JEE Main 2021 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

781 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ51150 of 781 questions

Page 2 of 9 · Gujarati

51
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A(-1, 1)$,$B(3, 4)$ અને $C(2, 0)$ ત્રણ આપેલા બિંદુઓ છે. એક રેખા $y = mx$,$m > 0$,રેખાઓ $AC$ અને $BC$ ને અનુક્રમે બિંદુ $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. ધારો કે $A_1$ અને $A_2$ એ અનુક્રમે $\Delta ABC$ અને $\Delta PQC$ ના ક્ષેત્રફળ છે,જેથી $A_1 = 3A_2$ થાય,તો $m$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{4}{15}$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે $P \equiv (x_1, mx_1)$ અને $Q \equiv (x_2, mx_2)$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ:
$A_1 = \frac{1}{2} |3(0 - 1) + 2(1 - 4) + (-1)(4 - 0)| = \frac{13}{2}$.
$\Delta PQC$ નું ક્ષેત્રફળ:
$A_2 = m|x_1 - x_2|$.
$A_1 = 3A_2$ હોવાથી,$|x_1 - x_2| = \frac{13}{6m}$.
રેખા $AC$ નું સમીકરણ $x + 3y = 2$ છે,તેથી $x_1 = \frac{2}{1 + 3m}$.
રેખા $BC$ નું સમીકરણ $y = 4x - 8$ છે,તેથી $x_2 = \frac{8}{4 - m}$.
$|x_1 - x_2| = \frac{26m}{(3m + 1)(4 - m)} = \frac{13}{6m}$.
આથી $15m^2 - 11m - 4 = 0$,જેનો ઉકેલ $m = 1$ મળે છે.
Solution diagram
52
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
બે અવલોકનોના સમૂહના આંકડા નીચે મુજબ છે:
સમૂહ કદ મધ્યક વિચરણ
અવલોકન $I$ $10$ $2$ $2$
અવલોકન $II$ $n$ $3$ $1$

જો આ બે અવલોકનોના સંયુક્ત સમૂહનું વિચરણ $\frac{17}{9}$ હોય,તો $n$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$8$
B
$10$
C
$5$
D
$15$

Solution

(C) બે સમૂહોના સંયુક્ત વિચરણ $\sigma^{2}$ માટેનું સૂત્ર:
$\sigma^{2} = \frac{n_{1}\sigma_{1}^{2} + n_{2}\sigma_{2}^{2}}{n_{1} + n_{2}} + \frac{n_{1}n_{2}}{(n_{1} + n_{2})^{2}}(\bar{x}_{1} - \bar{x}_{2})^{2}$
આપેલ કિંમતો:
$n_{1} = 10, n_{2} = n, \sigma_{1}^{2} = 2, \sigma_{2}^{2} = 1$
$\bar{x}_{1} = 2, \bar{x}_{2} = 3, \sigma^{2} = \frac{17}{9}$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{17}{9} = \frac{10(2) + n(1)}{10 + n} + \frac{10n}{(10 + n)^{2}}(2 - 3)^{2}$
$\frac{17}{9} = \frac{20 + n}{10 + n} + \frac{10n}{(10 + n)^{2}}$
સાદુરૂપ આપતા:
$17(10 + n)^{2} = 9[(20 + n)(10 + n) + 10n]$
$8n^{2} - 20n - 100 = 0$
$2n^{2} - 5n - 25 = 0$
$(2n + 5)(n - 5) = 0$
$n$ ધન હોવાથી,$n = 5$.
53
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\frac{1}{16}, a$ અને $b$ એ $G.P.$ માં છે અને $\frac{1}{a}, \frac{1}{b}, 6$ એ $A.P.$ માં છે,જ્યાં $a, b > 0$. તો $72(a + b)$ ની કિંમત ...... છે.
A
$12$
B
$18$
C
$14$
D
$21$

Solution

(C) $\frac{1}{16}, a, b$ એ $G.P.$ માં હોવાથી,$a^2 = \frac{b}{16}$,એટલે કે $b = 16a^2$.
$\frac{1}{a}, \frac{1}{b}, 6$ એ $A.P.$ માં હોવાથી,$\frac{2}{b} = \frac{1}{a} + 6$.
$b = 16a^2$ ને $A.P.$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{2}{16a^2} = \frac{1}{a} + 6$
$\frac{1}{8a^2} = \frac{1}{a} + 6$
$8a^2$ વડે ગુણતા:
$1 = 8a + 48a^2$
$48a^2 + 8a - 1 = 0$
$(12a - 1)(4a + 1) = 0$
$a > 0$ હોવાથી,$a = \frac{1}{12}$.
તેથી $b = 16 \times (\frac{1}{12})^2 = 16 \times \frac{1}{144} = \frac{1}{9}$.
અંતે,$72(a + b) = 72(\frac{1}{12} + \frac{1}{9}) = 72(\frac{3 + 4}{36}) = 72(\frac{7}{36}) = 2 \times 7 = 14$.
54
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\Delta ABC$ માં,બાજુઓ $AC$ અને $AB$ ની લંબાઈ અનુક્રમે $12 \, cm$ અને $5 \, cm$ છે. જો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $30 \, cm^{2}$ હોય અને $R$ તથા $r$ એ અનુક્રમે $\Delta ABC$ ના પરિવૃત અને અંતઃવૃતની ત્રિજ્યાઓ હોય,તો $2R + r$ $(\text{in } cm)$ નું મૂલ્ય ....... છે.
A
$5$
B
$10$
C
$20$
D
$15$

Solution

(D) $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} \cdot AB \cdot AC \cdot \sin A = 30 \, cm^{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{1}{2} \cdot 5 \cdot 12 \cdot \sin A = 30$ $\Rightarrow 30 \sin A = 30$ $\Rightarrow \sin A = 1.$
આમ,$A = 90^{\circ},$ જેનો અર્થ છે કે $\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં કર્ણ $BC = \sqrt{AB^{2} + AC^{2}} = \sqrt{5^{2} + 12^{2}} = \sqrt{25 + 144} = \sqrt{169} = 13 \, cm$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણની પરિત્રિજ્યા $R$ એ કર્ણની અડધી હોય છે,તેથી $R = \frac{BC}{2} = \frac{13}{2} = 6.5 \, cm.$
અંતઃત્રિજ્યા $r$ એ $r = \frac{\Delta}{s}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $s$ એ અર્ધ-પરિમિતિ છે.
$s = \frac{5 + 12 + 13}{2} = \frac{30}{2} = 15 \, cm.$
તેથી,$r = \frac{30}{15} = 2 \, cm.$
$2R + r = 2(6.5) + 2 = 13 + 2 = 15 \, cm$ નું મૂલ્ય.
Solution diagram
55
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $n$ એક ધન પૂર્ણાંક છે. ધારો કે $A = \sum_{k=0}^{n} (-1)^{k} {}^{n}C_{k} \left[ \left(\frac{1}{2}\right)^{k} + \left(\frac{3}{4}\right)^{k} + \left(\frac{7}{8}\right)^{k} + \left(\frac{15}{16}\right)^{k} + \left(\frac{31}{32}\right)^{k} \right]$. જો $63A = 1 - \frac{1}{2^{30}}$ હોય,તો $n$ ની કિંમત ...... છે.
A
$12$
B
$8$
C
$6$
D
$16$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=0}^{n} {}^{n}C_{k} x^{k} = (1+x)^{n}$.
આપેલ $A = \sum_{k=0}^{n} {}^{n}C_{k} \left[ (-\frac{1}{2})^{k} + (-\frac{3}{4})^{k} + (-\frac{7}{8})^{k} + (-\frac{15}{16})^{k} + (-\frac{31}{32})^{k} \right]$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$A = (1 - \frac{1}{2})^{n} + (1 - \frac{3}{4})^{n} + (1 - \frac{7}{8})^{n} + (1 - \frac{15}{16})^{n} + (1 - \frac{31}{32})^{n}$.
$A = (\frac{1}{2})^{n} + (\frac{1}{4})^{n} + (\frac{1}{8})^{n} + (\frac{1}{16})^{n} + (\frac{1}{32})^{n}$.
$A = \frac{1}{2^{n}} + \frac{1}{2^{2n}} + \frac{1}{2^{3n}} + \frac{1}{2^{4n}} + \frac{1}{2^{5n}}$.
આ $5$ પદો માટે $a = \frac{1}{2^{n}}$ અને $r = \frac{1}{2^{n}}$ સાથેની સમગુણોત્તર શ્રેણી છે.
$A = \frac{1}{2^{n}} \left( \frac{1 - (\frac{1}{2^{n}})^{5}}{1 - \frac{1}{2^{n}}} \right) = \frac{1 - \frac{1}{2^{5n}}}{2^{n}-1}$.
આમ,$(2^{n}-1)A = 1 - \frac{1}{2^{5n}}$.
આપેલ $63A = 1 - \frac{1}{2^{30}}$ સાથે સરખાવતા,$2^{n}-1 = 63$ અને $5n = 30$.
$2^{n} = 64 \Rightarrow n = 6$ અને $5n = 30 \Rightarrow n = 6$.
તેથી,$n = 6$.
56
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{n}(x) = \log_{a^{1/2}} x + \log_{a^{1/3}} x + \log_{a^{1/6}} x + \log_{a^{1/11}} x + \log_{a^{1/18}} x + \log_{a^{1/27}} x + \ldots$ $n$-પદો સુધી,જ્યાં $a > 1$. જો $S_{24}(x) = 1093$ અને $S_{12}(2x) = 265$ હોય,તો $a$ ની કિંમત ..... છે.
A
$16$
B
$25$
C
$9$
D
$12$

Solution

(A) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $\log_{a^{1/k_n}} x = k_n \log_a x$ છે,જ્યાં $k_n$ એ $2, 3, 6, 11, 18, 27, \ldots$ શ્રેણીને અનુસરે છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $1, 3, 5, 7, 9, \ldots$ છે,જે સમાંતર શ્રેણી છે.
આ શ્રેણીનું $n$-મું પદ $k_n = (n-1)^2 + 2$ છે.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n(x) = \left( \frac{(n-1)n(2n-1)}{6} + 2n \right) \log_a x$ છે.
$n=24$ માટે,$S_{24}(x) = 4372 \log_a x = 1093$,તેથી $\log_a x = \frac{1}{4}$.
$n=12$ માટે,$S_{12}(2x) = 530 \log_a (2x) = 265$,તેથી $\log_a (2x) = \frac{1}{2}$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $\log_a (2x) - \log_a x = \frac{1}{2} - \frac{1}{4} = \frac{1}{4}$.
$\log_a 2 = \frac{1}{4} \implies a = 2^4 = 16$.
57
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\sum_{r=0}^{6} \left({}^{6}C_{r} \cdot {}^{6}C_{6-r}\right)$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1124$
B
$1134$
C
$1024$
D
$924$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $\sum_{r=0}^{6} {}^{6}C_{r} \cdot {}^{6}C_{6-r}$ છે.
દ્વિપદી સહગુણકોના ગુણધર્મ ${}^{n}C_{r} = {}^{n}C_{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,${}^{6}C_{6-r} = {}^{6}C_{r}$ થાય.
તેથી,સરવાળો $\sum_{r=0}^{6} {}^{6}C_{r} \cdot {}^{6}C_{r} = \sum_{r=0}^{6} ({}^{6}C_{r})^2$ બને છે.
વૈકલ્પિક રીતે,વેન્ડરમોન્ડની ઓળખ (Vandermonde's Identity) મુજબ,$\sum_{k=0}^{r} {}^{m}C_{k} \cdot {}^{n}C_{r-k} = {}^{m+n}C_{r}$.
અહીં,$m=6, n=6$,અને $r=6$ છે.
તેથી,$\sum_{r=0}^{6} {}^{6}C_{r} \cdot {}^{6}C_{6-r} = {}^{6+6}C_{6} = {}^{12}C_{6}$.
મૂલ્યની ગણતરી કરતા: ${}^{12}C_{6} = \frac{12 \times 11 \times 10 \times 9 \times 8 \times 7}{6 \times 5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1} = 924$.
58
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\lim _{n \rightarrow \infty} \frac{[r]+[2r]+\ldots+[nr]}{n^{2}}$ નું મૂલ્ય,જ્યાં $r$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યા છે અને $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે,તે કેટલું થાય?
A
$\frac{r}{2}$
B
$r$
C
$2r$
D
$0$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા $x$ માટે,$x-1 < [x] \leq x$ થાય.
$k=1, 2, \ldots, n$ માટે $[kr]$ પદોને લાગુ પાડતા:
$kr-1 < [kr] \leq kr$.
આ અસમતાઓનો $k=1$ થી $n$ સુધી સરવાળો કરતા:
$\sum_{k=1}^{n} (kr-1) < \sum_{k=1}^{n} [kr] \leq \sum_{k=1}^{n} kr$.
$r \frac{n(n+1)}{2} - n < \sum_{k=1}^{n} [kr] \leq r \frac{n(n+1)}{2}$.
આખી અસમતાને $n^2$ વડે ભાગતા:
$\frac{r \frac{n(n+1)}{2} - n}{n^2} < \frac{\sum_{k=1}^{n} [kr]}{n^2} \leq \frac{r \frac{n(n+1)}{2}}{n^2}$.
$n \rightarrow \infty$ લેતા:
$\lim_{n \rightarrow \infty} \left( \frac{r(n^2+n)}{2n^2} - \frac{n}{n^2} \right) = \frac{r}{2}$
અને
$\lim_{n \rightarrow \infty} \frac{r(n^2+n)}{2n^2} = \frac{r}{2}$.
સેન્ડવિચ પ્રમેય મુજબ,લક્ષ $\frac{r}{2}$ મળે છે.
59
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
અંતરાલ $[0, 2\pi]$ માં સમીકરણ $x + 2 \tan x = \frac{\pi}{2}$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$5$

Solution

(A) અંતરાલ $[0, 2\pi]$ માં $x + 2 \tan x = \frac{\pi}{2}$ માટે ઉકેલોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સમીકરણને આ રીતે ફરીથી લખીએ છીએ:
$2 \tan x = \frac{\pi}{2} - x$
$\tan x = -\frac{1}{2}x + \frac{\pi}{4}$
આપણે અંતરાલ $[0, 2\pi]$ માં $y = \tan x$ અને $y = -\frac{1}{2}x + \frac{\pi}{4}$ ના આલેખના છેદબિંદુઓ શોધીએ છીએ.
$1$. અંતરાલ $[0, \frac{\pi}{2})$ માં,$\tan x$ એ $0$ થી $\infty$ સુધી વધે છે,જ્યારે રેખા $y = -\frac{1}{2}x + \frac{\pi}{4}$ એ $\frac{\pi}{4} \approx 0.785$ થી $0$ સુધી ઘટે છે. અહીં બરાબર $1$ છેદબિંદુ મળે છે.
$2$. અંતરાલ $(\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2})$ માં,$\tan x$ એ $-\infty$ થી $\infty$ સુધી વધે છે,જ્યારે રેખા $0$ થી $-\frac{\pi}{2} \approx -1.57$ સુધી ઘટે છે. અહીં બરાબર $1$ છેદબિંદુ મળે છે.
$3$. અંતરાલ $(\frac{3\pi}{2}, 2\pi]$ માં,$\tan x$ એ $-\infty$ થી $0$ સુધી વધે છે,જ્યારે રેખા $-\frac{\pi}{2}$ થી $-\frac{3\pi}{4} \approx -2.35$ સુધી ઘટે છે. અહીં બરાબર $1$ છેદબિંદુ મળે છે.
આમ,કુલ $3$ ઉકેલો મળે છે.
Solution diagram
60
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{1}, S_{2}$ અને $S_{3}$ ત્રણ ગણ છે જે નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે:
$S_{1} = \{ z \in C : |z - 1| \leq \sqrt{2} \}$
$S_{2} = \{ z \in C : \operatorname{Re}((1 - i)z) \geq 1 \}$
$S_{3} = \{ z \in C : \operatorname{Im}(z) \leq 1 \}$
તો ગણ $S_{1} \cap S_{2} \cap S_{3}$
A
એક ઘટક ધરાવે છે
B
બરાબર બે ઘટકો ધરાવે છે
C
અનંત ઘટકો ધરાવે છે
D
બરાબર ત્રણ ઘટકો ધરાવે છે

Solution

(C) $S_{1} = \{ z \in C : |z - 1| \leq \sqrt{2} \}$ માટે, $z$ એ $(1, 0)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પરના અને અંદરના બિંદુઓ દર્શાવે છે.
$S_{2} = \{ z \in C : \operatorname{Re}((1 - i)z) \geq 1 \}$ માટે, ધારો કે $z = x + iy$.
તો $(1 - i)(x + iy) = x + iy - ix - i^2y = (x + y) + i(y - x)$.
તેથી, $\operatorname{Re}((1 - i)z) = x + y \geq 1$.
$S_{3} = \{ z \in C : \operatorname{Im}(z) \leq 1 \}$ માટે, આપણી પાસે $y \leq 1$ છે.
છેદગણ $S_{1} \cap S_{2} \cap S_{3}$ એ સંકર સમતલમાં એક પ્રદેશ દર્શાવે છે જે વર્તુળ $(x - 1)^2 + y^2 = 2$, રેખા $x + y = 1$ અને રેખા $y = 1$ દ્વારા સીમિત છે.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ, આ છેદગણ શૂન્યતર ક્ષેત્રફળ ધરાવતો પ્રદેશ બનાવે છે, જેનો અર્થ છે કે આ ગણ અનંત ઘટકો ધરાવે છે.
Solution diagram
61
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $AB, BC$ અને $CA$ પર અનુક્રમે $3, 5$ અને $6$ આંતરિક બિંદુઓ હોય,તો આ બિંદુઓને શિરોબિંદુઓ તરીકે લઈને બનાવી શકાતા ત્રિકોણોની કુલ સંખ્યા ....... છે.
A
$364$
B
$240$
C
$579$
D
$360$

Solution

(NONE) બાજુઓ $AB, BC$ અને $CA$ પરના આંતરિક બિંદુઓની સંખ્યા અનુક્રમે $3, 5$ અને $6$ છે.
ત્રિકોણના $3$ શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ને ગણતા,કુલ ઉપલબ્ધ બિંદુઓની સંખ્યા $n = 3 + 5 + 6 + 3 = 17$ થાય.
ત્રિકોણ બનાવવા માટે,આપણે આ $17$ બિંદુઓમાંથી $3$ બિંદુઓ પસંદ કરવા પડે.
$3$ બિંદુઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો $^{17}C_{3} = \frac{17 \times 16 \times 15}{3 \times 2 \times 1} = 680$ છે.
જોકે,એક જ બાજુ પર આવેલા બિંદુઓ સમરેખ હોય છે અને તે ત્રિકોણ બનાવી શકતા નથી.
બાજુ $AB$ પરના બિંદુઓની સંખ્યા $3 + 2 = 5$ છે (શિરોબિંદુઓ $A$ અને $B$ સહિત).
બાજુ $BC$ પરના બિંદુઓની સંખ્યા $5 + 2 = 7$ છે (શિરોબિંદુઓ $B$ અને $C$ સહિત).
બાજુ $CA$ પરના બિંદુઓની સંખ્યા $6 + 2 = 8$ છે (શિરોબિંદુઓ $C$ અને $A$ સહિત).
બાદ કરવાના ત્રિકોણોની સંખ્યા = $^{5}C_{3} + ^{7}C_{3} + ^{8}C_{3} = 10 + 35 + 56 = 101$.
ત્રિકોણની કુલ સંખ્યા = $680 - 101 = 579$.
Solution diagram
62
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-2x-4y+4=0$ પર બે સ્પર્શકો એવી રીતે દોરવામાં આવે છે કે જેથી તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\tan^{-1}\left(\frac{12}{5}\right)$ હોય,જ્યાં $\tan^{-1}\left(\frac{12}{5}\right) \in (0, \pi)$. જો વર્તુળનું કેન્દ્ર $C$ હોય અને આ સ્પર્શકો વર્તુળને $A$ અને $B$ બિંદુએ સ્પર્શતા હોય,તો $\Delta PAB$ અને $\Delta CAB$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર શોધો:
A
$11:4$
B
$9:4$
C
$3:1$
D
$2:1$

Solution

(B) ધારો કે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \tan^{-1}\left(\frac{12}{5}\right)$ છે. તેથી,$\tan \theta = \frac{12}{5}$.
$\tan \theta = \frac{12}{5}$ હોવાથી,$\sin \theta = \frac{12}{13}$ અને $\cos \theta = \frac{5}{13}$ મળે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
ધારો કે $\alpha = \theta/2$. $\tan \alpha = \frac{r}{PA} = \frac{1}{PA}$.
$\tan \theta = \frac{2 \tan \alpha}{1 - \tan^2 \alpha} = \frac{12}{5}$ પરથી $PA = 3/2$ મળે.
$\Delta PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} (PA)^2 \sin \theta = \frac{1}{2} \left(\frac{3}{2}\right)^2 \left(\frac{12}{13}\right) = \frac{27}{26}$.
$\Delta CAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} r^2 \sin \theta = \frac{1}{2} (1)^2 \left(\frac{12}{13}\right) = \frac{6}{13}$.
ગુણોત્તર $= \frac{27/26}{6/13} = \frac{9}{4}$.
Solution diagram
63
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $L$ એ પરવલય $y^{2}=4x-20$ ને બિંદુ $(6,2)$ આગળ સ્પર્શતી રેખા છે. જો $L$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{2}+\frac{y^{2}}{b}=1$ ને પણ સ્પર્શતી હોય,તો $b$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$11$
B
$14$
C
$16$
D
$20$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 4(x-5)$ છે.
બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ આગળ પરવલય $y^{2} = 4a(x-h)$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_{1} = 2a(x+x_{1}) - 4ah$ છે.
અહીં,$a=1$,$h=5$,$x_{1}=6$,અને $y_{1}=2$ છે. આ કિંમતો મૂકતા:
$2y = 2(x+6) - 20$
$2y = 2x + 12 - 20$
$2y = 2x - 8$
$y = x - 4$,જેને $x - y - 4 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{A^{2}} + \frac{y^{2}}{B^{2}} = 1$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^{2} = A^{2}m^{2} + B^{2}$ છે.
અહીં,$m = 1$,$c = -4$,$A^{2} = 2$,અને $B^{2} = b$ છે.
આ શરતમાં કિંમતો મૂકતા:
$(-4)^{2} = 2(1)^{2} + b$
$16 = 2 + b$
$b = 14$.
64
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
લક્ષ $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\tan (\pi \cos ^{2} \theta)}{\sin (2 \pi \sin ^{2} \theta)}$ ની કિંમત શોધો :
A
$-\frac{1}{2}$
B
$-\frac{1}{4}$
C
$0$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(A) આપેલ લક્ષ $L = \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\tan (\pi \cos ^{2} \theta)}{\sin (2 \pi \sin ^{2} \theta)}$ છે.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\tan (\pi \cos^2 \theta) = \tan (\pi - \pi \sin^2 \theta)$ મળે.
$\tan (\pi - x) = -\tan x$ હોવાથી,$\tan (\pi - \pi \sin^2 \theta) = -\tan (\pi \sin^2 \theta)$ થાય.
આ કિંમત લક્ષમાં મૂકતા,$L = \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{-\tan (\pi \sin^2 \theta)}{\sin (2 \pi \sin^2 \theta)}$.
જ્યારે $\theta \rightarrow 0$,ત્યારે $\sin^2 \theta \rightarrow 0$. ધારો કે $u = \pi \sin^2 \theta$,તો $\theta \rightarrow 0$ માટે $u \rightarrow 0$.
પદાવલિ $\lim _{u \rightarrow 0} \frac{-\tan u}{\sin (2u)}$ બને છે.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan x}{x} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{u}$ ${\rightarrow 0} -\left( \frac{\tan u}{u} \right) \left( \frac{2u}{\sin (2u)} \right) \times \frac{1}{2} = -1 \times 1 \times \frac{1}{2} = -\frac{1}{2}$.
65
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=25$ ને બિંદુ $R(3,4)$ આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુએ મળે છે. જો $r$ એ ઉગમબિંદુ $O$ માંથી પસાર થતા અને ત્રિકોણ $OPQ$ ના અંતઃકેન્દ્ર પર કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા હોય,તો $r^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{529}{64}$
B
$\frac{125}{72}$
C
$\frac{625}{72}$
D
$\frac{585}{66}$

