l_2$ પરનું બિંદુ $Q(-1, 0)$ લો. રેખા $l_1$ ની સાપેક્ષે $Q$ નું પ્રતિબિંબ $Q'(-\frac{17}{13}, \frac{6}{13})$ મળે છે.
આ બિંદુ $l_3$ પર હોવાથી,$\alpha(-\frac{17}{13}) - 17(\frac{6}{13}) + 17 = 0$ પરથી $\alpha = 7$ મળે છે.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 - \alpha - \beta = 7^2 + (-17)^2 - 7 - (-17) = 49 + 289 - 7 + 17 = 348$.
281
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$0, 1, 3, 5, 7$ અને $9$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર $40000$ થી મોટી અને $5$ વડે વિભાજ્ય હોય તેવી પાંચ અંકની સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$120$
B
$132$
C
$72$
D
$96$

Solution

(A) પાંચ અંકની સંખ્યા $40000$ થી મોટી હોય જો તેનો પ્રથમ અંક $5, 7$ અથવા $9$ હોય.
સંખ્યા $5$ વડે વિભાજ્ય હોવા માટે,છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોવો જોઈએ.
કિસ્સો $1$: પ્રથમ અંક $5$ છે. છેલ્લો અંક $0$ હોવો જોઈએ. બાકીના $3$ સ્થાન બાકીના $4$ અંકો $(1, 3, 7, 9)$ વડે $^4P_3 = 24$ રીતે ભરી શકાય.
કિસ્સો $2$: પ્રથમ અંક $7$ છે. છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોઈ શકે.
- જો છેલ્લો અંક $0$ હોય,તો રીતો $= 24$.
- જો છેલ્લો અંક $5$ હોય,તો રીતો $= 24$.
કુલ રીતો $= 24 + 24 = 48$.
કિસ્સો $3$: પ્રથમ અંક $9$ છે. છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોઈ શકે.
- જો છેલ્લો અંક $0$ હોય,તો રીતો $= 24$.
- જો છેલ્લો અંક $5$ હોય,તો રીતો $= 24$.
કુલ રીતો $= 24 + 24 = 48$.
કુલ સંખ્યા $= 24 + 48 + 48 = 120$.
282
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+\sqrt{6}x+3=0$ ના બીજ છે. તો $\frac{\alpha^{23}+\beta^{23}+\alpha^{14}+\beta^{14}}{\alpha^{15}+\beta^{15}+\alpha^{10}+\beta^{10}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$729$
B
$72$
C
$81$
D
$9$

Solution

(C) સમીકરણ $x^2+\sqrt{6}x+3=0$ ના બીજ $\alpha, \beta = \sqrt{3} e^{\pm i \frac{3\pi}{4}}$ છે.
$\alpha^n + \beta^n = 2(\sqrt{3})^n \cos\left(\frac{3n\pi}{4}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા,
અંશ અને છેદની કિંમતો મેળવતા,અંતિમ જવાબ $81$ મળે છે.
283
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\langle a_n \rangle$ એક શ્રેણી છે જેથી $a_1+a_2+\ldots+a_n = \frac{n^2+3n}{(n+1)(n+2)}$. જો $28 \sum_{k=1}^{10} \frac{1}{a_k} = p_1 p_2 p_3 \ldots p_m$ હોય,જ્યાં $p_1, p_2, \ldots, p_m$ એ પ્રથમ $m$ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$6$
C
$5$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $S_n = \frac{n^2+3n}{(n+1)(n+2)}$.
$n=1$ માટે,$a_1 = S_1 = \frac{2}{3}$.
$n > 1$ માટે,$a_n = S_n - S_{n-1} = \frac{4}{n(n+1)(n+2)}$.
તેથી,$\frac{1}{a_k} = \frac{k(k+1)(k+2)}{4}$.
હવે,$28 \sum_{k=1}^{10} \frac{1}{a_k} = 28 \sum_{k=1}^{10} \frac{k(k+1)(k+2)}{4} = 7 \sum_{k=1}^{10} k(k+1)(k+2)$.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^n k(k+1)(k+2) = \frac{n(n+1)(n+2)(n+3)}{4}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$7 \times \frac{10 \times 11 \times 12 \times 13}{4} = 2 \times 3 \times 5 \times 7 \times 11 \times 13$.
આ પ્રથમ $6$ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો ગુણાકાર છે.
તેથી,$m = 6$.
284
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P \left(\frac{2 \sqrt{3}}{\sqrt{7}}, \frac{6}{\sqrt{7}}\right), Q, R$ અને $S$ એ ઉપવલય $9x^2 + 4y^2 = 36$ પરના ચાર બિંદુઓ છે. ધારો કે $PQ$ અને $RS$ એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી પરસ્પર લંબ જીવાઓ છે. જો $\frac{1}{(PQ)^2} + \frac{1}{(RS)^2} = \frac{p}{q}$,જ્યાં $p$ અને $q$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $p+q$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$143$
B
$137$
C
$157$
D
$147$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે.
$PQ$ અને $RS$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી જીવાઓ હોવાથી,$O$ એ $PQ$ અને $RS$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$PQ = 2OP$ અને $RS = 2OR$.
$\frac{1}{(PQ)^2} + \frac{1}{(RS)^2} = \frac{1}{4(OP)^2} + \frac{1}{4(OR)^2} = \frac{1}{4} \left( \frac{1}{(OP)^2} + \frac{1}{(OR)^2} \right)$.
$P = (2 \cos \alpha, 3 \sin \alpha)$ અને $R = (2 \cos \theta, 3 \sin \theta)$ લો.
$OP \perp OR$ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય: $\left( \frac{3 \sin \alpha}{2 \cos \alpha} \right) \left( \frac{3 \sin \theta}{2 \cos \theta} \right) = -1$ $\Rightarrow \tan \alpha \tan \theta = -\frac{4}{9}$.
$P = \left( \frac{2 \sqrt{3}}{\sqrt{7}}, \frac{6}{\sqrt{7}} \right)$ આપેલ છે,તેથી $\tan \alpha = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
તેથી $\tan \theta = -\frac{2 \sqrt{3}}{9}$.
$(OP)^2 = \frac{48}{7}$ અને $(OR)^2 = \frac{144}{31}$ મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{4} \left( \frac{7}{48} + \frac{31}{144} \right) = \frac{13}{144}$.
આમ $p=13, q=144$,તેથી $p+q = 157$.
285
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
બે વિધાનો પૈકી:
$(S1): (p \Rightarrow q) \wedge (q \wedge (\sim q))$ એ વિરોધાભાસ છે અને
$(S2): (p \wedge q) \vee ((\sim p) \wedge q) \vee (p \wedge (\sim q)) \vee ((\sim p) \wedge (\sim q))$ એ નિત્યસત્ય છે.
A
માત્ર $(S2)$ સાચું છે
B
માત્ર $(S1)$ સાચું છે
C
બંને ખોટા છે
D
બંને સાચા છે

Solution

(D) $(S1): (p \Rightarrow q) \wedge (q \wedge (\sim q))$ માટે
કારણ કે $(q \wedge (\sim q))$ હંમેશા અસત્ય $(F)$ છે,તેથી આખું પદ $(p \Rightarrow q) \wedge F$ હંમેશા અસત્ય છે. આમ,$(S1)$ એ વિરોધાભાસ છે.
$(S2): (p \wedge q) \vee ((\sim p) \wedge q) \vee (p \wedge (\sim q)) \vee ((\sim p) \wedge (\sim q))$ માટે
આપણે વિભાજનના નિયમોનો ઉપયોગ કરીને આને સરળ બનાવી શકીએ છીએ:
$= [q \wedge (p \vee (\sim p))] \vee [(\sim q) \wedge (p \vee (\sim p))]$
$= [q \wedge T] \vee [(\sim q) \wedge T]$
$= q \vee (\sim q) = T$
પરિણામ હંમેશા સત્ય $(T)$ હોવાથી,$(S2)$ એ નિત્યસત્ય છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.
286
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(1-x)^{100}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં પ્રથમ $50$ પદોના સહગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-{ }^{101}C_{50}$
B
${ }^{99}C_{49}$
C
$-{ }^{99}C_{49}$
D
${ }^{101}C_{50}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1-x)^{100} = C_0 - C_1x + C_2x^2 - C_3x^3 + \dots + C_{100}x^{100}$ છે.
ધારો કે $S = C_0 - C_1 + C_2 - C_3 + \dots - C_{49}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(1-x)^{100}$ માં તમામ સહગુણકોનો સરવાળો $(1-1)^{100} = 0$ થાય છે.
તેથી,$(C_0 - C_1 + C_2 - \dots + C_{50} - \dots + C_{100}) = 0$.
ગુણધર્મ $C_r = C_{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$C_{100} = C_0, C_{99} = C_1, \dots, C_{51} = C_{49}$ મળે.
તેથી,$2(C_0 - C_1 + C_2 - \dots - C_{49}) + C_{50} = 0$.
$2S + C_{50} = 0 \implies S = -\frac{1}{2} C_{50}$.
$S = -\frac{1}{2} \binom{100}{50} = -\frac{1}{2} \times \frac{100}{50} \binom{99}{49} = -\binom{99}{49}$.
287
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\frac{1}{n+1} {}^{n}C_{n} + \frac{1}{n} {}^{n}C_{n-1} + \dots + \frac{1}{2} {}^{n}C_{1} + {}^{n}C_{0} = \frac{1023}{10}$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$9$
C
$8$
D
$7$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $\sum_{r=0}^{n} \frac{{}^{n}C_{r}}{r+1} = \frac{1023}{10}$ છે.
નિત્યસમ $\frac{1}{r+1} {}^{n}C_{r} = \frac{1}{n+1} {}^{n+1}C_{r+1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{r=0}^{n} \frac{1}{n+1} {}^{n+1}C_{r+1} = \frac{1}{n+1} \sum_{r=0}^{n} {}^{n+1}C_{r+1}$.
ધારો કે $k = r+1$,તો સરવાળો $\frac{1}{n+1} \sum_{k=1}^{n+1} {}^{n+1}C_{k}$ થાય.
કારણ કે $\sum_{k=0}^{n+1} {}^{n+1}C_{k} = 2^{n+1}$,તેથી $\sum_{k=1}^{n+1} {}^{n+1}C_{k} = 2^{n+1} - {}^{n+1}C_{0} = 2^{n+1} - 1$.
આમ,$\frac{2^{n+1}-1}{n+1} = \frac{1023}{10}$.
છેદની સરખામણી કરતા,$n+1 = 10$,તેથી $n = 9$ મળે છે.
અંશ ચકાસતા: $2^{9+1} - 1 = 2^{10} - 1 = 1024 - 1 = 1023$. જે આપેલ કિંમત સાથે મેળ ખાય છે.
288
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $C$ એ સંકર સમતલમાં $z_0 = \frac{1}{2}(1 + 3i)$ કેન્દ્ર અને $r = 1$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે. ધારો કે $z_1 = 1 + i$ અને સંકર સંખ્યા $z_2$ એ વર્તુળ $C$ ની બહાર એવી રીતે છે કે જેથી $|z_1 - z_0| |z_2 - z_0| = 1$ થાય. જો $z_0, z_1$ અને $z_2$ સમરેખ હોય,તો $|z_2|^2$ ની નાની કિંમત $.............$ બરાબર છે.
A
$\frac{13}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{7}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે $z_0 = \frac{1}{2} + \frac{3}{2}i$ અને $z_1 = 1 + i$.
$|z_1 - z_0| = |(1 - \frac{1}{2}) + (1 - \frac{3}{2})i| = |\frac{1}{2} - \frac{1}{2}i| = \sqrt{(\frac{1}{2})^2 + (-\frac{1}{2})^2} = \sqrt{\frac{1}{4} + \frac{1}{4}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ ગણો.
આપેલ છે $|z_1 - z_0| |z_2 - z_0| = 1$,તેથી $\frac{1}{\sqrt{2}} |z_2 - z_0| = 1$,જેનો અર્થ છે કે $|z_2 - z_0| = \sqrt{2}$.
$z_0, z_1, z_2$ સમરેખ હોવાથી,$z_2$ એ $z_0$ અને $z_1$ માંથી પસાર થતી રેખા પર આવેલું છે. આ રેખાની દિશા ખૂણા $\theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે જ્યાં $\tan \theta = \frac{-1/2}{1/2} = -1$,તેથી $\theta = 135^{\circ}$ અથવા $315^{\circ}$.
આમ,$z_2 = z_0 + \sqrt{2} e^{i \theta} = (\frac{1}{2} + \frac{3}{2}i) + \sqrt{2} (\cos \theta + i \sin \theta)$.
$\theta = 135^{\circ}$ માટે,$z_2 = (\frac{1}{2} + \sqrt{2} \cdot (-\frac{1}{\sqrt{2}})) + i(\frac{3}{2} + \sqrt{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}) = (\frac{1}{2} - 1) + i(\frac{3}{2} + 1) = -\frac{1}{2} + \frac{5}{2}i$.
તેથી $|z_2|^2 = (-\frac{1}{2})^2 + (\frac{5}{2})^2 = \frac{1}{4} + \frac{25}{4} = \frac{26}{4} = \frac{13}{2}$.
$\theta = 315^{\circ}$ માટે,$z_2 = (\frac{1}{2} + \sqrt{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}) + i(\frac{3}{2} + \sqrt{2} \cdot (-\frac{1}{\sqrt{2}})) = (\frac{1}{2} + 1) + i(\frac{3}{2} - 1) = \frac{3}{2} + \frac{1}{2}i$.
તેથી $|z_2|^2 = (\frac{3}{2})^2 + (\frac{1}{2})^2 = \frac{9}{4} + \frac{1}{4} = \frac{10}{4} = \frac{5}{2}$.
$|z_2|^2$ ની નાની કિંમત $\frac{5}{2}$ છે.
Solution diagram
289
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો બિંદુ $\left(\alpha, \frac{7 \sqrt{3}}{3}\right)$ એ રેખાઓ $x \cos \theta + y \sin \theta = 7, \theta \in \left(0, \frac{\pi}{2}\right)$ ના યામ અક્ષો વચ્ચેના રેખાખંડોના મધ્યબિંદુઓ દ્વારા બનતા વક્ર પર આવેલું હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$-7$
C
$-7 \sqrt{3}$
D
$7 \sqrt{3}$

Solution

(A) રેખાનું સમીકરણ $x \cos \theta + y \sin \theta = 7$ છે.
$x$-અંતઃખંડ $x = \frac{7}{\cos \theta}$ છે,તેથી બિંદુ $A = \left(\frac{7}{\cos \theta}, 0\right)$.
$y$-અંતઃખંડ $y = \frac{7}{\sin \theta}$ છે,તેથી બિંદુ $B = \left(0, \frac{7}{\sin \theta}\right)$.
ધારો કે $M(h, k)$ એ રેખાખંડ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$h = \frac{7}{2 \cos \theta}$ અને $k = \frac{7}{2 \sin \theta}$.
બિંદુ $\left(\alpha, \frac{7 \sqrt{3}}{3}\right)$ વક્ર પર છે,તેથી $k = \frac{7 \sqrt{3}}{3}$.
$\frac{7}{2 \sin \theta} = \frac{7 \sqrt{3}}{3} \implies \sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2} \implies \theta = \frac{\pi}{3}$.
તેથી,$\alpha = \frac{7}{2 \cos(\pi/3)} = \frac{7}{2(1/2)} = 7$.
Solution diagram
290
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
બે પાસા $A$ અને $B$ ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ અને $B$ પર મળતી સંખ્યાઓ અનુક્રમે $\alpha$ અને $\beta$ છે. જો $\alpha - \beta$ નું વિચરણ $\frac{p}{q}$ હોય,જ્યાં $p$ અને $q$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $p$ ના ધન ભાજકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$36$
B
$48$
C
$31$
D
$72$

