JEE Main 2023 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

720 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151250 of 720 questions

Page 4 of 8 · Gujarati

151
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a, b$ બે વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $ab < 0$ થાય. જો સંકર સંખ્યા $\frac{1+ai}{b+i}$ નો માનાંક $1$ હોય અને $a+ib$ એ વર્તુળ $|z-1|=|2z|$ પર આવેલું હોય,તો $\frac{1+[a]}{4b}$ ની શક્ય કિંમત શોધો,જ્યાં $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે.
A
$-\frac{1}{2}$
B
$-1$
C
$1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\left|\frac{1+ai}{b+i}\right| = 1$,તેથી $|1+ai| = |b+i|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$1+a^2 = b^2+1$,જે સૂચવે છે કે $a^2 = b^2$,તેથી $a = \pm b$.
$ab < 0$ હોવાથી,$b = -a$ મળે.
$a+ib$ એ $|z-1| = |2z|$ પર આવેલું હોવાથી,$|(a-1)+ib| = 2|a+ib|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(a-1)^2 + b^2 = 4(a^2 + b^2)$.
$b^2 = a^2$ મુકતા,$(a-1)^2 + a^2 = 8a^2$.
$a^2 - 2a + 1 + a^2 = 8a^2 \Rightarrow 6a^2 + 2a - 1 = 0$.
$a$ માટે ઉકેલતા,$a = \frac{-1 \pm \sqrt{7}}{6}$.
જો $a = \frac{\sqrt{7}-1}{6} \approx 0.27$ હોય,તો $[a] = 0$ અને $b = \frac{1-\sqrt{7}}{6}$.
તેથી $\frac{1+[a]}{4b} = -\frac{1+\sqrt{7}}{4}$.
જો $a = \frac{-1-\sqrt{7}}{6} \approx -0.607$ હોય,તો $[a] = -1$ અને $b = \frac{1+\sqrt{7}}{6}$.
તેથી $\frac{1+[a]}{4b} = 0$.
152
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $9 < x_1 < x_2 < \ldots < x_7$ એ સામાન્ય તફાવત $d$ સાથે $A.P.$ માં છે. જો $x_1, x_2, \ldots, x_7$ નું પ્રમાણિત વિચલન $4$ હોય અને મધ્યક $\overline{x}$ હોય,તો $\overline{x} + x_6$ ની કિંમત શોધો:
A
$18\left(1+\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
B
$34$
C
$2\left(9+\frac{8}{\sqrt{7}}\right)$
D
$25$

Solution

(B) પદો $x_1, x_2, \ldots, x_7$ એ $A.P.$ માં છે જ્યાં $x_1 = 9$ અને સામાન્ય તફાવત $d > 0$ છે.
આ પદોને $9, 9+d, 9+2d, \ldots, 9+6d$ તરીકે લખી શકાય.
મધ્યક $\overline{x} = \frac{1}{7} \sum_{i=0}^{6} (9+id) = 9 + 3d$.
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = 4$ હોવાથી,વિચરણ $\sigma^2 = 16$.
$A.P.$ માટે વિચરણનું સૂત્ર $\sigma^2 = d^2 \frac{n^2-1}{12}$ છે.
અહીં $n=7$ હોવાથી,$\sigma^2 = d^2 \frac{49-1}{12} = 4d^2$.
$4d^2 = 16$ પરથી $d^2 = 4$,એટલે કે $d = 2$.
હવે,$\overline{x} = 9 + 3(2) = 15$.
$x_6 = 9 + 5(2) = 19$.
તેથી,$\overline{x} + x_6 = 15 + 19 = 34$.
153
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P(x_0, y_0)$ એ અતિવલય $3x^2 - 4y^2 = 36$ પરનું બિંદુ છે જે રેખા $3x + 2y = 1$ ની સૌથી નજીક છે. તો $\sqrt{2}(y_0 - x_0)$ ની કિંમત શોધો:
A
$-3$
B
$9$
C
$-9$
D
$3$

Solution

(C) અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{12} - \frac{y^2}{9} = 1$ છે.
બિંદુ $P$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ રેખા $3x + 2y = 1$ ના ઢાળ $(m = -\frac{3}{2})$ જેટલો હોવો જોઈએ.
વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{3x_0}{4y_0} = -\frac{3}{2} \implies x_0 = -2y_0$.
અતિવલયના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા,$3(-2y_0)^2 - 4y_0^2 = 36 \implies 8y_0^2 = 36 \implies y_0 = \pm \frac{3}{\sqrt{2}}$.
$y_0 = -\frac{3}{\sqrt{2}}$ લેતા,$x_0 = \frac{6}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\sqrt{2}(y_0 - x_0) = \sqrt{2}(-\frac{3}{\sqrt{2}} - \frac{6}{\sqrt{2}}) = -9$.
154
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
માત્ર $4, 5, 9$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનતી અને $6$ વડે વિભાજ્ય હોય તેવી છ અંકની કુલ સંખ્યાઓ $.........$ છે.
A
$80$
B
$81$
C
$82$
D
$83$

Solution

(B) સંખ્યા $6$ વડે વિભાજ્ય હોવા માટે તે $2$ અને $3$ બંને વડે વિભાજ્ય હોવી જોઈએ.
અંકો $4, 5, 9$ હોવાથી,એકમનો અંક $4$ હોવો જોઈએ.
અંકોનો સરવાળો $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
ગણતરી કરતા કુલ સંખ્યા $81$ મળે છે.
155
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
સમીકરણ $x+y+z=21$ માટે પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા શોધો,જ્યાં $x \geq 1, y \geq 3, z \geq 4$ હોય.
A
$104$
B
$105$
C
$103$
D
$102$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x+y+z=21$ છે,જ્યાં $x \geq 1, y \geq 3, z \geq 4$ છે.
ધારો કે $x' = x-1, y' = y-3, z' = z-4$,જ્યાં $x', y', z' \geq 0$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $(x'+1) + (y'+3) + (z'+4) = 21$.
$x' + y' + z' + 8 = 21$.
$x' + y' + z' = 13$.
અન-ઋણ પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $\binom{n+r-1}{r-1}$ છે,જ્યાં $n=13$ અને $r=3$ છે.
ઉકેલોની સંખ્યા = $\binom{13+3-1}{3-1} = \binom{15}{2}$.
$\binom{15}{2} = \frac{15 \times 14}{2 \times 1} = 15 \times 7 = 105$.
156
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
રેખા $x = 8$ એ ઉપવલય $E: \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની નિયામિકા છે અને તેનું અનુરૂપ નાભિ $(2, 0)$ છે. જો પ્રથમ ચરણમાં બિંદુ $P$ આગળ ઉપવલયનો સ્પર્શક બિંદુ $(0, 4\sqrt{3})$ માંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષને $Q$ માં છેદે છે,તો $(3PQ)^2$ ની કિંમત $........$ છે.
A
$38$
B
$39$
C
$35$
D
$36$

Solution

(B) આપેલ નિયામિકા $x = \frac{a}{e} = 8$ અને નાભિ $(ae, 0) = (2, 0)$ છે.
આથી,$ae = 2$ અને $\frac{a}{e} = 8$.
ગુણાકાર કરતા $a^2 = 16$,તેથી $a = 4$. પછી $e = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
$b^2 = a^2(1 - e^2) = 16(1 - \frac{1}{4}) = 16(\frac{3}{4}) = 12$,તેથી $b = 2\sqrt{3}$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{12} = 1$ છે.
બિંદુ $P(4\cos\theta, 2\sqrt{3}\sin\theta)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x\cos\theta}{4} + \frac{y\sin\theta}{2\sqrt{3}} = 1$ છે.
તે $(0, 4\sqrt{3})$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{0}{4} + \frac{4\sqrt{3}\sin\theta}{2\sqrt{3}} = 1$,જે $2\sin\theta = 1$ આપે છે,એટલે કે $\sin\theta = \frac{1}{2}$.
આમ,$\theta = 30^\circ$. બિંદુ $P$ એ $(4\cos 30^\circ, 2\sqrt{3}\sin 30^\circ) = (2\sqrt{3}, \sqrt{3})$ છે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x\sqrt{3}}{8} + \frac{y}{4\sqrt{3}} = 1$ છે.
$Q$ માટે,$y = 0$ લેતા: $\frac{x\sqrt{3}}{8} = 1 \Rightarrow x = \frac{8}{\sqrt{3}}$. તેથી $Q = (\frac{8}{\sqrt{3}}, 0)$.
$PQ^2 = (2\sqrt{3} - \frac{8}{\sqrt{3}})^2 + (\sqrt{3} - 0)^2 = (\frac{6-8}{\sqrt{3}})^2 + 3 = \frac{4}{3} + 3 = \frac{13}{3}$.
$(3PQ)^2 = 9 \times PQ^2 = 9 \times \frac{13}{3} = 39$.
157
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
જો પરવલય $y^2 = 8x + 4y + 4$ ની નાભિસ્થ જીવાનો $x$-અંતઃખંડ $3$ હોય,તો આ જીવાની લંબાઈ $.............$ છે.
A
$15$
B
$16$
C
$14$
D
$13$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x + 4y + 4$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(y - 2)^2 = 8(x + 1)$.
અહીં $Y^2 = 4aX$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$ અને નાભિ $(1, 2)$ મળે છે.
નાભિસ્થ જીવા $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે. ધારો કે ઢાળ $m$ છે,તો રેખાનું સમીકરણ $y - 2 = m(x - 1)$ થાય.
$x$-અંતઃખંડ $3$ હોવાથી,બિંદુ $(3, 0)$ રેખા પર છે.
કિંમત મૂકતા: $0 - 2 = m(3 - 1) \implies m = -1$.
નાભિસ્થ જીવાની લંબાઈ $4a(1 + \frac{1}{m^2}) = 4(2)(1 + 1) = 16$ થાય.
158
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\left(\sqrt{2^{\log_2(10-3^x)}} + \sqrt[5]{2^{(x-2)\log_2 3}}\right)^m$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં,$2^{(x-2)\log_2 3}$ ની વધતી જતી ઘાતમાં છઠ્ઠું પદ $21$ છે. જો વિસ્તરણમાં બીજા,ત્રીજા અને ચોથા પદના દ્વિપદી સહગુણકો અનુક્રમે $A.P.$ ના પ્રથમ,ત્રીજા અને પાંચમા પદ હોય,તો $x$ ની તમામ શક્ય કિંમતોના વર્ગોનો સરવાળો $.........$ છે.
A
$6$
B
$4$
C
$8$
D
$2$

Solution

(B) વિસ્તરણ $\left((10-3^x)^{1/2} + (3^{x-2})^{1/5}\right)^m$ છે. સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {^mC_r} (10-3^x)^{(m-r)/2} (3^{x-2})^{r/5}$ છે.
$T_6 = 21$ આપેલ છે,તેથી $r=5$: ${^mC_5} (10-3^x)^{(m-5)/2} (3^{x-2}) = 21$.
${^mC_1}, {^mC_2}, {^mC_3}$ એ $A.P.$ માં છે,તેથી $2({^mC_2}) = {^mC_1} + {^mC_3}$.
આ સમીકરણ ઉકેલતા $m=7$ મળે છે.
$m=7$ ને $T_6$ માં મૂકતા: ${^7C_5} (10-3^x)^{(7-5)/2} (3^{x-2}) = 21 \implies 21 (10-3^x) \cdot \frac{3^x}{9} = 21$.
$(10-3^x) \cdot 3^x = 9 \implies (3^x)^2 - 10 \cdot 3^x + 9 = 0$.
$3^x=9$ અથવા $3^x=1 \implies x=2$ અથવા $x=0$.
કિંમતોના વર્ગોનો સરવાળો $0^2 + 2^2 = 4$ થાય.
159
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\left( x^{\frac{2}{3}} + \frac{\alpha}{x^3} \right)^{22}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ $7315$ હોય,તો $|\alpha|$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$6$

Solution

(B) $(x^{\frac{2}{3}} + \alpha x^{-3})^{22}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{22}C_r \cdot (x^{\frac{2}{3}})^{22-r} \cdot (\alpha x^{-3})^r$
$T_{r+1} = {}^{22}C_r \cdot \alpha^r \cdot x^{\frac{44-2r}{3} - 3r}$
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ:
$\frac{44-2r}{3} - 3r = 0$
$44 - 2r - 9r = 0$
$11r = 44 \implies r = 4$
આપેલ છે કે સ્વતંત્ર પદ $7315$ છે:
${}^{22}C_4 \cdot \alpha^4 = 7315$
$\frac{22 \times 21 \times 20 \times 19}{4 \times 3 \times 2 \times 1} \cdot \alpha^4 = 7315$
$7315 \cdot \alpha^4 = 7315$
$\alpha^4 = 1 \implies |\alpha| = 1$
160
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
નીચેની ત્રણ સમાંતર શ્રેણીઓના સામાન્ય પદોનો સરવાળો:
$3, 7, 11, 15, \ldots, 399$
$2, 5, 8, 11, \ldots, 359$ અને
$2, 7, 12, 17, \ldots, 197$,એ $................$ ની બરાબર છે.
A
$322$
B
$321$
C
$324$
D
$328$

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ સમાંતર શ્રેણીઓ $A_1, A_2, A_3$ છે.
$A_1: 3, 7, 11, 15, \ldots, 399$ સામાન્ય તફાવત $d_1 = 4$ સાથે.
$A_2: 2, 5, 8, 11, \ldots, 359$ સામાન્ય તફાવત $d_2 = 3$ સાથે.
$A_3: 2, 7, 12, 17, \ldots, 197$ સામાન્ય તફાવત $d_3 = 5$ સાથે.
સામાન્ય પદોની શ્રેણીનો સામાન્ય તફાવત $L = \operatorname{LCM}(4, 3, 5) = 60$ છે.
પ્રથમ સામાન્ય પદ $47$ મળે છે.
સામાન્ય પદો $47, 107, 167$ છે.
સરવાળો $= 47 + 107 + 167 = 321$.
161
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
જો ${}^{2n}C_3 : {}^{n}C_3 = 10 : 1$ હોય,તો ગુણોત્તર $(n^2 + 3n) : (n^2 - 3n + 4)$ શું થાય?
A
$35 : 16$
B
$65 : 37$
C
$27 : 11$
D
$2 : 1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\frac{{}^{2n}C_3}{{}^{n}C_3} = 10$.
સૂત્ર ${}^{n}C_r = \frac{n!}{r!(n-r)!}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{\frac{(2n)(2n-1)(2n-2)}{3 \times 2 \times 1}}{\frac{n(n-1)(n-2)}{3 \times 2 \times 1}} = 10$
$\frac{2n(2n-1)(2n-2)}{n(n-1)(n-2)} = 10$
$\frac{2(2n-1) \cdot 2(n-1)}{(n-1)(n-2)} = 10$
$\frac{4(2n-1)}{n-2} = 10$
$8n - 4 = 10n - 20$
$2n = 16 \Rightarrow n = 8$.
હવે,$n = 8$ ને ગુણોત્તર $(n^2 + 3n) : (n^2 - 3n + 4)$ માં મૂકતા:
$n^2 + 3n = 8^2 + 3(8) = 64 + 24 = 88$
$n^2 - 3n + 4 = 8^2 - 3(8) + 4 = 64 - 24 + 4 = 44$
ગુણોત્તર $= 88 : 44 = 2 : 1$.
162
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $(\sqrt[4]{2} + \frac{1}{\sqrt[4]{3}})^n$ ના વિસ્તરણમાં શરૂઆતથી પાંચમું પદ અને અંતથી પાંચમા પદનો ગુણોત્તર $\sqrt{6} : 1$ હોય,તો શરૂઆતથી ત્રીજું પદ શોધો:
A
$60 \sqrt{2}$
B
$60 \sqrt{3}$
C
$30 \sqrt{2}$
D
$30 \sqrt{3}$

Solution

(B) શરૂઆતથી $5$-મું પદ $T_5 = {^nC_4} (2^{1/4})^{n-4} (3^{-1/4})^4 = {^nC_4} 2^{(n-4)/4} 3^{-1}$ છે.
અંતથી $5$-મું પદ એ શરૂઆતથી $(n-3)$-મું પદ છે,જે $T_{n-3} = {^nC_4} 2^1 3^{-(n-4)/4}$ છે.
ગુણોત્તર લેતા: $6^{(n-4)/4 - 1} = 6^{1/2}$.
તેથી,$\frac{n-4}{4} - 1 = \frac{1}{2} \Rightarrow n = 10$.
શરૂઆતથી ત્રીજું પદ $T_3 = {^{10}C_2} (2^{1/4})^8 (3^{-1/4})^2 = 45 \cdot 4 \cdot 3^{-1/2} = 60 \sqrt{3}$.
163
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સીધી રેખાઓ $l_1$ અને $l_2$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને અક્ષો વચ્ચેની રેખા $L: 9x + 5y = 45$ ના રેખાખંડનું ત્રિભાગ કરે છે. જો $m_1$ અને $m_2$ એ રેખાઓ $l_1$ અને $l_2$ ના ઢાળ હોય,તો રેખા $y = (m_1 + m_2)x$ નું $L$ સાથેનું છેદબિંદુ કઈ રેખા પર આવેલું છે?
A
$6x + y = 10$
B
$6x - y = 15$
C
$y - x = 5$
D
$y - 2x = 5$

Solution

(C) રેખા $L$ એ $9x + 5y = 45$ છે. તેના અંતઃખંડો $(5, 0)$ અને $(0, 9)$ છે.
રેખાઓ $l_1$ અને $l_2$ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને $(5, 0)$ તથા $(0, 9)$ વચ્ચેના રેખાખંડનું ત્રિભાગ કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,ત્રિભાગ બિંદુઓ છે:
$P_1 = \left( \frac{2(0) + 1(5)}{3}, \frac{2(9) + 1(0)}{3} \right) = \left( \frac{5}{3}, 6 \right)$
$P_2 = \left( \frac{1(0) + 2(5)}{3}, \frac{1(9) + 2(0)}{3} \right) = \left( \frac{10}{3}, 3 \right)$
ઢાળ $m_1 = \frac{6}{5/3} = \frac{18}{5}$ અને $m_2 = \frac{3}{10/3} = \frac{9}{10}$ છે.
ઢાળનો સરવાળો $m_1 + m_2 = \frac{18}{5} + \frac{9}{10} = \frac{36+9}{10} = \frac{45}{10} = \frac{9}{2}$ છે.
રેખા $y = \frac{9}{2}x$ છે,અથવા $9x - 2y = 0$.
$L: 9x + 5y = 45$ સાથે છેદબિંદુ શોધવા માટે,સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$(9x + 5y) - (9x - 2y) = 45 - 0 \implies 7y = 45 \implies y = \frac{45}{7}$.
તેથી $9x = 2y = \frac{90}{7} \implies x = \frac{10}{7}$.
બિંદુ $(\frac{10}{7}, \frac{45}{7})$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$C: \frac{45}{7} - \frac{10}{7} = \frac{35}{7} = 5$. આ સાચું છે.
આમ,બિંદુ $y - x = 5$ પર આવેલું છે.
Solution diagram
164
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$30 \ m$ ઊંચાઈ ધરાવતી એક શિરોલંબ દીવાલ $AB$ ની ટોચ $A$ પરથી,એક શિરોલંબ ટાવર $PQ$ ની ટોચ $P$ અને તળિયા $Q$ ના અવસેધકોણ અનુક્રમે $15^{\circ}$ અને $60^{\circ}$ છે. $B$ અને $Q$ એક જ સમક્ષિતિજ સપાટી પર છે. જો $AB$ પર $C$ એવું બિંદુ હોય કે જેથી $CB = PQ$ થાય,તો ચતુષ્કોણ $BCPQ$ નું ક્ષેત્રફળ ($m^2$ માં) કેટલું થાય?
A
$600(\sqrt{3}-1)$
B
$300(\sqrt{3}+1)$
C
$200(3-\sqrt{3})$
D
$300(\sqrt{3}-1)$

Solution

(A) ધારો કે $AB = 30 \ m$ અને $BQ = x$. $\triangle ABQ$ માં,$\tan 60^{\circ} = \frac{AB}{BQ} = \frac{30}{x}$.
તેથી,$x = \frac{30}{\sqrt{3}} = 10\sqrt{3} \ m$. આમ,$BQ = 10\sqrt{3} \ m$.
$BCPQ$ લંબચોરસ હોવાથી,$CP = BQ = 10\sqrt{3} \ m$ અને $PQ = BC$.
$\triangle ACP$ માં,$P$ નો અવસેધકોણ $15^{\circ}$ છે,તેથી $\tan 15^{\circ} = \frac{AC}{CP} = \frac{AC}{10\sqrt{3}}$.
$\tan 15^{\circ} = 2 - \sqrt{3}$ હોવાથી,$AC = 10\sqrt{3}(2 - \sqrt{3}) = 20\sqrt{3} - 30$.
તેથી $BC = AB - AC = 30 - (20\sqrt{3} - 30) = 60 - 20\sqrt{3}$.
લંબચોરસ $BCPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= BQ \times BC = (10\sqrt{3})(60 - 20\sqrt{3}) = 600\sqrt{3} - 600 = 600(\sqrt{3} - 1) \ m^2$.
Solution diagram
165
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
શ્રેણી $5+11+19+29+41+\ldots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $..........$ છે.
A
$3450$
B
$3250$
C
$3420$
D
$3520$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $5, 11, 19, 29, 41, \ldots$ છે.
ધારો કે $n$-મું પદ $T_n = an^2 + bn + c$ છે.
$n=1$ માટે,$T_1 = a + b + c = 5$.
$n=2$ માટે,$T_2 = 4a + 2b + c = 11$.
$n=3$ માટે,$T_3 = 9a + 3b + c = 19$.
સમીકરણો બાદ કરતા: $(T_2 - T_1) = 3a + b = 6$ અને $(T_3 - T_2) = 5a + b = 8$.
આ ઉકેલતા,$2a = 2 \implies a = 1$,$b = 3$,અને $c = 1$ મળે છે.
તેથી,$T_n = n^2 + 3n + 1$.
સરવાળો $S_{20} = \sum_{n=1}^{20} (n^2 + 3n + 1) = \sum_{n=1}^{20} n^2 + 3 \sum_{n=1}^{20} n + \sum_{n=1}^{20} 1$.
સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $\sum n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$,$\sum n = \frac{n(n+1)}{2}$.
$S_{20} = \frac{20(21)(41)}{6} + 3 \times \frac{20(21)}{2} + 20 = 2870 + 630 + 20 = 3520$.
166
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$15$ સંખ્યાઓના સમૂહનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $12$ અને $14$ છે. અન્ય $15$ સંખ્યાઓના સમૂહનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $14$ અને $\sigma^2$ છે. જો બંને સમૂહની કુલ $30$ સંખ્યાઓનું વિચરણ $13$ હોય,તો $\sigma^2$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$9$
B
$12$
C
$11$
D
$10$

