AP EAMCET 2017 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

482 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151250 of 482 questions

Page 4 of 6 · Gujarati

151
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+3y-7=0$ અને $x^2+y^2+4x-7y+5=0$ બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. $\overline{AB}$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ છે
A
$26x^2+26y^2+77x-47y+32=0$
B
$26x^2+26y^2+77x+47y-32=0$
C
$26x^2+26y^2+77x-47y-32=0$
D
$26x^2+26y^2+77x+47y+32=0$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+3y-7=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x-7y+5=0$ છે.
$S_1$ અને $S_2$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ છે.
સામાન્ય જીવા $AB$ નું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે:
$(x^2+y^2+2x+3y-7) - (x^2+y^2+4x-7y+5) = 0 \implies -2x+10y-12 = 0 \implies x-5y+6 = 0$.
$\overline{AB}$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ ના સ્વરૂપમાં મળે છે.
ગણતરી કરતા,સાચું સમીકરણ $26x^2+26y^2+77x-47y-32=0$ મળે છે.
152
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો બે વર્તુળો $x^2+y^2+2x+4y-3=0$ અને $x^2+y^2+2kx-2y-1=0$ વચ્ચેના ખૂણાનો કોસાઇન $\frac{1}{2\sqrt{3}}$ હોય,તો $k^2=$
A
$2$
B
$4$
C
$16$
D
$8$

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+2x+4y-3=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2kx-2y-1=0$ છે.
$x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ સાથે સરખાવતા:
$g_1=1, f_1=2, c_1=-3$ અને $g_2=k, f_2=-1, c_2=-1$.
કેન્દ્રો $C_1(-1, -2)$ અને $C_2(-k, 1)$ છે,અને ત્રિજ્યાઓ $r_1=\sqrt{8}=2\sqrt{2}$ અને $r_2=\sqrt{k^2+2}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d^2 = (k-1)^2 + 9 = k^2-2k+10$.
ખૂણા $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{d^2-r_1^2-r_2^2}{2r_1r_2}$.
$\frac{k^2-2k+10-8-(k^2+2)}{2(2\sqrt{2})\sqrt{k^2+2}} = \frac{1}{2\sqrt{3}} \implies \frac{-2k}{4\sqrt{2}\sqrt{k^2+2}} = \frac{1}{2\sqrt{3}}$.
$\frac{-k}{\sqrt{2}\sqrt{k^2+2}} = \frac{1}{\sqrt{3}} \implies \frac{k^2}{2(k^2+2)} = \frac{1}{3} \implies 3k^2 = 2k^2+4 \implies k^2=4$.
153
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
બિંદુ $(-3, 7)$ ની વર્તુળ,જેનું કેન્દ્ર $(3, 7)$ અને ત્રિજ્યા $2$ છે,તેની સાપેક્ષે પાવર (power) કેટલો થાય?
A
$49$
B
$32$
C
$36$
D
$25$

Solution

(B) બિંદુ $P(x_1, y_1)$ નો વર્તુળ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ ની સાપેક્ષે પાવર શોધવાનું સૂત્ર $P = (x_1 - h)^2 + (y_1 - k)^2 - r^2$ છે.
અહીં બિંદુ $P(-3, 7)$,કેન્દ્ર $(h, k) = (3, 7)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$P = (-3 - 3)^2 + (7 - 7)^2 - 2^2$
$P = (-6)^2 + (0)^2 - 4$
$P = 36 + 0 - 4$
$P = 32$.
આમ,બિંદુનો પાવર $32$ છે.
154
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x - 6y + 9 = 0$ ના સંદર્ભમાં $(1, 3)$ બિંદુનું પ્રતિવર્તી બિંદુ કયું છે?
A
$(2, 3)$
B
$(2, -3)$
C
$(-2, 3)$
D
$(-2, -3)$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x - 6y + 9 = 0$ છે.
તેને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = -2$,$f = -3$,અને $c = 9$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (2, 3)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{(-2)^2 + (-3)^2 - 9} = 2$ છે.
ધારો કે $P(1, 3)$ એ આપેલ બિંદુ છે.
વર્તુળના સંદર્ભમાં $P$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ $P'(x', y')$ શોધવા માટેનું સૂત્ર:
$x' - h = \frac{r^2(x_1 - h)}{(x_1 - h)^2 + (y_1 - k)^2}$ અને $y' - k = \frac{r^2(y_1 - k)}{(x_1 - h)^2 + (y_1 - k)^2}$,જ્યાં $(h, k) = (2, 3)$.
કિંમતો મૂકતા:
$x' - 2 = \frac{4(1 - 2)}{(1 - 2)^2 + (3 - 3)^2} = -4 \implies x' = -2$.
$y' - 3 = \frac{4(3 - 3)}{(1 - 2)^2 + (3 - 3)^2} = 0 \implies y' = 3$.
આમ,પ્રતિવર્તી બિંદુ $(-2, 3)$ છે.
155
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$(1,1)$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને $x+y+1=0$ રેખા પર $4\sqrt{2}$ એકમ લંબાઈની જીવા કાપતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x-2y-14=0$
B
$x^2+y^2-2x-2y-10=0$
C
$x^2+y^2-2x-2y-21=0$
D
$x^2+y^2-2x-2y-7=0$