Solution

(B) ધારો કે $X = \alpha - \beta$. $X$ ની શક્ય કિંમતો $-5$ થી $5$ સુધીની છે.
$\alpha$ અને $\beta$ એ ${1, 2, 3, 4, 5, 6}$ પર સ્વતંત્ર અને સમાન રીતે વિતરિત અસતત સમાન ચલ હોવાથી,$\alpha$ નું વિચરણ $\text{Var}(\alpha) = \frac{n^2 - 1}{12} = \frac{36 - 1}{12} = \frac{35}{12}$ થાય.
તે જ રીતે,$\text{Var}(\beta) = \frac{35}{12}$ થાય.
$\alpha$ અને $\beta$ સ્વતંત્ર હોવાથી,$\text{Var}(\alpha - \beta) = \text{Var}(\alpha) + \text{Var}(-\beta) = \text{Var}(\alpha) + \text{Var}(\beta)$ થાય.
$\text{Var}(\alpha - \beta) = \frac{35}{12} + \frac{35}{12} = \frac{70}{12} = \frac{35}{6}$ થાય.
અહીં,$p = 35$ અને $q = 6$ છે. $35$ અને $6$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોવાથી,$p = 35$ મળે.
$p$ નું અવિભાજ્ય અવયવીકરણ $35 = 5^1 \times 7^1$ છે.
$p$ ના ધન ભાજકોનો સરવાળો $(5^0 + 5^1)(7^0 + 7^1) = (1 + 5)(1 + 7) = 6 \times 8 = 48$ થાય.
291
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ત્રિકોણ $ABC$ માં,જો $\cos A + 2 \cos B + \cos C = 2$ હોય અને ખૂણા $A$ અને $C$ ની સામેની બાજુઓની લંબાઈ અનુક્રમે $3$ અને $7$ હોય,તો $\cos A - \cos C$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{7}$
B
$\frac{9}{7}$
C
$\frac{10}{7}$
D
$\frac{5}{7}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\cos A + \cos C = 2(1 - \cos B)$.
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$2 \cos \frac{A+C}{2} \cos \frac{A-C}{2} = 4 \sin^2 \frac{B}{2}$.
કારણ કે $\cos \frac{A+C}{2} = \sin \frac{B}{2}$,તેથી $2 \sin \frac{B}{2} \cos \frac{A-C}{2} = 4 \sin^2 \frac{B}{2}$,જેનું સાદું રૂપ $\cos \frac{A-C}{2} = 2 \sin \frac{B}{2}$ થાય છે.
સાઇનના નિયમ મુજબ,$\sin A + \sin C = 2 \sin B$,જે સૂચવે છે કે $a + c = 2b$.
$a = 3$ અને $c = 7$ આપેલ હોવાથી,$3 + 7 = 2b$,તેથી $b = 5$.
હવે,$\cos A - \cos C = \frac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc} - \frac{a^2 + b^2 - c^2}{2ab}$.
કિંમતો મૂકતા: $\cos A - \cos C = \frac{25 + 49 - 9}{2(5)(7)} - \frac{9 + 25 - 49}{2(3)(5)}$.
$= \frac{65}{70} - \frac{-15}{30} = \frac{13}{14} + \frac{1}{2} = \frac{13 + 7}{14} = \frac{20}{14} = \frac{10}{7}$.
292
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે અંકો $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે. આ ત્રણ અંકોમાંથી દરેકનો ત્રણ વાર ઉપયોગ કરીને નવ-અંકની સંખ્યાઓ એવી રીતે બનાવવાની છે કે જેથી ત્રણ ક્રમિક અંકો ઓછામાં ઓછી એક વાર $A.P.$ માં હોય. આવી કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય?
A
$1261$
B
$1262$
C
$1263$
D
$1260$

Solution

(D) અંકો $a, a, a, b, b, b, c, c, c$ ની ગોઠવણીની કુલ સંખ્યા $\frac{9!}{3!3!3!} = 1680$ છે.
આપણે એવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા શોધવી છે જ્યાં ઓછામાં ઓછી એક ક્રમિક ત્રિપુટી $A.P.$ બનાવે.
કારણ કે $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે,તેથી $A.P.$ માં શક્ય ત્રિપુટીઓ $(a, b, c)$ અને $(c, b, a)$ છે.
આવી નવ-અંકની સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા $1260$ છે.
293
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ધન સંખ્યાઓ $a_1, a_2, a_3, a_4$ અને $a_5$ એ $G$.$P$. માં છે. તેમનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $\frac{31}{10}$ અને $\frac{m}{n}$ છે,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે. જો તેમના વ્યસ્તનો મધ્યક $\frac{31}{40}$ હોય અને $a_3+a_4+a_5=14$ હોય,તો $m+n$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$210$
B
$212$
C
$213$
D
$211$

Solution

(D) પદોને $\frac{a}{r^2}, \frac{a}{r}, a, ar, ar^2$ તરીકે લો.
મધ્યક $\frac{31}{10}$ આપેલ છે,તેથી $\frac{a}{r^2} + \frac{a}{r} + a + ar + ar^2 = 5 \times \frac{31}{10} = \frac{31}{2}$.
વ્યસ્તનો મધ્યક $\frac{31}{40}$ આપેલ છે,તેથી $\frac{r^2}{a} + \frac{r}{a} + \frac{1}{a} + \frac{1}{ar} + \frac{1}{ar^2} = 5 \times \frac{31}{40} = \frac{31}{8}$.
પ્રથમ સમીકરણને બીજા વડે ભાગતા,$a^2 = 4$ મળે,તેથી $a = 2$.
$a=2$ મૂકતા,$r=2$ મળે છે. પદો $\frac{1}{2}, 1, 2, 4, 8$ છે.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{186}{25}$ મળે છે.
તેથી $m=186, n=25$ અને $m+n = 211$.
294
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$r_1$ અને $r_2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા પ્રથમ ચરણમાં આવેલા બે વર્તુળો યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે. તે દરેક $x+y=2$ રેખા પર $2$ એકમનો અંતઃખંડ કાપે છે. તો $r_1^2+r_2^2-r_1 r_2$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$7$

Solution

(D) વર્તુળો પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી અને બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શતા હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો $(r, r)$ છે અને તેમના સમીકરણો $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 + y^2 - 2rx - 2ry + r^2 = 0$ મળે છે.
રેખા $x+y-2=0$ દ્વારા કપાતા અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - d^2} = 2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $d$ એ કેન્દ્ર $(r, r)$ થી રેખા $x+y-2=0$ સુધીનું લંબ અંતર છે.
આમ,$\sqrt{r^2 - d^2} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $r^2 - d^2 = 1$.
અંતર $d = \frac{|r+r-2|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|2r-2|}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}|r-1|$.
$d^2 = 2(r-1)^2$ ને $r^2 - d^2 = 1$ સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $r^2 - 2(r-1)^2 = 1$ મળે છે.
$r^2 - 2(r^2 - 2r + 1) = 1$ $\Rightarrow r^2 - 2r^2 + 4r - 2 = 1$ $\Rightarrow -r^2 + 4r - 3 = 0$.
તેથી,$r^2 - 4r + 3 = 0$. આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $r_1$ અને $r_2$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$r_1 + r_2 = 4$ અને $r_1 r_2 = 3$.
આપણે $r_1^2 + r_2^2 - r_1 r_2 = (r_1 + r_2)^2 - 3r_1 r_2$ શોધવાનું છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $4^2 - 3(3) = 16 - 9 = 7$ મળે છે.
295
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વિધાન $(( A \wedge ( B \vee C ))$ $\Rightarrow ( A \vee B ))$ $\Rightarrow A$ નું નિષેધ શું છે?
A
$\sim A$ ને સમતુલ્ય
B
$\sim C$ ને સમતુલ્ય
C
$B \vee \sim C$ ને સમતુલ્ય
D
એક અસત્ય વિધાન (fallacy)

Solution

(A) ધારો કે $p = (( A \wedge ( B \vee C ))$ $\Rightarrow ( A \vee B ))$ $\Rightarrow A$.
ગર્ભિત વિધાનના નિયમ $X \Rightarrow Y \equiv \sim X \vee Y$ નો ઉપયોગ કરતા:
$p \equiv \sim (( A \wedge ( B \vee C )) \Rightarrow ( A \vee B )) \vee A$.
નિષેધના નિયમ $\sim (X \Rightarrow Y) \equiv X \wedge \sim Y$ નો ઉપયોગ કરતા:
$p \equiv (( A \wedge ( B \vee C )) \wedge \sim ( A \vee B )) \vee A$.
ડી મોર્ગનના નિયમ $\sim ( A \vee B ) \equiv \sim A \wedge \sim B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$p \equiv (( A \wedge ( B \vee C )) \wedge ( \sim A \wedge \sim B )) \vee A$.
ચૂકતા $( A \wedge \sim A ) \equiv F$ (અસત્ય) હોવાથી,પદાવલિ નીચે મુજબ સરળ બને છે:
$p \equiv ( F \wedge ( B \vee C ) \wedge \sim B ) \vee A \equiv F \vee A \equiv A$.
તેથી,વિધાનનો નિષેધ $\sim p \equiv \sim A$ થાય.
296
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{4} = 1$ પરના બિંદુ $(3 \sqrt{3}, 1)$ આગળનો સ્પર્શક અને અભિલંબ $y$-અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં મળે છે. ધારો કે $AB$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને વર્તુળ $C$ દોરવામાં આવે છે અને રેખા $x = 2 \sqrt{5}$ એ વર્તુળ $C$ ને $P$ અને $Q$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો વર્તુળ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો બિંદુ $(\alpha, \beta)$ માં છેદતા હોય,તો $\alpha^2 - \beta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{314}{5}$
B
$\frac{304}{5}$
C
$60$
D
$61$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{4} = 1$ છે. બિંદુ $(3 \sqrt{3}, 1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x(3 \sqrt{3})}{36} + \frac{y(1)}{4} = 1$ એટલે કે $\frac{x \sqrt{3}}{12} + \frac{y}{4} = 1$ છે.
$y$-અક્ષ માટે $x=0$ લેતા,$y=4$ મળે. તેથી $A=(0, 4)$.
અભિલંબનું સમીકરણ $y-1 = \sqrt{3}(x-3 \sqrt{3})$ એટલે કે $y = x \sqrt{3} - 8$ છે.
$y$-અક્ષ માટે $x=0$ લેતા,$y=-8$ મળે. તેથી $B=(0, -8)$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, -2)$ અને ત્રિજ્યા $6$ છે. સમીકરણ $x^2 + (y+2)^2 = 36$ છે.
$x = 2 \sqrt{5}$ મુકતા,$y^2 + 4y - 12 = 0$ મળે,જેના ઉકેલ $y=2$ અને $y=-6$ છે.
સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $(\alpha, \beta)$ માટે,$\alpha = \frac{18}{\sqrt{5}}$ અને $\beta = -2$ મળે.
તેથી $\alpha^2 - \beta^2 = \frac{324}{5} - 4 = \frac{304}{5}$.
297
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $PQ$ એ $y^2=36x$ પરવલયની $100$ લંબાઈની નાભિસ્થ જીવા છે,જે ધન $x$-અક્ષ સાથે લઘુકોણ બનાવે છે. ધારો કે $P$ નો કોટિ ધન છે અને $M$ એ રેખાખંડ $PQ$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $PM:MQ=3:1$ થાય. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ $M$ માંથી પસાર થતી અને $PQ$ ને લંબ રેખા પર આવેલું નથી?
A
$(-3, 43)$
B
$(-6, 45)$
C
$(3, 33)$
D
$(6, 29)$

Solution

(A) પરવલય $y^2=4ax$ માટે,અહીં $4a=36$,તેથી $a=9$. પેરામીટર $t$ વાળી નાભિસ્થ જીવાની લંબાઈ $a(t+1/t)^2 = 100$ છે.
$9(t+1/t)^2 = 100 \implies (t+1/t)^2 = 100/9 \implies t+1/t = 10/3$ (કારણ કે ખૂણો લઘુકોણ છે,$t>0$).
$3t^2 - 10t + 3 = 0$ ઉકેલતા,$(3t-1)(t-3)=0$ મળે,તેથી $t=3$ અથવા $t=1/3$.
$P$ નો કોટિ ધન હોવાથી,$P$ એ $t=3$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $P = (81, 54)$.
તેથી $Q$ એ $t=1/3$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $Q = (1, 6)$.
બિંદુ $M$ એ $PQ$ નું $3:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી $M = (21, 18)$.
$PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = 3/5$ છે.
$PQ$ ને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_{\perp} = -5/3$ છે.
$M(21, 18)$ માંથી પસાર થતી અને $-5/3$ ઢાળવાળી રેખાનું સમીકરણ $5x+3y = 159$ છે.
298
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સંખ્યા $\frac{4^{2022}}{15}$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ કેટલો થાય?
A
$\frac{4}{15}$
B
$\frac{1}{15}$
C
$\frac{14}{15}$
D
$\frac{8}{15}$

Solution

(B) આપણે $\frac{4^{2022}}{15}$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ શોધવો છે.
નોંધો કે $4^{2022} = (4^2)^{1011} = 16^{1011}$.
આપણે $16$ ને $(15 + 1)$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$16^{1011} = (15 + 1)^{1011}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(15 + 1)^{1011} = 15K + 1$,જ્યાં $K$ એક પૂર્ણાંક છે.
તેથી,$\frac{4^{2022}}{15} = \frac{15K + 1}{15} = K + \frac{1}{15}$.
આમ,અપૂર્ણાંક ભાગ $\frac{1}{15}$ છે.
299
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $s_1, s_2, s_3, \ldots, s_{10}$ એ $10$ સમાંતર શ્રેણીઓના પ્રથમ $12$ પદોનો સરવાળો છે,જેના પ્રથમ પદો $1, 2, 3, \ldots, 10$ છે અને સામાન્ય તફાવત અનુક્રમે $1, 3, 5, \ldots, 19$ છે. તો $\sum_{i=1}^{10} s_i$ ની કિંમત શોધો.
A
$7380$
B
$7220$
C
$7360$
D
$7260$

Solution

(D) સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \frac{n}{2} [2a + (n-1)d]$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$k$-મી સમાંતર શ્રેણી માટે,પ્રથમ પદ $a_k = k$ અને સામાન્ય તફાવત $d_k = 2k - 1$ છે.
અહીં $n = 12$ આપેલ છે,તેથી $s_k$:
$s_k = \frac{12}{2} [2(k) + (12-1)(2k-1)]$
$s_k = 6 [2k + 11(2k-1)]$
$s_k = 6 [2k + 22k - 11] = 6 [24k - 11] = 144k - 66$.
હવે,$\sum_{i=1}^{10} s_i$ ની ગણતરી કરીએ:
$\sum_{i=1}^{10} (144i - 66) = 144 \sum_{i=1}^{10} i - \sum_{i=1}^{10} 66$
$= 144 \times \frac{10 \times 11}{2} - 660$
$= 144 \times 55 - 660$
$= 7920 - 660 = 7260$.
300
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\left(\sqrt{x} - \frac{6}{x^{3/2}}\right)^n$,$n \leq 15$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $\alpha$ એ અચળ પદ છે. જો વિસ્તરણમાં બાકીના પદોના સહગુણકોનો સરવાળો $649$ હોય અને $x^{-n}$ નો સહગુણક $\lambda \alpha$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત $..........$ છે.
A
$35$
B
$34$
C
$36$
D
$33$

Solution

(C) સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {^nC_k} (x^{1/2})^{n-k} (-6 x^{-3/2})^k = {^nC_k} (-6)^k x^{(n-4k)/2}$ છે.
અચળ પદ માટે,$n-4k = 0$,તેથી $n = 4k$. $n \leq 15$ હોવાથી,$k$ ની કિંમત $1, 2, 3$ હોઈ શકે.
બધા સહગુણકોનો સરવાળો $x=1$ મૂકવાથી મળે,જે $(1-6)^n = (-5)^n$ છે.
બાકીના પદોનો સરવાળો $(-5)^n - \alpha = 649$ છે.
જો $k=1, n=4$ લઈએ: $(-5)^4 - {^4C_1}(-6)^1 = 625 + 24 = 649$. આ સાચું છે.
તેથી,$n=4$ અને $\alpha = {^4C_1}(-6)^1 = -24$.
$x^{-n} = x^{-4}$ નો સહગુણક ત્યારે મળે જ્યારે $(n-4k)/2 = -4$,એટલે કે $4-4k = -8$,$4k = 12$,$k=3$.
સહગુણક ${^4C_3}(-6)^3 = 4 \times (-216) = -864$ છે.
આમ,$-864 = \lambda(-24)$,તેથી $\lambda = \frac{-864}{-24} = 36$.
301
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 5 \\ \lambda & 10 \end{bmatrix}$,$A^{-1} = \alpha A + \beta I$ અને $\alpha + \beta = -2$ હોય,તો $4\alpha^2 + \beta^2 + \lambda^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$12$
B
$10$
C
$19$
D
$14$