Solution

(D) ધારો કે બે સમૂહ $S_1$ અને $S_2$ છે જ્યાં $n_1 = 15, n_2 = 15$ છે.
આપેલ છે: $\bar{x}_1 = 12, \sigma_1^2 = 14$ અને $\bar{x}_2 = 14, \sigma_2^2 = \sigma^2$.
સંયુક્ત વિચરણ $\sigma^2_{comb}$ નું સૂત્ર:
$\sigma^2_{comb} = \frac{n_1 \sigma_1^2 + n_2 \sigma_2^2}{n_1 + n_2} + \frac{n_1 n_2 (\bar{x}_1 - \bar{x}_2)^2}{(n_1 + n_2)^2}$
કિંમતો મૂકતા:
$13 = \frac{15(14) + 15(\sigma^2)}{30} + \frac{15 \times 15 (12 - 14)^2}{30^2}$
$13 = \frac{14 + \sigma^2}{2} + 1$
$12 = \frac{14 + \sigma^2}{2}$
$24 = 14 + \sigma^2$
$\sigma^2 = 10$
167
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વિધાન $(P$ $\Rightarrow Q) \wedge (R$ $\Rightarrow Q)$ એ તાર્કિક રીતે કોના સમકક્ષ છે?
A
$(P \vee R) \Rightarrow Q$
B
$(P$ $\Rightarrow R) \wedge (Q$ $\Rightarrow R)$
C
$(P$ $\Rightarrow R) \vee (Q$ $\Rightarrow R)$
D
$(P \wedge R) \Rightarrow Q$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $(P$ $\Rightarrow Q) \wedge (R$ $\Rightarrow Q)$
આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રેરણ $P \Rightarrow Q$ એ $\sim P \vee Q$ ને સમકક્ષ છે.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$(\sim P \vee Q) \wedge (\sim R \vee Q)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $Q$ ને સામાન્ય કાઢી શકીએ છીએ:
$(\sim P \wedge \sim R) \vee Q$
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\sim P \wedge \sim R$ એ $\sim(P \vee R)$ ને સમકક્ષ છે:
$\sim(P \vee R) \vee Q$
પ્રેરણના નિયમ $\sim A \vee B \equiv A \Rightarrow B$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$(P \vee R) \Rightarrow Q$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
168
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સમીકરણ $|x^2-8x+15|-2x+7=0$ ના તમામ બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$9+\sqrt{3}$
B
$11+\sqrt{3}$
C
$9-\sqrt{3}$
D
$11-\sqrt{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $|x^2-8x+15|-2x+7=0$ છે.
કિસ્સો $1$: $x^2-8x+15 \geq 0$,જેનો અર્થ છે $x \leq 3$ અથવા $x \geq 5$.
સમીકરણ $x^2-8x+15-2x+7=0$ બને છે,તેથી $x^2-10x+22=0$.
બીજ $x = \frac{10 \pm \sqrt{100-88}}{2} = 5 \pm \sqrt{3}$ છે.
$5+\sqrt{3} \geq 5$ અને $5-\sqrt{3} \approx 3.268$ (જે $x \leq 3$ અથવા $x \geq 5$ માં નથી),તેથી માત્ર $x = 5+\sqrt{3}$ માન્ય બીજ છે.
કિસ્સો $2$: $x^2-8x+15 < 0$,જેનો અર્થ છે $3 < x < 5$.
સમીકરણ $-(x^2-8x+15)-2x+7=0$ બને છે,તેથી $-x^2+8x-15-2x+7=0$,જે $-x^2+6x-8=0$ અથવા $x^2-6x+8=0$ માં પરિણમે છે.
અવયવ પાડતા $(x-2)(x-4)=0$ મળે છે,તેથી $x=2$ અથવા $x=4$.
$3 < x < 5$ હોવાથી,માત્ર $x=4$ માન્ય બીજ છે.
તમામ બીજનો સરવાળો $(5+\sqrt{3}) + 4 = 9+\sqrt{3}$ છે.
169
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a_1, a_2, a_3, \ldots, a_n$ એ સમાંતર શ્રેણીના $n$ ધન ક્રમિક પદો છે. જો $d > 0$ એ તેનો સામાન્ય તફાવત હોય,તો $\lim_{n \rightarrow \infty} \sqrt{\frac{d}{n}} \left( \frac{1}{\sqrt{a_1} + \sqrt{a_2}} + \frac{1}{\sqrt{a_2} + \sqrt{a_3}} + \ldots + \frac{1}{\sqrt{a_{n-1}} + \sqrt{a_n}} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\sqrt{d}$
C
$\frac{1}{\sqrt{d}}$
D
$0$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ પદાવલિ $S_n = \sum_{k=1}^{n-1} \frac{1}{\sqrt{a_k} + \sqrt{a_{k+1}}}$ છે.
દરેક પદનું સંમેયીકરણ કરતા,આપણને મળે $\frac{1}{\sqrt{a_k} + \sqrt{a_{k+1}}} = \frac{\sqrt{a_{k+1}} - \sqrt{a_k}}{a_{k+1} - a_k} = \frac{\sqrt{a_{k+1}} - \sqrt{a_k}}{d}$.
આમ,$S_n = \frac{1}{d} \sum_{k=1}^{n-1} (\sqrt{a_{k+1}} - \sqrt{a_k}) = \frac{\sqrt{a_n} - \sqrt{a_1}}{d}$.
લક્ષ $\lim_{n \rightarrow \infty} \sqrt{\frac{d}{n}} \cdot \frac{\sqrt{a_n} - \sqrt{a_1}}{d} = \lim_{n \rightarrow \infty} \frac{\sqrt{a_n} - \sqrt{a_1}}{\sqrt{nd}}$ બને છે.
કારણ કે $a_n = a_1 + (n-1)d$,જેમ $n \rightarrow \infty$,તેમ $a_n \approx nd$.
તેથી,લક્ષ $\lim_{n \rightarrow \infty} \frac{\sqrt{nd} - \sqrt{a_1}}{\sqrt{nd}} = \lim_{n \rightarrow \infty} \left( 1 - \frac{\sqrt{a_1}}{\sqrt{nd}} \right) = 1$ છે.
170
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \{ x \in R : [x + 3] + [x + 4] \leq 3 \}$ અને $B = \{ x \in R : 3^x \left( \sum_{n=1}^{\infty} \frac{3}{10^n} \right)^{x-3} < 3^{-3x} \}$,જ્યાં $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. તો,
A
$A \cap B = \phi$
B
$A = B$
C
$B \subset A, A \neq B$
D
$A \subset B, A \neq B$

Solution

(B) ગણ $A$ માટે: $[x + 3] + [x + 4] \leq 3 \implies [x] + 3 + [x] + 4 \leq 3$.
$2[x] + 7 \leq 3 \implies 2[x] \leq -4 \implies [x] \leq -2$.
કારણ કે $[x] \leq -2$,તેથી $x < -1$,એટલે કે $A = (-\infty, -1)$.
ગણ $B$ માટે: સરવાળો એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{3}{10^n} = 3 \left( \frac{1/10}{1 - 1/10} \right) = 3 \left( \frac{1/10}{9/10} \right) = 3 \left( \frac{1}{9} \right) = \frac{1}{3} = 3^{-1}$.
અસમતા $3^x (3^{-1})^{x-3} < 3^{-3x}$ બને છે.
$3^x \cdot 3^{-x+3} < 3^{-3x} \implies 3^3 < 3^{-3x}$.
ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા: $3 < -3x \implies x < -1$.
આમ,$B = (-\infty, -1)$.
તેથી,$A = B$.
171
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
પ્રથમ ચરણમાં બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ માંથી પસાર થતું એક વર્તુળ બે યામ અક્ષોને બિંદુઓ $A$ અને $B$ પર સ્પર્શે છે. બિંદુ $P$ એ રેખા $AB$ ની ઉપર છે. રેખાખંડ $AB$ પરનું બિંદુ $Q$ એ $P$ માંથી $AB$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $PQ$ નું માપ $11$ એકમ હોય,તો $\alpha \beta$ નું મૂલ્ય $.............$ છે.
A
$120$
B
$122$
C
$123$
D
$121$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x-a)^2 + (y-a)^2 = a^2$ છે,જ્યાં $a$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે.
વર્તુળ બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(\alpha-a)^2 + (\beta-a)^2 = a^2$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$\alpha^2 - 2\alpha a + a^2 + \beta^2 - 2\beta a + a^2 = a^2$,જેનું સાદું રૂપ $\alpha^2 + \beta^2 - 2a(\alpha + \beta) + a^2 = 0$ મળે છે.
અક્ષો સાથેના સ્પર્શબિંદુઓ $A(a, 0)$ અને $B(0, a)$ છે. રેખા $AB$ નું સમીકરણ $x + y = a$ અથવા $x + y - a = 0$ છે.
બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ થી રેખા $x + y - a = 0$ પરના લંબ $PQ$ ની લંબાઈ $PQ = \frac{|\alpha + \beta - a|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|\alpha + \beta - a|}{\sqrt{2}}$ છે.
આપેલ છે કે $PQ = 11$,તેથી $\frac{|\alpha + \beta - a|}{\sqrt{2}} = 11$,એટલે કે $|\alpha + \beta - a| = 11\sqrt{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(\alpha + \beta - a)^2 = 242$.
વિસ્તરણ કરતા,$\alpha^2 + \beta^2 + a^2 + 2\alpha\beta - 2a(\alpha + \beta) = 242$.
વર્તુળના સમીકરણ પરથી,આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 - 2a(\alpha + \beta) = -a^2$.
આ કિંમતને વર્ગ કરેલા સમીકરણમાં મૂકતા: $-a^2 + a^2 + 2\alpha\beta = 242$.
આમ,$2\alpha\beta = 242$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha\beta = 121$.
Solution diagram
172
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$20$ અલગ-અલગ નારંગીને $3$ બાળકોમાં એવી રીતે વહેંચવાની રીતોની સંખ્યા શોધો કે જેથી દરેક બાળકને ઓછામાં ઓછી એક નારંગી મળે $............$.
A
$3^{20} - 3 \times 2^{20} + 3$
B
$3^{20} - 3 \times 2^{20} - 3$
C
$3^{20} + 3 \times 2^{20} + 3$
D
$3^{20} - 2^{20} + 3$

Solution

(A) $n$ અલગ-અલગ વસ્તુઓને $k$ અલગ-અલગ જૂથોમાં એવી રીતે વહેંચવા માટે કે જેથી કોઈ જૂથ ખાલી ન રહે,આપણે 'Principle of Inclusion-Exclusion' નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અહીં,$n = 20$ અને $k = 3$ છે.
કોઈપણ પ્રતિબંધ વિના $20$ અલગ-અલગ નારંગીને $3$ બાળકોમાં વહેંચવાની કુલ રીતો $3^{20}$ છે.
ધારો કે $S$ એ તમામ વિતરણોનો સમૂહ છે,અને $A_i$ એ એવી સ્થિતિ છે કે બાળક $i$ ને કોઈ નારંગી મળતી નથી.
આપણે એવી રીતોની સંખ્યા શોધવી છે જ્યાં કોઈ બાળકને શૂન્ય નારંગી ન મળે,જે $|S| - |A_1 \cup A_2 \cup A_3|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
'Principle of Inclusion-Exclusion' મુજબ,આ $3^{20} - \binom{3}{1} 2^{20} + \binom{3}{2} 1^{20} - \binom{3}{3} 0^{20}$ છે.
$= 3^{20} - 3 \times 2^{20} + 3 \times 1 - 0 = 3^{20} - 3 \times 2^{20} + 3$.
173
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુ $(p, p+1)$ એ પ્રદેશ $E = \{(x, y) : 3-x \leq y \leq \sqrt{9-x^2}, 0 \leq x \leq 3\}$ ની અંદર આવેલું છે. જો $p$ ના તમામ મૂલ્યોનો ગણ અંતરાલ $(a, b)$ હોય,તો $b^2+b-a^2$ ની કિંમત $.................$ થાય.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$3$

Solution

(D) પ્રદેશ $E$ એ $y \geq 3-x$ અને $y \leq \sqrt{9-x^2}$ દ્વારા $0 \leq x \leq 3$ માટે મર્યાદિત છે.
બિંદુ $(p, p+1)$ એ રેખા $y = x+1$ પર આવેલું છે.
$p$ ની રેન્જ શોધવા માટે,આપણે $y = x+1$ નું $E$ ની સીમાઓ સાથેનું છેદબિંદુ શોધીએ.
$1$. $y = 3-x$ સાથે છેદબિંદુ:
$x+1 = 3-x \implies 2x = 2 \implies x = 1$.
તેથી,$p = 1$ (આ $a$ છે).
$2$. $y = \sqrt{9-x^2}$ સાથે છેદબિંદુ:
$x+1 = \sqrt{9-x^2} \implies (x+1)^2 = 9-x^2 \implies x^2+2x+1 = 9-x^2 \implies 2x^2+2x-8 = 0 \implies x^2+x-4 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{-1 \pm \sqrt{1+16}}{2} = \frac{-1 \pm \sqrt{17}}{2}$.
$x \geq 0$ હોવાથી,આપણે $x = \frac{-1+\sqrt{17}}{2}$ લઈએ છીએ.
તેથી,$p = \frac{-1+\sqrt{17}}{2}$ (આ $b$ છે).
આમ,$p \in \left(1, \frac{-1+\sqrt{17}}{2}\right)$,જ્યાં $a = 1$ અને $b = \frac{-1+\sqrt{17}}{2}$.
આપણે $b^2+b-a^2$ ની ગણતરી કરવાની છે:
$b^2+b-4 = 0$ હોવાથી,$b^2+b = 4$ થાય.
તેથી,$b^2+b-a^2 = 4 - (1)^2 = 4-1 = 3$.
174
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$(x^4-\frac{1}{x^3})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{18}$ નો સહગુણક $...........$ છે.
A
$5004$
B
$5003$
C
$5002$
D
$5005$

Solution

(D) $(x^4-\frac{1}{x^3})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_r (x^4)^{15-r} (-\frac{1}{x^3})^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું સાદું રૂપ $T_{r+1} = {}^{15}C_r (-1)^r x^{60-4r} x^{-3r} = {}^{15}C_r (-1)^r x^{60-7r}$ થાય છે.
$x^{18}$ નો સહગુણક શોધવા માટે,આપણે ઘાતાંક $60-7r = 18$ લઈએ છીએ.
$7r = 60 - 18 = 42$,જે આપણને $r = 6$ આપે છે.
સહગુણક ${}^{15}C_6 (-1)^6 = {}^{15}C_6 = 5005$ છે.
175
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = \{1, 2, 3, 4, \ldots, 10\}$ અને $B = \{0, 1, 2, 3, 4\}$ છે. સંબંધ $R = \{(a, b) \in A \times A : 2(a - b)^2 + 3(a - b) \in B\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા $.........$ છે.
A
$12$
B
$14$
C
$16$
D
$18$

Solution

(D) ધારો કે $x = a - b$. શરત $2x^2 + 3x \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ છે.
કિસ્સો $1$: $2x^2 + 3x = 0 \Rightarrow x(2x + 3) = 0$. $a, b \in \{1, \ldots, 10\}$ હોવાથી,$x$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ. તેથી,$x = 0$.
જો $x = 0$ હોય,તો $a - b = 0 \Rightarrow a = b$. આવી $10$ જોડ મળે: $(1,1), (2,2), \ldots, (10,10)$.
કિસ્સો $2$: $2x^2 + 3x = 1 \Rightarrow 2x^2 + 3x - 1 = 0$. $x$ માટે કોઈ પૂર્ણાંક ઉકેલ નથી.
કિસ્સો $3$: $2x^2 + 3x = 2 \Rightarrow 2x^2 + 3x - 2 = 0 \Rightarrow (2x - 1)(x + 2) = 0$. પૂર્ણાંક ઉકેલ $x = -2$ મળે.
જો $x = -2$ હોય,તો $a - b = -2 \Rightarrow b = a + 2$. શક્ય જોડ: $(1,3), (2,4), (3,5), (4,6), (5,7), (6,8), (7,9), (8,10)$. આવી $8$ જોડ મળે.
કિસ્સો $4$: $2x^2 + 3x = 3 \Rightarrow 2x^2 + 3x - 3 = 0$. કોઈ પૂર્ણાંક ઉકેલ નથી.
કિસ્સો $5$: $2x^2 + 3x = 4 \Rightarrow 2x^2 + 3x - 4 = 0$. કોઈ પૂર્ણાંક ઉકેલ નથી.
કુલ ઘટકોની સંખ્યા $= 10 + 8 = 18$.
176
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
ધારો કે વક્ર $x^2+2x-4y+9=0$ પરના બિંદુ $P(1,3)$ આગળનો સ્પર્શક $y$-અક્ષને $A$ માં મળે છે. ધારો કે $P$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x-3y=6$ ને સમાંતર રેખા પરવલય $y^2=4x$ ને $B$ માં મળે છે. જો $B$ એ રેખા $2x-3y=8$ પર આવેલું હોય,તો $(AB)^2$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$291$
B
$290$
C
$293$
D
$292$

Solution

(D) વક્રનું સમીકરણ $x^2+2x-4y+9=0$ છે. $P(1,3)$ આગળનો સ્પર્શક $x-y+2=0$ છે.
$y$-અક્ષ માટે $x=0$ લેતા,$y=2$ મળે,તેથી $A = (0,2)$.
$P(1,3)$ માંથી પસાર થતી અને $x-3y=6$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $x-3y+8=0$ છે.
આ રેખા $y^2=4x$ ને છેદે છે,તેથી $y^2-12y+32=0$ મળે,જેના ઉકેલ $y=4$ અને $y=8$ છે.
બિંદુઓ $(4,4)$ અને $(16,8)$ મળે છે.
શરત $2x-3y=8$ ચકાસતા,$B = (16,8)$ મળે છે.
તેથી,$(AB)^2 = (16-0)^2 + (8-2)^2 = 256 + 36 = 292$.
177
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ત્રણ પાસા ફેંકવામાં આવે છે. જો ત્રણેય પાસા પર અલગ-અલગ સંખ્યાઓ મળવાની સંભાવના $\frac{p}{q}$ હોય,જ્યાં $p$ અને $q$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોય,તો $q-p$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) ત્રણ પાસા ફેંકવામાં આવે ત્યારે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6^3 = 216$ છે.
ત્રણેય પાસા પર અલગ-અલગ સંખ્યાઓ મળે તેવા પરિણામોની સંખ્યા $^6P_3 = 6 \times 5 \times 4 = 120$ છે.
અલગ-અલગ સંખ્યાઓ મળવાની સંભાવના $\frac{120}{216} = \frac{5}{9}$ છે.
આપેલ છે કે $\frac{p}{q} = \frac{5}{9}$ જ્યાં $p$ અને $q$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તેથી $p = 5$ અને $q = 9$ મળે.
તેથી,$q - p = 9 - 5 = 4$.
178
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વિધાનો પૈકી:
$(S1):$ $2023^{2022} - 1999^{2022}$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.
$(S2):$ $13(13^{n}) - 11n - 13$ એ અસંખ્ય $n \in N$ માટે $144$ વડે વિભાજ્ય છે.
A
બંને $(S1)$ અને $(S2)$ ખોટા છે
B
માત્ર $(S2)$ સાચું છે
C
બંને $(S1)$ અને $(S2)$ સાચા છે
D
માત્ર $(S1)$ સાચું છે