Solution

(B) વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (1, 1)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1)^2 = r^2$ છે,જ્યાં $r$ ત્રિજ્યા છે.
કેન્દ્ર $(1, 1)$ થી રેખા $x+y+1=0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|1+1+1|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ છે.
જીવાની લંબાઈ $L = 4\sqrt{2}$ છે,તેથી અડધી જીવાની લંબાઈ $a = \frac{L}{2} = 2\sqrt{2}$ છે.
સંબંધ $r^2 = d^2 + a^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$r^2 = (\frac{3}{\sqrt{2}})^2 + (2\sqrt{2})^2 = \frac{9}{2} + 8 = 12.5$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1)^2 = 12.5$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x^2+2y^2-4x-4y-21=0$ થાય છે.
156
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ દ્વારા રેખા $4x+3y+1=0$ પર અંતઃખંડિત જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$3$
B
$4$
C
$10$
D
$8$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ છે. તેને $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-2, f=3, c=-12$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (2, -3)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-2)^2+3^2-(-12)} = \sqrt{4+9+12} = \sqrt{25} = 5$ છે.
કેન્દ્ર $(2, -3)$ થી રેખા $4x+3y+1=0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|4(2)+3(-3)+1|}{\sqrt{4^2+3^2}} = \frac{|8-9+1|}{\sqrt{16+9}} = \frac{0}{5} = 0$ છે.
લંબ અંતર $d=0$ હોવાથી,રેખા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે,જેનો અર્થ છે કે જીવા એ વ્યાસ છે.
જીવાની લંબાઈ $2 \times \sqrt{r^2-d^2} = 2 \times \sqrt{5^2-0^2} = 2 \times 5 = 10$ છે.
157
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $P(x_1, y_1)$ ની વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ના સંદર્ભમાં સ્પર્શકની જીવા વર્તુળને $A$ અને $B$ માં મળે છે; અને જો $\angle AOB=90^{\circ}$ હોય,તો $x_1^2+y_1^2=$
A
$a^2$
B
$2a^2$
C
$3a^2$
D
$4a^2$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ના સંદર્ભમાં $P(x_1, y_1)$ ની સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = a^2$ છે.
$\angle AOB = 90^{\circ}$ હોવાથી,ઉગમબિંદુ આગળ રેખાઓ લંબ છે.
આ શરત મુજબ,$x_1^2+y_1^2 = 2a^2$ મળે છે.
158
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+1=0$ ના સંદર્ભમાં ચલ બિંદુ $(2t, t-4)$,જ્યાં $t \in R$,ના ધ્રુવોનું સંગામી બિંદુ કયું છે?
A
$(1,3)$
B
$(1,-3)$
C
$(-3,1)$
D
$(3,1)$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x+x_1) + f(y+y_1) + c = 0$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+1=0$ માટે,$g=-2, f=-3, c=1$ છે.
બિંદુ $(2t, t-4)$ નો ધ્રુવ:
$x(2t) + y(t-4) - 2(x+2t) - 3(y+t-4) + 1 = 0$
$2tx + ty - 4y - 2x - 4t - 3y - 3t + 12 + 1 = 0$
$2tx + ty - 2x - 7y - 7t + 13 = 0$
$t$ ના પદોને અલગ કરતા:
$t(2x + y - 7) + (-2x - 7y + 13) = 0$
બધા $t \in R$ માટે આ સંગામી હોવા માટે,બંને ભાગ શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$2x + y - 7 = 0$ (સમીકરણ $1$)
$-2x - 7y + 13 = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા:
$-6y + 6 = 0 \implies y = 1$
$y=1$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$2x + 1 - 7 = 0 \implies 2x = 6 \implies x = 3$
સંગામી બિંદુ $(3, 1)$ છે.
159
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
$x^2+y^2=a^2$ વર્તુળના સ્પર્શકો જે $X$-અક્ષ સાથે કોટિકોણ (complementary angles) બનાવે છે,તેમના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2-y^2=0$
B
$x^2+y^2=0$
C
$xy=0$
D
$x^2+y^2=2a^2$

