JEE Main 2020 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

401 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151246 of 401 questions

Page 4 of 5 · Gujarati

151
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો શ્રેણી $\log _{7^{1/2}} x + \log _{7^{1/3}} x + \log _{7^{1/4}} x + \dots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $460$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$7^{46/21}$
B
$7^{1/2}$
C
$e^{2}$
D
$49$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $\sum_{n=2}^{21} \log_{7^{1/n}} x = 460$ છે.
$\log_{a^k} b = \frac{1}{k} \log_a b$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\log_{7^{1/n}} x = n \log_7 x$ મળે.
તેથી,સરવાળો $\sum_{n=2}^{21} n \log_7 x = 460$ થાય.
$\log_7 x \cdot (2 + 3 + 4 + \dots + 21) = 460$.
સમાંતર શ્રેણી $2 + 3 + \dots + 21$ નો સરવાળો $\frac{20}{2} (2 + 21) = 10 \times 23 = 230$ છે.
તેથી,$230 \cdot \log_7 x = 460$.
$\log_7 x = 2$.
આમ,$x = 7^2 = 49$.
152
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{x \left( e^{\frac{\sqrt{1+x^{2}+x^{4}}-1}{x}} - 1 \right)}{\sqrt{1+x^{2}+x^{4}}-1}$ ની કિંમત શોધો.
A
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.
B
$\sqrt{e}$
C
$0$
D
$1$
153
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો ધન પદ ધરાવતી $G.P.$ ના બીજા,ત્રીજા અને ચોથા પદનો સરવાળો $3$ હોય અને તેના છઠ્ઠા,સાતમા અને આઠમા પદનો સરવાળો $243$ હોય,તો આ $G.P.$ ના પ્રથમ $50$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{2}{13}(3^{50}-1)$
B
$\frac{1}{26}(3^{50}-1)$
C
$\frac{1}{13}(3^{50}-1)$
D
$\frac{1}{26}(3^{49}-1)$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ પદ $a > 0$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r > 0$ છે.
બીજા,ત્રીજા અને ચોથા પદનો સરવાળો $3$ છે:
$ar + ar^2 + ar^3 = 3$ --- $(1)$
છઠ્ઠા,સાતમા અને આઠમા પદનો સરવાળો $243$ છે:
$ar^5 + ar^6 + ar^7 = 243$
$r^4(ar + ar^2 + ar^3) = 243$
$(1)$ ને આ સમીકરણમાં મૂકતા:
$r^4(3) = 243$ $\Rightarrow r^4 = 81$ $\Rightarrow r = 3$ (કારણ કે $r > 0$).
$r = 3$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$a(3) + a(9) + a(27) = 3$
$39a = 3 \Rightarrow a = \frac{3}{39} = \frac{1}{13}$.
પ્રથમ $50$ પદોનો સરવાળો $S_{50}$ નીચે મુજબ છે:
$S_{50} = \frac{a(r^{50}-1)}{r-1} = \frac{\frac{1}{13}(3^{50}-1)}{3-1} = \frac{1}{26}(3^{50}-1)$.
154
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$\left(\frac{-1+i \sqrt{3}}{1-i}\right)^{30}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$2^{15} i$
B
$-2^{15}$
C
$-2^{15} i$
D
$6^{5}$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{-1+i \sqrt{3}}{1-i}$.
અંશને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં લખતા: $-1+i \sqrt{3} = 2 \left( \cos \frac{2\pi}{3} + i \sin \frac{2\pi}{3} \right) = 2e^{i 2\pi/3}$.
છેદને લખતા: $1-i = \sqrt{2} \left( \cos \frac{-\pi}{4} + i \sin \frac{-\pi}{4} \right) = \sqrt{2}e^{-i \pi/4}$.
તેથી,$z = \frac{2e^{i 2\pi/3}}{\sqrt{2}e^{-i \pi/4}} = \sqrt{2} e^{i (2\pi/3 + \pi/4)} = \sqrt{2} e^{i 11\pi/12}$.
હવે,$z^{30} = (\sqrt{2})^{30} e^{i (11\pi/12) \cdot 30} = 2^{15} e^{i 55\pi/2}$.
કારણ કે $e^{i 55\pi/2} = e^{i (26\pi + 3\pi/2)} = e^{i 3\pi/2} = -i$.
તેથી,$z^{30} = 2^{15} \cdot (-i) = -2^{15} i$.
155
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=r^{2}$ $(r>0)$ ની જીવાની લંબાઈ રેખા $y-2x=3$ પર $r$ હોય,તો $r^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{9}{5}$
B
$\frac{12}{5}$
C
$12$
D
$\frac{24}{5}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}=r^{2}$ છે,જેનું કેન્દ્ર $O(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
ધારો કે જીવા $AB$ ની લંબાઈ $AB=r$ છે.
ધારો કે $M$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $OM \perp AB$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta OAM$ માં,$OA=r$ (ત્રિજ્યા) અને $AM = \frac{AB}{2} = \frac{r}{2}$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$OM^{2} = OA^{2} - AM^{2} = r^{2} - (\frac{r}{2})^{2} = \frac{3r^{2}}{4}$.
તેથી,$OM = \frac{r\sqrt{3}}{2}$.
કેન્દ્ર $(0,0)$ થી રેખા $2x-y+3=0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|2(0) - (0) + 3|}{\sqrt{2^{2} + (-1)^{2}}} = \frac{3}{\sqrt{5}}$ છે.
$OM = d$ લેતા,$\frac{r\sqrt{3}}{2} = \frac{3}{\sqrt{5}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{3r^{2}}{4} = \frac{9}{5}$.
તેથી,$r^{2} = \frac{9}{5} \times \frac{4}{3} = \frac{12}{5}$.
Solution diagram
156
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો માહિતી $3, 5, 7, a, b$ નો મધ્યક અને પ્રમાણિત વિચલન અનુક્રમે $5$ અને $2$ હોય,તો $a$ અને $b$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$2x^{2}-20x+19=0$
B
$x^{2}-10x+19=0$
C
$x^{2}-10x+18=0$
D
$x^{2}-20x+18=0$

Solution

(B) આપેલ માહિતી $3, 5, 7, a, b$ માટે મધ્યક $\bar{x} = 5$ છે.
$\frac{3+5+7+a+b}{5} = 5$ $\Rightarrow 15+a+b = 25$ $\Rightarrow a+b = 10$.
આપેલ પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = 2$ છે.
$\sigma^{2} = \frac{\sum x_{i}^{2}}{n} - (\bar{x})^{2} = 4$.
$\frac{3^{2}+5^{2}+7^{2}+a^{2}+b^{2}}{5} - 5^{2} = 4$.
$\frac{9+25+49+a^{2}+b^{2}}{5} = 29$.
$83+a^{2}+b^{2} = 145 \Rightarrow a^{2}+b^{2} = 62$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(a+b)^{2} = a^{2}+b^{2}+2ab$.
$10^{2} = 62+2ab$ $\Rightarrow 100-62 = 2ab$ $\Rightarrow 2ab = 38$ $\Rightarrow ab = 19$.
$a$ અને $b$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - (a+b)x + ab = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} - 10x + 19 = 0$ મળે છે.
157
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો રેખા $y=mx+c$ એ અતિવલય $\frac{x^{2}}{100}-\frac{y^{2}}{64}=1$ અને વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=36$ નો સામાન્ય સ્પર્શક હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$5m=4$
B
$4c^{2}=369$
C
$c^{2}=369$
D
$8m+5=0$

Solution

(B) રેખા $y=mx+c$ એ અતિવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}-\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c^{2}=a^{2}m^{2}-b^{2}$ છે.
આપેલ અતિવલય $\frac{x^{2}}{100}-\frac{y^{2}}{64}=1$ માટે,$a^{2}=100$ અને $b^{2}=64$ છે,તેથી $c^{2}=100m^{2}-64$.
રેખા $y=mx+c$ એ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=r^{2}$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c^{2}=r^{2}(1+m^{2})$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=36$ માટે,$r^{2}=36$ છે,તેથી $c^{2}=36(1+m^{2})$.
$c^{2}$ માટેની બંને અભિવ્યક્તિઓને સરખાવતા:
$100m^{2}-64=36(1+m^{2})$
$100m^{2}-64=36+36m^{2}$
$64m^{2}=100$
$m^{2}=\frac{100}{64}=\frac{25}{16}$.
હવે,$m^{2}$ ની કિંમત વર્તુળની શરતમાં મૂકતા:
$c^{2}=36(1+\frac{25}{16})$
$c^{2}=36(\frac{16+25}{16})$
$c^{2}=36(\frac{41}{16})$
$c^{2}=\frac{9 \times 41}{4}$
$4c^{2}=369$.
158
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
એક પ્રશ્નપત્રમાં $3$ વિભાગો છે અને દરેક વિભાગમાં $5$ પ્રશ્નો છે. ઉમેદવારે કુલ $5$ પ્રશ્નોના જવાબ આપવાના છે,જેમાં દરેક વિભાગમાંથી ઓછામાં ઓછો એક પ્રશ્ન પસંદ કરવાનો છે. તો ઉમેદવાર પ્રશ્નોને કેટલી રીતે પસંદ કરી શકે?
A
$1500$
B
$2255$
C
$3000$
D
$2250$

Solution

(D) ધારો કે વિભાગ $A, B,$ અને $C$ માંથી પસંદ કરેલા પ્રશ્નોની સંખ્યા અનુક્રમે $n_1, n_2,$ અને $n_3$ છે,જેથી $n_1 + n_2 + n_3 = 5$ અને $n_i \ge 1$ થાય.
શક્ય વિતરણો $(n_1, n_2, n_3)$ નીચે મુજબ છે:
$1. (1, 2, 2)$ અને તેના ક્રમચયો: $(1, 2, 2), (2, 1, 2), (2, 2, 1)$ (કુલ $3$ રીતો).
$2. (1, 1, 3)$ અને તેના ક્રમચયો: $(1, 1, 3), (1, 3, 1), (3, 1, 1)$ (કુલ $3$ રીતો).
કિસ્સા $(1, 2, 2)$ માટેની રીતોની સંખ્યા $= \binom{5}{1} \times \binom{5}{2} \times \binom{5}{2} = 5 \times 10 \times 10 = 500$.
આવા $3$ ક્રમચયો હોવાથી,કુલ રીતો $= 3 \times 500 = 1500$.
કિસ્સા $(1, 1, 3)$ માટેની રીતોની સંખ્યા $= \binom{5}{1} \times \binom{5}{1} \times \binom{5}{3} = 5 \times 5 \times 10 = 250$.
આવા $3$ ક્રમચયો હોવાથી,કુલ રીતો $= 3 \times 250 = 750$.
કુલ રીતો $= 1500 + 750 = 2250$.
159
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
વિધાન $(p$ $\rightarrow (q$ $\rightarrow p))$ $\rightarrow (p$ $\rightarrow (p \vee q))$ એ
A
એક વિરોધાભાસ છે
B
$(p \wedge q) \vee (\sim q)$ ને સમતુલ્ય છે
C
એક નિત્યસત્ય (tautology) છે
D
$(p \vee q) \wedge (\sim p)$ ને સમતુલ્ય છે

Solution

(C) આપેલ વિધાન $(p$ $\rightarrow (q$ $\rightarrow p))$ $\rightarrow (p$ $\rightarrow (p \vee q))$ નિત્યસત્ય છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે આપણે સત્યતા કોષ્ટક બનાવીએ.
$p$$q$$q \rightarrow p$$p$ $\rightarrow (q$ $\rightarrow p)$$p \vee q$$p \rightarrow (p \vee q)$$(p$ $\rightarrow (q$ $\rightarrow p))$ $\rightarrow (p$ $\rightarrow (p \vee q))$
$T$$T$$T$$T$$T$$T$$T$
$T$$F$$T$$T$$T$$T$$T$
$F$$T$$F$$T$$T$$T$$T$
$F$$F$$T$$T$$F$$T$$T$

અહીં અંતિમ સ્તંભમાં તમામ કિંમતો $T$ (સત્ય) હોવાથી,આ વિધાન એક નિત્યસત્ય છે.
160
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $L = \sin^{2}\left(\frac{\pi}{16}\right) - \sin^{2}\left(\frac{\pi}{8}\right)$ અને $M = \cos^{2}\left(\frac{\pi}{16}\right) - \sin^{2}\left(\frac{\pi}{8}\right)$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$M = \frac{1}{2\sqrt{2}} + \frac{1}{2} \cos \frac{\pi}{8}$
B
$L = \frac{1}{4\sqrt{2}} - \frac{1}{4} \cos \frac{\pi}{8}$
C
$M = \frac{1}{4\sqrt{2}} + \frac{1}{4} \cos \frac{\pi}{8}$
D
$L = -\frac{1}{2\sqrt{2}} + \frac{1}{2} \cos \frac{\pi}{8}$

Solution

(A) આપેલ છે $L = \sin^{2}\left(\frac{\pi}{16}\right) - \sin^{2}\left(\frac{\pi}{8}\right)$.
નિત્યસમ $\sin^{2} \theta = \frac{1 - \cos 2\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \left(\frac{1 - \cos(\pi/8)}{2}\right) - \left(\frac{1 - \cos(\pi/4)}{2}\right)$
$L = \frac{1}{2} \left[ \cos(\pi/4) - \cos(\pi/8) \right] = \frac{1}{2\sqrt{2}} - \frac{1}{2} \cos\left(\frac{\pi}{8}\right)$.
આપેલ છે $M = \cos^{2}\left(\frac{\pi}{16}\right) - \sin^{2}\left(\frac{\pi}{8}\right)$.
નિત્યસમ $\cos^{2} \theta = \frac{1 + \cos 2\theta}{2}$ અને $\sin^{2} \theta = \frac{1 - \cos 2\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$M = \left(\frac{1 + \cos(\pi/8)}{2}\right) - \left(\frac{1 - \cos(\pi/4)}{2}\right)$
$M = \frac{1}{2} \cos\left(\frac{\pi}{8}\right) + \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
161
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
$(1+x+x^{2}+x^{3})^{6}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{4}$ નો સહગુણક શોધો.
A
$116$
B
$118$
C
$120$
D
$124$

Solution

(C) આપણી પાસે $(1+x+x^{2}+x^{3})^{6} = ((1+x)(1+x^{2}))^{6} = (1+x)^{6}(1+x^{2})^{6}$ છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$(1+x)^{6} = \sum_{r=0}^{6} {}^{6}C_{r} x^{r}$ અને $(1+x^{2})^{6} = \sum_{t=0}^{6} {}^{6}C_{t} x^{2t}$.
ગુણાકાર $\sum_{r=0}^{6} \sum_{t=0}^{6} {}^{6}C_{r} {}^{6}C_{t} x^{r+2t}$ થાય છે.
$x^{4}$ નો સહગુણક મેળવવા માટે,$r+2t = 4$ લઈએ. શક્ય પૂર્ણાંક ઉકેલો $(r, t)$ નીચે મુજબ છે:
$r$$t$
$0$$2$
$2$$1$
$4$$0$

સહગુણક ${}^{6}C_{0} \times {}^{6}C_{2} + {}^{6}C_{2} \times {}^{6}C_{1} + {}^{6}C_{4} \times {}^{6}C_{0}$ છે.
$= (1 \times 15) + (15 \times 6) + (15 \times 1) = 15 + 90 + 15 = 120$.
162
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $3^{2 \sin 2 \alpha - 1}$,$14$,અને $3^{4 - 2 \sin 2 \alpha}$ એ કોઈ $\alpha$ માટે $A.P.$ ના પ્રથમ ત્રણ પદો હોય,તો આ $A.P.$ નું છઠ્ઠું પદ શોધો.
A
$66$
B
$65$
C
$81$
D
$78$

Solution

(A) ધારો કે પદો $a_1 = 3^{2 \sin 2 \alpha - 1}$,$a_2 = 14$,અને $a_3 = 3^{4 - 2 \sin 2 \alpha}$ છે.
તેઓ $A.P.$ માં હોવાથી,$2a_2 = a_1 + a_3$.
$2(14) = 3^{2 \sin 2 \alpha - 1} + 3^{4 - 2 \sin 2 \alpha} = 28$.
ધારો કે $x = 3^{2 \sin 2 \alpha}$. તો સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{81}{x} = 28$ બને છે.
$x^2 - 84x + 243 = 0$.
$(x - 81)(x - 3) = 0$,તેથી $x = 81$ અથવા $x = 3$.
જો $x = 3$ હોય,તો $3^{2 \sin 2 \alpha} = 3^1 \implies 2 \sin 2 \alpha = 1 \implies \sin 2 \alpha = 0.5$.
તેથી $a_1 = 3^{1-1} = 1$ અને $a_2 = 14$. સામાન્ય તફાવત $d = 14 - 1 = 13$.
છઠ્ઠું પદ $T_6 = a_1 + 5d = 1 + 5(13) = 1 + 65 = 66$.
જો $x = 81$ હોય,તો $3^{2 \sin 2 \alpha} = 3^4 \implies 2 \sin 2 \alpha = 4 \implies \sin 2 \alpha = 2$,જે અશક્ય છે.
163
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો પરવલયો $y^{2}=4x$ અને $x^{2}=4y$ નો સામાન્ય સ્પર્શક વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=c^{2}$ ને પણ સ્પર્શતો હોય,તો $c$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/2$
B
$1/(2\sqrt{2})$
C
$1/\sqrt{2}$
D
$1/4$

Solution

(C) પરવલય $y^{2}=4x$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+\frac{1}{m}$ છે.
પરવલય $x^{2}=4y$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx-m^{2}$ છે.
સામાન્ય સ્પર્શક માટે,અંતઃખંડોને સરખાવતા: $\frac{1}{m}=-m^{2}$,જેનો અર્થ છે $m^{3}=-1$,તેથી $m=-1$.
$m=-1$ ને સ્પર્શકના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $y=-x-1$ અથવા $x+y+1=0$ મળે છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=c^{2}$ ને સ્પર્શે છે. કેન્દ્ર $(0,0)$ થી રેખા $x+y+1=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $c$ જેટલું હોવું જોઈએ.
સૂત્ર $d=\frac{|ax_{0}+by_{0}+k|}{\sqrt{a^{2}+b^{2}}}$ નો ઉપયોગ કરતા,$c=\frac{|0+0+1|}{\sqrt{1^{2}+1^{2}}}=\frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
164
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
બુલિયન પદાવલિ $x \leftrightarrow \sim y$ નું નિષેધ (negation) કોના સમકક્ષ છે?
A
$(\sim x \wedge y) \vee (\sim x \wedge \sim y)$
B
$(x \wedge \sim y) \vee (\sim x \wedge y)$
C
$(x \wedge y) \vee (\sim x \wedge \sim y)$
D
$(x \wedge y) \wedge (\sim x \vee \sim y)$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $x \leftrightarrow \sim y$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p \leftrightarrow q \equiv (p$ $\rightarrow q) \wedge (q$ $\rightarrow p)$.
તેથી,$x \leftrightarrow \sim y \equiv (x$ $\rightarrow \sim y) \wedge (\sim y$ $\rightarrow x)$.
નિત્યસમ $p \rightarrow q \equiv \sim p \vee q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x \leftrightarrow \sim y \equiv (\sim x \vee \sim y) \wedge (y \vee x)$.
હવે,આપણે નિષેધ શોધીએ:
$\sim(x \leftrightarrow \sim y) \equiv \sim((\sim x \vee \sim y) \wedge (x \vee y))$.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\sim(A \wedge B) \equiv \sim A \vee \sim B$:
$\sim(x \leftrightarrow \sim y) \equiv \sim(\sim x \vee \sim y) \vee \sim(x \vee y)$.
ફરીથી ડી મોર્ગનનો નિયમ લાગુ કરતા:
$\sim(x \leftrightarrow \sim y) \equiv (x \wedge y) \vee (\sim x \wedge \sim y)$.
165
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
એક સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે ઓફિસમાં કામ કરતા $73 \%$ લોકો કોફી પસંદ કરે છે,જ્યારે $65 \%$ લોકો ચા પસંદ કરે છે. જો $x$ એ કોફી અને ચા બંને પસંદ કરતા લોકોની ટકાવારી દર્શાવે છે,તો $x$ શું ન હોઈ શકે?
A
$63$
B
$38$
C
$54$
D
$36$