Solution

(C) $(S1)$ માટે: ધારો કે $a = 2023$ અને $b = 1999$. નોંધો કે $a \equiv 7 \pmod{8}$ અને $b \equiv 7 \pmod{8}$.
તેથી $a^{2022} \equiv 7^{2022} \pmod{8}$ અને $b^{2022} \equiv 7^{2022} \pmod{8}$.
કારણ કે $7 \equiv -1 \pmod{8}$,$7^{2022} \equiv (-1)^{2022} \equiv 1 \pmod{8}$.
આમ,$2023^{2022} - 1999^{2022} \equiv 1 - 1 \equiv 0 \pmod{8}$. તેથી,$(S1)$ સાચું છે.
$(S2)$ માટે: ધારો કે $f(n) = 13(13^{n}) - 11n - 13 = 13^{n+1} - 11n - 13$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$13^{n+1} = (1 + 12)^{n+1} = 1 + (n+1)12 + \binom{n+1}{2}12^2 + \dots = 1 + 12n + 12 + 144 \binom{n+1}{2} + \dots$
તેથી,$f(n) = 1 + 12n + 12 + 144 \binom{n+1}{2} + \dots - 11n - 13 = n + 144 \binom{n+1}{2} + \dots$
$f(n)$ એ $144$ વડે વિભાજ્ય હોય તે માટે,$n$ એ $144$ નો ગુણક હોવો જોઈએ. આવા અસંખ્ય $n \in N$ હોવાથી,$(S2)$ સાચું છે.
179
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
$\operatorname{Lim}_{n}$ ${\rightarrow \infty} \left\{ \left(2^{\frac{1}{2}}-2^{\frac{1}{3}}\right) \left(2^{\frac{1}{2}}-2^{\frac{1}{5}}\right) \dots \left(2^{\frac{1}{2}}-2^{\frac{1}{2n+1}}\right) \right\}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$1$
C
$\sqrt{2}$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $L_n = \prod_{k=1}^{n} \left(2^{\frac{1}{2}} - 2^{\frac{1}{2k+1}}\right)$.
દરેક $k \ge 1$ માટે,$2^{\frac{1}{2}} - 2^{\frac{1}{2k+1}} > 0$ છે.
વળી,$2^{\frac{1}{2}} - 2^{\frac{1}{2k+1}} < 2^{\frac{1}{2}} - 2^0 = \sqrt{2} - 1 < 1$ છે.
આમ,$0 < L_n < (\sqrt{2} - 1)^n$ થાય.
જ્યારે $n \rightarrow \infty$,ત્યારે $(\sqrt{2} - 1)^n \rightarrow 0$ થાય કારણ કે $|\sqrt{2} - 1| < 1$.
સ્ક્વીઝ પ્રમેય (Squeeze Theorem) મુજબ,$\lim_{n \rightarrow \infty} L_n = 0$.
180
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $a \neq b$ એ બે શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. તો ગણ $X = \{ z \in \mathbb{C} : \operatorname{Re}(a z^2 + bz) = a \text{ અને } \operatorname{Re}(b z^2 + az) = b \}$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$3$
C
$0$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\operatorname{Re}(a z^2 + bz) = a$ અને $\operatorname{Re}(b z^2 + az) = b$.
ધારો કે $z = x + iy$. તો $z^2 = x^2 - y^2 + 2ixy$ થાય.
શરત $\operatorname{Re}(a z^2 + bz) = a$ પરથી $a(x^2 - y^2) + bx = a$ $(1)$ મળે.
શરત $\operatorname{Re}(b z^2 + az) = b$ પરથી $b(x^2 - y^2) + ax = b$ $(2)$ મળે.
સમીકરણ $(1)$ ને $b$ વડે અને $(2)$ ને $a$ વડે ગુણતા:
$ab(x^2 - y^2) + b^2x = ab$ $(3)$
$ab(x^2 - y^2) + a^2x = ab$ $(4)$
સમીકરણ $(4)$ ને $(3)$ માંથી બાદ કરતા:
$(b^2 - a^2)x = 0$ મળે.
અહીં $a \neq b$ હોવાથી, જો $a \neq -b$ હોય, તો $b^2 - a^2 \neq 0$ થાય, જેનો અર્થ છે કે $x = 0$.
$x = 0$ ને $(1)$ માં મૂકતા $a(-y^2) = a$ મળે. $a \neq 0$ હોવાથી, $y^2 = -1$ મળે, જેનો કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
આમ, $a \neq \pm b$ માટે, કોઈ ઉકેલ મળતો નથી, તેથી ઘટકોની સંખ્યા $0$ છે.
181
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$PUBLIC$ શબ્દના તમામ અક્ષરોને તમામ શક્ય ક્રમમાં લખવામાં આવે છે અને આ શબ્દોને શબ્દકોશની જેમ ક્રમ નંબર સાથે લખવામાં આવે છે. તો $PUBLIC$ શબ્દનો ક્રમ નંબર શું છે?
A
$580$
B
$582$
C
$578$
D
$576$

Solution

(B) $PUBLIC$ શબ્દના અક્ષરો $B, C, I, L, P, U$ છે.
શબ્દકોશ મુજબ ગણતરી કરતા,$PUBLIC$ શબ્દનો ક્રમ $582$ મળે છે.
182
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\left(ax^2+\frac{1}{2bx}\right)^{11}$ માં $x^7$ નો સહગુણક અને $\left(ax-\frac{1}{3bx^2}\right)^{11}$ માં $x^{-7}$ નો સહગુણક સમાન હોય,તો
A
$64ab = 243$
B
$729ab = 32$
C
$243ab = 64$
D
$32ab = 729$

Solution

(B) વિસ્તરણ $\left(ax^2+\frac{1}{2bx}\right)^{11}$ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_r (ax^2)^{11-r} (\frac{1}{2bx})^r = {}^{11}C_r a^{11-r} (\frac{1}{2b})^r x^{22-3r}$ છે.
$22-3r = 7$ લેતા,$3r = 15$,તેથી $r = 5$. સહગુણક ${}^{11}C_5 a^6 (\frac{1}{2b})^5 = \frac{{}^{11}C_5 a^6}{32b^5}$ છે.
વિસ્તરણ $\left(ax-\frac{1}{3bx^2}\right)^{11}$ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_r (ax)^{11-r} (-\frac{1}{3bx^2})^r = {}^{11}C_r a^{11-r} (-\frac{1}{3b})^r x^{11-3r}$ છે.
$11-3r = -7$ લેતા,$3r = 18$,તેથી $r = 6$. સહગુણક ${}^{11}C_6 a^5 (-\frac{1}{3b})^6 = \frac{{}^{11}C_6 a^5}{729b^6}$ છે.
સહગુણકોને સરખાવતા: $\frac{{}^{11}C_5 a^6}{32b^5} = \frac{{}^{11}C_6 a^5}{729b^6}$.
કારણ કે ${}^{11}C_5 = {}^{11}C_6 = 462$,તેથી $\frac{a^6}{32b^5} = \frac{a^5}{729b^6}$.
$a^5$ વડે ભાગતા અને $b^6$ વડે ગુણતા,આપણને $\frac{ab}{32} = \frac{1}{729}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $729ab = 32$.
183
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
નીચેના વિધાનો પૈકી:
$(S1): (p \Rightarrow q) \vee ((\sim p) \wedge q)$ એ એક નિત્યસત્ય (tautology) છે.
$(S2): (q \Rightarrow p) \Rightarrow ((\sim p) \wedge q)$ એ એક વિરોધાભાસ (contradiction) છે.
A
$(S1)$ કે $(S2)$ બંનેમાંથી એક પણ સત્ય નથી.
B
માત્ર $(S1)$ સત્ય છે.
C
માત્ર $(S2)$ સત્ય છે.
D
$(S1)$ અને $(S2)$ બંને સત્ય છે.

Solution

(A) વિધાનો સત્ય છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક માટે સત્યતા કોષ્ટક (truth table) બનાવીએ.
$(S1): (p \Rightarrow q) \vee ((\sim p) \wedge q)$ માટે:
| $p$ | $q$ | $p \Rightarrow q$ | $\sim p \wedge q$ | $(p \Rightarrow q) \vee (\sim p \wedge q)$ |
|---|---|---|---|---|
| $T$ | $T$ | $T$ | $F$ | $T$ |
| $T$ | $F$ | $F$ | $F$ | $F$ |
| $F$ | $T$ | $T$ | $T$ | $T$ |
| $F$ | $F$ | $T$ | $F$ | $T$ |
છેલ્લી કોલમમાં $F$ હોવાથી,$(S1)$ એ નિત્યસત્ય નથી. તેથી,$(S1)$ અસત્ય છે.
$(S2): (q \Rightarrow p) \Rightarrow ((\sim p) \wedge q)$ માટે:
| $p$ | $q$ | $q \Rightarrow p$ | $\sim p \wedge q$ | $(q \Rightarrow p) \Rightarrow (\sim p \wedge q)$ |
|---|---|---|---|---|
| $T$ | $T$ | $T$ | $F$ | $F$ |
| $T$ | $F$ | $T$ | $F$ | $F$ |
| $F$ | $T$ | $F$ | $T$ | $T$ |
| $F$ | $F$ | $T$ | $F$ | $F$ |
છેલ્લી કોલમમાં $T$ અને $F$ બંને હોવાથી,$(S2)$ એ નિત્યસત્ય પણ નથી અને વિરોધાભાસ પણ નથી. તેથી,$(S2)$ અસત્ય છે.
આમ,$(S1)$ કે $(S2)$ બંનેમાંથી એક પણ સત્ય નથી.
184
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + y = 5$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો બિંદુ $R \left(\frac{9}{4}, 2\right)$ માં મળે,તો ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{13}{4}$
B
$\frac{13}{8}$
C
$\frac{5}{4}$
D
$\frac{5}{8}$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x + y - 5 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C = (1, -\frac{1}{2})$ અને ત્રિજ્યા $r = \frac{5}{2}$ છે.
સ્પર્શકની લંબાઈ $L = \sqrt{S_1} = \frac{5}{4}$ છે.
કેન્દ્ર $C$ થી બિંદુ $R$ નું અંતર $d = \frac{5\sqrt{5}}{4}$ છે.
ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{r L^3}{r^2 + L^2} = \frac{(\frac{5}{2}) \cdot (\frac{5}{4})^3}{(\frac{5}{2})^2 + (\frac{5}{4})^2} = \frac{5}{8}$.
Solution diagram
185
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\operatorname{gcd}(m, n) = 1$ અને $1^2 - 2^2 + 3^2 - 4^2 + \ldots + (2021)^2 - (2022)^2 + (2023)^2 = 1012 m^2 n$ હોય,તો $m^2 - n^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$200$
B
$240$
C
$220$
D
$180$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $S = (1^2 - 2^2) + (3^2 - 4^2) + \ldots + (2021^2 - 2022^2) + 2023^2$ છે.
$a^2 - b^2 = (a - b)(a + b)$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$S = (1 - 2)(1 + 2) + (3 - 4)(3 + 4) + \ldots + (2021 - 2022)(2021 + 2022) + 2023^2$.
$S = -1(1 + 2 + 3 + 4 + \ldots + 2022) + 2023^2$.
પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો $\frac{n(n+1)}{2}$ થાય,તેથી:
$S = -\frac{2022 \times 2023}{2} + 2023^2$.
$S = -1011 \times 2023 + 2023^2$.
$S = 2023(2023 - 1011) = 2023 \times 1012$.
આપેલ છે કે $1012 m^2 n = 2023 \times 1012$,તેથી $m^2 n = 2023$.
$2023 = 17^2 \times 7$ હોવાથી,$m = 17$ અને $n = 7$ મળે.
તેથી,$m^2 - n^2 = 17^2 - 7^2 = 289 - 49 = 240$.
186
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$100$ વ્યક્તિઓના સમૂહમાં $75$ અંગ્રેજી બોલે છે અને $40$ હિન્દી બોલે છે. દરેક વ્યક્તિ બેમાંથી ઓછામાં ઓછી એક ભાષા બોલે છે. જો ફક્ત અંગ્રેજી બોલતી વ્યક્તિઓની સંખ્યા $\alpha$ હોય અને ફક્ત હિન્દી બોલતી વ્યક્તિઓની સંખ્યા $\beta$ હોય,તો ઉપવલય $25(\beta^2 x^2 + \alpha^2 y^2) = \alpha^2 \beta^2$ ની ઉત્કેન્દ્રતા $.......$ છે.
A
$\frac{3 \sqrt{15}}{12}$
B
$\frac{\sqrt{117}}{12}$
C
$\frac{\sqrt{119}}{12}$
D
$\frac{\sqrt{129}}{12}$

Solution

(C) ધારો કે $p$ એ બંને ભાષા બોલતી વ્યક્તિઓની સંખ્યા છે.
આપેલ છે:
$\alpha + p = 75$ (માત્ર અંગ્રેજી)
$\beta + p = 40$ (માત્ર હિન્દી)
$\alpha + \beta + p = 100$ (કુલ વ્યક્તિઓ)
પ્રથમ બે સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $\alpha + \beta + 2p = 115$.
ત્રીજું સમીકરણ બાદ કરતા: $p = 115 - 100 = 15$.
તેથી,$\alpha = 75 - 15 = 60$ અને $\beta = 40 - 15 = 25$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $25(\beta^2 x^2 + \alpha^2 y^2) = \alpha^2 \beta^2$ છે.
$25 \alpha^2 \beta^2$ વડે ભાગતા: $\frac{x^2}{\alpha^2} + \frac{y^2}{\beta^2} = \frac{1}{25}$.
આ $\frac{x^2}{(\alpha/5)^2} + \frac{y^2}{(\beta/5)^2} = 1$ છે.
અહીં,$a = \frac{60}{5} = 12$ અને $b = \frac{25}{5} = 5$.
$a > b$ હોવાથી,ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{25}{144}} = \sqrt{\frac{119}{144}} = \frac{\sqrt{119}}{12}$.
Solution diagram
187
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$\tan 9^{\circ} - \tan 27^{\circ} - \tan 63^{\circ} + \tan 81^{\circ}$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$6$
B
$8$
C
$4$
D
$10$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $E = \tan 9^{\circ} - \tan 27^{\circ} - \tan 63^{\circ} + \tan 81^{\circ}$
$\tan(90^{\circ} - \theta) = \cot \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\tan 81^{\circ} = \cot 9^{\circ}$ અને $\tan 63^{\circ} = \cot 27^{\circ}$ મળે.
તેથી,$E = (\tan 9^{\circ} + \cot 9^{\circ}) - (\tan 27^{\circ} + \cot 27^{\circ})$.
$\tan \theta + \cot \theta = \frac{2}{\sin 2\theta}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{2}{\sin 18^{\circ}} - \frac{2}{\sin 54^{\circ}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 18^{\circ} = \frac{\sqrt{5}-1}{4}$ અને $\sin 54^{\circ} = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$.
$E = \frac{8}{\sqrt{5}-1} - \frac{8}{\sqrt{5}+1} = 8 \left( \frac{\sqrt{5}+1 - \sqrt{5} + 1}{5-1} \right) = 8 \left( \frac{2}{4} \right) = 4$.
188
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2023
જો $(20)^{19} + 2(21)(20)^{18} + 3(21)^2(20)^{17} + \ldots + 20(21)^{19} = k (20)^{19}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$200$
B
$300$
C
$400$
D
$100$

Solution

(C) ધારો કે $S = (20)^{19} + 2(21)(20)^{18} + 3(21)^2(20)^{17} + \ldots + 20(21)^{19}$.
$(20)^{19}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $k = 1 + 2(\frac{21}{20}) + 3(\frac{21}{20})^2 + \ldots + 20(\frac{21}{20})^{19}$.
ધારો કે $x = \frac{21}{20}$. તેથી $k = 1 + 2x + 3x^2 + \ldots + 20x^{19}$.
$x$ વડે ગુણતા,$kx = x + 2x^2 + 3x^3 + \ldots + 20x^{20}$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $k(1 - x) = 1 + x + x^2 + \ldots + x^{19} - 20x^{20}$.
ભૌમિતિક શ્રેણીના સરવાળાનો ઉપયોગ કરતા: $k(1 - x) = \frac{1 - x^{20}}{1 - x} - 20x^{20}$.
અહીં $1 - x = 1 - \frac{21}{20} = -\frac{1}{20}$,તેથી $k(-\frac{1}{20}) = \frac{1 - x^{20}}{-1/20} - 20x^{20} = -20(1 - x^{20}) - 20x^{20}$.
$k(-\frac{1}{20}) = -20 + 20x^{20} - 20x^{20} = -20$.
તેથી,$k = (-20) \times (-20) = 400$.
189
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$UNIVERSE$ શબ્દના અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને,પુનરાવર્તન વગર,$2$ સ્વર અને $2$ વ્યંજન ધરાવતા $4$ અક્ષરોવાળા કેટલા શબ્દો (અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન) બનાવી શકાય?
A
$431$
B
$430$
C
$432$
D
$487$

Solution

(C) $UNIVERSE$ શબ્દમાં $8$ અક્ષરો છે: $U, N, I, V, E, R, S, E$.
ભિન્ન અક્ષરો $U, N, I, V, E, R, S$ છે.
અહીં $3$ સ્વર $\{U, I, E\}$ અને $4$ વ્યંજન $\{N, V, R, S\}$ છે.
$3$ માંથી $2$ સ્વર અને $4$ માંથી $2$ વ્યંજન પસંદ કરવાની રીતો = $\binom{3}{2} \times \binom{4}{2} = 3 \times 6 = 18$.
દરેક પસંદગીમાં $4$ ભિન્ન અક્ષરો હોય છે,જેને $4! = 24$ રીતે ગોઠવી શકાય.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા = $18 \times 24 = 432$.
190
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$\alpha, \beta, z \in \mathbb{C}$ અને $\lambda > 1$ માટે,જો $\sqrt{\lambda - 1}$ એ વર્તુળ $|z - \alpha|^2 + |z - \beta|^2 = 2\lambda$ ની ત્રિજ્યા હોય,તો $|\alpha - \beta|$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$4$
B
$6$
C
$2$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $|z - \alpha|^2 + |z - \beta|^2 = 2\lambda$ છે.
નિત્યસમ $|z - \alpha|^2 + |z - \beta|^2 = 2|z - \frac{\alpha + \beta}{2}|^2 + \frac{1}{2}|\alpha - \beta|^2$ નો ઉપયોગ કરતા,સમીકરણને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$2|z - \frac{\alpha + \beta}{2}|^2 + \frac{1}{2}|\alpha - \beta|^2 = 2\lambda$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $|z - \frac{\alpha + \beta}{2}|^2 = \lambda - \frac{1}{4}|\alpha - \beta|^2$ મળે છે.
આ વર્તુળ $|z - z_0|^2 = R^2$ નું સમીકરણ છે જ્યાં $R^2 = \lambda - \frac{1}{4}|\alpha - \beta|^2$.
આપેલ ત્રિજ્યા $R = \sqrt{\lambda - 1}$ છે,તેથી $R^2 = \lambda - 1$.
$R^2$ માટેના બંને પદોને સરખાવતા:
$\lambda - \frac{1}{4}|\alpha - \beta|^2 = \lambda - 1$.
$-\frac{1}{4}|\alpha - \beta|^2 = -1$.
$|\alpha - \beta|^2 = 4$.
$|\alpha - \beta| = 2$.
191
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની ઉત્કેન્દ્રતા એ અતિવલય $2x^2 - 2y^2 = 1$ ની ઉત્કેન્દ્રતાનો વ્યસ્ત છે. જો ઉપવલય અને અતિવલય એકબીજાને કાટખૂણે છેદે,તો ઉપવલયના નાભિલંબની લંબાઈનો વર્ગ $................$ છે.
A
$4$
B
$6$
C
$2$
D
$8$

Solution

(C) અતિવલય $2x^2 - 2y^2 = 1$ માટે,તેને $\frac{x^2}{1/2} - \frac{y^2}{1/2} = 1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^2 = 1/2$ અને $b^2 = 1/2$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e_H = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + 1} = \sqrt{2}$.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e_E$ એ $e_H$ નો વ્યસ્ત છે,તેથી $e_E = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
ઉપવલય અને અતિવલય લંબકોણીય રીતે છેદતા હોવાથી,તેઓ સહનાભિ (confocal) છે.
અતિવલયની નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 1, 0)$ છે.
ઉપવલય માટે,$ae_E = 1$. $e_E = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,$a \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 1$,તેથી $a = \sqrt{2}$.
$e_E^2 = 1 - \frac{b^2}{a^2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{2} = 1 - \frac{b^2}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{b^2}{2} = \frac{1}{2}$,તેથી $b^2 = 1$.
નાભિલંબની લંબાઈ $L = \frac{2b^2}{a} = \frac{2(1)}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.
નાભિલંબની લંબાઈનો વર્ગ $(\sqrt{2})^2 = 2$ થાય.
192
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો આવૃત્તિ વિતરણનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $9$ અને $15.08$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2-\alpha \beta$ ની કિંમત $............$ છે.
$x_i$ $2$ $4$ $6$ $8$ $10$ $12$ $14$ $16$
$f_i$ $4$ $4$ $\alpha$ $15$ $8$ $\beta$ $4$ $5$
A
$24$
B
$23$
C
$25$
D
$22$

Solution

(C) આપેલ આવૃત્તિ વિતરણ કોષ્ટક માટે,કુલ આવૃત્તિ $N = \sum f_i = 4 + 4 + \alpha + 15 + 8 + \beta + 4 + 5 = 40 + \alpha + \beta$.
સરવાળો $\sum f_i x_i = (2 \times 4) + (4 \times 4) + (6 \times \alpha) + (8 \times 15) + (10 \times 8) + (12 \times \beta) + (14 \times 4) + (16 \times 5) = 360 + 6\alpha + 12\beta$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum f_i x_i}{N} = 9$ $\Rightarrow 360 + 6\alpha + 12\beta = 9(40 + \alpha + \beta)$ $\Rightarrow 3\beta = 3\alpha$ $\Rightarrow \alpha = \beta$.
$N = 40 + 2\alpha$ મળે.
સરવાળો $\sum f_i x_i^2 = 3904 + 180\alpha$.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum f_i x_i^2}{N} - (\bar{x})^2 = 15.08$ $\Rightarrow \frac{3904 + 180\alpha}{40 + 2\alpha} - 81 = 15.08$ $\Rightarrow \alpha = 5$.
તેથી $\beta = 5$.
$\alpha^2 + \beta^2 - \alpha\beta = 5^2 + 5^2 - (5 \times 5) = 25$.
Solution diagram
193
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $R$ એ પરવલય $y^2=20x$ નું નાભિ છે અને રેખા $y=mx+c$ પરવલયને બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. ધારો કે બિંદુ $G(10, 10)$ એ ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. જો $c-m=6$ હોય,તો $(PQ)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$325$
B
$317$
C
$296$
D
$346$