Solution

(A) ધારો કે બે સ્પર્શકોના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. તેઓ $X$-અક્ષ સાથે કોટિકોણ બનાવે છે,તેથી $m_1 = \tan(\theta)$ અને $m_2 = \cot(\theta)$,એટલે કે $m_1 m_2 = 1$.
વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm a\sqrt{1+m^2}$ છે.
તેથી $(y-mx)^2 = a^2(1+m^2)$ અથવા $m^2(x^2-a^2) - 2mxy + (y^2-a^2) = 0$.
બીજનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = \frac{y^2-a^2}{x^2-a^2} = 1$.
આથી $y^2-a^2 = x^2-a^2$,એટલે કે $x^2-y^2=0$.
160
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
જો $(3,-1)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y=0$ ના વ્યાસનું એક અંત્યબિંદુ હોય,તો તે વ્યાસના બીજા અંત્યબિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2x+y-5=0$
B
$2x+y+5=0$
C
$x+2y+5=0$
D
$x+2y-5=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x+4y=0$ છે.
વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-1$ અને $f=2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (1, -2)$ છે.
ધારો કે $A(3, -1)$ એ વ્યાસનું એક અંત્યબિંદુ છે અને $B(x_1, y_1)$ એ બીજું અંત્યબિંદુ છે.
કેન્દ્ર $C$ એ વ્યાસ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$(1, -2) = (\frac{3+x_1}{2}, \frac{-1+y_1}{2})$.
$B$ માટે ઉકેલતા,$x_1=-1$ અને $y_1=-3$ મળે છે.
તેથી,વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $B(-1, -3)$ છે.
$B(-1, -3)$ આગળનો સ્પર્શક ત્રિજ્યા $CB$ ને લંબ હોય છે.
ત્રિજ્યા $CB$ નો ઢાળ $m_{CB} = \frac{-3-(-2)}{-1-1} = \frac{1}{2}$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -2$ થાય.
$B(-1, -3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y+3 = -2(x+1)$ એટલે કે $2x+y+5=0$ મળે છે.
161
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
$P(4,4)$ માંથી વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-2x-2y-7=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો અને $S=0$ ના સંદર્ભમાં $P$ ના સ્પર્શક જીવા દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$4.5$
B
$8.1$
C
$6.75$
D
$1.5$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-2y-7=0$ છે. કેન્દ્ર $C(1,1)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$ છે.
$P(4,4)$ થી $C(1,1)$ નું અંતર $d = 3\sqrt{2}$ છે.
સ્પર્શકની લંબાઈ $L = \sqrt{d^2-r^2} = 3$ છે.
સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $x+y=5$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{RL^3}{R^2+L^2}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $R=3$ અને $L=3$ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $= \frac{3 \times 27}{9+9} = \frac{81}{18} = 4.5$ ચોરસ એકમ.
162
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$(4,3)$ બિંદુમાંથી $x^2+y^2-2x-4y=0$ વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-1$,$f=-2$,અને $c=0$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-1)^2+(-2)^2-0} = \sqrt{5}$ છે.
બિંદુ $P(4,3)$ થી કેન્દ્ર $C(1,2)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{(4-1)^2+(3-2)^2} = \sqrt{10}$ છે.
ધારો કે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. ત્રિજ્યા અને સ્પર્શક વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha = \frac{\theta}{2}$ છે.
કાટ
કાટ્રાયંગલના ગુણધર્મ મુજબ,$\sin(\alpha) = \frac{r}{d} = \frac{\sqrt{5}}{\sqrt{10}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{4}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 2\alpha = 2 \times \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{2}$ છે.
163
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો રેખા $5x + y + 1 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 6y - 8 = 0$ ને જે બિંદુઓ પર છેદે છે ત્યાં દોરેલા સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $(a, b)$ હોય,તો $5a + b =$
A
$3$
B
-$44$
C
-$1$
D
$4$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x - 6y - 8 = 0$ છે.
ધારો કે સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $P(a, b)$ છે. બિંદુ $P(a, b)$ માંથી વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શજીવાનું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે:
$xa + yb - (x + a) - 3(y + b) - 8 = 0$
$(a - 1)x + (b - 3)y - (a + 3b + 8) = 0$
આ સ્પર્શજીવા એ આપેલી રેખા $5x + y + 1 = 0$ સમાન છે.
બંને સમીકરણોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{a - 1}{5} = \frac{b - 3}{1} = \frac{-(a + 3b + 8)}{1}$
$\frac{a - 1}{5} = \frac{b - 3}{1}$ પરથી,$a - 1 = 5b - 15 \Rightarrow a - 5b = -14$ $(i)$
$\frac{b - 3}{1} = -(a + 3b + 8)$ પરથી,$b - 3 = -a - 3b - 8 \Rightarrow a + 4b = -5$ (ii)
સમીકરણો $(i)$ અને (ii) ઉકેલતા:
$(i)$ માંથી (ii) બાદ કરતા: $(a - 5b) - (a + 4b) = -14 - (-5)$ $\Rightarrow -9b = -9$ $\Rightarrow b = 1$
(ii) માં $b = 1$ મૂકતા: $a + 4(1) = -5 \Rightarrow a = -9$
આમ,બિંદુ $(-9, 1)$ છે.
$5a + b = 5(-9) + 1 = -45 + 1 = -44$.
164
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
જો $2kx + 3y - 1 = 0$ અને $2x + y + 5 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી રેખાઓ હોય,તો $k =$
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$ છે. કેન્દ્ર $(1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$ છે.
બે રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ વર્તુળના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોય જો $L_1$ નો ધ્રુવ $L_2$ પર આવેલો હોય.
રેખા $2kx + 3y - 1 = 0$ નો ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ શોધતા અને તેને $2x + y + 5 = 0$ માં મૂકતા,આપણને $k = 1$ મળે છે.
Solution diagram
165
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ની જીવા $x+y=1$ ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો $a=$
A
$4$
B
$\sqrt{2}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=a^2$ છે અને જીવાનું સમીકરણ $x+y=1$ છે.
ઉગમબિંદુને વર્તુળ અને જીવાના છેદબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ મેળવવા માટે,જીવાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને વર્તુળના સમીકરણને સમઘાત બનાવતા:
$x^2+y^2=a^2(1)^2$
$x^2+y^2=a^2(x+y)^2$
$x^2+y^2=a^2(x^2+y^2+2xy)$
$(1-a^2)x^2 - 2a^2xy + (1-a^2)y^2 = 0$.
જીવા ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(1-a^2) + (1-a^2) = 0$
$2(1-a^2) = 0$
$1-a^2 = 0$
$a^2 = 1$
$a$ એ ત્રિજ્યા દર્શાવે છે,તેથી $a=1$.
166
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળો $x^2+y^2+4x-14y+28=0$ અને $x^2+y^2-12x-6y-4=0$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$60^{\circ}$
B
$\cos^{-1} \left(\frac{3}{35}\right)$
C
$45^{\circ}$
D
$\cos^{-1} \left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right)$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1(-g_1, -f_1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{g_1^2+f_1^2-c_1}$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2+4x-14y+28=0$ માટે,$g_1=2, f_1=-7, c_1=28$. કેન્દ્ર $C_1(-2, 7)$,$r_1 = \sqrt{4+49-28} = 5$.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-12x-6y-4=0$ માટે,$g_2=-6, f_2=-3, c_2=-4$. કેન્દ્ર $C_2(6, 3)$,$r_2 = \sqrt{36+9-(-4)} = 7$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(6 - (-2))^2 + (3 - 7)^2} = \sqrt{8^2 + (-4)^2} = \sqrt{80} = 4\sqrt{5}$.
વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \left| \frac{r_1^2+r_2^2-d^2}{2r_1r_2} \right|$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \left| \frac{25+49-80}{2 \times 5 \times 7} \right| = \left| \frac{-6}{70} \right| = \frac{3}{35}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1} \left(\frac{3}{35}\right)$.
167
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y-3=0$ અને $x^2+y^2+8x-4y+\lambda=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$-11$
B
$29$
C
$18$
D
$-29$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x-6y-3=0$ અને $S_2: x^2+y^2+8x-4y+\lambda=0$ છે.
કેન્દ્રો $C_1(2, 3)$ અને $C_2(-4, 2)$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1=4$ અને $r_2=\sqrt{20-\lambda}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d=\sqrt{37}$ છે.
ખૂણાના સૂત્ર $\cos 60^{\circ} = \frac{d^2-r_1^2-r_2^2}{2r_1r_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,
$\frac{1}{2} = \frac{37-16-(20-\lambda)}{8\sqrt{20-\lambda}} \implies 1+\lambda = 4\sqrt{20-\lambda}$.
વર્ગ કરતા,$\lambda^2+18\lambda-319=0$ મળે છે.
ઉકેલતા $\lambda = -29$ મળે છે.
168
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2hx+2ky=0$ અને $x^2+y^2+2h'x+2k'y=0$ એકબીજાને સ્પર્શતા હોય,તો $\frac{h'k}{hk'} = $
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2+2hx+2ky=0$ અને $C_2: x^2+y^2+2h'x+2k'y=0$ છે.
કેન્દ્રો $O_1 = (-h, -k)$ અને $O_2 = (-h', -k')$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \sqrt{h^2+k^2}$ અને $r_2 = \sqrt{h'^2+k'^2}$ છે.
બંને વર્તુળો ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેઓ એકબીજાને સ્પર્શે છે જો અને માત્ર જો તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા અથવા તફાવત જેટલું હોય.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(h-h')^2 + (k-k')^2}$ છે.
સ્પર્શવાની શરત $d^2 = (r_1 \pm r_2)^2$ છે.
સાદું રૂપ આપતા,$(hk' - kh')^2 = 0$ મળે છે.
તેથી,$hk' = kh'$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{h'k}{hk'} = 1$.
169
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો વર્તુળો $x^2+y^2+kx+4y+2=0$ અને $2(x^2+y^2)-4x-3y+k=0$ લંબછેદી હોય,તો $k=$
A
$\frac{-10}{3}$
B
$\frac{10}{3}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$\frac{-5}{3}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2+y^2+kx+4y+2=0$
$S_2: x^2+y^2-2x-\frac{3}{2}y+\frac{k}{2}=0$
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબછેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = \frac{k}{2}, f_1 = 2, c_1 = 2$ અને $g_2 = -1, f_2 = -\frac{3}{4}, c_2 = \frac{k}{2}$.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$2(\frac{k}{2})(-1) + 2(2)(-\frac{3}{4}) = 2 + \frac{k}{2}$
$-k - 3 = 2 + \frac{k}{2}$
$-5 = k + \frac{k}{2}$
$-5 = \frac{3k}{2}$
$k = -\frac{10}{3}$.
170
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળો $x^2+y^2-2px=0$ અને $x^2+y^2-2qy=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને જેનું કેન્દ્ર $\frac{x}{p}-\frac{y}{q}=2$ રેખા પર હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-3px+qy=0$
B
$x^2+y^2+px-qy=0$
C
$x^2+y^2-3px-qy=0$
D
$x^2+y^2-4px+2qy=0$