Solution

(C) બિંદુ $R(3,4)$ આગળ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=25$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $3x+4y=25$ છે.
સ્પર્શક અક્ષોને જ્યાં મળે છે તે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ શોધવા માટે:
$P$ (x-અક્ષ પર) માટે,$y=0$ લેતા: $3x=25 \implies x=\frac{25}{3}$. તેથી,$P = (\frac{25}{3}, 0)$.
$Q$ (y-અક્ષ પર) માટે,$x=0$ લેતા: $4y=25 \implies y=\frac{25}{4}$. તેથી,$Q = (0, \frac{25}{4})$.
ત્રિકોણ $OPQ$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ $O(0,0)$,$P(\frac{25}{3}, 0)$,અને $Q(0, \frac{25}{4})$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ $OP = \frac{25}{3}$,$OQ = \frac{25}{4}$,અને $PQ = \sqrt{(\frac{25}{3})^{2} + (\frac{25}{4})^{2}} = \sqrt{\frac{625}{9} + \frac{625}{16}} = \frac{125}{12}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર $I(a, b)$ જ્યાં શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(x_1, 0)$,અને $(0, y_1)$ હોય,તે $I = (r_{in}, r_{in})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $r_{in} = \frac{x_1 + y_1 - \sqrt{x_1^2 + y_1^2}}{2}$.
અહીં,$r_{in} = \frac{\frac{25}{3} + \frac{25}{4} - \frac{125}{12}}{2} = \frac{25}{12}$.
તેથી,અંતઃકેન્દ્ર $I(\frac{25}{12}, \frac{25}{12})$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર $I(\frac{25}{12}, \frac{25}{12})$ પર છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ અંતર $OI = \sqrt{(\frac{25}{12}-0)^{2} + (\frac{25}{12}-0)^{2}} = \sqrt{2(\frac{25}{12})^{2}}$ છે.
તેથી,$r^{2} = 2 \times (\frac{25}{12})^{2} = 2 \times \frac{625}{144} = \frac{625}{72}$.
Solution diagram
66
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો બુલિયન પદાવલિ $(p \wedge q) \circledast (p \otimes q)$ એ નિત્યસત્ય (tautology) હોય,તો $\circledast$ અને $\otimes$ અનુક્રમે શું હશે?
A
$\rightarrow,$ $\rightarrow$
B
$\wedge, \vee$
C
$\vee, \rightarrow$
D
$\wedge, \rightarrow$

Solution

(A) આપણે વિકલ્પો ચકાસીએ છીએ કે કઈ પદાવલિ નિત્યસત્ય $(t)$ આપે છે:
વિકલ્પ $A$: $(p \wedge q)$ $\rightarrow (p$ $\rightarrow q)$
$= \sim(p \wedge q) \vee (\sim p \vee q)$
$= (\sim p \vee \sim q) \vee (\sim p \vee q)$
$= \sim p \vee (\sim q \vee q)$
$= \sim p \vee t$
$= t$ (આ નિત્યસત્ય છે).
વિકલ્પ $B$: $(p \wedge q) \wedge (p \vee q) = (p \wedge q)$ (નિત્યસત્ય નથી).
વિકલ્પ $C$: $(p \wedge q) \vee (p \rightarrow q) = (p \wedge q) \vee (\sim p \vee q) = \sim p \vee q$ (નિત્યસત્ય નથી).
વિકલ્પ $D$: $(p \wedge q) \wedge (p \rightarrow q) = (p \wedge q) \wedge (\sim p \vee q) = p \wedge q$ (નિત્યસત્ય નથી).
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
67
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\tan \alpha, \tan \beta$ અને $\tan \gamma$ (જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma \neq \frac{(2n-1)\pi}{2}, n \in N$) એ ત્રણ રેખાખંડો $OA, OB$ અને $OC$ ના ઢાળ છે,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે. જો $\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર હોય અને તેનું લંબકેન્દ્ર $y$-અક્ષ પર હોય,તો $\left(\frac{\cos 3\alpha + \cos 3\beta + \cos 3\gamma}{\cos \alpha \cos \beta \cos \gamma}\right)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$144$
B
$169$
C
$121$
D
$100$

Solution

(A) ધારો કે $A, B, C$ ના યામ $(R\cos \alpha, R\sin \alpha), (R\cos \beta, R\sin \beta)$ અને $(R\cos \gamma, R\sin \gamma)$ છે.
પરિકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર હોવાથી,$A, B, C$ નું ઉગમબિંદુથી અંતર $R$ છે.
$\Delta ABC$ નું લંબકેન્દ્ર $H$ એ $(R(\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma), R(\sin \alpha + \sin \beta + \sin \gamma))$ છે.
લંબકેન્દ્ર $y$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $x$-યામ શૂન્ય થાય:
$R(\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma) = 0 \implies \cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma = 0$.
નિત્યસમ $\cos^3 \theta = \frac{1}{4}(\cos 3\theta + 3\cos \theta)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cos 3\alpha + \cos 3\beta + \cos 3\gamma = 4(\cos^3 \alpha + \cos^3 \beta + \cos^3 \gamma) - 3(\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma)$.
જો $a+b+c=0$ હોય,તો $a^3+b^3+c^3 = 3abc$ થાય.
તેથી,$\cos^3 \alpha + \cos^3 \beta + \cos^3 \gamma = 3 \cos \alpha \cos \beta \cos \gamma$.
આ કિંમત મૂકતા:
$\frac{\cos 3\alpha + \cos 3\beta + \cos 3\gamma}{\cos \alpha \cos \beta \cos \gamma} = \frac{4(3 \cos \alpha \cos \beta \cos \gamma) - 0}{\cos \alpha \cos \beta \cos \gamma} = 12$.
તેથી,માંગેલ કિંમત $12^2 = 144$ છે.
68
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$3n$ સંખ્યાઓના સમૂહનો વિચરણ (variance) $4$ છે. આ સમૂહમાં,પ્રથમ $2n$ સંખ્યાઓનો મધ્યક $6$ છે અને બાકીની $n$ સંખ્યાઓનો મધ્યક $3$ છે. પ્રથમ $2n$ સંખ્યાઓમાં દરેકની અંદર $1$ ઉમેરીને અને બાકીની $n$ સંખ્યાઓમાંથી દરેકમાંથી $1$ બાદ કરીને એક નવો સમૂહ બનાવવામાં આવે છે. જો નવા સમૂહનો વિચરણ $k$ હોય,તો $9k$ ની કિંમત .... છે.
A
$76$
B
$68$
C
$82$
D
$56$

Solution

(B) ધારો કે સંખ્યાઓ $x_1, x_2, \ldots, x_{2n}$ અને $y_1, y_2, \ldots, y_n$ છે.
પ્રથમ $2n$ સંખ્યાઓનો મધ્યક $\bar{x} = 6$ છે,તેથી $\sum x_i = 12n$.
બાકીની $n$ સંખ્યાઓનો મધ્યક $\bar{y} = 3$ છે,તેથી $\sum y_i = 3n$.
કુલ મધ્યક $\bar{X} = \frac{12n + 3n}{3n} = 5$.
વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2 + \sum y_i^2}{3n} - (\bar{X})^2 = 4$.
$4 = \frac{\sum x_i^2 + \sum y_i^2}{3n} - 25 \implies \sum x_i^2 + \sum y_i^2 = 87n$.
નવા સમૂહમાં,સંખ્યાઓ $(x_i + 1)$ અને $(y_i - 1)$ છે.
નવો મધ્યક $\bar{X}' = \frac{\sum (x_i + 1) + \sum (y_i - 1)}{3n} = \frac{12n + 2n + 3n - n}{3n} = \frac{16n}{3n} = \frac{16}{3}$.
નવો વિચરણ $k = \frac{\sum (x_i + 1)^2 + \sum (y_i - 1)^2}{3n} - (\bar{X}')^2$.
$k = \frac{\sum x_i^2 + 2\sum x_i + 2n + \sum y_i^2 - 2\sum y_i + n}{3n} - (\frac{16}{3})^2$.
$k = \frac{87n + 2(12n) + 2n - 2(3n) + n}{3n} - \frac{256}{9} = \frac{108n}{3n} - \frac{256}{9} = 36 - \frac{256}{9} = \frac{324 - 256}{9} = \frac{68}{9}$.
આમ,$9k = 68$.
69
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $(x + \frac{a}{x^2})^n, x \neq 0$ ના વિસ્તરણમાં ત્રીજા,ચોથા અને પાંચમા પદના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $12 : 8 : 3$ છે. તો આ વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ ...... ની બરાબર છે.
A
$5$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} x^{n-r} (\frac{a}{x^2})^r = {}^{n}C_{r} a^r x^{n-3r}$ છે.
ત્રીજા,ચોથા અને પાંચમા પદના સહગુણકો અનુક્રમે ${}^{n}C_{2} a^2$,${}^{n}C_{3} a^3$ અને ${}^{n}C_{4} a^4$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર ${}^{n}C_{2} a^2 : {}^{n}C_{3} a^3 : {}^{n}C_{4} a^4 = 12 : 8 : 3$ છે.
$\frac{{}^{n}C_{2} a^2}{{}^{n}C_{3} a^3} = \frac{12}{8} = \frac{3}{2}$ પરથી,$a(n-2) = 2$ મળે છે.
$\frac{{}^{n}C_{3} a^3}{{}^{n}C_{4} a^4} = \frac{8}{3}$ પરથી,$a(n-3) = \frac{3}{2}$ મળે છે.
આ ઉકેલતા,$n=6$ અને $a=\frac{1}{2}$ મળે છે.
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે $n-3r = 0$,તેથી $6-3r = 0 \implies r=2$.
તેથી પદ ${}^{6}C_{2} a^2 = 15 \times (\frac{1}{2})^2 = \frac{15}{4} = 3.75$ છે.
નજીકનો પૂર્ણાંક $4$ છે.
70
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે. ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણની એક બાજુ સીધી રેખા $x + y = 3$ પર છે. જો $R$ અને $r$ એ અનુક્રમે $\Delta ABC$ ના પરિવર્ત અને અંતઃવર્તની ત્રિજ્યા હોય,તો $(R + r)$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$\frac{9}{\sqrt{2}}$
B
$7 \sqrt{2}$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$3 \sqrt{2}$

Solution

(A) સમબાજુ ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $O$ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
સમબાજુ ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રથી કોઈપણ બાજુનું લંબ અંતર એ અંતઃત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોય છે.
બાજુનું સમીકરણ $x + y - 3 = 0$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખા $x + y - 3 = 0$ નું લંબ અંતર:
$r = \frac{|0 + 0 - 3|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,પરિત્રિજ્યા $R$ એ અંતઃત્રિજ્યા $r$ કરતા બમણી હોય છે,એટલે કે $R = 2r$.
તેથી,$R = 2 \times \frac{3}{\sqrt{2}} = \frac{6}{\sqrt{2}}$.
આમ,$R + r = \frac{6}{\sqrt{2}} + \frac{3}{\sqrt{2}} = \frac{9}{\sqrt{2}}$.
Solution diagram
71
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
અતિવલય $H : x^{2}-2y^{2}=4$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે બિંદુ $P(4, \sqrt{6})$ આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષને $Q$ માં અને નાભિલંબને $R(x_{1}, y_{1})$ માં મળે છે,જ્યાં $x_{1}>0$. જો $F$ એ $H$ ની નાભિ હોય જે બિંદુ $P$ ની નજીક હોય,તો $\Delta QFR$ નું ક્ષેત્રફળ ....... જેટલું થાય.
A
$4\sqrt{6}$
B
$\sqrt{6}-1$
C
$\frac{7}{\sqrt{6}}-2$
D
$4\sqrt{6}-1$

Solution

(C) આપેલ અતિવલય $x^{2}-2y^{2}=4$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{4}-\frac{y^{2}}{2}=1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^{2}=4$ અને $b^{2}=2$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1+\frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1+\frac{2}{4}} = \sqrt{\frac{3}{2}}$ છે.
નાભિ $F$ એ $(ae, 0) = (2 \cdot \sqrt{\frac{3}{2}}, 0) = (\sqrt{6}, 0)$ છે.
અતિવલય $\frac{x^{2}}{4}-\frac{y^{2}}{2}=1$ માટે $P(4, \sqrt{6})$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x x_{1}}{4}-\frac{y y_{1}}{2}=1$ છે.
$(x_{1}, y_{1}) = (4, \sqrt{6})$ મૂકતા,આપણને $\frac{4x}{4}-\frac{\sqrt{6}y}{2}=1$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x - \frac{\sqrt{6}}{2}y = 1$ અથવા $2x - y\sqrt{6} = 2$ થાય છે.
$Q$ શોધવા માટે,સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y=0$ મૂકો: $2x=2 \Rightarrow x=1$. તેથી,$Q(1, 0)$.
$R$ શોધવા માટે,સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x=\sqrt{6}$ (નાભિલંબ) મૂકો: $2(\sqrt{6}) - y\sqrt{6} = 2 \Rightarrow y\sqrt{6} = 2\sqrt{6}-2 \Rightarrow y = 2 - \frac{2}{\sqrt{6}}$.
આમ,$R(\sqrt{6}, 2 - \frac{2}{\sqrt{6}})$.
શિરોબિંદુઓ $Q(1, 0)$,$F(\sqrt{6}, 0)$,અને $R(\sqrt{6}, 2 - \frac{2}{\sqrt{6}})$ ધરાવતા $\Delta QFR$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$ છે.
પાયો $QF = |\sqrt{6}-1|$.
વેધ $FR = |2 - \frac{2}{\sqrt{6}}|$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (\sqrt{6}-1) \times 2(1 - \frac{1}{\sqrt{6}}) = (\sqrt{6}-1) \times \frac{\sqrt{6}-1}{\sqrt{6}} = \frac{(\sqrt{6}-1)^{2}}{\sqrt{6}} = \frac{6+1-2\sqrt{6}}{\sqrt{6}} = \frac{7}{\sqrt{6}}-2$.
Solution diagram
72
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $P$ અને $Q$ બે વિધાનો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સંયુક્ત વિધાન નિત્યસત્ય (tautology) છે?
A
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow Q$
B
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow \sim P$
C
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow P$
D
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow ( P \wedge Q )$

Solution

(B) ચાલો બધા વિકલ્પો માટે પૂર્વગ $((P \Rightarrow Q) \wedge \sim Q)$ ને સરળ બનાવીએ:
$((P \Rightarrow Q) \wedge \sim Q) \equiv ((\sim P \vee Q) \wedge \sim Q)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $(\sim P \wedge \sim Q) \vee (Q \wedge \sim Q)$
કારણ કે $(Q \wedge \sim Q) \equiv F$,તેથી આપણને $(\sim P \wedge \sim Q) \vee F \equiv \sim P \wedge \sim Q$ મળે છે.
હવે,દરેક વિકલ્પ તપાસો:
$(A) (\sim P \wedge \sim Q)$ $\Rightarrow Q \equiv \sim(\sim P \wedge \sim Q) \vee Q \equiv (P \vee Q) \vee Q \equiv P \vee Q$ (નિત્યસત્ય નથી)
$(B) (\sim P \wedge \sim Q)$ $\Rightarrow \sim P \equiv \sim(\sim P \wedge \sim Q) \vee \sim P \equiv (P \vee Q) \vee \sim P \equiv (P \vee \sim P) \vee Q \equiv T \vee Q \equiv T$ (નિત્યસત્ય છે)
$(C) (\sim P \wedge \sim Q)$ $\Rightarrow P \equiv \sim(\sim P \wedge \sim Q) \vee P \equiv (P \vee Q) \vee P \equiv P \vee Q$ (નિત્યસત્ય નથી)
$(D) (\sim P \wedge \sim Q) \Rightarrow (P \wedge Q) \equiv (P \vee Q) \vee (P \wedge Q) \equiv P \vee Q$ (નિત્યસત્ય નથી)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
73
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{1}$ એ સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $2n$ પદોનો સરવાળો છે. ધારો કે $S_{2}$ એ તે જ સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $4n$ પદોનો સરવાળો છે. જો $(S_{2} - S_{1}) = 1000$ હોય,તો સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $6n$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$1000$
B
$7000$
C
$5000$
D
$3000$

Solution

(D) ધારો કે પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
$S_{2n} = \frac{2n}{2}[2a + (2n-1)d] = n[2a + (2n-1)d]$
$S_{4n} = \frac{4n}{2}[2a + (4n-1)d] = 2n[2a + (4n-1)d]$
આપેલ છે કે $S_{2} - S_{1} = 1000$,જ્યાં $S_{1} = S_{2n}$ અને $S_{2} = S_{4n}$:
$2n[2a + (4n-1)d] - n[2a + (2n-1)d] = 1000$
$n[4a + 2(4n-1)d - 2a - (2n-1)d] = 1000$
$n[2a + (8n - 2 - 2n + 1)d] = 1000$
$n[2a + (6n - 1)d] = 1000$
$2a + (6n - 1)d = \frac{1000}{n}$
હવે,પ્રથમ $6n$ પદોનો સરવાળો $S_{6n} = \frac{6n}{2}[2a + (6n-1)d]$
$S_{6n} = 3n \times \frac{1000}{n} = 3000$
74
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક સંકર સંખ્યા $w = 1 - \sqrt{3} i$ છે. ધારો કે બીજી એક સંકર સંખ્યા $z$ એવી છે કે જેથી $|zw| = 1$ અને $\arg(z) - \arg(w) = \frac{\pi}{2}$ થાય. તો ઉગમબિંદુ,$z$ અને $w$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ ........ છે.
A
$4$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે $w = 1 - \sqrt{3} i$,તેથી માનાંક $|w| = \sqrt{1^2 + (-\sqrt{3})^2} = \sqrt{1 + 3} = 2$ છે.
આપેલ છે $|zw| = 1$,તેથી $|z| |w| = 1$,જેનો અર્થ છે કે $|z| = \frac{1}{|w|} = \frac{1}{2}$.
આપેલ છે $\arg(z) - \arg(w) = \frac{\pi}{2}$,એટલે કે ઉગમબિંદુ પર $z$ અને $w$ ને દર્શાવતા સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
બે બાજુઓ $a$ અને $b$ અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} ab \sin(\theta)$ છે.
અહીં,બાજુઓ $|z|$ અને $|w|$ છે,અને ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |z| |w| \sin\left(\frac{\pi}{2}\right) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times 2 \times 1 = \frac{1}{2}$.
Solution diagram
75
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$2n$ અવલોકનોની શ્રેણીમાં,અડધા અવલોકનો $a$ છે અને બાકીના અડધા અવલોકનો $-a$ છે. જો દરેક અવલોકનમાં અચળાંક $b$ ઉમેરવામાં આવે,તો નવા સમૂહનો મધ્યક અને પ્રમાણિત વિચલન અનુક્રમે $5$ અને $20$ થાય છે. તો $a^{2} + b^{2}$ ની કિંમત ....... છે.
A
$425$
B
$650$
C
$250$
D
$925$

Solution

(A) ધારો કે અવલોકનો $x_{i}$ છે જ્યાં $1 \leq i \leq 2n$.
મૂળ અવલોકનોનો મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum x_{i}}{2n} = \frac{n(a) + n(-a)}{2n} = 0$ છે.
મૂળ અવલોકનોનું વિચરણ $\sigma_{x}^{2} = \frac{\sum x_{i}^{2}}{2n} - (\bar{x})^{2} = \frac{n(a^{2}) + n(-a)^{2}}{2n} - 0 = \frac{2na^{2}}{2n} = a^{2}$ છે.
તેથી,પ્રમાણિત વિચલન $\sigma_{x} = \sqrt{a^{2}} = |a|$ છે.
જ્યારે દરેક અવલોકનમાં અચળાંક $b$ ઉમેરવામાં આવે,ત્યારે નવો મધ્યક $\bar{y} = \bar{x} + b = 0 + b = 5$,તેથી $b = 5$.
અચળાંક ઉમેરવાથી પ્રમાણિત વિચલનમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી,તેથી $\sigma_{y} = \sigma_{x} = |a| = 20$.
તેથી,$a^{2} = 20^{2} = 400$ અને $b^{2} = 5^{2} = 25$.
અંતે,$a^{2} + b^{2} = 400 + 25 = 425$.
76
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $S_{1}: x^{2}+y^{2}=9$ અને $S_{2}:(x-2)^{2}+y^{2}=1$ છે. તો એક ચલ વર્તુળ $S$ ના કેન્દ્રનો બિંદુપથ,જે $S_{1}$ ને અંદરથી અને $S_{2}$ ને બહારથી સ્પર્શે છે,તે હંમેશા કયા બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે:
A
$(0, \pm \sqrt{3})$
B
$\left(\frac{1}{2}, \pm \frac{\sqrt{5}}{2}\right)$
C
$\left(2, \pm \frac{3}{2}\right)$
D
$(1, \pm 2)$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $S_{1}: x^{2}+y^{2}=3^{2}$ છે જેનું કેન્દ્ર $A(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_{1}=3$ છે,અને $S_{2}: (x-2)^{2}+y^{2}=1^{2}$ છે જેનું કેન્દ્ર $B(2,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_{2}=1$ છે.
ધારો કે ચલ વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર $P(x,y)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $S$ એ $S_{1}$ ને અંદરથી સ્પર્શતું હોવાથી,અંતર $PA = r_{1} - r = 3 - r$ થાય.
વર્તુળ $S$ એ $S_{2}$ ને બહારથી સ્પર્શતું હોવાથી,અંતર $PB = r_{2} + r = 1 + r$ થાય.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,$PA + PB = (3 - r) + (1 + r) = 4$ મળે.
અહીં $PA + PB = 4$ અને અંતર $AB = 2$ હોવાથી,$P$ નો બિંદુપથ એ ઉપવલય છે જેના નાભિઓ $A(0,0)$ અને $B(2,0)$ છે અને મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $2a = 4$ છે,તેથી $a = 2$.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર $AB$ નું મધ્યબિંદુ $(1,0)$ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = AB = 2$ છે,તેથી $2(2)e = 2$,જે $e = \frac{1}{2}$ આપે છે.
તેથી $b^{2} = a^{2}(1 - e^{2}) = 4(1 - \frac{1}{4}) = 3$ મળે.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{(x-1)^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{3} = 1$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,$x=2$ માટે,$\frac{(2-1)^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{3} = 1$ $\Rightarrow \frac{1}{4} + \frac{y^{2}}{3} = 1$ $\Rightarrow \frac{y^{2}}{3} = \frac{3}{4}$ $\Rightarrow y^{2} = \frac{9}{4}$ $\Rightarrow y = \pm \frac{3}{2}$ મળે.
આમ,બિંદુપથ $\left(2, \pm \frac{3}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે.
Solution diagram
77
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^{2}}{27}+y^{2}=1$ પર બિંદુ $(3 \sqrt{3} \cos \theta, \sin \theta)$ આગળ સ્પર્શક દોરવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta \in\left(0, \frac{\pi}{2}\right)$. તો $\theta$ ની કિંમત શોધો જેથી આ સ્પર્શક દ્વારા અક્ષો પર બનતા અંતઃખંડોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય.
A
$\frac{\pi}{8}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{27}+y^{2}=1$ માટે બિંદુ $(3 \sqrt{3} \cos \theta, \sin \theta)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{3 \sqrt{3}}+\frac{y \sin \theta}{1}=1$ છે.
$x$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $OA = 3 \sqrt{3} \sec \theta$ અને $y$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $OB = \operatorname{cosec} \theta$ છે.
ધારો કે અંતઃખંડોનો સરવાળો $f(\theta) = 3 \sqrt{3} \sec \theta + \operatorname{cosec} \theta$ છે.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે $\theta$ ની સાપેક્ષમાં $f(\theta)$ નું વિકલન કરીએ:
$f^{\prime}(\theta) = 3 \sqrt{3} \sec \theta \tan \theta - \operatorname{cosec} \theta \cot \theta$.
$f^{\prime}(\theta) = 0$ લેતા:
$3 \sqrt{3} \frac{\sin \theta}{\cos^{2} \theta} = \frac{\cos \theta}{\sin^{2} \theta}$
$\tan^{3} \theta = \frac{1}{3 \sqrt{3}} = \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)^{3}$
$\tan \theta = \frac{1}{\sqrt{3}} \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{6}$.
અહીં $\theta < \frac{\pi}{6}$ માટે $f^{\prime}(\theta) < 0$ અને $\theta > \frac{\pi}{6}$ માટે $f^{\prime}(\theta) > 0$ હોવાથી,વિધેય $f(\theta)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $\theta = \frac{\pi}{6}$ આગળ મળે છે.
Solution diagram
78
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
એક થાંભલો ત્રિકોણાકાર બગીચા $\Delta ABC$ ની અંદર ઉભો છે. ધારો કે બગીચાના દરેક ખૂણેથી થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\frac{\pi}{3}$ છે. જો $\Delta ABC$ ના પરિવૃતની ત્રિજ્યા $2$ હોય,તો થાંભલાની ઊંચાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{2 \sqrt{3}}{3}$
B
$2 \sqrt{3}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(B) ધારો કે થાંભલાની ઊંચાઈ $h = PD$ છે,જ્યાં $P$ એ થાંભલાની ટોચ છે અને $D$ એ જમીન પર થાંભલાનો આધાર છે.
બગીચાના દરેક ખૂણા $A, B, C$ થી થાંભલાની ટોચ $P$ નો ઉત્સેધકોણ સમાન $(\frac{\pi}{3})$ હોવાથી,$D$ થી દરેક શિરોબિંદુ $A, B, C$ સુધીનું અંતર સમાન હોવું જોઈએ.
આમ,$DA = DB = DC = R$,જ્યાં $R$ એ $\Delta ABC$ ની પરિત્રિજ્યા છે.
આપેલ છે કે $R = 2$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta PDA$ માં,આપણી પાસે છે:
$\tan\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{PD}{DA} = \frac{h}{R}$
$h = R \tan\left(\frac{\pi}{3}\right) = 2 \times \sqrt{3} = 2\sqrt{3}$.
Solution diagram
79
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો $15 \sin^{4} \alpha + 10 \cos^{4} \alpha = 6$ કોઈ $\alpha \in R$ માટે હોય,તો $27 \sec^{6} \alpha + 8 \operatorname{cosec}^{6} \alpha$ ની કિંમત ....... થશે.
A
$350$
B
$500$
C
$400$
D
$250$