Solution

(A) પરવલય $y^2=20x$ છે,તેથી નાભિ $R$ એ $(5, 0)$ છે.
ધારો કે $P(x_1, y_1)$ અને $Q(x_2, y_2)$ એ રેખા $y=mx+c$ અને પરવલયના છેદબિંદુઓ છે.
પરવલયના સમીકરણમાં $x = (y-c)/m$ મૂકતા: $y^2 = 20(y-c)/m \Rightarrow my^2 - 20y + 20c = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$y_1+y_2 = 20/m$.
ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G(10, 10)$ હોવાથી $(y_1+y_2+y_R)/3 = 10$. અહીં $y_R = 0$ હોવાથી,$(y_1+y_2)/3 = 10 \Rightarrow y_1+y_2 = 30$.
તેથી,$20/m = 30 \Rightarrow m = 2/3$.
$c-m=6$ આપેલ હોવાથી,$c = 6 + 2/3 = 20/3$.
$y$ માટેનું દ્વિઘાત સમીકરણ $y^2 - 30y + 200 = 0 \Rightarrow (y-10)(y-20) = 0$ થાય.
તેથી $y_1=10$ અને $y_2=20$. અનુરૂપ $x$ ની કિંમતો $x_1 = 5$ અને $x_2 = 20$ મળે.
આમ $P(5, 10)$ અને $Q(20, 20)$ મળે.
$(PQ)^2 = (20-5)^2 + (20-10)^2 = 15^2 + 10^2 = 225 + 100 = 325$.
194
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $C(\alpha, \beta)$ એ $4x + 3y = 69$,$4y - 3x = 17$ અને $x + 7y = 61$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર છે. તો $(\alpha - \beta)^2 + \alpha + \beta$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$18$
B
$17$
C
$16$
D
$15$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે રેખાઓના સમીકરણો ઉકેલો:
$1$. $4x + 3y = 69$ અને $4y - 3x = 17$ નો છેદબિંદુ $A(9, 11)$ છે.
$2$. $4x + 3y = 69$ અને $x + 7y = 61$ નો છેદબિંદુ $B(12, 7)$ છે.
$3$. $4y - 3x = 17$ અને $x + 7y = 61$ નો છેદબિંદુ $C(5, 8)$ છે.
અહીં $4x + 3y = 69$ અને $4y - 3x = 17$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી આ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર કર્ણનું મધ્યબિંદુ હોય છે. કર્ણના અંત્યબિંદુઓ $(12, 7)$ અને $(5, 8)$ છે.
પરિકેન્દ્ર $(\alpha, \beta) = \left(\frac{17}{2}, \frac{15}{2}\right)$.
તેથી,$(\alpha - \beta)^2 + \alpha + \beta = (1)^2 + 16 = 17$.
195
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+bx+c=0$ ના ત્રણ બીજ છે. જો $\beta \gamma=1=-\alpha$ હોય,તો $b^3+2c^3-3\alpha^3-6\beta^3-8\gamma^3$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$21$
B
$\frac{169}{8}$
C
$19$
D
$\frac{155}{8}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^3+bx+c=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
આપેલ શરતો મુજબ,$\alpha = -1$ અને $\beta \gamma = 1$.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે: $(-1)^3 + b(-1) + c = 0$,જેનું સાદુંરૂપ $-1 - b + c = 0$ અથવા $c - b = 1$ થાય છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = -c$.
$\alpha = -1$ અને $\beta \gamma = 1$ મૂકતા,આપણને $(-1)(1) = -c$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $c = 1$.
$c = 1$ ને $c - b = 1$ માં મૂકતા,આપણને $1 - b = 1$ મળે છે,તેથી $b = 0$.
સમીકરણ $x^3 + 1 = 0$ બને છે.
$x^3 = -1$ ના બીજ $-1, -\omega, -\omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
ધારો કે $\alpha = -1, \beta = -\omega, \gamma = -\omega^2$.
આપણે $b^3 + 2c^3 - 3\alpha^3 - 6\beta^3 - 8\gamma^3$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કિંમતો મૂકતા: $0^3 + 2(1)^3 - 3(-1)^3 - 6(-\omega)^3 - 8(-\omega^2)^3$.
$= 0 + 2 - 3(-1) - 6(-\omega^3) - 8(-\omega^6)$.
$= 2 + 3 + 6(1) + 8(1) = 2 + 3 + 6 + 8 = 19$.
Solution diagram
196
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$5$ છોકરીઓ અને $7$ છોકરાઓને ગોળાકાર ટેબલ પર એવી રીતે બેસાડવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે કે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન બેસે?
A
$126(5!)^2$
B
$7(360)^2$
C
$720$
D
$7(720)^2$

Solution

(A) પ્રથમ,$7$ છોકરાઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવો. $7$ છોકરાઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(7-1)! = 6!$ છે.
વર્તુળાકાર ગોઠવણીમાં છોકરાઓ વચ્ચે $7$ જગ્યાઓ (gaps) બને છે.
આપણે $5$ છોકરીઓને આ $7$ જગ્યાઓમાંથી એવી રીતે બેસાડવાની છે કે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન બેસે. $7$ માંથી $5$ જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $^7C_5$ છે.
પસંદ કરેલી $5$ જગ્યાઓમાં $5$ છોકરીઓને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $5!$ છે.
કુલ રીતોની સંખ્યા = $6! \times ^7C_5 \times 5!$.
$= 720 \times 21 \times 120 = 1,814,400$.
વિકલ્પ $A$ માં આપેલ પદની ગણતરી: $126 \times (120)^2 = 1,814,400$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
197
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$INDEPENDENCE$ શબ્દના અક્ષરોની એવી કેટલી ગોઠવણીઓ શક્ય છે જેમાં બધા જ સ્વરો હંમેશા સાથે આવે?
A
$16800$
B
$14800$
C
$18000$
D
$33600$

Solution

(A) $INDEPENDENCE$ શબ્દમાં $12$ અક્ષરો છે: $I, N, D, E, P, E, N, D, E, N, C, E$.
સ્વરો $I, E, E, E, E$ છે (કુલ $5$ સ્વરો).
વ્યંજનો $N, N, N, D, D, P, C$ છે (કુલ $7$ વ્યંજનો).
બધા સ્વરો સાથે હોવાથી,આપણે $(IEEEE)$ જૂથને એક એકમ તરીકે ગણીશું.
હવે,આપણી પાસે $7$ વ્યંજનો + $1$ સ્વર જૂથ = $8$ એકમો છે.
આ $8$ એકમોને ગોઠવવાની રીતો,જેમાં $N$ ત્રણ વાર અને $D$ બે વાર પુનરાવર્તિત થાય છે,તે $\frac{8!}{3!2!}$ છે.
સ્વર જૂથ $(IEEEE)$ માં,$4$ $E$ સમાન છે. સ્વરોને ગોઠવવાની રીતો $\frac{5!}{4!} = 5$ છે.
કુલ ગોઠવણીઓ = $\frac{8!}{3!2!} \times \frac{5!}{4!} = 16800$.
198
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $(1+x)^n$ ના વિસ્તરણમાં ત્રણ ક્રમિક પદોના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $1:5:20$ હોય,તો ચોથા પદનો સહગુણક $............$ છે.
A
$3654$
B
$1827$
C
$5481$
D
$2436$

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક સહગુણકો ${}^nC_{r-1}, {}^nC_r, {}^nC_{r+1}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર ${}^nC_{r-1} : {}^nC_r : {}^nC_{r+1} = 1 : 5 : 20$ છે.
$\frac{{}^nC_r}{{}^nC_{r-1}} = \frac{5}{1}$ પરથી,$\frac{n-r+1}{r} = 5 \implies n = 6r-1 \dots(1)$.
$\frac{{}^nC_{r+1}}{{}^nC_r} = \frac{20}{5} = 4$ પરથી,$\frac{n-r}{r+1} = 4 \implies n = 5r+4 \dots(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ ને સરખાવતા,$6r-1 = 5r+4 \implies r = 5$.
$r=5$ ને $(1)$ માં મૂકતા,$n = 6(5)-1 = 29$.
ચોથા પદનો સહગુણક ${}^nC_3 = {}^{29}C_3$ છે.
${}^{29}C_3 = \frac{29 \times 28 \times 27}{3 \times 2 \times 1} = 3654$.
199
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S_{k} = \frac{1+2+\ldots+k}{k}$ અને $\sum_{j=1}^n S_j^2 = \frac{n}{A}(Bn^2 + Cn + D)$,જ્યાં $A, B, C, D \in \mathbb{N}$ અને $A$ નું મૂલ્ય ન્યૂનતમ છે. તો:
A
$A + B$ એ $D$ વડે વિભાજ્ય છે
B
$A + B = 5(D - C)$
C
$A + C + D$ એ $B$ વડે વિભાજ્ય નથી
D
$A + B + C + D$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય છે

Solution

(A) આપેલ છે $S_{k} = \frac{k(k+1)}{2k} = \frac{k+1}{2}$.
તેથી $S_{j}^2 = \frac{(j+1)^2}{4} = \frac{j^2 + 2j + 1}{4}$.
$j=1$ થી $n$ સુધી સરવાળો કરતા:
$\sum_{j=1}^n S_j^2 = \frac{1}{4} \left[ \sum_{j=1}^n j^2 + 2 \sum_{j=1}^n j + \sum_{j=1}^n 1 \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + 2 \frac{n(n+1)}{2} + n \right]$
$= \frac{n}{4} \left[ \frac{(n+1)(2n+1)}{6} + (n+1) + 1 \right]$
$= \frac{n}{24} \left[ (2n^2 + 3n + 1) + 6n + 6 + 6 \right]$
$= \frac{n}{24} [2n^2 + 9n + 13]$.
$\frac{n}{A}(Bn^2 + Cn + D)$ સાથે સરખાવતા,$A=24, B=2, C=9, D=13$ મળે છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$A+B = 26$,$D=13$,$26$ એ $13$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
200
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$(p$ $\Rightarrow q)$ $\Rightarrow (q$ $\Rightarrow p)$ નું નિષેધ શું છે?
A
$(\sim p) \vee q$
B
$(\sim q) \wedge p$
C
$q \wedge (\sim p)$
D
$p \vee (\sim q)$

Solution

(C) ધારો કે $S = (p$ $\Rightarrow q)$ $\Rightarrow (q$ $\Rightarrow p)$.
$A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim (p$ $\Rightarrow q) \vee (q$ $\Rightarrow p)$
$S \equiv \sim (\sim p \vee q) \vee (\sim q \vee p)$
$S \equiv (p \wedge \sim q) \vee (\sim q \vee p)$
ક્રમનો અને જૂથનો નિયમ વાપરતા:
$S \equiv (p \vee \sim q \vee p) \wedge (\sim q \vee \sim q \vee p)$
$S \equiv (p \vee \sim q) \wedge (\sim q \vee p) \equiv p \vee \sim q$.
હવે,$S$ નું નિષેધ $\sim (p \vee \sim q)$ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\sim (p \vee \sim q) \equiv \sim p \wedge \sim (\sim q) \equiv \sim p \wedge q$ અથવા $q \wedge (\sim p)$.
201
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $x \in R$ માટે; $f(x) = \frac{x+|x|}{2}$ અને $g(x) = \begin{cases} x, & x < 0 \\ x^2, & x \geq 0 \end{cases}$. તો વક્ર $y = (f \circ g)(x)$ અને રેખાઓ $y = 0$,$2y - x = 15$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $...........$ છે.
A
$72$
B
$36$
C
$18$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{x+|x|}{2} = \begin{cases} x, & x \geq 0 \\ 0, & x < 0 \end{cases}$.
આપેલ છે કે $g(x) = \begin{cases} x^2, & x \geq 0 \\ x, & x < 0 \end{cases}$.
તેથી $(f \circ g)(x) = f(g(x)) = \begin{cases} g(x), & g(x) \geq 0 \\ 0, & g(x) < 0 \end{cases}$.
$x \geq 0$ માટે,$g(x) = x^2 \geq 0$,તેથી $f(g(x)) = x^2$.
$x < 0$ માટે,$g(x) = x < 0$,તેથી $f(g(x)) = 0$.
આમ,$y = (f \circ g)(x) = \begin{cases} x^2, & x \geq 0 \\ 0, & x < 0 \end{cases}$.
રેખા $2y - x = 15$ છે,અથવા $y = \frac{x+15}{2}$.
$x \geq 0$ માટે $y = x^2$ અને $y = \frac{x+15}{2}$ નું છેદબિંદુ:
$x^2 = \frac{x+15}{2} \implies 2x^2 - x - 15 = 0 \implies (2x+5)(x-3) = 0$. $x \geq 0$ હોવાથી,$x = 3$.
ક્ષેત્રફળ $y = 0$,$y = \frac{x+15}{2}$,અને $y = x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
ક્ષેત્રફળ = $\int_{-15}^{0} \frac{x+15}{2} dx + \int_{0}^{3} (\frac{x+15}{2} - x^2) dx$.
ક્ષેત્રફળ = $[\frac{x^2}{4} + \frac{15x}{2}]_{-15}^{0} + [\frac{x^2}{4} + \frac{15x}{2} - \frac{x^3}{3}]_{0}^{3}$.
ક્ષેત્રફળ = $(0 - (\frac{225}{4} - \frac{225}{2})) + ((\frac{9}{4} + \frac{45}{2} - 9) - 0)$.
ક્ષેત્રફળ = $\frac{225}{4} + \frac{9+90-36}{4} = \frac{225+63}{4} = \frac{288}{4} = 72$.
Solution diagram
202
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\phi(x) = \frac{1}{\sqrt{x}} \int \limits_0^x (4 \sqrt{2} \sin t - 3 \phi^{\prime}(t)) dt, \quad x > 0$ હોય,તો $\phi^{\prime}\left(\frac{\pi}{4}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{8}{\sqrt{\pi}}$
B
$\frac{4}{6+\sqrt{\pi}}$
C
$\frac{8}{6+\sqrt{\pi}}$
D
$\frac{4}{6-\sqrt{\pi}}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\phi(x) = \frac{1}{\sqrt{x}} \int \limits_0^x (4 \sqrt{2} \sin t - 3 \phi^{\prime}(t)) dt$.
બંને બાજુ $\sqrt{x}$ વડે ગુણતા,$\sqrt{x} \phi(x) = \int \limits_0^x (4 \sqrt{2} \sin t - 3 \phi^{\prime}(t)) dt$ મળે.
લીબનીઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{2\sqrt{x}} \phi(x) + \sqrt{x} \phi^{\prime}(x) = 4 \sqrt{2} \sin x - 3 \phi^{\prime}(x)$.
પદોને ગોઠવતા:
$\phi^{\prime}(x) (3 + \sqrt{x}) = 4 \sqrt{2} \sin x - \frac{\phi(x)}{2\sqrt{x}}$.
$x = \frac{\pi}{4}$ લેતા,$\sqrt{x} = \frac{\sqrt{\pi}}{2}$ અને $\sin x = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $\phi^{\prime}\left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{8}{6+\sqrt{\pi}}$ મળે છે.
203
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
જો બિંદુ $P(\alpha, \beta, \gamma)$ જે $(\alpha \ \beta \ \gamma)\begin{bmatrix} 2 & 10 & 8 \\ 9 & 3 & 8 \\ 8 & 4 & 8 \end{bmatrix} = (0 \ 0 \ 0)$ નું સમાધાન કરે છે અને તે સમતલ $2x + 4y + 3z = 5$ પર આવેલું હોય,તો $6\alpha + 9\beta + 7\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$\frac{11}{5}$
C
$\frac{5}{4}$
D
$11$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $(\alpha \ \beta \ \gamma)\begin{bmatrix} 2 & 10 & 8 \\ 9 & 3 & 8 \\ 8 & 4 & 8 \end{bmatrix} = (0 \ 0 \ 0)$ પરથી,આપણને નીચે મુજબના સુરેખ સમીકરણો મળે છે:
$2\alpha + 9\beta + 8\gamma = 0 \quad (1)$
$10\alpha + 3\beta + 4\gamma = 0 \quad (2)$
$8\alpha + 8\beta + 8\gamma = 0 \quad (3)$
સમીકરણ $(3)$ પરથી,$\alpha + \beta + \gamma = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\gamma = -\alpha - \beta$.
$\gamma$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા:
$2\alpha + 9\beta + 8(-\alpha - \beta) = 0 \implies -6\alpha + \beta = 0 \implies \beta = 6\alpha$.
હવે,$\alpha$ ના પદમાં $\gamma$ શોધો:
$\gamma = -\alpha - 6\alpha = -7\alpha$.
બિંદુ $P(\alpha, 6\alpha, -7\alpha)$ એ સમતલ $2x + 4y + 3z = 5$ પર આવેલું છે:
$2(\alpha) + 4(6\alpha) + 3(-7\alpha) = 5$
$2\alpha + 24\alpha - 21\alpha = 5$
$5\alpha = 5 \implies \alpha = 1$.
આમ,$\alpha = 1, \beta = 6, \gamma = -7$.
આપણે $6\alpha + 9\beta + 7\gamma$ ની કિંમત શોધવાની છે:
$6(1) + 9(6) + 7(-7) = 6 + 54 - 49 = 11$.
204
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $(a, b) \subset (0, 2\pi)$ એ સૌથી મોટો અંતરાલ છે જેના માટે $\sin^{-1}(\sin \theta) - \cos^{-1}(\sin \theta) > 0, \theta \in (0, 2\pi)$ શરતનું પાલન થાય છે. જો $\alpha x^2 + \beta x + \sin^{-1}(x^2 - 6x + 10) + \cos^{-1}(x^2 - 6x + 10) = 0$ અને $\alpha - \beta = b - a$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{\pi}{48}$
B
$\frac{\pi}{16}$
C
$\frac{\pi}{8}$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(D) આપેલ છે $\sin^{-1}(\sin \theta) - \cos^{-1}(\sin \theta) > 0$.
$\cos^{-1}(x) = \frac{\pi}{2} - \sin^{-1}(x)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\sin^{-1}(\sin \theta) - (\frac{\pi}{2} - \sin^{-1}(\sin \theta)) > 0$.
$2 \sin^{-1}(\sin \theta) > \frac{\pi}{2} \Rightarrow \sin^{-1}(\sin \theta) > \frac{\pi}{4}$.
આનો અર્થ છે $\sin \theta > \sin(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$\theta \in (0, 2\pi)$ માટે,$\sin \theta > \frac{1}{\sqrt{2}}$ એ $\theta \in (\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4})$ માટે સાચું છે.
તેથી,$(a, b) = (\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4})$,એટલે કે $b - a = \frac{3\pi}{4} - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{2}$.
આપેલ છે $\alpha - \beta = b - a = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\beta = \alpha - \frac{\pi}{2}$.
સમીકરણ $\alpha x^2 + \beta x + \sin^{-1}((x-3)^2 + 1) + \cos^{-1}((x-3)^2 + 1) = 0$ છે.
$\sin^{-1}(y) + \cos^{-1}(y) = \frac{\pi}{2}$ હોવાથી,$y = (x-3)^2 + 1$ માટે,$(x-3)^2 + 1 = 1$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે $x = 3$.
$x = 3$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $\alpha(3)^2 + \beta(3) + \frac{\pi}{2} = 0$.
$9\alpha + 3(\alpha - \frac{\pi}{2}) + \frac{\pi}{2} = 0$.
$12\alpha - \pi = 0 \Rightarrow \alpha = \frac{\pi}{12}$.
205
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $(3y^2-5x^2)y dx + 2x(x^2-y^2) dy = 0$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(1)=1$ છે. તો $|(y(2))^3-12y(2)|$ ની કિંમત શોધો.
A
$32\sqrt{2}$
B
$64$
C
$16\sqrt{2}$
D
$32$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(3y^2-5x^2)y dx + 2x(x^2-y^2) dy = 0$ છે.
આને $\frac{dy}{dx} = \frac{y(5x^2-3y^2)}{2x(x^2-y^2)}$ તરીકે લખી શકાય.
આ એક સમઘાત વિકલ સમીકરણ હોવાથી,$y=mx$ આદેશ લેતા,$\frac{dy}{dx} = m + x\frac{dm}{dx}$ મળે.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $m + x\frac{dm}{dx} = \frac{m(5-3m^2)}{2(1-m^2)}$.
સાદુરૂપ આપતા: $x\frac{dm}{dx} = \frac{m(3-m^2)}{2(1-m^2)}$.
ચલ અલગ કરતા: $\frac{dx}{x} = \frac{2(1-m^2)}{m(3-m^2)} dm$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીત વાપરતા: $\frac{dx}{x} = (\frac{2}{3m} + \frac{4m}{3(m^2-3)}) dm$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\ln|x| = \frac{2}{3}\ln|m| + \frac{2}{3}\ln|m^2-3| + C$.
$y(1)=1$ માટે $m=1$ અને $x=1$ લેતા,$C = -\frac{2}{3}\ln(2)$ મળે.
તેથી,$x^{3/2} = \frac{1}{2} |m(m^2-3)|$ મળે.
$x=2$ માટે ગણતરી કરતા,અંતિમ જવાબ $|y^3-12y| = 32\sqrt{2}$ મળે છે.
206
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સંબંધો $S = \{(a, b) : a, b \in R - \{0\}, 2 + \frac{a}{b} > 0\}$ અને $T = \{(a, b) : a, b \in R, a^2 - b^2 \in Z\}$ પૈકી,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$S$ પરંપરિત છે પણ $T$ નથી
B
$T$ સંમિત છે પણ $S$ નથી
C
$S$ કે $T$ બંનેમાંથી કોઈ પરંપરિત નથી
D
$S$ અને $T$ બંને સંમિત છે

Solution

(B) સંબંધ $T = \{(a, b) : a^2 - b^2 \in Z\}$ માટે:
જો $(a, b) \in T$ હોય,તો $a^2 - b^2 = k$ કોઈ પૂર્ણાંક $k \in Z$ માટે.
તો $b^2 - a^2 = -(a^2 - b^2) = -k$,જે પણ એક પૂર્ણાંક છે.
આમ,$(b, a) \in T$,તેથી $T$ સંમિત છે.
સંબંધ $S = \{(a, b) : a, b \in R - \{0\}, 2 + \frac{a}{b} > 0\}$ માટે:
જો $(a, b) \in S$ હોય,તો $2 + \frac{a}{b} > 0 \Rightarrow \frac{a}{b} > -2$.
સંમિતતા માટે,$(b, a) \in S$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $2 + \frac{b}{a} > 0 \Rightarrow \frac{b}{a} > -2$.
જો આપણે $a = 1, b = -0.4$ લઈએ,તો $2 + \frac{1}{-0.4} = 2 - 2.5 = -0.5 < 0$,તેથી $(1, -0.4) \notin S$.
આમ,$S$ સંમિત નથી.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
207
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f: R - \{2, 6\} \rightarrow R$ એ $f(x) = \frac{x^2+2x+1}{x^2-8x+12}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતું વિધેય છે. તો $f$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$\left(-\infty, -\frac{21}{4}\right] \cup [0, \infty)$
B
$\left(-\infty, -\frac{21}{4}\right) \cup (0, \infty)$
C
$\left(-\infty, -\frac{21}{4}\right] \cup \left[\frac{21}{4}, \infty\right)$
D
$\left(-\infty, -\frac{21}{4}\right] \cup [1, \infty)$