Solution

(A) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-2px=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2qy=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2-2px) + \lambda(x^2+y^2-2qy) = 0$
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 - 2px - 2\lambda qy = 0$
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $x^2+y^2 - \frac{2p}{1+\lambda}x - \frac{2\lambda q}{1+\lambda}y = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(\frac{p}{1+\lambda}, \frac{\lambda q}{1+\lambda})$ છે.
કેન્દ્ર $\frac{x}{p} - \frac{y}{q} = 2$ પર હોવાથી,યામ મૂકતા:
$\frac{1}{p} \cdot \frac{p}{1+\lambda} - \frac{1}{q} \cdot \frac{\lambda q}{1+\lambda} = 2$
$\frac{1-\lambda}{1+\lambda} = 2 \implies 1-\lambda = 2+2\lambda \implies \lambda = -\frac{1}{3}$.
$\lambda = -\frac{1}{3}$ કિંમત મૂકતા,સમીકરણ $x^2+y^2-3px+qy = 0$ મળે છે.
171
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો,જેમાં દરેક બીજાના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે,તે છે
A
$\frac{2 \pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\pi$

Solution

(A) ધારો કે બે વર્તુળોની ત્રિજ્યા $r_1$ અને $r_2$ છે. દરેક વર્તુળ બીજાના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતું હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો $c_1$ અને $c_2$ વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યા જેટલું છે,એટલે કે $c_1 c_2 = r_1 = r_2 = d$.
બે કેન્દ્રો $c_1, c_2$ અને એક છેદબિંદુ $P$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણને ધ્યાનમાં લો. આ ત્રિકોણની બાજુઓ $c_1 P = r_1$,$c_2 P = r_2$,અને $c_1 c_2 = d$ છે.
$r_1 = r_2 = d$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ સમબાજુ છે જેની તમામ બાજુઓ $d$ છે.
આમ,ખૂણો $\angle P c_1 c_2 = 60^\circ = \frac{\pi}{3}$ અને $\angle P c_2 c_1 = 60^\circ = \frac{\pi}{3}$ છે.
છેદબિંદુ $P$ પર સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો એ બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો છે. આ ગોઠવણીમાં,સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $120^\circ = \frac{2 \pi}{3}$ છે.
Solution diagram
172
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળો $x^2+y^2-2x-2y-2=0$ અને $x^2+y^2+4x+6y+12=0$ ના સામાન્ય સ્પર્શકોનું સંયુક્ત સમીકરણ છે:
A
$3x^2+10xy+3y^2-4x+4y-4=0$
B
$75x^2-9y^2-80xy+200x+500y-2900=0$
C
$9x^2-16y^2-18x+96y-135=0$
D
$15x^2-24xy+8y^2-18x-8y-73=0$

Solution

(D) વર્તુળ $C_1$ માટે કેન્દ્ર $O_1(1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$.
વર્તુળ $C_2$ માટે કેન્દ્ર $O_2(-2, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$.
બાહ્ય સમાનતા કેન્દ્ર $S$ એ $O_1O_2$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં બહારથી વિભાજિત કરે છે,તેથી $S = (-5, -7)$.
$S$ માંથી પસાર થતી રેખા $mx-y+5m-7=0$ છે.
$O_1$ થી અંતર $2$ લેતા,$8m^2-24m+15=0$ મળે છે.
સંયુક્ત સમીકરણ $15(x+5)^2 - 24(x+5)(y+7) + 8(y+7)^2 = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $15x^2-24xy+8y^2-18x-8y-73=0$ થાય છે.
173
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો વર્તુળો $x^2+y^2=9$ અને $x^2+y^2-8x-6y+n^2=0$,જ્યાં $n \in \mathbb{Z}$ ને બરાબર બે સામાન્ય સ્પર્શકો હોય,તો $n$ ના મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$8$
B
$7$
C
$9$
D
$4$