Solution

(D) કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,દરેક ચોરસ શ્રેણિક તેના લાક્ષણિક સમીકરણ $|A - xI| = 0$ નું પાલન કરે છે.
$|A - xI| = \begin{vmatrix} 1 - x & 5 \\ \lambda & 10 - x \end{vmatrix} = (1 - x)(10 - x) - 5\lambda = x^2 - 11x + 10 - 5\lambda = 0$.
આમ,$A^2 - 11A + (10 - 5\lambda)I = 0$.
$A^{-1}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $A - 11I + (10 - 5\lambda)A^{-1} = 0$.
$(10 - 5\lambda)A^{-1} = -A + 11I$.
$A^{-1} = \frac{-1}{10 - 5\lambda}A + \frac{11}{10 - 5\lambda}I$.
આને $A^{-1} = \alpha A + \beta I$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = \frac{-1}{10 - 5\lambda}$ અને $\beta = \frac{11}{10 - 5\lambda}$ મળે છે.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = -2$,તેથી $\frac{-1 + 11}{10 - 5\lambda} = -2 \Rightarrow \frac{10}{10 - 5\lambda} = -2$.
$10 = -20 + 10\lambda \Rightarrow 10\lambda = 30 \Rightarrow \lambda = 3$.
તેથી $\alpha = \frac{-1}{10 - 15} = \frac{1}{5}$ અને $\beta = \frac{11}{10 - 15} = -\frac{11}{5}$.
અંતે,$4\alpha^2 + \beta^2 + \lambda^2 = 4(\frac{1}{25}) + (\frac{121}{25}) + 3^2 = \frac{125}{25} + 9 = 5 + 9 = 14$.
302
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7\}$. તો સંબંધ $R = \{(x, y) \in A \times A : x + y = 7\}$ એ
A
પરંપરિત છે પરંતુ સંમિત કે સ્વવાચક નથી
B
સ્વવાચક છે પરંતુ સંમિત કે પરંપરિત નથી
C
સામ્ય સંબંધ છે
D
સંમિત છે પરંતુ સ્વવાચક કે પરંપરિત નથી

Solution

(D) આપેલ છે $A = \{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7\}$ અને $R = \{(x, y) \in A \times A : x + y = 7\}$.
$R$ ના ઘટકો લખતા: $R = \{(1, 6), (2, 5), (3, 4), (4, 3), (5, 2), (6, 1)\}$.
$1$. સ્વવાચક: $R$ સ્વવાચક હોવા માટે,દરેક $x \in A$ માટે $(x, x) \in R$ હોવું જોઈએ. અહીં $(1, 1) \notin R$ હોવાથી,$R$ સ્વવાચક નથી.
$2$. સંમિત: $R$ સંમિત હોવા માટે,જો $(x, y) \in R$ હોય,તો $(y, x) \in R$ હોવું જોઈએ. અહીં $(1, 6) \in R$ અને $(6, 1) \in R$ છે,$(2, 5) \in R$ અને $(5, 2) \in R$ છે,વગેરે,તેથી $R$ સંમિત છે.
$3$. પરંપરિત: $R$ પરંપરિત હોવા માટે,જો $(x, y) \in R$ અને $(y, z) \in R$ હોય,તો $(x, z) \in R$ હોવું જોઈએ. અહીં $(1, 6) \in R$ અને $(6, 1) \in R$ છે,પરંતુ $(1, 1) \notin R$. તેથી,$R$ પરંપરિત નથી.
આમ,$R$ સંમિત છે પરંતુ સ્વવાચક કે પરંપરિત નથી.
303
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. જો $\int_0^{2.4} [x^2] dx = \alpha + \beta \sqrt{2} + \gamma \sqrt{3} + \delta \sqrt{5}$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma + \delta$ ની કિંમત $..............$ થાય.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) આપણે $\int_0^{2.4} [x^2] dx$ સંકલનનું મૂલ્ય $[x^2]$ ની કિંમતોના આધારે અંતરાલને વિભાજિત કરીને મેળવીએ છીએ.
$\int_0^{2.4} [x^2] dx = \int_0^1 [x^2] dx + \int_1^{\sqrt{2}} [x^2] dx + \int_{\sqrt{2}}^{\sqrt{3}} [x^2] dx + \int_{\sqrt{3}}^2 [x^2] dx + \int_2^{\sqrt{5}} [x^2] dx + \int_{\sqrt{5}}^{2.4} [x^2] dx$
$= \int_0^1 0 dx + \int_1^{\sqrt{2}} 1 dx + \int_{\sqrt{2}}^{\sqrt{3}} 2 dx + \int_{\sqrt{3}}^2 3 dx + \int_2^{\sqrt{5}} 4 dx + \int_{\sqrt{5}}^{2.4} 5 dx$
$= 0 + (\sqrt{2} - 1) + 2(\sqrt{3} - \sqrt{2}) + 3(2 - \sqrt{3}) + 4(\sqrt{5} - 2) + 5(2.4 - \sqrt{5})$
$= \sqrt{2} - 1 + 2\sqrt{3} - 2\sqrt{2} + 6 - 3\sqrt{3} + 4\sqrt{5} - 8 + 12 - 5\sqrt{5}$
$= ( -1 + 6 - 8 + 12 ) + (1 - 2)\sqrt{2} + (2 - 3)\sqrt{3} + (4 - 5)\sqrt{5}$
$= 9 - \sqrt{2} - \sqrt{3} - \sqrt{5}$
આને $\alpha + \beta \sqrt{2} + \gamma \sqrt{3} + \delta \sqrt{5}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 9$,$\beta = -1$,$\gamma = -1$,અને $\delta = -1$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma + \delta = 9 - 1 - 1 - 1 = 6$.
304
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $k$ અને $m$ એ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી વિધેય $f(x) = \begin{cases} 3x^2 + k\sqrt{x+1}, & 0 < x < 1 \\ mx^2 + k^2, & x \geq 1 \end{cases}$ એ તમામ $x > 0$ માટે વિકલનીય છે. તો $\frac{8f'(8)}{f'(\frac{1}{8})}$ ની કિંમત $.............$ છે.
A
$309$
B
$310$
C
$311$
D
$312$

Solution

(A) વિધેય $f(x)$ એ તમામ $x > 0$ માટે વિકલનીય હોવાથી,તે $x = 1$ આગળ સતત હોવું જોઈએ.
તેથી,$\lim_{x \to 1^-} f(x) = f(1)$.
$3(1)^2 + k\sqrt{1+1} = m(1)^2 + k^2 \implies 3 + k\sqrt{2} = m + k^2 \quad \dots(1)$
વળી,$f'(x)$ એ $x = 1$ આગળ સતત હોવું જોઈએ,તેથી $f'_-(1) = f'_+(1)$.
$0 < x < 1$ માટે,$f'(x) = 6x + \frac{k}{2\sqrt{x+1}}$.
$x > 1$ માટે,$f'(x) = 2mx$.
$x = 1$ આગળ,$6(1) + \frac{k}{2\sqrt{2}} = 2m(1) \implies 2m = 6 + \frac{k}{2\sqrt{2}} \implies m = 3 + \frac{k}{4\sqrt{2}} \quad \dots(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$3 + k\sqrt{2} = (3 + \frac{k}{4\sqrt{2}}) + k^2$
$k^2 + k(\frac{1}{4\sqrt{2}} - \sqrt{2}) = 0$
$k^2 - \frac{7k}{4\sqrt{2}} = 0$.
$k > 0$ હોવાથી,$k = \frac{7}{4\sqrt{2}}$.
તેથી $m = 3 + \frac{7/4\sqrt{2}}{4\sqrt{2}} = 3 + \frac{7}{32} = \frac{103}{32}$.
હવે,$f'(8) = 2m(8) = 16m = 16(\frac{103}{32}) = \frac{103}{2}$.
અને $f'(\frac{1}{8}) = 6(\frac{1}{8}) + \frac{k}{2\sqrt{1/8+1}} = \frac{3}{4} + \frac{7/4\sqrt{2}}{2(3/2\sqrt{2})} = \frac{3}{4} + \frac{7}{12} = \frac{16}{12} = \frac{4}{3}$.
તેથી,$\frac{8f'(8)}{f'(1/8)} = \frac{8(103/2)}{4/3} = 309$.
305
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો વિધેય $\log _e\left(\frac{6 x^2+5 x+1}{2 x-1}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{2 x^2-3 x+4}{3 x-5}\right)$ નો પ્રદેશ $(\alpha, \beta) \cup(\gamma, \delta]$ હોય,તો $18\left(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2+\delta^2\right)$ ની કિંમત $....$ થાય.
A
$20$
B
$21$
C
$22$
D
$23$

Solution

(A) વિધેય વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,બંને ભાગો માન્ય હોવા જોઈએ.
$1$. $\log_e\left(\frac{6x^2+5x+1}{2x-1}\right)$ માટે,$\frac{6x^2+5x+1}{2x-1} > 0$ હોવું જરૂરી છે.
$\frac{(3x+1)(2x+1)}{2x-1} > 0$.
વેવી કર્વ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા,નિર્ણાયક બિંદુઓ $x = -1/2, -1/3, 1/2$ છે.
અસમતા $x \in (-1/2, -1/3) \cup (1/2, \infty) \dots (A)$ માટે સાચી છે.
$2$. $\cos^{-1}\left(\frac{2x^2-3x+4}{3x-5}\right)$ માટે,$-1 \le \frac{2x^2-3x+4}{3x-5} \le 1$ અને $3x-5 \neq 0$ હોવું જરૂરી છે.
$\frac{2x^2-3x+4}{3x-5} \le 1$ ઉકેલતા $\implies \frac{2x^2-6x+9}{3x-5} \le 0$. $2x^2-6x+9$ માટે $D < 0$ હોવાથી,તે હંમેશા ધન છે. તેથી,$3x-5 < 0 \implies x < 5/3 \dots (B)$.
$\frac{2x^2-3x+4}{3x-5} \ge -1$ ઉકેલતા $\implies \frac{2x^2-1}{3x-5} \ge 0$.
નિર્ણાયક બિંદુઓ $x = -1/\sqrt{2}, 1/\sqrt{2}, 5/3$ છે.
અસમતા $x \in [-1/\sqrt{2}, 1/\sqrt{2}] \cup (5/3, \infty) \dots (C)$ માટે સાચી છે.
છેદગણ $A \cap B \cap C = (-1/2, -1/3) \cup (1/2, 1/\sqrt{2}]$.
અહીં $\alpha = -1/2, \beta = -1/3, \gamma = 1/2, \delta = 1/\sqrt{2}$.
$18(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2+\delta^2) = 18(1/4 + 1/9 + 1/4 + 1/2) = 18(1/2 + 1/9 + 1/2) = 18(1 + 1/9) = 18 + 2 = 20$.
306
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે વિકલ સમીકરણ $(\log_e(\cos y))^2 \cos y dx - (1+3x \log_e(\cos y)) \sin y dy = 0$ નો ઉકેલ વક્ર $x=x(y), 0 < y < \frac{\pi}{2}$,એ $x(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2 \log_e 2}$ નું સમાધાન કરે છે. જો $x(\frac{\pi}{6}) = \frac{1}{\log_e m - \log_e n}$,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $mn$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$12$
B
$11$
C
$10$
D
$13$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(\ln(\cos y))^2 \cos y dx = (1+3x \ln(\cos y)) \sin y dy$ છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $\frac{dx}{dy} = \frac{(1+3x \ln(\cos y)) \sin y}{(\ln(\cos y))^2 \cos y} = \tan y \left( \frac{3x}{\ln(\cos y)} + \frac{1}{(\ln(\cos y))^2} \right)$ મળે છે.
આ $\frac{dx}{dy} + P(y)x = Q(y)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(y) = -\frac{3 \tan y}{\ln(\cos y)}$ અને $Q(y) = \frac{\tan y}{(\ln(\cos y))^2}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P(y) dy} = e^{\int -\frac{3 \tan y}{\ln(\cos y)} dy}$.
ધારો કે $t = \ln(\cos y)$,તો $dt = -\tan y dy$. તેથી,$IF = e^{\int \frac{3}{t} dt} = e^{3 \ln t} = t^3 = (\ln(\cos y))^3$.
ઉકેલ $x \cdot IF = \int Q(y) \cdot IF dy + C$ છે.
$x (\ln(\cos y))^3 = \int \frac{\tan y}{(\ln(\cos y))^2} \cdot (\ln(\cos y))^3 dy + C = \int \tan y \ln(\cos y) dy + C$.
$t = \ln(\cos y)$ લેતા,$\int t (-dt) = -\frac{t^2}{2} + C$.
તેથી,$x (\ln(\cos y))^3 = -\frac{(\ln(\cos y))^2}{2} + C$.
$x(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2 \ln 2}$ આપેલ છે,આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2}$,તેથી $\ln(\cos(\frac{\pi}{3})) = \ln(\frac{1}{2}) = -\ln 2$.
કિંમત મૂકતા: $\frac{1}{2 \ln 2} (-\ln 2)^3 = -\frac{(-\ln 2)^2}{2} + C \implies -\frac{(\ln 2)^2}{2} = -\frac{(\ln 2)^2}{2} + C \implies C = 0$.
આમ,$x = -\frac{1}{2 \ln(\cos y)}$.
$y = \frac{\pi}{6}$ માટે,$\cos(\frac{\pi}{6}) = \frac{\sqrt{3}}{2}$,તેથી $x = -\frac{1}{2 \ln(\frac{\sqrt{3}}{2})} = -\frac{1}{2 (\frac{1}{2} \ln 3 - \ln 2)} = \frac{1}{\ln 4 - \ln 3} = \frac{1}{\ln(\frac{4}{3})}$.
$\frac{1}{\ln m - \ln n}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m=4, n=3$ મળે છે. $4$ અને $3$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોવાથી,$mn = 12$.
307
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P_1$ એ સમતલ $3x - y - 7z = 11$ છે અને $P_2$ એ બિંદુઓ $(2, -1, 0)$,$(2, 0, -1)$,અને $(5, 1, 1)$ માંથી પસાર થતું સમતલ છે. જો બિંદુ $(7, 4, -1)$ માંથી સમતલ $P_1$ અને $P_2$ ની છેદરેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત $............$ થાય.
A
$11$
B
$10$
C
$12$
D
$14$

Solution

(A) બિંદુઓ $(2, -1, 0)$,$(2, 0, -1)$,અને $(5, 1, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલ $P_2$ નું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા મળે છે:
$\begin{vmatrix} x-5 & y-1 & z-1 \\ -3 & -1 & -2 \\ -3 & -2 & -1 \end{vmatrix} = 0 \implies x-y-z = 3$.
સમતલ $P_1: 3x - y - 7z = 11$ અને $P_2: x - y - z = 3$ ની છેદરેખાના દિશા-ગુણોત્તર તેમના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & -7 \\ 1 & -1 & -1 \end{vmatrix} = -6\hat{i} - 4\hat{j} - 2\hat{k}$,જે $(3, 2, 1)$ તરીકે લઈ શકાય.
રેખા પરનું બિંદુ $(4, 1, 0)$ છે. તેથી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-4}{3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{1} = r$ છે.
રેખા પરનું કોઈ પણ બિંદુ $(3r+4, 2r+1, r)$ છે.
બિંદુ $(7, 4, -1)$ થી આ બિંદુ સુધીનો સદિશ $(3r-3, 2r-3, r+1)$ છે.
આ સદિશ રેખાની દિશા $(3, 2, 1)$ ને લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3r-3) + 2(2r-3) + 1(r+1) = 0 \implies 14r - 14 = 0 \implies r=1$.
લંબપાદ $(7, 3, 1)$ મળે છે.
તેથી,$\alpha+\beta+\gamma = 7+3+1 = 11$.
308
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $R = \{ a, b, c, d, e \}$ અને $S = \{1, 2, 3, 4\}$ છે. $f(a) \neq 1$ હોય તેવા $f: R \rightarrow S$ પરના વ્યાપ્ત વિધેયોની કુલ સંખ્યા $.............$ છે.
A
$180$
B
$170$
C
$160$
D
$150$

Solution

(A) $n=5$ ઘટકો ધરાવતા ગણથી $m=4$ ઘટકો ધરાવતા ગણ પરના કુલ વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા $m! \times S_2(n, m)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $S_2(n, m)$ એ બીજા પ્રકારની સ્ટર્લિંગ સંખ્યા છે.
કુલ વ્યાપ્ત વિધેયો = $4! \times S_2(5, 4) = 24 \times \binom{5}{2} = 24 \times 10 = 240$.
હવે,આપણે $f(a) = 1$ હોય તેવા વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા શોધીએ. જો $f(a) = 1$ હોય,તો બાકીના $4$ ઘટકો ${b, c, d, e}$ એ ${1, 2, 3, 4}$ પર એવી રીતે વિધેય બનાવે કે જેથી તે વ્યાપ્ત રહે.
કિસ્સો $1$: $f(a)=1$ અને વિસ્તાર ${1, 2, 3, 4}$ હોય. બાકીના $4$ ઘટકો ${1, 2, 3, 4}$ પર વ્યાપ્ત વિધેય બનાવે તેની સંખ્યા $4! = 24$ છે.
કિસ્સો $2$: $f(a)=1$ અને વિસ્તાર ${2, 3, 4}$ હોય. બાકીના $4$ ઘટકો ${2, 3, 4}$ પર વ્યાપ્ત વિધેય બનાવે તેની સંખ્યા $3! \times S_2(4, 3) = 6 \times \binom{4}{2} = 6 \times 6 = 36$ છે.
$f(a) = 1$ હોય તેવા કુલ વિધેયો $24 + 36 = 60$ છે.
તેથી,$f(a) \neq 1$ હોય તેવા વ્યાપ્ત વિધેયોની સંખ્યા $240 - 60 = 180$ છે.
309
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે રેખાઓ $x + y = 2, y = 0, x = 0$ અને વક્ર $f(x) = \min \left\{x^2 + \frac{3}{4}, 1 + [x]\right\}$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $A$ છે,જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq x$ દર્શાવે છે. તો $12A$ નું મૂલ્ય $............$ છે.
A
$17$
B
$16$
C
$15$
D
$14$