Solution

(A) ધારો કે $y = \frac{x^2+2x+1}{x^2-8x+12}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$y(x^2-8x+12) = x^2+2x+1$
$x^2(y-1) - x(8y+2) + (12y-1) = 0$.
કિસ્સો $1$: જો $y \neq 1$,તો $x$ વાસ્તવિક હોવા માટે વિવેચક $D \geq 0$.
$D = (-(8y+2))^2 - 4(y-1)(12y-1) \geq 0$
$16y^2 + 84y \geq 0$
$4y(4y + 21) \geq 0$.
આથી $y \in (-\infty, -\frac{21}{4}] \cup [0, \infty)$.
કિસ્સો $2$: જો $y = 1$,તો $x^2+2x+1 = x^2-8x+12$,જે $10x = 11$ એટલે કે $x = \frac{11}{10}$ આપે છે.
આ કિંમત પ્રદેશમાં હોવાથી,$y=1$ વિસ્તારમાં આવશે.
તેથી,વિસ્તાર $(-\infty, -\frac{21}{4}] \cup [0, \infty)$ છે.
208
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P$ એ $(1, -1, -5)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું અને $(4, 1, -3)$ તથા $(2, 4, 3)$ બિંદુઓને જોડતી રેખાને લંબ સમતલ છે. તો બિંદુ $(3, -2, 2)$ થી $P$ નું અંતર શોધો.
A
$6$
B
$4$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) $(4, 1, -3)$ અને $(2, 4, 3)$ ને જોડતી રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{n} = (2-4, 4-1, 3-(-3)) = (-2, 3, 6)$ છે.
સમતલ $P$ આ રેખાને લંબ હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (-2, 3, 6)$ થશે.
$(1, -1, -5)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\vec{n} = (-2, 3, 6)$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$-2(x - 1) + 3(y + 1) + 6(z + 5) = 0$
$-2x + 2 + 3y + 3 + 6z + 30 = 0$
$-2x + 3y + 6z + 35 = 0$ અથવા $2x - 3y - 6z = 35$.
બિંદુ $(3, -2, 2)$ થી સમતલ $2x - 3y - 6z - 35 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|ax_0 + by_0 + cz_0 + d|}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$d = \frac{|2(3) - 3(-2) - 6(2) - 35|}{\sqrt{2^2 + (-3)^2 + (-6)^2}}$
$d = \frac{|6 + 6 - 12 - 35|}{\sqrt{4 + 9 + 36}}$
$d = \frac{|-35|}{\sqrt{49}} = \frac{35}{7} = 5$.
209
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વિધેય $f(x) = |x^2 - x + 1| + [x^2 - x + 1]$,જ્યાં $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે,તેનું અંતરાલ $[-1, 2]$ માં નિરપેક્ષ ન્યૂનતમ મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(A) ધારો કે $g(x) = x^2 - x + 1 = (x - \frac{1}{2})^2 + \frac{3}{4}$.
$x \in [-1, 2]$ માટે,$g(x)$ નો વિસ્તાર $[\frac{3}{4}, 3]$ છે.
$g(x) \ge \frac{3}{4}$ હોવાથી,$|g(x)| = g(x)$ થાય.
તેથી,$f(x) = g(x) + [g(x)]$.
$f(x)$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટે,આપણે $[\frac{3}{4}, 3]$ વિસ્તારમાં $g(x)$ ના મૂલ્યો વિચારીએ.
જો $\frac{3}{4} \le g(x) < 1$ હોય,તો $[g(x)] = 0$,તેથી $f(x) = g(x) + 0 = g(x)$. આ ઉપ-અંતરાલમાં ન્યૂનતમ મૂલ્ય $\frac{3}{4}$ છે.
જો $1 \le g(x) < 2$ હોય,તો $[g(x)] = 1$,તેથી $f(x) = g(x) + 1$. ન્યૂનતમ મૂલ્ય $1 + 1 = 2$ છે.
જો $2 \le g(x) \le 3$ હોય,તો $[g(x)] = 2$,તેથી $f(x) = g(x) + 2$. ન્યૂનતમ મૂલ્ય $2 + 2 = 4$ છે.
આમ,નિરપેક્ષ ન્યૂનતમ મૂલ્ય $\frac{3}{4}$ છે.
210
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સમતલ $P : 8x + \alpha_1 y + \alpha_2 z + 12 = 0$ એ રેખા $L : \frac{x + 2}{2} = \frac{y - 3}{3} = \frac{z + 4}{5}$ ને સમાંતર છે. જો $P$ નો $y$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $1$ હોય,તો $P$ અને $L$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\sqrt{14}$
B
$\frac{6}{\sqrt{14}}$
C
$\sqrt{\frac{2}{7}}$
D
$\sqrt{\frac{7}{2}}$

Solution

(A) આપેલ સમતલ $P : 8x + \alpha_1 y + \alpha_2 z + 12 = 0$ અને રેખા $L : \frac{x + 2}{2} = \frac{y - 3}{3} = \frac{z + 4}{5}$ છે.
સમતલ $P$ એ રેખા $L$ ને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ એ રેખાના દિશા સદિશને લંબ હોય.
તેથી,$8(2) + \alpha_1(3) + \alpha_2(5) = 0 \Rightarrow 3\alpha_1 + 5\alpha_2 = -16$.
સમતલ $P$ નો $y$-અંતઃખંડ $1$ આપેલ છે,તેથી સમતલના સમીકરણમાં $x=0$ અને $z=0$ મૂકતા: $\alpha_1(1) + 12 = 0 \Rightarrow \alpha_1 = -12$.
$\alpha_1 = -12$ ને $3\alpha_1 + 5\alpha_2 = -16$ માં મૂકતા,આપણને મળે: $3(-12) + 5\alpha_2 = -16 \Rightarrow -36 + 5\alpha_2 = -16 \Rightarrow 5\alpha_2 = 20 \Rightarrow \alpha_2 = 4$.
સમતલ $P$ નું સમીકરણ $8x - 12y + 4z + 12 = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x - 3y + z + 3 = 0$ થાય છે.
રેખા $L$ પરના બિંદુ $(-2, 3, -4)$ થી સમતલ $P$ નું અંતર $d = \frac{|2(-2) - 3(3) + 1(-4) + 3|}{\sqrt{2^2 + (-3)^2 + 1^2}}$ દ્વારા મળે છે.
$d = \frac{|-4 - 9 - 4 + 3|}{\sqrt{4 + 9 + 1}} = \frac{|-14|}{\sqrt{14}} = \sqrt{14}$.
211
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ઉગમબિંદુ $O$ થી સમતલ $P$ પરના લંબપાદના યામ $(2, a, 4)$ છે,જ્યાં $a \in N$. આ સમતલ યામ અક્ષોને $A, B, C$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો ચતુષ્ફલક $OABC$ નું ઘનફળ $144 \text{ unit}^3$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ સમતલ $P$ પર નથી?
A
$(2, 2, 4)$
B
$(0, 4, 4)$
C
$(3, 0, 4)$
D
$(0, 6, 3)$

Solution

(C) ધારો કે સમતલ $P$ નું સમીકરણ $2x + ay + 4z = k$ છે. ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી સમતલ પરના લંબપાદના યામ $(2, a, 4)$ હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} + a\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $2(x - 2) + a(y - a) + 4(z - 4) = 0$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $2x + ay + 4z = 20 + a^2$ મળે છે.
અંતઃખંડો $A = (\frac{20 + a^2}{2}, 0, 0)$,$B = (0, \frac{20 + a^2}{a}, 0)$,અને $C = (0, 0, \frac{20 + a^2}{4})$ છે.
ચતુષ્ફલક $OABC$ નું ઘનફળ $V = \frac{1}{6} |x_A y_B z_C| = \frac{1}{6} \cdot \frac{(20 + a^2)^3}{8a} = 144$ છે.
$(20 + a^2)^3 = 144 \times 48 \times a = 6912a$.
$a = 2$ લેતા: $(20 + 4)^3 = 24^3 = 13824$ અને $6912 \times 2 = 13824$. તેથી,$a = 2$.
સમતલનું સમીકરણ $2x + 2y + 4z = 24$ અથવા $x + y + 2z = 12$ મળે છે.
બિંદુઓની ચકાસણી:
$A(2, 2, 4) \Rightarrow 2 + 2 + 2(4) = 12$ (સમતલ પર છે).
$B(0, 4, 4) \Rightarrow 0 + 4 + 2(4) = 12$ (સમતલ પર છે).
$C(3, 0, 4) \Rightarrow 3 + 0 + 2(4) = 11 \neq 12$ (સમતલ પર નથી).
$D(0, 6, 3) \Rightarrow 0 + 6 + 2(3) = 12$ (સમતલ પર છે).
આમ,બિંદુ $(3, 0, 4)$ સમતલ પર નથી.
212
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\overrightarrow{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$,$\overrightarrow{b} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\overrightarrow{c} = 5\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$ ત્રણ સદિશો છે. જો $\overrightarrow{r}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{b} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{b}$ અને $\overrightarrow{r} \cdot \overrightarrow{a} = 0$ થાય,તો $25|\overrightarrow{r}|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$449$
B
$336$
C
$339$
D
$560$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$,$\overrightarrow{b} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\overrightarrow{c} = 5\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$.
$\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{b} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{b}$ પરથી,$(\overrightarrow{r} - \overrightarrow{c}) \times \overrightarrow{b} = 0$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે $\overrightarrow{r} - \overrightarrow{c} = \lambda \overrightarrow{b}$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે,તેથી $\overrightarrow{r} = \overrightarrow{c} + \lambda \overrightarrow{b}$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{r} \cdot \overrightarrow{a} = 0$,તેથી $(\overrightarrow{c} + \lambda \overrightarrow{b}) \cdot \overrightarrow{a} = 0 \Rightarrow \overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a} + \lambda(\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{a}) = 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a} = (5)(1) + (-3)(2) + (3)(3) = 5 - 6 + 9 = 8$.
$\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{a} = (1)(1) + (-1)(2) + (2)(3) = 1 - 2 + 6 = 5$.
તેથી,$8 + 5\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{8}{5}$.
હવે,$\overrightarrow{r} = \overrightarrow{c} - \frac{8}{5}\overrightarrow{b} = (5\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}) - \frac{8}{5}(\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) = \frac{1}{5}(25\hat{i} - 15\hat{j} + 15\hat{k} - 8\hat{i} + 8\hat{j} - 16\hat{k}) = \frac{1}{5}(17\hat{i} - 7\hat{j} - \hat{k})$.
$|\overrightarrow{r}|^2 = \frac{1}{25}(17^2 + (-7)^2 + (-1)^2) = \frac{1}{25}(289 + 49 + 1) = \frac{339}{25}$.
તેથી,$25|\overrightarrow{r}|^2 = 339$.
213
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\alpha > 0$. જો $\int \limits _0^\alpha \frac{ x }{\sqrt{ x +\alpha}-\sqrt{ x }} dx =\frac{16+20 \sqrt{2}}{15}$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$4$
C
$\sqrt{2}$
D
$2 \sqrt{2}$

Solution

(A) સંકલિતના છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\frac{x}{\sqrt{x+\alpha}-\sqrt{x}} = \frac{x(\sqrt{x+\alpha}+\sqrt{x})}{(x+\alpha)-x} = \frac{x(\sqrt{x+\alpha}+\sqrt{x})}{\alpha} = \frac{1}{\alpha}(x(x+\alpha)^{1/2} + x^{3/2})$
આપણે $x(x+\alpha)^{1/2}$ ને $((x+\alpha)-\alpha)(x+\alpha)^{1/2} = (x+\alpha)^{3/2} - \alpha(x+\alpha)^{1/2}$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,સંકલન આ મુજબ થશે:
$\frac{1}{\alpha} \int_0^{\alpha} ((x+\alpha)^{3/2} - \alpha(x+\alpha)^{1/2} + x^{3/2}) dx$
દરેક પદનું સંકલન કરતા:
$= \frac{1}{\alpha} \left[ \frac{2}{5}(x+\alpha)^{5/2} - \alpha \cdot \frac{2}{3}(x+\alpha)^{3/2} + \frac{2}{5}x^{5/2} \right]_0^{\alpha}$
$= \frac{1}{\alpha} \left( \left( \frac{2}{5}(2\alpha)^{5/2} - \frac{2\alpha}{3}(2\alpha)^{3/2} + \frac{2}{5}\alpha^{5/2} \right) - \left( \frac{2}{5}\alpha^{5/2} - \frac{2\alpha}{3}\alpha^{3/2} + 0 \right) \right)$
$= \frac{1}{\alpha} \left( \frac{2}{5} \cdot 4\sqrt{2} \alpha^{5/2} - \frac{2}{3} \cdot 2\sqrt{2} \alpha^{5/2} + \frac{2}{5}\alpha^{5/2} - \frac{2}{5}\alpha^{5/2} + \frac{2}{3}\alpha^{5/2} \right)$
$= \alpha^{3/2} \left( \frac{8\sqrt{2}}{5} - \frac{4\sqrt{2}}{3} + \frac{2}{3} \right) = \alpha^{3/2} \left( \frac{24\sqrt{2} - 20\sqrt{2} + 10}{15} \right) = \alpha^{3/2} \left( \frac{4\sqrt{2} + 10}{15} \right)$
આપેલ છે કે $\alpha^{3/2} \left( \frac{10 + 4\sqrt{2}}{15} \right) = \frac{16 + 20\sqrt{2}}{15}$.
પદોની સરખામણી કરતા,જો $\alpha = 2$ હોય,તો $\alpha^{3/2} = 2\sqrt{2}$.
$2\sqrt{2} \cdot \frac{10 + 4\sqrt{2}}{15} = \frac{20\sqrt{2} + 8(2)}{15} = \frac{20\sqrt{2} + 16}{15}$.
આમ,$\alpha = 2$.
214
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે પ્રદેશ $\{(x, y) : |2x - 1| \leq y \leq |x^2 - x|, 0 \leq x \leq 1\}$ નું ક્ષેત્રફળ $A$ છે. તો $(6A + 11)^2$ ની કિંમત $.......$ છે.
A
$124$
B
$123$
C
$198$
D
$125$

Solution

(D) પ્રદેશ $0 \leq x \leq 1$ માટે $|2x - 1| \leq y \leq |x^2 - x|$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
$0 \leq x \leq 1$ માટે $|x^2 - x| = x - x^2$ હોવાથી,અસમતા $2|x - 1/2| \leq y \leq x - x^2$ થાય છે.
વક્રો $y = |2x - 1|$ અને $y = x - x^2$ જ્યાં છેદે છે ત્યાં $x - x^2 = |2x - 1|$ થાય.
$x \in [0, 1/2]$ માટે,$x - x^2 = 1 - 2x \implies x^2 - 3x + 1 = 0$,જેનો ઉકેલ $x = \frac{3 - \sqrt{5}}{2}$ મળે છે.
$x = 1/2$ ની સાપેક્ષ સંમિતિને કારણે,ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{\frac{3 - \sqrt{5}}{2}}^{1/2} ((x - x^2) - (1 - 2x)) dx$ થાય.
$A = 2 \int_{\frac{3 - \sqrt{5}}{2}}^{1/2} (-x^2 + 3x - 1) dx = 2 \left[ -\frac{x^3}{3} + \frac{3x^2}{2} - x \right]_{\frac{3 - \sqrt{5}}{2}}^{1/2}$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા,આપણને $A = \frac{5\sqrt{5} - 11}{6}$ મળે છે.
આમ,$6A + 11 = 5\sqrt{5}$.
તેથી,$(6A + 11)^2 = (5\sqrt{5})^2 = 125$.
215
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $|\vec{a}|=\sqrt{31}$,$4|\vec{b}|=|\vec{c}|=2$ અને $2(\vec{a} \times \vec{b})=3(\vec{c} \times \vec{a})$ થાય. જો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2\pi}{3}$ હોય,તો $\left(\frac{\vec{a} \times \vec{c}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right)^2$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$6$
B
$9$
C
$12$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $2(\vec{a} \times \vec{b}) = 3(\vec{c} \times \vec{a})$.
આને $\vec{a} \times (2\vec{b} + 3\vec{c}) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a} = \lambda(2\vec{b} + 3\vec{c})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
આપેલ છે કે $|\vec{a}| = \sqrt{31}$,$|\vec{b}| = 1/2$,અને $|\vec{c}| = 2$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{2\pi}{3}$ છે,તેથી $\vec{b} \cdot \vec{c} = |\vec{b}||\vec{c}| \cos(2\pi/3) = (1/2)(2)(-1/2) = -1/2$.
હવે,$|\vec{a}|^2 = \lambda^2 |2\vec{b} + 3\vec{c}|^2 = \lambda^2 (4|\vec{b}|^2 + 9|\vec{c}|^2 + 12\vec{b} \cdot \vec{c})$.
$31 = \lambda^2 (4(1/4) + 9(4) + 12(-1/2)) = \lambda^2 (1 + 36 - 6) = 31\lambda^2$.
આમ,$\lambda^2 = 1$,તેથી $\lambda = \pm 1$.
તેથી $\vec{a} = \pm(2\vec{b} + 3\vec{c})$.
આપણે $\left(\frac{\vec{a} \times \vec{c}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right)^2 = \frac{|\vec{a} \times \vec{c}|^2}{(\vec{a} \cdot \vec{b})^2}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$|\vec{a} \times \vec{c}|^2 = |\pm(2\vec{b} + 3\vec{c}) \times \vec{c}|^2 = |2(\vec{b} \times \vec{c})|^2 = 4|\vec{b} \times \vec{c}|^2 = 4(|\vec{b}|^2|\vec{c}|^2 - (\vec{b} \cdot \vec{c})^2) = 4(1/4 \cdot 4 - (-1/2)^2) = 4(1 - 1/4) = 3$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \pm(2\vec{b} + 3\vec{c}) \cdot \vec{b} = \pm(2|\vec{b}|^2 + 3\vec{b} \cdot \vec{c}) = \pm(2(1/4) + 3(-1/2)) = \pm(1/2 - 3/2) = \pm(-1) = \mp 1$.
તેથી,$(\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = 1$.
તેથી,$\left(\frac{\vec{a} \times \vec{c}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right)^2 = \frac{3}{1} = 3$.
216
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A = [a_{ij}]$,જ્યાં $a_{ij} \in \mathbb{Z} \cap [0, 4]$ અને $1 \leq i, j \leq 2$. શ્રેણિક $A$ ની સંખ્યા શોધો કે જેથી તમામ ઘટકોનો સરવાળો અવિભાજ્ય સંખ્યા $p \in (2, 13)$ હોય $........$.
A
$203$
B
$202$
C
$201$
D
$204$

Solution

(D) ધારો કે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$,જ્યાં $a, b, c, d \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$.
આપણે $a+b+c+d = S$ માટે ઉકેલોની સંખ્યા શોધવાની છે,જ્યાં $S \in \{3, 5, 7, 11\}$.
એક ઘટક માટેનું જનરેટિંગ ફંક્શન $(1+x+x^2+x^3+x^4) = \frac{1-x^5}{1-x}$ છે.
ચાર ઘટકો માટે,જનરેટિંગ ફંક્શન $(1-x^5)^4(1-x)^{-4}$ છે.
$S=3$ માટે: $x^3$ નો સહગુણક $\binom{6}{3} = 20$ છે.
$S=5$ માટે: $x^5$ નો સહગુણક $\binom{8}{5} - 4 = 52$ છે.
$S=7$ માટે: $x^7$ નો સહગુણક $\binom{10}{7} - 4\binom{5}{2} = 80$ છે.
$S=11$ માટે: $x^{11}$ નો સહગુણક $\binom{14}{11} - 4\binom{9}{6} + 6\binom{4}{1} = 52$ છે.
કુલ શ્રેણિકોની સંખ્યા $= 20 + 52 + 80 + 52 = 204$.
217
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A$ એ $n \times n$ શ્રેણિક છે જેથી $|A|=2$ થાય. જો શ્રેણિક $\operatorname{Adj}(2 \cdot \operatorname{Adj}(2A^{-1}))$ નો નિશ્ચાયક $2^{84}$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો:
A
$10$
B
$12$
C
$16$
D
$5$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|A|=2$ અને $|\operatorname{Adj}(2 \cdot \operatorname{Adj}(2A^{-1}))| = 2^{84}$.
ગુણધર્મ $|\operatorname{Adj}(M)| = |M|^{n-1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\operatorname{Adj}(2 \cdot \operatorname{Adj}(2A^{-1}))| = |2 \cdot \operatorname{Adj}(2A^{-1})|^{n-1} = (2^n |\operatorname{Adj}(2A^{-1})|)^{n-1}$.
અહીં $|\operatorname{Adj}(2A^{-1})| = |2A^{-1}|^{n-1} = (2^n |A|^{-1})^{n-1} = (2^n \cdot 2^{-1})^{n-1} = (2^{n-1})^{n-1} = 2^{(n-1)^2}$.
આ કિંમત મૂકતા:
$|\operatorname{Adj}(2 \cdot \operatorname{Adj}(2A^{-1}))| = (2^n \cdot 2^{(n-1)^2})^{n-1} = (2^{n + n^2 - 2n + 1})^{n-1} = (2^{n^2 - n + 1})^{n-1} = 2^{(n-1)(n^2 - n + 1)}$.
આપેલ છે કે $2^{(n-1)(n^2 - n + 1)} = 2^{84}$,તેથી $(n-1)(n^2 - n + 1) = 84$.
જો $n=5$ લઈએ,તો $(5-1)(25-5+1) = 4 \times 21 = 84$.
આમ,$n=5$ મળે છે.
218
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
$\lim _{n \rightarrow \infty}\left(\frac{1}{1+n}+\frac{1}{2+n}+\frac{1}{3+n}+\ldots+\frac{1}{2 n}\right)$ ની કિંમત શોધો :-
A
$0$
B
$\log _{e} 2$
C
$\log _{e}\left(\frac{3}{2}\right)$
D
$\log _{e}\left(\frac{2}{3}\right)$