Solution

(C) પ્રથમ વર્તુળ $C_1: x^2+y^2=3^2$ છે,જેનું કેન્દ્ર $O_1(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1=3$ છે.
બીજું વર્તુળ $C_2: x^2+y^2-8x-6y+n^2=0$ છે,જેને $(x-4)^2+(y-3)^2 = 25-n^2$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,કેન્દ્ર $O_2(4,3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{25-n^2}$ છે.
વર્તુળોને બે સામાન્ય સ્પર્શકો હોય તે માટે,તેઓ બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદવા જોઈએ,જે ત્યારે થાય છે જ્યારે $|r_1-r_2| < d < r_1+r_2$,જ્યાં $d$ એ કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર છે.
અહીં,$d = \sqrt{(4-0)^2+(3-0)^2} = 5$.
શરત $|3-\sqrt{25-n^2}| < 5 < 3+\sqrt{25-n^2}$ સંતોષાવી જોઈએ.
$5 < 3+\sqrt{25-n^2}$ પરથી,$\sqrt{25-n^2} > 2$ મળે,તેથી $25-n^2 > 4$,એટલે કે $n^2 < 21$.
$|3-\sqrt{25-n^2}| < 5$ પરથી,$-5 < 3-\sqrt{25-n^2} < 5$ મળે,જેનું સાદુંરૂપ $-8 < -\sqrt{25-n^2} < 2$ થાય.
આ સૂચવે છે કે $\sqrt{25-n^2} < 8$ અને $\sqrt{25-n^2} > -2$ (હંમેશા સત્ય).
ત્રિજ્યા વાસ્તવિક હોવા માટે,$25-n^2 > 0$,એટલે કે $n^2 < 25$.
$n^2 < 21$ અને $n^2 < 25$ ને જોડતા,$n^2 < 21$ મળે.
$n \in \mathbb{Z}$ હોવાથી,$n^2 \in \{0, 1, 4, 9, 16\}$.
$n$ ના શક્ય મૂલ્યો $0, \pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 4$ છે.
કુલ $9$ મૂલ્યો મળે છે.
174
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
$x^2+y^2+2x+8y-23=0$ અને $x^2+y^2-4x-10y+19=0$ વર્તુળોના સામાન્ય સ્પર્શકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2+2x+8y-23=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (-1, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(-1)^2 + (-4)^2 - (-23)} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-4x-10y+19=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (2, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{(2)^2 + (5)^2 - 19} = \sqrt{10}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = C_1C_2 = \sqrt{(2 - (-1))^2 + (5 - (-4))^2} = \sqrt{3^2 + 9^2} = \sqrt{90} = 3\sqrt{10}$ છે.
અહીં $r_1 + r_2 = 2\sqrt{10} + \sqrt{10} = 3\sqrt{10}$ હોવાથી,$d = r_1 + r_2$ થાય છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું હોવાથી,બંને વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે.
જ્યારે બે વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે,ત્યારે તેમને કુલ $3$ સામાન્ય સ્પર્શકો હોય છે.
175
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળો $x^2+y^2+3x+5y+4=0$ અને $x^2+y^2+5x+3y+4=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+3x+5y+4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+5x+3y+4=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+3x+5y+4) - (x^2+y^2+5x+3y+4) = 0$.
$-2x + 2y = 0$,જે $y = x$ માં પરિણમે છે.
$y = x$ ને $S_1$ માં મૂકતા,$x^2 + x^2 + 3x + 5x + 4 = 0$,એટલે કે $2x^2 + 8x + 4 = 0$ અથવા $x^2 + 4x + 2 = 0$.
ઉકેલ $x = \frac{-4 \pm \sqrt{16-8}}{2} = -2 \pm \sqrt{2}$ છે.
$y = x$ હોવાથી,છેદબિંદુઓ $P(-2+\sqrt{2}, -2+\sqrt{2})$ અને $Q(-2-\sqrt{2}, -2-\sqrt{2})$ છે.
જીવા $PQ$ ની લંબાઈ $\sqrt{(-2-\sqrt{2} - (-2+\sqrt{2}))^2 + (-2-\sqrt{2} - (-2+\sqrt{2}))^2} = \sqrt{(-2\sqrt{2})^2 + (-2\sqrt{2})^2} = \sqrt{8 + 8} = \sqrt{16} = 4$ છે.
176
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
જે વર્તુળનો વ્યાસ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x+6y+4=0$ વર્તુળોની સામાન્ય જીવા હોય,તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$10x^2+10y^2+14x+8y+1=0$
B
$3x^2+3y^2-3x+6y-8=0$
C
$2x^2+2y^2-2x+4y+1=0$
D
$x^2+y^2-x+2y+4=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2+2x+2y+1=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+4x+6y+4=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે:
$(x^2+y^2+2x+2y+1) - (x^2+y^2+4x+6y+4) = 0$
$-2x - 4y - 3 = 0 \Rightarrow 2x + 4y + 3 = 0$.
વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(L) = 0$ સ્વરૂપમાં લેતા:
$x^2+y^2+2x+2y+1 + \lambda(2x+4y+3) = 0$
$x^2+y^2+2x(1+\lambda) + 2y(1+2\lambda) + (1+3\lambda) = 0$.
કેન્દ્ર $(- (1+\lambda), -(1+2\lambda))$ છે.
વ્યાસ સામાન્ય જીવા પર હોવાથી,કેન્દ્ર $2x+4y+3=0$ પર આવેલું છે:
$2(-(1+\lambda)) + 4(-(1+2\lambda)) + 3 = 0$
$-10\lambda - 3 = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{3}{10}$.
કિંમત મૂકતા:
$10x^2+10y^2+14x+8y+1=0$.
177
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ ના સંદર્ભમાં રેખા $x+y+2=0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(23,28)$
B
$(-23,28)$
C
$(23,-28)$
D
$(-23,-28)$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ છે. ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ માટે ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1+yy_1-2(x+x_1)+3(y+y_1)-12=0$ થાય. આપેલ રેખા $x+y+2=0$ સાથે સરખાવતા,ઉકેલ મેળવી શકાય છે.
178
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $A(2, c)$ અને $B(d, 2)$ એ બે બિંદુઓ છે કે જેથી વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ના સાપેક્ષમાં એક બિંદુનો ધ્રુવ બીજા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તો $c+d=$
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1+yy_1=r^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,વર્તુળ $x^2+y^2=16$ છે,તેથી $r^2=16$.
બિંદુ $A(2, c)$ નો ધ્રુવ $2x+cy=16$ છે.
આ ધ્રુવ $B(d, 2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x=d$ અને $y=2$ મૂકીએ છીએ:
$2(d)+c(2)=16$
$2d+2c=16$
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $d+c=8$ મળે છે.
તેથી,$c+d=8$.
179
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$x=2a$ રેખાને સ્પર્શતા અને $x^2+y^2=a^2$ વર્તુળને લંબચ્છેદતા તમામ વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2+4ax-5a^2=0$
B
$y^2+4ax+5a^2=0$
C
$y^2=4ax-5a^2$
D
$y^2=4ax+5a^2$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $x=2a$ રેખાને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, k)$ થી રેખા $x-2a=0$ નું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું થાય.
તેથી,$r = |h-2a|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$r^2 = (h-2a)^2 = h^2 - 4ah + 4a^2$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2hx-2ky+c=0$ છે,જ્યાં $c = h^2+k^2-r^2$.
$r^2$ ની કિંમત મૂકતા,$c = h^2+k^2-(h^2-4ah+4a^2) = k^2+4ah-4a^2$.
વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ને લંબચ્છેદે છે,તેથી $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$.
અહીં,$g_1 = -h, f_1 = -k, c_1 = c$ અને $g_2 = 0, f_2 = 0, c_2 = -a^2$.
તેથી,$0 + 0 = c - a^2$,એટલે કે $c = a^2$.
$c$ ની બંને કિંમતો સરખાવતા: $k^2+4ah-4a^2 = a^2$.
$k^2+4ah = 5a^2$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2+4ax-5a^2=0$ મળે છે.
180
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો પરવલયનું શિરોબિંદુ $(4,3)$ હોય અને તેની નિયામિકા $3x+2y-7=0$ હોય,તો પરવલયના નાભિલંબનું સમીકરણ શું થાય?
A
$3x+2y-18=0$
B
$3x+2y-29=0$
C
$3x+2y-8=0$
D
$3x+2y-31=0$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $V(4,3)$ છે અને નિયામિકા $3x+2y-7=0$ છે.
પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને લંબ હોય છે અને શિરોબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
ગણતરી કરતા નાભિલંબનું સમીકરણ $3x+2y-29=0$ મળે છે.
181
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
પરવલયનું સમીકરણ શોધો જેની ધરી $X$-અક્ષને સમાંતર હોય અને જે $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે.
A
$18 y^2-12 x-21 y-21=0$
B
$5 y^2+2 x-21 y+20=0$
C
$15 y^2+12 x-11 y+20=0$
D
$25 y^2-2 x-65 y+36=0$