Solution

(A) વિધેય $f(x) = \min \left\{x^2 + \frac{3}{4}, 1 + [x]\right\}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
$0 \leq x < 1$ માટે,$[x] = 0$,તેથી $f(x) = \min \left\{x^2 + \frac{3}{4}, 1\right\}$.
$x^2 + \frac{3}{4} = 1 \implies x^2 = \frac{1}{4} \implies x = \frac{1}{2}$.
આમ,$0 \leq x < \frac{1}{2}$ માટે $f(x) = x^2 + \frac{3}{4}$ અને $\frac{1}{2} \leq x < 1$ માટે $f(x) = 1$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x=0, y=0, x+y=2$ અને $f(x)$ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
$A = \int_0^{1/2} (x^2 + \frac{3}{4}) dx + \int_{1/2}^1 (1) dx + \int_1^2 (2-x) dx$.
$A = \left[ \frac{x^3}{3} + \frac{3x}{4} \right]_0^{1/2} + [x]_{1/2}^1 + \left[ 2x - \frac{x^2}{2} \right]_1^2$.
$A = (\frac{1}{24} + \frac{3}{8}) + (1 - \frac{1}{2}) + ((4 - 2) - (2 - \frac{1}{2}))$.
$A = \frac{10}{24} + \frac{1}{2} + (2 - \frac{3}{2}) = \frac{5}{12} + \frac{6}{12} + \frac{6}{12} = \frac{17}{12}$.
તેથી,$12A = 17$.
Solution diagram
310
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $O$ ઉગમબિંદુ છે અને બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $-\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$ છે. જો બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $-2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}$,$2\hat{i}+4\hat{j}-2\hat{k}$ અને $-4\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ ને લંબ સદિશ પર સદિશ $\overline{OP}$ નો પ્રક્ષેપ $......$ છે.
A
$3$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{10}{3}$
D
$\frac{7}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{OP} = -\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$.
$\overline{AB} = \overline{OB} - \overline{OA} = (2\hat{i}+4\hat{j}-2\hat{k}) - (-2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}) = 4\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}$.
$\overline{AC} = \overline{OC} - \overline{OA} = (-4\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}) - (-2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}) = -2\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$.
$\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ બંનેને લંબ સદિશ $\vec{n} = \overline{AB} \times \overline{AC}$ છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 3 & 1 \\ -2 & 1 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-1) - \hat{j}(8+2) + \hat{k}(4+6) = 5\hat{i}-10\hat{j}+10\hat{k}$.
$\vec{n}$ પર $\overline{OP}$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{|\overline{OP} \cdot \vec{n}|}{|\vec{n}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\overline{OP} \cdot \vec{n} = (-1)(5) + (-2)(-10) + (3)(10) = -5 + 20 + 30 = 45$.
$|\vec{n}| = \sqrt{5^2 + (-10)^2 + 10^2} = \sqrt{25 + 100 + 100} = \sqrt{225} = 15$.
પ્રક્ષેપ $= \frac{|45|}{15} = 3$.
311
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $f(x) = \frac{(\tan 1^{\circ}) x + \log_{e}(123)}{x \log_{e}(1234) - (\tan 1^{\circ})}$,$x > 0$ હોય,તો $f(f(x)) + f(f(4/x))$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $...........$ છે.
A
$8$
B
$4$
C
$2$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = \frac{Ax + B}{Cx - A}$,જ્યાં $A = \tan 1^{\circ}$,$B = \log_{e}(123)$,અને $C = \log_{e}(1234)$.
પ્રથમ,આપણે $f(f(x))$ ની ગણતરી કરીએ:
$f(f(x)) = \frac{A(\frac{Ax + B}{Cx - A}) + B}{C(\frac{Ax + B}{Cx - A}) - A} = \frac{A(Ax + B) + B(Cx - A)}{C(Ax + B) - A(Cx - A)} = \frac{A^2x + AB + BCx - AB}{ACx + BC - ACx + A^2} = \frac{x(A^2 + BC)}{A^2 + BC} = x$.
કારણ કે $f(f(x)) = x$ પ્રદેશના તમામ $x$ માટે છે,તેથી $f(f(x)) = x$ અને $f(f(4/x)) = 4/x$ મળે.
તેથી,$f(f(x)) + f(f(4/x)) = x + \frac{4}{x}$.
સમાંતર મધ્યક-ભૌમિતિક મધ્યકની અસમતા $(AM \geq GM)$ નો ઉપયોગ કરતા,$x > 0$ માટે:
$x + \frac{4}{x} \geq 2 \sqrt{x \cdot \frac{4}{x}} = 2 \sqrt{4} = 4$.
ન્યૂનતમ કિંમત $4$ છે.
312
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$30\,cm$ બાજુવાળા ટીનના એક ચોરસ ટુકડામાંથી દરેક ખૂણેથી $x$ બાજુવાળો ચોરસ કાપીને અને બાકીના ભાગને વાળીને ઉપરથી ખુલ્લો બોક્સ બનાવવામાં આવે છે. જો બોક્સનું ઘનફળ મહત્તમ હોય,તો તેનું પૃષ્ઠફળ ($cm^2$ માં) $............$ જેટલું થાય.
A
$675$
B
$1025$
C
$800$
D
$900$

Solution

(C) ધારો કે દરેક ખૂણેથી કાપેલા ચોરસની બાજુ $x\,cm$ છે.
પરિણામી બોક્સના પરિમાણો લંબાઈ $= (30-2x)\,cm$,પહોળાઈ $= (30-2x)\,cm$ અને ઊંચાઈ $= x\,cm$ થશે.
બોક્સનું ઘનફળ $V = x(30-2x)^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
મહત્તમ ઘનફળ શોધવા માટે,આપણે $V$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ છીએ:
$V = x(900 - 120x + 4x^2) = 4x^3 - 120x^2 + 900x$.
$\frac{dV}{dx} = 12x^2 - 240x + 900$.
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ માટે $\frac{dV}{dx} = 0$ લેતા:
$12(x^2 - 20x + 75) = 0$
$12(x-5)(x-15) = 0$.
આમ,$x = 5$ અથવા $x = 15$. કારણ કે $x=15$ લેવાથી બાજુની લંબાઈ $0$ થઈ જશે,તેથી આપણે $x = 5\,cm$ લઈએ છીએ.
ખુલ્લા બોક્સનું પૃષ્ઠફળ $S$ એ મૂળ ચોરસના ક્ષેત્રફળમાંથી ચાર કાપેલા ચોરસના ક્ષેત્રફળને બાદ કરવાથી મળે છે:
$S = (30)^2 - 4x^2 = 900 - 4(5)^2 = 900 - 100 = 800\,cm^2$.
Solution diagram
313
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f$ એ એક વિકલનીય વિધેય છે જેથી $x^2 f(x) - x = 4 \int_0^x t f(t) dt$ અને $f(1) = \frac{2}{3}$ થાય. તો $18 f(3)$ ની કિંમત $......$ છે.
A
$160$
B
$210$
C
$180$
D
$150$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^2 f(x) - x = 4 \int_0^x t f(t) dt$.
લીબનીઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$2x f(x) + x^2 f'(x) - 1 = 4x f(x)$.
પદોને ગોઠવતા:
$x^2 f'(x) - 2x f(x) = 1$.
$x^2$ વડે ભાગતા ($x \neq 0$ ધારીને):
$f'(x) - \frac{2}{x} f(x) = \frac{1}{x^2}$.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = -\frac{2}{x}$ અને $Q(x) = \frac{1}{x^2}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P(x) dx} = e^{\int -\frac{2}{x} dx} = e^{-2 \ln x} = x^{-2} = \frac{1}{x^2}$.
ઉકેલ $f(x) \cdot IF = \int Q(x) \cdot IF dx + C$ છે.
$f(x) \cdot \frac{1}{x^2} = \int \frac{1}{x^2} \cdot \frac{1}{x^2} dx = \int x^{-4} dx = \frac{x^{-3}}{-3} + C = -\frac{1}{3x^3} + C$.
$x^2$ વડે ગુણતા:
$f(x) = -\frac{1}{3x} + Cx^2$.
$f(1) = \frac{2}{3}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{2}{3} = -\frac{1}{3} + C(1)^2 \Rightarrow C = 1$.
આમ,$f(x) = x^2 - \frac{1}{3x}$.
$18 f(3)$ ની ગણતરી કરતા:
$f(3) = (3)^2 - \frac{1}{3(3)} = 9 - \frac{1}{9} = \frac{81-1}{9} = \frac{80}{9}$.
$18 f(3) = 18 \times \frac{80}{9} = 2 \times 80 = 160$.
314
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક હોય અને $|A|=2$ હોય,તો $|3 \operatorname{adj}(|3A|A^2)|$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$3^{11} \cdot 6^{10}$
B
$3^{12} \cdot 6^{10}$
C
$3^{10} \cdot 6^{11}$
D
$3^{12} \cdot 6^{11}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,તેથી $n=3$ અને $|A|=2$.
પ્રથમ,$|3A|$ ની ગણતરી કરો. $A$ એ $3 \times 3$ હોવાથી,$|3A| = 3^3 |A| = 27 \times 2 = 54$.
હવે,આપણે $|3 \operatorname{adj}(|3A|A^2)| = |3 \operatorname{adj}(54A^2)|$ શોધવાનું છે.
$n \times n$ શ્રેણિક $M$ માટે $|kM| = k^n |M|$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $|3 \operatorname{adj}(54A^2)| = 3^3 |\operatorname{adj}(54A^2)| = 27 |\operatorname{adj}(54A^2)|$.
$|\operatorname{adj}(M)| = |M|^{n-1}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $27 |54A^2|^{3-1} = 27 |54A^2|^2$.
કારણ કે $|54A^2| = 54^3 |A^2| = 54^3 |A|^2 = 54^3 \times 2^2 = 54^3 \times 4$.
આ કિંમત પાછી મૂકતા: $27 \times (54^3 \times 4)^2 = 27 \times 54^6 \times 16 = (3^3) \times (2 \times 3^3)^6 \times 2^4 = 3^3 \times 2^6 \times 3^{18} \times 2^4 = 3^{21} \times 2^{10} = 3^{11} \times 3^{10} \times 2^{10} = 3^{11} \times (3 \times 2)^{10} = 3^{11} \times 6^{10}$.
315
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વક્ર $y = y(x)$ પરના કોઈપણ બિંદુ $(x, y)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{x^2+y^2}{2xy}$ છે,જ્યાં $x > 0$. જો $y(2) = 0$ હોય,તો $y(8)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2 \sqrt{3}$
B
$4 \sqrt{3}$
C
$2 \sqrt{3}$
D
$-4 \sqrt{2}$

Solution

(B) વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{x^2+y^2}{2xy}$ છે.
અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{1+(y/x)^2}{2(y/x)}$ મળે.
ધારો કે $y = tx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = t + x\frac{dt}{dx}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $t + x\frac{dt}{dx} = \frac{1+t^2}{2t}$.
$x\frac{dt}{dx} = \frac{1+t^2}{2t} - t = \frac{1-t^2}{2t}$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\int \frac{2t}{1-t^2} dt = \int \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $-\ln|1-t^2| = \ln|x| + C$,જેનો અર્થ છે $\ln|1-t^2|^{-1} = \ln|cx|$.
તેથી,$\frac{1}{1-t^2} = cx$,અથવા $1-t^2 = \frac{1}{cx}$.
$t = y/x$ મૂકતા: $1 - \frac{y^2}{x^2} = \frac{1}{cx} \Rightarrow \frac{x^2-y^2}{x^2} = \frac{1}{cx} \Rightarrow x^2-y^2 = \frac{x}{c}$.
આપેલ છે કે $y(2) = 0$,તેથી $2^2 - 0^2 = \frac{2}{c} \Rightarrow 4 = \frac{2}{c} \Rightarrow c = \frac{1}{2}$.
સમીકરણ $x^2 - y^2 = 2x$ બને છે.
$x = 8$ માટે: $8^2 - y^2 = 2(8) \Rightarrow 64 - y^2 = 16 \Rightarrow y^2 = 48$.
આમ,$y = \pm \sqrt{48} = \pm 4\sqrt{3}$.
316
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ માટે:
$2x - y + 3z = 5$
$3x + 2y - z = 7$
$4x + 5y + \alpha z = \beta$
નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
સિસ્ટમને $\alpha = -5$ અને $\beta = 9$ માટે અનંત ઉકેલો છે.
B
સિસ્ટમને $\alpha \neq -5$ અને $\beta = 8$ માટે અનન્ય ઉકેલ છે.
C
સિસ્ટમને $\alpha = -6$ અને $\beta = 9$ માટે અનંત ઉકેલો છે.
D
સિસ્ટમ $\alpha = -5$ અને $\beta = 8$ માટે અસંગત છે.

Solution

(C) સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 3 \\ 3 & 2 & -1 \\ 4 & 5 & \alpha \end{vmatrix} = 7(\alpha + 5)$ છે.
અનન્ય ઉકેલ માટે,$\Delta \neq 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\alpha \neq -5$. તેથી,જ્યારે $\alpha \neq -5$ હોય ત્યારે કોઈપણ $\beta$ માટે સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ હોય છે.
અનંત ઉકેલો માટે,આપણે $\Delta = \Delta_1 = \Delta_2 = \Delta_3 = 0$ ની જરૂર છે.
$\Delta = 0$ લેતા $\alpha = -5$ મળે છે.
$\Delta_3 = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 5 \\ 3 & 2 & 7 \\ 4 & 5 & \beta \end{vmatrix} = 7(\beta - 9)$ ગણતા.
$\Delta_3 = 0$ લેતા $\beta = 9$ મળે છે.
જ્યારે $\alpha = -5$ અને $\beta = 9$ હોય,ત્યારે $\Delta = \Delta_1 = \Delta_2 = \Delta_3 = 0$ થાય છે,તેથી સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો છે.
વિકલ્પ $C$ જણાવે છે કે $\alpha = -6$ અને $\beta = 9$ માટે સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો છે,જે ખોટું છે કારણ કે $\alpha = -6$ માટે $\Delta \neq 0$ થાય છે.
317
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P$ એ રેખા $\frac{x+3}{3}=\frac{y+2}{1}=\frac{1-z}{2}$ અને સમતલ $x + y + z = 2$ નું છેદબિંદુ છે. જો બિંદુ $P$ નું સમતલ $3x - 4y + 12z = 32$ થી અંતર $q$ હોય,તો $q$ અને $2q$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2 - 18x + 72 = 0$
B
$x^2 + 18x + 72 = 0$
C
$x^2 - 18x - 72 = 0$
D
$x^2 + 18x - 72 = 0$