Solution

(D) ધારો કે $C$ એ કોફી પસંદ કરતા લોકોનો ગણ છે અને $T$ એ ચા પસંદ કરતા લોકોનો ગણ છે.
આપેલ છે કે $n(C) = 73$ અને $n(T) = 65$.
ધારો કે $x = n(C \cap T)$ એ બંને પસંદ કરતા લોકોની ટકાવારી છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $n(C \cup T) = n(C) + n(T) - n(C \cap T) = 73 + 65 - x = 138 - x$.
કારણ કે $n(C \cup T) \leq 100$,તેથી $138 - x \leq 100$,જેનો અર્થ છે કે $x \geq 38$.
વધુમાં,ફક્ત કોફી પસંદ કરતા લોકોની સંખ્યા $n(C) - x = 73 - x \geq 0$ છે,તેથી $x \leq 73$.
અને ફક્ત ચા પસંદ કરતા લોકોની સંખ્યા $n(T) - x = 65 - x \geq 0$ છે,તેથી $x \leq 65$.
આ બંનેને જોડતા,આપણને $38 \leq x \leq 65$ મળે છે.
આમ,$x$ એ $[38, 65]$ ની શ્રેણીમાં હોવું જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$36$ એ $[38, 65]$ ની શ્રેણીમાં નથી.
તેથી,$x$ એ $36$ હોઈ શકે નહીં.
Solution diagram
166
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
$9x^{2}-18|x|+5=0$ સમીકરણના બીજનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$\frac{25}{9}$
B
$\frac{25}{81}$
C
$\frac{5}{27}$
D
$\frac{5}{9}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $9x^{2}-18|x|+5=0$
$x^{2} = |x|^{2}$ હોવાથી,સમીકરણ $9|x|^{2}-18|x|+5=0$ બને છે.
ધારો કે $t = |x|$,તો $9t^{2}-18t+5=0$.
અવયવ પાડતા: $9t^{2}-15t-3t+5=0$.
$3t(3t-5)-1(3t-5)=0$.
$(3t-1)(3t-5)=0$.
તેથી,$|x| = \frac{1}{3}$ અથવા $|x| = \frac{5}{3}$.
બીજ $x = \frac{1}{3}, -\frac{1}{3}, \frac{5}{3}, -\frac{5}{3}$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $(\frac{1}{3}) \times (-\frac{1}{3}) \times (\frac{5}{3}) \times (-\frac{5}{3}) = \frac{25}{81}$ થાય.
167
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $S$ એ શ્રેણી $\tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{13}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{21}\right)+\ldots$ ના પ્રથમ $10$ પદોનો સરવાળો હોય,તો $\tan ( S )$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{11}$
B
$-\frac{6}{5}$
C
$\frac{10}{11}$
D
$\frac{5}{6}$

Solution

(D) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \tan ^{-1}\left(\frac{1}{n^2+n+1}\right)$ છે.
આપણે તેને $T_n = \tan ^{-1}\left(\frac{(n+1)-n}{1+n(n+1)}\right) = \tan ^{-1}(n+1) - \tan ^{-1}(n)$ તરીકે લખી શકીએ.
પ્રથમ $10$ પદો માટે,સરવાળો $S$ નીચે મુજબ મળે:
$S = \sum_{n=1}^{10} (\tan ^{-1}(n+1) - \tan ^{-1}(n))$.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S = (\tan ^{-1}(2) - \tan ^{-1}(1)) + (\tan ^{-1}(3) - \tan ^{-1}(2)) + \ldots + (\tan ^{-1}(11) - \tan ^{-1}(10))$.
$S = \tan ^{-1}(11) - \tan ^{-1}(1)$.
સૂત્ર $\tan ^{-1}(x) - \tan ^{-1}(y) = \tan ^{-1}\left(\frac{x-y}{1+xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \tan ^{-1}\left(\frac{11-1}{1+11 \times 1}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{10}{12}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{5}{6}\right)$.
તેથી,$\tan (S) = \frac{5}{6}$.
168
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો ચાર સંકર સંખ્યાઓ $z$,$\overline{z}$,$\overline{z}-2 \operatorname{Re}(\overline{z})$ અને $z-2 \operatorname{Re}(z)$ આર્ગેન્ડ સમતલમાં $4$ એકમ બાજુવાળા ચોરસના શિરોબિંદુઓ દર્શાવતી હોય,તો $|z|$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$4 \sqrt{2}$
D
$2 \sqrt{2}$

Solution

(D) ધારો કે $z = x + iy$. તેથી $\overline{z} = x - iy$.
$\operatorname{Re}(z) = x$ અને $\operatorname{Re}(\overline{z}) = x$.
ચાર શિરોબિંદુઓ $A(x + iy)$,$B(x - iy)$,$C(-x - iy)$ અને $D(-x + iy)$ છે.
ચોરસની બાજુની લંબાઈ $4$ એકમ છે.
$A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર $|(x + iy) - (x - iy)| = |2iy| = 2|y| = 4$,જેનો અર્થ છે કે $|y| = 2$.
$B$ અને $C$ વચ્ચેનું અંતર $|(x - iy) - (-x - iy)| = |2x| = 2|x| = 4$,જેનો અર્થ છે કે $|x| = 2$.
તેથી,$|z| = \sqrt{x^2 + y^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = \sqrt{4 + 4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
Solution diagram
169
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો વક્ર $4x^{2} + 5y^{2} = 20$ પરનું બિંદુ $P$ એ બિંદુ $Q(0, -4)$ થી સૌથી દૂર હોય,તો $PQ^{2}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$21$
B
$36$
C
$48$
D
$29$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^{2} + 5y^{2} = 20$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{5} + \frac{y^{2}}{4} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે ઉપવલય પરનું બિંદુ $P$ એ $(\sqrt{5} \cos \theta, 2 \sin \theta)$ છે.
અંતર $PQ$ નો વર્ગ $PQ^{2} = (\sqrt{5} \cos \theta - 0)^{2} + (2 \sin \theta - (-4))^{2}$ દ્વારા મળે છે.
$PQ^{2} = 5 \cos^{2} \theta + (2 \sin \theta + 4)^{2}$.
$PQ^{2} = 5(1 - \sin^{2} \theta) + 4 \sin^{2} \theta + 16 \sin \theta + 16$.
$PQ^{2} = 5 - 5 \sin^{2} \theta + 4 \sin^{2} \theta + 16 \sin \theta + 16$.
$PQ^{2} = -\sin^{2} \theta + 16 \sin \theta + 21$.
મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે પૂર્ણવર્ગ બનાવીએ: $PQ^{2} = -(\sin^{2} \theta - 16 \sin \theta + 64) + 64 + 21$.
$PQ^{2} = 85 - (\sin \theta - 8)^{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $-1 \leq \sin \theta \leq 1$,તેથી $85 - (\sin \theta - 8)^{2}$ ની કિંમત ત્યારે મહત્તમ થાય જ્યારે $\sin \theta = 1$ હોય.
$\sin \theta = 1$ મુકતા,$PQ^{2} = 85 - (1 - 8)^{2} = 85 - (-7)^{2} = 85 - 49 = 36$.
170
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $2^{10} + 2^{9} \cdot 3^{1} + 2^{8} \cdot 3^{2} + \ldots + 2^{1} \cdot 3^{9} + 3^{10} = S - 2^{11}$ હોય,તો $S$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3^{11}}{2} + 2^{10}$
B
$3^{11} - 2^{12}$
C
$3^{11}$
D
$2 \cdot 3^{11}$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ એ સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = 2^{10}$,સામાન્ય ગુણોત્તર $r = \frac{3}{2}$ અને પદોની સંખ્યા $n = 11$ છે.
સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S' = a \frac{r^n - 1}{r - 1}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $S' = 2^{10} \frac{(\frac{3}{2})^{11} - 1}{\frac{3}{2} - 1} = 2^{10} \frac{\frac{3^{11}}{2^{11}} - 1}{\frac{1}{2}} = 2^{11} \left( \frac{3^{11} - 2^{11}}{2^{11}} \right) = 3^{11} - 2^{11}$.
આપેલ છે કે $S' = S - 2^{11}$,તેથી $3^{11} - 2^{11} = S - 2^{11}$.
આમ,$S = 3^{11}$.
171
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(\sqrt{7}, 0)$ અને $(-\sqrt{7}, 0)$ હોય અને $P$ એ શંકુચ્છેદ $9x^{2} + 16y^{2} = 144$ પરનું કોઈ બિંદુ હોય,તો $PA + PB$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$8$
B
$6$
C
$16$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ શંકુચ્છેદનું સમીકરણ $9x^{2} + 16y^{2} = 144$ છે.
$144$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^{2}}{16} + \frac{y^{2}}{9} = 1$ મળે છે.
આ ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ છે,જ્યાં $a^{2} = 16$ અને $b^{2} = 9$.
તેથી,$a = 4$ અને $b = 3$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1 - \frac{9}{16}} = \frac{\sqrt{7}}{4}$.
નાભિના યામ $(\pm ae, 0) = (\pm \sqrt{7}, 0)$ છે.
$A$ અને $B$ એ નાભિ હોવાથી,ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ $PA + PB = 2a = 2 \times 4 = 8$ થાય.
172
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $\alpha$ એ સમીકરણ $p(x) = x^{2} - x - 2 = 0$ નું ધન બીજ હોય,તો $\lim_{x \rightarrow \alpha^{+}} \frac{\sqrt{1 - \cos(p(x))}}{x + \alpha - 4}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $p(x) = x^{2} - x - 2 = 0$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા,$(x - 2)(x + 1) = 0$ મળે,તેથી બીજ $x = 2$ અને $x = -1$ છે.
$\alpha$ એ ધન બીજ હોવાથી,$\alpha = 2$.
લિમિટના પદમાં $\alpha = 2$ મૂકતા,$\lim_{x \rightarrow 2^{+}} \frac{\sqrt{1 - \cos(x^{2} - x - 2)}}{x + 2 - 4} = \lim_{x \rightarrow 2^{+}} \frac{\sqrt{1 - \cos(x^{2} - x - 2)}}{x - 2}$ મળે.
નિત્યસમ $1 - \cos(\theta) = 2 \sin^{2}(\frac{\theta}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા,પદ $\lim_{x \rightarrow 2^{+}} \frac{\sqrt{2 \sin^{2}(\frac{x^{2} - x - 2}{2})}}{x - 2}$ બને છે.
$x \rightarrow 2^{+}$ હોવાથી,$\sin(\frac{x^{2} - x - 2}{2})$ ધન છે,તેથી $\sqrt{\sin^{2}(\theta)} = \sin(\theta)$.
આનું સાદું રૂપ $\lim_{x \rightarrow 2^{+}} \frac{\sqrt{2} \sin(\frac{(x - 2)(x + 1)}{2})}{x - 2}$ થાય છે.
લિમિટ $\lim_{u \rightarrow 0} \frac{\sin(u)}{u} = 1$ નો ઉપયોગ કરીને,$\frac{x + 1}{2}$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$\lim_{x \rightarrow 2^{+}} \sqrt{2} \cdot \frac{\sin(\frac{(x - 2)(x + 1)}{2})}{\frac{(x - 2)(x + 1)}{2}} \cdot \frac{x + 1}{2} = \sqrt{2} \cdot 1 \cdot \frac{2 + 1}{2} = \frac{3\sqrt{2}}{2} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
173
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો રેખા $2x - y + 3 = 0$ એ રેખાઓ $4x - 2y + \alpha = 0$ અને $6x - 3y + \beta = 0$ થી અનુક્રમે $\frac{1}{\sqrt{5}}$ અને $\frac{2}{\sqrt{5}}$ ના અંતરે હોય,તો $\alpha$ અને $\beta$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$12$
B
$30$
C
$18$
D
$60$

Solution

(B) બે સમાંતર રેખાઓ $Ax + By + C_1 = 0$ અને $Ax + By + C_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|C_1 - C_2|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ જોડી માટે,$2x - y + 3 = 0$ ને $4x - 2y + 6 = 0$ તરીકે લખો. અંતર $\frac{1}{\sqrt{5}} = \frac{|\alpha - 6|}{\sqrt{4^2 + (-2)^2}} = \frac{|\alpha - 6|}{2\sqrt{5}}$ છે.
તેથી,$|\alpha - 6| = 2$,જે $\alpha = 8$ અથવા $\alpha = 4$ આપે છે.
બીજી જોડી માટે,$2x - y + 3 = 0$ ને $6x - 3y + 9 = 0$ તરીકે લખો. અંતર $\frac{2}{\sqrt{5}} = \frac{|\beta - 9|}{\sqrt{6^2 + (-3)^2}} = \frac{|\beta - 9|}{3\sqrt{5}}$ છે.
તેથી,$|\beta - 9| = 6$,જે $\beta = 15$ અથવા $\beta = 3$ આપે છે.
$\alpha$ અને $\beta$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો સરવાળો $(8 + 4) + (15 + 3) = 12 + 18 = 30$ થાય છે.
174
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
પ્રાકૃતિક સંખ્યા $m$,જેના માટે $\left( x^{m} + \frac{1}{x^{2}} \right)^{22}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $x$ નો સહગુણક $1540$ હોય,તે
A
$19$
B
$3$
C
$13$
D
$18$

Solution

(C) $\left( x^{m} + x^{-2} \right)^{22}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{22}C_{r} (x^{m})^{22-r} (x^{-2})^{r} = {}^{22}C_{r} x^{22m - mr - 2r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x$ ના સહગુણક માટે,આપણે $x$ ના ઘાતાંકને $1$ ની બરાબર લઈએ છીએ:
$22m - mr - 2r = 1 \implies r(m+2) = 22m - 1$.
આપણને આપેલ છે કે સહગુણક $1540$ છે,તેથી ${}^{22}C_{r} = 1540$.
કારણ કે ${}^{22}C_{3} = 1540$,તેથી $r = 3$ અથવા $r = 19$.
કિસ્સો $1$: જો $r = 3$,તો $3(m+2) = 22m - 1 \implies 3m + 6 = 22m - 1 \implies 19m = 7$,જે $m = \frac{7}{19}$ આપે છે,જે પ્રાકૃતિક સંખ્યા નથી.
કિસ્સો $2$: જો $r = 19$,તો $19(m+2) = 22m - 1 \implies 19m + 38 = 22m - 1 \implies 3m = 39 \implies m = 13$.
આમ,પ્રાકૃતિક સંખ્યા $m$ એ $13$ છે.
175
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
'$SYLLABUS$' શબ્દના અક્ષરોમાંથી એક સમયે $4$ અક્ષરો લઈને બનાવી શકાય તેવા અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન શબ્દોની સંખ્યા શોધો,જેમાં બે અક્ષરો સમાન હોય અને બે અક્ષરો અલગ હોય.
A
$120$
B
$60$
C
$480$
D
$240$

Solution

(D) '$SYLLABUS$' શબ્દમાં $8$ અક્ષરો છે: $S, S, L, L, Y, A, B, U$.
અહીં $2$ સમાન અક્ષરોની જોડી ($S, S$ અને $L, L$) અને $4$ અલગ અક્ષરો $(Y, A, B, U)$ છે.
$2$ સમાન અને $2$ અલગ અક્ષરો પસંદ કરીને $4$ અક્ષરનો શબ્દ બનાવવો છે.
પગલું $1$: સમાન અક્ષરોની જોડી પસંદ કરો. $2$ જોડીમાંથી $1$ જોડી પસંદ કરવાના $^2C_1 = 2$ પ્રકાર છે.
પગલું $2$: બાકીના $5$ પ્રકારના અક્ષરોમાંથી $2$ અલગ અક્ષરો પસંદ કરવાના $^5C_2 = 10$ પ્રકાર છે.
પગલું $3$: $4$ અક્ષરોની ગોઠવણી (જ્યાં $2$ સમાન છે): $\frac{4!}{2!} = 12$.
કુલ શબ્દો = $2 \times 10 \times 12 = 240$.
176
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
વિધાન ધ્યાનમાં લો: "પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n^{3}-1$ બેકી હોય,તો $n$ એકી છે." આ વિધાનનું પ્રતિ-ધન (contrapositive) વિધાન શું છે?
A
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n^{3}-1$ બેકી ન હોય,તો $n$ એકી નથી.
B
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ બેકી હોય,તો $n^{3}-1$ એકી છે.
C
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ એકી હોય,તો $n^{3}-1$ બેકી છે.
D
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ બેકી હોય,તો $n^{3}-1$ બેકી છે.