Solution

(B) $X$-અક્ષને સમાંતર ધરી ધરાવતા પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $x = Ay^2 + By + C$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-2, 1)$ માટે: $A + B + C = -2 \quad (i)$
$(1, 2)$ માટે: $4A + 2B + C = 1 \quad (ii)$
$(-1, 3)$ માટે: $9A + 3B + C = -1 \quad (iii)$
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $A = -\frac{5}{2}$,$B = \frac{21}{2}$ અને $C = -10$ મળે છે.
તેથી,પરવલયનું સમીકરણ $x = -\frac{5}{2}y^2 + \frac{21}{2}y - 10$ થાય.
આને સાદું રૂપ આપતા $5y^2 + 2x - 21y + 20 = 0$ મળે છે.
182
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
પરવલય પરનું એક બિંદુ જેની અક્ષ $X$-અક્ષને સમાંતર છે અને જે $(0,1), (3,0), (0,-2)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે,તે છે
A
$(3,-1)$
B
$(2,-3)$
C
$(3,2)$
D
$(-2,2)$

Solution

(A) $X$-અક્ષને સમાંતર અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $x = ay^2 + by + c$ છે.
પરવલય $(0,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(1)^2 + b(1) + c \implies a + b + c = 0$.
તે $(0,-2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(-2)^2 + b(-2) + c \implies 4a - 2b + c = 0$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $3a - 3b = 0 \implies a = b$.
$a + b + c = 0$ માં $b = a$ મૂકતા,$2a + c = 0 \implies c = -2a$.
પરવલય $(3,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $3 = a(0)^2 + b(0) + c \implies c = 3$.
આમ,$c = 3$,$a = -\frac{3}{2}$,અને $b = -\frac{3}{2}$.
સમીકરણ $x = -\frac{3}{2}y^2 - \frac{3}{2}y + 3$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા: $(A) (3,-1)$ માટે,$3 = -\frac{3}{2}(-1)^2 - \frac{3}{2}(-1) + 3 = 3$. આ બિંદુ પરવલય પર છે.
183
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ એ પરવલય $y^2 = 32x$ પરના બિંદુઓ હોય,જે દરેકનું નાભિ અંતર $10$ એકમ હોય,તો $2(x_1^2 + x_2^2 + y_1^2 + y_2^2) = $
A
$68$
B
$136$
C
$272$
D
$8$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુ $(x, y)$ નું નાભિ અંતર $x + a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $y^2 = 32x$ પરથી,$4a = 32$,તેથી $a = 8$.
નાભિ અંતર $x + 8 = 10$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x = 2$.
પરવલયના સમીકરણમાં $x = 2$ મૂકતા: $y^2 = 32(2) = 64$,તેથી $y = \pm 8$.
આમ,બિંદુઓ $(2, 8)$ અને $(2, -8)$ છે.
અહીં,$x_1 = 2, y_1 = 8$ અને $x_2 = 2, y_2 = -8$.
આપણે $2(x_1^2 + x_2^2 + y_1^2 + y_2^2)$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$x_1^2 + x_2^2 + y_1^2 + y_2^2 = 2^2 + 2^2 + 8^2 + (-8)^2 = 4 + 4 + 64 + 64 = 136$.
તેથી,$2(136) = 272$.
184
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
ધારો કે $S$ એ પરવલય $y^2=4ax$ નું નાભિ છે અને $PQ$ એ નાભિ જીવા છે જેથી $SP=\alpha$ અને $SQ=\alpha^{\prime}$ થાય. તો $\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\alpha^{\prime}}=$
A
$a$
B
$a^2$
C
$\frac{1}{a}$
D
$\frac{1}{2a}$

Solution

(C) પરવલય $y^2=4ax$ નું નાભિ $S(a, 0)$ છે.
ધારો કે $P$ ના યામ $(at^2, 2at)$ અને $Q$ ના યામ $(\frac{a}{t^2}, -\frac{2a}{t})$ છે.
$SP = \alpha$ હોવાથી,$S(a, 0)$ થી $P(at^2, 2at)$ નું અંતર $\alpha = a(t^2+1)$ થાય.
તે જ રીતે,$SQ = \alpha^{\prime}$ માટે,$S(a, 0)$ થી $Q(\frac{a}{t^2}, -\frac{2a}{t})$ નું અંતર $\alpha^{\prime} = \frac{a(1+t^2)}{t^2}$ થાય.
હવે,$\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\alpha^{\prime}} = \frac{1}{a(t^2+1)} + \frac{t^2}{a(1+t^2)} = \frac{1+t^2}{a(1+t^2)} = \frac{1}{a}$.
185
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
પરવલય $y^2 = 9x$ પરના બિંદુ $(9, 9)$ આગળના અભિલંબ જીવા દ્વારા પરવલયના નાભિ આગળ બનતો ખૂણો કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$45$
B
$60$
C
$90$
D
$135$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 9x$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$a = \frac{9}{4}$ મળે.
નાભિ $S = (\frac{9}{4}, 0)$ છે.
બિંદુ $P(9, 9)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -2x + 27$ મળે છે.
આ રેખા પરવલયને બીજા બિંદુ $Q(\frac{81}{4}, -\frac{27}{2})$ માં છેદે છે.
$SP$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{4}{3}$ અને $SQ$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{3}{4}$ છે.
$m_1 \times m_2 = -1$ હોવાથી,નાભિ આગળ બનતો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
186
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
$A = (-2, 0)$ અને $P$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું એક બિંદુ છે. જો $Q$ એ $\overline{AP}$ ને દુભાગતું હોય અને $Q$ નો બિંદુપથ એક પરવલય હોય,તો તેનું નાભિ શું છે?
A
$(0, 0)$
B
$(1, 1)$
C
$(5, 0)$
D
$(4, 0)$