Solution

(A) રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+3}{3} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{-2} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P$ એ $(3\lambda - 3, \lambda - 2, 1 - 2\lambda)$ સ્વરૂપમાં છે.
બિંદુ $P$ એ સમતલ $x + y + z = 2$ પર હોવાથી,યામો મૂકતા:
$(3\lambda - 3) + (\lambda - 2) + (1 - 2\lambda) = 2$.
$2\lambda - 4 = 2 \Rightarrow 2\lambda = 6 \Rightarrow \lambda = 3$.
આમ,$P$ ના યામ $(6, 1, -5)$ મળે છે.
બિંદુ $P(6, 1, -5)$ નું સમતલ $3x - 4y + 12z - 32 = 0$ થી અંતર $q$ નીચે મુજબ છે:
$q = \left| \frac{3(6) - 4(1) + 12(-5) - 32}{\sqrt{3^2 + (-4)^2 + 12^2}} \right| = \left| \frac{18 - 4 - 60 - 32}{\sqrt{9 + 16 + 144}} \right| = \left| \frac{-78}{13} \right| = 6$.
તેથી,$q = 6$ અને $2q = 12$.
$6$ અને $12$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $(x - 6)(x - 12) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 18x + 72 = 0$ થાય છે.
318
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ત્રિકોણ $ABC$ ના બે શિરોબિંદુઓ $(2,4,6)$ અને $(0,-2,-5)$ છે,અને તેનું મધ્યકેન્દ્ર $(2,1,-1)$ છે. જો સમતલ $x+2y+4z=11$ માં ત્રીજા શિરોબિંદુની પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha \beta+\beta \gamma+\gamma \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$72$
B
$74$
C
$76$
D
$70$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(2,4,6)$,$B(0,-2,-5)$ અને $C(x,y,z)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G(2,1,-1)$ આપેલ છે,તેથી મધ્યકેન્દ્રના સૂત્ર મુજબ: $G = (\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}, \frac{z_1+z_2+z_3}{3})$.
$\frac{2+0+x}{3} = 2 \Rightarrow 2+x = 6 \Rightarrow x = 4$.
$\frac{4-2+y}{3} = 1 \Rightarrow 2+y = 3 \Rightarrow y = 1$.
$\frac{6-5+z}{3} = -1 \Rightarrow 1+z = -3 \Rightarrow z = -4$.
તેથી,ત્રીજું શિરોબિંદુ $C(4,1,-4)$ છે.
હવે,સમતલ $x+2y+4z-11=0$ માં બિંદુ $C(4,1,-4)$ નું પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ શોધો.
સમતલ $ax+by+cz+d=0$ માં બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ ના પ્રતિબિંબનું સૂત્ર $\frac{\alpha-x_0}{a} = \frac{\beta-y_0}{b} = \frac{\gamma-z_0}{c} = -2 \frac{ax_0+by_0+cz_0+d}{a^2+b^2+c^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{\alpha-4}{1} = \frac{\beta-1}{2} = \frac{\gamma+4}{4} = -2 \frac{4+2(1)+4(-4)-11}{1^2+2^2+4^2} = -2 \frac{4+2-16-11}{1+4+16} = -2 \frac{-21}{21} = 2$.
આમ,$\alpha-4 = 2 \Rightarrow \alpha = 6$; $\beta-1 = 4 \Rightarrow \beta = 5$; $\gamma+4 = 8 \Rightarrow \gamma = 4$.
પ્રતિબિંબ $(6,5,4)$ છે.
અંતે,$\alpha \beta+\beta \gamma+\gamma \alpha = (6)(5) + (5)(4) + (4)(6) = 30 + 20 + 24 = 74$.
319
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
રેખાઓ $\frac{x+2}{1}=\frac{y}{-2}=\frac{z-5}{2}$ અને $\frac{x-4}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+3}{0}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $......$ છે.
A
$6$
B
$9$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x+2}{1}=\frac{y}{-2}=\frac{z-5}{2}$ અને $L_2: \frac{x-4}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+3}{0}$ છે.
$L_1$ પરથી,બિંદુ $P_1 = (-2, 0, 5)$ અને દિશા સદિશ $\vec{b_1} = \hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ મળે છે.
$L_2$ પરથી,બિંદુ $P_2 = (4, 1, -3)$ અને દિશા સદિશ $\vec{b_2} = \hat{i} + 2\hat{j} + 0\hat{k}$ મળે છે.
સદિશ $\vec{P_1P_2} = (4 - (-2))\hat{i} + (1 - 0)\hat{j} + (-3 - 5)\hat{k} = 6\hat{i} + \hat{j} - 8\hat{k}$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 1 & 2 & 0 \end{vmatrix} = -4\hat{i} + 2\hat{j} + 4\hat{k}$ મળે છે.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{16 + 4 + 16} = 6$ થાય છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{P_1P_2} \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|} = \frac{|-24 + 2 - 32|}{6} = \frac{54}{6} = 9$.
320
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $I(x) = \int e^{\sin^2 x} (\cos x \sin 2x - \sin x) dx$ અને $I(0) = 1$ હોય,તો $I\left(\frac{\pi}{3}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{1}{2} e^{\frac{3}{4}}$
B
$e^{\frac{3}{4}}$
C
$\frac{1}{2} e^{\frac{3}{4}}$
D
$-e^{\frac{3}{4}}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $I(x) = \int e^{\sin^2 x} (\cos x \sin 2x - \sin x) dx$.
$\sin 2x = 2 \sin x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I(x) = \int e^{\sin^2 x} (2 \sin x \cos^2 x - \sin x) dx$.
અહીં,$\frac{d}{dx} (e^{\sin^2 x} \cos x) = e^{\sin^2 x} (2 \sin x \cos x) \cos x + e^{\sin^2 x} (-\sin x) = e^{\sin^2 x} (2 \sin x \cos^2 x - \sin x) = e^{\sin^2 x} (\cos x \sin 2x - \sin x)$ થાય છે.
તેથી,$I(x) = e^{\sin^2 x} \cos x + C$.
$I(0) = 1$ આપેલ હોવાથી,$1 = e^{\sin^2 0} \cos 0 + C \Rightarrow 1 = 1 \cdot 1 + C \Rightarrow C = 0$.
આમ,$I(x) = e^{\sin^2 x} \cos x$.
તેથી $I\left(\frac{\pi}{3}\right) = e^{\sin^2(\pi/3)} \cos(\pi/3) = e^{3/4} \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{2} e^{\frac{3}{4}}$.
321
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વર્તુળનો ચાપ $PQ$ તેના કેન્દ્ર $O$ પર કાટખૂણો આંતરે છે. ચાપ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $R$ છે. જો $\vec{OP}=\vec{u}$,$\vec{OR}=\vec{v}$ અને $\vec{OQ}=\alpha \vec{u}+\beta \vec{v}$ હોય,તો $\alpha, \beta^2$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2-x-2=0$
B
$3x^2+2x-1=0$
C
$x^2+x-2=0$
D
$3x^2-2x-1=0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે. તેથી $|\vec{u}| = |\vec{v}| = |\vec{OQ}| = r$.
કારણ કે $\angle POQ = 90^{\circ}$ અને $R$ એ ચાપ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\angle POR = \angle ROQ = 45^{\circ}$.
આપેલ છે કે $\vec{OQ} = \alpha \vec{u} + \beta \vec{v}$.
$\vec{u}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$\vec{u} \cdot \vec{OQ} = \alpha |\vec{u}|^2 + \beta (\vec{u} \cdot \vec{v})$
$\angle POQ = 90^{\circ}$ હોવાથી,$\vec{u} \cdot \vec{OQ} = 0$. વળી $\vec{u} \cdot \vec{v} = r^2 \cos 45^{\circ} = \frac{r^2}{\sqrt{2}}$.
$0 = \alpha r^2 + \beta \frac{r^2}{\sqrt{2}} \implies \alpha = -\frac{\beta}{\sqrt{2}} \implies \alpha^2 = \frac{\beta^2}{2}$.
હવે,$|\vec{OQ}|^2 = r^2 = |\alpha \vec{u} + \beta \vec{v}|^2 = \alpha^2 r^2 + \beta^2 r^2 + 2\alpha \beta (\vec{u} \cdot \vec{v})$.
$1 = \alpha^2 + \beta^2 + 2\alpha \beta \frac{1}{\sqrt{2}} = \alpha^2 + \beta^2 + \sqrt{2} \alpha \beta$.
$\alpha = -\frac{\beta}{\sqrt{2}}$ મૂકતા:
$1 = \frac{\beta^2}{2} + \beta^2 + \sqrt{2} (-\frac{\beta}{\sqrt{2}}) \beta = \frac{3\beta^2}{2} - \beta^2 = \frac{\beta^2}{2} \implies \beta^2 = 2$.
તેથી $\alpha^2 = \frac{2}{2} = 1$,એટલે કે $\alpha = -1$ (કારણ કે $\alpha = -\frac{\beta}{\sqrt{2}}$ અને $\beta = \sqrt{2}$).
બીજ $\alpha = -1$ અને $\beta^2 = 2$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $(x - (-1))(x - 2) = (x+1)(x-2) = x^2 - x - 2 = 0$ છે.
Solution diagram
322
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f:(-2,2) \rightarrow \mathbb{R}$ એ $f(x) = \begin{cases} x[x] & , -2 < x < 0 \\ (x-1)[x] & , 0 \leq x < 2 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે,જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. જો $m$ અને $n$ એ $(-2,2)$ માં એવા બિંદુઓની સંખ્યા હોય જ્યાં $y = |f(x)|$ અસતત અને વિકલનીય ન હોય,તો $m + n$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$4$

Solution

(D) વિધેય $f(x) = \begin{cases} x[x] & , -2 < x < 0 \\ (x-1)[x] & , 0 \leq x < 2 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
$-2 < x < -1$ માટે,$[x] = -2$,તેથી $f(x) = -2x$.
$-1 \leq x < 0$ માટે,$[x] = -1$,તેથી $f(x) = -x$.
$0 \leq x < 1$ માટે,$[x] = 0$,તેથી $f(x) = 0$.
$1 \leq x < 2$ માટે,$[x] = 1$,તેથી $f(x) = x-1$.
હવે $g(x) = |f(x)|$ ધ્યાનમાં લો:
$g(x) = \begin{cases} |-2x| = -2x & , -2 < x < -1 \\ |-x| = -x & , -1 \leq x < 0 \\ |0| = 0 & , 0 \leq x < 1 \\ |x-1| = x-1 & , 1 \leq x < 2 \end{cases}$.
સાતત્ય તપાસતા:
$x = -1$ આગળ: $LHL = \lim_{x \to -1^-} (-2x) = 2$,$RHL = \lim_{x \to -1^+} (-x) = 1$. $x = -1$ આગળ અસતત છે.
$x = 0$ આગળ: $LHL = \lim_{x \to 0^-} (-x) = 0$,$RHL = f(0) = 0$. $x = 0$ આગળ સતત છે.
$x = 1$ આગળ: $LHL = \lim_{x \to 1^-} (0) = 0$,$RHL = f(1) = 1-1 = 0$. $x = 1$ આગળ સતત છે.
આમ,$m = 1$ (અસતત બિંદુ $x = -1$ છે).
વિકલનીયતા તપાસતા:
$x = -1$ આગળ: અસતત હોવાથી,વિકલનીય નથી.
$x = 0$ આગળ: $LHD = \frac{d}{dx}(-x) = -1$,$RHD = \frac{d}{dx}(0) = 0$. વિકલનીય નથી.
$x = 1$ આગળ: $LHD = \frac{d}{dx}(0) = 0$,$RHD = \frac{d}{dx}(x-1) = 1$. વિકલનીય નથી.
આમ,$n = 3$ (અવિકલનીય બિંદુઓ $x = -1, 0, 1$ છે).
તેથી,$m + n = 1 + 3 = 4$.
323
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $y=p(x)$ એ $(-1,0), (0,1)$ અને $(1,0)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતો પરવલય છે. જો પ્રદેશ $\{(x, y) : (x+1)^2+(y-1)^2 \leq 1, y \leq p(x)\}$ નું ક્ષેત્રફળ $A$ હોય,તો $12(\pi-4A)$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$14$
B
$12$
C
$18$
D
$16$

Solution

(D) પરવલય $y=p(x)$ એ $(-1,0), (0,1), (1,0)$ માંથી પસાર થાય છે. ધારો કે $p(x) = ax^2+bx+c$.
બિંદુઓ મૂકતા: $c=1$,$a-b+1=0$,$a+b+1=0$. ઉકેલતા $a=-1, b=0, c=1$ મળે. તેથી,$p(x) = 1-x^2$.
પ્રદેશ $(x+1)^2+(y-1)^2 \leq 1$ (કેન્દ્ર $(-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $1$ વાળું વર્તુળ) અને $y \leq 1-x^2$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે.
$X = x+1$ લેતા,$x = X-1$. પરવલય $y = 1-(X-1)^2 = 2X-X^2$ બને છે.
વર્તુળ $X^2+(y-1)^2 = 1$ છે,તેથી $y = 1 \pm \sqrt{1-X^2}$.
છેદબિંદુઓ શોધતા $X=0$ અને $X=1$ મળે છે.
ગણતરી કરતા ક્ષેત્રફળ $A = \frac{\pi}{4} - \frac{1}{3}$ મળે છે.
તેથી,$12(\pi - 4A) = 12(\pi - 4(\frac{\pi}{4} - \frac{1}{3})) = 12(\pi - \pi + \frac{4}{3}) = 16$.
324
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f$ એક સતત વિધેય છે જે $\int \limits_0^{t^2} (f(x) + x^2) dx = \frac{4}{3} t^3, \forall t > 0$ નું પાલન કરે છે. તો $f \left(\frac{\pi^2}{4}\right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\pi \left(1 - \frac{\pi^3}{16}\right)$
B
$-\pi^2 \left(1 + \frac{\pi^2}{16}\right)$
C
$-\pi \left(1 + \frac{\pi^3}{16}\right)$
D
$\pi^2 \left(1 - \frac{\pi^2}{16}\right)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\int \limits_0^{t^2} (f(x) + x^2) dx = \frac{4}{3} t^3$ છે.
બંને બાજુ $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા (Leibniz integral rule નો ઉપયોગ કરીને):
$\frac{d}{dt} \left( \int \limits_0^{t^2} (f(x) + x^2) dx \right) = \frac{d}{dt} \left( \frac{4}{3} t^3 \right)$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા: $(f(t^2) + (t^2)^2) \cdot \frac{d}{dt}(t^2) = 4t^2$.
$(f(t^2) + t^4) \cdot 2t = 4t^2$.
$t > 0$ હોવાથી,$2t$ વડે ભાગતા:
$f(t^2) + t^4 = 2t$.
$f(t^2) = 2t - t^4$.
$f \left(\frac{\pi^2}{4}\right)$ શોધવા માટે,$t^2 = \frac{\pi^2}{4}$ લેતા,જેનો અર્થ છે $t = \frac{\pi}{2}$ ($t > 0$ હોવાથી).
$t = \frac{\pi}{2}$ ને $f(t^2)$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$f \left(\frac{\pi^2}{4}\right) = 2 \left(\frac{\pi}{2}\right) - \left(\frac{\pi}{2}\right)^4$.
$f \left(\frac{\pi^2}{4}\right) = \pi - \frac{\pi^4}{16}$.
$\pi$ સામાન્ય કાઢતા:
$f \left(\frac{\pi^2}{4}\right) = \pi \left(1 - \frac{\pi^3}{16}\right)$.
325
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$\alpha, \beta, \gamma, \delta \in \mathbb{N}$ માટે,જો $\int \left( \left( \frac{x}{e} \right)^{2x} + \left( \frac{e}{x} \right)^{2x} \right) \log_{e} x \, dx = \frac{1}{\alpha} \left( \frac{x}{e} \right)^{\beta x} - \frac{1}{\gamma} \left( \frac{e}{x} \right)^{\delta x} + C$ હોય,જ્યાં $e = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{1}{n!}$ અને $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે,તો $\alpha + 2\beta + 3\gamma - 4\delta$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-4$
C
$-8$
D
$4$

Solution

(D) આપણી પાસે સંકલન $I = \int \left( \left( \frac{x}{e} \right)^{2x} + \left( \frac{e}{x} \right)^{2x} \right) \ln x \, dx$ છે.
નોંધો કે $\left( \frac{x}{e} \right)^{2x} = e^{2x \ln(x/e)} = e^{2x(\ln x - 1)} = e^{2(x \ln x - x)}$.
તે જ રીતે,$\left( \frac{e}{x} \right)^{2x} = e^{-2(x \ln x - x)}$.
ધારો કે $t = x \ln x - x$. તો $dt = (\ln x + x \cdot \frac{1}{x} - 1) \, dx = \ln x \, dx$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા,આપણને $I = \int (e^{2t} + e^{-2t}) \, dt$ મળે છે.
સંકલન કરતા,$I = \frac{e^{2t}}{2} - \frac{e^{-2t}}{2} + C$ મળે છે.
$t = x \ln x - x$ પાછું મૂકતા,$I = \frac{1}{2} \left( \frac{x}{e} \right)^{2x} - \frac{1}{2} \left( \frac{e}{x} \right)^{2x} + C$ મળે છે.
આપેલ સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 2, \beta = 2, \gamma = 2, \delta = 2$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + 2\beta + 3\gamma - 4\delta = 2 + 2(2) + 3(2) - 4(2) = 2 + 4 + 6 - 8 = 4$.
326
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુઓ $A(1, 2, 0)$,$B(1, 4, 1)$ અને $C(0, 5, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલમાં બિંદુ $P(1, 2, 6)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. તો $(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2)$ ની કિંમત શોધો :
A
$65$
B
$70$
C
$76$
D
$62$