Solution

(B) શરતી વિધાન $(p \rightarrow q)$ નું પ્રતિ-ધન $(\sim q \rightarrow \sim p)$ છે.
અહીં,$p$ એ "$n^{3}-1$ બેકી છે" અને $q$ એ "$n$ એકી છે" તેવું વિધાન છે.
નકાર $\sim q$ એ "$n$ એકી નથી" એટલે કે "$n$ બેકી છે" થાય.
નકાર $\sim p$ એ "$n^{3}-1$ બેકી નથી" એટલે કે "$n^{3}-1$ એકી છે" થાય.
તેથી,પ્રતિ-ધન વિધાન છે: "પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ બેકી હોય,તો $n^{3}-1$ એકી છે."
177
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુ આગળનો અભિલંબ ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુમાંથી પસાર થતો હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સંતોષે છે?
A
$e^{2}+2e-1=0$
B
$e^{2}+e-1=0$
C
$e^{4}+2e^{2}-1=0$
D
$e^{4}+e^{2}-1=0$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ માટે બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^{2}x}{x_{1}}-\frac{b^{2}y}{y_{1}}=a^{2}e^{2}$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુના યામ $(ae, \frac{b^{2}}{a})$ છે.
આ કિંમતો અભિલંબના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{a^{2}x}{ae}-\frac{b^{2}y}{b^{2}/a} = a^{2}e^{2}$
$\frac{ax}{e}-ay = a^{2}e^{2} \Rightarrow \frac{x}{e}-y = ae^{2}$.
આ અભિલંબ ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુ $(0, b)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$0 - b = ae^{2} \Rightarrow b = -ae^{2}$.
લંબાઈ ધન હોવાથી $b = ae^{2}$ લેતા,$b^{2} = a^{2}e^{4}$.
$b^{2} = a^{2}(1-e^{2})$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$a^{2}(1-e^{2}) = a^{2}e^{4}$
$1-e^{2} = e^{4} \Rightarrow e^{4}+e^{2}-1=0$.
Solution diagram
178
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x(2x+1)=1$ ના બીજ હોય,તો $\beta$ કોના બરાબર થાય?
A
$2\alpha^{2}$
B
$2\alpha(\alpha+1)$
C
$-2\alpha(\alpha+1)$
D
$2\alpha(\alpha-1)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2x(2x+1)=1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4x^{2}+2x-1=0$ થાય છે.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,$\alpha+\beta = -\frac{1}{2}$ મળે.
તેથી,$\beta = -\frac{1}{2} - \alpha$.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,$4\alpha^{2}+2\alpha-1=0$ થાય,એટલે કે $1 = 4\alpha^{2}+2\alpha$.
$\beta$ માં આ કિંમત મૂકતા:
$\beta = -\frac{4\alpha^{2}+2\alpha}{2} - \alpha = -2\alpha^{2} - \alpha - \alpha = -2\alpha^{2} - 2\alpha = -2\alpha(\alpha+1)$.
179
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $z = x + iy$ એ એક શૂન્યતર સંકરતર સંકર સંખ્યા છે જેથી $z^{2} = i|z|^{2},$ જ્યાં $i = \sqrt{-1}.$ તો $z$ એ કઈ રેખા પર આવેલી છે?
A
કાલ્પનિક અક્ષ
B
વાસ્તવિક અક્ષ
C
રેખા $y = x$
D
રેખા $y = -x$

Solution

(C) આપેલ છે $z = x + iy$ અને $z^{2} = i|z|^{2}.$
$z = x + iy$ અને $|z|^{2} = x^{2} + y^{2}$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x + iy)^{2} = i(x^{2} + y^{2})$
$x^{2} - y^{2} + 2ixy = i(x^{2} + y^{2})$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
વાસ્તવિક ભાગ: $x^{2} - y^{2} = 0 \Rightarrow (x - y)(x + y) = 0$
કાલ્પનિક ભાગ: $2xy = x^{2} + y^{2}$ $\Rightarrow x^{2} - 2xy + y^{2} = 0$ $\Rightarrow (x - y)^{2} = 0$
કાલ્પનિક ભાગ પરથી,આપણને $x = y$ મળે છે.
$x = y$ ને વાસ્તવિક ભાગના સમીકરણમાં મૂકતા: $y^{2} - y^{2} = 0,$ જે સંતોષાય છે.
તેથી,$z$ એ રેખા $y = x$ પર આવેલી છે.
180
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$A.P.$ $b_{1}, b_{2}, \ldots, b_{m}$ નો સામાન્ય તફાવત $A.P.$ $a_{1}, a_{2}, \ldots, a_{n}$ ના સામાન્ય તફાવત કરતા $2$ વધારે છે. જો $a_{40} = -159$,$a_{100} = -399$ અને $b_{100} = a_{70}$ હોય,તો $b_{1}$ ની કિંમત શોધો:
A
$-127$
B
$-81$
C
$81$
D
$127$

Solution

(B) ધારો કે $A.P.$ $a_{1}, a_{2}, \ldots, a_{n}$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
તો $A.P.$ $b_{1}, b_{2}, \ldots, b_{m}$ નો સામાન્ય તફાવત $d + 2$ છે.
પ્રથમ $A.P.$ માટે,$a_{40} = a + 39d = -159$ અને $a_{100} = a + 99d = -399$.
આ સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(a + 99d) - (a + 39d) = -399 - (-159)$ $\Rightarrow 60d = -240$ $\Rightarrow d = -4$.
$d = -4$ ને $a + 39d = -159$ માં મૂકતા: $a + 39(-4) = -159$ $\Rightarrow a - 156 = -159$ $\Rightarrow a = -3$.
હવે,$a_{70} = a + 69d = -3 + 69(-4) = -3 - 276 = -279$.
આપેલ છે કે $b_{100} = a_{70}$,તેથી $b_{100} = -279$.
બીજા $A.P.$ ના $n$ માં પદના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $b_{100} = b_{1} + 99(d + 2) = -279$.
$d = -4$ મૂકતા: $b_{1} + 99(-4 + 2) = -279 \Rightarrow b_{1} + 99(-2) = -279$.
$b_{1} - 198 = -279 \Rightarrow b_{1} = -279 + 198 = -81$.
181
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જમીન પરના એક બિંદુથી પર્વતના શિખરનો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે. જમીનથી $30^{\circ}$ ના ખૂણે શિખર તરફ $1 \ km$ ઉપર ચઢ્યા પછી,શિખરનો ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. તો જમીનથી શિખરની ઊંચાઈ ($km$ માં) કેટલી છે?
A
$\frac{1}{\sqrt{3}-1}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}+1}$
C
$\frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}+1}$
D
$\frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}-1}$

Solution

(A) ધારો કે શિખરની ઊંચાઈ $h$ છે. શરૂઆતના બિંદુથી,$\tan 45^{\circ} = \frac{h}{d} \Rightarrow d = h$,જ્યાં $d$ એ પર્વતના પાયા સુધીનું આડું અંતર છે.
$30^{\circ}$ ના ખૂણે $1 \ km$ ચઢ્યા પછી,નવું સ્થાન ઊંચાઈ $x = 1 \cdot \sin 30^{\circ} = \frac{1}{2} \ km$ અને શરૂઆતના બિંદુથી આડું અંતર $z = 1 \cdot \cos 30^{\circ} = \frac{\sqrt{3}}{2} \ km$ પર છે.
પર્વત સુધીનું નવું આડું અંતર $y = d - z = h - \frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
વર્તમાન સ્થાનની સાપેક્ષમાં નવી ઊંચાઈ $h - x = h - \frac{1}{2}$ છે.
નવો ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ આપેલ હોવાથી,$\tan 60^{\circ} = \frac{h - x}{y}$ થાય.
$\sqrt{3} = \frac{h - 1/2}{h - \sqrt{3}/2}$.
$\sqrt{3}(h - \frac{\sqrt{3}}{2}) = h - \frac{1}{2}$.
$\sqrt{3}h - \frac{3}{2} = h - \frac{1}{2}$.
$h(\sqrt{3} - 1) = \frac{3}{2} - \frac{1}{2} = 1$.
$h = \frac{1}{\sqrt{3} - 1}$.
Solution diagram
182
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ ની સંભાવનાઓ $P(A)=0.6, P(B)=0.4$ અને $P(C)=0.5$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. જો $P(A \cup B)=0.8, P(A \cap C)=0.3, P(A \cap B \cap C)=0.2, P(B \cap C)=\beta$ અને $P(A \cup B \cup C)=\alpha$ હોય,જ્યાં $0.85 \leq \alpha \leq 0.95$,તો $\beta$ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$[0.36, 0.40]$
B
$[0.35, 0.36]$
C
$[0.25, 0.35]$
D
$[0.20, 0.25]$

Solution

(C) આપેલ છે કે $P(A)=0.6, P(B)=0.4, P(C)=0.5, P(A \cup B)=0.8, P(A \cap C)=0.3, P(A \cap B \cap C)=0.2$.
$P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$0.8 = 0.6 + 0.4 - P(A \cap B)$,તેથી $P(A \cap B) = 0.2$.
$P(A \cup B \cup C) = P(A) + P(B) + P(C) - P(A \cap B) - P(B \cap C) - P(C \cap A) + P(A \cap B \cap C)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\alpha = 0.6 + 0.4 + 0.5 - 0.2 - \beta - 0.3 + 0.2 = 1.2 - \beta$.
આપેલ છે કે $0.85 \leq \alpha \leq 0.95$,તેથી $0.85 \leq 1.2 - \beta \leq 0.95$.
બધા પદોમાંથી $1.2$ બાદ કરતા: $-0.35 \leq -\beta \leq -0.25$.
$-1$ વડે ગુણતા અસમતા બદલાશે: $0.25 \leq \beta \leq 0.35$.
આમ,$\beta \in [0.25, 0.35]$.
183
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $\left(\sqrt{x}-\frac{k}{x^{2}}\right)^{10}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અચળ પદ $405$ હોય,તો $|k|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$9$

Solution

(C) $\left(\sqrt{x}-\frac{k}{x^{2}}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{10}C_{r} (x^{1/2})^{10-r} (-k x^{-2})^{r}$
$T_{r+1} = {}^{10}C_{r} x^{(10-r)/2} (-k)^{r} x^{-2r}$
$T_{r+1} = {}^{10}C_{r} (-k)^{r} x^{(10-5r)/2}$
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ:
$\frac{10-5r}{2} = 0$ $\Rightarrow 5r = 10$ $\Rightarrow r = 2$
$r = 2$ મુકતા:
$T_{3} = {}^{10}C_{2} (-k)^{2} = 405$
$45 \cdot k^{2} = 405$
$k^{2} = \frac{405}{45} = 9$
$|k| = \sqrt{9} = 3$
184
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $L$ એ $xy$-સમતલમાં એવી રેખા છે જેના $x$ અને $y$ અંતઃખંડો અનુક્રમે $3$ અને $1$ છે. તો આ રેખામાં બિંદુ $(-1, -4)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$\left(\frac{8}{5}, \frac{29}{5}\right)$
B
$\left(\frac{29}{5}, \frac{11}{5}\right)$
C
$\left(\frac{11}{5}, \frac{28}{5}\right)$
D
$\left(\frac{29}{5}, \frac{8}{5}\right)$

Solution

(C) $x$-અંતઃખંડ $3$ અને $y$-અંતઃખંડ $1$ ધરાવતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{y}{1} = 1$ છે,જે $x + 3y - 3 = 0$ થાય છે.
બિંદુ $(x_0, y_0) = (-1, -4)$ નું રેખા $ax + by + c = 0$ માં પ્રતિબિંબ $(x', y')$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $\frac{x' - x_0}{a} = \frac{y' - y_0}{b} = -2 \frac{ax_0 + by_0 + c}{a^2 + b^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x' + 1}{1} = \frac{y' + 4}{3} = -2 \frac{1(-1) + 3(-4) - 3}{1^2 + 3^2}$.
$\frac{x' + 1}{1} = \frac{y' + 4}{3} = -2 \frac{-16}{10} = \frac{16}{5}$.
$x'$ માટે: $x' + 1 = \frac{16}{5} \Rightarrow x' = \frac{11}{5}$.
$y'$ માટે: $\frac{y' + 4}{3} = \frac{16}{5}$ $\Rightarrow y' + 4 = \frac{48}{5}$ $\Rightarrow y' = \frac{28}{5}$.
આમ,પ્રતિબિંબ $\left(\frac{11}{5}, \frac{28}{5}\right)$ છે.
185
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
બિંદુ $(0,1)$ માંથી પસાર થતા અને પરવલય $y=x^{2}$ ને બિંદુ $(2,4)$ પર સ્પર્શતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{3}{10}, \frac{16}{5}\right)$
B
$\left(\frac{-16}{5}, \frac{53}{10}\right)$
C
$\left(\frac{6}{5}, \frac{53}{10}\right)$
D
$\left(\frac{-53}{10}, \frac{16}{5}\right)$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y=x^{2}$ છે.
બિંદુ $(2,4)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $\left.\frac{dy}{dx}\right|_{(2,4)} = 2x|_{x=2} = 4$ છે.
$(2,4)$ પર સ્પર્શકનું સમીકરણ $(y-4) = 4(x-2)$ એટલે કે $4x-y-4=0$ છે.
પરવલયને $(2,4)$ પર સ્પર્શતા વર્તુળોનું કુળ $(x-2)^{2} + (y-4)^{2} + \lambda(4x-y-4) = 0$ દ્વારા મળે છે.
વર્તુળ $(0,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x=0$ અને $y=1$ મૂકતા:
$(0-2)^{2} + (1-4)^{2} + \lambda(4(0)-1-4) = 0$
$4 + 9 - 5\lambda = 0$ $\Rightarrow 13 = 5\lambda$ $\Rightarrow \lambda = \frac{13}{5}$.
$\lambda = \frac{13}{5}$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^{2} + y^{2} + \frac{32}{5}x - \frac{53}{5}y + \frac{48}{5} = 0$.
વર્તુળ $x^{2} + y^{2} + 2gx + 2fy + c = 0$ નું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
અહીં,$g = \frac{16}{5}$ અને $f = -\frac{53}{10}$ છે.
તેથી,કેન્દ્ર $(-\frac{16}{5}, \frac{53}{10})$ છે.
Solution diagram
186
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
$LETTER$ શબ્દના તમામ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને એવા કેટલા શબ્દો (અર્થપૂર્ણ કે અર્થહીન) બનાવી શકાય જેમાં સ્વરો ક્યારેય સાથે ન આવે?
A
$80$
B
$100$
C
$120$
D
$60$

Solution

(C) $LETTER$ શબ્દમાં $6$ અક્ષરો છે: $L, E, T, T, E, R$.
સ્વરો $E, E$ છે અને વ્યંજનો $L, T, T, R$ છે.
પ્રથમ,વ્યંજનો $L, T, T, R$ ને ગોઠવો. આ ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $\frac{4!}{2!} = 12$ છે.
આ $4$ વ્યંજનો દ્વારા $5$ ખાલી જગ્યાઓ બને છે (છેડા સહિત) જ્યાં $2$ સ્વરો મૂકી શકાય: $\_ L \_ T \_ T \_ R \_$.
$5$ માંથી $2$ જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $^{5}C_{2} = 10$ છે.
$2$ સ્વરો $(E, E)$ સમાન હોવાથી,તેમને પસંદ કરેલી જગ્યાઓમાં $\frac{2!}{2!} = 1$ રીતે ગોઠવી શકાય.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા = $12 \times 10 \times 1 = 120$.
187
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $x$ એ $2^0, 2^1, 2^2, \ldots, 2^n$ કિંમતો લે છે અને તેની આવૃત્તિઓ અનુક્રમે ${}^nC_0, {}^nC_1, {}^nC_2, \ldots, {}^nC_n$ છે. જો આ માહિતીનો મધ્યક $\frac{728}{2^n}$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$7$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) મધ્યક $\text{Mean} = \frac{\sum_{i=0}^{n} x_i f_i}{\sum_{i=0}^{n} f_i}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$x_i = 2^i$ અને $f_i = {}^nC_i$.
તેથી,$\text{Mean} = \frac{\sum_{i=0}^{n} 2^i {}^nC_i}{\sum_{i=0}^{n} {}^nC_i}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{i=0}^{n} {}^nC_i = (1+1)^n = 2^n$.
વળી,$\sum_{i=0}^{n} 2^i {}^nC_i = (1+2)^n = 3^n$.
આમ,$\text{Mean} = \frac{3^n}{2^n}$.
આપેલ છે કે $\text{Mean} = \frac{728}{2^n}$,તેથી $\frac{3^n - 1}{2^n} = \frac{728}{2^n}$ (કારણ કે $x=0$ માટે $2^0=1$ અને $f_0={}^nC_0=1$).
આથી $3^n - 1 = 728$,એટલે કે $3^n = 729$.
$3^6 = 729$ હોવાથી,$n = 6$.
188
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{4}+\frac{y^{2}}{2}=1$ ના કોઈપણ નાભિમાંથી તેના કોઈપણ સ્પર્શક પર દોરેલા લંબના પાદનો બિંદુપથ નીચેનામાંથી કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(-1, \sqrt{3})$
B
$(-1, \sqrt{2})$
C
$(-2, \sqrt{3})$
D
$(1, 2)$

Solution

(A) ઉપવલયની નાભિમાંથી તેના કોઈપણ સ્પર્શક પર દોરેલા લંબના પાદનો બિંદુપથ તેનું સહાયક વર્તુળ (auxiliary circle) છે.
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ માટે,સહાયક વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=a^{2}$ છે.
આપેલ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{4}+\frac{y^{2}}{2}=1$ માટે,$a^{2}=4$ છે.
તેથી,બિંદુપથ $x^{2}+y^{2}=4$ છે.
આપેલ બિંદુઓ ચકાસતા:
$A: (-1)^{2}+(\sqrt{3})^{2} = 1+3=4$ (સંતોષે છે)
તેથી,બિંદુ $(-1, \sqrt{3})$ બિંદુપથ પર આવેલું છે.
Solution diagram
189
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ત્રણ-ત્રણ સભ્યો ધરાવતા બે પરિવારો અને ચાર સભ્યો ધરાવતા એક પરિવારને એક હરોળમાં બેસાડવાના છે. તેઓને કેટલી રીતે બેસાડી શકાય જેથી એક જ પરિવારના સભ્યો અલગ ન પડે?
A
$2! \cdot 3! \cdot 4!$
B
$(3!)^2 \cdot 4! \cdot 3!$
C
$(3!)^2 \cdot 4!$
D
$3! \cdot (4!)^3$

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ પરિવારો $F_1, F_2,$ અને $F_3$ છે. આ પરિવારોમાં સભ્યોની સંખ્યા અનુક્રમે $3, 3,$ અને $4$ છે.
એક જ પરિવારના સભ્યો સાથે રહેવા જોઈએ,તેથી આપણે દરેક પરિવારને એક એકમ તરીકે ગણી શકીએ.
આવા $3$ એકમો (પરિવારો) છે જેમને પોતાની વચ્ચે $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
દરેક પરિવારની અંદર,સભ્યો પોતાની વચ્ચે ગોઠવી શકાય છે:
- પરિવાર $1$ ($3$ સભ્યો) ને $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય.
- પરિવાર $2$ ($3$ સભ્યો) ને $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય.
- પરિવાર $3$ ($4$ સભ્યો) ને $4!$ રીતે ગોઠવી શકાય.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $3! \times (3! \times 3! \times 4!) = (3!)^2 \times 3! \times 4!$ છે.
190
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $\{ p \}$ એ સંખ્યા $p$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ દર્શાવતું હોય,તો $\left\{\frac{3^{200}}{8}\right\}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{5}{8}$
C
$\frac{3}{8}$
D
$\frac{7}{8}$

Solution

(A) આપણે $\frac{3^{200}}{8}$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ શોધવો છે.
$\frac{3^{200}}{8} = \frac{(3^2)^{100}}{8} = \frac{9^{100}}{8}$.
આપણે $9$ ને $(1 + 8)$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$\frac{9^{100}}{8} = \frac{(1 + 8)^{100}}{8}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(1 + 8)^{100} = 1 + \binom{100}{1}8 + \binom{100}{2}8^2 + \dots + \binom{100}{100}8^{100}$.
આને $8$ વડે ભાગતા,$\frac{(1 + 8)^{100}}{8} = \frac{1}{8} + \binom{100}{1} + \binom{100}{2}8 + \dots + \binom{100}{100}8^{99}$.
અહીં $\binom{100}{1} + \binom{100}{2}8 + \dots + \binom{100}{100}8^{99}$ એ પૂર્ણાંક છે,ધારો કે તે $k$ છે.
તેથી $\frac{3^{200}}{8} = k + \frac{1}{8}$.
અપૂર્ણાંક ભાગ $\{ p \}$ ની વ્યાખ્યા મુજબ,$\left\{\frac{3^{200}}{8}\right\} = \left\{ k + \frac{1}{8} \right\} = \frac{1}{8}$.
191
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$11$ ક્રમિક પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓમાંથી જો ત્રણ સંખ્યાઓ યાદચ્છિક રીતે (પુનરાવર્તન વગર) પસંદ કરવામાં આવે,તો તે ધન સામાન્ય તફાવત સાથે $A.P.$ માં હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{15}{101}$
B
$\frac{5}{101}$
C
$\frac{5}{33}$
D
$\frac{10}{99}$