Solution

(A) ધારો કે પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું બિંદુ $P = (2t^2, 4t)$ છે.
આપેલ છે કે $A = (-2, 0)$,ધારો કે $Q = (h, k)$ એ $\overline{AP}$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી $h = \frac{2t^2 - 2}{2} = t^2 - 1$ અને $k = \frac{4t + 0}{2} = 2t$.
$k = 2t$ પરથી,આપણને $t = \frac{k}{2}$ મળે છે.
$t$ ની કિંમત $h$ ના સમીકરણમાં મૂકતા: $h = (\frac{k}{2})^2 - 1 = \frac{k^2}{4} - 1$.
ગોઠવતા $k^2 = 4(h + 1)$ મળે છે.
$Q$ નો બિંદુપથ $y^2 = 4(x + 1)$ છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Y^2 = 4aX$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $Y = y$,$X = x + 1$,અને $4a = 4$,આપણને $a = 1$ મળે છે.
આ પરવલયનું શિરોબિંદુ $(-1, 0)$ છે.
તેથી નાભિ $(X + a, Y) = (-1 + 1, 0) = (0, 0)$ થશે.
187
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
$9x^2 + 25y^2 - 90x - 150y + 225 = 0$ ના લેટસ રેક્ટમ (latus rectum) ની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{50}{3}$
B
$\frac{18}{5}$
C
$\frac{18}{25}$
D
$\frac{9}{25}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $9x^2 + 25y^2 - 90x - 150y + 225 = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$9(x^2 - 10x) + 25(y^2 - 6y) = -225$ મળે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$9(x^2 - 10x + 25) + 25(y^2 - 6y + 9) = -225 + 225 + 225$.
$9(x - 5)^2 + 25(y - 3)^2 = 225$.
$225$ વડે ભાગતા,$\frac{(x - 5)^2}{25} + \frac{(y - 3)^2}{9} = 1$ મળે.
આ ઉપવલય (ellipse) નું સમીકરણ છે જ્યાં $a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a = 5$ અને $b = 3$.
લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a} = \frac{2 \times 9}{5} = \frac{18}{5}$ થાય.
188
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
બહારના બિંદુ $P$ માંથી પરવલય $y^2 = 4ax$ પર દોરેલા સ્પર્શકો પરવલયની અક્ષ સાથે $\theta_1$ અને $\theta_2$ ખૂણા બનાવે છે,જેથી $\tan \theta_1 + \tan \theta_2 = b$,જ્યાં $b$ અચળ છે. તો $P$ કયા પર આવેલું છે?
A
$y = x + b$
B
$y + x = b$
C
$y = \frac{x}{b}$
D
$y = bx$

Solution

(D) ધારો કે $P$ માંથી પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના સ્પર્શ બિંદુઓ $A(at_1^2, 2at_1)$ અને $B(at_2^2, 2at_2)$ છે.
સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $P$ એ $P(at_1t_2, a(t_1 + t_2))$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે $P = (x, y)$,તેથી $x = at_1t_2$ અને $y = a(t_1 + t_2)$.
$A(at_1^2, 2at_1)$ પરના સ્પર્શકનો ઢાળ $m_1 = \tan \theta_1 = \frac{1}{t_1}$ છે.
$B(at_2^2, 2at_2)$ પરના સ્પર્શકનો ઢાળ $m_2 = \tan \theta_2 = \frac{1}{t_2}$ છે.
આપેલ છે કે $\tan \theta_1 + \tan \theta_2 = b$,તેથી $\frac{1}{t_1} + \frac{1}{t_2} = b$.
આનું સાદું રૂપ $\frac{t_1 + t_2}{t_1t_2} = b$ થાય છે.
$P$ ના યામો મૂકતા,આપણને $\frac{y/a}{x/a} = b$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{y}{x} = b$.
તેથી,$y = bx$.
Solution diagram
189
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
પરવલયો $y^2 = 32x$ અને $x^2 = 256y$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$x + 2y + 32 = 0$
B
$x + 2y - 32 = 0$
C
$2x + y - 32 = 0$
D
$2x + y + 32 = 0$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 32x$ માટે,સ્પર્શક $y = mx + \frac{8}{m}$ છે.
પરવલય $x^2 = 256y$ માટે,સ્પર્શક $y = \frac{1}{m}x + 64m^2$ છે.
બંને સમીકરણો સરખાવતા,$\frac{8}{m} = -64m^2$ મળે છે,જેનો ઉકેલ $m = -\frac{1}{2}$ છે.
આ કિંમત મૂકતા,સ્પર્શકનું સમીકરણ $x + 2y + 32 = 0$ મળે છે.
190
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $t_1$ (એટલે કે,$(at_1^2, 2at_1)$) આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $t_2$ પર મળે,તો $t_1t_2$ બરાબર શું થાય?
A
$-2 - t_1^2$
B
$-2$
C
$-t_1^2 + 2$
D
$t_1^2 + 2$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $t_1$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + t_1x = 2at_1 + at_1^3$ છે.
આ અભિલંબ પરવલયને બિંદુ $t_2 = (at_2^2, 2at_2)$ પર મળે છે,તેથી આ બિંદુ અભિલંબના સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
$x = at_2^2$ અને $y = 2at_2$ મૂકતા:
$2at_2 + t_1(at_2^2) = 2at_1 + at_1^3$.
$a$ વડે ભાગતા:
$2t_2 + t_1t_2^2 = 2t_1 + t_1^3$.
પદોને ગોઠવતા:
$t_1(t_2^2 - t_1^2) + 2(t_2 - t_1) = 0$.
$t_1(t_2 - t_1)(t_2 + t_1) + 2(t_2 - t_1) = 0$.
$(t_2 - t_1)$ વડે ભાગતા:
$t_1(t_2 + t_1) + 2 = 0$.
$t_1t_2 + t_1^2 + 2 = 0$.
તેથી,$t_1t_2 = -2 - t_1^2$.
191
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
પરવલય $x^2=8y$ ના અભિલંબના છેદબિંદુનો બિંદુપથ,જે એકબીજાને કાટખૂણે છે,તે છે
A
$y^2=2x-5$
B
$y^2=x-12$
C
$x^2=y-10$
D
$x^2=2y-12$

Solution

(D) પરવલય $x^2=4ay$ માટે,અભિલંબના છેદબિંદુનો બિંદુપથ $x^2=a(y-3a)$ છે.
અહીં $4a=8$ હોવાથી $a=2$ મળે છે.
તેથી,બિંદુપથ $x^2=2(y-3(2)) = 2(y-6) = 2y-12$ થશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
192
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો બિંદુ $(-1, 2)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે, તો સ્પર્શકની જીવા (chord of contact) અને દોરેલા સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય ($\sqrt{2}$ માં)?
A
$4$
B
$5$
C
$7$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2 = 4x$ માટે, $a = 1$ છે। બિંદુ $P(-1, 2)$ છે।
સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે।
$x_1 = -1, y_1 = 2, a = 1$ મૂકતા, $2y = 2(x - 1)$, એટલે કે $y = x - 1$ અથવા $x - y - 1 = 0$ મળે.
સ્પર્શકની જીવાની લંબાઈ $L = \frac{\sqrt{(y_1^2 - 4ax_1)^3}}{2a} = \frac{\sqrt{(2^2 - 4(1)(-1))^3}}{2(1)} = \frac{\sqrt{8^3}}{2} = 8\sqrt{2}$ છે.
બિંદુ $(-1, 2)$ થી જીવા $x - y - 1 = 0$ નું લંબ અંતર $h = \frac{|-1 - 2 - 1|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{h^3}{2a} = \frac{(2\sqrt{2})^3}{2} = 8\sqrt{2}$ થાય.
193
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$(\sqrt{2}+\sqrt[5]{3})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સંમેય પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$41$
B
$42$
C
$32$
D
$39$