Solution

(D) આપેલ છે $15 \sin^{4} \alpha + 10 \cos^{4} \alpha = 6$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $6 = 6(\sin^{2} \alpha + \cos^{2} \alpha)^{2} = 6(\sin^{4} \alpha + \cos^{4} \alpha + 2 \sin^{2} \alpha \cos^{2} \alpha)$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$15 \sin^{4} \alpha + 10 \cos^{4} \alpha = 6 \sin^{4} \alpha + 6 \cos^{4} \alpha + 12 \sin^{2} \alpha \cos^{2} \alpha$.
$9 \sin^{4} \alpha + 4 \cos^{4} \alpha - 12 \sin^{2} \alpha \cos^{2} \alpha = 0$.
$(3 \sin^{2} \alpha - 2 \cos^{2} \alpha)^{2} = 0$.
આથી $3 \sin^{2} \alpha = 2 \cos^{2} \alpha$,એટલે કે $\tan^{2} \alpha = \frac{2}{3}$ અને $\cot^{2} \alpha = \frac{3}{2}$.
હવે,$27 \sec^{6} \alpha + 8 \operatorname{cosec}^{6} \alpha = 27(1 + \tan^{2} \alpha)^{3} + 8(1 + \cot^{2} \alpha)^{3}$.
$= 27(1 + \frac{2}{3})^{3} + 8(1 + \frac{3}{2})^{3}$.
$= 27(\frac{5}{3})^{3} + 8(\frac{5}{2})^{3}$.
$= 27 \times \frac{125}{27} + 8 \times \frac{125}{8}$.
$= 125 + 125 = 250$.
80
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $f(x)$ અને $g(x)$ બે બહુપદીઓ એવી હોય કે જેથી બહુપદી $P(x) = f(x^3) + xg(x^3)$ એ $x^2 + x + 1$ વડે વિભાજ્ય હોય,તો $P(1)$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$10$
B
$4$
C
$7$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(x) = f(x^3) + xg(x^3)$.
કારણ કે $P(x)$ એ $x^2 + x + 1$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી તે $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ આગળ શૂન્ય થવું જોઈએ. ધારો કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તો $\omega^2 + \omega + 1 = 0$ અને $\omega^3 = 1$ થાય.
બીજ $\omega$ અને $\omega^2$ છે. તેથી,$P(\omega) = 0$ અને $P(\omega^2) = 0$.
$P(\omega) = f(\omega^3) + \omega g(\omega^3) = f(1) + \omega g(1) = 0$ (સમીકરણ $1$)
$P(\omega^2) = f((\omega^2)^3) + \omega^2 g((\omega^2)^3) = f(\omega^6) + \omega^2 g(\omega^6) = f(1) + \omega^2 g(1) = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$(f(1) + \omega g(1)) - (f(1) + \omega^2 g(1)) = 0$
$(\omega - \omega^2) g(1) = 0$
કારણ કે $\omega \neq \omega^2$,તેથી $g(1) = 0$ હોવું જોઈએ.
$g(1) = 0$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$f(1) + \omega(0) = 0 \Rightarrow f(1) = 0$.
આપણે $P(1)$ શોધવાનું છે:
$P(1) = f(1^3) + 1 \cdot g(1^3) = f(1) + g(1) = 0 + 0 = 0$.
81
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\sum_{r=1}^{10} r! (r^3 + 6r^2 + 2r + 5) = \alpha(11!)$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત ...... છે.
A
$180$
B
$148$
C
$160$
D
$176$

Solution

(C) સરવાળાની અંદરના પદને આ રીતે લખી શકાય:
$r^3 + 6r^2 + 2r + 5 = (r+1)(r+2)(r+3) - 9(r+1) + 8$.
તેથી,સરવાળો આ મુજબ થશે:
$\sum_{r=1}^{10} [(r+3)! - 9(r+1)! + 8r!]$.
આને વિસ્તૃત કરતા:
$= (13! + 12! - 2! - 3!) - 8(11! - 1!)$.
$= (156 + 12 - 8) \times 11!$.
$= 160 \times 11!$.
તેથી,$\alpha = 160$.
82
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\left[\frac{x+1}{x^{2/3}-x^{1/3}+1}-\frac{x-1}{x-x^{1/2}}\right]^{10}, x \neq 1$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ ....... છે.
A
$240$
B
$225$
C
$210$
D
$196$

Solution

(C) કૌંસની અંદરના પદનું સાદું રૂપ આપતા:
પ્રથમ પદ: $\frac{x+1}{x^{2/3}-x^{1/3}+1} = x^{1/3}+1$
બીજું પદ: $\frac{x-1}{x-x^{1/2}} = 1 + x^{-1/2}$
બાદબાકી કરતા: $(x^{1/3}+1) - (1 + x^{-1/2}) = x^{1/3} - x^{-1/2}$
પદાવલિ $(x^{1/3} - x^{-1/2})^{10}$ બને છે.
વ્યાપક પદ $T_{r+1} = {}^{10}C_r (x^{1/3})^{10-r} (-x^{-1/2})^r = {}^{10}C_r (-1)^r x^{\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2}}$.
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,ઘાતાંક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2} = 0$ $\Rightarrow 20 - 5r = 0$ $\Rightarrow r = 4$.
તેથી પદ ${}^{10}C_4 = 210$ થાય.
83
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે ${ }^{n} C_{r}$ એ $(1+ x )^{ n }$ ના વિસ્તરણમાં $x^{r}$ નો દ્વિપદી સહગુણક દર્શાવે છે. જો $\sum_{ k =0}^{10}\left(2^{2}+3 k \right){ }^{10} C _{ k }=\alpha \cdot 3^{10}+\beta \cdot 2^{10},$ જ્યાં $\alpha, \beta \in R,$ હોય,તો $\alpha+\beta$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$19$
B
$21$
C
$17$
D
$13$

Solution

(A) આપેલ સરવાળો $\sum_{k=0}^{10}(4+3k){ }^{10} C _{ k } = \alpha \cdot 3^{10} + \beta \cdot 2^{10}.$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=0}^{n} {}^{n}C_k = 2^n$ અને $\sum_{k=0}^{n} k \cdot {}^{n}C_k = n \cdot 2^{n-1}.$
સરવાળાનું વિસ્તરણ કરતા: $\sum_{k=0}^{10} 4 \cdot {}^{10}C_k + 3 \sum_{k=0}^{10} k \cdot {}^{10}C_k.$
$= 4 \cdot 2^{10} + 3 \cdot (10 \cdot 2^{9}).$
$= 4 \cdot 2^{10} + 30 \cdot 2^{9} = 4 \cdot 2^{10} + 15 \cdot 2^{10} = 19 \cdot 2^{10}.$
$\alpha \cdot 3^{10} + \beta \cdot 2^{10}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 0$ અને $\beta = 19$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = 0 + 19 = 19.$
84
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
નીચેનામાંથી કયું વિધાન નિત્યસત્ય (tautology) છે?
A
$A \vee (A \wedge B)$
B
$A \wedge (A \vee B)$
C
$B$ $\rightarrow [A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$
D
$[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$

Solution

(D) વિધાન $[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$ નિત્યસત્ય છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે તેને તાર્કિક નિયમોનો ઉપયોગ કરીને સરળ બનાવીએ:
$[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$
$= [A \wedge (\sim A \vee B)] \rightarrow B$
$= [(A \wedge \sim A) \vee (A \wedge B)] \rightarrow B$
$= [F \vee (A \wedge B)] \rightarrow B$
$= (A \wedge B) \rightarrow B$
$= \sim (A \wedge B) \vee B$
$= (\sim A \vee \sim B) \vee B$
$= \sim A \vee (\sim B \vee B)$
$= \sim A \vee T$
$= T$
અંતિમ પરિણામ $T$ (નિત્યસત્ય) હોવાથી,વિધાન $[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$ એ નિત્યસત્ય છે.
85
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
એક માણસ સીધી રેખા પર ચાલી રહ્યો છે. આ રેખાના યામ અક્ષો પરના અંતઃખંડોના વ્યસ્તોનો સમાંતર મધ્યક $\frac{1}{4}$ છે. ત્રણ પથ્થરો $A, B$ અને $C$ અનુક્રમે $(1,1), (2,2)$ અને $(4,4)$ બિંદુઓ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. તો આમાંથી કયો/કયા પથ્થર માણસના માર્ગ પર છે?
A
માત્ર $A$
B
માત્ર $C$
C
ત્રણેય
D
માત્ર $B$

Solution

(D) ધારો કે રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે,જ્યાં $a$ અને $b$ એ અનુક્રમે $x$ અને $y$ અંતઃખંડો છે.
અંતઃખંડોના વ્યસ્તોનો સમાંતર મધ્યક $\frac{\frac{1}{a} + \frac{1}{b}}{2} = \frac{1}{4}$ આપેલ છે.
આથી $\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = \frac{1}{2}$ મળે.
રેખા $(x, y)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$.
જો આપણે $(2, 2)$ બિંદુ ચકાસીએ,તો $\frac{2}{a} + \frac{2}{b} = 2(\frac{1}{a} + \frac{1}{b}) = 2(\frac{1}{2}) = 1$.
આમ,રેખા હંમેશા $(2, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
પથ્થર $B$ એ $(2, 2)$ પર હોવાથી,માત્ર પથ્થર $B$ માણસના માર્ગ પર છે.
86
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$-{ }^{15}C_{1} 2 \cdot { }^{15}C_{2} - 3 \cdot { }^{15}C_{3} \ldots - 15 \cdot { }^{15}C_{15} { }^{14}C_{1} { }^{14}C_{3} { }^{14}C_{5} \ldots { }^{14}C_{11}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2^{16}-1$
B
$2^{13}-14$
C
$2^{14}$
D
$2^{13}-13$

Solution

(B) ધારો કે $S = \sum_{r=1}^{15} (-1)^{r} r \cdot { }^{15}C_{r} \sum_{k=1, k \text{ is odd}}^{11} { }^{14}C_{k}$.
પ્રથમ,સરવાળો $A = \sum_{r=1}^{15} (-1)^{r} r \cdot { }^{15}C_{r}$ ની ગણતરી કરો.
$r \cdot { }^{n}C_{r} = n \cdot { }^{n-1}C_{r-1}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$A = \sum_{r=1}^{15} (-1)^{r} 15 \cdot { }^{14}C_{r-1} = 15 \sum_{r=1}^{15} (-1)^{r} { }^{14}C_{r-1}$.
$j = r-1$ લેતા,$A = 15 \sum_{j=0}^{14} (-1)^{j 1} { }^{14}C_{j} = -15 \sum_{j=0}^{14} (-1)^{j} { }^{14}C_{j}$.
કારણ કે $n \ge 1$ માટે $\sum_{j=0}^{n} (-1)^{j} { }^{n}C_{j} = 0$,તેથી $A = -15(0) = 0$.
આગળ,$B = { }^{14}C_{1} { }^{14}C_{3} \ldots { }^{14}C_{11}$ ની ગણતરી કરો.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k \text{ is odd}} { }^{n}C_{k} = 2^{n-1}$.
$n=14$ માટે,$\sum_{k \text{ is odd}} { }^{14}C_{k} = { }^{14}C_{1} { }^{14}C_{3} \ldots { }^{14}C_{13} = 2^{14-1} = 2^{13}$.
તેથી,$B = 2^{13} - { }^{14}C_{13} = 2^{13} - 14$.
તેથી,કુલ સરવાળો $A B = 0 2^{13} - 14 = 2^{13} - 14$ થાય.
87
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
$6$ ભારતીયો અને $8$ વિદેશીઓમાંથી એક વૈજ્ઞાનિક સમિતિ બનાવવાની છે,જેમાં ઓછામાં ઓછા $2$ ભારતીયો અને ભારતીયો કરતા બમણી સંખ્યામાં વિદેશીઓ હોય. તો સમિતિ બનાવવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1625$
B
$575$
C
$560$
D
$1050$

Solution

(A) ધારો કે $I$ ભારતીયોની સંખ્યા છે અને $F$ વિદેશીઓની સંખ્યા છે. આપણને આપેલ છે કે $I \ge 2$ અને $F = 2I$.
અહીં $6$ ભારતીયો અને $8$ વિદેશીઓ ઉપલબ્ધ છે,તેથી $I \le 6$ અને $F \le 8$ હોવું જોઈએ.
$F = 2I$ મૂકતા,આપણને $2I \le 8$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $I \le 4$.
આમ,$I$ માટે શક્ય કિંમતો $2, 3, 4$ છે.
$I$ (ભારતીયો)$F$ (વિદેશીઓ)રીતોની સંખ્યા
$2$$4$${}^{6}C_{2} \times {}^{8}C_{4} = 15 \times 70 = 1050$
$3$$6$${}^{6}C_{3} \times {}^{8}C_{6} = 20 \times 28 = 560$
$4$$8$${}^{6}C_{4} \times {}^{8}C_{8} = 15 \times 1 = 15$

કુલ રીતોની સંખ્યા $= 1050 + 560 + 15 = 1625$.
88
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $p$ અને $q$ બે ધન સંખ્યાઓ છે જેથી $p + q = 2$ અને $p^{4} + q^{4} = 272$ થાય. તો $p$ અને $q$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^{2} - 2x + 2 = 0$
B
$x^{2} - 2x + 8 = 0$
C
$x^{2} - 2x + 136 = 0$
D
$x^{2} - 2x + 16 = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $p + q = 2$ અને $p^{4} + q^{4} = 272$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p^{2} + q^{2} = (p + q)^{2} - 2pq = 2^{2} - 2pq = 4 - 2pq$.
વળી,$p^{4} + q^{4} = (p^{2} + q^{2})^{2} - 2p^{2}q^{2} = 272$.
$p^{2} + q^{2}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(4 - 2pq)^{2} - 2(pq)^{2} = 272$.
$16 - 16pq + 4(pq)^{2} - 2(pq)^{2} = 272$.
$2(pq)^{2} - 16pq - 256 = 0$.
$(pq)^{2} - 8pq - 128 = 0$.
ધારો કે $t = pq$. તો $t^{2} - 8t - 128 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $t = \frac{8 \pm \sqrt{64 - 4(1)(-128)}}{2} = \frac{8 \pm \sqrt{64 + 512}}{2} = \frac{8 \pm \sqrt{576}}{2} = \frac{8 \pm 24}{2}$.
$t = 16$ અથવા $t = -8$.
$p$ અને $q$ ધન હોવાથી,$pq$ ધન હોવું જોઈએ,તેથી $pq = 16$.
$p$ અને $q$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - (p+q)x + pq = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} - 2x + 16 = 0$ મળે છે.
89
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2021
બે શિરોલંબ થાંભલાઓ એકબીજાથી $150 \ m$ દૂર છે અને એકની ઊંચાઈ બીજા કરતાં ત્રણ ગણી છે. જો તેમના પાયાને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુથી,એક નિરીક્ષક તેમના ટોચના ઉત્સેધકોણ કોટિકોણ હોવાનું માલૂમ કરે,તો ટૂંકા થાંભલાની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી થાય?
A
$20 \sqrt{3}$
B
$25 \sqrt{3}$
C
$30$
D
$25$

Solution

(B) ધારો કે ટૂંકા થાંભલાની ઊંચાઈ $h$ છે અને ઊંચા થાંભલાની ઊંચાઈ $3h$ છે. થાંભલાઓ વચ્ચેનું અંતર $150 \ m$ છે. નિરીક્ષક મધ્યબિંદુ પર છે,તેથી નિરીક્ષકથી દરેક થાંભલાનું અંતર $75 \ m$ છે.
ધારો કે ટૂંકા થાંભલાનો ઉત્સેધકોણ $\theta$ છે. ખૂણાઓ કોટિકોણ હોવાથી,ઊંચા થાંભલાનો ઉત્સેધકોણ $90^\circ - \theta$ છે.
ટૂંકા થાંભલા માટે: $\tan \theta = \frac{h}{75}$.
ઊંચા થાંભલા માટે: $\tan(90^\circ - \theta) = \frac{3h}{75} \Rightarrow \cot \theta = \frac{3h}{75} = \frac{h}{25}$.
બંને સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા: $\tan \theta \cdot \cot \theta = \left(\frac{h}{75}\right) \cdot \left(\frac{h}{25}\right)$.
$1 = \frac{h^2}{1875} \Rightarrow h^2 = 1875$.
$h = \sqrt{1875} = \sqrt{625 \times 3} = 25 \sqrt{3} \ m$.
Solution diagram
90
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $e^{(\cos^{2} x + \cos^{4} x + \cos^{6} x + \dots \infty) \log_{e} 2}$ એ સમીકરણ $t^{2} - 9t + 8 = 0$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $0 < x < \frac{\pi}{2}$ માટે $\frac{2 \sin x}{\sin x + \sqrt{3} \cos x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2\sqrt{3}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $S = \cos^{2} x + \cos^{4} x + \cos^{6} x + \dots \infty$. આ એક અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = \cos^{2} x$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = \cos^{2} x$ છે.
$0 < x < \frac{\pi}{2}$ હોવાથી,$0 < \cos^{2} x < 1$,તેથી $S = \frac{\cos^{2} x}{1 - \cos^{2} x} = \frac{\cos^{2} x}{\sin^{2} x} = \cot^{2} x$.
આપેલ પદ $e^{S \log_{e} 2} = 2^{S} = 2^{\cot^{2} x}$ છે.
સમીકરણ $t^{2} - 9t + 8 = 0$ પરથી,$(t - 8)(t - 1) = 0$,તેથી $t = 8$ અથવા $t = 1$.
આમ,$2^{\cot^{2} x} = 8 = 2^{3}$ અથવા $2^{\cot^{2} x} = 1 = 2^{0}$.
જો $\cot^{2} x = 3$,તો $\cot x = \sqrt{3}$ (પ્રથમ ચરણમાં).
જો $\cot^{2} x = 0$,તો $\cot x = 0$,જે $x = \frac{\pi}{2}$ સૂચવે છે,પરંતુ $x < \frac{\pi}{2}$.
તેથી,$\cot x = \sqrt{3}$.
હવે,$\frac{2 \sin x}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} = \frac{2}{1 + \sqrt{3} \cot x}$ માં કિંમત મૂકતા,$\frac{2}{1 + \sqrt{3}(\sqrt{3})} = \frac{2}{1 + 3} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
91
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
પરવલય $y^{2}=4ax$ ના નાભિને પરવલયના ગતિશીલ બિંદુ સાથે જોડતા રેખાખંડના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ એ બીજું પરવલય છે,જેની નિયામિકા (directrix) છે:
A
$x=-\frac{a}{2}$
B
$x=\frac{a}{2}$
C
$x=0$
D
$x=a$

Solution

(C) ધારો કે પરવલય $y^{2}=4ax$ ની નાભિ $S(a, 0)$ છે અને પરવલય પરનું ગતિશીલ બિંદુ $P(at^{2}, 2at)$ છે.
રેખાખંડ $SP$ ના મધ્યબિંદુ $M(h, k)$ માટે:
$h = \frac{at^{2}+a}{2}$ અને $k = \frac{2at+0}{2} = at$.
$k = at$ પરથી,$t = \frac{k}{a}$ મળે.
આ કિંમત $h$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$h = \frac{a(\frac{k}{a})^{2}+a}{2} = \frac{\frac{k^{2}}{a}+a}{2} = \frac{k^{2}+a^{2}}{2a}$.
$2ah = k^{2}+a^{2} \Rightarrow k^{2} = 2ah - a^{2} = 2a(h - \frac{a}{2})$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^{2} = 2a(x - \frac{a}{2})$ મળે.
આ $Y^{2} = 4AX$ સ્વરૂપનું પરવલય છે,જ્યાં $Y=y$,$X=x-\frac{a}{2}$,અને $4A = 2a \Rightarrow A = \frac{a}{2}$.
$Y^{2} = 4AX$ ની નિયામિકા $X = -A$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x - \frac{a}{2} = -\frac{a}{2} \Rightarrow x = 0$.
Solution diagram
92
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $\alpha$ ની ન્યૂનતમ અને મહત્તમ વાસ્તવિક કિંમતો,જેના માટે સમીકરણ $z+\alpha|z-1|+2i=0$ ($z \in \mathbb{C}$ અને $i=\sqrt{-1}$) નો ઉકેલ મળે,તે અનુક્રમે $p$ અને $q$ હોય; તો $4(p^2+q^2)$ ની કિંમત .......... થાય.
A
$15$
B
$10$
C
$20$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે $z = x + iy$. સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા:
$x + iy + \alpha|x + iy - 1| + 2i = 0$
$x + \alpha\sqrt{(x-1)^2 + y^2} + i(y + 2) = 0$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$y + 2 = 0 \implies y = -2$
$x + \alpha\sqrt{(x-1)^2 + (-2)^2} = 0 \implies \alpha = -\frac{x}{\sqrt{x^2 - 2x + 5}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\alpha^2 = \frac{x^2}{x^2 - 2x + 5}$
ધારો કે $f(x) = \frac{x^2}{x^2 - 2x + 5}$. વિસ્તાર શોધવા માટે,$f(x)$ નો વિસ્તાર $[0, \frac{5}{4}]$ મળે છે.
તેથી,$\alpha^2 \in [0, \frac{5}{4}]$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha \in [-\frac{\sqrt{5}}{2}, \frac{\sqrt{5}}{2}]$.
અહીં,$p = -\frac{\sqrt{5}}{2}$ અને $q = \frac{\sqrt{5}}{2}$.
તેથી $4(p^2 + q^2) = 4(\frac{5}{4} + \frac{5}{4}) = 10$.
93
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \{n \in N : n \text{ એ } 3 \text{-અંકી સંખ્યા છે}\}$. ધારો કે $B = \{9k + 2 : k \in N\}$ અને $C = \{9k + l : k \in N\}$ કોઈ $l$ $(0 < l < 9)$ માટે. જો ગણ $A \cap (B \cup C)$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $274 \times 400$ હોય,તો $l$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$3$
C
$1$
D
$5$