Solution

(C) ધારો કે $11$ ક્રમિક પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n, n+1, n+2, \dots, n+10$ છે.
$11$ માંથી $3$ સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો ${}^{11}C_{3} = \frac{11 \times 10 \times 9}{3 \times 2 \times 1} = 165$ છે.
ત્રણ સંખ્યાઓ $a, b, c$ $A.P.$ માં હોય તે માટે,તેમણે $a + c = 2b$ નું પાલન કરવું જોઈએ. આનો અર્થ એ છે કે $a + c$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
$a + c$ બેકી હોય જો $a$ અને $c$ બંને બેકી હોય અથવા $a$ અને $c$ બંને એકી હોય.
કિસ્સો $1$: $11$ ક્રમિક સંખ્યાઓમાં $6$ બેકી અને $5$ એકી સંખ્યાઓ હોય છે.
$2$ બેકી સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો ${}^{6}C_{2} = 15$ છે.
$2$ એકી સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો ${}^{5}C_{2} = 10$ છે.
કુલ સાનુકૂળ કિસ્સાઓ $= 15 + 10 = 25$.
કિસ્સો $2$: $11$ ક્રમિક સંખ્યાઓમાં $5$ બેકી અને $6$ એકી સંખ્યાઓ હોય છે.
$2$ બેકી સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો ${}^{5}C_{2} = 10$ છે.
$2$ એકી સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો ${}^{6}C_{2} = 15$ છે.
કુલ સાનુકૂળ કિસ્સાઓ $= 10 + 15 = 25$.
બંને કિસ્સાઓમાં,સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $25$ છે.
તેથી,સંભાવના $P = \frac{25}{165} = \frac{5}{33}$ છે.
192
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $\sum_{i=1}^{n}(x_{i}-a)=n$ અને $\sum_{i=1}^{n}(x_{i}-a)^{2}=na$,જ્યાં $n, a > 1$ હોય,તો $n$ અવલોકનો $x_{1}, x_{2}, \ldots, x_{n}$ નું પ્રમાણિત વિચલન શું થાય?
A
$n \sqrt{a-1}$
B
$\sqrt{a-1}$
C
$a-1$
D
$\sqrt{n(a-1)}$

Solution

(B) પ્રમાણિત વિચલન $(S.D.)$ નું સૂત્ર:
$S.D. = \sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{n}(x_{i}-a)^{2}}{n} - \left(\frac{\sum_{i=1}^{n}(x_{i}-a)}{n}\right)^{2}}$
આપેલ છે કે $\sum_{i=1}^{n}(x_{i}-a) = n$ અને $\sum_{i=1}^{n}(x_{i}-a)^{2} = na$:
$S.D. = \sqrt{\frac{na}{n} - \left(\frac{n}{n}\right)^{2}}$
$S.D. = \sqrt{a - 1^{2}}$
$S.D. = \sqrt{a-1}$
193
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $L_{1}$ એ પરવલય $y^{2}=4(x+1)$ નો સ્પર્શક છે અને $L_{2}$ એ પરવલય $y^{2}=8(x+2)$ નો સ્પર્શક છે,જેથી $L_{1}$ અને $L_{2}$ કાટખૂણે છેદે છે. તો $L_{1}$ અને $L_{2}$ કઈ સીધી રેખા પર મળે છે?
A
$x+3=0$
B
$x+2y=0$
C
$2x+1=0$
D
$x+2=0$

Solution

(A) પરવલય $y^{2}=4a(x-h)$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=m(x-h)+\frac{a}{m}$ છે.
પરવલય $y^{2}=4(x+1)$ માટે,$a=1$ અને $h=-1$ છે. સ્પર્શક $L_{1}$ એ $y=m(x+1)+\frac{1}{m}$ છે,જે $y=mx+m+\frac{1}{m}$ તરીકે લખી શકાય.
પરવલય $y^{2}=8(x+2)$ માટે,$a=2$ અને $h=-2$ છે. સ્પર્શક $L_{2}$ એ $y=m'(x+2)+\frac{2}{m'}$ છે,જે $y=m'x+2m'+\frac{2}{m'}$ તરીકે લખી શકાય.
$L_{1}$ અને $L_{2}$ કાટખૂણે છેદતા હોવાથી,$m \cdot m' = -1$,તેથી $m' = -\frac{1}{m}$.
$m'$ ની કિંમત $L_{2}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = -\frac{1}{m}x + 2(-\frac{1}{m}) + \frac{2}{-1/m} = -\frac{1}{m}x - \frac{2}{m} - 2m = -\frac{1}{m}x - 2(m+\frac{1}{m})$.
$y$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$mx + m + \frac{1}{m} = -\frac{1}{m}x - 2(m+\frac{1}{m})$.
પદોને ગોઠવતા:
$(m+\frac{1}{m})x + (m+\frac{1}{m}) + 2(m+\frac{1}{m}) = 0$.
$(m+\frac{1}{m})(x+3) = 0$.
વાસ્તવિક સ્પર્શકો માટે $m+\frac{1}{m} \neq 0$ હોવાથી,$x+3=0$ મળે.
194
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
બુલિયન પદાવલિ $p \vee (\sim p \wedge q)$ નું નિષેધ (negation) કોના સમકક્ષ છે?
A
$\sim p \vee \sim q$
B
$\sim p \vee q$
C
$\sim p \wedge \sim q$
D
$p \wedge \sim q$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $p \vee (\sim p \wedge q)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $p \vee (\sim p \wedge q) = (p \vee \sim p) \wedge (p \vee q)$
કારણ કે $(p \vee \sim p) = T$ (નિત્યસત્ય):
$= T \wedge (p \vee q) = p \vee q$
હવે,$(p \vee q)$ નું નિષેધ શોધતા:
$\sim (p \vee q) = \sim p \wedge \sim q$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
195
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
બિંદુ $(2, 2\sqrt{3})$ માંથી આવતું પ્રકાશનું કિરણ રેખા $x=1$ પર બિંદુ $A$ આગળ $30^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થાય છે. આ કિરણ રેખા $x=1$ પર પરાવર્તિત થઈને $x$-અક્ષને બિંદુ $B$ આગળ મળે છે. તો,રેખા $AB$ કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$\left(3, -\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
B
$(3, -\sqrt{3})$
C
$\left(4, -\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$
D
$(4, -\sqrt{3})$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $A$ એ $(1, k)$ છે. આપાત કિરણ રેખા $x=1$ ના લંબ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. આકૃતિ મુજબ,તે સમક્ષિતિજ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
આપાત કિરણનો ઢાળ $m_1 = \tan(180^{\circ} - 60^{\circ}) = -\sqrt{3}$ છે.
સમીકરણ: $y - 2\sqrt{3} = -\sqrt{3}(x - 2) \implies y = -\sqrt{3}x + 4\sqrt{3}$.
$x=1$ માટે,$y = -\sqrt{3} + 4\sqrt{3} = 3\sqrt{3}$. તેથી $A = (1, 3\sqrt{3})$.
પરાવર્તિત કિરણ સમક્ષિતિજ સાથે $-60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેથી તેનો ઢાળ $m_2 = -\sqrt{3}$ છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $y - \sqrt{3} = -\sqrt{3}(x - 1) \implies y = -\sqrt{3}x + 2\sqrt{3}$ મળે છે.
વિકલ્પ $B$ $(3, -\sqrt{3})$ માટે: $y = -\sqrt{3}(3) + 2\sqrt{3} = -\sqrt{3}$. જે સાચું છે.
Solution diagram
196
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $a, b, c, d$ અને $p$ એ કોઈ શૂન્યતર ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $(a^{2}+b^{2}+c^{2}) p^{2} - 2(ab+bc+cd) p + (b^{2}+c^{2}+d^{2}) = 0$ થાય. તો:
A
$a, c, p$ એ $G.P.$ માં છે.
B
$a, c, p$ એ $A.P.$ માં છે.
C
$a, b, c, d$ એ $G.P.$ માં છે.
D
$a, b, c, d$ એ $A.P.$ માં છે.

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $(a^{2}+b^{2}+c^{2}) p^{2} - 2(ab+bc+cd) p + (b^{2}+c^{2}+d^{2}) = 0$.
પદોને ગોઠવતા: $(a^{2}p^{2} - 2abp + b^{2}) + (b^{2}p^{2} - 2bcp + c^{2}) + (c^{2}p^{2} - 2cdp + d^{2}) = 0$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $(ap - b)^{2} + (bp - c)^{2} + (cp - d)^{2} = 0$.
$a, b, c, d, p$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોવાથી,વર્ગોનો સરવાળો શૂન્ય ત્યારે જ થાય જો દરેક પદ શૂન્ય હોય:
$ap - b = 0 \Rightarrow p = \frac{b}{a}$
$bp - c = 0 \Rightarrow p = \frac{c}{b}$
$cp - d = 0 \Rightarrow p = \frac{d}{c}$
આમ,$\frac{b}{a} = \frac{c}{b} = \frac{d}{c} = p$.
આ સૂચવે છે કે $a, b, c, d$ એ $G.P.$ માં છે.
197
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$\{z=x+iy \in \mathbb{C} : |z|-\operatorname{Re}(z) \leq 1\}$ દ્વારા દર્શાવેલ પ્રદેશ નીચેનામાંથી કઈ અસમતા દ્વારા પણ દર્શાવી શકાય છે?
A
$y^{2} \geq x+1$
B
$y^{2} \geq 2(x+1)$
C
$y^{2} \leq x+\frac{1}{2}$
D
$y^{2} \leq 2\left(x+\frac{1}{2}\right)$

Solution

(D) આપેલ અસમતા $|z|-\operatorname{Re}(z) \leq 1$ છે,જ્યાં $z = x+iy$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\sqrt{x^{2}+y^{2}} - x \leq 1$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,$\sqrt{x^{2}+y^{2}} \leq 1+x$.
વર્ગમૂળ હંમેશા અ-ઋણ હોવાથી,$1+x \geq 0$ એટલે કે $x \geq -1$ હોવું જોઈએ.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^{2}+y^{2} \leq (1+x)^{2}$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા,$x^{2}+y^{2} \leq 1+2x+x^{2}$.
બંને બાજુથી $x^{2}$ બાદ કરતા,$y^{2} \leq 2x+1$.
$2$ સામાન્ય કાઢતા,આપણને $y^{2} \leq 2\left(x+\frac{1}{2}\right)$ મળે છે.
198
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^{2}-64x+256=0$ ના બે બીજ હોય,તો $\left(\frac{\alpha^{3}}{\beta^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}+\left(\frac{\beta^{3}}{\alpha^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-64x+256=0$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha+\beta = 64$ અને $\alpha\beta = 256$.
આપણે પદાવલિ $E = \left(\frac{\alpha^{3}}{\beta^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}+\left(\frac{\beta^{3}}{\alpha^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$E = \frac{\alpha^{3/8}}{\beta^{5/8}} + \frac{\beta^{3/8}}{\alpha^{5/8}}$.
લસાઅ લેતા,$E = \frac{\alpha^{3/8} \cdot \alpha^{5/8} + \beta^{3/8} \cdot \beta^{5/8}}{(\alpha\beta)^{5/8}}$.
$E = \frac{\alpha^{(3/8+5/8)} + \beta^{(3/8+5/8)}}{(\alpha\beta)^{5/8}} = \frac{\alpha+\beta}{(\alpha\beta)^{5/8}}$.
અહીં $\alpha\beta = 256 = 2^{8}$ હોવાથી,$(\alpha\beta)^{5/8} = (2^{8})^{5/8} = 2^{5} = 32$.
કિંમતો મૂકતા,$E = \frac{64}{32} = 2$.
199
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ટેકરીના તળિયામાંથી પસાર થતા સમક્ષિતિજ સમતલ પરના એક બિંદુથી ટેકરીની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. સમક્ષિતિજ સમતલ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે ઢળેલા ઢોળાવ પર ટોચ તરફ $80 \ m$ અંતર ચાલ્યા પછી,ટેકરીની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $75^{\circ}$ થાય છે. તો ટેકરીની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી હશે?
A
$40$
B
$80$
C
$120$
D
$160$

Solution

(B) ધારો કે ટેકરીની ઊંચાઈ $H$ છે. શરૂઆતનું બિંદુ ટેકરીના તળિયાથી $H$ અંતરે છે કારણ કે ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે.
$30^{\circ}$ ના ઢોળાવ પર $80 \ m$ ચાલ્યા પછી,નવું સ્થાન શરૂઆતના બિંદુથી $80 \cos 30^{\circ} = 40\sqrt{3} \ m$ સમક્ષિતિજ અંતરે અને સમક્ષિતિજ સમતલથી $80 \sin 30^{\circ} = 40 \ m$ ઊંચાઈએ છે.
ટેકરીના તળિયા સુધીનું બાકીનું સમક્ષિતિજ અંતર $H - 40\sqrt{3}$ છે.
વર્તમાન સ્થાનથી નવી ઊંચાઈ $H - 40$ છે.
નવો ઉત્સેધકોણ $75^{\circ}$ હોવાથી,$\tan 75^{\circ} = \frac{H - 40}{H - 40\sqrt{3}}$.
$\tan 75^{\circ} = 2 + \sqrt{3}$ હોવાથી,$2 + \sqrt{3} = \frac{H - 40}{H - 40\sqrt{3}}$.
$(2 + \sqrt{3})(H - 40\sqrt{3}) = H - 40$.
$2H - 80\sqrt{3} + \sqrt{3}H - 120 = H - 40$.
$H(1 + \sqrt{3}) = 80 + 80\sqrt{3} = 80(1 + \sqrt{3})$.
$H = 80 \ m$.
Solution diagram
200
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
ગણ $A$ માં $m$ ઘટકો છે અને ગણ $B$ માં $n$ ઘટકો છે. જો $A$ ના ઉપગણોની કુલ સંખ્યા $B$ ના ઉપગણોની કુલ સંખ્યા કરતા $112$ વધારે હોય,તો $m \times n$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$4$
C
$28$
D
$24$

Solution

(C) $k$ ઘટકો ધરાવતા ગણના ઉપગણોની સંખ્યા $2^k$ છે.
આપેલ છે કે $A$ ના ઉપગણોની સંખ્યા $B$ ના ઉપગણોની સંખ્યા કરતા $112$ વધારે છે,તેથી સમીકરણ: $2^m - 2^n = 112$.
આને $2^n(2^{m-n} - 1) = 112$ તરીકે લખી શકાય.
$112 = 16 \times 7 = 2^4 \times (2^3 - 1)$ હોવાથી,આપણે પદોની સરખામણી કરીએ:
$2^n = 2^4 \implies n = 4$.
$2^{m-n} - 1 = 2^3 - 1 \implies m - n = 3$.
$n = 4$ મૂકતા,$m - 4 = 3$,તેથી $m = 7$.
આમ,$m \times n = 7 \times 4 = 28$.
201
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
બિંદુ $(1,0)$ આગળ વક્ર $x^{4} e^{y}+2 \sqrt{y+1}=3$ ના સ્પર્શક પર નીચેનામાંથી કયું બિંદુ આવેલું છે?
A
$(2,2)$
B
$(-2,6)$
C
$(-2,4)$
D
$(2,6)$

Solution

(B) આપેલ વક્રનું સમીકરણ: $x^{4} e^{y}+2 \sqrt{y+1}=3$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$x^{4} e^{y} y^{\prime} + 4x^{3} e^{y} + \frac{2 y^{\prime}}{2 \sqrt{y+1}} = 0$.
બિંદુ $P(1,0)$ આગળ,$x=1$ અને $y=0$ મૂકતા:
$(1)^{4} e^{0} y^{\prime} + 4(1)^{3} e^{0} + \frac{y^{\prime}}{\sqrt{0+1}} = 0$.
$y^{\prime} + 4 + y^{\prime} = 0$.
$2y^{\prime} = -4$,જે આપણને $y^{\prime} = -2$ આપે છે.
બિંદુ $P(1,0)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ જેનો ઢાળ $m = -2$ છે:
$y - 0 = -2(x - 1)$.
$y = -2x + 2$,અથવા $2x + y = 2$.
વિકલ્પો તપાસતા:
$(-2, 6)$ માટે,$2(-2) + 6 = -4 + 6 = 2$.
આમ,બિંદુ $(-2, 6)$ સ્પર્શક પર આવેલું છે.
202
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
એક બોમ્બિંગ હુમલામાં,બોમ્બ લક્ષ્યને અથડાય તેની સંભાવના $50 \%$ છે. લક્ષ્યને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા બે સ્વતંત્ર હિટની જરૂર છે. તો લક્ષ્યને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવાની ઓછામાં ઓછી $99 \%$ સંભાવના સુનિશ્ચિત કરવા માટે ફેંકવા પડતા બોમ્બની ન્યૂનતમ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$11$
B
$12$
C
$10$
D
$13$

Solution

(A) ધારો કે $n$ એ ફેંકવામાં આવેલા બોમ્બની સંખ્યા છે. બોમ્બ લક્ષ્યને અથડાય તેની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે,અને ચૂકી જવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{2}$ છે.
જો ઓછામાં ઓછા $2$ હિટ મળે તો લક્ષ્ય નષ્ટ થાય છે. ધારો કે $X$ એ હિટની સંખ્યા છે. આપણે $P(X \geq 2) \geq 0.99$ ઇચ્છીએ છીએ.
આ $1 - P(X < 2) \geq 0.99$ ને સમાન છે,જેનો અર્થ છે $1 - [P(X=0) + P(X=1)] \geq 0.99$.
દ્વિપદી વિતરણનો ઉપયોગ કરતા,$P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^k q^{n-k}$.
$1 - [{}^{n}C_{0} (\frac{1}{2})^n + {}^{n}C_{1} (\frac{1}{2})^n] \geq 0.99$
$1 - \frac{1 + n}{2^n} \geq 0.99$
$\frac{1 + n}{2^n} \leq 0.01 = \frac{1}{100}$
$2^n \geq 100(n + 1)$.
$n$ માટે કિંમતો ચકાસતા:
$n=10$ માટે: $2^{10} = 1024$,$100(11) = 1100$. $1024 \geq 1100$ ખોટું છે.
$n=11$ માટે: $2^{11} = 2048$,$100(12) = 1200$. $2048 \geq 1200$ સાચું છે.
આમ,જરૂરી બોમ્બની ન્યૂનતમ સંખ્યા $11$ છે.
203
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $A = \{a, b, c\}$ અને $B = \{1, 2, 3, 4\}$ છે. તો ગણ $C = \{ f : A \rightarrow B \mid 2 \in f(A) \text{ અને } f \text{ એક-એક વિધેય નથી} \}$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$18$
B
$19$
C
$17$
D
$20$

Solution

(B) ગણ $C$ એવા તમામ વિધેયો $f: A \rightarrow B$ નો બનેલો છે જેમાં $2 \in f(A)$ હોય અને $f$ એક-એક વિધેય ન હોય.
$A$ થી $B$ પરના કુલ વિધેયો જેમાં $2 \in f(A)$ હોય તેની ગણતરી આ મુજબ છે: (કુલ વિધેયો) - (વિધેયો જેમાં $2 \notin f(A)$ હોય).
કુલ વિધેયો = $4^3 = 64$.
વિધેયો જેમાં $2 \notin f(A)$ હોય = $3^3 = 27$.
તેથી,વિધેયો જેમાં $2 \in f(A)$ હોય = $64 - 27 = 37$.
હવે,આપણે $37$ માંથી એવા એક-એક વિધેયોની સંખ્યા બાદ કરીશું જેમાં $2 \in f(A)$ હોય.
$A$ થી $B$ પરના એક-એક વિધેયોની સંખ્યા $^4P_3 = 4 \times 3 \times 2 = 24$ છે.
આ $24$ એક-એક વિધેયોમાંથી કેટલા વિધેયોના વિસ્તારમાં $2$ નો સમાવેશ થાય છે?
કુલ એક-એક વિધેયો = $24$.
એક-એક વિધેયો જેમાં $2 \notin f(A)$ હોય = $^3P_3 = 3 \times 2 \times 1 = 6$.
તેથી,એક-એક વિધેયો જેમાં $2 \in f(A)$ હોય = $24 - 6 = 18$.
તેથી,એવા વિધેયોની સંખ્યા જે એક-એક નથી અને $2 \in f(A)$ હોય તે $37 - 18 = 19$ છે.
204
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો રેખાઓ $x+y=a$ અને $x-y=b$ એ વક્ર $y = x^{2}-3x+2$ ને તે બિંદુઓ પર સ્પર્શે છે જ્યાં વક્ર $x$-અક્ષને છેદે છે,તો $\frac{a}{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1.50$
B
$2.00$
C
$1.00$
D
$0.50$