Solution

(A) ત્રણ બિંદુઓ $A(x_1, y_1, z_1)$,$B(x_2, y_2, z_2)$ અને $C(x_3, y_3, z_3)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AB} = (0, 2, 1)$ અને $\vec{AC} = (-1, 3, 1)$.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 2 & 1 \\ -1 & 3 & 1 \end{vmatrix} = -\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ: $-1(x-1) - 1(y-2) + 2(z-0) = 0$,એટલે કે $x + y - 2z - 3 = 0$.
બિંદુ $P(1, 2, 6)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ માટેનું સૂત્ર: $\frac{\alpha - 1}{1} = \frac{\beta - 2}{1} = \frac{\gamma - 6}{-2} = -2 \frac{1(1) + 1(2) - 2(6) - 3}{1^2 + 1^2 + (-2)^2} = 4$.
તેથી,$\alpha = 5$,$\beta = 6$,$\gamma = -2$.
અંતે,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = 25 + 36 + 4 = 65$.
327
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \{2, 3, 4\}$ અને $B = \{8, 9, 12\}$ છે. તો સંબંધ $R = \{((a_1, b_1), (a_2, b_2)) \in (A \times B) \times (A \times B) : a_1 \text{ એ } b_2 \text{ ને ભાગે છે અને } a_2 \text{ એ } b_1 \text{ ને ભાગે છે}\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા શોધો.
A
$36$
B
$12$
C
$18$
D
$24$

Solution

(A) અહીં $A = \{2, 3, 4\}$ અને $B = \{8, 9, 12\}$ આપેલ છે.
આપણે એવી જોડીઓ $((a_1, b_1), (a_2, b_2))$ ની સંખ્યા શોધવાની છે કે જેમાં $a_1$ એ $b_2$ ને ભાગે છે અને $a_2$ એ $b_1$ ને ભાગે છે,જ્યાં $a_1, a_2 \in A$ અને $b_1, b_2 \in B$.
ધારો કે $S$ એ $A \times B$ ની એવી જોડીઓ $(a, b)$ નો ગણ છે જેમાં $a$ એ $b$ ને ભાગે છે.
$a = 2$ માટે,$b \in \{8, 12\}$ ($2$ જોડીઓ: $(2, 8), (2, 12)$).
$a = 3$ માટે,$b \in \{9, 12\}$ ($2$ જોડીઓ: $(3, 9), (3, 12)$).
$a = 4$ માટે,$b \in \{8, 12\}$ ($2$ જોડીઓ: $(4, 8), (4, 12)$).
આમ,$S$ માં કુલ $2 + 2 + 2 = 6$ જોડીઓ છે.
સંબંધ $R$ એ એવી જોડીઓ $((a_1, b_1), (a_2, b_2))$ નો ગણ છે કે જેમાં $(a_1, b_2) \in S$ અને $(a_2, b_1) \in S$.
જોડી $(a_1, b_2)$ માટે $6$ વિકલ્પો છે અને જોડી $(a_2, b_1)$ માટે પણ $6$ વિકલ્પો છે,તેથી $R$ માં કુલ ઘટકોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ થાય.
Solution diagram
328
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $A = \frac{1}{5! 6! 7!} \begin{bmatrix} 5! & 6! & 7! \\ 6! & 7! & 8! \\ 7! & 8! & 9! \end{bmatrix}$ હોય,તો $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A))|$ ની કિંમત શોધો:
A
$2^8$
B
$2^{12}$
C
$2^{20}$
D
$2^{16}$

Solution

(D) આપેલ છે $A = \frac{1}{5! 6! 7!} \begin{bmatrix} 5! & 6! & 7! \\ 6! & 7! & 8! \\ 7! & 8! & 9! \end{bmatrix}$.
દરેક હારમાંથી $5!, 6!, 7!$ સામાન્ય લેતા:
$A = \frac{5! 6! 7!}{5! 6! 7!} \begin{bmatrix} 1 & 6 & 6 \times 7 \\ 1 & 7 & 7 \times 8 \\ 1 & 8 & 8 \times 9 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 6 & 42 \\ 1 & 7 & 56 \\ 1 & 8 & 72 \end{bmatrix}$.
$|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = 1(7 \times 72 - 8 \times 56) - 6(1 \times 72 - 1 \times 56) + 42(1 \times 8 - 1 \times 7)$
$|A| = 1(504 - 448) - 6(16) + 42(1) = 56 - 96 + 42 = 2$.
આપણે $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A))|$ શોધવાનું છે.
ગુણધર્મ $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(M))| = |M|^{(n-1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n=3$ શ્રેણિક $A$ ની કક્ષા છે:
$|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A))| = |2A|^{(3-1)^2} = |2A|^4$.
કારણ કે $|2A| = 2^3 |A| = 8 \times 2 = 16 = 2^4$:
$|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A))| = (2^4)^4 = 2^{16}$.
329
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે એક પાસાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે એકી સંખ્યા સાત વખત મળવાની સંભાવના એ એકી સંખ્યા નવ વખત મળવાની સંભાવના જેટલી છે. જો બેકી સંખ્યા બે વખત મળવાની સંભાવના $\frac{k}{2^{15}}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$30$
B
$90$
C
$15$
D
$60$

Solution

(D) ધારો કે એકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે.
આપેલ છે કે $P(\text{એકી } 7 \text{ વખત}) = P(\text{એકી } 9 \text{ વખત})$.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X=r) = {}^{n}C_{r} p^r q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા:
${}^{n}C_{7} (\frac{1}{2})^7 (\frac{1}{2})^{n-7} = {}^{n}C_{9} (\frac{1}{2})^9 (\frac{1}{2})^{n-9}$
${}^{n}C_{7} = {}^{n}C_{9}$
તેથી $n = 7+9 = 16$.
હવે,$16$ વખત પાસો ઉછાળતા બેકી સંખ્યા બે વાર મળવાની સંભાવના:
$P(\text{બેકી } 2 \text{ વખત}) = {}^{16}C_{2} (\frac{1}{2})^{16} = \frac{16 \times 15}{2} \times \frac{1}{2^{16}} = \frac{120}{2^{16}} = \frac{60}{2^{15}}$.
તેથી $k = 60$.
330
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $g(x) = f(x) + f(1-x)$ અને $x \in (0, 1)$ માટે $f''(x) > 0$ છે. જો $g$ એ અંતરાલ $(0, \alpha)$ માં ઘટતું વિધેય હોય અને અંતરાલ $(\alpha, 1)$ માં વધતું વિધેય હોય,તો $\tan^{-1}(2\alpha) + \tan^{-1}\left(\frac{1}{\alpha}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{\alpha+1}{\alpha}\right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3\pi}{2}$
B
$\pi$
C
$\frac{5\pi}{4}$
D
$\frac{3\pi}{4}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $g(x) = f(x) + f(1-x)$.
વિકલન કરતા,$g'(x) = f'(x) - f'(1-x)$.
$g$ એ $(0, \alpha)$ માં ઘટતું અને $(\alpha, 1)$ માં વધતું હોવાથી,$x = \alpha$ આગળ $g'(x) = 0$ થાય.
તેથી,$f'(\alpha) = f'(1-\alpha)$.
$f''(x) > 0$ હોવાથી,$f'(x)$ એ વધતું વિધેય છે.
તેથી,$f'(\alpha) = f'(1-\alpha)$ નો અર્થ છે કે $\alpha = 1-\alpha$,જે આપણને $\alpha = \frac{1}{2}$ આપે છે.
હવે,$\alpha = \frac{1}{2}$ માટે $\tan^{-1}(2\alpha) + \tan^{-1}\left(\frac{1}{\alpha}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{\alpha+1}{\alpha}\right)$ ની કિંમત શોધીએ.
$\alpha = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$\tan^{-1}(2 \cdot \frac{1}{2}) + \tan^{-1}\left(\frac{1}{1/2}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{1/2+1}{1/2}\right)$
$= \tan^{-1}(1) + \tan^{-1}(2) + \tan^{-1}(3)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.
$\tan^{-1}(2) + \tan^{-1}(3)$ માટે,$2 \cdot 3 > 1$ હોવાથી,સૂત્ર $\tan^{-1}(x) + \tan^{-1}(y) = \pi + \tan^{-1}\left(\frac{x+y}{1-xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરીએ.
$\tan^{-1}(2) + \tan^{-1}(3) = \pi + \tan^{-1}\left(\frac{2+3}{1-6}\right) = \pi + \tan^{-1}(-1) = \pi - \frac{\pi}{4} = \frac{3\pi}{4}$.
આમ,કુલ સરવાળો $\frac{\pi}{4} + \frac{3\pi}{4} = \pi$ થાય.
331
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+7 \hat{j}-\hat{k}, \vec{b}=3 \hat{i}+5 \hat{k}$ અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$. ધારો કે $\vec{d}$ એવો સદિશ છે જે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ છે,અને $\vec{c} \cdot \vec{d}=12$. તો $(-\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) \cdot(\vec{c} \times \vec{d})$ ની કિંમત $........$ છે.
A
$48$
B
$42$
C
$44$
D
$24$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}=2 \hat{i}+7 \hat{j}-\hat{k}$,$\vec{b}=3 \hat{i}+5 \hat{k}$,અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$.
$\vec{d}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ હોવાથી,$\vec{d} = \lambda(\vec{a} \times \vec{b})$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 7 & -1 \\ 3 & 0 & 5 \end{vmatrix} = 35\hat{i} - 13\hat{j} - 21\hat{k}$.
તેથી,$\vec{d} = \lambda(35\hat{i} - 13\hat{j} - 21\hat{k})$.
$\vec{c} \cdot \vec{d} = 12$ હોવાથી,$\lambda(\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}) \cdot (35\hat{i} - 13\hat{j} - 21\hat{k}) = 12$.
$\lambda(35 + 13 - 42) = 12 \implies 6\lambda = 12 \implies \lambda = 2$.
આમ,$\vec{d} = 70\hat{i} - 26\hat{j} - 42\hat{k}$.
હવે,$(-\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d}) = \begin{vmatrix} -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & 2 \\ 70 & -26 & -42 \end{vmatrix} = 44$.
332
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
જો બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એ $\triangle ABC$ ના અનુક્રમે પરિકેન્દ્ર અને લંબકેન્દ્ર હોય,તો $\overrightarrow{PA}+\overrightarrow{PB}+\overrightarrow{PC}$ બરાબર શું થાય?
A
$2 \overrightarrow{QP}$
B
$\overrightarrow{QP}$
C
$2 \overrightarrow{PQ}$
D
$\overrightarrow{PQ}$

Solution

(D) ધારો કે ઉગમબિંદુ પરિકેન્દ્ર $P$ પર છે. તો $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે,જ્યાં $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = R$ છે,જ્યાં $R$ એ પરિત્રિજ્યા છે.
લંબકેન્દ્ર $Q$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{q} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $P$ એ ઉગમબિંદુ છે,તેથી $P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = \vec{0}$ છે.
આપણે $\overrightarrow{PA} + \overrightarrow{PB} + \overrightarrow{PC}$ શોધવાનું છે.
આ $(\vec{a} - \vec{p}) + (\vec{b} - \vec{p}) + (\vec{c} - \vec{p}) = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c} - 3\vec{p}$ બરાબર છે.
કારણ કે $\vec{p} = \vec{0}$,તેથી આ $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ માં પરિણમે છે.
કારણ કે $\vec{q} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ અને $\vec{p} = \vec{0}$,તેથી આપણી પાસે $\vec{q} - \vec{p} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ છે.
આમ,$\overrightarrow{PA} + \overrightarrow{PB} + \overrightarrow{PC} = \overrightarrow{PQ}$ થાય.
Solution diagram
333
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે રેખા $\frac{x}{1}=\frac{6-y}{2}=\frac{z+8}{5}$ એ રેખાઓ $\frac{x-5}{4}=\frac{y-7}{3}=\frac{z+2}{1}$ અને $\frac{x+3}{6}=\frac{3-y}{3}=\frac{z-6}{1}$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓ પર છેદે છે. તો રેખાખંડ $AB$ ના મધ્યબિંદુનું સમતલ $2x-2y+z=14$ થી અંતર શોધો.
A
$4$
B
$\frac{10}{3}$
C
$3$
D
$\frac{11}{3}$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ:
$L_1: \frac{x}{1} = \frac{y-6}{-2} = \frac{z+8}{5} = \lambda$
$L_2: \frac{x-5}{4} = \frac{y-7}{3} = \frac{z+2}{1} = \mu$
$L_3: \frac{x+3}{6} = \frac{y-3}{-3} = \frac{z-6}{1} = \gamma$
$L_1$ અને $L_2$ ના છેદબિંદુ $A$ માટે:
$(\lambda, -2\lambda+6, 5\lambda-8) = (4\mu+5, 3\mu+7, \mu-2)$
આને ઉકેલતા,આપણને $\lambda=1$ અને $\mu=-1$ મળે છે. તેથી,$A = (1, 4, -3)$.
$L_1$ અને $L_3$ ના છેદબિંદુ $B$ માટે:
$(\lambda, -2\lambda+6, 5\lambda-8) = (6\gamma-3, -3\gamma+3, \gamma+6)$
આને ઉકેલતા,આપણને $\lambda=3$ અને $\gamma=1$ મળે છે. તેથી,$B = (3, 0, 7)$.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $(\frac{1+3}{2}, \frac{4+0}{2}, \frac{-3+7}{2}) = (2, 2, 2)$ છે.
$M(2, 2, 2)$ નું સમતલ $2x-2y+z-14=0$ થી અંતર:
$d = \frac{|2(2) - 2(2) + 1(2) - 14|}{\sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2}} = \frac{|4 - 4 + 2 - 14|}{\sqrt{4+4+1}} = \frac{|-12|}{3} = 4$.
334
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S$ એ $\lambda$ ના મૂલ્યોનો ગણ છે,જેના માટે સમીકરણોની સિસ્ટમ
$6 \lambda x - 3 y + 3 z = 4 \lambda^2$
$2 x + 6 \lambda y + 4 z = 1$
$3 x + 2 y + 3 \lambda z = \lambda$
નો કોઈ ઉકેલ નથી. તો $12 \sum_{\lambda \in S} |\lambda|$ નું મૂલ્ય $...........$ છે.
A
$23$
B
$22$
C
$24$
D
$21$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમનો કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિશ્ચાયકો $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$\Delta = \begin{vmatrix} 6 \lambda & -3 & 3 \\ 2 & 6 \lambda & 4 \\ 3 & 2 & 3 \lambda \end{vmatrix} = 0$ ની ગણતરી કરો.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 6 \lambda (18 \lambda^2 - 8) + 3 (6 \lambda - 12) + 3 (4 - 18 \lambda) = 0$
$108 \lambda^3 - 48 \lambda + 18 \lambda - 36 + 12 - 54 \lambda = 0$
$108 \lambda^3 - 84 \lambda - 24 = 0$
$12$ વડે ભાગતા: $9 \lambda^3 - 7 \lambda - 2 = 0$.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$\lambda = 1$ એ એક બીજ છે. સિન્થેટિક ડિવિઝનનો ઉપયોગ કરતા,$( \lambda - 1 )( 9 \lambda^2 + 9 \lambda + 2 ) = 0$.
$( \lambda - 1 )( 3 \lambda + 1 )( 3 \lambda + 2 ) = 0$.
તેથી,$\lambda \in \{ 1, -1/3, -2/3 \}$.
આ મૂલ્યો માટે,આપણે ચકાસીએ કે $\Delta_1 = \begin{vmatrix} 4 \lambda^2 & -3 & 3 \\ 1 & 6 \lambda & 4 \\ \lambda & 2 & 3 \lambda \end{vmatrix} \neq 0$.
$\lambda = 1$ માટે,$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 4 & -3 & 3 \\ 1 & 6 & 4 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = 4(18-8) + 3(3-4) + 3(2-6) = 40 - 3 - 12 = 25 \neq 0$.
$\lambda = -1/3$ અને $\lambda = -2/3$ માટે પણ $\Delta_1 \neq 0$ મળે છે.
આમ,$S = \{ 1, -1/3, -2/3 \}$.
$12 \sum_{\lambda \in S} |\lambda| = 12 ( |1| + |-1/3| + |-2/3| ) = 12 ( 1 + 1/3 + 2/3 ) = 12 ( 2 ) = 24$.
335
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુ $A(4, 3, 1)$ માંથી સમતલ $P: x - y + 2z + 3 = 0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $N$ છે. જો $B(5, \alpha, \beta)$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{Z}$,એ સમતલ $P$ પરનું બિંદુ હોય અને ત્રિકોણ $ABN$ નું ક્ષેત્રફળ $3\sqrt{2}$ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2 + \alpha\beta$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$6$
B
$5$
C
$7$
D
$4$