Solution

(D) ગણ $A$ માં તમામ $3$-અંકી સંખ્યાઓ છે,એટલે કે $A = \{100, 101, \dots, 999\}$.
$B = \{9k + 2 : k \in N\} \cap A = \{101, 110, \dots, 992\}$. આ એક સમાંતર શ્રેણી છે જેમાં $a = 101$,$d = 9$,અને $l_n = 992$ છે. પદોની સંખ્યા $n_B = 100$ છે.
સરવાળો $S(B) = \frac{100}{2}(101 + 992) = 50 \times 1093 = 54650$.
તે જ રીતે,$C = \{9k + l : k \in N\} \cap A$. $3$-અંકી સંખ્યાઓ માટે,$k$ ની કિંમત $11$ થી $110$ સુધીની છે.
સરવાળો $S(C) = \sum_{k=11}^{110} (9k + l) = 9 \times \frac{100}{2}(11 + 110) + 100l = 54450 + 100l$.
આપેલ છે કે $S(B \cup C) = S(B) + S(C) - S(B \cap C) = 109600$.
જો $l \neq 2$ હોય,તો $B \cap C = \phi$,તેથી $S(B \cup C) = 54650 + 54450 + 100l = 109100 + 100l = 109600$.
$100l = 500 \Rightarrow l = 5$.
94
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
જો વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-2x-6y+6=0$ નો એક વ્યાસ એ બીજા વર્તુળ $'C'$ ની જીવા હોય,જેનું કેન્દ્ર $(2,1)$ પર છે,તો તેની ત્રિજ્યા કેટલી થાય..........
A
$2$
B
$3$
C
$6$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-2x-6y+6=0$ છે.
સામાન્ય સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g=-1$ અને $f=-3$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (1, 3)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $R = \sqrt{g^{2}+f^{2}-c} = \sqrt{(-1)^{2}+(-3)^{2}-6} = \sqrt{1+9-6} = \sqrt{4} = 2$ છે.
આ વર્તુળનો એક વ્યાસ એ બીજા વર્તુળ $'C'$ (જેનું કેન્દ્ર $(2, 1)$ છે) ની જીવા હોવાથી,વર્તુળ $'C'$ ની ત્રિજ્યા (ધારો કે $r$) એ કેન્દ્રો વચ્ચેના અંતર અને પ્રથમ વર્તુળની ત્રિજ્યા સાથે કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે.
કેન્દ્રો $(1, 3)$ અને $(2, 1)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(2-1)^{2}+(1-3)^{2}} = \sqrt{1^{2}+(-2)^{2}} = \sqrt{1+4} = \sqrt{5}$ છે.
બનેલા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કર્ણ એ વર્તુળ $'C'$ ની ત્રિજ્યા $r$ છે,અને અન્ય બે બાજુઓ અંતર $d$ અને પ્રથમ વર્તુળની ત્રિજ્યા $R$ છે.
આમ,$r^{2} = d^{2} + R^{2} = (\sqrt{5})^{2} + (2)^{2} = 5 + 4 = 9$.
તેથી,$r = 3$.
Solution diagram
95
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $0 < \theta, \phi < \frac{\pi}{2}$,$x = \sum_{n=0}^{\infty} \cos^{2n} \theta$,$y = \sum_{n=0}^{\infty} \sin^{2n} \phi$,અને $z = \sum_{n=0}^{\infty} \cos^{2n} \theta \cdot \sin^{2n} \phi$ હોય,તો:
A
$xy - z = (x + y)z$
B
$xy + yz + zx = z$
C
$xyz = 4$
D
$xy + z = (x + y)z$

Solution

(D) આપેલ છે કે $x = \sum_{n=0}^{\infty} (\cos^2 \theta)^n = \frac{1}{1 - \cos^2 \theta} = \frac{1}{\sin^2 \theta}$ $\Rightarrow \sin^2 \theta = \frac{1}{x}$.
તે જ રીતે,$y = \sum_{n=0}^{\infty} (\sin^2 \phi)^n = \frac{1}{1 - \sin^2 \phi} = \frac{1}{\cos^2 \phi}$ $\Rightarrow \cos^2 \phi = \frac{1}{y}$.
અને $z = \sum_{n=0}^{\infty} (\cos^2 \theta \sin^2 \phi)^n = \frac{1}{1 - \cos^2 \theta \sin^2 \phi}$ $\Rightarrow 1 - \cos^2 \theta \sin^2 \phi = \frac{1}{z}$.
કારણ કે $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta = 1 - \frac{1}{x} = \frac{x-1}{x}$ અને $\sin^2 \phi = 1 - \cos^2 \phi = 1 - \frac{1}{y} = \frac{y-1}{y}$,તેથી:
$1 - \left(\frac{x-1}{x}\right) \left(\frac{y-1}{y}\right) = \frac{1}{z}$.
$1 - \frac{xy - x - y + 1}{xy} = \frac{1}{z}$ $\Rightarrow \frac{xy - xy + x + y - 1}{xy} = \frac{1}{z}$ $\Rightarrow \frac{x + y - 1}{xy} = \frac{1}{z}$.
$z(x + y - 1) = xy$ $\Rightarrow z(x + y) - z = xy$ $\Rightarrow xy + z = z(x + y)$.
96
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
એક માણસ ટાવરની ટોચ પરથી એક હોડીને અમુક બિંદુ $A$ થી ટાવર તરફ સમાન ઝડપે આવતી જોઈ રહ્યો છે. તે બિંદુએ,માણસની આંખથી હોડીનો અવસેધકોણ $30^{\circ}$ છે (માણસની ઊંચાઈને અવગણો). ટાવરના પાયા તરફ (જે પાણીની સપાટી પર છે) $20 \text{ સેકન્ડ}$ સુધી મુસાફરી કર્યા પછી,હોડી બિંદુ $B$ પર પહોંચે છે,જ્યાં અવસેધકોણ $45^{\circ}$ છે. તો હોડીને $B$ થી ટાવરના પાયા સુધી પહોંચતા લાગતો સમય (સેકન્ડમાં) કેટલો હશે?
A
$10$
B
$10 \sqrt{3}$
C
$10(\sqrt{3}+1)$
D
$10(\sqrt{3}-1)$

Solution

(C) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને હોડીની ઝડપ $v \text{ m/s}$ છે.
ધારો કે $C$ એ ટાવરનો પાયો છે.
$\triangle ADC$ માં,$\tan 30^{\circ} = \frac{h}{AC} \implies AC = h \cot 30^{\circ} = h\sqrt{3}$.
$\triangle BDC$ માં,$\tan 45^{\circ} = \frac{h}{BC} \implies BC = h \cot 45^{\circ} = h$.
અંતર $AB = AC - BC = h\sqrt{3} - h = h(\sqrt{3}-1)$.
હોડી $AB$ અંતર $20 \text{ સેકન્ડ}$ માં કાપે છે,તેથી ઝડપ $v = \frac{AB}{20} = \frac{h(\sqrt{3}-1)}{20}$.
$B$ થી $C$ સુધી મુસાફરી કરવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{BC}{v} = \frac{h}{\frac{h(\sqrt{3}-1)}{20}} = \frac{20}{\sqrt{3}-1}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $t = \frac{20(\sqrt{3}+1)}{(\sqrt{3}-1)(\sqrt{3}+1)} = \frac{20(\sqrt{3}+1)}{3-1} = \frac{20(\sqrt{3}+1)}{2} = 10(\sqrt{3}+1) \text{ સેકન્ડ}$.
Solution diagram
97
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
પરવલય $y^{2}=6x$ ને એક સ્પર્શક દોરવામાં આવે છે જે રેખા $2x+y=1$ ને લંબ છે. નીચેનામાંથી કયું બિંદુ તેના પર નથી?
A
$(-6,0)$
B
$(4,5)$
C
$(5,4)$
D
$(0,3)$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^{2}=6x$ છે,તેથી $4a=6$,જેનો અર્થ છે કે $a=\frac{3}{2}$.
રેખા $2x+y=1$ નો ઢાળ $m_{L}=-2$ છે.
સ્પર્શક આ રેખાને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m$ એ $m \times (-2) = -1$ નું પાલન કરે છે,તેથી $m=\frac{1}{2}$.
પરવલય $y^{2}=4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+\frac{a}{m}$ છે.
$a=\frac{3}{2}$ અને $m=\frac{1}{2}$ મૂકતા,આપણને $y=\frac{1}{2}x+\frac{3/2}{1/2} = \frac{1}{2}x+3$ મળે છે.
$2$ વડે ગુણતા,આપણને $2y=x+6$ અથવા $x-2y+6=0$ મળે છે.
હવે,આપેલા બિંદુઓ તપાસો:
$(-6,0)$ માટે: $-6-2(0)+6=0$ (તેના પર છે).
$(4,5)$ માટે: $4-2(5)+6=4-10+6=0$ (તેના પર છે).
$(5,4)$ માટે: $5-2(4)+6=5-8+6=3 \neq 0$ (તેના પર નથી).
$(0,3)$ માટે: $0-2(3)+6=0$ (તેના પર છે).
આમ,બિંદુ $(5,4)$ સ્પર્શક પર નથી.
98
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$\theta \in [0, 2\pi]$ માટેના તમામ શક્ય મૂલ્યો કે જેના માટે $\sin 2\theta + \tan 2\theta > 0$ થાય,તે શેમાં આવેલા છે?
A
$\left(0, \frac{\pi}{2}\right) \cup \left(\pi, \frac{3\pi}{2}\right)$
B
$\left(0, \frac{\pi}{2}\right) \cup \left(\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{4}\right) \cup \left(\pi, \frac{7\pi}{6}\right)$
C
$\left(0, \frac{\pi}{4}\right) \cup \left(\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{4}\right) \cup \left(\frac{3\pi}{2}, \frac{11\pi}{6}\right)$
D
$\left(0, \frac{\pi}{4}\right) \cup \left(\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{4}\right) \cup \left(\pi, \frac{5\pi}{4}\right) \cup \left(\frac{3\pi}{2}, \frac{7\pi}{4}\right)$

Solution

(D) આપેલ અસમતા: $\sin 2\theta + \tan 2\theta > 0$
$\Rightarrow \sin 2\theta + \frac{\sin 2\theta}{\cos 2\theta} > 0$
$\Rightarrow \sin 2\theta \left(1 + \frac{1}{\cos 2\theta}\right) > 0$
$\Rightarrow \sin 2\theta \left(\frac{\cos 2\theta + 1}{\cos 2\theta}\right) > 0$
$\Rightarrow \tan 2\theta (2 \cos^2 \theta) > 0$
કારણ કે $2 \cos^2 \theta \ge 0$,પદ $> 0$ થવા માટે $\tan 2\theta > 0$ અને $\cos 2\theta \neq 0$ હોવું જોઈએ.
$\tan 2\theta > 0$ ત્યારે થાય જ્યારે $2\theta \in (0, \frac{\pi}{2}) \cup (\pi, \frac{3\pi}{2}) \cup (2\pi, \frac{5\pi}{2}) \cup (3\pi, \frac{7\pi}{2})$.
$2$ વડે ભાગતા,$\theta \in (0, \frac{\pi}{4}) \cup (\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{4}) \cup (\pi, \frac{5\pi}{4}) \cup (\frac{3\pi}{2}, \frac{7\pi}{4})$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
99
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે રેખાઓ $(2-i)z = (2+i)\bar{z}$ અને $(2+i)z + (i-2)\bar{z} - 4i = 0$ (જ્યાં $i^2 = -1$) એ વર્તુળ $C$ ના અભિલંબ છે. જો રેખા $iz + \bar{z} + 1 + i = 0$ એ આ વર્તુળ $C$ ને સ્પર્શક હોય,તો તેની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{2\sqrt{2}}$
C
$3\sqrt{2}$
D
$\frac{3}{2\sqrt{2}}$

Solution

(D) વર્તુળના અભિલંબ તેના કેન્દ્રમાં છેદે છે. ધારો કે $z = x + iy$.
$(i)$ $(2-i)z = (2+i)\bar{z} \Rightarrow y = \frac{x}{2}$.
(ii) $(2+i)z + (i-2)\bar{z} - 4i = 0 \Rightarrow x + 2y = 2$.
$(i)$ અને (ii) ઉકેલતા: $x = 1, y = \frac{1}{2}$.
તેથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1, \frac{1}{2})$ છે.
(iii) સ્પર્શક રેખા $iz + \bar{z} + 1 + i = 0 \Rightarrow x - y + 1 = 0$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(1, \frac{1}{2})$ થી રેખા $x - y + 1 = 0$ નું લંબ અંતર છે:
$r = \frac{|1 - \frac{1}{2} + 1|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2}} = \frac{3/2}{\sqrt{2}} = \frac{3}{2\sqrt{2}}$.
100
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
બિંદુ $(3,5)$ નું રેખા $x-y+1=0$ માં પ્રતિબિંબ નીચેનામાંથી કયા પર આવેલું છે?
A
$(x-2)^{2}+(y-2)^{2}=12$
B
$(x-4)^{2}+(y+2)^{2}=16$
C
$(x-4)^{2}+(y-4)^{2}=8$
D
$(x-2)^{2}+(y-4)^{2}=4$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(3,5)$ નું રેખા $x-y+1=0$ માં પ્રતિબિંબ $P'(x,y)$ છે.
રેખા $ax+by+c=0$ માં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના પ્રતિબિંબ માટેનું સૂત્ર:
$\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = -2 \left( \frac{ax_1+by_1+c}{a^2+b^2} \right)$
કિંમતો $x_1=3, y_1=5, a=1, b=-1, c=1$ મૂકતા:
$\frac{x-3}{1} = \frac{y-5}{-1} = -2 \left( \frac{3-5+1}{1^2+(-1)^2} \right)$
$\frac{x-3}{1} = \frac{y-5}{-1} = -2 \left( \frac{-1}{2} \right) = 1$
તેથી,$x-3=1 \implies x=4$ અને $y-5=-1 \implies y=4$.
પ્રતિબિંબ બિંદુ $(4,4)$ છે.
હવે,ચકાસો કે કયો વિકલ્પ બિંદુ $(4,4)$ દ્વારા સંતોષાય છે:
વિકલ્પ $D$ માટે: $(4-2)^2 + (4-4)^2 = 2^2 + 0^2 = 4$.
આમ,બિંદુ $(4,4)$ એ વર્તુળ $(x-2)^2 + (y-4)^2 = 4$ પર આવેલું છે.
Solution diagram
101
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + (\tan x)y = \sin x, 0 \leq x \leq \frac{\pi}{3},$ નો ઉકેલ હોય અને $y(0) = 0$ હોય,તો $y\left(\frac{\pi}{4}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4} \log_{e} 2$
B
$\left(\frac{1}{2\sqrt{2}}\right) \log_{e} 2$
C
$\log_{e} 2$
D
$\frac{1}{2} \log_{e} 2$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \tan x$ અને $Q(x) = \sin x$ છે.
પ્રથમ,આપણે સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) શોધીએ:
$I.F. = e^{\int \tan x dx} = e^{\ln|\sec x|} = \sec x$.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot (I.F.) = \int Q(x) \cdot (I.F.) dx + C$ દ્વારા મળે છે.
$y \sec x = \int \sin x \cdot \sec x dx + C$
$y \sec x = \int \tan x dx + C$
$y \sec x = \ln|\sec x| + C$.
$y(0) = 0$ આપેલ હોવાથી,$x = 0$ અને $y = 0$ મૂકતા:
$0 \cdot \sec(0) = \ln|\sec(0)| + C$
$0 = \ln(1) + C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,વિશિષ્ટ ઉકેલ $y \sec x = \ln|\sec x|$ છે,જે $y = \cos x \ln|\sec x|$ તરીકે લખી શકાય.
$y\left(\frac{\pi}{4}\right)$ શોધવા માટે:
$y\left(\frac{\pi}{4}\right) = \cos\left(\frac{\pi}{4}\right) \ln\left|\sec\left(\frac{\pi}{4}\right)\right|$
$y\left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{\sqrt{2}} \ln(\sqrt{2})$
$y\left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{\sqrt{2}} \ln(2^{1/2}) = \frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{1}{2} \ln(2) = \frac{1}{2\sqrt{2}} \log_{e} 2$.
102
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \{2, 3, 4, 5, \ldots, 30\}$ અને $\simeq$ એ $A \times A$ પરનો સામ્ય સંબંધ છે,જે $(a, b) \simeq (c, d)$ જો અને માત્ર જો $ad = bc$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. તો ક્રમયુક્ત જોડ $(4, 3)$ સાથે આ સામ્ય સંબંધનું પાલન કરતી ક્રમયુક્ત જોડોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$5$
B
$6$
C
$8$
D
$7$

Solution

(D) આપેલ ગણ $A = \{2, 3, 4, 5, \ldots, 30\}$ છે.
સામ્ય સંબંધ $(a, b) \simeq (c, d)$ જો અને માત્ર જો $ad = bc$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે.
આપણે એવી ક્રમયુક્ત જોડો $(c, d)$ ની સંખ્યા શોધવાની છે કે જે $(c, d) \simeq (4, 3)$ નું પાલન કરે.
વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $c \times 3 = d \times 4$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{c}{d} = \frac{4}{3}$.
આનો અર્થ એ છે કે $c = 4k$ અને $d = 3k$ કોઈ અચળાંક $k$ માટે,જ્યાં $c, d \in A$.
કારણ કે $c, d \in \{2, 3, \ldots, 30\}$,આપણે $k$ માટે શક્ય કિંમતો તપાસીએ:
$k=1$ માટે: $(c, d) = (4, 3)$
$k=2$ માટે: $(c, d) = (8, 6)$
$k=3$ માટે: $(c, d) = (12, 9)$
$k=4$ માટે: $(c, d) = (16, 12)$
$k=5$ માટે: $(c, d) = (20, 15)$
$k=6$ માટે: $(c, d) = (24, 18)$
$k=7$ માટે: $(c, d) = (28, 21)$
$k=8$ માટે: $(c, d) = (32, 24)$,જે શક્ય નથી કારણ કે $32 \notin A$.
આમ,શક્ય ક્રમયુક્ત જોડો $(4, 3), (8, 6), (12, 9), (16, 12), (20, 15), (24, 18), (28, 21)$ છે.
આવી કુલ ક્રમયુક્ત જોડોની સંખ્યા $7$ છે.
103
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
આપેલ છે કે પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયો ફક્ત મુખ્ય કિંમતો જ લે છે. તો,$\sin ^{-1}\left(\frac{3 x}{5}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{4 x}{5}\right)=\sin ^{-1} x$ નું સમાધાન કરતા $x$ ના વાસ્તવિક મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1} \frac{3 x}{5}+\sin ^{-1} \frac{4 x}{5}=\sin ^{-1} x$
સૂત્ર $\sin ^{-1} A + \sin ^{-1} B = \sin ^{-1} (A \sqrt{1-B^2} + B \sqrt{1-A^2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin ^{-1}\left(\frac{3 x}{5} \sqrt{1-\frac{16 x^{2}}{25}}+\frac{4 x}{5} \sqrt{1-\frac{9 x^{2}}{25}}\right)=\sin ^{-1} x$
દલીલોને સરખાવતા:
$\frac{3 x}{5} \sqrt{1-\frac{16 x^{2}}{25}}+\frac{4 x}{5} \sqrt{1-\frac{9 x^{2}}{25}}=x$
કિસ્સો $1$: $x=0$ એ ઉકેલ છે.
કિસ્સો $2$: $x \neq 0$,$x$ વડે ભાગતા:
$\frac{3}{5} \sqrt{\frac{25-16 x^{2}}{25}} + \frac{4}{5} \sqrt{\frac{25-9 x^{2}}{25}} = 1$
$3 \sqrt{25-16 x^{2}} + 4 \sqrt{25-9 x^{2}} = 25$
$4 \sqrt{25-9 x^{2}} = 25 - 3 \sqrt{25-16 x^{2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$16(25-9 x^{2}) = 625 + 9(25-16 x^{2}) - 150 \sqrt{25-16 x^{2}}$
$400 - 144 x^{2} = 625 + 225 - 144 x^{2} - 150 \sqrt{25-16 x^{2}}$
$150 \sqrt{25-16 x^{2}} = 450$
$\sqrt{25-16 x^{2}} = 3$
$25 - 16 x^{2} = 9 \Rightarrow 16 x^{2} = 16 \Rightarrow x^{2} = 1 \Rightarrow x = \pm 1$
મૂળ સમીકરણમાં $x=1, -1, 0$ તપાસતા,બધા જ ઉકેલ સંતોષે છે.
આમ,$x$ ના વાસ્તવિક મૂલ્યોની સંખ્યા $3$ છે.
104
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f$ એ $R - \{-1, 1\}$ પર વ્યાખ્યાયિત વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતું વિધેય છે અને તે $f(x) = 3 \log_{e} \left| \frac{x-1}{x+1} \right| - \frac{2}{x-1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. તો નીચેનામાંથી કયા અંતરાલમાં વિધેય $f(x)$ વધતું વિધેય છે?
A
$(-\infty, -1) \cup \left[ \frac{1}{2}, 1 \right) \cup (1, \infty)$
B
$(-\infty, \infty) - \{-1, 1\}$
C
$(-1, \frac{1}{2}]$
D
$(-\infty, \frac{1}{2}] - \{-1\}$