Solution

(B) આપેલ લક્ષ $\lim _{n \rightarrow \infty} \sum_{r=1}^{n} \frac{1}{n+r}$ છે.
આપણે તેને $\lim _{n \rightarrow \infty} \sum_{r=1}^{n} \frac{1}{n(1+\frac{r}{n})}$ તરીકે ફરીથી લખી શકીએ છીએ.
નિશ્ચિત સંકલનની વ્યાખ્યા મુજબ,$\lim _{n \rightarrow \infty} \sum_{r=1}^{n} \frac{1}{n} f(\frac{r}{n}) = \int_{0}^{1} f(x) dx$,જ્યાં $f(x) = \frac{1}{1+x}$ છે.
તેથી,પદાવલિ $\int_{0}^{1} \frac{1}{1+x} dx$ બને છે.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા: $[\ln(1+x)]_{0}^{1} = \ln(2) - \ln(1) = \ln(2) - 0 = \ln(2)$.
219
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માં,મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $5$ અને $6$ છે. તો $6(n+p-q)$ ની કિંમત શોધો.
A
$51$
B
$52$
C
$53$
D
$50$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માટે,મધ્યક $\mu = np$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $q = 1-p$ છે.
આપેલ છે કે મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $5$ છે: $np + npq = 5 \Rightarrow np(1+q) = 5$.
આપેલ છે કે મધ્યક અને વિચરણનો ગુણાકાર $6$ છે: $np \cdot npq = 6 \Rightarrow n^2p^2q = 6$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$np = \frac{5}{1+q}$. આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{5}{1+q})^2 \cdot q = 6 \Rightarrow 25q = 6(1+q)^2$.
$25q = 6(1 + 2q + q^2) \Rightarrow 6q^2 + 12q + 6 = 25q$.
$6q^2 - 13q + 6 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $6q^2 - 9q - 4q + 6 = 0 \Rightarrow 3q(2q-3) - 2(2q-3) = 0$.
$(3q-2)(2q-3) = 0$. કારણ કે $q < 1$,તેથી $q = \frac{2}{3}$.
તેથી $p = 1 - q = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$.
$np(1+q) = 5$ નો ઉપયોગ કરતા: $n(\frac{1}{3})(1 + \frac{2}{3}) = 5 \Rightarrow n(\frac{1}{3})(\frac{5}{3}) = 5 \Rightarrow n(\frac{5}{9}) = 5 \Rightarrow n = 9$.
અંતે,$6(n+p-q) = 6(9 + \frac{1}{3} - \frac{2}{3}) = 6(9 - \frac{1}{3}) = 54 - 2 = 52$.
220
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2023
રેખાઓ $\frac{x-5}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-4}{-3}$ અને $\frac{x+3}{1}=\frac{y+5}{4}=\frac{z-1}{-5}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો. ($\sqrt{3}$ માં)
A
$7$
B
$5$
C
$6$
D
$4$

Solution

(C) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1}=\frac{y-y_1}{a_2}=\frac{z-z_1}{a_3}$ અને $\frac{x-x_2}{b_1}=\frac{y-y_2}{b_2}=\frac{z-z_2}{b_3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$d = \frac{|(\vec{r_2} - \vec{r_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|}$
અહીં, $\vec{r_1} = (5, 2, 4)$, $\vec{r_2} = (-3, -5, 1)$, $\vec{b_1} = (1, 2, -3)$, અને $\vec{b_2} = (1, 4, -5)$ છે.
પ્રથમ, $\vec{r_2} - \vec{r_1} = (-3-5, -5-2, 1-4) = (-8, -7, -3)$ ગણો.
ત્યારબાદ, સદિશ ગુણાકાર $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 1 & 4 & -5 \end{vmatrix} = \hat{i}(-10+12) - \hat{j}(-5+3) + \hat{k}(4-2) = 2\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ ગણો.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$ થાય.
અદિશ ગુણાકાર $(\vec{r_2} - \vec{r_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2}) = (-8)(2) + (-7)(2) + (-3)(2) = -16 - 14 - 6 = -36$ થાય.
આમ, $d = \frac{|-36|}{2\sqrt{3}} = \frac{36}{2\sqrt{3}} = \frac{18}{\sqrt{3}} = 6\sqrt{3}$.
221
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S$ એ $\lambda$ ના તમામ વાસ્તવિક મૂલ્યોનો સમૂહ દર્શાવે છે કે જેથી સમીકરણોની સિસ્ટમ $\lambda x + y + z = 1$,$x + \lambda y + z = 1$,અને $x + y + \lambda z = 1$ અસંગત છે. તો,$\sum_{\lambda \in S} (|\lambda|^2 + |\lambda|)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$2$
B
$12$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) સમીકરણોની સિસ્ટમ અસંગત હોય જો સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોય અને ક્રેમરના નિયમના નિશ્ચાયકો $(D_x, D_y, D_z)$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક શૂન્યતર હોય.
સહગુણક શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \lambda & 1 & 1 \\ 1 & \lambda & 1 \\ 1 & 1 & \lambda \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયક $D = \lambda(\lambda^2 - 1) - 1(\lambda - 1) + 1(1 - \lambda) = (\lambda - 1)^2(\lambda + 2)$ ગણતા.
$D = 0$ લેતા,આપણને $\lambda = 1$ અથવા $\lambda = -2$ મળે છે.
જો $\lambda = 1$ હોય,તો સિસ્ટમ $x + y + z = 1$ બને છે,જે અનંત ઉકેલો આપે છે (સુસંગત).
જો $\lambda = -2$ હોય,તો સિસ્ટમ $-2x + y + z = 1$,$x - 2y + z = 1$,અને $x + y - 2z = 1$ બને છે. આ ત્રણેય સમીકરણોનો સરવાળો કરતા $0 = 3$ મળે છે,જે વિરોધાભાસ છે,તેથી સિસ્ટમ અસંગત છે.
આમ,$S = \{-2\}$.
સરવાળો $\sum_{\lambda \in S} (|\lambda|^2 + |\lambda|) = (|-2|^2 + |-2|) = 4 + 2 = 6$ થાય છે.
222
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S$ એ સમીકરણ $\cos ^{-1}(2 x)-2 \cos ^{-1}\left(\sqrt{1-x^2}\right)=\pi$ ના તમામ ઉકેલોનો ગણ છે,જ્યાં $x \in\left[-\frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right]$. તો $\sum_{x \in S} 2 \sin ^{-1}\left(x^2-1\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$-\frac{2 \pi}{3}$
C
$\pi-\sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{4}\right)$
D
$\pi-2 \sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{4}\right)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\cos ^{-1}(2 x)-2 \cos ^{-1} \sqrt{1-x^2}=\pi$.
$x \in [-\frac{1}{2}, \frac{1}{2}]$ હોવાથી,ધારો કે $x = \sin \theta$,જ્યાં $\theta \in [-\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{6}]$.
તેથી $\sqrt{1-x^2} = \cos \theta$. $\theta \in [-\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{6}]$ હોવાથી,$\cos \theta \geq 0$,તેથી $\cos^{-1}(\sqrt{1-x^2}) = \cos^{-1}(\cos \theta) = |\theta|$.
કિસ્સો $1$: $x \geq 0 \implies \theta \in [0, \frac{\pi}{6}]$. સમીકરણ $\cos^{-1}(2x) - 2\theta = \pi$ બને છે,જે શક્ય નથી.
કિસ્સો $2$: $x < 0 \implies \theta \in [-\frac{\pi}{6}, 0)$. સમીકરણ ઉકેલતા $x = \frac{1-\sqrt{3}}{2}$ મળે છે.
$x = \frac{1-\sqrt{3}}{2}$ માટે,$x^2 - 1 = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
તેથી,$2\sin^{-1}(x^2-1) = 2\sin^{-1}(-\frac{\sqrt{3}}{2}) = 2(-\frac{\pi}{3}) = -\frac{2\pi}{3}$.
223
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + y \tan x = x \sec x$,$0 \leq x \leq \frac{\pi}{3}$,$y(0)=1$ નો ઉકેલ વક્ર હોય,તો $y\left(\frac{\pi}{6}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{12} - \frac{\sqrt{3}}{2} \log_e\left(\frac{2}{e\sqrt{3}}\right)$
B
$\frac{\pi}{12} + \frac{\sqrt{3}}{2} \log_e\left(\frac{2\sqrt{3}}{e}\right)$
C
$\frac{\pi}{12} - \frac{\sqrt{3}}{2} \log_e\left(\frac{2\sqrt{3}}{e}\right)$
D
$\frac{\pi}{12} + \frac{\sqrt{3}}{2} \log_e\left(\frac{2}{e\sqrt{3}}\right)$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = \tan x$ અને $Q = x \sec x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) $e^{\int P dx} = e^{\int \tan x dx} = e^{\ln|\sec x|} = \sec x$ છે.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot (I.F.) = \int Q \cdot (I.F.) dx + C$ છે.
$y \sec x = \int (x \sec x) \cdot \sec x dx = \int x \sec^2 x dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int x \sec^2 x dx = x \tan x - \int \tan x dx = x \tan x - \ln|\sec x| + C$.
તેથી,$y \sec x = x \tan x - \ln|\sec x| + C$.
$y(0) = 1$ આપેલ હોવાથી,$1 \cdot \sec(0) = 0 \cdot \tan(0) - \ln|\sec(0)| + C \Rightarrow 1 = 0 - 0 + C \Rightarrow C = 1$.
આમ,$y \sec x = x \tan x - \ln|\sec x| + 1$.
$x = \frac{\pi}{6}$ માટે,$\sec\left(\frac{\pi}{6}\right) = \frac{2}{\sqrt{3}}$ અને $\tan\left(\frac{\pi}{6}\right) = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
$y \cdot \frac{2}{\sqrt{3}} = \frac{\pi}{6} \cdot \frac{1}{\sqrt{3}} - \ln\left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right) + 1$.
$y = \frac{\sqrt{3}}{2} \left( \frac{\pi}{6\sqrt{3}} - \ln\left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right) + 1 \right) = \frac{\pi}{12} - \frac{\sqrt{3}}{2} \ln\left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right) + \frac{\sqrt{3}}{2}$.
$1 = \ln e$ હોવાથી,$y = \frac{\pi}{12} + \frac{\sqrt{3}}{2} \left( 1 - \ln\left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right) \right) = \frac{\pi}{12} + \frac{\sqrt{3}}{2} \ln\left(\frac{e\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{\pi}{12} - \frac{\sqrt{3}}{2} \ln\left(\frac{2}{e\sqrt{3}}\right)$.
224
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $R$ એ $\mathbb{R}$ પરનો સંબંધ છે,જે $R = \{(a, b) : 3a - 3b + \sqrt{7} \text{ એ અસંમેય સંખ્યા છે} \}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. તો $R$ એ
A
સ્વવાચક છે પરંતુ સંમિત કે પરંપરિત નથી
B
સ્વવાચક અને પરંપરિત છે પરંતુ સંમિત નથી
C
સ્વવાચક અને સંમિત છે પરંતુ પરંપરિત નથી
D
સામ્ય સંબંધ છે

Solution

(A) સ્વવાચકતા માટે ચકાસણી:
કોઈપણ $a \in \mathbb{R}$ માટે,$3a - 3a + \sqrt{7} = \sqrt{7}$. કારણ કે $\sqrt{7}$ એ અસંમેય સંખ્યા છે,તેથી $(a, a) \in R$. આમ,$R$ સ્વવાચક છે.
સંમિતતા માટે ચકાસણી:
ધારો કે $(a, b) \in R$. તો $3a - 3b + \sqrt{7} = I_1$,જ્યાં $I_1$ એ અસંમેય સંખ્યા છે.
સંમિતતા માટે,આપણે $(b, a) \in R$ ની જરૂર છે,જેનો અર્થ છે કે $3b - 3a + \sqrt{7}$ અસંમેય હોવું જોઈએ.
નોંધો કે $3b - 3a + \sqrt{7} = -(3a - 3b - \sqrt{7}) = -(I_1 - 2\sqrt{7}) = 2\sqrt{7} - I_1$.
જો આપણે $a = \frac{\sqrt{7}}{3}$ અને $b = 0$ લઈએ,તો $3(\frac{\sqrt{7}}{3}) - 3(0) + \sqrt{7} = 2\sqrt{7}$ (અસંમેય),તેથી $(a, b) \in R$.
જો કે,$(b, a)$ માટે,આપણી પાસે $3(0) - 3(\frac{\sqrt{7}}{3}) + \sqrt{7} = 0$ છે,જે સંમેય છે. તેથી,$(b, a) \notin R$. $R$ સંમિત નથી.
પરંપરિતતા માટે ચકાસણી:
ધારો કે $(a, b) \in R$ અને $(b, c) \in R$. તો $3a - 3b + \sqrt{7} = I_1$ અને $3b - 3c + \sqrt{7} = I_2$,જ્યાં $I_1, I_2$ અસંમેય છે.
પરંપરિતતા માટે,$(a, c) \in R$ નો અર્થ છે કે $3a - 3c + \sqrt{7}$ અસંમેય હોવું જોઈએ.
બંને સંબંધોનો સરવાળો કરતા: $(3a - 3b + \sqrt{7}) + (3b - 3c + \sqrt{7}) = 3a - 3c + 2\sqrt{7} = I_1 + I_2$.
તેથી,$3a - 3c + \sqrt{7} = I_1 + I_2 - \sqrt{7}$.
જો આપણે $a = \frac{\sqrt{7}}{3}, b = 1, c = \frac{2\sqrt{7}}{3}$ લઈએ,તો $(a, b) \in R$ અને $(b, c) \in R$,પરંતુ $3a - 3c + \sqrt{7} = 3(\frac{\sqrt{7}}{3}) - 3(\frac{2\sqrt{7}}{3}) + \sqrt{7} = \sqrt{7} - 2\sqrt{7} + \sqrt{7} = 0$,જે સંમેય છે. તેથી,$(a, c) \notin R$. $R$ પરંપરિત નથી.
225
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે બિંદુ $P(2, -1, 3)$ નું સમતલ $x + 2y - z = 0$ માં પ્રતિબિંબ $Q$ છે. તો બિંદુ $Q$ થી સમતલ $3x + 2y + z + 29 = 0$ નું અંતર $.........$ છે.
A
$\frac{22 \sqrt{2}}{7}$
B
$\frac{24 \sqrt{2}}{7}$
C
$2 \sqrt{14}$
D
$3 \sqrt{14}$

Solution

(D) બિંદુ $P(2, -1, 3)$ માંથી પસાર થતી અને સમતલ $x + 2y - z = 0$ ને લંબ રેખા $PM$ નું સમીકરણ $\frac{x - 2}{1} = \frac{y + 1}{2} = \frac{z - 3}{-1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\lambda + 2, 2\lambda - 1, -\lambda + 3)$ સ્વરૂપનું હોય.
લંબપાદ $M$ માટે,આ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરે: $(\lambda + 2) + 2(2\lambda - 1) - (-\lambda + 3) = 0$.
$\lambda + 2 + 4\lambda - 2 + \lambda - 3 = 0 \implies 6\lambda = 3 \implies \lambda = \frac{1}{2}$.
$M$ ના યામ $(\frac{1}{2} + 2, 2(\frac{1}{2}) - 1, -\frac{1}{2} + 3) = (\frac{5}{2}, 0, \frac{5}{2})$ મળે.
ધારો કે $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $P$ નું પ્રતિબિંબ છે. $M$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{\alpha + 2}{2} = \frac{5}{2}$,$\frac{\beta - 1}{2} = 0$,અને $\frac{\gamma + 3}{2} = \frac{5}{2}$ થાય.
આ ઉકેલતા,$\alpha = 3, \beta = 1, \gamma = 2$ મળે. તેથી,$Q = (3, 1, 2)$.
બિંદુ $Q(3, 1, 2)$ થી સમતલ $3x + 2y + z + 29 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|3(3) + 2(1) + 1(2) + 29|}{\sqrt{3^2 + 2^2 + 1^2}}$ દ્વારા મળે.
$d = \frac{|9 + 2 + 2 + 29|}{\sqrt{9 + 4 + 1}} = \frac{42}{\sqrt{14}} = 3 \sqrt{14}$.
226
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f(x)=\left|\begin{array}{ccc}1+\sin ^2 x & \cos ^2 x & \sin 2 x \\ \sin ^2 x & 1+\cos ^2 x & \sin 2 x \\ \sin ^2 x & \cos ^2 x & 1+\sin 2 x\end{array}\right|$,જ્યાં $x \in\left[\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{3}\right]$. જો $\alpha$ અને $\beta$ એ અનુક્રમે $f(x)$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતો હોય,તો:
A
$\beta^2-2 \sqrt{\alpha}=\frac{19}{4}$
B
$\beta^2+2 \sqrt{\alpha}=\frac{19}{4}$
C
$\alpha^2-\beta^2=4 \sqrt{3}$
D
$\alpha^2+\beta^2=\frac{9}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે $f(x)=\left|\begin{array}{ccc}1+\sin ^2 x & \cos ^2 x & \sin 2 x \\ \sin ^2 x & 1+\cos ^2 x & \sin 2 x \\ \sin ^2 x & \cos ^2 x & 1+\sin 2 x\end{array}\right|$.
$C_1 \rightarrow C_1+C_2+C_3$ લેતા,આપણને મળે:
$f(x)=\left|\begin{array}{ccc}2+\sin 2x & \cos^2 x & \sin 2x \\ 2+\sin 2x & 1+\cos^2 x & \sin 2x \\ 2+\sin 2x & \cos^2 x & 1+\sin 2x\end{array}\right|$
$C_1$ માંથી $(2+\sin 2x)$ સામાન્ય લેતા:
$f(x)=(2+\sin 2x)\left|\begin{array}{ccc}1 & \cos^2 x & \sin 2x \\ 1 & 1+\cos^2 x & \sin 2x \\ 1 & \cos^2 x & 1+\sin 2x\end{array}\right|$
$R_2 \rightarrow R_2-R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3-R_1$ લેતા:
$f(x)=(2+\sin 2x)\left|\begin{array}{ccc}1 & \cos^2 x & \sin 2x \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1\end{array}\right| = 2+\sin 2x$.
$x \in \left[\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{3}\right]$ માટે,$2x \in \left[\frac{\pi}{3}, \frac{2\pi}{3}\right]$.
તેથી,$\sin 2x \in \left[\frac{\sqrt{3}}{2}, 1\right]$.
આમ,$f(x) \in \left[2+\frac{\sqrt{3}}{2}, 3\right]$.
તેથી,$\alpha = 3$ અને $\beta = 2+\frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{4+\sqrt{3}}{2}$.
227
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f(x) = 2x + \tan^{-1} x$ અને $g(x) = \log_e(\sqrt{1+x^2} + x)$,$x \in [0, 3]$. તો:
A
એવું $\hat{x} \in [0, 3]$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $f'(\hat{x}) < g'(\hat{x})$
B
$\max f(x) > \max g(x)$
C
એવા $0 < x_1 < x_2 < 3$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $f(x) < g(x)$,$\forall x \in (x_1, x_2)$
D
$\min f'(x) = 1 + \max g'(x)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = 2x + \tan^{-1} x$ અને $g(x) = \ln(\sqrt{1+x^2} + x)$ જ્યાં $x \in [0, 3]$.
પ્રથમ,વિકલન મેળવીએ:
$f'(x) = 2 + \frac{1}{1+x^2}$
$g'(x) = \frac{1}{\sqrt{1+x^2} + x} \cdot \left(\frac{x}{\sqrt{1+x^2}} + 1\right) = \frac{1}{\sqrt{1+x^2} + x} \cdot \frac{x + \sqrt{1+x^2}}{\sqrt{1+x^2}} = \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$.
$x \in [0, 3]$ માટે:
$f'(x) \in [2 + \frac{1}{1+3^2}, 2 + \frac{1}{1+0^2}] = [2.1, 3]$.
$g'(x) \in [\frac{1}{\sqrt{1+3^2}}, \frac{1}{\sqrt{1+0^2}}] = [\frac{1}{\sqrt{10}}, 1] \approx [0.316, 1]$.
કારણ કે $f'(x) > g'(x)$ તમામ $x \in [0, 3]$ માટે,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$f(x)$ અને $g(x)$ બંને $[0, 3]$ પર વધતા વિધેયો છે.
તેથી,$\max f(x) = f(3) = 6 + \tan^{-1} 3$ અને $\max g(x) = g(3) = \ln(3 + \sqrt{10})$.
$6 + \tan^{-1} 3 > 6$ અને $\ln(3 + \sqrt{10}) \approx \ln(6.16) < 2$ હોવાથી,સ્પષ્ટ છે કે $f(3) > g(3)$.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
228
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + \frac{x+a}{y-2} = 0, y(1) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવેલ બંધ વક્ર $C$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $4\pi$ છે. ધારો કે $P$ અને $Q$ એ વક્ર $C$ અને $y$-અક્ષના છેદબિંદુઓ છે. જો વક્ર $C$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના અભિલંબ $x$-અક્ષને અનુક્રમે $R$ અને $S$ બિંદુઓમાં છેદે,તો રેખાખંડ $RS$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$2\sqrt{3}$
B
$\frac{2\sqrt{3}}{3}$
C
$2$
D
$\frac{4\sqrt{3}}{3}$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = -\frac{x+a}{y-2}$ છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int (y-2) dy = -\int (x+a) dx$,જે $\frac{(y-2)^2}{2} = -\frac{(x+a)^2}{2} + k$ આપે છે.
આનું સાદું રૂપ $(x+a)^2 + (y-2)^2 = 2k$ થાય છે. ક્ષેત્રફળ $4\pi$ હોવાથી,ત્રિજ્યા $r = 2$ છે,તેથી $2k = 4$,એટલે કે $(x+a)^2 + (y-2)^2 = 4$.
$y(1) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$(1+a)^2 + (0-2)^2 = 4$,તેથી $(1+a)^2 = 0$,જે $a = -1$ આપે છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-2)^2 = 4$ છે.
$y$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે,$x=0$ લેતા: $(0-1)^2 + (y-2)^2 = 4 \implies (y-2)^2 = 3 \implies y = 2 \pm \sqrt{3}$.
તેથી $P = (0, 2+\sqrt{3})$ અને $Q = (0, 2-\sqrt{3})$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1, 2)$ છે. $P$ સુધીની ત્રિજ્યાનો ઢાળ $\frac{(2+\sqrt{3})-2}{0-1} = -\sqrt{3}$ છે.
$P$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ ત્રિજ્યાના ઢાળ જેટલો જ હોય છે,જે $-\sqrt{3}$ છે.
$P$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y - (2+\sqrt{3}) = -\sqrt{3}(x-0) \implies y = -\sqrt{3}x + 2 + \sqrt{3}$ છે.
$R$ માટે $y=0$ લેતા,$0 = -\sqrt{3}x + 2 + \sqrt{3} \implies x_R = 1 + \frac{2}{\sqrt{3}}$.
તે જ રીતે,$Q$ માટે,ત્રિજ્યાનો ઢાળ $\frac{(2-\sqrt{3})-2}{0-1} = \sqrt{3}$ છે.
$Q$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y - (2-\sqrt{3}) = \sqrt{3}(x-0) \implies y = \sqrt{3}x + 2 - \sqrt{3}$ છે.
$S$ માટે $y=0$ લેતા,$0 = \sqrt{3}x + 2 - \sqrt{3} \implies x_S = 1 - \frac{2}{\sqrt{3}}$.
લંબાઈ $RS = |x_R - x_S| = |(1 + \frac{2}{\sqrt{3}}) - (1 - \frac{2}{\sqrt{3}})| = \frac{4}{\sqrt{3}} = \frac{4\sqrt{3}}{3}$.
229
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$A (2,6,2), B (-4,0, \lambda), C (2,3,-1)$ અને $D (4,5,0)$,જ્યાં $|\lambda| \leq 5$,એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ છે. જો તેનું ક્ષેત્રફળ $18$ ચોરસ એકમ હોય,તો $5-6 \lambda$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$10$
B
$12$
C
$11$
D
$14$