Solution

(C) બિંદુ $A(4, 3, 1)$ થી સમતલ $x - y + 2z + 3 = 0$ પરના લંબ $AN$ ની લંબાઈ $AN = \frac{|4 - 3 + 2(1) + 3|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2 + 2^2}} = \frac{6}{\sqrt{6}} = \sqrt{6}$ છે.
$N$ ના યામ $\frac{x-4}{1} = \frac{y-3}{-1} = \frac{z-1}{2} = -\frac{4-3+2+3}{6} = -1$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$x=3, y=4, z=-1$,એટલે કે $N(3, 4, -1)$.
બિંદુ $B(5, \alpha, \beta)$ સમતલ $x - y + 2z + 3 = 0$ પર હોવાથી,$5 - \alpha + 2\beta + 3 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 2\beta + 8$.
$\Delta ABN$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AN \times BN = 3\sqrt{2}$. $AN = \sqrt{6}$ મૂકતા,$\frac{1}{2} \times \sqrt{6} \times BN = 3\sqrt{2}$,તેથી $BN = 2\sqrt{3}$.
$BN^2 = (5-3)^2 + (\alpha-4)^2 + (\beta+1)^2 = 4 + (2\beta+4)^2 + (\beta+1)^2 = 12$.
$4 + 4\beta^2 + 16\beta + 16 + \beta^2 + 2\beta + 1 = 12 \implies 5\beta^2 + 18\beta + 9 = 0$.
અવયવ પાડતા $(5\beta + 3)(\beta + 3) = 0$ મળે. $\beta \in \mathbb{Z}$ હોવાથી,$\beta = -3$. તેથી $\alpha = 2(-3) + 8 = 2$.
અંતે,$\alpha^2 + \beta^2 + \alpha\beta = (2)^2 + (-3)^2 + (2)(-3) = 4 + 9 - 6 = 7$.
336
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થતો અને $(1, 1)$ આગળ રેખા $y = x$ ને સ્પર્શતો દ્વિઘાત વક્ર $y = f(x)$ છે. તો પ્રથમ ચરણમાં આવેલા બિંદુ $(\alpha, \alpha + 1)$ આગળ વક્રના અભિલંબનો $x$-અંતઃખંડ $..........$ છે.
A
$10$
B
$12$
C
$11$
D
$13$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત વક્ર $f(x) = A(x+1)(x-k)$ છે. તે $(1, 1)$ આગળ $y=x$ ને સ્પર્શે છે,તેથી $f(1)=1$ અને $f'(1)=1$.
$f(1) = A(2)(1-k) = 1 \Rightarrow 2A(1-k) = 1$.
$f'(x) = A(x-k) + A(x+1) = A(2x+1-k)$.
$f'(1) = A(2+1-k) = A(3-k) = 1$.
$2A(1-k) = 1$ અને $A(3-k) = 1$ પરથી,$2A(1-k) = A(3-k) \Rightarrow 2-2k = 3-k \Rightarrow k = -1$.
તેથી $A(3 - (-1)) = 1 \Rightarrow 4A = 1 \Rightarrow A = 1/4$.
આમ,$f(x) = \frac{1}{4}(x+1)^2$.
આપેલ છે કે બિંદુ $(\alpha, \alpha+1)$ વક્ર પર છે: $\alpha+1 = \frac{1}{4}(\alpha+1)^2$.
$\alpha > -1$ હોવાથી,$\alpha+1 = 4 \Rightarrow \alpha = 3$.
બિંદુ $(3, 4)$ છે.
$f'(x) = \frac{1}{2}(x+1)$,તેથી $f'(3) = \frac{1}{2}(3+1) = 2$.
$(3, 4)$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -1/2$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $y - 4 = -\frac{1}{2}(x - 3)$ છે.
$x$-અંતઃખંડ માટે,$y=0$ લેતા: $-4 = -\frac{1}{2}(x - 3) \Rightarrow 8 = x - 3 \Rightarrow x = 11$.
337
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $(1, 1)$ અને $(\frac{1}{10}, 100)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા વક્ર પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ આગળનો સ્પર્શક ધન $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $PA: PB = 1: k$ હોય અને $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $e^{\frac{dy}{dx}} = 2x + 1$ નો ઉકેલ હોય,જ્યાં $y(0) = 2$,તો $4y(1) - 5 \log_e 3$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$5$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y)$ આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષને $A(\alpha, 0)$ અને $y$-અક્ષને $B(0, \beta)$ માં છેદે છે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $Y - y = \frac{dy}{dx}(X - x)$ છે.
$A$ માટે,$Y = 0 \implies -y = \frac{dy}{dx}(\alpha - x) \implies \alpha = x - y \frac{dx}{dy}$.
$B$ માટે,$X = 0 \implies Y - y = \frac{dy}{dx}(-x) \implies Y = y - x \frac{dy}{dx}$.
આપેલ છે કે $PA: PB = 1: k$,વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$x = \frac{k \cdot \alpha + 1 \cdot 0}{k + 1} = \frac{k \alpha}{k + 1} \implies \alpha = \frac{k + 1}{k} x$.
$\alpha$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{k + 1}{k} x = x - y \frac{dx}{dy} \implies \frac{x}{k} = -y \frac{dx}{dy} \implies \frac{dy}{dx} = -\frac{ky}{x}$.
સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = -k \int \frac{dx}{x} \implies \ln y = -k \ln x + C \implies y x^k = C$.
$(1, 1)$ માંથી પસાર થતા $C = 1$. $(\frac{1}{10}, 100)$ માંથી પસાર થતા $100 \cdot (\frac{1}{10})^k = 1 \implies 10^2 \cdot 10^{-k} = 10^0 \implies 2 - k = 0 \implies k = 2$.
વિકલ સમીકરણ $e^{\frac{dy}{dx}} = 2x + 1 \implies \frac{dy}{dx} = \ln(2x + 1)$ છે.
સંકલન કરતા: $y = \int \ln(2x + 1) dx = \frac{1}{2} (2x + 1) \ln(2x + 1) - x + C$.
$y(0) = 2$ નો ઉપયોગ કરતા: $2 = \frac{1}{2}(1)(0) - 0 + C \implies C = 2$.
તેથી,$y(x) = \frac{2x + 1}{2} \ln(2x + 1) - x + 2$.
$y(1) = \frac{3}{2} \ln 3 - 1 + 2 = \frac{3}{2} \ln 3 + 1$.
$4y(1) - 5 \ln 3 = 4(\frac{3}{2} \ln 3 + 1) - 5 \ln 3 = 6 \ln 3 + 4 - 5 \ln 3 = \ln 3 + 4$.
Solution diagram
338
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
જો વિધેય $f(x) = \sec^{-1}\left(\frac{2x}{5x+3}\right)$ નો પ્રદેશ $[\alpha, \beta) \cup (\gamma, \delta]$ હોય,તો $|3\alpha + 10(\beta + \gamma) + 21\delta|$ ની કિંમત $.......$ થાય.
A
$23$
B
$22$
C
$24$
D
$21$

Solution

(C) વિધેય $f(x) = \sec^{-1}\left(\frac{2x}{5x+3}\right)$ ત્યારે વ્યાખ્યાયિત થાય છે જ્યારે $\left|\frac{2x}{5x+3}\right| \geq 1$ અને $5x+3 \neq 0$ હોય.
આનો અર્થ એ છે કે $\left|\frac{2x}{5x+3}\right| \geq 1$,જેનો અર્થ થાય છે $(2x)^2 \geq (5x+3)^2$.
$(2x)^2 - (5x+3)^2 \geq 0$
$(2x - 5x - 3)(2x + 5x + 3) \geq 0$
$(-3x - 3)(7x + 3) \geq 0$
$-(3x + 3)(7x + 3) \geq 0 \Rightarrow (x + 1)(7x + 3) \leq 0$.
આ અસમતાનો ઉકેલ $x \in [-1, -3/7]$ છે.
વધુમાં,છેદ $5x+3 \neq 0$ હોવાથી $x \neq -3/5$ મળે.
આમ,પ્રદેશ $[-1, -3/5) \cup (-3/5, -3/7]$ છે.
આને $[\alpha, \beta) \cup (\gamma, \delta]$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = -1, \beta = -3/5, \gamma = -3/5, \delta = -3/7$ મળે.
હવે,$|3\alpha + 10(\beta + \gamma) + 21\delta| = |3(-1) + 10(-3/5 - 3/5) + 21(-3/7)|$ ની ગણતરી કરતા.
$= |-3 + 10(-6/5) + 3(-3)| = |-3 - 12 - 9| = |-24| = 24$.
339
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો પ્રદેશ $\{(x, y): |x^2-2| \leq y \leq x\}$ નું ક્ષેત્રફળ $A$ હોય,તો $6A + 16\sqrt{2}$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$26$
B
$25$
C
$27$
D
$24$

Solution

(C) પ્રદેશ $|x^2-2| \leq y \leq x$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
પ્રથમ,$y = x^2-2$ અને $y = x$ ના છેદબિંદુઓ શોધો: $x^2-x-2 = 0 \implies (x-2)(x+1) = 0$,તેથી $x=2$ અથવા $x=-1$.
વધુમાં,$y = |x^2-2|$ એ $y=x$ ને છેદે છે જ્યારે $x^2-2 = x$ ($x^2 \geq 2$ માટે,એટલે કે $x \geq \sqrt{2}$) અથવા $2-x^2 = x$ ($x^2 < 2$ માટે,એટલે કે $x < \sqrt{2}$).
$x^2 < 2$ માટે,$x^2+x-2=0 \implies (x+2)(x-1)=0$,તેથી $x=1$ ($x>0$ હોવાથી).
$x^2 \geq 2$ માટે,$x^2-x-2=0 \implies x=2$.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે છે:
$A = \int_{1}^{\sqrt{2}} (x - (2-x^2)) dx + \int_{\sqrt{2}}^{2} (x - (x^2-2)) dx$
$A = \int_{1}^{\sqrt{2}} (x^2+x-2) dx + \int_{\sqrt{2}}^{2} (-x^2+x+2) dx$
$A = [\frac{x^3}{3} + \frac{x^2}{2} - 2x]_{1}^{\sqrt{2}} + [-\frac{x^3}{3} + \frac{x^2}{2} + 2x]_{\sqrt{2}}^{2}$
$A = ((\frac{2\sqrt{2}}{3} + 1 - 2\sqrt{2}) - (\frac{1}{3} + \frac{1}{2} - 2)) + ((-\frac{8}{3} + 2 + 4) - (-\frac{2\sqrt{2}}{3} + 1 + 2\sqrt{2}))$
$A = (\frac{2\sqrt{2}}{3} - 2\sqrt{2} - 1 + \frac{5}{6}) + (\frac{10}{3} + \frac{2\sqrt{2}}{3} - 2\sqrt{2} - 1)$
$A = (-\frac{4\sqrt{2}}{3} - \frac{1}{6}) + (\frac{7}{3} - \frac{4\sqrt{2}}{3}) = \frac{13}{6} - \frac{8\sqrt{2}}{3}$
તેથી $6A = 13 - 16\sqrt{2}$.
આમ,$6A + 16\sqrt{2} = 13 + 14 = 27$.
Solution diagram
340
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
સંકલન $\int \limits_{-\log _{e} 2}^{\log _e 2} e^x \ln \left(e^x+\sqrt{1+e^{2 x}}\right) d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\log _{e}\left(\frac{2(2+\sqrt{5})}{\sqrt{1+\sqrt{5}}}\right)-\frac{\sqrt{5}}{2}$
B
$\log _e\left(\frac{\sqrt{2}(3-\sqrt{5})^2}{\sqrt{1+\sqrt{5}}}\right)+\frac{\sqrt{5}}{2}$
C
$\log _{e}\left(\frac{(2+\sqrt{5})^2}{\sqrt{1+\sqrt{5}}}\right)+\frac{\sqrt{5}}{2}$
D
$\log _e\left(\frac{\sqrt{2}(2+\sqrt{5})^2}{\sqrt{1+\sqrt{5}}}\right)-\frac{\sqrt{5}}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \limits_{-\ln 2}^{\ln 2} e^x \ln \left(e^x+\sqrt{1+e^{2 x}}\right) d x$.
$e^x = t$ લેતા,$e^x dx = dt$ મળે. જ્યારે $x = -\ln 2$,ત્યારે $t = 1/2$ અને જ્યારે $x = \ln 2$,ત્યારે $t = 2$.
$I = \int \limits_{1/2}^{2} \ln \left(t+\sqrt{1+t^2}\right) dt$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int u dv = uv - \int v du$. $u = \ln(t+\sqrt{1+t^2})$ અને $dv = dt$ લેતા.
$du = \frac{1}{\sqrt{1+t^2}} dt$ મળે.
$I = [t \ln(t+\sqrt{1+t^2})]_{1/2}^{2} - \int \limits_{1/2}^{2} \frac{t}{\sqrt{1+t^2}} dt$.
$I = [2 \ln(2+\sqrt{5}) - \frac{1}{2} \ln(\frac{1+\sqrt{5}}{2})] - [\sqrt{1+t^2}]_{1/2}^{2}$.
$I = 2 \ln(2+\sqrt{5}) - \frac{1}{2} \ln(\frac{1+\sqrt{5}}{2}) - (\sqrt{5} - \frac{\sqrt{5}}{2})$.
$I = \ln \left( \frac{\sqrt{2}(2+\sqrt{5})^2}{\sqrt{1+\sqrt{5}}} \right) - \frac{\sqrt{5}}{2}$.
341
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $(-2, 3, 5)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા અને $2x + 4y + 5z = 8$ તથા $3x - 2y + 3z = 5$ સમતલોને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ $\alpha x + \beta y + \gamma z + 97 = 0$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma = ...........$.
A
$18$
B
$17$
C
$16$
D
$15$

Solution

(D) બિંદુ $(-2, 3, 5)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $a(x + 2) + b(y - 3) + c(z - 5) = 0$ છે.
આ સમતલ $2x + 4y + 5z = 8$ અને $3x - 2y + 3z = 5$ ને લંબ હોવાથી,તેનો અભિલંબ સદિશ $(a, b, c)$ એ આપેલા સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (2, 4, 5)$ અને $\vec{n_2} = (3, -2, 3)$ ને લંબ હોય.
તેથી,અભિલંબ સદિશ $(a, b, c)$ એ $\vec{n_1} \times \vec{n_2}$ ના સદિશ ગુણાકારના પ્રમાણમાં છે:
$(a, b, c) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 4 & 5 \\ 3 & -2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(12 - (-10)) - \hat{j}(6 - 15) + \hat{k}(-4 - 12) = 22\hat{i} + 9\hat{j} - 16\hat{k}$.
આમ,$a = 22, b = 9, c = -16$.
સમતલનું સમીકરણ $22(x + 2) + 9(y - 3) - 16(z - 5) = 0$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$22x + 44 + 9y - 27 - 16z + 80 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $22x + 9y - 16z + 97 = 0$ મળે છે.
$\alpha x + \beta y + \gamma z + 97 = 0$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 22, \beta = 9, \gamma = -16$ મળે.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = 22 + 9 - 16 = 15$.
342
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f(x) = [x^2 - x] + |-x + [x]|$,જ્યાં $x \in R$ અને $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો,$f$ એ
A
$x = 0$ પર સતત છે,પરંતુ $x = 1$ પર સતત નથી
B
$x = 0$ અને $x = 1$ પર સતત છે
C
$x = 0$ અને $x = 1$ પર સતત નથી
D
$x = 1$ પર સતત છે,પરંતુ $x = 0$ પર સતત નથી

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = [x^2 - x] + |-x + [x]|$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $-x + [x] = -\{x\}$,જ્યાં $\{x\}$ એ $x$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ છે.
તેથી,$f(x) = [x^2 - x] + |-\{x\}| = [x^2 - x] + \{x\}$.
$x = 0$ પર સાતત્ય તપાસતા:
$f(0) = [0^2 - 0] + \{0\} = 0 + 0 = 0$.
$f(0^+) = \lim_{h \to 0^+} [h^2 - h] + \{h\} = [-0.0001] + 0 = -1 + 0 = -1$.
$f(0) \neq f(0^+)$ હોવાથી,$f$ એ $x = 0$ પર અસતત છે.
$x = 1$ પર સાતત્ય તપાસતા:
$f(1) = [1^2 - 1] + \{1\} = 0 + 0 = 0$.
$f(1^+) = \lim_{h \to 0^+} [(1+h)^2 - (1+h)] + \{1+h\} = [1 + 2h + h^2 - 1 - h] + h = [h + h^2] + h = 0 + 0 = 0$.
$f(1^-) = \lim_{h \to 0^+} [(1-h)^2 - (1-h)] + \{1-h\} = [1 - 2h + h^2 - 1 + h] + (1-h) = [-h + h^2] + 1 - h = -1 + 1 - 0 = 0$.
$f(1) = f(1^+) = f(1^-) = 0$ હોવાથી,$f$ એ $x = 1$ પર સતત છે.
તેથી,$f$ એ $x = 1$ પર સતત છે પરંતુ $x = 0$ પર સતત નથી.
343
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
કોઈપણ સદિશ $\vec{a} = a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}$ માટે,જ્યાં $10|a_i| < 1$,$i = 1, 2, 3$,નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(A): \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\} \leq |\vec{a}|$
$(B): |\vec{a}| \leq 3 \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$
A
માત્ર $(B)$ સાચું છે
B
માત્ર $(A)$ સાચું છે
C
$(A)$ કે $(B)$ બંનેમાંથી એકપણ સાચું નથી
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે