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = 3 \log_{e} \left| \frac{x-1}{x+1} \right| - \frac{2}{x-1}$.
આને $f(x) = 3 \log_{e} |x-1| - 3 \log_{e} |x+1| - \frac{2}{x-1}$ તરીકે લખી શકાય.
હવે,$x$ ની સાપેક્ષમાં $f(x)$ નું વિકલન કરતા:
$f'(x) = 3 \left( \frac{1}{x-1} \right) - 3 \left( \frac{1}{x+1} \right) + \frac{2}{(x-1)^2}$.
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$f'(x) = 3 \left( \frac{(x+1) - (x-1)}{(x-1)(x+1)} \right) + \frac{2}{(x-1)^2} = 3 \left( \frac{2}{x^2-1} \right) + \frac{2}{(x-1)^2}$.
$f'(x) = \frac{6}{(x-1)(x+1)} + \frac{2}{(x-1)^2} = \frac{6(x-1) + 2(x+1)}{(x-1)^2(x+1)} = \frac{6x - 6 + 2x + 2}{(x-1)^2(x+1)} = \frac{8x - 4}{(x-1)^2(x+1)} = \frac{4(2x-1)}{(x-1)^2(x+1)}$.
વિધેય $f(x)$ વધતું હોય તે માટે,$f'(x) \geq 0$ હોવું જોઈએ.
તમામ $x \neq 1$ માટે $(x-1)^2 > 0$ હોવાથી,$f'(x)$ ની નિશાની $\frac{2x-1}{x+1}$ પર આધાર રાખે છે.
$\frac{2x-1}{x+1} \geq 0$ માટે ચિહ્ન યોજનાનો ઉપયોગ કરતા:
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ $x = \frac{1}{2}$ અને $x = -1$ છે.
અંતરાલો તપાસતા: $(-\infty, -1)$,$(-1, \frac{1}{2}]$,અને $[\frac{1}{2}, \infty)$.
$x \in (-\infty, -1) \cup [\frac{1}{2}, 1) \cup (1, \infty)$ માટે $f'(x) > 0$ થાય છે.
105
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f : S \rightarrow S$ જ્યાં $S =(0, \infty)$ એ બે વાર વિકલનીય વિધેય છે જેથી $f(x+1) = xf(x)$ થાય. જો $g : S \rightarrow R$ ને $g(x) = \log_{e} f(x)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે,તો $|g''(5) - g''(1)|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{205}{144}$
B
$\frac{197}{144}$
C
$\frac{187}{144}$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(x+1) = xf(x)$. બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,આપણને મળે $\ln f(x+1) = \ln(x f(x))$.
$\ln(ab) = \ln a + \ln b$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\ln f(x+1) = \ln x + \ln f(x)$.
કારણ કે $g(x) = \ln f(x)$,આ સમીકરણ $g(x+1) = \ln x + g(x)$ અથવા $g(x+1) - g(x) = \ln x$ બને છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં બે વાર વિકલન કરતા,$g''(x+1) - g''(x) = \frac{d^2}{dx^2}(\ln x) = -\frac{1}{x^2}$ મળે.
હવે,આ સંબંધમાં $x = 1, 2, 3, 4$ મૂકતા:
$x=1$ માટે: $g''(2) - g''(1) = -\frac{1}{1^2}$
$x=2$ માટે: $g''(3) - g''(2) = -\frac{1}{2^2}$
$x=3$ માટે: $g''(4) - g''(3) = -\frac{1}{3^2}$
$x=4$ માટે: $g''(5) - g''(4) = -\frac{1}{4^2}$
આ ચાર સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,વચ્ચેના પદો ઉડી જાય છે:
$g''(5) - g''(1) = -\left(\frac{1}{1^2} + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{4^2}\right) = -\left(1 + \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{16}\right)$.
સરવાળો ગણતા: $1 + \frac{1}{4} + \frac{1}{9} + \frac{1}{16} = \frac{144 + 36 + 16 + 9}{144} = \frac{205}{144}$.
આમ,$|g''(5) - g''(1)| = \frac{205}{144}$.
106
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P(x) = x^2 + bx + c$ એ વાસ્તવિક સહગુણકો ધરાવતી દ્વિઘાત બહુપદી છે,જેથી $\int_{0}^{1} P(x) dx = 1$ અને $P(x)$ ને $(x-2)$ વડે ભાગતા શેષ $5$ વધે છે. તો $9(b+c)$ ની કિંમત શોધો:
A
$9$
B
$15$
C
$7$
D
$11$

Solution

(C) આપેલ છે કે $P(x) = x^2 + bx + c$.
$P(x)$ નું $0$ થી $1$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{1} (x^2 + bx + c) dx = [\frac{x^3}{3} + \frac{bx^2}{2} + cx]_{0}^{1} = \frac{1}{3} + \frac{b}{2} + c = 1$.
$6$ વડે ગુણતા,$2 + 3b + 6c = 6$,તેથી $3b + 6c = 4$ ... $(1)$.
શેષ પ્રમેય મુજબ,$P(2) = 5$:
$2^2 + b(2) + c = 5 \Rightarrow 4 + 2b + c = 5 \Rightarrow 2b + c = 1$ ... $(2)$.
$(2)$ પરથી,$c = 1 - 2b$. આ કિંમત $(1)$ માં મૂકતા:
$3b + 6(1 - 2b) = 4 \Rightarrow 3b + 6 - 12b = 4 \Rightarrow -9b = -2 \Rightarrow b = \frac{2}{9}$.
તેથી $c = 1 - 2(\frac{2}{9}) = 1 - \frac{4}{9} = \frac{5}{9}$.
આમ,$b + c = \frac{2}{9} + \frac{5}{9} = \frac{7}{9}$.
તેથી,$9(b + c) = 9(\frac{7}{9}) = 7$.
107
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો બિંદુ $(4,3,8)$ માંથી રેખા $L_{1}: \frac{x-a}{l}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-b}{4},$ $l \neq 0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(3,5,7)$ હોય,તો રેખા $L_{1}$ અને રેખા $L_{2}: \frac{x-2}{3}=\frac{y-4}{4}=\frac{z-5}{5}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}$
C
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(B) કારણ કે $(3,5,7)$ એ $L_{1}$ પર આવેલું છે,તેથી $\frac{3-a}{l}=\frac{5-2}{3}=\frac{7-b}{4}=1$ મળે.
આના પરથી,$3-a=l \Rightarrow a+l=3$ અને $7-b=4 \Rightarrow b=3$ મળે.
$(3,5,7)$ થી $(4,3,8)$ સુધીનો સદિશ $\vec{v}_{1} = (4-3, 3-5, 8-7) = (1, -2, 1)$ છે.
$L_{1}$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}_{2} = (l, 3, 4)$ છે.
રેખાખંડ $L_{1}$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{v}_{1} \cdot \vec{v}_{2} = 0 \Rightarrow l - 6 + 4 = 0 \Rightarrow l = 2$ મળે.
તેથી,$a = 3 - 2 = 1$.
રેખાઓ $L_{1}: \frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $L_{2}: \frac{x-2}{3}=\frac{y-4}{4}=\frac{z-5}{5}$ છે.
ધારો કે $A = (1,2,3)$ અને $B = (2,4,5)$,તેથી $\vec{AB} = (1,2,2)$ મળે.
દિશા સદિશો $\vec{p} = (2,3,4)$ અને $\vec{q} = (3,4,5)$ છે.
$\vec{p} \times \vec{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5 \end{vmatrix} = -\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ મળે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \left| \frac{\vec{AB} \cdot (\vec{p} \times \vec{q})}{|\vec{p} \times \vec{q}|} \right| = \left| \frac{(1,2,2) \cdot (-1,2,-1)}{\sqrt{6}} \right| = \frac{1}{\sqrt{6}}$ થાય.
108
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $C_{1}$ એ વિકલ સમીકરણ $2xy \frac{dy}{dx} = y^{2} - x^{2}, x > 0$ ના ઉકેલ દ્વારા મળતો વક્ર છે. ધારો કે વક્ર $C_{2}$ એ $\frac{2xy}{x^{2} - y^{2}} = \frac{dy}{dx}$ નો ઉકેલ છે. જો બંને વક્રો $(1, 1)$ માંથી પસાર થતા હોય,તો વક્રો $C_{1}$ અને $C_{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\pi - 1$
B
$\frac{\pi}{2} - 1$
C
$\pi + 1$
D
$\frac{\pi}{4} + 1$

Solution

(B) વક્ર $C_{1}$ માટે: $\frac{dy}{dx} = \frac{y^{2} - x^{2}}{2xy}$.
$y = vx$ લેતા,$\frac{dy}{dx} = v + x\frac{dv}{dx}$ મળે.
$v + x\frac{dv}{dx} = \frac{v^{2} - 1}{2v} \Rightarrow x\frac{dv}{dx} = \frac{-(v^{2} + 1)}{2v}$.
ચલ અલગ કરતા: $\frac{2v}{v^{2} + 1} dv = -\frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\ln(v^{2} + 1) = -\ln x + C$.
$\ln(\frac{x^{2} + y^{2}}{x}) = C$. $(1, 1)$ માંથી પસાર થતા,$C = \ln 2$.
તેથી,$x^{2} + y^{2} - 2x = 0$ (કેન્દ્ર $(1, 0)$ અને ત્રિજ્યા $1$ વાળું વર્તુળ).
વક્ર $C_{2}$ માટે: $\frac{dy}{dx} = \frac{2xy}{x^{2} - y^{2}}$.
તે જ રીતે ઉકેલતા $x^{2} + y^{2} - 2y = 0$ (કેન્દ્ર $(0, 1)$ અને ત્રિજ્યા $1$ વાળું વર્તુળ) મળે.
આ બે વર્તુળો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $2 \int_{0}^{1} (\sqrt{1 - (x-1)^{2}} - x) dx = \frac{\pi}{2} - 1$ થાય.
Solution diagram
109
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\overrightarrow{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 5\hat{k}$. જો $\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{a} = \overrightarrow{b} \times \overrightarrow{r}$,$\overrightarrow{r} \cdot (\alpha\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) = 3$ અને $\overrightarrow{r} \cdot (2\hat{i} + 5\hat{j} - \alpha\hat{k}) = -1$,જ્યાં $\alpha \in R$,તો $\alpha + |\overrightarrow{r}|^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$9$
B
$15$
C
$13$
D
$11$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{a} = \overrightarrow{b} \times \overrightarrow{r}$,તેથી $\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{a} + \overrightarrow{r} \times \overrightarrow{b} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\overrightarrow{r} \times (\overrightarrow{a} + \overrightarrow{b}) = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\overrightarrow{r}$ એ $(\overrightarrow{a} + \overrightarrow{b})$ ને સમાંતર છે.
$\overrightarrow{a} + \overrightarrow{b} = (\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}) + (2\hat{i} - 3\hat{j} + 5\hat{k}) = 3\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
તેથી,$\overrightarrow{r} = \lambda(3\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
$\overrightarrow{r}$ ની કિંમત $\overrightarrow{r} \cdot (\alpha\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) = 3$ માં મૂકતા:
$\lambda(3\alpha - 2 + 2) = 3 \Rightarrow 3\lambda\alpha = 3 \Rightarrow \lambda\alpha = 1$.
$\overrightarrow{r}$ ની કિંમત $\overrightarrow{r} \cdot (2\hat{i} + 5\hat{j} - \alpha\hat{k}) = -1$ માં મૂકતા:
$\lambda(6 - 5 - 2\alpha) = -1 \Rightarrow \lambda(1 - 2\alpha) = -1 \Rightarrow \lambda - 2\lambda\alpha = -1$.
$\lambda\alpha = 1$ હોવાથી,$\lambda - 2(1) = -1 \Rightarrow \lambda = 1$.
તેથી $\alpha = 1/\lambda = 1$.
આમ,$\overrightarrow{r} = 3\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
$|\overrightarrow{r}|^{2} = 3^{2} + (-1)^{2} + 2^{2} = 9 + 1 + 4 = 14$.
અંતે,$\alpha + |\overrightarrow{r}|^{2} = 1 + 14 = 15$.
110
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો બિંદુ $(1, -2, 3)$ નું સમતલ $x + 2y - 3z + 10 = 0$ થી રેખા $\frac{x-1}{3} = \frac{2-y}{m} = \frac{z+3}{1}$ ને સમાંતર માપેલું અંતર $\sqrt{\frac{7}{2}}$ હોય,તો $|m|$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$1$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) આપેલી રેખા $\frac{x-1}{3} = \frac{y-2}{-m} = \frac{z+3}{1}$ છે. આ રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (3, -m, 1)$ છે.
ધારો કે બિંદુ $P(1, -2, 3)$ છે. બિંદુ $P$ માંથી પસાર થતી અને આપેલી રેખાને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{3} = \frac{y+2}{-m} = \frac{z-3}{1} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q(1+3r, -2-mr, 3+r)$ છે.
બિંદુ $Q$ સમતલ $x + 2y - 3z + 10 = 0$ પર આવેલું હોવાથી:
$(1+3r) + 2(-2-mr) - 3(3+r) + 10 = 0$
$1 + 3r - 4 - 2mr - 9 - 3r + 10 = 0$
$-2mr - 2 = 0 \Rightarrow -2mr = 2 \Rightarrow mr = -1 \Rightarrow r = -\frac{1}{m}$.
અંતર $PQ = \sqrt{\frac{7}{2}}$ આપેલું છે.
$PQ^2 = (3r)^2 + (-mr)^2 + (r)^2 = r^2(9 + m^2 + 1) = r^2(10 + m^2)$.
$r^2 = \frac{1}{m^2}$ મૂકતા:
$\frac{7}{2} = \frac{1}{m^2}(10 + m^2)$
$\frac{7}{2}m^2 = 10 + m^2$
$\frac{5}{2}m^2 = 10 \Rightarrow m^2 = 4 \Rightarrow |m| = 2$.
Solution diagram
111
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a_1 \\ a_2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} b_1 \\ b_2 \end{bmatrix}$ એ વાસ્તવિક ઘટકો ધરાવતા બે $2 \times 1$ શ્રેણિકો છે,જેથી $A = XB$,જ્યાં $X = \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 1 & k \end{bmatrix}$ અને $k \in R$. જો $a_1^2 + a_2^2 = \frac{2}{3}(b_1^2 + b_2^2)$ અને $(k^2 + 1)b_2^2 \neq -2b_1b_2$ હોય,તો $k$ ની કિંમત ....... છે.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ છે $A = XB$,તેથી $\begin{bmatrix} a_1 \\ a_2 \end{bmatrix} = \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 1 & k \end{bmatrix} \begin{bmatrix} b_1 \\ b_2 \end{bmatrix}$.
ગુણાકાર કરતા,આપણને મળે $\sqrt{3} a_1 = b_1 - b_2$ અને $\sqrt{3} a_2 = b_1 + k b_2$.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$3(a_1^2 + a_2^2) = (b_1 - b_2)^2 + (b_1 + k b_2)^2$
$3(a_1^2 + a_2^2) = (b_1^2 + b_2^2 - 2b_1b_2) + (b_1^2 + k^2b_2^2 + 2kb_1b_2)$
$3(a_1^2 + a_2^2) = 2b_1^2 + (1 + k^2)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1)$.
આપણને આપેલ છે $a_1^2 + a_2^2 = \frac{2}{3}(b_1^2 + b_2^2)$,તેથી $3(a_1^2 + a_2^2) = 2b_1^2 + 2b_2^2$.
$3(a_1^2 + a_2^2)$ માટેની બંને અભિવ્યક્તિઓની સરખામણી કરતા:
$2b_1^2 + (1 + k^2)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1) = 2b_1^2 + 2b_2^2$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $(k^2 + 1)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1) = 2b_2^2$ મળે.
$(k^2 - 1)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1) = 0$.
$(k - 1)[(k + 1)b_2^2 + 2b_1b_2] = 0$.
શરત $(k^2 + 1)b_2^2 \neq -2b_1b_2$ મુજબ,કૌંસમાં રહેલી પદાવલિ શૂન્ય ન હોઈ શકે,તેથી $k = 1$ મળે.
112
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $\alpha, \beta, \gamma$ અને $\delta$ માટે,જો $\int \frac{\left(x^{2}-1\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{x^{2}+1}{x}\right)}{\left(x^{4}+3 x^{2}+1\right) \tan ^{-1}\left(\frac{x^{2}+1}{x}\right)} d x =\alpha \log _{e}\left(\tan ^{-1}\left(\frac{x^{2}+1}{x}\right)\right) +\beta \tan ^{-1}\left(\frac{\gamma\left(x^{2}-1\right)}{x}\right)+\delta \tan ^{-1}\left(\frac{x^{2}+1}{x}\right)+C$ જ્યાં $C$ એ સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે,તો $10(\alpha+\beta \gamma+\delta)$ નું મૂલ્ય ....... છે.
A
$6$
B
$4$
C
$9$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{(x^2-1) dx}{(x^4+3x^2+1) \tan^{-1}(x+1/x)} + \int \frac{dx}{x^4+3x^2+1}$.
બંને સંકલનમાં અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા.
$I = \int \frac{(1-1/x^2) dx}{((x+1/x)^2+1) \tan^{-1}(x+1/x)} + \frac{1}{2} \int \frac{(1+1/x^2) - (1-1/x^2) dx}{(x^2+1/x^2+3)}$.
ધારો કે $t = \tan^{-1}(x+1/x)$,તો $dt = \frac{1}{1+(x+1/x)^2} (1-1/x^2) dx$.
$I = \int \frac{dt}{t} + \frac{1}{2} \int \frac{1+1/x^2}{(x-1/x)^2+5} dx - \frac{1}{2} \int \frac{1-1/x^2}{(x+1/x)^2+1} dx$.
$I = \log_e |t| + \frac{1}{2} \int \frac{dy}{y^2+5} - \frac{1}{2} \int \frac{dz}{z^2+1}$,જ્યાં $y=x-1/x$ અને $z=x+1/x$.
$I = \log_e |\tan^{-1}(x+1/x)| + \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{-1}(\frac{x-1/x}{\sqrt{5}}) - \frac{1}{2} \tan^{-1}(x+1/x) + C$.
આપેલ સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$\alpha=1, \beta=\frac{1}{2\sqrt{5}}, \gamma=\frac{1}{\sqrt{5}}, \delta=-\frac{1}{2}$.
તેથી $10(\alpha+\beta\gamma+\delta) = 10(1 + \frac{1}{2\sqrt{5}} \cdot \frac{1}{\sqrt{5}} - \frac{1}{2}) = 10(1 + \frac{1}{10} - \frac{1}{2}) = 10(\frac{10+1-5}{10}) = 6$.
113
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f : R \rightarrow R$ અને $g : R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} x+a, & x < 0 \\ |x-1|, & x \geq 0 \end{cases}$ અને $g(x) = \begin{cases} x+1, & x < 0 \\ (x-1)^2+b, & x \geq 0 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે,જ્યાં $a, b$ એ અ-ઋણ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. જો $(g \circ f)(x)$ એ તમામ $x \in R$ માટે સતત હોય,તો $a+b$ ની કિંમત ...... છે.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$3$

Solution

(B) સંયુક્ત વિધેય $(g \circ f)(x)$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$g(f(x)) = \begin{cases} f(x)+1, & f(x) < 0 \\ (f(x)-1)^2+b, & f(x) \geq 0 \end{cases}$
$f(x)$ ની વ્યાખ્યા મૂકતા:
$x < 0$ માટે,$f(x) = x+a$. તેથી,$g(f(x)) = \begin{cases} x+a+1, & x+a < 0 \\ (x+a-1)^2+b, & x+a \geq 0 \end{cases}$
$x \geq 0$ માટે,$f(x) = |x-1|$. તેથી,$g(f(x)) = \begin{cases} |x-1|+1, & |x-1| < 0 \\ (|x-1|-1)^2+b, & |x-1| \geq 0 \end{cases}$
કારણ કે તમામ $x$ માટે $|x-1| \geq 0$ છે,તેથી $|x-1| < 0$ શક્ય નથી. વિધેય આ રીતે સરળ બને છે:
$(g \circ f)(x) = \begin{cases} x+a+1, & x < -a \\ (x+a-1)^2+b, & -a \leq x < 0 \\ (|x-1|-1)^2+b, & x \geq 0 \end{cases}$
$x = -a$ આગળ સાતત્ય માટે: $\lim_{x \to -a^-} (x+a+1) = \lim_{x \to -a^+} ((x+a-1)^2+b) \implies 1 = (-1)^2 + b \implies b = 0$.
$x = 0$ આગળ સાતત્ય માટે: $\lim_{x \to 0^-} ((x+a-1)^2+b) = \lim_{x \to 0^+} ((|x-1|-1)^2+b) \implies (a-1)^2 + b = (|0-1|-1)^2 + b \implies (a-1)^2 = 0 \implies a = 1$.
આમ,$a+b = 1+0 = 1$.
114
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\overrightarrow{c}$ એ સદિશો $\overrightarrow{a}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$ ને લંબ સદિશ છે. જો $\overrightarrow{c}\cdot(\hat{i}+\hat{j}+3\hat{k})=8$ હોય,તો $\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})$ ની કિંમત ...... થાય.
A
$24$
B
$28$
C
$36$
D
$39$