Solution

(D) વક્રનું સમીકરણ $y = x^{2}-3x+2$ છે.
વક્ર $x$-અક્ષને જ્યાં છેદે છે તે બિંદુઓ મેળવવા માટે,$y = 0$ લેતા:
$x^{2}-3x+2 = 0$
$(x-1)(x-2) = 0$
તેથી,છેદબિંદુઓ $A(1, 0)$ અને $B(2, 0)$ છે.
વક્રના સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = 2x - 3$ દ્વારા મળે છે.
બિંદુ $A(1, 0)$ પર,ઢાળ $m_1 = 2(1) - 3 = -1$ છે.
બિંદુ $B(2, 0)$ પર,ઢાળ $m_2 = 2(2) - 3 = 1$ છે.
રેખા $x+y=a$ નો ઢાળ $-1$ છે. તે વક્રને $A(1, 0)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી બિંદુના યામ રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$1 + 0 = a \implies a = 1$.
રેખા $x-y=b$ નો ઢાળ $1$ છે. તે વક્રને $B(2, 0)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી બિંદુના યામ રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2 - 0 = b \implies b = 2$.
તેથી,$\frac{a}{b} = \frac{1}{2} = 0.50$.
205
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે સદિશો $\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}, \overrightarrow{c}$ એવા છે કે જેથી $|\overrightarrow{a}|=2, |\overrightarrow{b}|=4$ અને $|\overrightarrow{c}|=4$ થાય. જો $\overrightarrow{a}$ પર $\overrightarrow{b}$ નો પ્રક્ષેપ એ $\overrightarrow{a}$ પર $\overrightarrow{c}$ ના પ્રક્ષેપ જેટલો હોય અને $\overrightarrow{b}$ એ $\overrightarrow{c}$ ને લંબ હોય,તો $|\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}-\overrightarrow{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$6$
B
$12$
C
$36$
D
$30$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}$ પર $\overrightarrow{b}$ નો પ્રક્ષેપ = $\overrightarrow{a}$ પર $\overrightarrow{c}$ નો પ્રક્ષેપ.
$\Rightarrow \frac{\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{a}}{|\overrightarrow{a}|} = \frac{\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a}}{|\overrightarrow{a}|} \Rightarrow \overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{a} = \overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a}$.
વળી,$\overrightarrow{b}$ એ $\overrightarrow{c}$ ને લંબ છે,તેથી $\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c} = 0$.
ધારો કે $k = |\overrightarrow{a} + \overrightarrow{b} - \overrightarrow{c}|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$k^2 = |\overrightarrow{a} + \overrightarrow{b} - \overrightarrow{c}|^2 = |\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 + |\overrightarrow{c}|^2 + 2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}) - 2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c}) - 2(\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c})$.
ચૂકી $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = \overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c}$ અને $\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c} = 0$,તેથી પદો ઉડી જશે:
$k^2 = |\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 + |\overrightarrow{c}|^2 + 2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} - \overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c}) - 2(0) = |\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 + |\overrightarrow{c}|^2$.
આપેલ મૂલ્યો $|\overrightarrow{a}|=2, |\overrightarrow{b}|=4, |\overrightarrow{c}|=4$ મૂકતા:
$k^2 = 2^2 + 4^2 + 4^2 = 4 + 16 + 16 = 36$.
તેથી,$k = \sqrt{36} = 6$.
206
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} k_{1}(x-\pi)^{2}-1, & x \leq \pi \\ k_{2} \cos x, & x>\pi \end{cases}$ બે વાર વિકલનીય હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(k_{1}, k_{2})$ બરાબર શું થાય?
A
$(\frac{1}{2}, 1)$
B
$(1, 1)$
C
$(\frac{1}{2}, -1)$
D
$(1, 0)$

Solution

(A) $f(x)$ બે વાર વિકલનીય હોવા માટે,તે $x = \pi$ આગળ સતત અને વિકલનીય હોવું જોઈએ.
$1$. $x = \pi$ આગળ સાતત્ય:
$f(\pi^{-}) = f(\pi) = f(\pi^{+})$
$k_{1}(\pi-\pi)^{2} - 1 = k_{2} \cos(\pi)$
$-1 = -k_{2} \implies k_{2} = 1$.
$2$. પ્રથમ વિકલિત $f'(x)$:
$f'(x) = \begin{cases} 2k_{1}(x-\pi), & x \leq \pi \\ -k_{2} \sin x, & x > \pi \end{cases}$
$x = \pi$ આગળ,$f'(\pi^{-}) = 2k_{1}(\pi-\pi) = 0$ અને $f'(\pi^{+}) = -k_{2} \sin(\pi) = 0$.
$0 = 0$ હોવાથી,વિધેય $x = \pi$ આગળ કોઈપણ $k_{1}, k_{2}$ માટે વિકલનીય છે.
$3$. દ્વિતીય વિકલિત $f''(x)$:
$f''(x) = \begin{cases} 2k_{1}, & x \leq \pi \\ -k_{2} \cos x, & x > \pi \end{cases}$
$f''(x)$ એ $x = \pi$ આગળ સતત હોવા માટે:
$f''(\pi^{-}) = f''(\pi^{+})$
$2k_{1} = -k_{2} \cos(\pi)$
$2k_{1} = -k_{2}(-1) = k_{2}$
$k_{2} = 1$ હોવાથી,$2k_{1} = 1 \implies k_{1} = \frac{1}{2}$.
આમ,$(k_{1}, k_{2}) = (\frac{1}{2}, 1)$.
207
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો એક સમાંતર ફલક (parallelepiped) નું ઘનફળ,જેની સહ-અંતિમ ધાર સદિશો $\overrightarrow{a} = \hat{i} + \hat{j} + n\hat{k}$,$\overrightarrow{b} = 2\hat{i} + 4\hat{j} - n\hat{k}$ અને $\overrightarrow{c} = \hat{i} + n\hat{j} + 3\hat{k}$ $(n \geq 0)$ દ્વારા આપવામાં આવેલ છે,તે $158$ ઘન એકમ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c} = 17$
B
$\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c} = 10$
C
$n = 7$
D
$n = 9$

Solution

(B) સમાંતર ફલકનું ઘનફળ $V = |[\overrightarrow{a} \overrightarrow{b} \overrightarrow{c}]|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$V = |\det(\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}, \overrightarrow{c})| = 158$
$\det(\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}, \overrightarrow{c}) = \begin{vmatrix} 1 & 1 & n \\ 2 & 4 & -n \\ 1 & n & 3 \end{vmatrix} = 1(12 + n^2) - 1(6 + n) + n(2n - 4)$
$= 12 + n^2 - 6 - n + 2n^2 - 4n = 3n^2 - 5n + 6$
$V = 158$ હોવાથી,$|3n^2 - 5n + 6| = 158$. $n \geq 0$ હોવાથી,$3n^2 - 5n + 6 = 158$.
$3n^2 - 5n - 152 = 0$. $n$ માટે ઉકેલતા: $n = \frac{5 \pm 43}{6}$.
$n \geq 0$ હોવાથી,$n = 8$.
હવે,વિકલ્પો ચકાસતા:
$A$. $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c} = 1 + 4n = 1 + 4(8) = 33$.
$B$. $\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c} = 2 + n = 2 + 8 = 10$.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
208
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $\int (e^{2x} + 2e^{x} - e^{-x} - 1) e^{(e^{x} + e^{-x})} dx = g(x) e^{(e^{x} + e^{-x})} + c$,જ્યાં $c$ એ સંકલનનો અચળાંક છે,તો $g(0)$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$e^{2}$
C
$e$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int (e^{2x} + 2e^{x} - e^{-x} - 1) e^{(e^{x} + e^{-x})} dx$.
આપણે સંકલ્યને નીચે મુજબ લખી શકીએ:
$(e^{2x} + 2e^{x} - e^{-x} - 1) = e^{x}(e^{x} + 1) - e^{-x}(e^{x} + 1) + e^{x} = (e^{x} + 1)(e^{x} - e^{-x}) + e^{x}$.
તેથી,$I = \int (e^{x} + 1)(e^{x} - e^{-x}) e^{(e^{x} + e^{-x})} dx + \int e^{x} e^{(e^{x} + e^{-x})} dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = e^{x} + 1$ અને $h'(x) = (e^{x} - e^{-x}) e^{(e^{x} + e^{-x})}$ લો.
તો $h(x) = e^{(e^{x} + e^{-x})}$.
ખંડશઃ સંકલન $\int f h' = fh - \int f' h$ મુજબ:
$I = (e^{x} + 1) e^{(e^{x} + e^{-x})} - \int e^{x} e^{(e^{x} + e^{-x})} dx + \int e^{x} e^{(e^{x} + e^{-x})} dx$.
$I = (e^{x} + 1) e^{(e^{x} + e^{-x})} + c$.
આને $g(x) e^{(e^{x} + e^{-x})} + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g(x) = e^{x} + 1$ મળે છે.
તેથી,$g(0) = e^{0} + 1 = 1 + 1 = 2$.
209
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો વિધેય $f : \left[\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2}\right] \rightarrow \mathbb{R}$ માટે,જે $f(\theta) = \left|\begin{array}{ccc} -\sin^2 \theta & -1-\sin^2 \theta & 1 \\ -\cos^2 \theta & -1-\cos^2 \theta & 1 \\ 12 & 10 & -2 \end{array}\right|$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે,તેની ન્યૂનતમ અને મહત્તમ કિંમતો અનુક્રમે $m$ અને $M$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(m, M)$ શું થાય?
A
$(0, 4)$
B
$(-4, 4)$
C
$(0, 2\sqrt{2})$
D
$(-4, 0)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(\theta) = \left|\begin{array}{ccc} -\sin^2 \theta & -1-\sin^2 \theta & 1 \\ -\cos^2 \theta & -1-\cos^2 \theta & 1 \\ 12 & 10 & -2 \end{array}\right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \rightarrow C_2 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$f(\theta) = \left|\begin{array}{ccc} -\sin^2 \theta & -1 & 1 \\ -\cos^2 \theta & -1 & 1 \\ 12 & -2 & -2 \end{array}\right|$.
હવે $C_3 \rightarrow C_3 + C_2$ લાગુ પાડતા:
$f(\theta) = \left|\begin{array}{ccc} -\sin^2 \theta & -1 & 0 \\ -\cos^2 \theta & -1 & 0 \\ 12 & -2 & -4 \end{array}\right|$.
$C_3$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$f(\theta) = -4 [(-\sin^2 \theta)(-1) - (-1)(-\cos^2 \theta)] = -4 [\sin^2 \theta - \cos^2 \theta] = -4 [-\cos 2\theta] = 4 \cos 2\theta$.
આપેલ છે કે $\theta \in \left[\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2}\right]$,તેથી $2\theta \in \left[\frac{\pi}{2}, \pi\right]$.
જ્યારે $2\theta \in [\frac{\pi}{2}, \pi]$ હોય,ત્યારે $\cos 2\theta$ ની કિંમત $-1$ થી $0$ ની વચ્ચે હોય છે.
તેથી,$f(\theta) = 4 \cos 2\theta$ ની કિંમત $4(-1) = -4$ થી $4(0) = 0$ સુધી મળે છે.
આમ,$m = -4$ અને $M = 0$,તેથી ક્રમયુક્ત જોડ $(m, M) = (-4, 0)$ થાય.
210
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $\lambda \in R$. સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ
$2x_{1} - 4x_{2} + \lambda x_{3} = 1$
$x_{1} - 6x_{2} + x_{3} = 2$
$\lambda x_{1} - 10x_{2} + 4x_{3} = 3$
માટે અસંગત છે:
A
$\lambda$ ની બરાબર એક ઋણ કિંમત.
B
$\lambda$ ની બરાબર એક ધન કિંમત.
C
$\lambda$ ની દરેક કિંમત.
D
$\lambda$ ની બરાબર બે કિંમતો.

Solution

(A) સમીકરણોની સંહતિ અસંગત ત્યારે હોય જ્યારે નિશ્ચાયક $D = 0$ હોય અને $D_{1}, D_{2}, D_{3}$ માંથી ઓછામાં ઓછું એક શૂન્ય ન હોય.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $D$ ની ગણતરી કરીએ:
$D = \begin{vmatrix} 2 & -4 & \lambda \\ 1 & -6 & 1 \\ \lambda & -10 & 4 \end{vmatrix} = 2(-24 + 10) + 4(4 - \lambda) + \lambda(-10 + 6\lambda)$
$D = 2(-14) + 16 - 4\lambda - 10\lambda + 6\lambda^{2} = 6\lambda^{2} - 14\lambda - 12 = 2(3\lambda + 2)(\lambda - 3)$.
$D = 0$ લેતા,આપણને $\lambda = 3$ અથવા $\lambda = -\frac{2}{3}$ મળે છે.
હવે $D_{1}, D_{2}, D_{3}$ ની ગણતરી કરીએ:
$D_{1} = \begin{vmatrix} 1 & -4 & \lambda \\ 2 & -6 & 1 \\ 3 & -10 & 4 \end{vmatrix} = 1(-24 + 10) + 4(8 - 3) + \lambda(-20 + 18) = -14 + 20 - 2\lambda = 6 - 2\lambda = -2(\lambda - 3)$.
જ્યારે $\lambda = 3$ હોય,ત્યારે $D = 0$ અને $D_{1} = 0$ થાય છે. $\lambda = 3$ માટે $D_{2}$ અને $D_{3}$ પણ $0$ થાય છે,જેનો અર્થ છે કે અનંત ઉકેલો મળે છે.
જ્યારે $\lambda = -\frac{2}{3}$ હોય,ત્યારે $D = 0$ પરંતુ $D_{1} = -2(-\frac{2}{3} - 3) = -2(-\frac{11}{3}) = \frac{22}{3} \neq 0$ થાય છે.
તેથી,$\lambda = -\frac{2}{3}$ માટે સંહતિ અસંગત છે,જે $\lambda$ ની એક ઋણ કિંમત છે.
211
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $(a, b, c)$ એ રેખા $\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{-2} = \frac{z}{-1}$ માં બિંદુ $(1, 2, -3)$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $a+b+c$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(B) ધારો કે આપેલી રેખા $\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{-2} = \frac{z}{-1} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $R$ એ $(2\lambda-1, -2\lambda+3, -\lambda)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
ધારો કે $P = (1, 2, -3)$ અને $Q = (a, b, c)$ એ રેખામાં $P$ નું પ્રતિબિંબ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (a-1, b-2, c+3)$ એ રેખાને લંબ હોવો જોઈએ,જેના દિશા ગુણોત્તર $(2, -2, -1)$ છે.
તેથી,$2(a-1) - 2(b-2) - 1(c+3) = 0 \implies 2a - 2b - c = 1$.
વળી,$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $R$ રેખા પર આવેલું છે:
$R = \left(\frac{a+1}{2}, \frac{b+2}{2}, \frac{c-3}{2}\right)$.
જેમ કે $R$ રેખા પર છે,તેથી:
$\frac{\frac{a+1}{2} + 1}{2} = \frac{\frac{b+2}{2} - 3}{-2} = \frac{\frac{c-3}{2}}{-1} = \lambda$.
$\lambda$ ના સંદર્ભમાં $a, b, c$ માટે ઉકેલતા:
$a = 4\lambda - 3, b = -4\lambda + 4, c = -2\lambda + 3$.
આ કિંમતોને લંબતાની શરત $2a - 2b - c = 1$ માં મૂકતા:
$2(4\lambda - 3) - 2(-4\lambda + 4) - (-2\lambda + 3) = 1
\implies 8\lambda - 6 + 8\lambda - 8 + 2\lambda - 3 = 1
\implies 18\lambda = 18 \implies \lambda = 1$.
આમ,$a = 4(1) - 3 = 1$,$b = -4(1) + 4 = 0$,$c = -2(1) + 3 = 1$.
તેથી,$a+b+c = 1 + 0 + 1 = 2$.
Solution diagram
212
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
$\int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{1}{1+ e^{\sin x}} dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi$
B
$\frac{3\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{1}{1+e^{\sin x}} dx$ $(1)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{1}{1+e^{\sin(-\pi / 2 + \pi / 2 - x)}} dx = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{1}{1+e^{-\sin x}} dx$
$I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{e^{\sin x}}{e^{\sin x} + 1} dx$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \left( \frac{1}{1+e^{\sin x}} + \frac{e^{\sin x}}{1+e^{\sin x}} \right) dx$
$2I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{1+e^{\sin x}}{1+e^{\sin x}} dx = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} 1 dx$
$2I = [x]_{-\pi / 2}^{\pi / 2} = \frac{\pi}{2} - (-\frac{\pi}{2}) = \pi$
$I = \frac{\pi}{2}$
213
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ચાર સમતોલ પાસાઓને સ્વતંત્ર રીતે $27$ વખત ફેંકવામાં આવે છે. તો અપેક્ષિત સંખ્યા,જેમાં ઓછામાં ઓછા બે પાસા પર $3$ અથવા $5$ આવે,તે છે
A
$11$
B
$12$
C
$22$
D
$21$

Solution

(A) ધારો કે $4$ પાસાઓના એક ફેંકમાં $3$ અથવા $5$ દર્શાવતા પાસાઓની સંખ્યા $X$ છે. એક પાસા માટે સફળતાની સંભાવના ( $3$ અથવા $5$ મેળવવી) $p = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ છે.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{2}{3}$ છે.
અહીં $n = 4$ પાસાઓ હોવાથી,સફળતાની સંખ્યા $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(4, \frac{1}{3})$ ને અનુસરે છે.
આપણે એવી સંભાવના શોધીએ છીએ કે ઓછામાં ઓછા બે પાસા પર $3$ અથવા $5$ આવે,જે $P(X \ge 2) = 1 - P(X = 0) - P(X = 1)$ છે.
$P(X = 0) = \binom{4}{0} (\frac{1}{3})^0 (\frac{2}{3})^4 = 1 \times 1 \times \frac{16}{81} = \frac{16}{81}$.
$P(X = 1) = \binom{4}{1} (\frac{1}{3})^1 (\frac{2}{3})^3 = 4 \times \frac{1}{3} \times \frac{8}{27} = \frac{32}{81}$.
$P(X \ge 2) = 1 - (\frac{16}{81} + \frac{32}{81}) = 1 - \frac{48}{81} = \frac{81 - 48}{81} = \frac{33}{81}$.
આ પ્રયોગ $N = 27$ વખત કરવામાં આવે છે. અપેક્ષિત સંખ્યા $E = N \times P(X \ge 2) = 27 \times \frac{33}{81} = \frac{33}{3} = 11$ છે.
214
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $f(x) = x \cdot \left[ \frac{x}{2} \right]$ એ $-10 < x < 10$ માટે છે,જ્યાં $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. તો $f$ ના અસતત બિંદુઓની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$8$
B
$10$
C
$12$
D
$14$