Solution

(D) સામાન્યતા ગુમાવ્યા વગર,ધારો કે $|a_1| \leq |a_2| \leq |a_3|$.
વિધાન $(A)$ માટે:
$|\vec{a}|^2 = |a_1|^2 + |a_2|^2 + |a_3|^2 \geq |a_3|^2$.
વર્ગમૂળ લેતા,$|\vec{a}| \geq |a_3| = \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$.
આમ,$(A)$ સાચું છે.
વિધાન $(B)$ માટે:
$|\vec{a}|^2 = |a_1|^2 + |a_2|^2 + |a_3|^2 \leq |a_3|^2 + |a_3|^2 + |a_3|^2 = 3|a_3|^2$.
વર્ગમૂળ લેતા,$|\vec{a}| \leq \sqrt{3} |a_3| = \sqrt{3} \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$.
કારણ કે $\sqrt{3} < 3$,તેથી $|\vec{a}| \leq 3 \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$ સાચું છે.
આમ,$(B)$ પણ સાચું છે.
તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે.
344
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S =\{ M = [a_{ij}], a_{ij} \in \{0,1,2\}, 1 \leq i, j \leq 2\}$ એ એક નિદર્શાવકાશ છે અને $A = \{M \in S : M \text{ વ્યસ્ત છે}\}$ એ એક ઘટના છે. તો $P(A)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{50}{81}$
B
$\frac{47}{81}$
C
$\frac{49}{81}$
D
$\frac{16}{27}$

Solution

(A) ધારો કે $M = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$,જ્યાં $a, b, c, d \in \{0, 1, 2\}$.
કુલ શ્રેણિકોની સંખ્યા $n(S) = 3^4 = 81$ છે.
$M$ વ્યસ્ત હોય જો અને માત્ર જો $\det(M) = ad - bc \neq 0$ હોય.
અહીં $P(A) = \frac{50}{81}$ મળે છે.
345
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
પ્રદેશ $\{(x, y): x^2+(y-2)^2 \leq 4, x^2 \geq 2y\}$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$2\pi - \frac{16}{3}$
B
$\pi - \frac{8}{3}$
C
$\pi + \frac{8}{3}$
D
$2\pi + \frac{16}{3}$

Solution

(D) આ પ્રદેશ વર્તુળ $x^2 + (y-2)^2 = 4$ (કેન્દ્ર $(0, 2)$,ત્રિજ્યા $2$) અને પરવલય $x^2 = 2y$ (શિરોબિંદુ $(0, 0)$) દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x^2 = 2y$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2y + (y-2)^2 = 4$
$2y + y^2 - 4y + 4 = 4$
$y^2 - 2y = 0 \implies y(y-2) = 0$
તેથી,$y = 0$ અથવા $y = 2$.
$y = 2$ માટે,$x^2 = 4 \implies x = \pm 2$. છેદબિંદુઓ $(2, 2)$ અને $(-2, 2)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $x = -2$ થી $x = 2$ ની વચ્ચે ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્ર વચ્ચેના તફાવતનું સંકલન છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{-2}^{2} [(\sqrt{4 - x^2} + 2) - \frac{x^2}{2}] dx$
$= 2 \int_{0}^{2} (\sqrt{2^2 - x^2} + 2 - \frac{x^2}{2}) dx$
$= 2 [(\frac{x}{2}\sqrt{4-x^2} + 2\sin^{-1}(\frac{x}{2})) + 2x - \frac{x^3}{6}]_0^2$
$= 2 [(0 + 2\sin^{-1}(1)) + 4 - \frac{8}{6}]$
$= 2 [2(\frac{\pi}{2}) + 4 - \frac{4}{3}]$
$= 2 [\pi + \frac{8}{3}] = 2\pi + \frac{16}{3}$.
346
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f :[2,4] \rightarrow R$ એક વિકલનીય વિધેય છે જેથી $(x \ln x) f'(x) + (\ln x + 1) f(x) \geq 1$,દરેક $x \in [2,4]$ માટે,જ્યાં $f(2) = \frac{1}{2}$ અને $f(4) = \frac{1}{4}$ છે. નીચેના બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(A): f(x) \leq 1$,દરેક $x \in [2,4]$ માટે
$(B): f(x) \geq \frac{1}{8}$,દરેક $x \in [2,4]$ માટે
તો,
A
માત્ર વિધાન $(B)$ સાચું છે
B
વિધાન $(A)$ કે વિધાન $(B)$ બંનેમાંથી એક પણ સાચું નથી
C
વિધાન $(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે
D
માત્ર વિધાન $(A)$ સાચું છે

Solution

(C) આપેલ અસમતા: $(x \ln x) f'(x) + (\ln x + 1) f(x) \geq 1$.
આને $\frac{d}{dx} (x \ln x \cdot f(x)) \geq 1$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $g(x) = x \ln x \cdot f(x) - x$. તો $g'(x) = \frac{d}{dx} (x \ln x \cdot f(x)) - 1 \geq 0$.
આમ,$g(x)$ એ $[2,4]$ પર વધતું વિધેય છે.
અંતિમ બિંદુઓ પર કિંમતો:
$g(2) = 2 \ln 2 \cdot f(2) - 2 = 2 \ln 2 \cdot \frac{1}{2} - 2 = \ln 2 - 2$.
$g(4) = 4 \ln 4 \cdot f(4) - 4 = 4 \ln 4 \cdot \frac{1}{4} - 4 = \ln 4 - 4 = 2 \ln 2 - 4$.
$g(x)$ વધતું હોવાથી,$g(2) \leq g(x) \leq g(4)$ માટે $x \in [2,4]$.
$\ln 2 - 2 \leq x \ln x \cdot f(x) - x \leq 2 \ln 2 - 4$.
$x$ ઉમેરીને $x \ln x$ વડે ભાગતા:
$\frac{\ln 2 - 2}{x \ln x} + \frac{1}{\ln x} \leq f(x) \leq \frac{2 \ln 2 - 4}{x \ln x} + \frac{1}{\ln x}$.
$x \in [2,4]$ માટે,ઉપલી સીમા $\leq \frac{2 \ln 2 - 4}{2 \ln 2} + \frac{1}{\ln 2} = 1 - \frac{2}{\ln 2} + \frac{1}{\ln 2} = 1 - \frac{1}{\ln 2} < 1$. તેથી,$(A)$ સાચું છે.
$x \in [2,4]$ માટે,નીચલી સીમા $\geq \frac{\ln 2 - 2}{4 \ln 4} + \frac{1}{\ln 4} = \frac{\ln 2 - 2}{8 \ln 2} + \frac{1}{2 \ln 2} = \frac{\ln 2 - 2 + 4}{8 \ln 2} = \frac{\ln 2 + 2}{8 \ln 2} = \frac{1}{8} + \frac{1}{4 \ln 2} > \frac{1}{8}$. તેથી,$(B)$ સાચું છે.
347
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $(1-x^2 y^2) dx = y dx + x dy$ નો ઉકેલ વક્ર છે. જો રેખા $x = 1$ એ વક્ર $y = y(x)$ ને $y = 2$ પર છેદે છે અને રેખા $x = 2$ એ વક્ર $y = y(x)$ ને $y = \alpha$ પર છેદે છે,તો $\alpha$ ની કિંમત છે:
A
$\frac{3 e^2-1}{2(3 e^2+1)}$
B
$\frac{3 e^2+1}{2(3 e^2-1)}$
C
$\frac{1-3 e^2}{2(3 e^2+1)}$
D
$\frac{1+3 e^2}{2(3 e^2-1)}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(1-x^2 y^2) dx = y dx + x dy$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $d(xy) = y dx + x dy$. આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $(1-(xy)^2) dx = d(xy)$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,$dx = \frac{d(xy)}{1-(xy)^2}$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int dx = \int \frac{d(xy)}{1-(xy)^2}$.
સૂત્ર $\int \frac{du}{1-u^2} = \frac{1}{2} \ln \left| \frac{1+u}{1-u} \right| + C$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{1}{2} \ln \left| \frac{1+xy}{1-xy} \right| + C$ મળે.
$y(1) = 2$ આપેલ હોવાથી,$x=1$ અને $y=2$ મૂકતા $1 = \frac{1}{2} \ln \left| \frac{1+2}{1-2} \right| + C$,તેથી $1 = \frac{1}{2} \ln 3 + C$,જેનો અર્થ છે કે $C = 1 - \frac{1}{2} \ln 3$.
હવે,$x=2$ અને $y=\alpha$ માટે,$2 = \frac{1}{2} \ln \left| \frac{1+2\alpha}{1-2\alpha} \right| + 1 - \frac{1}{2} \ln 3$.
$1 + \frac{1}{2} \ln 3 = \frac{1}{2} \ln \left| \frac{1+2\alpha}{1-2\alpha} \right|$,જેનું સાદું રૂપ $2 + \ln 3 = \ln \left| \frac{1+2\alpha}{1-2\alpha} \right|$ થાય છે.
બંને બાજુ ઘાતાંકીય લેતા,$3e^2 = \left| \frac{1+2\alpha}{1-2\alpha} \right|$.
કિસ્સો $1$: $\frac{1+2\alpha}{1-2\alpha} = 3e^2 \implies 1+2\alpha = 3e^2 - 6e^2\alpha \implies \alpha(2+6e^2) = 3e^2-1 \implies \alpha = \frac{3e^2-1}{2(3e^2+1)}$.
કિસ્સો $2$: $\frac{1+2\alpha}{1-2\alpha} = -3e^2 \implies 1+2\alpha = -3e^2 + 6e^2\alpha \implies \alpha(2-6e^2) = -3e^2-1 \implies \alpha = \frac{3e^2+1}{2(3e^2-1)}$.
348
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A$ એ વાસ્તવિક ઘટકો ધરાવતો $2 \times 2$ શ્રેણિક છે,જેથી $A^{T} = \alpha A + I$,જ્યાં $\alpha \in R - \{-1, 1\}$ છે. જો $\det(A^2 - A) = 4$ હોય,તો $\alpha$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે $A^{T} = \alpha A + I$. બંને બાજુ પરિવર્તિત શ્રેણિક લેતા,$A = \alpha A^{T} + I$.
બીજા સમીકરણમાં $A^{T}$ ની કિંમત મૂકતા: $A = \alpha(\alpha A + I) + I = \alpha^2 A + (\alpha + 1)I$.
ગોઠવતા $A(1 - \alpha^2) = (\alpha + 1)I$ મળે.
$\alpha \neq -1$ હોવાથી,$(1 + \alpha)$ વડે ભાગતા $A(1 - \alpha) = I$ મળે,તેથી $A = \frac{1}{1 - \alpha}I$.
તેથી $\det(A) = \frac{1}{(1 - \alpha)^2}$.
વળી,$A - I = \frac{1}{1 - \alpha}I - I = \frac{1 - (1 - \alpha)}{1 - \alpha}I = \frac{\alpha}{1 - \alpha}I$.
તેથી $\det(A - I) = \left(\frac{\alpha}{1 - \alpha}\right)^2$.
આપેલ છે $\det(A^2 - A) = \det(A)\det(A - I) = 4$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{(1 - \alpha)^2} \cdot \frac{\alpha^2}{(1 - \alpha)^2} = 4$.
$\frac{\alpha^2}{(1 - \alpha)^4} = 4 \Rightarrow \left(\frac{\alpha}{(1 - \alpha)^2}\right)^2 = 2^2$.
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{\alpha}{(1 - \alpha)^2} = 2$ અથવા $\frac{\alpha}{(1 - \alpha)^2} = -2$.
કિસ્સો $1$: $\alpha = 2(1 - 2\alpha + \alpha^2) \Rightarrow 2\alpha^2 - 5\alpha + 2 = 0$. ઉકેલ $\alpha = 2$ અને $\alpha = 1/2$ છે.
કિસ્સો $2$: $\alpha = -2(1 - 2\alpha + \alpha^2) \Rightarrow 2\alpha^2 - 3\alpha + 2 = 0$. વિવેચક $D = 9 - 16 = -7 < 0$,તેથી કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
$\alpha$ ના શક્ય મૂલ્યો $2$ અને $1/2$ છે.
સરવાળો $2 + 1/2 = 5/2$ થાય.
349
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ સમતલ $2x + y - 3z = 6$ માં બિંદુ $P (2, 3, 5)$ નું પ્રતિબિંબ છે. તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$5$
C
$12$
D
$9$

Solution

(A) સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ માં બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ ના પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\frac{\alpha - x_1}{a} = \frac{\beta - y_1}{b} = \frac{\gamma - z_1}{c} = -2 \left( \frac{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}{a^2 + b^2 + c^2} \right)$
અહીં બિંદુ $P(2, 3, 5)$ અને સમતલ $2x + y - 3z - 6 = 0$ આપેલ છે,તેથી $a=2, b=1, c=-3, d=-6$:
$\frac{\alpha - 2}{2} = \frac{\beta - 3}{1} = \frac{\gamma - 5}{-3} = -2 \left( \frac{2(2) + 1(3) - 3(5) - 6}{2^2 + 1^2 + (-3)^2} \right)$
કૌંસની અંદરની કિંમતની ગણતરી કરતા:
$\frac{4 + 3 - 15 - 6}{4 + 1 + 9} = \frac{-14}{14} = -1$
તેથી,ગુણોત્તર $-2(-1) = 2$ મળે છે:
$\frac{\alpha - 2}{2} = 2 \implies \alpha - 2 = 4 \implies \alpha = 6$
$\frac{\beta - 3}{1} = 2 \implies \beta - 3 = 2 \implies \beta = 5$
$\frac{\gamma - 5}{-3} = 2 \implies \gamma - 5 = -6 \implies \gamma = -1$
આમ,$\alpha + \beta + \gamma = 6 + 5 - 1 = 10$.
Solution diagram
350
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\overrightarrow{a}$ એ બે સમતલોના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાને સમાંતર એક શૂન્યતર સદિશ છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને અનુક્રમે $(\hat{i}+\hat{j}, \hat{i}+\hat{k})$ અને $(\hat{i}-\hat{j}, \hat{j}-\hat{k})$ સદિશો ધરાવે છે. જો $\theta$ એ સદિશ $\vec{a}$ અને સદિશ $\vec{b}=2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=6$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(\theta, |\vec{a} \times \vec{b}|)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(\frac{\pi}{4}, 3\sqrt{6})$
B
$(\frac{\pi}{3}, 3\sqrt{6})$
C
$(\frac{\pi}{3}, 6)$
D
$(\frac{\pi}{4}, 6)$

Solution

(D) બે સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_1 = (\hat{i}+\hat{j}) \times (\hat{i}+\hat{k}) = \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = (\hat{i}-\hat{j}) \times (\hat{j}-\hat{k}) = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{a}$ એ છેદતી રેખાને સમાંતર હોવાથી,$\vec{a} = \lambda(\vec{n}_1 \times \vec{n}_2)$.
$\vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & -1 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k} = -2\hat{j} + 2\hat{k}$.
તેથી,$\vec{a} = \lambda(-2\hat{j} + 2\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 6$,જ્યાં $\vec{b} = 2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$.
$\lambda(-2\hat{j} + 2\hat{k}) \cdot (2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}) = \lambda(0 + 4 + 2) = 6\lambda = 6 \implies \lambda = 1$.
આમ,$\vec{a} = -2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$|\vec{a}| = \sqrt{(-2)^2 + 2^2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{9} = 3$.
$\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}||\vec{b}|} = \frac{6}{2\sqrt{2} \times 3} = \frac{1}{\sqrt{2}} \implies \theta = \frac{\pi}{4}$.
નિત્યસમ $|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2|\vec{b}|^2 - (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = (8)(9) - 6^2 = 72 - 36 = 36$ નો ઉપયોગ કરતા.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}| = 6$.
ક્રમયુક્ત જોડ $(\frac{\pi}{4}, 6)$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2023?

There are 720 Mathematics questions from the JEE Main 2023 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2023 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2023 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2023 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.