Solution

(B) સદિશ $\overrightarrow{c}$ એ $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ બંનેને લંબ હોવાથી,તે તેમના સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}$ ને સમાંતર હશે. તેથી,આપણે $\overrightarrow{c}=\lambda(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})$ લખી શકીએ,જ્યાં $\lambda$ એક અદિશ છે.
પ્રથમ,$\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}=\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - (-2)) - \hat{j}(1 - (-1)) + \hat{k}(2 - 1) = 3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}.$
આપેલ છે કે $\overrightarrow{c}\cdot(\hat{i}+\hat{j}+3\hat{k})=8,$ તેથી $\overrightarrow{c}=\lambda(3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k})$ મૂકતા:
$\lambda(3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k})\cdot(\hat{i}+\hat{j}+3\hat{k})=8$
$\lambda(3(1) + (-2)(1) + (1)(3)) = 8$
$\lambda(3 - 2 + 3) = 8 \Rightarrow 4\lambda = 8 \Rightarrow \lambda = 2.$
હવે,$\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})$ ની કિંમત શોધીએ:
$\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}) = \lambda(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}) = \lambda|\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}|^2.$
$|\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}|^2 = 3^2 + (-2)^2 + 1^2 = 9 + 4 + 1 = 14.$
તેથી,$\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}) = 2 \times 14 = 28.$
115
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x)=e^{-x} \sin x$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. જો $F :[0,1] \rightarrow R$ એ વિકલનીય વિધેય છે જેથી $F(x)=\int_{0}^{x} f(t) dt$ થાય,તો $\int_{0}^{1}(F'(x)+f(x)) e^{x} dx$ નું મૂલ્ય કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$[\frac{327}{360}, \frac{329}{360}]$
B
$[\frac{330}{360}, \frac{331}{360}]$
C
$[\frac{331}{360}, \frac{334}{360}]$
D
$[\frac{335}{360}, \frac{336}{360}]$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = e^{-x} \sin x$.
$F(x) = \int_{0}^{x} f(t) dt$ હોવાથી,કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,$F'(x) = f(x)$ થાય.
આપણે $I = \int_{0}^{1} (F'(x) + f(x)) e^{x} dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$F'(x) = f(x)$ મૂકતા,$I = \int_{0}^{1} (f(x) + f(x)) e^{x} dx = \int_{0}^{1} 2f(x) e^{x} dx$ મળે.
$f(x) = e^{-x} \sin x$ મૂકતા,$I = 2 \int_{0}^{1} e^{-x} \sin x \cdot e^{x} dx = 2 \int_{0}^{1} \sin x dx$ મળે.
સંકલન કરતા,$I = 2 [-\cos x]_{0}^{1} = 2(1 - \cos 1)$ મળે.
$\cos x$ માટે ટેલર શ્રેણીનો ઉપયોગ કરતા,$\cos 1 = 1 - \frac{1}{2} + \frac{1}{24} - \frac{1}{720} + \dots$ થાય.
તેથી,$I = 2(1 - (1 - \frac{1}{2} + \frac{1}{24} - \frac{1}{720} + \dots)) = 2(\frac{1}{2} - \frac{1}{24} + \frac{1}{720} - \dots) = 1 - \frac{1}{12} + \frac{1}{360} - \dots$ મળે.
$I = \frac{11}{12} + \frac{1}{360} - \dots = \frac{330}{360} + \frac{1}{360} - \dots = \frac{331}{360} - \dots$ થાય.
આ શ્રેણી એકાંતરે અને ઘટતી હોવાથી,તેનું મૂલ્ય $[\frac{330}{360}, \frac{331}{360}]$ અંતરાલમાં આવે છે.
116
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો સંકલન $\int_{0}^{10} \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{ x -[ x ]}} dx =\alpha e ^{-1}+\beta e ^{-\frac{1}{2}}+\gamma$ હોય,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma$ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ છે અને $[ x ]$ એ $x$ થી નાની અથવા તેના જેટલી મહત્તમ પૂર્ણાંક સંખ્યા દર્શાવે છે,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત ........ છે.
A
$0$
B
$20$
C
$25$
D
$10$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{0}^{10} \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{ x -[ x ]}} dx = \int_{0}^{10} \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{\{ x \}}} dx$.
વિધેય $f(x) = \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{\{ x \}}}$ એ $1$ આવર્તમાન ધરાવતું આવર્તી વિધેય હોવાથી,$I = 10 \int_{0}^{1} \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{ x }} dx$ થાય.
આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજિત કરીએ: $I = 10 \left( \int_{0}^{1/2} \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{ x }} dx + \int_{1/2}^{1} \frac{[\sin 2 \pi x ]}{ e ^{ x }} dx \right)$.
$0 \le x < 1/2$ માટે,$\sin(2 \pi x) \in [0, 1)$,તેથી $[\sin 2 \pi x] = 0$.
$1/2 \le x < 1$ માટે,$\sin(2 \pi x) \in [-1, 0)$,તેથી $[\sin 2 \pi x] = -1$.
આમ,$I = 10 \left( 0 + \int_{1/2}^{1} \frac{-1}{ e ^{ x }} dx \right) = -10 \int_{1/2}^{1} e ^{-x} dx$.
$I = -10 \left[ -e ^{-x} \right]_{1/2}^{1} = 10 (e ^{-1} - e ^{-1/2}) = 10 e ^{-1} - 10 e ^{-1/2} + 0$.
આને $\alpha e ^{-1} + \beta e ^{-1/2} + \gamma$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 10, \beta = -10, \gamma = 0$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = 10 - 10 + 0 = 0$.
117
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\cos x(3 \sin x+\cos x+3) dy = (1+y \sin x(3 \sin x+\cos x+3)) dx$ નો ઉકેલ છે; $0 \leq x \leq \frac{\pi}{2}, y(0)=0$. તો,$y\left(\frac{\pi}{3}\right)$ ની કિંમત ..... છે.
A
$2 \log _{e}\left(\frac{2 \sqrt{3}+9}{6}\right)$
B
$2 \log _{e}\left(\frac{2 \sqrt{3}+10}{11}\right)$
C
$2 \log _{e}\left(\frac{\sqrt{3}+7}{2}\right)$
D
$2 \log _{e}\left(\frac{3 \sqrt{3}-8}{4}\right)$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\cos x(3 \sin x+\cos x+3) dy = (1+y \sin x(3 \sin x+\cos x+3)) dx$ છે.
તેને $\cos x(3 \sin x+\cos x+3) dx$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{dy}{dx} - (\tan x)y = \frac{1}{\cos x(3 \sin x+\cos x+3)}$.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = -\tan x$ અને $Q(x) = \frac{1}{\cos x(3 \sin x+\cos x+3)}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $I.F. = e^{\int -\tan x dx} = e^{\ln|\cos x|} = \cos x$ ($x \in [0, \pi/2)$ માટે).
ઉકેલ $y \cdot I.F. = \int Q(x) \cdot I.F. dx + C$ છે.
$y \cos x = \int \frac{1}{\cos x(3 \sin x+\cos x+3)} \cdot \cos x dx + C = \int \frac{dx}{3 \sin x+\cos x+3} + C$.
$t = \tan(x/2)$ આદેશ લેતા,$dx = \frac{2 dt}{1+t^2}$,$\sin x = \frac{2t}{1+t^2}$,$\cos x = \frac{1-t^2}{1+t^2}$.
$y \cos x = \int \frac{2 dt / (1+t^2)}{3(2t/(1+t^2)) + (1-t^2)/(1+t^2) + 3} + C = \int \frac{2 dt}{6t + 1 - t^2 + 3 + 3t^2} + C = \int \frac{2 dt}{2t^2 + 6t + 4} + C = \int \frac{dt}{t^2 + 3t + 2} + C$.
$y \cos x = \int \frac{dt}{(t+1)(t+2)} + C = \int (\frac{1}{t+1} - \frac{1}{t+2}) dt + C = \ln|\frac{t+1}{t+2}| + C$.
$y \cos x = \ln|\frac{\tan(x/2)+1}{\tan(x/2)+2}| + C$.
$y(0)=0$ આપેલ છે,તેથી $0 = \ln(1/2) + C \Rightarrow C = \ln 2$.
$y \cos x = \ln(\frac{1+\tan(x/2)}{2+\tan(x/2)}) + \ln 2 = \ln(\frac{2(1+\tan(x/2))}{2+\tan(x/2)})$.
$x = \pi/3$ માટે,$\tan(x/2) = \tan(\pi/6) = 1/\sqrt{3}$.
$y(1/2) = \ln(\frac{2(1+1/\sqrt{3})}{2+1/\sqrt{3}}) = \ln(\frac{2(\sqrt{3}+1)}{2\sqrt{3}+1})$.
વિકલ્પો તપાસતા,સાચો જવાબ $2 \ln(\frac{2\sqrt{3}+10}{11})$ છે.
118
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$x \in[-1,1]$ માટે સમીકરણ $\sin ^{-1}\left[x^{2}+\frac{1}{3}\right]+\cos ^{-1}\left[x^{2}-\frac{2}{3}\right]=x^{2}$ ના ઉકેલોની સંખ્યા શોધો,જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે.
A
$2$
B
$0$
C
$4$
D
$Infinite$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1}\left[x^{2}+\frac{1}{3}\right]+\cos ^{-1}\left[x^{2}-\frac{2}{3}\right]=x^{2}$.
$\sin^{-1}(u)$ ના પ્રદેશ માટે,આપણે $-1 \leq u \leq 1$ ની જરૂર છે. કારણ કે $u$ એ પૂર્ણાંક છે (મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેયને કારણે),$u \in \{-1, 0, 1\}$.
કિસ્સો $1$: ધારો કે $x^2 + \frac{1}{3} = k_1$ અને $x^2 - \frac{2}{3} = k_2$,જ્યાં $k_1, k_2 \in \mathbb{Z}$.
$x \in [-1, 1]$ આપેલ છે,તેથી $x^2 \in [0, 1]$.
તેથી $x^2 + \frac{1}{3} \in [1/3, 4/3]$,તેથી $[x^2 + 1/3] \in \{0, 1\}$.
અને $x^2 - 2/3 \in [-2/3, 1/3]$,તેથી $[x^2 - 2/3] \in \{-1, 0\}$.
કિસ્સો $I$: $[x^2 + 1/3] = 0$ અને $[x^2 - 2/3] = -1$.
આનો અર્થ એ છે કે $0 \leq x^2 + 1/3 < 1 \Rightarrow -1/3 \leq x^2 < 2/3$ અને $-1 \leq x^2 - 2/3 < 0 \Rightarrow -1/3 \leq x^2 < 2/3$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $\sin^{-1}(0) + \cos^{-1}(-1) = x^2 \Rightarrow 0 + \pi = x^2 \Rightarrow x^2 = \pi$.
$\pi \approx 3.14$ હોવાથી,તે $[0, 2/3)$ માં નથી. તેથી કોઈ ઉકેલ નથી.
કિસ્સો $II$: $[x^2 + 1/3] = 1$ અને $[x^2 - 2/3] = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $1 \leq x^2 + 1/3 < 2 \Rightarrow 2/3 \leq x^2 < 5/3$ અને $0 \leq x^2 - 2/3 < 1 \Rightarrow 2/3 \leq x^2 < 5/3$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $\sin^{-1}(1) + \cos^{-1}(0) = x^2 \Rightarrow \pi/2 + \pi/2 = x^2 \Rightarrow x^2 = \pi$.
$\pi \approx 3.14$ હોવાથી,તે $[2/3, 1]$ માં નથી (કારણ કે $x \in [-1, 1]$ નો અર્થ $x^2 \leq 1$ થાય છે). તેથી કોઈ ઉકેલ નથી.
આમ,ઉકેલોની સંખ્યા $0$ છે.
119
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ બાઈનરી નંબરોની સ્ટ્રિંગ બનાવવા માટે માત્ર $0$ અને $1$ અંકો જનરેટ કરે છે. બેકી સ્થાનો પર $0$ આવવાની સંભાવના $\frac{1}{2}$ છે અને એકી સ્થાનો પર $0$ આવવાની સંભાવના $\frac{1}{3}$ છે. તો $'10'$ પછી $'01'$ આવે તેની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{18}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(D) ક્રમ $'1001'$ શરૂઆતના સ્થાનના આધારે બે રીતે બની શકે છે:
કિસ્સો $1$: ક્રમ એકી સ્થાનથી શરૂ થાય છે.
એકી સ્થાન $(1)$: $P(1) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$
બેકી સ્થાન $(0)$: $P(0) = \frac{1}{2}$
એકી સ્થાન $(0)$: $P(0) = \frac{1}{3}$
બેકી સ્થાન $(1)$: $P(1) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$
સંભાવના $= \frac{2}{3} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{3} \times \frac{1}{2} = \frac{2}{36} = \frac{1}{18}$
કિસ્સો $2$: ક્રમ બેકી સ્થાનથી શરૂ થાય છે.
બેકી સ્થાન $(1)$: $P(1) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$
એકી સ્થાન $(0)$: $P(0) = \frac{1}{3}$
બેકી સ્થાન $(0)$: $P(0) = \frac{1}{2}$
એકી સ્થાન $(1)$: $P(1) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$
સંભાવના $= \frac{1}{2} \times \frac{1}{3} \times \frac{1}{2} \times \frac{2}{3} = \frac{2}{36} = \frac{1}{18}$
કુલ સંભાવના $= \frac{1}{18} + \frac{1}{18} = \frac{2}{18} = \frac{1}{9}$
120
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો વક્ર $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $2(x^{2}+x^{5/4}) dy - y(x+x^{1/4}) dx = 2x^{9/4} dx, x > 0$ નો ઉકેલ હોય જે બિંદુ $(1, 1-\frac{4}{3} \log_{e} 2)$ માંથી પસાર થાય છે,તો $y(16)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$4(\frac{31}{3}+\frac{8}{3} \log_{e} 3)$
B
$(\frac{31}{3}+\frac{8}{3} \log_{e} 3)$
C
$4(\frac{31}{3}-\frac{8}{3} \log_{e} 3)$
D
$(\frac{31}{3}-\frac{8}{3} \log_{e} 3)$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $2(x^{2}+x^{5/4}) \frac{dy}{dx} - y(x+x^{1/4}) = 2x^{9/4}$ છે.
$2(x^{2}+x^{5/4}) = 2x(x+x^{1/4})$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{dy}{dx} - \frac{y}{2x} = \frac{x^{5/4}}{x^{3/4}+1}$ મળે છે.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = -\frac{1}{2x}$ અને $Q(x) = \frac{x^{5/4}}{x^{3/4}+1}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P(x) dx} = e^{-\int \frac{1}{2x} dx} = x^{-1/2} = \frac{1}{\sqrt{x}}$ છે.
ઉકેલ $y \cdot IF = \int Q(x) \cdot IF dx + C$ છે.
$y \cdot x^{-1/2} = \int \frac{x^{5/4}}{x^{3/4}+1} \cdot x^{-1/2} dx = \int \frac{x^{3/4}}{x^{3/4}+1} dx$.
ધારો કે $x^{1/4} = t$,તો $x = t^{4}$ અને $dx = 4t^{3} dt$.
$y x^{-1/2} = \int \frac{t^{3}}{t^{3}+1} \cdot 4t^{3} dt = 4 \int \frac{t^{6}}{t^{3}+1} dt = 4 \int (t^{3} - 1 + \frac{1}{t^{3}+1}) dt$.
આનું સંકલન કરતા $y x^{-1/2} = \frac{4}{3} x^{3/4} - \frac{4}{3} \ln(x^{3/4}+1) + C$ મળે છે.
બિંદુ $(1, 1-\frac{4}{3} \ln 2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$C = -\frac{1}{3}$ મળે છે.
તેથી $y = \frac{4}{3} x^{5/4} - \frac{4}{3} \sqrt{x} \ln(x^{3/4}+1) - \frac{\sqrt{x}}{3}$.
$y(16) = \frac{4}{3}(32) - \frac{4}{3}(4) \ln 9 - \frac{4}{3} = \frac{124}{3} - \frac{32}{3} \ln 3 = 4(\frac{31}{3} - \frac{8}{3} \ln 3)$.
121
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $x, y, z$ એ સામાન્ય તફાવત $d$ સાથે સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,$x \neq 3d$,અને શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 3 & 4\sqrt{2} & x \\ 4 & 5\sqrt{2} & y \\ 5 & k & z \end{bmatrix}$ નો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,તો $k^2$ ની કિંમત ..... છે.
A
$72$
B
$12$
C
$36$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક શૂન્ય છે:
$\begin{vmatrix} 3 & 4\sqrt{2} & x \\ 4 & 5\sqrt{2} & y \\ 5 & k & z \end{vmatrix} = 0$
$x, y, z$ સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,$y = x + d$ અને $z = x + 2d$ થાય.
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \rightarrow R_1 + R_3 - 2R_2$ લાગુ પાડતા:
$R_1 + R_3 = (3+5, 4\sqrt{2}+k, x+z) = (8, 4\sqrt{2}+k, 2x+2d)$
$2R_2 = (8, 10\sqrt{2}, 2y) = (8, 10\sqrt{2}, 2x+2d)$
આ બંનેની બાદબાકી કરતા,બીજી હાર $(0, k - 6\sqrt{2}, 0)$ બને છે.
બીજી હારને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$-(k - 6\sqrt{2}) \begin{vmatrix} 3 & x \\ 5 & z \end{vmatrix} = 0$
$-(k - 6\sqrt{2})(3z - 5x) = 0$
કિસ્સો $1$: $3z - 5x = 0$
$3(x + 2d) - 5x = 0 \Rightarrow 3x + 6d - 5x = 0 \Rightarrow 6d = 2x \Rightarrow x = 3d$.
આ શક્ય નથી કારણ કે શરત $x \neq 3d$ આપેલ છે.
કિસ્સો $2$: $k - 6\sqrt{2} = 0 \Rightarrow k = 6\sqrt{2}$.
તેથી,$k^2 = (6\sqrt{2})^2 = 36 \times 2 = 72$.
122
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $O$ ઉગમબિંદુ છે. ધારો કે $\overline{OP} = x\hat{i} + y\hat{j} - \hat{k}$ અને $\overline{OQ} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 3x\hat{k}$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$ અને $x > 0$,એવા છે કે જેથી $|\overline{PQ}| = \sqrt{20}$ અને સદિશ $\overline{OP}$ એ $\overline{OQ}$ ને લંબ છે. જો $\overline{OR} = 3\hat{i} + z\hat{j} - 7\hat{k}$,જ્યાં $z \in \mathbb{R}$,એ $\overline{OP}$ અને $\overline{OQ}$ સાથે સમતલીય હોય,તો $x^2 + y^2 + z^2$ ની કિંમત ...... છે.
A
$7$
B
$9$
C
$2$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{OP} \perp \overline{OQ}$,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(x\hat{i} + y\hat{j} - \hat{k}) \cdot (-\hat{i} + 2\hat{j} + 3x\hat{k}) = 0$
$-x + 2y - 3x = 0 \Rightarrow 2y = 4x \Rightarrow y = 2x \dots (i)$
આપેલ છે કે $|\overline{PQ}| = \sqrt{20}$,તેથી $|\overline{PQ}|^2 = 20$:
$\overline{PQ} = \overline{OQ} - \overline{OP} = (-1-x)\hat{i} + (2-y)\hat{j} + (3x+1)\hat{k}$
$|\overline{PQ}|^2 = (-1-x)^2 + (2-y)^2 + (3x+1)^2 = 20$
$y=2x$ મૂકતા:
$(x+1)^2 + (2-2x)^2 + (3x+1)^2 = 20$
$x^2 + 2x + 1 + 4 - 8x + 4x^2 + 9x^2 + 6x + 1 = 20$
$14x^2 + 6 = 20 \Rightarrow 14x^2 = 14 \Rightarrow x^2 = 1 \Rightarrow x = 1$ (કારણ કે $x > 0$)
તેથી $y = 2(1) = 2$.
$\overline{OP}, \overline{OQ}, \overline{OR}$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} x & y & -1 \\ -1 & 2 & 3x \\ 3 & z & -7 \end{vmatrix} = 0 \Rightarrow \begin{vmatrix} 1 & 2 & -1 \\ -1 & 2 & 3 \\ 3 & z & -7 \end{vmatrix} = 0$
$1(-14 - 3z) - 2(7 - 9) - 1(-z - 6) = 0$
$-14 - 3z + 4 + z + 6 = 0 \Rightarrow -2z - 4 = 0 \Rightarrow z = -2$
તેથી,$x^2 + y^2 + z^2 = 1^2 + 2^2 + (-2)^2 = 1 + 4 + 4 = 9$.
123
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વિધેય $f : \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}$ ધ્યાનમાં લો જે $f(x) = \begin{cases} (2 - \sin(\frac{1}{x}))|x|, & x \neq 0 \\ 0, & x = 0 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. તો $f$ એ
A
$(-\infty, 0) \cup (0, \infty)$ પર મોનોટોનિક છે
B
$(-\infty, 0)$ અને $(0, \infty)$ પર મોનોટોનિક નથી
C
માત્ર $(0, \infty)$ પર મોનોટોનિક છે
D
માત્ર $(-\infty, 0)$ પર મોનોટોનિક છે

Solution

(B) વિધેય આ રીતે વ્યાખ્યાયિત છે: $f(x) = \begin{cases} -x(2 - \sin(\frac{1}{x})), & x < 0 \\ 0, & x = 0 \\ x(2 - \sin(\frac{1}{x})), & x > 0 \end{cases}$.
$x > 0$ માટે,$f'(x) = (2 - \sin(\frac{1}{x})) + x(-\cos(\frac{1}{x}) \cdot (-\frac{1}{x^2})) = 2 - \sin(\frac{1}{x}) + \frac{1}{x}\cos(\frac{1}{x})$.
જેમ $x \to 0^+$,પદ $\frac{1}{x}\cos(\frac{1}{x})$ અત્યંત મોટી ધન અને ઋણ કિંમતો વચ્ચે દોલન કરે છે. આમ,$f'(x)$ એ $0$ ના કોઈપણ પડોશમાં અનંત વાર ચિહ્ન બદલે છે,જેનો અર્થ છે કે $f(x)$ એ $(0, \infty)$ પર મોનોટોનિક નથી.
$x < 0$ માટે,$f'(x) = -(2 - \sin(\frac{1}{x})) - x(-\cos(\frac{1}{x}) \cdot (-\frac{1}{x^2})) = -2 + \sin(\frac{1}{x}) - \frac{1}{x}\cos(\frac{1}{x})$.
તે જ રીતે,જેમ $x \to 0^-$,પદ $-\frac{1}{x}\cos(\frac{1}{x})$ દોલન કરે છે,જેના કારણે $f'(x)$ અનંત વાર ચિહ્ન બદલે છે. તેથી,$f(x)$ એ $(-\infty, 0)$ પર મોનોટોનિક નથી.
તેથી,$f$ એ $(-\infty, 0)$ અને $(0, \infty)$ પર મોનોટોનિક નથી.
124
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો બિંદુ $(2,3,1)$ નું રેખા $\frac{x+1}{2}=\frac{y-3}{1}=\frac{z+2}{-1}$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબમાંથી પસાર થતા અને રેખા $\frac{x-2}{3}=\frac{1-y}{2}=\frac{z+1}{1}$ ને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ $\alpha x+\beta y+\gamma z=24$ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$20$
B
$19$
C
$18$
D
$21$

Solution

(B) ધારો કે આપેલી રેખા $L_1: \frac{x+1}{2}=\frac{y-3}{1}=\frac{z+2}{-1} = \lambda$ છે. $L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $M = (2\lambda-1, \lambda+3, -\lambda-2)$ છે.
આપેલ બિંદુ $P = (2,3,1)$ છે. સદિશ $\vec{PM} = (2\lambda-3, \lambda, -\lambda-3)$ છે.
કારણ કે $\vec{PM}$ એ $L_1$ ના દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (2, 1, -1)$ ને લંબ છે:
$2(2\lambda-3) + 1(\lambda) - 1(-\lambda-3) = 0$
$4\lambda - 6 + \lambda + \lambda + 3 = 0 \Rightarrow 6\lambda = 3 \Rightarrow \lambda = \frac{1}{2}$.
તેથી,$M = (0, \frac{7}{2}, -\frac{5}{2})$.
ધારો કે $P'(x', y', z')$ એ $P$ નું $L_1$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ છે. $M$ એ $PP'$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{x'+2}{2} = 0 \Rightarrow x' = -2$
$\frac{y'+3}{2} = \frac{7}{2} \Rightarrow y' = 4$
$\frac{z'+1}{2} = -\frac{5}{2} \Rightarrow z' = -6$
તેથી,$P' = (-2, 4, -6)$.
સમતલ રેખા $L_2: \frac{x-2}{3} = \frac{y-1}{-2} = \frac{z+1}{1}$ ને સમાવે છે.
સમતલ $P'(-2, 4, -6)$ અને $L_2$ પરના બિંદુ $A(2, 1, -1)$ માંથી પસાર થાય છે અને $L_2$ ના દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (3, -2, 1)$ ને સમાંતર છે.
સદિશ $\vec{P'A} = (2 - (-2), 1 - 4, -1 - (-6)) = (4, -3, 5)$.
સમતલનો અભિલંબ $\vec{n} = \vec{P'A} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & -3 & 5 \\ 3 & -2 & 1 \end{vmatrix} = 7\hat{i} + 11\hat{j} + 1\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $7(x-2) + 11(y-1) + 1(z+1) = 0 \Rightarrow 7x + 11y + z = 24$ છે.
$\alpha=7, \beta=11, \gamma=1$ મળતા,$\alpha+\beta+\gamma = 19$ થાય.
Solution diagram
125
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
જો $1$,$\log_{10}(4^{x}-2)$ અને $\log_{10}(4^{x}+\frac{18}{5})$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા $x$ માટે સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,તો નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{ccc} 2(x-\frac{1}{2}) & x-1 & x^{2} \\ 1 & 0 & x \\ x & 1 & 0 \end{array}\right|$ ની કિંમત ...... થાય.
A
$5$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $1$,$\log_{10}(4^{x}-2)$,અને $\log_{10}(4^{x}+\frac{18}{5})$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે,તેથી:
$2 \log_{10}(4^{x}-2) = 1 + \log_{10}(4^{x}+\frac{18}{5})$
$(4^{x}-2)^{2} = 10(4^{x}+\frac{18}{5})$
$(4^{x})^{2} - 4(4^{x}) + 4 = 10(4^{x}) + 36$
$(4^{x})^{2} - 14(4^{x}) - 32 = 0$
$y = 4^{x}$ લેતા,$y^{2} - 14y - 32 = 0$
$(y-16)(y+2) = 0$
$4^{x} > 0$ હોવાથી,$4^{x} = 16$,એટલે કે $x = 2$.
હવે,$x=2$ ને નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$\left|\begin{array}{ccc} 3 & 1 & 4 \\ 1 & 0 & 2 \\ 2 & 1 & 0 \end{array}\right| = 3(0-2) - 1(0-4) + 4(1-0) = -6 + 4 + 4 = 2$.
126
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f:[-1,1] \rightarrow R$ એ $f(x)=ax^{2}+bx+c$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે,જ્યાં $x \in[-1,1]$ અને $a, b, c \in R$ છે,જેથી $f(-1)=2, f^{\prime}(-1)=1$ અને $x \in(-1,1)$ માટે $f^{\prime\prime}(x)$ ની મહત્તમ કિંમત $\frac{1}{2}$ છે. જો $f(x) \leq \alpha$ હોય,$x \in[-1,1],$ તો $\alpha$ ની ન્યૂનતમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$10$
B
$2$
C
$5$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = ax^2 + bx + c$.
$f(-1) = a - b + c = 2$ --- $(1)$
$f^{\prime}(x) = 2ax + b \Rightarrow f^{\prime}(-1) = -2a + b = 1$ --- $(2)$
$f^{\prime\prime}(x) = 2a$.
$f^{\prime\prime}(x)$ ની મહત્તમ કિંમત $\frac{1}{2}$ હોવાથી,$2a = \frac{1}{2} \Rightarrow a = \frac{1}{4}$.
સમીકરણ $(2)$ માં $a = \frac{1}{4}$ મૂકતા: $-2(\frac{1}{4}) + b = 1 \Rightarrow -\frac{1}{2} + b = 1 \Rightarrow b = \frac{3}{2}$.
સમીકરણ $(1)$ માં $a$ અને $b$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{1}{4} - \frac{3}{2} + c = 2 \Rightarrow \frac{1-6}{4} + c = 2 \Rightarrow c = 2 + \frac{5}{4} = \frac{13}{4}$.
આમ,$f(x) = \frac{1}{4}x^2 + \frac{3}{2}x + \frac{13}{4}$.
$[-1, 1]$ પર $f(x)$ ની મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે અંતિમ બિંદુઓ અને નિર્ણાયક બિંદુઓ તપાસીએ.
$f^{\prime}(x) = \frac{1}{2}x + \frac{3}{2}$. $f^{\prime}(x) = 0$ લેતા $x = -3$ મળે,જે $[-1, 1]$ ની બહાર છે.
$x \in [-1, 1]$ માટે $f^{\prime}(x) > 0$ હોવાથી,$f(x)$ એ વધતું વિધેય છે.
તેથી,મહત્તમ કિંમત $x = 1$ આગળ મળે છે.
$f(1) = \frac{1}{4}(1)^2 + \frac{3}{2}(1) + \frac{13}{4} = \frac{1}{4} + \frac{6}{4} + \frac{13}{4} = \frac{20}{4} = 5$.
$f(x) \leq \alpha$ હોવાથી,$\alpha$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $5$ છે.
Solution diagram
127
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f :[-3,1] \rightarrow R$ નીચે મુજબ આપેલ છે:
$f(x)=\begin{cases} \min \{(x+6), x^{2}\}, & -3 \leq x \leq 0 \\ \max \{\sqrt{x}, x^{2}\}, & 0 \leq x \leq 1 \end{cases}$
જો $y = f(x)$ અને $x$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ $A$ હોય,તો $6A$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$69$
B
$41$
C
$21$
D
$37$