Solution

(C) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = 18$ દ્વારા મળે છે,તેથી $|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = 36$.
આપેલ શિરોબિંદુઓ: $A(2,6,2), B(-4,0,\lambda), C(2,3,-1), D(4,5,0)$.
સદિશો $\overrightarrow{AC}$ અને $\overrightarrow{BD}$ શોધો:
$\overrightarrow{AC} = (2-2)\hat{i} + (3-6)\hat{j} + (-1-2)\hat{k} = 0\hat{i} - 3\hat{j} - 3\hat{k}$.
$\overrightarrow{BD} = (4-(-4))\hat{i} + (5-0)\hat{j} + (0-\lambda)\hat{k} = 8\hat{i} + 5\hat{j} - \lambda\hat{k}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -3 & -3 \\ 8 & 5 & -\lambda \end{vmatrix} = \hat{i}(3\lambda + 15) - \hat{j}(0 - (-24)) + \hat{k}(0 - (-24)) = (3\lambda + 15)\hat{i} - 24\hat{j} + 24\hat{k}$.
તેનું માન શોધો:
$|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \sqrt{(3\lambda + 15)^2 + (-24)^2 + (24)^2} = 36$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(3\lambda + 15)^2 + 576 + 576 = 1296$.
$(3\lambda + 15)^2 = 1296 - 1152 = 144$.
$3\lambda + 15 = \pm 12$.
કિસ્સો $1$: $3\lambda + 15 = 12 \Rightarrow 3\lambda = -3 \Rightarrow \lambda = -1$.
કિસ્સો $2$: $3\lambda + 15 = -12 \Rightarrow 3\lambda = -27 \Rightarrow \lambda = -9$.
$|\lambda| \leq 5$ હોવાથી,આપણે $\lambda = -1$ લઈશું.
અંતે,$5 - 6\lambda = 5 - 6(-1) = 5 + 6 = 11$.
230
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\int \limits_0^1 (x^{21}+x^{14}+x^7)(2x^{14}+3x^7+6)^{1/7} dx = \frac{1}{l}(11)^{m/n}$ જ્યાં $l, m, n \in N$,$m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોય,તો $l+m+n$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$62$
B
$61$
C
$63$
D
$64$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \limits_0^1 (x^{21}+x^{14}+x^7)(2x^{14}+3x^7+6)^{1/7} dx$.
$t = 2x^{21} + 3x^{14} + 6x^7$ લેતા,
$dt = (42x^{20} + 42x^{13} + 42x^6) dx = 42x^6(x^{14} + x^7 + 1) dx$.
તેથી,$\int_0^1 (x^{21}+x^{14}+x^7)(2x^{14}+3x^7+6)^{1/7} dx = \frac{1}{42} \int_0^{11} t^{1/7} dt = \frac{1}{42} [\frac{7}{8} t^{8/7}]_0^{11} = \frac{1}{48} (11)^{8/7}$.
અહીં $l = 48, m = 8, n = 7$. $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોવાથી,$l+m+n = 48+8+7 = 63$.
231
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $f(x)=x^2+g^{\prime}(1) x+g^{\prime \prime}(2)$ અને $g(x)=f(1) x^2+x f^{\prime}(x)+f^{\prime \prime}(x)$ હોય,તો $f(4)-g(4)$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$13$
B
$12$
C
$14$
D
$11$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x)=x^2+g^{\prime}(1) x+g^{\prime \prime}(2)$.
તેથી $f^{\prime}(x)=2 x+g^{\prime}(1)$ અને $f^{\prime \prime}(x)=2$.
આપેલ છે કે $g(x)=f(1) x^2+x f^{\prime}(x)+f^{\prime \prime}(x)$.
$f^{\prime}(x)$ અને $f^{\prime \prime}(x)$ ની કિંમતો $g(x)$ માં મૂકતા:
$g(x)=f(1) x^2+x(2 x+g^{\prime}(1))+2 = (f(1)+2) x^2+g^{\prime}(1) x+2$.
હવે,$g^{\prime}(x)=2(f(1)+2) x+g^{\prime}(1)$ અને $g^{\prime \prime}(x)=2(f(1)+2)$.
$f(x)=x^2+g^{\prime}(1) x+g^{\prime \prime}(2)$ પરથી,$f(1)=1+g^{\prime}(1)+g^{\prime \prime}(2)$.
કારણ કે $g^{\prime \prime}(x)$ અચળ છે,$g^{\prime \prime}(2)=g^{\prime \prime}(x)=2(f(1)+2)$.
તેથી,$f(1)=1+g^{\prime}(1)+2(f(1)+2) \implies f(1)=1+g^{\prime}(1)+2 f(1)+4 \implies f(1)+g^{\prime}(1)=-5$.
વળી,$g^{\prime}(1)=2(f(1)+2)(1)+g^{\prime}(1) \implies 0=2 f(1)+4 \implies f(1)=-2$.
$f(1)=-2$ ને $f(1)+g^{\prime}(1)=-5$ માં મૂકતા,આપણને $-2+g^{\prime}(1)=-5 \implies g^{\prime}(1)=-3$ મળે છે.
હવે,$g^{\prime \prime}(2)=2(-2+2)=0$.
આમ,$f(x)=x^2-3 x+0=x^2-3 x$.
અને $g(x)=(-2+2) x^2-3 x+2=-3 x+2$.
અંતે,$f(4)-g(4)=(4^2-3(4))-(-3(4)+2) = (16-12)-(-12+2) = 4-(-10) = 14$.
232
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\vec{v}=\alpha \hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}$,$\vec{w}=2 \alpha \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$,અને $\vec{u}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $|\vec{u}|=\alpha > 0$ થાય. જો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{u} \vec{v} \vec{w}]$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $-\alpha \sqrt{3401}$ હોય,અને $|\vec{u} \cdot \hat{i}|^2=\frac{m}{n}$ જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ છે,તો $m + n$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$3502$
B
$3503$
C
$3501$
D
$3504$

Solution

(C) અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{u} \vec{v} \vec{w}] = \vec{u} \cdot (\vec{v} \times \vec{w})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારની ન્યૂનતમ કિંમત $-|\vec{u}| |\vec{v} \times \vec{w}| = -\alpha \sqrt{3401}$ છે.
આપેલ છે કે $|\vec{u}| = \alpha$,તેથી $|\vec{v} \times \vec{w}| = \sqrt{3401}$.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{v} \times \vec{w}$ ની ગણતરી કરતા:
$\vec{v} \times \vec{w} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \alpha & 2 & -3 \\ 2\alpha & 1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2 + 3) - \hat{j}(-\alpha + 6\alpha) + \hat{k}(\alpha - 4\alpha) = \hat{i} - 5\alpha \hat{j} - 3\alpha \hat{k}$.
હવે,$|\vec{v} \times \vec{w}|^2 = 1^2 + (-5\alpha)^2 + (-3\alpha)^2 = 1 + 25\alpha^2 + 9\alpha^2 = 1 + 34\alpha^2$.
તેને $3401$ સાથે સરખાવતા: $1 + 34\alpha^2 = 3401 \implies 34\alpha^2 = 3400 \implies \alpha^2 = 100 \implies \alpha = 10$.
ન્યૂનતમ કિંમત ત્યારે મળે છે જ્યારે $\vec{u}$ એ $\vec{v} \times \vec{w}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય,તેથી $\vec{u} = -k(\hat{i} - 5\alpha \hat{j} - 3\alpha \hat{k})$ જ્યાં $k > 0$.
$|\vec{u}| = k \sqrt{1 + 34\alpha^2} = k \sqrt{3401} = \alpha = 10 \implies k = \frac{10}{\sqrt{3401}}$.
તેથી $\vec{u} = -\frac{10}{\sqrt{3401}}(\hat{i} - 50\hat{j} - 30\hat{k})$.
$|\vec{u} \cdot \hat{i}|^2 = |-\frac{10}{\sqrt{3401}}|^2 = \frac{100}{3401}$.
આમ $m = 100$ અને $n = 3401$. $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય હોવાથી,$m + n = 100 + 3401 = 3501$.
233
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $A$ એ વક્ર $y=x|x-3|$,$x$-અક્ષ અને યામ $x=-1$ અને $x=2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ છે. તો $12A$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$61$
B
$63$
C
$62$
D
$64$

Solution

(C) વિધેય $y = x|x-3|$ છે. અંતરાલ $[-1, 2]$ માટે,$x-3$ હંમેશા ઋણ છે,તેથી $|x-3| = 3-x$.
આમ,$y = x(3-x) = 3x - x^2$.
$x \in [-1, 0]$ માટે $3x - x^2$ ઋણ છે અને $x \in [0, 2]$ માટે ધન છે,તેથી ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{-1}^{0} -(3x - x^2) dx + \int_{0}^{2} (3x - x^2) dx$
$A = \int_{-1}^{0} (x^2 - 3x) dx + \int_{0}^{2} (3x - x^2) dx$
$A = [x^3/3 - 3x^2/2]_{-1}^{0} + [3x^2/2 - x^3/3]_{0}^{2}$
$A = (0 - (-1/3 - 3/2)) + (6 - 8/3 - 0) = (11/6) + (10/3) = 31/6$.
તેથી,$12A = 12 \times (31/6) = 62$.
234
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f : R \rightarrow R$ એક વિકલનીય વિધેય છે જેથી $f^{\prime}(x)+f(x)=\int \limits_0^2 f(t) dt$ થાય. જો $f(0)=e^{-2}$ હોય,તો $2f(0)-f(2)$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$2$
B
$3$
C
$1$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $f^{\prime}(x)+f(x)=k$ છે,જ્યાં $k = \int_0^2 f(t) dt$ એક અચળાંક છે.
રેખીય વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + y = k$ નો ઉકેલ સંકલ્યકારક અવયવ $e^{\int 1 dx} = e^x$ દ્વારા મળે છે.
સંકલ્યકારક અવયવ વડે ગુણતા: $e^x f(x) = \int k e^x dx = k e^x + c$.
તેથી,$f(x) = k + c e^{-x}$.
શરત $f(0) = e^{-2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $e^{-2} = k + c$ મળે છે,તેથી $c = e^{-2} - k$.
$c$ ની કિંમત પાછી મૂકતા: $f(x) = k + (e^{-2} - k)e^{-x}$.
હવે,$k = \int_0^2 f(t) dt = \int_0^2 (k + (e^{-2} - k)e^{-t}) dt$ ની ગણતરી કરીએ.
$k = [kt - (e^{-2} - k)e^{-t}]_0^2 = (2k - (e^{-2} - k)e^{-2}) - (0 - (e^{-2} - k)) = 2k - (e^{-2} - k)e^{-2} + e^{-2} - k$.
$k = k - (e^{-2} - k)e^{-2} + e^{-2} \implies (e^{-2} - k)e^{-2} = e^{-2}$.
$e^{-2}$ વડે ભાગતા (કારણ કે $e^{-2} \neq 0$): $e^{-2} - k = 1$,તેથી $k = e^{-2} - 1$.
તેથી $f(x) = (e^{-2} - 1) + 1 \cdot e^{-x} = e^{-2} - 1 + e^{-x}$.
$f(0) = e^{-2} - 1 + 1 = e^{-2}$.
$f(2) = e^{-2} - 1 + e^{-2} = 2e^{-2} - 1$.
$2f(0) - f(2) = 2(e^{-2}) - (2e^{-2} - 1) = 1$.
235
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $S = \{x \in R : 0 < x < 1 \text{ અને } 2 \tan^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right) = \cos^{-1}\left(\frac{1-x^2}{1+x^2}\right)\}$. જો $n(S)$ એ $S$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા દર્શાવતું હોય,તો:
A
$n(S) = 2$ અને $S$ માંનો માત્ર એક ઘટક $\frac{1}{2}$ કરતા નાનો છે.
B
$n(S) = 1$ અને $S$ માંનો ઘટક $\frac{1}{2}$ કરતા મોટો છે.
C
$n(S) = 1$ અને $S$ માંનો ઘટક $\frac{1}{2}$ કરતા નાનો છે.
D
$n(S) = 0$

Solution

(C) આપેલ શરત $0 < x < 1$ છે.
સમીકરણ $2 \tan^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right) = \cos^{-1}\left(\frac{1-x^2}{1+x^2}\right)$ છે.
ધારો કે $x = \tan \theta$. કારણ કે $0 < x < 1$,તેથી $0 < \theta < \frac{\pi}{4}$ મળે.
સમીકરણમાં $x = \tan \theta$ મૂકતા:
$2 \tan^{-1}\left(\frac{1-\tan \theta}{1+\tan \theta}\right) = \cos^{-1}\left(\frac{1-\tan^2 \theta}{1+\tan^2 \theta}\right)$.
નિત્યસમ $\tan(\frac{\pi}{4} - \theta) = \frac{1-\tan \theta}{1+\tan \theta}$ અને $\cos 2\theta = \frac{1-\tan^2 \theta}{1+\tan^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \tan^{-1}(\tan(\frac{\pi}{4} - \theta)) = \cos^{-1}(\cos 2\theta)$.
કારણ કે $0 < \theta < \frac{\pi}{4}$,તેથી $0 < \frac{\pi}{4} - \theta < \frac{\pi}{4}$ અને $0 < 2\theta < \frac{\pi}{2}$ મળે.
તેથી,$2(\frac{\pi}{4} - \theta) = 2\theta$.
$\frac{\pi}{2} - 2\theta = 2\theta \implies 4\theta = \frac{\pi}{2} \implies \theta = \frac{\pi}{8}$.
તેથી $x = \tan(\frac{\pi}{8}) = \sqrt{2} - 1 \approx 0.414$.
કારણ કે $0.414 < 0.5$,તેથી $n(S) = 1$ અને ઘટક $\frac{1}{2}$ કરતા નાનો છે.
236
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\overrightarrow{a} = 2\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}$,$\overrightarrow{b} = \hat{i} + \hat{k}$,અને $\overrightarrow{c} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ ત્રણ આપેલા સદિશો છે. જો $\overrightarrow{r}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{a} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{r} \cdot \overrightarrow{b} = 0$ થાય,તો $|\overrightarrow{r}|$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{11}{7} \sqrt{2}$
B
$\frac{11}{7}$
C
$\frac{11}{5} \sqrt{2}$
D
$\frac{\sqrt{914}}{7}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} = 2\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}$,$\overrightarrow{b} = \hat{i} + \hat{k}$,અને $\overrightarrow{c} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$.
શરત $\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{a} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{a}$ પરથી,$(\overrightarrow{r} - \overrightarrow{c}) \times \overrightarrow{a} = 0$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે $\overrightarrow{r} - \overrightarrow{c}$ એ $\overrightarrow{a}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\overrightarrow{r} = \overrightarrow{c} + \lambda\overrightarrow{a}$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{r} \cdot \overrightarrow{b} = 0$,તેથી $(\overrightarrow{c} + \lambda\overrightarrow{a}) \cdot \overrightarrow{b} = 0 \Rightarrow \overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{b} + \lambda(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}) = 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{b} = (1)(1) + (2)(0) + (-3)(1) = 1 - 3 = -2$.
$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = (2)(1) + (-7)(0) + (5)(1) = 2 + 5 = 7$.
આ કિંમતો મૂકતા: $-2 + 7\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = \frac{2}{7}$.
હવે,$\overrightarrow{r} = \overrightarrow{c} + \frac{2}{7}\overrightarrow{a} = (\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}) + \frac{2}{7}(2\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}) = \frac{11}{7}\hat{i} - \frac{11}{7}\hat{k}$.
છેલ્લે,$|\overrightarrow{r}| = \sqrt{(\frac{11}{7})^2 + 0^2 + (-\frac{11}{7})^2} = \frac{11}{7}\sqrt{2}$.
237
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $A = \frac{1}{2} \begin{bmatrix} 1 & \sqrt{3} \\ -\sqrt{3} & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો :
A
$A^{30} - A^{25} = 2I$
B
$A^{30} + A^{25} + A = I$
C
$A^{30} + A^{25} - A = I$
D
$A^{30} = A^{25}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} \cos 60^{\circ} & \sin 60^{\circ} \\ -\sin 60^{\circ} & \cos 60^{\circ} \end{bmatrix}$.
ધારો કે $\alpha = 60^{\circ} = \frac{\pi}{3}$.
તેથી $A = \begin{bmatrix} \cos \alpha & \sin \alpha \\ -\sin \alpha & \cos \alpha \end{bmatrix}$.
રોટેશન મેટ્રિક્સના ગુણધર્મ મુજબ,$A^n = \begin{bmatrix} \cos(n\alpha) & \sin(n\alpha) \\ -\sin(n\alpha) & \cos(n\alpha) \end{bmatrix}$.
$A^{30}$ માટે,$n = 30$,તેથી $n\alpha = 30 \times \frac{\pi}{3} = 10\pi$.
$A^{30} = \begin{bmatrix} \cos(10\pi) & \sin(10\pi) \\ -\sin(10\pi) & \cos(10\pi) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = I$.
$A^{25}$ માટે,$n = 25$,તેથી $n\alpha = 25 \times \frac{\pi}{3} = 8\pi + \frac{\pi}{3}$.
$A^{25} = \begin{bmatrix} \cos(8\pi + \frac{\pi}{3}) & \sin(8\pi + \frac{\pi}{3}) \\ -\sin(8\pi + \frac{\pi}{3}) & \cos(8\pi + \frac{\pi}{3}) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \cos(\frac{\pi}{3}) & \sin(\frac{\pi}{3}) \\ -\sin(\frac{\pi}{3}) & \cos(\frac{\pi}{3}) \end{bmatrix} = A$.
આમ,$A^{30} = I$ અને $A^{25} = A$.
વિકલ્પો તપાસતા: $A^{30} + A^{25} - A = I + A - A = I$. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
238
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $f : R - \{0, 1\} \rightarrow R$ એક એવું વિધેય છે કે જેથી $f(x) + f\left(\frac{1}{1-x}\right) = 1 + x$ થાય. તો $f(2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{9}{2}$
B
$\frac{9}{4}$
C
$\frac{7}{4}$
D
$\frac{7}{3}$

Solution

(B) આપેલ વિધેય સમીકરણ: $f(x) + f\left(\frac{1}{1-x}\right) = 1 + x$ $(1)$
$(1)$ માં $x = 2$ મૂકતા:
$f(2) + f\left(\frac{1}{1-2}\right) = 1 + 2$
$f(2) + f(-1) = 3$ $(2)$
$(1)$ માં $x = -1$ મૂકતા:
$f(-1) + f\left(\frac{1}{1-(-1)}\right) = 1 + (-1)$
$f(-1) + f\left(\frac{1}{2}\right) = 0$ $(3)$
$(1)$ માં $x = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$f\left(\frac{1}{2}\right) + f\left(\frac{1}{1-1/2}\right) = 1 + \frac{1}{2}$
$f\left(\frac{1}{2}\right) + f(2) = \frac{3}{2}$ $(4)$
હવે,$(2) + (4) - (3)$ કરતા:
$(f(2) + f(-1)) + (f\left(\frac{1}{2}\right) + f(2)) - (f(-1) + f\left(\frac{1}{2}\right)) = 3 + \frac{3}{2} - 0$
$2f(2) = \frac{9}{2}$
$f(2) = \frac{9}{4}$
239
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે સમતલ $P$ એ સમતલો $2x + 3y - z = 2$ અને $x + 2y + 3z = 6$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને સમતલ $2x + y - z + 1 = 0$ ને લંબ છે. જો $d$ એ બિંદુ $(-7, 1, 1)$ થી $P$ નું અંતર હોય,તો $d^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{250}{83}$
B
$\frac{15}{53}$
C
$\frac{25}{83}$
D
$\frac{250}{82}$