Solution

(A) વિધેય $f(x) = x \cdot \left[ \frac{x}{2} \right]$ એ $x \in (-10, 10)$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય $[t]$ એ $t$ ની તમામ પૂર્ણાંક કિંમતો માટે અસતત હોય છે.
અહીં,$t = \frac{x}{2}$. તેથી,$f(x)$ એ $\frac{x}{2} = k$ હોય ત્યારે અસતત હોઈ શકે છે,જ્યાં $k \in \mathbb{Z}$.
આપેલ છે કે $-10 < x < 10$,તેથી $-5 < \frac{x}{2} < 5$.
$k = \frac{x}{2}$ માટે શક્ય પૂર્ણાંક કિંમતો $\{-4, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4\}$ છે.
ચાલો આ બિંદુઓ પર સાતત્ય તપાસીએ:
$1$. $k \neq 0$ (એટલે કે $x \neq 0$) માટે,વિધેય $f(x) = x \cdot \left[ \frac{x}{2} \right]$ અસતત છે કારણ કે મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય $\left[ \frac{x}{2} \right]$ આ બિંદુઓ પર કૂદકો મારે છે અને $x$ શૂન્ય નથી.
$2$. $k = 0$ માટે,$x = 0$. આપણે $x = 0$ પર સાતત્ય તપાસીએ:
$f(0) = 0 \cdot [0] = 0$.
$\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^+} x \cdot [0] = 0$.
$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^-} x \cdot [-1] = 0$.
કારણ કે $f(0) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^-} f(x) = 0$,તેથી વિધેય $x = 0$ પર સતત છે.
તેથી,અસતત બિંદુઓ $\frac{x}{2} \in \{-4, -3, -2, -1, 1, 2, 3, 4\}$ છે,જે $x \in \{-8, -6, -4, -2, 2, 4, 6, 8\}$ ને અનુરૂપ છે.
આવા કુલ $8$ બિંદુઓ છે.
215
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$\lambda$ ના તમામ વાસ્તવિક મૂલ્યોનો ગણ જેના માટે વિધેય $f(x) = (1 - \cos^2 x)(\lambda + \sin x)$,જ્યાં $x \in (-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$,ને બરાબર એક મહત્તમ અને એક ન્યૂનતમ મૂલ્ય હોય,તે છે
A
$(-\frac{1}{2}, \frac{1}{2}) - \{0\}$
B
$(-\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
C
$(-\frac{3}{2}, \frac{3}{2})$
D
$(-\frac{3}{2}, \frac{3}{2}) - \{0\}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = (1 - \cos^2 x)(\lambda + \sin x) = \sin^2 x(\lambda + \sin x) = \lambda \sin^2 x + \sin^3 x$.
વિકલન કરતા: $f'(x) = 2\lambda \sin x \cos x + 3 \sin^2 x \cos x = \sin x \cos x (2\lambda + 3 \sin x)$.
ક્રાંતિક બિંદુઓ માટે,$f'(x) = 0$ લો. $x \in (-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$ માટે $\cos x \neq 0$ હોવાથી,$\sin x = 0$ અથવા $\sin x = -\frac{2\lambda}{3}$ મળે.
$x = 0$ હંમેશા એક ક્રાંતિક બિંદુ છે. વિધેયને બરાબર એક મહત્તમ અને એક ન્યૂનતમ બિંદુ હોવા માટે,અંતરાલ $(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$ માં બીજું એક ક્રાંતિક બિંદુ હોવું જરૂરી છે.
તેથી,$-1 < -\frac{2\lambda}{3} < 1$ અને $-\frac{2\lambda}{3} \neq 0$.
$-1 < -\frac{2\lambda}{3} < 1$ ઉકેલતા $-\frac{3}{2} < \lambda < \frac{3}{2}$ મળે.
$\lambda = 0$ ને બાદ કરતા (જ્યાં બંને ક્રાંતિક બિંદુઓ $x=0$ પર સંપાતી થાય છે),મૂલ્યોનો ગણ $(-\frac{3}{2}, \frac{3}{2}) - \{0\}$ છે.
216
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
બધા જ બે વાર વિકલનીય વિધેયો $f: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}$ માટે,જ્યાં $f(0)=f(1)=f^{\prime}(0)=0$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$f^{\prime \prime}(x)=0,$ કોઈ $x \in(0,1)$ માટે
B
$f^{\prime \prime}(0)=0$
C
દરેક બિંદુ $x \in(0,1)$ માટે $f^{\prime \prime}(x) \neq 0$
D
દરેક બિંદુ $x \in(0,1)$ માટે $f^{\prime \prime}(x)=0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(0)=f(1)=f^{\prime}(0)=0$.
અંતરાલ $[0, 1]$ માં $f(x)$ પર રોલનું પ્રમેય લાગુ પાડતા.
$f(0)=f(1)=0$ હોવાથી અને $f$ વિકલનીય હોવાથી,કોઈ $\alpha \in (0, 1)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $f^{\prime}(\alpha)=0$ થાય.
હવે,અંતરાલ $[0, \alpha]$ પર વિધેય $f^{\prime}(x)$ ને ધ્યાનમાં લો.
આપણી પાસે $f^{\prime}(0)=0$ અને $f^{\prime}(\alpha)=0$ છે.
$f$ બે વાર વિકલનીય હોવાથી,$f^{\prime}$ એ $[0, \alpha]$ પર સતત છે અને $(0, \alpha)$ પર વિકલનીય છે.
$f^{\prime}(x)$ પર રોલનું પ્રમેય લાગુ પાડતા,કોઈ $\beta \in (0, \alpha)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $f^{\prime \prime}(\beta)=0$ થાય.
$\beta \in (0, \alpha) \subset (0, 1)$ હોવાથી,તે સાબિત થાય છે કે કોઈ $x \in (0, 1)$ માટે $f^{\prime \prime}(x)=0$ થાય છે.
217
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો વક્ર $y = f(x) = x \log_{e} x$ $(x > 0)$ પરના બિંદુ $(c, f(c))$ આગળનો સ્પર્શક,બિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(e, e)$ ને જોડતા રેખાખંડને સમાંતર હોય,તો $c$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{e - 1}$
B
$e^{\left(\frac{1}{1 - e}\right)}$
C
$e^{\left(\frac{1}{e - 1}\right)}$
D
$\frac{e - 1}{e}$

Solution

(C) બિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(e, e)$ ને જોડતા રેખાખંડનો ઢાળ $m = \frac{e - 0}{e - 1} = \frac{e}{e - 1}$ થાય.
વિધેય $f(x) = x \log_{e} x$ નું વિકલન $f'(x) = \log_{e} x + 1$ થાય.
સ્પર્શક રેખાખંડને સમાંતર હોવાથી,સ્પર્શકનો ઢાળ $f'(c) = m$ થાય:
$f'(c) = \log_{e} c + 1 = \frac{e}{e - 1}$.
$\log_{e} c$ માટે ઉકેલતા:
$\log_{e} c = \frac{e}{e - 1} - 1 = \frac{e - (e - 1)}{e - 1} = \frac{1}{e - 1}$.
તેથી,$c = e^{\frac{1}{e - 1}}$.
218
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
એક સમતલ $P$ એ યામ અક્ષોને અનુક્રમે $A, B$ અને $C$ બિંદુઓમાં છેદે છે. $\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(1, 1, 2)$ આપેલું છે. તો આ મધ્યકેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અને સમતલ $P$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x-1}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z-2}{2}$
B
$\frac{x-1}{2}=\frac{y-1}{2}=\frac{z-2}{1}$
C
$\frac{x-1}{2}=\frac{y-1}{1}=\frac{z-2}{1}$
D
$\frac{x-1}{1}=\frac{y-1}{1}=\frac{z-2}{2}$

Solution

(B) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ છે.
બિંદુઓના યામ $A(a, 0, 0)$,$B(0, b, 0)$ અને $C(0, 0, c)$ છે.
$\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{a+0+0}{3}, \frac{0+b+0}{3}, \frac{0+0+c}{3}\right) = \left(\frac{a}{3}, \frac{b}{3}, \frac{c}{3}\right)$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે મધ્યકેન્દ્ર $(1, 1, 2)$ છે,તેથી $\frac{a}{3} = 1$,$\frac{b}{3} = 1$ અને $\frac{c}{3} = 2$.
આમ,$a = 3$,$b = 3$ અને $c = 6$.
સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{y}{3} + \frac{z}{6} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x + 2y + z = 6$ થાય છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ છે,જે રેખાની દિશાના ગુણોત્તર તરીકે લેવાય છે.
રેખા મધ્યકેન્દ્ર $(1, 1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા $(2, 2, 1)$ છે.
તેથી,રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-2}{1}$ છે.
219
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $\theta = \frac{\pi}{5}$ અને $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & \sin \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$. જો $B = A + A^4$ હોય,તો $\det(B)$
A
એક છે
B
$(1, 2)$ ની વચ્ચે છે
C
શૂન્ય છે
D
$(2, 3)$ ની વચ્ચે છે

Solution

(B) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & \sin \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$.
રોટેશન મેટ્રિક્સના ગુણધર્મ મુજબ,$A^n = \begin{bmatrix} \cos(n\theta) & \sin(n\theta) \\ -\sin(n\theta) & \cos(n\theta) \end{bmatrix}$.
તેથી,$A^4 = \begin{bmatrix} \cos 4\theta & \sin 4\theta \\ -\sin 4\theta & \cos 4\theta \end{bmatrix}$.
$B = A + A^4 = \begin{bmatrix} \cos \theta + \cos 4\theta & \sin \theta + \sin 4\theta \\ -(\sin \theta + \sin 4\theta) & \cos \theta + \cos 4\theta \end{bmatrix}$.
ધારો કે $x = \cos \theta + \cos 4\theta$ અને $y = \sin \theta + \sin 4\theta$. તો $B = \begin{bmatrix} x & y \\ -y & x \end{bmatrix}$.
$\det(B) = x^2 + y^2 = (\cos \theta + \cos 4\theta)^2 + (\sin \theta + \sin 4\theta)^2$.
$\det(B) = \cos^2 \theta + \cos^2 4\theta + 2\cos \theta \cos 4\theta + \sin^2 \theta + \sin^2 4\theta + 2\sin \theta \sin 4\theta$.
$\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha = 1$ અને $\cos(A-B) = \cos A \cos B + \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\det(B) = 1 + 1 + 2\cos(4\theta - \theta) = 2 + 2\cos 3\theta$.
$\theta = \frac{\pi}{5}$ આપેલ હોવાથી,$\det(B) = 2 + 2\cos\left(\frac{3\pi}{5}\right)$.
કારણ કે $\cos\left(\frac{3\pi}{5}\right) = \cos(108^\circ) = -\sin(18^\circ) = -\left(\frac{\sqrt{5}-1}{4}\right)$.
$\det(B) = 2 + 2\left(-\frac{\sqrt{5}-1}{4}\right) = 2 - \frac{\sqrt{5}-1}{2} = \frac{4 - \sqrt{5} + 1}{2} = \frac{5 - \sqrt{5}}{2}$.
$\sqrt{5} \approx 2.236$ હોવાથી,$\det(B) = \frac{5 - 2.236}{2} = \frac{2.764}{2} = 1.382$.
આ કિંમત $(1, 2)$ અંતરાલમાં આવે છે.
220
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \max \{x, x^2\}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વિધેય છે. ધારો કે $S$ એ $R$ માં તે તમામ બિંદુઓનો ગણ દર્શાવે છે જ્યાં $f$ વિકલનીય નથી. તો $S$ શું છે?
A
$\{0, 1\}$
B
$\{0\}$
C
$\phi$ (ખાલી ગણ)
D
$\{1\}$

Solution

(A) વિધેયને $f(x) = \begin{cases} x^2, & x < 0 \\ x, & 0 \leq x \leq 1 \\ x^2, & x > 1 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$x = 0$ આગળ વિકલનીયતા તપાસવા માટે:
$x = 0$ આગળ ડાબી બાજુનું વિકલિત $(LHD)$ $\frac{d}{dx}(x^2) = 2x = 0$ છે.
$x = 0$ આગળ જમણી બાજુનું વિકલિત $(RHD)$ $\frac{d}{dx}(x) = 1$ છે.
અહીં $LHD \neq RHD$ હોવાથી,$f$ એ $x = 0$ આગળ વિકલનીય નથી.
$x = 1$ આગળ વિકલનીયતા તપાસવા માટે:
$x = 1$ આગળ ડાબી બાજુનું વિકલિત $(LHD)$ $\frac{d}{dx}(x) = 1$ છે.
$x = 1$ આગળ જમણી બાજુનું વિકલિત $(RHD)$ $\frac{d}{dx}(x^2) = 2x = 2$ છે.
અહીં $LHD \neq RHD$ હોવાથી,$f$ એ $x = 1$ આગળ વિકલનીય નથી.
આમ,જે બિંદુઓ પર $f$ વિકલનીય નથી તે ગણ $S = \{0, 1\}$ છે.
Solution diagram
221
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
વક્રો $y=x^{2}-1$ અને $y=1-x^{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{4}{3}$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{16}{3}$
D
$\frac{7}{2}$

Solution

(B) વક્રો $y=x^{2}-1$ અને $y=1-x^{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ,જેના માટે $x^{2}-1 = 1-x^{2}$ લઈએ.
આનાથી $2x^{2} = 2$ મળે છે,તેથી $x^{2} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $x = -1$ અને $x = 1$.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને $x = -1$ થી $x = 1$ સુધીના સંકલન દ્વારા મળે છે.
$A = \int_{-1}^{1} ((1-x^{2}) - (x^{2}-1)) dx$
$A = \int_{-1}^{1} (2 - 2x^{2}) dx$
કારણ કે વિધેય $f(x) = 2 - 2x^{2}$ એ યુગ્મ વિધેય છે,આપણે લખી શકીએ:
$A = 2 \int_{0}^{1} (2 - 2x^{2}) dx = 4 \int_{0}^{1} (1 - x^{2}) dx$
$A = 4 [x - \frac{x^{3}}{3}]_{0}^{1}$
$A = 4 (1 - \frac{1}{3}) = 4 (\frac{2}{3}) = \frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
222
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
સંકલન $\int_{1}^{2} e^{x} \cdot x^{x}(1 + \log_{e} x + 1) dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$e(4e + 1)$
B
$e(2e - 1)$
C
$4e^{2} - e$
D
$e(4e - 1)$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{1}^{2} e^{x} x^{x} (2 + \log_{e} x) dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે ફરીથી લખી શકીએ:
$I = \int_{1}^{2} e^{x} [x^{x} + x^{x}(1 + \log_{e} x)] dx$.
ધારો કે $f(x) = x^{x}$.
તો $f'(x) = \frac{d}{dx}(e^{x \log_{e} x}) = e^{x \log_{e} x} \cdot \frac{d}{dx}(x \log_{e} x) = x^{x} (1 \cdot \log_{e} x + x \cdot \frac{1}{x}) = x^{x} (1 + \log_{e} x)$.
આમ,સંકલન $\int_{1}^{2} e^{x} [f(x) + f'(x)] dx$ સ્વરૂપમાં છે.
આ સંકલનનું પરિણામ $[e^{x} f(x)]_{1}^{2}$ થાય.
$f(x) = x^{x}$ મૂકતા:
$I = [e^{x} x^{x}]_{1}^{2} = (e^{2} \cdot 2^{2}) - (e^{1} \cdot 1^{1}) = 4e^{2} - e = e(4e - 1)$.
223
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $y = \left(\frac{2}{\pi} x - 1\right) \operatorname{cosec} x$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + p(x) y = \frac{2}{\pi} \operatorname{cosec} x$ નો ઉકેલ હોય,જ્યાં $0 < x < \frac{\pi}{2}$,તો વિધેય $p(x)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\cot x$
B
$\tan x$
C
$\operatorname{cosec} x$
D
$\sec x$