Solution

(B) આપેલ છે $f(x) = \begin{cases} \min \{(x+6), x^{2}\}, & -3 \leq x \leq 0 \\ \max \{\sqrt{x}, x^{2}\}, & 0 \leq x \leq 1 \end{cases}$
$-3 \leq x \leq 0$ માટે,આપણે $x+6$ અને $x^2$ ની સરખામણી કરીએ છીએ. તેઓ $x^2 = x+6 \implies x^2 - x - 6 = 0 \implies (x-3)(x+2) = 0$ પર છેદે છે. $x \in [-3, 0]$ હોવાથી,છેદબિંદુ $x = -2$ છે.
$x \in [-3, -2]$ માટે,$x^2 \geq x+6$,તેથી $\min \{(x+6), x^2\} = x+6$.
$x \in [-2, 0]$ માટે,$x^2 \leq x+6$,તેથી $\min \{(x+6), x^2\} = x^2$.
$0 \leq x \leq 1$ માટે,આપણે $\sqrt{x}$ અને $x^2$ ની સરખામણી કરીએ છીએ. તેઓ $\sqrt{x} = x^2 \implies x = x^4 \implies x(x^3-1) = 0$ પર છેદે છે,તેથી $x=0, 1$.
$x \in [0, 1]$ માટે,$\sqrt{x} \geq x^2$,તેથી $\max \{\sqrt{x}, x^2\} = \sqrt{x}$.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{-3}^{-2} (x+6) dx + \int_{-2}^{0} x^2 dx + \int_{0}^{1} \sqrt{x} dx$
$A = \left[ \frac{x^2}{2} + 6x \right]_{-3}^{-2} + \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{-2}^{0} + \left[ \frac{2}{3} x^{3/2} \right]_{0}^{1}$
$A = \left( (2 - 12) - (4.5 - 18) \right) + \left( 0 - (-8/3) \right) + \left( 2/3 - 0 \right)$
$A = (-10 + 13.5) + 8/3 + 2/3 = 3.5 + 10/3 = 7/2 + 10/3 = (21+20)/6 = 41/6$.
તેથી,$6A = 6 \times (41/6) = 41$.
Solution diagram
128
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} \alpha \\ \beta \end{bmatrix} \neq \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}$ એવા છે કે $AB = B$ અને $a + d = 2021$ છે,તો $ad - bc$ ની કિંમત ...... છે.
A
$1010$
B
$1560$
C
$2250$
D
$2020$

Solution

(D) આપેલ છે કે $AB = B$,જેને $AB - B = O$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે,જ્યાં $O$ એ શૂન્ય શ્રેણિક છે.
આ સૂચવે છે કે $(A - I)B = O$,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ છે.
$B \neq O$ હોવાથી,શ્રેણિક $(A - I)$ અસામાન્ય (singular) હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $|A - I| = 0$.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$|A - I| = \begin{vmatrix} a - 1 & b \\ c & d - 1 \end{vmatrix} = (a - 1)(d - 1) - bc = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $ad - a - d + 1 - bc = 0$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણી પાસે $ad - bc = a + d - 1$ છે.
આપેલ છે કે $a + d = 2021$,તેથી આ કિંમત મૂકતા:
$ad - bc = 2021 - 1 = 2020$.
129
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\overrightarrow{x}$ એ $\overrightarrow{a} = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b} = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ સદિશો ધરાવતા સમતલમાં એક સદિશ છે. જો સદિશ $\overrightarrow{x}$ એ $(3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k})$ ને લંબ હોય અને $\overrightarrow{a}$ પર તેનો પ્રક્ષેપ $\frac{17\sqrt{6}}{2}$ હોય,તો $|\overrightarrow{x}|^{2}$ નું મૂલ્ય ...... છે.
A
$452$
B
$396$
C
$486$
D
$512$

Solution

(C) સદિશ $\overrightarrow{x}$ એ $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ ના સમતલમાં હોવાથી,આપણે લખી શકીએ $\overrightarrow{x} = \lambda\overrightarrow{a} + \mu\overrightarrow{b} = \lambda(2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \mu(\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = (2\lambda + \mu)\hat{i} + (2\mu - \lambda)\hat{j} + (\lambda - \mu)\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{x} \perp (3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k})$,તેથી $\overrightarrow{x} \cdot (3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = 0$.
$3(2\lambda + \mu) + 2(2\mu - \lambda) - 1(\lambda - \mu) = 0 \implies 6\lambda + 3\mu + 4\mu - 2\lambda - \lambda + \mu = 0 \implies 3\lambda + 8\mu = 0 \implies \lambda = -\frac{8}{3}\mu$.
$\overrightarrow{a}$ પર $\overrightarrow{x}$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{\overrightarrow{x} \cdot \overrightarrow{a}}{|\overrightarrow{a}|} = \frac{17\sqrt{6}}{2}$ છે.
$|\overrightarrow{a}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{6}$.
$\overrightarrow{x} \cdot \overrightarrow{a} = (2\lambda + \mu)(2) + (2\mu - \lambda)(-1) + (\lambda - \mu)(1) = 4\lambda + 2\mu - 2\mu + \lambda + \lambda - \mu = 6\lambda - \mu$.
તેથી,$\frac{6\lambda - \mu}{\sqrt{6}} = \frac{17\sqrt{6}}{2} \implies 6\lambda - \mu = 51$.
$\lambda = -\frac{8}{3}\mu$ ને $6\lambda - \mu = 51$ માં મૂકતા: $6(-\frac{8}{3}\mu) - \mu = 51 \implies -16\mu - \mu = 51 \implies -17\mu = 51 \implies \mu = -3$.
તેથી $\lambda = -\frac{8}{3}(-3) = 8$.
આમ,$\overrightarrow{x} = 8(2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) - 3(\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = (16-3)\hat{i} + (-8-6)\hat{j} + (8+3)\hat{k} = 13\hat{i} - 14\hat{j} + 11\hat{k}$.
$|\overrightarrow{x}|^{2} = 13^2 + (-14)^2 + 11^2 = 169 + 196 + 121 = 486$.
130
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $I_{n} = \int_{1}^{e} x^{19}(\log |x|)^{n} dx$,જ્યાં $n \in N$. જો $(20) I_{10} = \alpha I_{9} + \beta I_{8}$,પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $\alpha$ અને $\beta$ માટે હોય,તો $\alpha - \beta$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $I_{n} = \int_{1}^{e} x^{19}(\log |x|)^{n} dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$u = (\log |x|)^{n}$ અને $dv = x^{19} dx$ લો. તેથી $du = n(\log |x|)^{n-1} \cdot \frac{1}{x} dx$ અને $v = \frac{x^{20}}{20}$ મળે.
$I_{n} = \left[ \frac{x^{20}}{20} (\log |x|)^{n} \right]_{1}^{e} - \int_{1}^{e} \frac{x^{20}}{20} \cdot n(\log |x|)^{n-1} \cdot \frac{1}{x} dx$.
$I_{n} = \frac{e^{20}}{20} - \frac{n}{20} I_{n-1}$.
બંને બાજુ $20$ વડે ગુણતા,$20 I_{n} = e^{20} - n I_{n-1}$ મળે.
$n=10$ માટે,$20 I_{10} = e^{20} - 10 I_{9}$.
$n=9$ માટે,$20 I_{9} = e^{20} - 9 I_{8}$,જેનો અર્થ છે કે $e^{20} = 20 I_{9} + 9 I_{8}$.
$e^{20}$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મુકતા: $20 I_{10} = (20 I_{9} + 9 I_{8}) - 10 I_{9} = 10 I_{9} + 9 I_{8}$.
$20 I_{10} = \alpha I_{9} + \beta I_{8}$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 10$ અને $\beta = 9$ મળે.
તેથી,$\alpha - \beta = 10 - 9 = 1$.
131
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P$ એક એવો બિંદુ છે કે જેથી સમતલો $x + y + z = 0$,$lx - nz = 0$ અને $x - 2y + z = 0$ થી તેના અંતરના વર્ગોનો સરવાળો $9$ થાય છે. જો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ $x^2 + y^2 + z^2 = 9$ હોય,તો $l - n$ ની કિંમત ...... છે.
A
$0$
B
$2$
C
$8$
D
$10$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y, z)$ છે. સમતલો $x + y + z = 0$,$lx - nz = 0$ અને $x - 2y + z = 0$ થી અંતર $d_1 = \frac{|x + y + z|}{\sqrt{3}}$,$d_2 = \frac{|lx - nz|}{\sqrt{l^2 + n^2}}$ અને $d_3 = \frac{|x - 2y + z|}{\sqrt{6}}$ છે.
આપેલ છે કે $d_1^2 + d_2^2 + d_3^2 = 9$,તેથી:
$\frac{(x + y + z)^2}{3} + \frac{(lx - nz)^2}{l^2 + n^2} + \frac{(x - 2y + z)^2}{6} = 9$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$\frac{x^2 + y^2 + z^2 + 2xy + 2yz + 2zx}{3} + \frac{l^2x^2 - 2lnxz + n^2z^2}{l^2 + n^2} + \frac{x^2 + 4y^2 + z^2 - 4xy - 4yz + 2zx}{6} = 9$.
$x^2, y^2, z^2, xy, yz, zx$ ના સહગુણકોને ગોઠવતા:
$x^2(\frac{1}{3} + \frac{l^2}{l^2 + n^2} + \frac{1}{6}) + y^2(\frac{1}{3} + \frac{4}{6}) + z^2(\frac{1}{3} + \frac{n^2}{l^2 + n^2} + \frac{1}{6}) + xy(\frac{2}{3} - \frac{4}{6}) + yz(\frac{2}{3} - \frac{4}{6}) + zx(\frac{2}{3} - \frac{2ln}{l^2 + n^2} + \frac{2}{6}) = 9$.
સહગુણકોનું સાદું રૂપ આપતા:
$x^2(\frac{1}{2} + \frac{l^2}{l^2 + n^2}) + y^2(1) + z^2(\frac{1}{2} + \frac{n^2}{l^2 + n^2}) + zx(1 - \frac{2ln}{l^2 + n^2}) = 9$.
આને $x^2 + y^2 + z^2 = 9$ સાથે સરખાવતા,$xy, yz, zx$ ના સહગુણકો $0$ હોવા જોઈએ અને $x^2, y^2, z^2$ ના સહગુણકો $1$ હોવા જોઈએ.
$zx$ નો સહગુણક $0$ હોવા માટે,$1 - \frac{2ln}{l^2 + n^2} = 0 \implies l^2 + n^2 = 2ln \implies (l - n)^2 = 0 \implies l = n$.
આમ,$l - n = 0$.
132
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx}=(y+1)((y+1)e^{x^{2}/2}-x)$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(2)=0$ છે. તો $y'(1)$ ની કિંમત . . . . છે.
A
$\frac{-e^{3/2}}{(e^{2}+1)^{2}}$
B
$-\frac{2e^{2}}{(1+e^{2})^{2}}$
C
$\frac{e^{5/2}}{(1+e^{2})^{2}}$
D
$\frac{5e^{1/2}}{(e^{2}+1)^{2}}$

Solution

(A) ધારો કે $Y = y+1$. તેથી $\frac{dY}{dx} = \frac{dy}{dx}$.
સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{dY}{dx} = Y^{2}e^{x^{2}/2} - xY$.
આ એક બર્નુલી વિકલ સમીકરણ છે. $Y^{2}$ વડે ભાગતા: $Y^{-2}\frac{dY}{dx} + xY^{-1} = e^{x^{2}/2}$.
ધારો કે $v = Y^{-1} = \frac{1}{y+1}$. તેથી $\frac{dv}{dx} = -Y^{-2}\frac{dY}{dx}$,જેથી $-\frac{dv}{dx} + xv = e^{x^{2}/2}$,અથવા $\frac{dv}{dx} - xv = -e^{x^{2}/2}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $I.F. = e^{\int -x dx} = e^{-x^{2}/2}$ છે.
$I.F.$ વડે ગુણતા: $\frac{d}{dx}(v e^{-x^{2}/2}) = -1$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $v e^{-x^{2}/2} = -x + C$,તેથી $v = (-x+C)e^{x^{2}/2}$.
કારણ કે $v = \frac{1}{y+1}$,આપણને મળે $y+1 = \frac{1}{(-x+C)e^{x^{2}/2}}$.
$y(2)=0$ આપેલ છે,તેથી $1 = \frac{1}{(-2+C)e^{2}}$,જેનો અર્થ છે $-2+C = e^{-2}$,એટલે કે $C = 2+e^{-2}$.
આમ,$y+1 = \frac{1}{(-x+2+e^{-2})e^{x^{2}/2}}$.
$x=1$ માટે,$y+1 = \frac{1}{(-1+2+e^{-2})e^{1/2}} = \frac{1}{(1+e^{-2})e^{1/2}} = \frac{e^{3/2}}{e^{2}+1}$.
મૂળ સમીકરણ પરથી,$y'(1) = (y(1)+1)((y(1)+1)e^{1/2}-1)$.
$y(1)+1 = \frac{e^{3/2}}{e^{2}+1}$ મૂકતા: $y'(1) = \frac{e^{3/2}}{e^{2}+1} \left( \frac{e^{3/2}}{e^{2}+1} \cdot e^{1/2} - 1 \right) = \frac{e^{3/2}}{e^{2}+1} \left( \frac{e^{2}}{e^{2}+1} - 1 \right) = \frac{e^{3/2}}{e^{2}+1} \left( \frac{-1}{e^{2}+1} \right) = \frac{-e^{3/2}}{(e^{2}+1)^{2}}$.
133
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ત્રિકોણ $ABC$ માં,જો $|\overline{BC}|=8, |\overline{CA}|=7, |\overline{AB}|=10$ હોય,તો સદિશ $\overline{AB}$ નો $\overline{AC}$ પરનો પ્રક્ષેપ ....... છે.
A
$\frac{25}{4}$
B
$\frac{85}{14}$
C
$\frac{127}{20}$
D
$\frac{115}{16}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{c} = \overline{AB}, \vec{b} = \overline{AC},$ અને $\vec{a} = \overline{BC}.$ આપેલ છે કે $|\vec{a}|=8, |\vec{b}|=7, |\vec{c}|=10.$
$\triangle ABC$ માં શિરોબિંદુ $A$ પાસે કોસાઇનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\theta$ એ $\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે:
$|\vec{a}|^2 = |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 - 2|\vec{b}||\vec{c}| \cos \theta$
$8^2 = 7^2 + 10^2 - 2(7)(10) \cos \theta$
$64 = 49 + 100 - 140 \cos \theta$
$140 \cos \theta = 149 - 64 = 85$
$\cos \theta = \frac{85}{140} = \frac{17}{28}.$
સદિશ $\overline{AB}$ (જે $\vec{c}$ છે) નો $\overline{AC}$ (જે $\vec{b}$ છે) પરનો પ્રક્ષેપ $|\vec{c}| \cos \theta$ દ્વારા મળે છે.
પ્રક્ષેપ $= 10 \times \frac{17}{28} = \frac{170}{28} = \frac{85}{14}.$
Solution diagram
134
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $4x + \lambda y + 2z = 0$,$2x - y + z = 0$,અને $\mu x + 2y + 3z = 0$ (જ્યાં $\lambda, \mu \in R$) નો ઉકેલ શૂન્યતર (non-trivial) છે. તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$\mu = 6, \lambda \in R$
B
$\lambda = 2, \mu \in R$
C
$\lambda = 3, \mu \in R$
D
$\mu = -6, \lambda \in R$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિનો શૂન્યતર ઉકેલ હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોવો જોઈએ.
$\begin{vmatrix} 4 & \lambda & 2 \\ 2 & -1 & 1 \\ \mu & 2 & 3 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$4((-1)(3) - (1)(2)) - \lambda((2)(3) - (1)(\mu)) + 2((2)(2) - (-1)(\mu)) = 0$
$4(-5) - 6\lambda + \lambda\mu + 8 + 2\mu = 0$
$\lambda\mu - 6\lambda + 2\mu - 12 = 0$
$\lambda(\mu - 6) + 2(\mu - 6) = 0$
$(\lambda + 2)(\mu - 6) = 0$
આ સમીકરણ કોઈપણ $\lambda \in R$ માટે સાચું ઠરે તે માટે $\mu - 6 = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\mu = 6$.
આમ,કોઈપણ $\lambda \in R$ માટે $\mu = 6$ એ શરત છે.
135
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R - \{3\} \rightarrow R - \{1\}$ એ $f(x) = \frac{x-2}{x-3}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. ધારો કે $g: R \rightarrow R$ એ $g(x) = 2x - 3$ તરીકે આપેલ છે. તો,$x$ ના તમામ મૂલ્યોનો સરવાળો જેના માટે $f^{-1}(x) + g^{-1}(x) = \frac{13}{2}$ થાય,તે ...... છે.
A
$7$
B
$2$
C
$5$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે $f(x) = \frac{x-2}{x-3}$. ધારો કે $y = \frac{x-2}{x-3}$.
$y(x-3) = x-2 \implies yx - 3y = x - 2 \implies x(y-1) = 3y-2 \implies x = \frac{3y-2}{y-1}$.
તેથી,$f^{-1}(x) = \frac{3x-2}{x-1}$.
આપેલ છે $g(x) = 2x-3$. ધારો કે $y = 2x-3$.
$y+3 = 2x \implies x = \frac{y+3}{2}$.
તેથી,$g^{-1}(x) = \frac{x+3}{2}$.
આપણને આપેલ છે $f^{-1}(x) + g^{-1}(x) = \frac{13}{2}$.
$\frac{3x-2}{x-1} + \frac{x+3}{2} = \frac{13}{2}$.
$2(x-1)$ વડે ગુણતા: $2(3x-2) + (x+3)(x-1) = 13(x-1)$.
$6x - 4 + x^2 + 2x - 3 = 13x - 13$.
$x^2 + 8x - 7 = 13x - 13$.
$x^2 - 5x + 6 = 0$.
$(x-2)(x-3) = 0$.
બીજ $x = 2$ અને $x = 3$ છે. $x$ ના મૂલ્યોનો સરવાળો $2 + 3 = 5$ થાય છે.
136
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $g(x) = \int_{0}^{x} f(t) dt$,જ્યાં $f$ એ $[0, 3]$ માં સતત વિધેય છે જેથી તમામ $t \in [0, 1]$ માટે $\frac{1}{3} \leq f(t) \leq 1$ અને તમામ $t \in (1, 3]$ માટે $0 \leq f(t) \leq \frac{1}{2}$ થાય. $g(3)$ જે અંતરાલમાં આવે છે તે સૌથી મોટો શક્ય અંતરાલ કયો છે?
A
$[\frac{1}{3}, 2]$
B
$[\frac{1}{3}, 1]$
C
$[0, 2]$
D
$[1, 3]$

Solution

(A) આપેલ છે કે તમામ $t \in [0, 1]$ માટે $\frac{1}{3} \leq f(t) \leq 1$ અને તમામ $t \in (1, 3]$ માટે $0 \leq f(t) \leq \frac{1}{2}$ છે.
આપણે $g(3) = \int_{0}^{3} f(t) dt$ નો વિસ્તાર શોધવો છે.
આપણે સંકલનને $g(3) = \int_{0}^{1} f(t) dt + \int_{1}^{3} f(t) dt$ તરીકે વિભાજિત કરી શકીએ છીએ.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int_{0}^{1} \frac{1}{3} dt \leq \int_{0}^{1} f(t) dt \leq \int_{0}^{1} 1 dt$,જે $\frac{1}{3} \leq \int_{0}^{1} f(t) dt \leq 1$ આપે છે.
બીજા ભાગ માટે,$\int_{1}^{3} 0 dt \leq \int_{1}^{3} f(t) dt \leq \int_{1}^{3} \frac{1}{2} dt$,જે $0 \leq \int_{1}^{3} f(t) dt \leq \frac{1}{2} \times (3 - 1) = 1$ આપે છે.
આ બે અસમતાઓનો સરવાળો કરતા,આપણને $\frac{1}{3} + 0 \leq g(3) \leq 1 + 1$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{1}{3} \leq g(3) \leq 2$ થાય છે.
આમ,અંતરાલ $[\frac{1}{3}, 2]$ છે.
137
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે શૂન્યેતર સદિશો છે જે એકબીજાને લંબ છે અને $|\vec{a}|=|\vec{b}|$ છે. જો $|\vec{a} \times \vec{b}|=|\vec{a}|$ હોય,તો સદિશો $(\vec{a}+\vec{b}+(\vec{a} \times \vec{b}))$ અને $\vec{a}$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\sin^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
D
$\sin^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{6}}\right)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\vec{a}|=|\vec{b}|$ અને $\vec{a} \perp \vec{b}$.
વળી,$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}|$.
કારણ કે $\vec{a} \perp \vec{b}$,તેથી $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}||\vec{b}| \sin 90^{\circ} = |\vec{a}||\vec{b}|$.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા: $|\vec{a}||\vec{b}| = |\vec{a}|$.
કારણ કે $\vec{a}$ શૂન્યેતર સદિશ છે,$|\vec{a}| \neq 0$,તેથી $|\vec{b}| = 1$. પરિણામે,$|\vec{a}| = 1$.
આમ,$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ પરસ્પર લંબ એકમ સદિશો છે.
ધારો કે $\vec{a} = \hat{i}$ અને $\vec{b} = \hat{j}$. તો $\vec{a} \times \vec{b} = \hat{i} \times \hat{j} = \hat{k}$.
ધારો કે $\vec{v} = \vec{a} + \vec{b} + (\vec{a} \times \vec{b}) = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{v}$ અને $\vec{a}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{\vec{v} \cdot \vec{a}}{|\vec{v}| |\vec{a}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} \cdot \vec{a} = (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot \hat{i} = 1$.
$|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ અને $|\vec{a}| = 1$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{3} \times 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.
138
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે એક દ્વિપદી વિતરણમાં,$5$ સ્વતંત્ર પ્રયત્નો છે,જેમાં બરાબર $1$ અને $2$ સફળતાની સંભાવના અનુક્રમે $0.4096$ અને $0.2048$ છે. તો બરાબર $3$ સફળતા મેળવવાની સંભાવના ....... છે.
A
$\frac{32}{625}$
B
$\frac{80}{243}$
C
$\frac{40}{243}$
D
$\frac{128}{625}$

Solution

(A) $n=5$ પ્રયત્નો સાથેના દ્વિપદી વિતરણમાં,$k$ સફળતાની સંભાવના $P(X=k) = {}^{5}C_{k} \cdot p^{k} \cdot q^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $p+q=1$ છે.
આપેલ છે કે $P(X=1) = {}^{5}C_{1} \cdot p \cdot q^{4} = 5pq^{4} = 0.4096$.
આપેલ છે કે $P(X=2) = {}^{5}C_{2} \cdot p^{2} \cdot q^{3} = 10p^{2}q^{3} = 0.2048$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{10p^{2}q^{3}}{5pq^{4}} = \frac{0.2048}{0.4096} \Rightarrow \frac{2p}{q} = 0.5 \Rightarrow q = 4p$.
$p+q=1$ હોવાથી,$p+4p=1 \Rightarrow 5p=1 \Rightarrow p = \frac{1}{5} = 0.2$ અને $q = \frac{4}{5} = 0.8$ મળે.
હવે,બરાબર $3$ સફળતાની સંભાવના $P(X=3) = {}^{5}C_{3} \cdot p^{3} \cdot q^{2}$ છે.
$P(X=3) = 10 \cdot (\frac{1}{5})^{3} \cdot (\frac{4}{5})^{2} = 10 \cdot \frac{1}{125} \cdot \frac{16}{25} = \frac{160}{3125} = \frac{32}{625}$.
139
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
$n \times n$ વાસ્તવિક શ્રેણિકો $A$ અને $B$ ના વર્ગ પર સંબંધ $R$ ને $A R B$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરો જો અને માત્ર જો કોઈ એવો અસામાન્ય (non-singular) શ્રેણિક $P$ અસ્તિત્વ ધરાવે કે જેથી $P A P^{-1} = B$ થાય. તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$R$ સંમિત,પરંપરિત છે પણ સ્વવાચક નથી.
B
$R$ સ્વવાચક,સંમિત છે પણ પરંપરિત નથી.
C
$R$ એ સામ્ય સંબંધ (equivalence relation) છે.
D
$R$ સ્વવાચક,પરંપરિત છે પણ સંમિત નથી.