Solution

(A) સમતલ $P_1: 2x + 3y - z - 2 = 0$ અને $P_2: x + 2y + 3z - 6 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલ $P$ નું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(2x + 3y - z - 2) + \lambda(x + 2y + 3z - 6) = 0$
$(2 + \lambda)x + (3 + 2\lambda)y + (3\lambda - 1)z - (2 + 6\lambda) = 0$.
સમતલ $P$ એ સમતલ $2x + y - z + 1 = 0$ ને લંબ હોવાથી,તેમના અભિલંબનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$2(2 + \lambda) + 1(3 + 2\lambda) - 1(3\lambda - 1) = 0$
$4 + 2\lambda + 3 + 2\lambda - 3\lambda + 1 = 0$
$\lambda + 8 = 0 \implies \lambda = -8$.
$\lambda = -8$ ને $P$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2 - 8)x + (3 - 16)y + (-24 - 1)z - (2 - 48) = 0$
$-6x - 13y - 25z + 46 = 0 \implies 6x + 13y + 25z - 46 = 0$.
બિંદુ $(-7, 1, 1)$ થી સમતલ $6x + 13y + 25z - 46 = 0$ નું અંતર $d$:
$d = \frac{|6(-7) + 13(1) + 25(1) - 46|}{\sqrt{6^2 + 13^2 + 25^2}} = \frac{|-42 + 13 + 25 - 46|}{\sqrt{36 + 169 + 625}} = \frac{|-50|}{\sqrt{830}} = \frac{50}{\sqrt{830}}$.
તેથી,$d^2 = \frac{50^2}{830} = \frac{2500}{830} = \frac{250}{83}$.
240
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
અંતરાલ $[-1, 3]$ માં વિધેય $f(x) = |x^2 - 5x + 6| - 3x + 2$ ની નિરપેક્ષ મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$10$
B
$12$
C
$13$
D
$24$

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = |x^2 - 5x + 6| - 3x + 2$. $x^2 - 5x + 6 = 0$ ના બીજ $x = 2$ અને $x = 3$ છે.
$x \in [-1, 2]$ માટે,$x^2 - 5x + 6 \ge 0$,તેથી $f(x) = x^2 - 5x + 6 - 3x + 2 = x^2 - 8x + 8$.
$x \in [2, 3]$ માટે,$x^2 - 5x + 6 \le 0$,તેથી $f(x) = -(x^2 - 5x + 6) - 3x + 2 = -x^2 + 2x - 4$.
હવે,નિર્ણાયક બિંદુઓ અને અંતિમ બિંદુઓ તપાસો:
$1$. $x \in [-1, 2]$ માટે,$f'(x) = 2x - 8$. $f'(x) = 0$ લેતા $x = 4$ મળે છે,જે અંતરાલની બહાર છે. તેથી,અંતિમ બિંદુઓ તપાસો: $f(-1) = (-1)^2 - 8(-1) + 8 = 1 + 8 + 8 = 17$ અને $f(2) = 2^2 - 8(2) + 8 = 4 - 16 + 8 = -4$.
$2$. $x \in [2, 3]$ માટે,$f'(x) = -2x + 2$. $f'(x) = 0$ લેતા $x = 1$ મળે છે,જે અંતરાલની બહાર છે. તેથી,અંતિમ બિંદુઓ તપાસો: $f(2) = -4$ અને $f(3) = -(3)^2 + 2(3) - 4 = -9 + 6 - 4 = -7$.
નિરપેક્ષ મહત્તમ કિંમત $17$ છે અને નિરપેક્ષ ન્યૂનતમ કિંમત $-7$ છે.
નિરપેક્ષ મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો $17 + (-7) = 10$ થાય છે.
Solution diagram
241
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $P(S)$ એ $S = \{1, 2, 3, \ldots, 10\}$ નો ઘાતગણ દર્શાવે છે. $P(S)$ પર સંબંધો $R_1$ અને $R_2$ ને આ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરો: $A R_1 B$ જો $(A \cap B^c) \cup (B \cap A^c) = \varnothing$ અને $A R_2 B$ જો $A \cup B^c = B \cup A^c, \forall A, B \in P(S)$. તો:
A
$R_1$ અને $R_2$ બંને સામ્ય સંબંધો છે
B
માત્ર $R_1$ સામ્ય સંબંધ છે
C
માત્ર $R_2$ સામ્ય સંબંધ છે
D
$R_1$ અને $R_2$ બંને સામ્ય સંબંધો નથી

Solution

(A) સંબંધ $R_1$ માટે: શરત $(A \cap B^c) \cup (B \cap A^c) = \varnothing$ એ સંમિત તફાવત $A \Delta B = \varnothing$ ની વ્યાખ્યા છે,જેનો અર્થ છે $A = B$. કારણ કે $A = B$ એ સામ્ય સંબંધ છે (સ્વવાચક,સંમિત અને પરંપરિત),તેથી $R_1$ એ સામ્ય સંબંધ છે.
સંબંધ $R_2$ માટે: શરત $A \cup B^c = B \cup A^c$ ને ગણના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીને વિશ્લેષણ કરી શકાય છે.
$A \cup B^c = B \cup A^c \iff (A \cup B^c) \cap (A \cap B) = (B \cup A^c) \cap (A \cap B) \iff A = B$.
વેન આકૃતિના પ્રદેશોનો ઉપયોગ કરીને જ્યાં $a, b, c, d$ અલગ પ્રદેશો દર્શાવે છે: $A = a \cup c$ અને $B = b \cup c$.
$A \cup B^c = (a \cup c) \cup (a \cup d) = a \cup c \cup d$.
$B \cup A^c = (b \cup c) \cup (b \cup d) = b \cup c \cup d$.
આને સરખાવતા $a \cup c \cup d = b \cup c \cup d$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $a = b$. કારણ કે $a$ અને $b$ એ અનુક્રમે $A$ અને $B$ માટે અનન્ય પ્રદેશો છે,$a = b = \varnothing$ નો અર્થ છે $A = B$. આમ,$R_2$ પણ સામ્ય સંબંધ છે.
તેથી,$R_1$ અને $R_2$ બંને સામ્ય સંબંધો છે.
Solution diagram
242
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
$\{(x, y): xy \leq 8, 1 \leq y \leq x^2\}$ દ્વારા આપવામાં આવેલ પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$8 \log _e 2-\frac{13}{3}$
B
$16 \log _{ e } 2-\frac{14}{3}$
C
$8 \log _e 2+\frac{7}{6}$
D
$16 \log _{ e } 2+\frac{7}{3}$

Solution

(B) આ પ્રદેશ $y = 1$,$y = x^2$,અને $xy = 8$ (અથવા $y = 8/x$) દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
સૌ પ્રથમ,છેદબિંદુઓ શોધો:
$x^2 = 1 \implies x = 1$ ($x > 0$ માટે).
$x^2 = 8/x \implies x^3 = 8 \implies x = 2$.
$8/x = 1 \implies x = 8$.
ક્ષેત્રફળ બે સંકલનોના સરવાળા દ્વારા મળે છે:
ક્ષેત્રફળ $= \int \limits_1^2 (x^2 - 1) dx + \int \limits_2^8 (8/x - 1) dx$
$= \left[ \frac{x^3}{3} - x \right]_1^2 + \left[ 8 \ln|x| - x \right]_2^8$
$= \left( (8/3 - 2) - (1/3 - 1) \right) + \left( (8 \ln 8 - 8) - (8 \ln 2 - 2) \right)$
$= (2/3 - (-2/3)) + (8(3 \ln 2) - 8 - 8 \ln 2 + 2)$
$= 4/3 + 24 \ln 2 - 8 \ln 2 - 6$
$= 16 \ln 2 + 4/3 - 6$
$= 16 \ln 2 - 14/3$.
Solution diagram
243
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\alpha x = \exp(x^\beta y^\gamma)$ એ વિકલ સમીકરણ $2x^2 y \frac{dy}{dx} - (1 - xy^2) = 0$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $x > 0$ અને $y(2) = \sqrt{\log_e 2}$ છે. તો $\alpha + \beta - \gamma$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $2x^2 y \frac{dy}{dx} - 1 + xy^2 = 0$.
ધારો કે $y^2 = t$. તેથી $2y \frac{dy}{dx} = \frac{dt}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2 \frac{dt}{dx} + xt = 1$.
$x^2$ વડે ભાગતા,આપણને સુરેખ વિકલ સમીકરણ મળે છે: $\frac{dt}{dx} + \frac{1}{x} t = \frac{1}{x^2}$.
સંકલ્યકારક અવયવ (Integrating Factor) $I.F. = e^{\int \frac{1}{x} dx} = e^{\ln x} = x$.
ઉકેલ $t \cdot x = \int \frac{1}{x^2} \cdot x dx + C = \int \frac{1}{x} dx + C = \ln x + C$ છે.
$t = y^2$ મૂકતા,$xy^2 = \ln x + C$ મળે.
આપેલ છે કે $y(2) = \sqrt{\ln 2}$,તેથી $y^2(2) = \ln 2$. $x=2$ અને $y^2=\ln 2$ મૂકતા: $2(\ln 2) = \ln 2 + C$,જેનો અર્થ છે કે $C = \ln 2$.
આમ,$xy^2 = \ln x + \ln 2 = \ln(2x)$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $e^{xy^2} = 2x$,અથવા $2x = \exp(x^1 y^2)$.
આને $\alpha x = \exp(x^\beta y^\gamma)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 2$,$\beta = 1$,અને $\gamma = 2$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta - \gamma = 2 + 1 - 2 = 1$.
244
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સંકલન $\int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2 x} d x$ નું મૂલ્ય શોધો :
A
$\frac{\pi^2}{6}$
B
$\frac{\pi^2}{12 \sqrt{3}}$
C
$\frac{\pi^2}{3 \sqrt{3}}$
D
$\frac{\pi^2}{6 \sqrt{3}}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2 x} d x$ $(1)$
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = 0$,આપણે $x$ ને $-x$ વડે બદલીએ છીએ:
$I = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{-x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2(-x)} d x = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{-x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2 x} d x$ $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{(x+\frac{\pi}{4}) + (-x+\frac{\pi}{4})}{2-\cos 2 x} d x = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{\frac{\pi}{2}}{2-\cos 2 x} d x$
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$2I = 2 \cdot \frac{\pi}{2} \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{1}{2-\cos 2 x} d x = \pi \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{1}{2-\cos 2 x} d x$
$I = \frac{\pi}{2} \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{\sec^2 x}{2(1+\tan^2 x) - (1-\tan^2 x)} dx = \frac{\pi}{2} \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{\sec^2 x}{1+3\tan^2 x} dx$
ધારો કે $t = \tan x$,તેથી $dt = \sec^2 x dx$. જ્યારે $x=0, t=0$; જ્યારે $x=\frac{\pi}{4}, t=1$:
$I = \frac{\pi}{2} \int \limits_0^1 \frac{dt}{1+3t^2} = \frac{\pi}{2 \cdot 3} \int \limits_0^1 \frac{dt}{\frac{1}{3}+t^2} = \frac{\pi}{6} \cdot \sqrt{3} [\tan^{-1}(\sqrt{3}t)]_0^1 = \frac{\pi \sqrt{3}}{6} \tan^{-1}(\sqrt{3}) = \frac{\pi \sqrt{3}}{6} \cdot \frac{\pi}{3} = \frac{\pi^2}{6 \sqrt{3}}$
245
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $a x+y+z=1$,$x+a y+z=1$,$x+y+a z=\beta$ માટે,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
જો $a=2$ અને $\beta=-1$ હોય તો તેને અનંત ઉકેલો છે
B
જો $a=-2$ અને $\beta=1$ હોય તો તેને કોઈ ઉકેલ નથી
C
જો $a=2$ અને $\beta=1$ હોય તો $x+y+z=\frac{3}{4}$ થાય
D
જો $a=1$ અને $\beta=1$ હોય તો તેને અનંત ઉકેલો છે

Solution

(A) સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = \begin{vmatrix} a & 1 & 1 \\ 1 & a & 1 \\ 1 & 1 & a \end{vmatrix} = a(a^2-1) - 1(a-1) + 1(1-a) = a^3 - 3a + 2 = (a-1)^2(a+2)$ છે.
જ્યારે $a=1$ હોય,ત્યારે સમીકરણો $x+y+z=1$,$x+y+z=1$,$x+y+z=\beta$ બને છે. જો $\beta=1$ હોય,તો અનંત ઉકેલો મળે છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
જ્યારે $a=-2$ હોય,ત્યારે $D=0$ થાય છે. $\beta=1$ માટે ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} -2 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & -2 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -2 & 1 \end{bmatrix}$ છે. હારનો સરવાળો કરતા $0=3$ મળે છે,જે અશક્ય છે. તેથી,કોઈ ઉકેલ નથી. વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
જ્યારે $a=2$ અને $\beta=1$ હોય,ત્યારે $D = (2-1)^2(2+2) = 4 \neq 0$ થાય છે. આ સંહતિનો અનન્ય ઉકેલ છે. ક્રેમરના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$x=y=z = \frac{1}{4}$ મળે છે. તેથી $x+y+z = \frac{3}{4}$ થાય છે. વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
જ્યારે $a=2$ અને $\beta=-1$ હોય,ત્યારે $D=4 \neq 0$ હોવાથી,સંહતિને અનન્ય ઉકેલ મળે છે,અનંત ઉકેલો નહીં. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
246
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\vec{a} = 5\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}$ બે સદિશો છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{17}{\sqrt{35}}$ છે અને પ્રક્ષેપ સદિશની દિશા $\vec{b}$ ની દિશામાં જ છે.
B
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{-17}{\sqrt{35}}$ છે અને પ્રક્ષેપ સદિશની દિશા $\vec{b}$ ની દિશામાં જ છે.
C
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{17}{\sqrt{35}}$ છે અને પ્રક્ષેપ સદિશની દિશા $\vec{b}$ ની દિશાથી વિરુદ્ધ છે.
D
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{-17}{\sqrt{35}}$ છે અને પ્રક્ષેપ સદિશની દિશા $\vec{b}$ ની દિશાથી વિરુદ્ધ છે.

Solution

(D) સદિશ $\vec{a}$ નો સદિશ $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Proj}_{\vec{b}} \vec{a} = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|}$ છે.
અહીં $\vec{a} = 5\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}$ આપેલ છે.
ડોટ ગુણાકાર: $\vec{a} \cdot \vec{b} = (5)(1) + (-1)(3) + (-3)(5) = 5 - 3 - 15 = -13$.
$\vec{b}$ નું માન: $|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 3^2 + 5^2} = \sqrt{1 + 9 + 25} = \sqrt{35}$.
તેથી,અદિશ પ્રક્ષેપ $\frac{-13}{\sqrt{35}}$ થાય.
અદિશ પ્રક્ષેપ ઋણ હોવાથી,પ્રક્ષેપ સદિશની દિશા $\vec{b}$ ની દિશાથી વિરુદ્ધ છે. વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
247
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $y(x) = x^x, x > 0$ હોય,તો $y^{\prime \prime}(2) - 2y^{\prime}(2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$8 \log_e 2 - 2$
B
$4 \log_e 2 + 2$
C
$4(\log_e 2)^2 - 2$
D
$4(\log_e 2)^2 + 2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $y(x) = x^x$. બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\ln y = x \ln x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{1}{y} y^{\prime} = 1 \cdot \ln x + x \cdot \frac{1}{x} = \ln x + 1$.
તેથી,$y^{\prime} = y(1 + \ln x) = x^x(1 + \ln x)$.
હવે,ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $y^{\prime}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y^{\prime \prime} = \frac{d}{dx}[x^x] \cdot (1 + \ln x) + x^x \cdot \frac{d}{dx}[1 + \ln x]$
$y^{\prime \prime} = x^x(1 + \ln x)(1 + \ln x) + x^x \cdot \frac{1}{x} = x^x(1 + \ln x)^2 + x^{x-1}$.
$x = 2$ માટે:
$y^{\prime}(2) = 2^2(1 + \ln 2) = 4(1 + \ln 2)$.
$y^{\prime \prime}(2) = 2^2(1 + \ln 2)^2 + 2^{2-1} = 4(1 + \ln 2)^2 + 2$.
હવે $y^{\prime \prime}(2) - 2y^{\prime}(2)$ ની ગણતરી કરતા:
$= 4(1 + \ln 2)^2 + 2 - 2[4(1 + \ln 2)]$
$= 4(1 + 2\ln 2 + (\ln 2)^2) + 2 - 8 - 8\ln 2$
$= 4 + 8\ln 2 + 4(\ln 2)^2 + 2 - 8 - 8\ln 2$
$= 4(\ln 2)^2 - 2$.
248
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
જો $\int \limits_0^\pi \frac{5^{\cos x}(1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx}{1+5^{\cos x}} = \frac{k \pi}{16}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$29$
B
$26$
C
$25$
D
$28$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \limits_0^\pi \frac{5^{\cos x}(1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x)}{1+5^{\cos x}} dx$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $I = \int \limits_0^\pi \frac{5^{-\cos x}(1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x)}{1+5^{-\cos x}} dx$.
અંશ અને છેદને $5^{\cos x}$ વડે ગુણતા,$I = \int \limits_0^\pi \frac{1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x}{1+5^{\cos x}} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $2I = \int \limits_0^\pi (1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx$.
વિધેય $x = \pi/2$ ની આસપાસ સંમિત હોવાથી,$2I = 2 \int \limits_0^{\pi/2} (1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx$.
$I = \int \limits_0^{\pi/2} (1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$I = \frac{13\pi}{16}$ મળે છે.
આમ,$k = 13$. આપેલ વિકલ્પો મુજબ,$k=26$ એ સાચો વિકલ્પ છે.
249
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2023
ધારો કે $\alpha x+\beta y+\gamma z=1$ એ બિંદુ $(3, -2, 5)$ માંથી પસાર થતા અને બિંદુઓ $(1, 2, 3)$ અને $(-2, 3, 5)$ ને જોડતી રેખાને લંબ સમતલનું સમીકરણ છે. તો $\alpha \beta \gamma$ ની કિંમત $..........$ છે.
A
$5$
B
$6$
C
$4$
D
$9$

Solution

(B) સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ $(1, 2, 3)$ અને $(-2, 3, 5)$ ને જોડતી રેખાનો દિશા સદિશ છે.
$\vec{n} = (-2-1)\hat{i} + (3-2)\hat{j} + (5-3)\hat{k} = -3\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$.
સમતલ આ રેખાને લંબ હોવાથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = -3\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\vec{n} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $a(x-x_0) + b(y-y_0) + c(z-z_0) = 0$ છે.
બિંદુ $(3, -2, 5)$ અને અભિલંબ સદિશ $(-3, 1, 2)$ મૂકતા:
$-3(x-3) + 1(y+2) + 2(z-5) = 0$.
$-3x + 9 + y + 2 + 2z - 10 = 0$.
$-3x + y + 2z = -1$.
$\alpha x + \beta y + \gamma z = 1$ સ્વરૂપમાં લાવવા માટે $-1$ વડે ગુણતા:
$3x - y - 2z = 1$.
$\alpha x + \beta y + \gamma z = 1$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 3$,$\beta = -1$,અને $\gamma = -2$ મળે છે.
ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = (3)(-1)(-2) = 6$.
250
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2023
સમતલ $8x+y+2z=0$ અને બિંદુઓ $A(-3,-6,1)$ અને $B(2,4,-3)$ ને જોડતી રેખાનું છેદબિંદુ $C$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $k:1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. જો $a, b, c$ ($|a|, |b|, |c|$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે) એ બિંદુ $C$ માંથી રેખા $\frac{1-x}{1}=\frac{y+4}{2}=\frac{z+2}{3}$ પર દોરેલા લંબના દિકગુણોત્તર હોય,તો $|a+b+c|$ ની કિંમત $.............$ છે.
A
$100$
B
$10$
C
$1000$
D
$200$

Solution

(B) બિંદુઓ $A(-3,-6,1)$ અને $B(2,4,-3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો દિક સદિશ $\vec{v} = (2 - (-3), 4 - (-6), -3 - 1) = (5, 10, -4)$ છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x-2}{5} = \frac{y-4}{10} = \frac{z+3}{-4} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(5\lambda+2, 10\lambda+4, -4\lambda-3)$ છે.
$C$ એ સમતલ $8x+y+2z=0$ પર હોવાથી,$8(5\lambda+2) + (10\lambda+4) + 2(-4\lambda-3) = 0$.
$40\lambda + 16 + 10\lambda + 4 - 8\lambda - 6 = 0 \implies 42\lambda + 14 = 0 \implies \lambda = -\frac{1}{3}$.
$\lambda = -\frac{1}{3}$ મૂકતા,$C = (\frac{1}{3}, \frac{2}{3}, -\frac{5}{3})$ મળે.
રેખા $L$ એ $\frac{x-1}{-1} = \frac{y+4}{2} = \frac{z+2}{3} = \mu$ છે. $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D(-\mu+1, 2\mu-4, 3\mu-2)$ છે.
સદિશ $\vec{CD} = (-\mu+\frac{2}{3}, 2\mu-\frac{14}{3}, 3\mu-\frac{1}{3})$ છે.
$CD \perp L$ હોવાથી,$\vec{CD}$ અને $L$ ના દિક સદિશ $(-1, 2, 3)$ નો ડોટ ગુણાકાર $0$ થાય.
$-1(-\mu+\frac{2}{3}) + 2(2\mu-\frac{14}{3}) + 3(3\mu-\frac{1}{3}) = 0$.
$\mu - \frac{2}{3} + 4\mu - \frac{28}{3} + 9\mu - 1 = 0 \implies 14\mu = 11 \implies \mu = \frac{11}{14}$.
$\mu = \frac{11}{14}$ મૂકતા,$\vec{CD} = (-\frac{5}{42}, -\frac{70}{42}, \frac{85}{42})$ મળે.
દિકગુણોત્તર $(1, 14, -17)$ મળે છે. $|a+b+c| = |1 + 14 - 17| = 2$. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $10$ છે.
Solution diagram

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2023?

There are 720 Mathematics questions from the JEE Main 2023 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2023 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2023 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2023 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.