Solution

(A) આપેલ ઉકેલ $y = \left(\frac{2x}{\pi} - 1\right) \operatorname{cosec} x$ છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}\left(\frac{2x}{\pi} - 1\right) \operatorname{cosec} x + \left(\frac{2x}{\pi} - 1\right) \frac{d}{dx}(\operatorname{cosec} x)$
$\frac{dy}{dx} = \frac{2}{\pi} \operatorname{cosec} x + \left(\frac{2x}{\pi} - 1\right) (-\operatorname{cosec} x \cot x)$
$y = \left(\frac{2x}{\pi} - 1\right) \operatorname{cosec} x$ ને પદમાં મૂકતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2}{\pi} \operatorname{cosec} x - y \cot x$
પદોને $\frac{dy}{dx} + p(x) y = Q(x)$ ના સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$\frac{dy}{dx} + y \cot x = \frac{2}{\pi} \operatorname{cosec} x$
આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + p(x) y = \frac{2}{\pi} \operatorname{cosec} x$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$p(x) = \cot x$.
224
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$\lambda$ ના એવા ભિન્ન મૂલ્યોનો સરવાળો શોધો જેના માટે સમીકરણ સંહતિ
$(\lambda-1) x+(3 \lambda+1) y+2 \lambda z=0$
$(\lambda-1) x+(4 \lambda-2) y+(\lambda+3) z=0$
$2 x+(3 \lambda+1) y+3(\lambda-1) z=0$
શૂન્યતર ઉકેલો ધરાવે છે.
A
$3$
B
$0$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) સમપરિમાણીય સુરેખ સમીકરણ સંહતિને શૂન્યતર ઉકેલો હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} \lambda-1 & 3 \lambda+1 & 2 \lambda \\ \lambda-1 & 4 \lambda-2 & \lambda+3 \\ 2 & 3 \lambda+1 & 3 \lambda-3 \end{vmatrix} = 0$
હાર પ્રક્રિયાઓ $R_1 \rightarrow R_1 - R_2$ અને $R_2 \rightarrow R_2 - R_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \begin{vmatrix} 0 & 3-\lambda & \lambda-3 \\ \lambda-3 & \lambda-3 & -2(\lambda-3) \\ 2 & 3 \lambda+1 & 3 \lambda-3 \end{vmatrix} = 0$
$R_1$ અને $R_2$ માંથી $(\lambda-3)$ સામાન્ય લેતા:
$(\lambda-3)^2 \begin{vmatrix} 0 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -2 \\ 2 & 3 \lambda+1 & 3 \lambda-3 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\lambda-3)^2 [0 - (-1)(3 \lambda-3 + 4) + 1(3 \lambda+1 - 2)] = 0$
$(\lambda-3)^2 [3 \lambda+1 + 3 \lambda-1] = 0$
$(\lambda-3)^2 [6 \lambda] = 0$
આથી $\lambda = 3$ અથવા $\lambda = 0$ મળે છે.
$\lambda$ ના ભિન્ન મૂલ્યો $0$ અને $3$ છે.
તેથી તેમનો સરવાળો $0 + 3 = 3$ થાય છે.
225
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
ધારો કે એક વિધેય $f: R \rightarrow R$ એ તમામ $x, y \in R$ માટે $f(x+y)=f(x) f(y)$ અને $f(1)=3$ નું પાલન કરે છે. જો $\sum_{i=1}^{n} f(i)=363$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$5$
C
$7$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ વિધેય સમીકરણ $f(x+y)=f(x)f(y)$ છે.
$x=y=1$ લેતા,આપણને મળે $f(2)=f(1+1)=f(1)f(1)=(f(1))^2=3^2=9$.
$x=2, y=1$ લેતા,આપણને મળે $f(3)=f(2+1)=f(2)f(1)=3^2 \times 3=3^3=27$.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,તમામ $n \in N$ માટે $f(n)=3^n$ થાય છે.
આપણને સરવાળો $\sum_{i=1}^{n} f(i)=363$ આપેલ છે,જેનો અર્થ છે કે $\sum_{i=1}^{n} 3^i=363$.
આ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a=3$,સામાન્ય ગુણોત્તર $r=3$ અને $n$ પદો છે.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \frac{a(r^n-1)}{r-1}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{3(3^n-1)}{3-1}=363$.
$\frac{3(3^n-1)}{2}=363$.
$3(3^n-1)=726$.
$3^n-1=242$.
$3^n=243$.
કારણ કે $243=3^5$,તેથી $n=5$ મળે છે.
226
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $\overrightarrow{x}$ અને $\overrightarrow{y}$ બે શૂન્યતર સદિશો હોય કે જેથી $|\overrightarrow{x}+\overrightarrow{y}|=|\overrightarrow{x}|$ અને $2\overrightarrow{x}+\lambda\overrightarrow{y}$ એ $\overrightarrow{y}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\overrightarrow{x}+\overrightarrow{y}|=|\overrightarrow{x}|$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|\overrightarrow{x}|^2+|\overrightarrow{y}|^2+2\overrightarrow{x}\cdot\overrightarrow{y}=|\overrightarrow{x}|^2$
$|\overrightarrow{y}|^2+2\overrightarrow{x}\cdot\overrightarrow{y}=0$ --- $(1)$
આપેલ છે કે $(2\overrightarrow{x}+\lambda\overrightarrow{y})$ એ $\overrightarrow{y}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(2\overrightarrow{x}+\lambda\overrightarrow{y})\cdot\overrightarrow{y}=0$
$2\overrightarrow{x}\cdot\overrightarrow{y}+\lambda|\overrightarrow{y}|^2=0$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$2\overrightarrow{x}\cdot\overrightarrow{y}=-|\overrightarrow{y}|^2$. આ કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$-|\overrightarrow{y}|^2+\lambda|\overrightarrow{y}|^2=0$
$(\lambda-1)|\overrightarrow{y}|^2=0$
અહીં $\overrightarrow{y}$ શૂન્યતર સદિશ હોવાથી,$|\overrightarrow{y}|^2 \neq 0$. તેથી,$\lambda-1=0$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda=1$.
227
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
$\lim \limits_{x \rightarrow 1} \left( \frac{\int \limits_{0}^{(x-1)^{2}} t \cos(t^{2}) dt}{(x-1) \sin(x-1)} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી
B
$1/2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $L = \lim \limits_{x \rightarrow 1} \frac{\int_{0}^{(x-1)^{2}} t \cos(t^{2}) dt}{(x-1) \sin(x-1)}$.
આ $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપ છે.
લેબનીઝના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,અંશનું વિકલન $\frac{d}{dx} \int_{0}^{(x-1)^{2}} t \cos(t^{2}) dt = (x-1)^{2} \cos((x-1)^{4}) \cdot 2(x-1) = 2(x-1)^{3} \cos((x-1)^{4})$ થાય.
છેદનું વિકલન $\frac{d}{dx} ((x-1) \sin(x-1)) = \sin(x-1) + (x-1) \cos(x-1)$ થાય.
એલ-હોસ્પિટલના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim \limits_{x \rightarrow 1} \frac{2(x-1)^{3} \cos((x-1)^{4})}{\sin(x-1) + (x-1) \cos(x-1)}$.
અંશ અને છેદને $(x-1)$ વડે ભાગતા:
$L = \lim \limits_{x \rightarrow 1} \frac{2(x-1)^{2} \cos((x-1)^{4})}{\frac{\sin(x-1)}{x-1} + \cos(x-1)}$.
જ્યારે $x \rightarrow 1$,ત્યારે $(x-1) \rightarrow 0$,તેથી $\frac{\sin(x-1)}{x-1} \rightarrow 1$ અને $\cos(x-1) \rightarrow 1$.
$L = \frac{2(0)^{2} \cdot \cos(0)}{1 + 1} = \frac{0}{2} = 0$.
228
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+y+z=2$,$x+2y+3z=5$,અને $x+3y+\lambda z=\mu$ ને અનંત ઉકેલો હોય તેવી $\lambda$ અને $\mu$ ની કિંમતો અનુક્રમે છે:
A
$5$ અને $7$
B
$6$ અને $8$
C
$4$ અને $9$
D
$5$ અને $8$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને $D_1, D_2, D_3$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે $D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & \lambda \end{vmatrix} = 0$ ની ગણતરી કરીએ.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $1(2\lambda - 9) - 1(\lambda - 3) + 1(3 - 2) = 0$.
$2\lambda - 9 - \lambda + 3 + 1 = 0 \implies \lambda - 5 = 0 \implies \lambda = 5$.
ત્યારબાદ,આપણે $D_1 = \begin{vmatrix} 2 & 1 & 1 \\ 5 & 2 & 3 \\ \mu & 3 & 5 \end{vmatrix} = 0$ લઈએ.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $2(10 - 9) - 1(25 - 3\mu) + 1(15 - 2\mu) = 0$.
$2(1) - 25 + 3\mu + 15 - 2\mu = 0$.
$2 - 10 + \mu = 0 \implies \mu - 8 = 0 \implies \mu = 8$.
આમ,$\lambda = 5$ અને $\mu = 8$ મળે છે.
229
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
પ્રદેશ $A=\{(x, y) : |x|+|y| \leq 1, 2y^{2} \geq |x|\}$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{1}{6}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{7}{6}$
D
$\frac{5}{6}$

Solution

(C) આ પ્રદેશ $|x|+|y| \leq 1$ અને $2y^{2} \geq |x|$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
બંને અક્ષોની સાપેક્ષ સંમિતિને કારણે,આપણે પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ ગણીશું અને તેને $4$ વડે ગુણીશું.
પ્રથમ ચરણમાં $(x \geq 0, y \geq 0)$,પ્રદેશ $x+y=1$ અને $2y^{2}=x$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
છેદબિંદુ $2y^{2} = 1-y$ છે,જે $2y^{2}+y-1=0$ આપે છે.
$(2y-1)(y+1)=0$ ઉકેલતા,આપણને $y=\frac{1}{2}$ મળે છે (કારણ કે $y \geq 0$).
$y=\frac{1}{2}$ પર,$x=1-\frac{1}{2}=\frac{1}{2}$ મળે છે.
પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ એ રેખા $x+y=1$ ની નીચેનું ક્ષેત્રફળ અને વક્ર $x=2y^{2}$ ની નીચેના ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે,જ્યાં $y=0$ થી $y=\frac{1}{2}$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{0}^{1/2} (1-y) dy - \int_{0}^{1/2} 2y^{2} dy = [y - \frac{y^{2}}{2}]_{0}^{1/2} - [\frac{2y^{3}}{3}]_{0}^{1/2} = (\frac{1}{2} - \frac{1}{8}) - (\frac{2}{3} \times \frac{1}{8}) = \frac{3}{8} - \frac{1}{12} = \frac{9-2}{24} = \frac{7}{24}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 4 \times \frac{7}{24} = \frac{7}{6}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
230
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $f(x + y) = f(x)f(y)$ અને $\sum_{x=1}^{\infty} f(x) = 2$ હોય,જ્યાં $x, y \in N$ અને $N$ એ તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગણ છે,તો $\frac{f(4)}{f(2)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{9}$
B
$\frac{4}{9}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(B) આપેલ વિધેય સમીકરણ $f(x + y) = f(x)f(y)$ છે.
$x = 1, y = 1$ માટે,$f(2) = f(1)^2$ મળે.
$x = 2, y = 1$ માટે,$f(3) = f(2)f(1) = f(1)^3$ મળે.
સામાન્ય રીતે,$f(x) = f(1)^x$ થાય.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી $\sum_{x=1}^{\infty} f(x) = 2$ આપેલ છે,તેથી $f(1) + f(1)^2 + f(1)^3 + \dots = 2$.
આ એક ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = f(1)$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = f(1)$ છે.
શ્રેણીનો સરવાળો $\frac{a}{1 - r} = 2$ સૂત્ર મુજબ,$\frac{f(1)}{1 - f(1)} = 2$ થાય.
$f(1) = 2 - 2f(1) \implies 3f(1) = 2 \implies f(1) = \frac{2}{3}$.
હવે,આપણે $\frac{f(4)}{f(2)}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$f(x) = f(1)^x$ હોવાથી,$\frac{f(4)}{f(2)} = \frac{f(1)^4}{f(1)^2} = f(1)^2$ થાય.
$f(1) = \frac{2}{3}$ મુકતા,$\left(\frac{2}{3}\right)^2 = \frac{4}{9}$ મળે.
231
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
વિકલ સમીકરણ $\sqrt{1+x^{2}+y^{2}+x^{2} y^{2}}+x y \frac{d y}{d x}=0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો (જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે)
A
$\sqrt{1+y^{2}}+\sqrt{1+x^{2}}=\frac{1}{2} \log _{e}\left(\frac{\sqrt{1+x^{2}}-1}{\sqrt{1+x^{2}}+1}\right)+C$
B
$\sqrt{1+y^{2}}+\sqrt{1+x^{2}}=\frac{1}{2} \log _{e}\left(\frac{\sqrt{1+x^{2}}+1}{\sqrt{1+x^{2}}-1}\right)+C$
C
$\sqrt{1+y^{2}}-\sqrt{1+x^{2}}=\frac{1}{2} \log _{e}\left(\frac{\sqrt{1+x^{2}}+1}{\sqrt{1+x^{2}}-1}\right)+C$
D
$\sqrt{1+y^{2}}-\sqrt{1+x^{2}}=\frac{1}{2} \log _{e}\left(\frac{\sqrt{1+x^{2}}-1}{\sqrt{1+x^{2}}+1}\right)+C$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\sqrt{(1+x^{2})(1+y^{2})} + xy \frac{dy}{dx} = 0$
$\Rightarrow \sqrt{1+x^{2}} \sqrt{1+y^{2}} = -xy \frac{dy}{dx}$
$\Rightarrow \int \frac{y}{\sqrt{1+y^{2}}} dy = -\int \frac{\sqrt{1+x^{2}}}{x} dx$
ધારો કે $1+y^{2} = v^{2} \Rightarrow y dy = v dv$ અને $1+x^{2} = u^{2} \Rightarrow x dx = u du \Rightarrow dx = \frac{u du}{x} = \frac{u du}{\sqrt{u^{2}-1}}$
આ કિંમતોને સંકલનમાં મૂકતા:
$\int \frac{v dv}{v} = -\int \frac{u}{\sqrt{u^{2}-1}} \cdot \frac{u du}{\sqrt{u^{2}-1}}$
$\Rightarrow \int dv = -\int \frac{u^{2}}{u^{2}-1} du$
$\Rightarrow v = -\int \left( 1 + \frac{1}{u^{2}-1} \right) du$
$\Rightarrow v = -u - \frac{1}{2} \log_{e} \left| \frac{u-1}{u+1} \right| + C$
$\Rightarrow v = -u + \frac{1}{2} \log_{e} \left| \frac{u+1}{u-1} \right| + C$
$u = \sqrt{1+x^{2}}$ અને $v = \sqrt{1+y^{2}}$ પાછા મૂકતા:
$\sqrt{1+y^{2}} = -\sqrt{1+x^{2}} + \frac{1}{2} \log_{e} \left( \frac{\sqrt{1+x^{2}}+1}{\sqrt{1+x^{2}}-1} \right) + C$
$\Rightarrow \sqrt{1+y^{2}} + \sqrt{1+x^{2}} = \frac{1}{2} \log_{e} \left( \frac{\sqrt{1+x^{2}}+1}{\sqrt{1+x^{2}}-1} \right) + C$
232
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
જો $I_{1} = \int_{0}^{1} (1 - x^{50})^{100} dx$ અને $I_{2} = \int_{0}^{1} (1 - x^{50})^{101} dx$ હોય અને $I_{2} = \alpha I_{1}$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{5050}{5051}$
B
$\frac{5050}{5049}$
C
$\frac{5049}{5050}$
D
$\frac{5051}{5050}$

Solution

(A) આપણને આપેલ છે $I_{1} = \int_{0}^{1} (1 - x^{50})^{100} dx$ અને $I_{2} = \int_{0}^{1} (1 - x^{50})^{101} dx$.
આપણે $I_{2}$ ને આ રીતે લખી શકીએ:
$I_{2} = \int_{0}^{1} (1 - x^{50}) (1 - x^{50})^{100} dx$
$I_{2} = \int_{0}^{1} (1 - x^{50})^{100} dx - \int_{0}^{1} x^{50} (1 - x^{50})^{100} dx$
$I_{2} = I_{1} - \int_{0}^{1} x \cdot (x^{49} (1 - x^{50})^{100}) dx$
બીજા સંકલન માટે ખંડશઃ સંકલન (Integration by Parts - $IBP$) નો ઉપયોગ કરતા,ધારો કે $u = x$ અને $dv = x^{49} (1 - x^{50})^{100} dx$.
તેથી $du = dx$ અને $v = \int x^{49} (1 - x^{50})^{100} dx$.
ધારો કે $1 - x^{50} = t$,તો $-50x^{49} dx = dt$,તેથી $x^{49} dx = -\frac{dt}{50}$.
$v = \int t^{100} (-\frac{dt}{50}) = -\frac{t^{101}}{5050} = -\frac{(1 - x^{50})^{101}}{5050}$.
$IBP$ લાગુ કરતા:
$\int_{0}^{1} x \cdot (x^{49} (1 - x^{50})^{100}) dx = [x \cdot (-\frac{(1 - x^{50})^{101}}{5050})]_{0}^{1} - \int_{0}^{1} (-\frac{(1 - x^{50})^{101}}{5050}) dx$
$= [0 - 0] + \frac{1}{5050} \int_{0}^{1} (1 - x^{50})^{101} dx = \frac{1}{5050} I_{2}$.
આ કિંમતને $I_{2}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$I_{2} = I_{1} - \frac{1}{5050} I_{2}$
$I_{2} (1 + \frac{1}{5050}) = I_{1}$
$I_{2} (\frac{5051}{5050}) = I_{1}$
$I_{2} = \frac{5050}{5051} I_{1}$.
કારણ કે $I_{2} = \alpha I_{1}$,તેથી $\alpha = \frac{5050}{5051}$.
233
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
સમય $t$ પર ગતિ કરતી કારનું સ્થાન $f(t) = at^{2} + bt + c, t > 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a, b$ અને $c$ એ $1$ કરતા મોટી વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. તો સમયના અંતરાલ $[t_{1}, t_{2}]$ દરમિયાન કારની સરેરાશ ઝડપ કયા બિંદુએ પ્રાપ્ત થાય છે?
A
$a(t_{2} - t_{1}) + b$
B
$\frac{t_{2} - t_{1}}{2}$
C
$2a(t_{1} + t_{2}) + b$
D
$\frac{t_{1} + t_{2}}{2}$

Solution

(D) અંતરાલ $[t_{1}, t_{2}]$ પર કારની સરેરાશ ઝડપ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\text{સરેરાશ ઝડપ} = \frac{f(t_{2}) - f(t_{1})}{t_{2} - t_{1}}$
સૂત્રમાં $f(t) = at^{2} + bt + c$ મૂકતા:
$\frac{(at_{2}^{2} + bt_{2} + c) - (at_{1}^{2} + bt_{1} + c)}{t_{2} - t_{1}} = \frac{a(t_{2}^{2} - t_{1}^{2}) + b(t_{2} - t_{1})}{t_{2} - t_{1}}$
$= \frac{a(t_{2} - t_{1})(t_{2} + t_{1}) + b(t_{2} - t_{1})}{t_{2} - t_{1}} = a(t_{1} + t_{2}) + b$
આપણે એવો સમય $t$ શોધવા માંગીએ છીએ કે જેથી તત્કાલિન ઝડપ $f'(t)$ આ સરેરાશ ઝડપ જેટલી થાય.
$f'(t) = \frac{d}{dt}(at^{2} + bt + c) = 2at + b$
તત્કાલિન ઝડપને સરેરાશ ઝડપ સાથે સરખાવતા:
$2at + b = a(t_{1} + t_{2}) + b$
$2at = a(t_{1} + t_{2})$
$t = \frac{t_{1} + t_{2}}{2}$
234
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
રેખાઓ $\frac{x-1}{0}=\frac{y+1}{-1}=\frac{z}{1}$ અને $x+y+z+1=0, 2x-y+z+3=0$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(D) પ્રથમ રેખા $L_1: \frac{x-1}{0} = \frac{y+1}{-1} = \frac{z}{1}$ છે. $L_1$ પરનું બિંદુ $A(1, -1, 0)$ છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{c} = (0, -1, 1)$ છે.
બીજી રેખા $L_2$ એ સમતલો $x+y+z+1=0$ અને $2x-y+z+3=0$ નું છેદબિંદુ છે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $(x+y+z+1) + (2x-y+z+3) = 3x + 2z + 4 = 0$,તેથી $x = \frac{-2z-4}{3}$.
$x$ ની કિંમત પ્રથમ સમતલમાં મૂકતા: $\frac{-2z-4}{3} + y + z + 1 = 0 \Rightarrow y = -z - 1 + \frac{2z+4}{3} = \frac{-3z-3+2z+4}{3} = \frac{-z+1}{3}$.
આમ,$x = \frac{-2z-4}{3}, y = \frac{-z+1}{3}, z = z$. તેને સંમિત સ્વરૂપમાં લખતા: $\frac{x+4/3}{-2/3} = \frac{y-1/3}{-1/3} = \frac{z}{1}$.
$L_2$ પરનું બિંદુ $B(-\frac{4}{3}, \frac{1}{3}, 0)$ છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{d} = (-\frac{2}{3}, -\frac{1}{3}, 1)$ છે.
સદિશ $\vec{AB} = B - A = (-\frac{7}{3}, \frac{4}{3}, 0)$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{c} \times \vec{d} = (-\frac{2}{3}, -\frac{2}{3}, -\frac{2}{3})$.
તેનું માન $|\vec{c} \times \vec{d}| = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{AB} \cdot (\vec{c} \times \vec{d})|}{|\vec{c} \times \vec{d}|} = \frac{|\frac{14}{9} - \frac{8}{9}|}{2/\sqrt{3}} = \frac{6/9}{2/\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
235
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $m$ અને $M$ એ $\left|\begin{array}{ccc}\cos ^{2} x & 1+\sin ^{2} x & \sin 2 x \\ 1+\cos ^{2} x & \sin ^{2} x & \sin 2 x \\ \cos ^{2} x & \sin ^{2} x & 1+\sin 2 x\end{array}\right|$ ની અનુક્રમે ન્યૂનતમ અને મહત્તમ કિંમતો છે. તો ક્રમયુક્ત જોડ $(m, M)$ બરાબર શું થાય?
A
$(-3, -1)$
B
$(-4, -1)$
C
$(1, 3)$
D
$(-3, 3)$