Solution

(C) સંબંધ $R$ એ $A R B \iff B = P A P^{-1}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે,જ્યાં $P$ એક અસામાન્ય શ્રેણિક છે.
$1$. સ્વવાચકતા: કોઈપણ શ્રેણિક $A$ માટે,આપણે $P = I$ (એકમ શ્રેણિક) લઈ શકીએ. તેથી $I A I^{-1} = I A I = A$. આમ,$A R A$ સત્ય છે. તેથી,$R$ સ્વવાચક છે.
$2$. સંમિતતા: ધારો કે $A R B$. તો કોઈ અસામાન્ય શ્રેણિક $P$ માટે $B = P A P^{-1}$ થાય. આપણે $A = P^{-1} B P$ લખી શકીએ. ધારો કે $Q = P^{-1}$. $P$ અસામાન્ય હોવાથી,$Q$ પણ અસામાન્ય છે. તેથી $A = Q B Q^{-1}$. આમ,$B R A$ સત્ય છે. તેથી,$R$ સંમિત છે.
$3$. પરંપરિતતા: ધારો કે $A R B$ અને $B R C$. તો કોઈ અસામાન્ય શ્રેણિકો $P$ અને $Q$ માટે $B = P A P^{-1}$ અને $C = Q B Q^{-1}$ થાય. બીજા સમીકરણમાં $B$ ની કિંમત મૂકતા,$C = Q (P A P^{-1}) Q^{-1} = (Q P) A (P^{-1} Q^{-1}) = (Q P) A (Q P)^{-1}$. બે અસામાન્ય શ્રેણિકોનો ગુણાકાર $Q P$ પણ અસામાન્ય હોવાથી,$A R C$ સત્ય છે. તેથી,$R$ પરંપરિત છે.
આમ,$R$ સ્વવાચક,સંમિત અને પરંપરિત હોવાથી,તે એક સામ્ય સંબંધ છે.
140
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
વક્ર $4y^{2} = x^{2}(4-x)(x-2)$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ ...... જેટલું છે.
A
$\frac{\pi}{8}$
B
$\frac{3\pi}{8}$
C
$\frac{3\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{16}$

Solution

(C) આપેલ વક્ર $4y^{2} = x^{2}(4-x)(x-2)$ છે.
$y$ વાસ્તવિક હોય તે માટે,$(4-x)(x-2) \geq 0$,જેનો અર્થ છે કે $x \in [2, 4]$.
આપણે લખી શકીએ $|y| = \frac{|x|}{2} \sqrt{(4-x)(x-2)}$.
$x \in [2, 4]$ હોવાથી,$x$ ધન છે,તેથી $y = \pm \frac{x}{2} \sqrt{-x^{2} + 6x - 8}$.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_{2}^{4} 2 \cdot \frac{x}{2} \sqrt{-x^{2} + 6x - 8} \, dx = \int_{2}^{4} x \sqrt{-(x^{2} - 6x + 9 - 1)} \, dx = \int_{2}^{4} x \sqrt{1 - (x-3)^{2}} \, dx$.
ધારો કે $x-3 = t$,તો $dx = dt$. જ્યારે $x=2, t=-1$; જ્યારે $x=4, t=1$.
$A = \int_{-1}^{1} (t+3) \sqrt{1-t^{2}} \, dt = \int_{-1}^{1} t \sqrt{1-t^{2}} \, dt + \int_{-1}^{1} 3 \sqrt{1-t^{2}} \, dt$.
પ્રથમ સંકલન $0$ છે કારણ કે વિધેય અયુગ્મ છે.
બીજું સંકલન $3 \times (\text{ત્રિજ્યા } 1 \text{ વાળા અર્ધવર્તુળનું ક્ષેત્રફળ}) = 3 \times \frac{\pi(1)^{2}}{2} = \frac{3\pi}{2}$.
Solution diagram
141
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x)=\begin{cases} \frac{\sin (a+1) x+\sin 2 x}{2 x} & , \text{જો } x<0 \\ b & , \text{જો } x=0 \\ \frac{\sqrt{x+b x^{3}}-\sqrt{x}}{b x^{5 / 2}} & , \text{જો } x>0 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત વિધેય છે. જો $f$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય,તો $a+b$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$-\frac{5}{2}$
B
$-2$
C
$-3$
D
$-\frac{3}{2}$

Solution

(D) વિધેય $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવાથી,$\lim_{x \rightarrow 0^{-}} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0^{+}} f(x) = f(0)$ થવું જોઈએ.
પ્રથમ,$f(0) = b$ છે.
ડાબી બાજુનું લક્ષ:
$\lim_{x \rightarrow 0^{-}} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0^{-}} \frac{\sin(a+1)x + \sin 2x}{2x} = \lim_{x \rightarrow 0^{-}} \left( \frac{\sin(a+1)x}{2x} + \frac{\sin 2x}{2x} \right) = \frac{a+1}{2} + 1$.
જમણી બાજુનું લક્ષ:
$\lim_{x \rightarrow 0^{+}} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0^{+}} \frac{\sqrt{x+bx^3} - \sqrt{x}}{bx^{5/2}} = \lim_{x \rightarrow 0^{+}} \frac{\sqrt{x}(\sqrt{1+bx^2} - 1)}{bx^{5/2}} = \lim_{x \rightarrow 0^{+}} \frac{\sqrt{1+bx^2} - 1}{bx^2} = \frac{1}{2}$.
લક્ષને સરખાવતા:
$b = \frac{1}{2}$ અને $\frac{a+1}{2} + 1 = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\frac{a+1}{2} = -\frac{1}{2} \Rightarrow a+1 = -1 \Rightarrow a = -2$.
આમ,$a+b = -2 + \frac{1}{2} = -\frac{3}{2}$.
142
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $I$ એ $2 \times 2$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે અને $P = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix}$ છે. તો $n \in N$ ની કિંમત શોધો જેના માટે $P^n = 5I - 8P$ થાય.
A
$8$
B
$10$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ છે $P = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$5I - 8P$ ની ગણતરી કરીએ:
$5I - 8P = \begin{bmatrix} 5 & 0 \\ 0 & 5 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 16 & -8 \\ 40 & -24 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -11 & 8 \\ -40 & 29 \end{bmatrix}$.
હવે,$P$ ના ઘાતની ગણતરી કરીએ:
$P^2 = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & 1 \\ -5 & 4 \end{bmatrix}$.
$P^3 = P^2 \cdot P = \begin{bmatrix} -1 & 1 \\ -5 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 10 & -7 \end{bmatrix}$.
$P^6 = (P^3)^2 = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 10 & -7 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 10 & -7 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -11 & 8 \\ -40 & 29 \end{bmatrix}$.
$P^n$ અને $5I - 8P$ ની સરખામણી કરતા,આપણને $P^6 = 5I - 8P$ મળે છે.
તેથી,$n = 6$.
143
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P(x)$ એ $3$ ઘાતવાળી વાસ્તવિક બહુપદી છે જે $x = -3$ આગળ શૂન્ય થાય છે. ધારો કે $P(x)$ ને $x = 1$ આગળ સ્થાનિક ન્યૂનતમ અને $x = -1$ આગળ સ્થાનિક મહત્તમ કિંમત છે અને $\int_{-1}^{1} P(x) dx = 18$ છે,તો બહુપદી $P(x)$ ના તમામ સહગુણકોનો સરવાળો ....... છે.
A
$16$
B
$8$
C
$4$
D
$12$

Solution

(B) ધારો કે $P'(x) = k(x - 1)(x + 1) = k(x^2 - 1)$ કોઈ અચળાંક $k$ માટે.
$P'(x)$ નું સંકલન કરતા,આપણને $P(x) = k(\frac{x^3}{3} - x) + C$ મળે છે.
આપેલ છે કે $P(-3) = 0$,તેથી $k(\frac{-27}{3} - (-3)) + C = 0$,જેનું સાદું રૂપ $k(-9 + 3) + C = 0$ થાય છે,એટલે કે $-6k + C = 0$,અથવા $C = 6k$.
આપેલ છે કે $\int_{-1}^{1} P(x) dx = 18$,આપણે $\int_{-1}^{1} (k(\frac{x^3}{3} - x) + C) dx = 18$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
કારણ કે $k(\frac{x^3}{3} - x)$ એ એકી વિધેય છે,તેનું $[-1, 1]$ પર સંકલન $0$ થાય છે. તેથી,$\int_{-1}^{1} C dx = 18$,જે $2C = 18$ આપે છે,તેથી $C = 9$.
$C = 6k$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણને $9 = 6k$ મળે છે,તેથી $k = \frac{9}{6} = \frac{3}{2}$.
આમ,$P(x) = \frac{3}{2}(\frac{x^3}{3} - x) + 9 = \frac{1}{2}x^3 - \frac{3}{2}x + 9$.
$P(x)$ ના સહગુણકોનો સરવાળો $P(1) = \frac{1}{2}(1)^3 - \frac{3}{2}(1) + 9 = \frac{1}{2} - \frac{3}{2} + 9 = -1 + 9 = 8$ છે.
144
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે બિંદુ $P(1, 3, a)$ નું સમતલ $\vec{r} \cdot (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) - b = 0$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ $Q(-3, 5, 2)$ છે. તો $|a + b|$ નું મૂલ્ય ...... છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) સમતલનું સમીકરણ $2x - y + z = b$ છે.
ધારો કે $P = (1, 3, a)$ અને $Q = (-3, 5, 2)$. રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $R$ સમતલ પર આવેલું છે.
$R = \left( \frac{1 - 3}{2}, \frac{3 + 5}{2}, \frac{a + 2}{2} \right) = (-1, 4, \frac{a + 2}{2})$.
કારણ કે $R$ એ સમતલ $2x - y + z = b$ પર છે,તેથી:
$2(-1) - 4 + \frac{a + 2}{2} = b$
$-6 + \frac{a + 2}{2} = b \Rightarrow a + 2 = 2b + 12 \Rightarrow a = 2b + 10 \quad \dots(i)$
વળી,સદિશ $\vec{PQ} = (-3 - 1, 5 - 3, 2 - a) = (-4, 2, 2 - a)$ એ સમતલના અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, -1, 1)$ ને સમાંતર છે.
તેથી,$\frac{-4}{2} = \frac{2}{-1} = \frac{2 - a}{1}$.
$-2 = -2 = 2 - a \Rightarrow a = 4$.
સમીકરણ $(i)$ માં $a = 4$ મૂકતા:
$4 = 2b + 10 \Rightarrow 2b = -6 \Rightarrow b = -3$.
આમ,$|a + b| = |4 + (-3)| = |1| = 1$.
Solution diagram
145
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ તમામ $x, y \in R$ માટે $f(x+y)=f(x) \cdot f(y)$ સમીકરણનું પાલન કરે છે અને કોઈપણ $x \in R$ માટે $f(x) \neq 0$ છે. જો વિધેય $f$ એ $x=0$ આગળ વિકલનીય હોય અને $f'(0)=3$ હોય,તો $\lim_{h \rightarrow 0} \frac{1}{h}(f(h)-1)$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$3$
B
$6$
C
$5$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ વિધેય સમીકરણ $f(x+y)=f(x) \cdot f(y)$ છે.
$x=0$ આગળ વિકલિતની વ્યાખ્યા મુજબ,$f'(0) = \lim_{h \rightarrow 0} \frac{f(0+h)-f(0)}{h}$ થાય.
$f(x+y)=f(x)f(y)$ માં $x=0, y=0$ મૂકતા $f(0)=f(0)^2$ મળે. $f(x) \neq 0$ હોવાથી,$f(0)=1$ થાય.
વિકલિતની વ્યાખ્યામાં $f(0)=1$ મૂકતા,$f'(0) = \lim_{h \rightarrow 0} \frac{f(h)-1}{h}$ મળે.
આપેલ છે કે $f'(0)=3$,તેથી $\lim_{h \rightarrow 0} \frac{f(h)-1}{h} = 3$ થાય.
146
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $P$ એ એક સમતલ છે જે રેખા $\frac{x-1}{3}=\frac{y+6}{4}=\frac{z+5}{2}$ ને સમાવે છે અને રેખા $\frac{x-3}{4}=\frac{y-2}{-3}=\frac{z+5}{7}$ ને સમાંતર છે. જો બિંદુ $(1, -1, \alpha)$ સમતલ $P$ પર આવેલું હોય,તો $|5\alpha|$ ની કિંમત ....... છે.
A
$42$
B
$32$
C
$38$
D
$45$

Solution

(C) સમતલનું સમીકરણ જે બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ માંથી પસાર થતી રેખા અને દિશા ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ ધરાવતી રેખાને સમાવે છે અને દિશા ગુણોત્તર $(a_2, b_2, c_2)$ ધરાવતી રેખાને સમાંતર છે,તે નિશ્ચાયક સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\left|\begin{array}{ccc} x-x_1 & y-y_1 & z-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{array}\right| = 0$
આપેલ કિંમતો $(x_1, y_1, z_1) = (1, -6, -5)$,$(a_1, b_1, c_1) = (3, 4, 2)$,અને $(a_2, b_2, c_2) = (4, -3, 7)$ મૂકતા:
$\left|\begin{array}{ccc} x-1 & y+6 & z+5 \\ 3 & 4 & 2 \\ 4 & -3 & 7 \end{array}\right| = 0$
બિંદુ $(1, -1, \alpha)$ સમતલ $P$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે $x=1, y=-1, z=\alpha$ ને નિશ્ચાયકમાં મૂકીએ:
$\left|\begin{array}{ccc} 1-1 & -1+6 & \alpha+5 \\ 3 & 4 & 2 \\ 4 & -3 & 7 \end{array}\right| = 0$
$\left|\begin{array}{ccc} 0 & 5 & \alpha+5 \\ 3 & 4 & 2 \\ 4 & -3 & 7 \end{array}\right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$0(28 - (-6)) - 5(21 - 8) + (\alpha+5)(-9 - 16) = 0$
$-5(13) + (\alpha+5)(-25) = 0$
$-65 - 25\alpha - 125 = 0$
$-25\alpha - 190 = 0$
$25\alpha = -190$
$5\alpha = -38$
તેથી,$|5\alpha| = |-38| = 38$.
147
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $x dy - y dx = \sqrt{x^2 - y^2} dx$,$x \geq 1$,જ્યાં $y(1) = 0$ નો ઉકેલ છે. જો રેખાઓ $x = 1$,$x = e^{\pi}$,$y = 0$ અને વક્ર $y = y(x)$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $\alpha e^{2\pi} + \beta$ હોય,તો $10(\alpha + \beta)$ ની કિંમત ....... છે.
A
$6$
B
$2$
C
$4$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x dy - y dx = \sqrt{x^2 - y^2} dx$.
$x^2$ વડે ભાગતા ($x \geq 1$ માટે): $\frac{x dy - y dx}{x^2} = \frac{1}{x} \sqrt{1 - (\frac{y}{x})^2} dx$.
આનું સાદું રૂપ: $d(\frac{y}{x}) = \frac{1}{x} \sqrt{1 - (\frac{y}{x})^2} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{d(\frac{y}{x})}{\sqrt{1 - (\frac{y}{x})^2}} = \int \frac{dx}{x}$.
$\sin^{-1}(\frac{y}{x}) = \ln|x| + C$.
શરત $y(1) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા: $\sin^{-1}(0) = \ln(1) + C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$y = x \sin(\ln x)$.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_{1}^{e^{\pi}} x \sin(\ln x) dx$.
ધારો કે $x = e^t$,તો $dx = e^t dt$. જ્યારે $x=1, t=0$; જ્યારે $x=e^{\pi}, t=\pi$.
$A = \int_{0}^{\pi} e^t \sin(t) e^t dt = \int_{0}^{\pi} e^{2t} \sin(t) dt$.
સૂત્ર $\int e^{at} \sin(bt) dt = \frac{e^{at}}{a^2 + b^2} (a \sin(bt) - b \cos(bt)) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A = [\frac{e^{2t}}{5} (2 \sin t - \cos t)]_{0}^{\pi} = \frac{e^{2\pi}}{5} (2(0) - (-1)) - \frac{1}{5} (2(0) - 1) = \frac{e^{2\pi}}{5} + \frac{1}{5}$.
$\alpha e^{2\pi} + \beta$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = \frac{1}{5}$ અને $\beta = \frac{1}{5}$ મળે.
તેથી,$10(\alpha + \beta) = 10(\frac{1}{5} + \frac{1}{5}) = 10(\frac{2}{5}) = 4$.
148
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
બિંદુ $(1, 2, -3)$ માંથી પસાર થતા અને સમતલો $3x + y - 2z = 5$ અને $2x - 5y - z = 7$ ને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x - 10y - 2z + 11 = 0$
B
$6x - 5y - 2z - 2 = 0$
C
$11x + y + 17z + 38 = 0$
D
$6x - 5y + 2z + 10 = 0$

Solution

(C) આપેલ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = 3\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{n_2} = 2\hat{i} - 5\hat{j} - \hat{k}$ છે.
માગેલ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \left|\begin{array}{ccc}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & -2 \\ 2 & -5 & -1\end{array}\right|$ થશે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$\vec{n} = \hat{i}(-1 - 10) - \hat{j}(-3 - (-4)) + \hat{k}(-15 - 2) = -11\hat{i} - \hat{j} - 17\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશને $\vec{n} = 11\hat{i} + \hat{j} + 17\hat{k}$ તરીકે લઈ શકીએ.
બિંદુ $(1, 2, -3)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\langle 11, 1, 17 \rangle$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$11(x - 1) + 1(y - 2) + 17(z + 3) = 0$
$11x - 11 + y - 2 + 17z + 51 = 0$
$11x + y + 17z + 38 = 0$.
149
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2021
ચોક્કસ પ્રજાતિની સમય $t$ પરની વસ્તી $P = P(t)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dP}{dt} = 0.5P - 450$ ને અનુસરે છે. જો $P(0) = 850$ હોય,તો વસ્તી શૂન્ય થાય તે સમય છે:
A
$\log_{e} 18$
B
$\log_{e} 9$
C
$\frac{1}{2} \log_{e} 18$
D
$2 \log_{e} 18$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dP}{dt} = 0.5P - 450 = 0.5(P - 900)$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dP}{P - 900} = 0.5 dt$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dP}{P - 900} = \int 0.5 dt$.
આથી મળે: $\ln|P - 900| = 0.5t + C$.
શરૂઆતની શરત $P(0) = 850$ નો ઉપયોગ કરતા: $\ln|850 - 900| = 0.5(0) + C \Rightarrow C = \ln(50)$.
તેથી,સમીકરણ બને છે: $\ln|P(t) - 900| = 0.5t + \ln(50)$.
જ્યારે $P(t) = 0$ હોય ત્યારે $t$ શોધવા માટે: $\ln|0 - 900| = 0.5t + \ln(50)$.
$\ln(900) - \ln(50) = 0.5t$.
$\ln\left(\frac{900}{50}\right) = 0.5t$.
$\ln(18) = 0.5t$.
$t = 2 \ln(18)$.
150
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2021
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $3x - 2y - kz = 10$,$2x - 4y - 2z = 6$,અને $x + 2y - z = 5m$ અસંગત છે જો
A
$k = 3, m = \frac{4}{5}$
B
$k \neq 3, m \in R$
C
$k \neq 3, m \neq \frac{4}{5}$
D
$k = 3, m \neq \frac{4}{5}$

Solution

(D) સમીકરણોની સંહતિ અસંગત હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$\Delta = \begin{vmatrix} 3 & -2 & -k \\ 2 & -4 & -2 \\ 1 & 2 & -1 \end{vmatrix} = 3(4 + 4) + 2(-2 + 2) - k(4 + 4) = 24 - 8k$ શોધો.
$\Delta = 0$ લેતા,$24 - 8k = 0$ મળે,તેથી $k = 3$.
હવે,$k = 3$ માટે $\Delta_z$ તપાસો:
$\Delta_z = \begin{vmatrix} 3 & -2 & 10 \\ 2 & -4 & 6 \\ 1 & 2 & 5m \end{vmatrix} = 3(-20m - 12) + 2(10m - 6) + 10(4 + 4) = -60m - 36 + 20m - 12 + 80 = -40m + 32$.
અસંગતતા માટે,$\Delta_z \neq 0$ હોવું જોઈએ,તેથી $-40m + 32 \neq 0 \Rightarrow 40m \neq 32 \Rightarrow m \neq \frac{32}{40} \Rightarrow m \neq \frac{4}{5}$.
આમ,સંહતિ અસંગત છે જો $k = 3$ અને $m \neq \frac{4}{5}$ હોય.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2021?

There are 781 Mathematics questions from the JEE Main 2021 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2021 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2021 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2021 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.