Solution

(A) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta$ છે.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_{1} \rightarrow R_{1} - R_{2}$ અને $R_{2} \rightarrow R_{2} - R_{3}$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc} -1 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & -1 \\ \cos ^{2} x & \sin ^{2} x & 1+\sin 2 x \end{array}\right|$
પ્રથમ હારના આધારે વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = -1(0 - (-\sin ^{2} x)) - 1(1 + \sin 2 x + \cos ^{2} x) + 0$
$\Delta = -\sin ^{2} x - 1 - \sin 2 x - \cos ^{2} x$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{2} x + \cos ^{2} x = 1$,તેથી:
$\Delta = -1 - 1 - \sin 2 x = -2 - \sin 2 x$
આપણે જાણીએ છીએ કે $-1 \leq \sin 2 x \leq 1$.
ન્યૂનતમ કિંમત $m$ માટે,$\sin 2 x = 1$,તેથી $m = -2 - 1 = -3$.
મહત્તમ કિંમત $M$ માટે,$\sin 2 x = -1$,તેથી $M = -2 - (-1) = -1$.
આમ,$(m, M) = (-3, -1)$.
236
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $AD$ અને $BC$ એ સમક્ષિતિજ જમીન પર અનુક્રમે $A$ અને $B$ આગળ આવેલા બે ઉભા થાંભલા છે. જો $AD = 8 \ m$,$BC = 11 \ m$ અને $AB = 10 \ m$ હોય,તો $AB$ પરના બિંદુ $M$ નું બિંદુ $A$ થી અંતર (મીટરમાં) શોધો જેથી $MD^{2} + MC^{2}$ ન્યૂનતમ થાય.
A
$5$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $A$ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે. $AB = 10 \ m$ હોવાથી,યામ $A(0, 0)$ અને $B(10, 0)$ છે.
થાંભલા ઉભા છે,તેથી $D$ ના યામ $(0, 8)$ અને $C$ ના યામ $(10, 11)$ છે.
ધારો કે $M$ એ $AB$ પરનું બિંદુ છે જે $A$ થી $h$ અંતરે છે,તેથી $M$ ના યામ $(h, 0)$ છે જ્યાં $0 \le h \le 10$.
અંતરના વર્ગો $MD^{2} = (h-0)^{2} + (0-8)^{2} = h^{2} + 64$ અને $MC^{2} = (h-10)^{2} + (0-11)^{2} = (h-10)^{2} + 121$ છે.
ધારો કે $f(h) = MD^{2} + MC^{2} = h^{2} + 64 + (h-10)^{2} + 121$.
$f(h) = h^{2} + 64 + h^{2} - 20h + 100 + 121 = 2h^{2} - 20h + 285$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે વિકલન કરીએ $f'(h) = 4h - 20$.
$f'(h) = 0$ લેતા $4h = 20$,તેથી $h = 5$.
$f''(h) = 4 > 0$ હોવાથી,વિધેય $h = 5 \ m$ પર ન્યૂનતમ છે.
Solution diagram
237
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ એકમ સદિશો હોય,તો $\sqrt{3}|\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}|+|\overrightarrow{a}-\overrightarrow{b}|$ ની મહત્તમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$6$
B
$5$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $\theta$ એ એકમ સદિશો $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}| = \sqrt{|\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 + 2\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}} = \sqrt{1+1+2\cos \theta} = \sqrt{2+2\cos \theta} = 2|\cos(\theta/2)|$.
તે જ રીતે,$|\overrightarrow{a}-\overrightarrow{b}| = \sqrt{|\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 - 2\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}} = \sqrt{2-2\cos \theta} = 2|\sin(\theta/2)|$.
આમ,પદાવલિ $f(\theta) = \sqrt{3}(2|\cos(\theta/2)|) + 2|\sin(\theta/2)|$ બને છે.
કોશી-શ્વાર્ટઝ અસમતા અથવા $a\cos x + b\sin x \leq \sqrt{a^2+b^2}$ ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,મહત્તમ કિંમત $\sqrt{(\sqrt{3} \times 2)^2 + 2^2} = \sqrt{12+4} = \sqrt{16} = 4$ મળે છે.
238
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} x^{5} \sin \left(\frac{1}{x}\right) + 5x^{2} & , x < 0 \\ 0 & , x = 0 \\ x^{5} \cos \left(\frac{1}{x}\right) + \lambda x^{2} & , x > 0 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. $\lambda$ ની કઈ કિંમત માટે $f''(0)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે?
A
$5$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(A) $f''(0)$ શોધવા માટે,આપણે પહેલા $f'(x)$ શોધીએ.
$x < 0$ માટે,$f'(x) = 5x^4 \sin(1/x) - x^3 \cos(1/x) + 10x$. તેથી,$f'(0) = \lim_{h \to 0^-} \frac{f(h) - f(0)}{h} = \lim_{h \to 0^-} (h^4 \sin(1/h) + 5h) = 0$.
$x > 0$ માટે,$f'(x) = 5x^4 \cos(1/x) + x^3 \sin(1/h) + 2\lambda x$. તેથી,$f'(0) = \lim_{h \to 0^+} \frac{f(h) - f(0)}{h} = \lim_{h \to 0^+} (h^4 \cos(1/h) + \lambda h) = 0$.
હવે,$f''(0) = \lim_{h \to 0} \frac{f'(h) - f'(0)}{h}$.
$x=0$ આગળ ડાબી બાજુનું વિકલન $(LHD)$: $\lim_{h \to 0^-} \frac{5h^4 \sin(1/h) - h^3 \cos(1/h) + 10h - 0}{h} = \lim_{h \to 0^-} (5h^3 \sin(1/h) - h^2 \cos(1/h) + 10) = 10$.
$x=0$ આગળ જમણી બાજુનું વિકલન $(RHD)$: $\lim_{h \to 0^+} \frac{5h^4 \cos(1/h) + h^3 \sin(1/h) + 2\lambda h - 0}{h} = \lim_{h \to 0^+} (5h^3 \cos(1/h) + h^2 \sin(1/h) + 2\lambda) = 2\lambda$.
$f''(0)$ અસ્તિત્વ ધરાવે તે માટે,$LHD$ = $RHD$,તેથી $2\lambda = 10$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = 5$.
239
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\left(\frac{5+e^x}{2+y}\right) \frac{dy}{dx}+e^x=0$ નો ઉકેલ હોય અને $y(0)=1$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $y(\log 13)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\left(\frac{5+e^x}{2+y}\right) \frac{dy}{dx} + e^x = 0$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dy}{2+y} = -\frac{e^x}{5+e^x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{2+y} = -\int \frac{e^x}{5+e^x} dx$.
આથી મળે: $\log |2+y| = -\log |5+e^x| + C$.
શરત $y(0)=1$ નો ઉપયોગ કરતા: $\log |2+1| = -\log |5+e^0| + C \Rightarrow \log 3 = -\log 6 + C \Rightarrow C = \log 3 + \log 6 = \log 18$.
તેથી,$\log |2+y| = \log \left|\frac{18}{5+e^x}\right|$,જેનો અર્થ છે કે $2+y = \frac{18}{5+e^x}$.
આમ,$y(x) = \frac{18}{5+e^x} - 2$.
$x = \log 13$ માટે,$y(\log 13) = \frac{18}{5+e^{\log 13}} - 2 = \frac{18}{5+13} - 2 = \frac{18}{18} - 2 = 1 - 2 = -1$.
240
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2020
યોગ્ય રીતે પસંદ કરેલ વાસ્તવિક અચળાંક $a$ માટે,વિધેય $f: R-\{-a\} \rightarrow R$ ને $f(x)=\frac{a-x}{a+x}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરો. વધુમાં,ધારો કે કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા $x \neq-a$ અને $f(x) \neq-a$ માટે,$(f \circ f)(x)=x$ છે. તો,$f\left(-\frac{1}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
-$3$
B
$\frac{1}{3}$
C
$-\frac{1}{3}$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{a-x}{a+x}$.
આપણને આપેલ છે કે $(f \circ f)(x) = x$.
$f(f(x)) = f\left(\frac{a-x}{a+x}\right) = \frac{a - \left(\frac{a-x}{a+x}\right)}{a + \left(\frac{a-x}{a+x}\right)} = x$.
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{a(a+x) - (a-x)}{a(a+x) + (a-x)} = x$
$\frac{a^2 + ax - a + x}{a^2 + ax + a - x} = x$
$a^2 + ax - a + x = x(a^2 + ax + a - x)$
$a^2 + ax - a + x = a^2x + ax^2 + ax - x^2$
પદોને ગોઠવતા:
$(a-1)x^2 + (a^2-1)x - a(a-1) = 0$
$(a-1)(x^2 + (a+1)x - a) = 0$
$(a-1)(x+a)(x-1) = 0$
આ સમીકરણ તમામ $x \neq -a$ માટે સાચું હોવું જોઈએ,તેથી $a-1 = 0$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $a = 1$.
આમ,$f(x) = \frac{1-x}{1+x}$.
હવે,$f\left(-\frac{1}{2}\right)$ ની ગણતરી કરતા:
$f\left(-\frac{1}{2}\right) = \frac{1 - (-1/2)}{1 + (-1/2)} = \frac{1 + 1/2}{1 - 1/2} = \frac{3/2}{1/2} = 3$.
241
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $\int \frac{d \theta}{\cos ^2 \theta(\tan 2 \theta+\sec 2 \theta)}=\lambda \tan \theta+2 \log _{e}|f(\theta)|+c$ (જ્યાં $c$ એ સંકલનનો અચળાંક છે),તો ક્રમયુક્ત જોડ $(\lambda, |f(\theta)|)$ બરાબર શું થાય?
A
$(1, |1+\tan \theta|)$
B
$(1, |1-\tan \theta|)$
C
$(-1, |1+\tan \theta|)$
D
$(-1, |1-\tan \theta|)$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \frac{d \theta}{\cos ^2 \theta(\tan 2 \theta+\sec 2 \theta)}$.
નિત્યસમ $\tan 2\theta = \frac{2\tan \theta}{1-\tan^2 \theta}$ અને $\sec 2\theta = \frac{1+\tan^2 \theta}{1-\tan^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int \frac{\sec^2 \theta \, d\theta}{\frac{2\tan \theta}{1-\tan^2 \theta} + \frac{1+\tan^2 \theta}{1-\tan^2 \theta}}$
$I = \int \frac{\sec^2 \theta (1-\tan^2 \theta) \, d\theta}{1 + 2\tan \theta + \tan^2 \theta} = \int \frac{\sec^2 \theta (1-\tan \theta)(1+\tan \theta) \, d\theta}{(1+\tan \theta)^2}$
$I = \int \frac{\sec^2 \theta (1-\tan \theta) \, d\theta}{1+\tan \theta}$.
$\tan \theta = t$ લેતા,$\sec^2 \theta \, d\theta = dt$ મળે:
$I = \int \frac{1-t}{1+t} \, dt = \int \frac{2-(1+t)}{1+t} \, dt = \int \left( \frac{2}{1+t} - 1 \right) \, dt$
$I = 2 \log |1+t| - t + c = 2 \log |1+\tan \theta| - \tan \theta + c$.
આને $\lambda \tan \theta + 2 \log |f(\theta)| + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\lambda = -1$ અને $f(\theta) = 1+\tan \theta$ મળે છે.
તેથી,ક્રમયુક્ત જોડ $(-1, |1+\tan \theta|)$ છે.
242
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
$2 \pi - \left(\sin ^{-1} \frac{4}{5} + \sin ^{-1} \frac{5}{13} + \sin ^{-1} \frac{16}{65}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{5 \pi}{4}$
C
$\frac{7 \pi}{4}$
D
$\frac{3 \pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $S = \sin ^{-1} \frac{4}{5} + \sin ^{-1} \frac{5}{13} + \sin ^{-1} \frac{16}{65}$.
પ્રથમ,$\sin ^{-1} \frac{4}{5}$ અને $\sin ^{-1} \frac{5}{13}$ ને $\tan ^{-1}$ સ્વરૂપમાં ફેરવો:
$\sin ^{-1} \frac{4}{5} = \tan ^{-1} \frac{4}{3}$ અને $\sin ^{-1} \frac{5}{13} = \tan ^{-1} \frac{5}{12}$.
હવે,પ્રથમ બે પદોનો સરવાળો કરો:
$\tan ^{-1} \frac{4}{3} + \tan ^{-1} \frac{5}{12} = \tan ^{-1} \left(\frac{\frac{4}{3} + \frac{5}{12}}{1 - \frac{4}{3} \times \frac{5}{12}}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{63}{16}\right)$.
અહીં $\tan ^{-1} \frac{63}{16} = \cos ^{-1} \frac{16}{65}$ થાય છે.
તેથી,$S = \cos ^{-1} \frac{16}{65} + \sin ^{-1} \frac{16}{65}$.
નિત્યસમ $\sin ^{-1} x + \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$S = \frac{\pi}{2}$ મળે.
અંતે,પદાવલિની કિંમત $2 \pi - \frac{\pi}{2} = \frac{3 \pi}{2}$ થાય છે.
243
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
ધારો કે $P$ એ $(2,1,0)$,$(4,1,1)$ અને $(5,0,1)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતું સમતલ છે અને $R$ એ $(2,1,6)$ બિંદુ છે. તો સમતલ $P$ માં $R$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$(6,5,2)$
B
$(4,3,2)$
C
$(6,5,-2)$
D
$(3,4,-2)$

Solution

(C) $(2,1,0)$,$(4,1,1)$ અને $(5,0,1)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયકની મદદથી:
$\begin{vmatrix} x-2 & y-1 & z-0 \\ 4-2 & 1-1 & 1-0 \\ 5-2 & 0-1 & 1-0 \end{vmatrix} = 0$
$\Rightarrow \begin{vmatrix} x-2 & y-1 & z \\ 2 & 0 & 1 \\ 3 & -1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$(x-2)(0 - (-1)) - (y-1)(2 - 3) + z(-2 - 0) = 0$
$(x-2)(1) - (y-1)(-1) - 2z = 0$
$x - 2 + y - 1 - 2z = 0$
$x + y - 2z = 3$
ધારો કે $R'(x, y, z)$ એ સમતલ $x + y - 2z - 3 = 0$ ની સાપેક્ષે $R(2, 1, 6)$ નું પ્રતિબિંબ છે.
પ્રતિબિંબ શોધવાનું સૂત્ર:
$\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c} = -2 \frac{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}{a^2 + b^2 + c^2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x-2}{1} = \frac{y-1}{1} = \frac{z-6}{-2} = -2 \frac{2 + 1 - 2(6) - 3}{1^2 + 1^2 + (-2)^2}$
$\frac{x-2}{1} = \frac{y-1}{1} = \frac{z-6}{-2} = -2 \frac{3 - 12 - 3}{6} = 4$
દરેક ભાગને $4$ સાથે સરખાવતા:
$x - 2 = 4 \Rightarrow x = 6$
$y - 1 = 4 \Rightarrow y = 5$
$z - 6 = -8 \Rightarrow z = -2$
તેથી,પ્રતિબિંબ $R'$ એ $(6, 5, -2)$ છે.
244
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો કોઈ $\alpha \in R$ માટે,રેખાઓ $L_1: \frac{x+1}{2}=\frac{y-2}{-1}=\frac{z-1}{1}$ અને $L_2: \frac{x+2}{\alpha}=\frac{y+1}{5-\alpha}=\frac{z+1}{1}$ સમતલીય હોય,તો રેખા $L_2$ કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(10,2,2)$
B
$(2,-10,-2)$
C
$(10,-2,-2)$
D
$(-2,10,2)$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ સમતલીય હોય જો દરેક રેખા પરના બિંદુને જોડતા સદિશ અને તેમની દિશાના સદિશોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય.
આપેલ બિંદુઓ: $P_1 = (-1, 2, 1)$ અને $P_2 = (-2, -1, -1)$.
દિશા સદિશો: $\vec{v_1} = (2, -1, 1)$ અને $\vec{v_2} = (\alpha, 5-\alpha, 1)$.
સમતલીયતા માટેની શરત:
$\begin{vmatrix} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{vmatrix} = 0$
$\begin{vmatrix} -2-(-1) & -1-2 & -1-1 \\ 2 & -1 & 1 \\ \alpha & 5-\alpha & 1 \end{vmatrix} = 0$
$\begin{vmatrix} -1 & -3 & -2 \\ 2 & -1 & 1 \\ \alpha & 5-\alpha & 1 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-1(-1 - (5-\alpha)) + 3(2 - \alpha) - 2(2(5-\alpha) - (-1)\alpha) = 0$
$-1(-6+\alpha) + 6 - 3\alpha - 2(10 - 2\alpha + \alpha) = 0$
$6 - \alpha + 6 - 3\alpha - 20 + 2\alpha = 0$
$-2\alpha - 8 = 0 \Rightarrow \alpha = -4$.
$\alpha = -4$ ને $L_2$ માં મૂકતા:
$L_2: \frac{x+2}{-4} = \frac{y+1}{5-(-4)} = \frac{z+1}{1} \Rightarrow \frac{x+2}{-4} = \frac{y+1}{9} = \frac{z+1}{1}$.
વિકલ્પ $(B) (2, -10, -2)$ ચકાસતા:
$\frac{2+2}{-4} = \frac{-10+1}{9} = \frac{-2+1}{1} \Rightarrow -1 = -1 = -1$.
આમ,રેખા $L_2$ બિંદુ $(2, -10, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
245
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
જો $(a+\sqrt{2} b \cos x)(a-\sqrt{2} b \cos y)=a^2-b^2$ જ્યાં $a>b>0$,તો $\left(\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}\right)$ બિંદુએ,$\frac{dy}{dx}=$
A
$\frac{a+b}{a-b}$
B
$\frac{a-b}{a+b}$
C
$\frac{a-2 b}{a+2 b}$
D
$\frac{2 a+b}{2 a-b}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $(a+\sqrt{2} b \cos x)(a-\sqrt{2} b \cos y)=a^2-b^2$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$(a+\sqrt{2} b \cos x) \cdot (\sqrt{2} b \sin y \frac{dy}{dx}) + (a-\sqrt{2} b \cos y) \cdot (-\sqrt{2} b \sin x) = 0$.
બિંદુ $\left(\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}\right)$ પર,$\cos x = \cos y = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\sin x = \sin y = \frac{1}{\sqrt{2}}$ થાય.
આ કિંમતો મૂકતા:
$(a+\sqrt{2} b \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}) \cdot (\sqrt{2} b \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{dy}{dx}) + (a-\sqrt{2} b \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}) \cdot (-\sqrt{2} b \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}) = 0$.
$(a+b) \cdot (b \frac{dy}{dx}) + (a-b) \cdot (-b) = 0$.
$(a+b) b \frac{dy}{dx} = b(a-b)$.
$b > 0$ હોવાથી,$b$ વડે ભાગતા:
$(a+b) \frac{dy}{dx} = a-b$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{a-b}{a+b}$.
246
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2020
$10 \ cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોળાકાર લોખંડના દડા પર સમાન જાડાઈના બરફનું પડ છે જે $50 \ cm^3/min$ ના દરે ઓગળે છે. જ્યારે બરફની જાડાઈ $5 \ cm$ હોય,ત્યારે બરફની જાડાઈ ઘટવાનો દર ($cm/min$ માં) શોધો.
A
$\frac{5}{6\pi}$
B
$\frac{1}{54\pi}$
C
$\frac{1}{36\pi}$
D
$\frac{1}{18\pi}$

Solution

(D) ધારો કે લોખંડના દડાની ત્રિજ્યા $r_0 = 10 \ cm$ છે અને બરફના પડની જાડાઈ $x \ cm$ છે. ગોળાની કુલ ત્રિજ્યા (લોખંડનો દડો + બરફ) $R = 10 + x \ cm$ છે.
બરફના પડનું કદ $V = \frac{4}{3}\pi (10+x)^3 - \frac{4}{3}\pi (10)^3$ છે.
લોખંડનો દડો અચળ હોવાથી,કુલ કદમાં થતો ફેરફાર એ બરફના કદમાં થતા ફેરફાર જેટલો જ છે.
$V = \frac{4}{3}\pi (10+x)^3$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dV}{dt} = 4\pi (10+x)^2 \frac{dx}{dt}$.
આપેલ છે કે $\frac{dV}{dt} = -50 \ cm^3/min$ (કારણ કે તે ઓગળે છે) અને $x = 5 \ cm$:
$-50 = 4\pi (10+5)^2 \frac{dx}{dt}$.
$-50 = 4\pi (15)^2 \frac{dx}{dt}$.
$-50 = 4\pi (225) \frac{dx}{dt}$.
$-50 = 900\pi \frac{dx}{dt}$.
$\frac{dx}{dt} = -\frac{50}{900\pi} = -\frac{1}{18\pi} \ cm/min$.
ઋણ નિશાની જાડાઈમાં ઘટાડો સૂચવે છે.
તેથી,જાડાઈ ઘટવાનો દર $\frac{1}{18\pi} \ cm/min$ છે.
આમ,વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2020?

There are 401 Mathematics questions from the JEE Main 2020 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2020 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2020 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2020 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.