Solution

(A) $(\sqrt{2}+\sqrt[5]{3})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{10}{r} (\sqrt{2})^{10-r} (\sqrt[5]{3})^r = \binom{10}{r} 2^{(10-r)/2} 3^{r/5}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$2$ અને $3$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આમ,$(10-r)/2$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
વળી,$r/5$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ એ $5$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \le r \le 10$ હોવાથી,$r$ માટે શક્ય કિંમતો $r = 0$ અને $r = 10$ છે.
$r = 0$ માટે,$T_1 = \binom{10}{0} 2^5 3^0 = 1 \times 32 \times 1 = 32$.
$r = 10$ માટે,$T_{11} = \binom{10}{10} 2^0 3^2 = 1 \times 1 \times 9 = 9$.
સંમેય પદોનો સરવાળો $32 + 9 = 41$ થાય છે.
194
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $(1+bx)^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $x$ ની ચડતી ઘાતમાં પ્રથમ ત્રણ પદો અનુક્રમે $1, 6x$ અને $6x^2$ હોય,તો $b+n=$
A
$\frac{28}{3}$
B
$\frac{15}{2}$
C
$\frac{29}{3}$
D
$\frac{17}{3}$

Solution

(C) $(1+bx)^n$ નું દ્વિપદી વિસ્તરણ $1 + n(bx) + \frac{n(n-1)}{2!}(bx)^2 + \dots$ છે.
આપેલ પદો $1, 6x, 6x^2$ ને વિસ્તરણ સાથે સરખાવતા:
$nb = 6$
$\frac{n(n-1)}{2} b^2 = 6$
ગણતરી કરતા $b+n = \frac{29}{3}$ મળે છે.
195
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $(2^x + 4^{-x})^8$ ના વિસ્તરણમાં $t_r$ એ $r^{\text{th}}$ પદ હોય અને જો $t_3 = 7t_2$ હોય,તો $x =$
A
$1/2$
B
$-1/2$
C
$1/3$
D
$-1/3$

Solution

(D) $(a + b)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $t_{r+1} = \binom{n}{r} a^{n-r} b^r$ છે.
$(2^x + 4^{-x})^8$ ના વિસ્તરણ માટે,$n=8$,$a=2^x$,અને $b=4^{-x} = 2^{-2x}$ છે.
$t_2 = t_{1+1} = \binom{8}{1} (2^x)^7 (2^{-2x})^1 = 8 \cdot 2^{5x}$.
$t_3 = t_{2+1} = \binom{8}{2} (2^x)^6 (2^{-2x})^2 = 28 \cdot 2^{2x}$.
આપેલ છે કે $t_3 = 7t_2$,તેથી:
$28 \cdot 2^{2x} = 7 \cdot (8 \cdot 2^{5x}) = 56 \cdot 2^{5x}$.
બંને બાજુ $28 \cdot 2^{2x}$ વડે ભાગતા:
$1 = 2 \cdot 2^{3x} = 2^{3x+1}$.
$1 = 2^0$ હોવાથી,$3x + 1 = 0$,એટલે કે $x = -1/3$.
196
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
કોઈપણ પૂર્ણાંક $n \geq 1$ માટે,જ્યારે પદાવલિ $n^5-5n^3+4n+139$ ને $120$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$9$
B
$19$
C
$29$
D
$39$

Solution

(B) ધારો કે $f(n) = n^5 - 5n^3 + 4n + 139$.
આપણે $n^5 - 5n^3 + 4n$ પદાવલિના અવયવ પાડી શકીએ: $n(n^4 - 5n^2 + 4) = n(n^2 - 1)(n^2 - 4) = n(n-1)(n+1)(n-2)(n+2)$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $f(n) = (n-2)(n-1)n(n+1)(n+2) + 139$ મળે છે.
ગુણાકાર $(n-2)(n-1)n(n+1)(n+2)$ એ $5$ ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર છે,જે હંમેશા $5! = 120$ વડે વિભાજ્ય હોય છે.
તેથી,$f(n) = 120k + 139$ કોઈ પૂર્ણાંક $k$ માટે.
જ્યારે $f(n)$ ને $120$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ શોધવા માટે,આપણે $139 \pmod{120}$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
$139 = 120 \times 1 + 19$.
આમ,શેષ $19$ છે.
197
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $|x|$ એટલું નાનું હોય કે $x^2$ અને તેનાથી મોટી ઘાત ધરાવતા તમામ પદોને અવગણી શકાય,તો $x=\frac{1}{\sqrt{363}}$ હોય ત્યારે $\frac{(3-5x)^{1/2}}{(5-3x)^2}$ નું આશરે મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{\sqrt{3}}{25}$
B
$\frac{1+30\sqrt{3}}{75}$
C
$\frac{1-30\sqrt{3}}{75}$
D
$\frac{1+30\sqrt{3}}{750}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $f(x) = \frac{(3-5x)^{1/2}}{(5-3x)^2} = (3-5x)^{1/2} \cdot (5-3x)^{-2}$ છે.
આને $f(x) = \frac{\sqrt{3}}{25}(1-\frac{5x}{3})^{1/2}(1-\frac{3x}{5})^{-2}$ તરીકે લખી શકાય.
દ્વિપદી અંદાજ $(1+u)^n \approx 1+nu$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(1-\frac{5x}{3})^{1/2} \approx 1 - \frac{5x}{6}$ અને $(1-\frac{3x}{5})^{-2} \approx 1 + \frac{6x}{5}$.
ગુણાકાર કરતા અને $x^2$ ના પદોને અવગણતા:
$f(x) \approx \frac{\sqrt{3}}{25}(1 + \frac{11x}{30})$.
$x = \frac{1}{11\sqrt{3}}$ મૂકતા:
$f(x) \approx \frac{\sqrt{3}}{25}(1 + \frac{1}{30\sqrt{3}}) = \frac{30\sqrt{3}+1}{750}$.
198
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
$(1+x^2-x^3)^8$ ના વિસ્તરણમાં $x^{10}$ નો સહગુણક શોધો.
A
$506$
B
$496$
C
$486$
D
$476$

Solution

(D) $(1+x^2-x^3)^8$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ મલ્ટિનોમિયલ પ્રમેય મુજબ $\frac{8!}{n_1! n_2! n_3!} (1)^{n_1} (x^2)^{n_2} (-x^3)^{n_3}$ છે,જ્યાં $n_1 + n_2 + n_3 = 8$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $\frac{8!}{n_1! n_2! n_3!} (-1)^{n_3} x^{2n_2 + 3n_3}$ મળે છે.
આપણે $x^{10}$ નો સહગુણક જોઈએ છે,તેથી $2n_2 + 3n_3 = 10$ લઈએ.
$(n_2, n_3)$ માટે શક્ય ઉકેલો:
$1$) જો $n_3 = 0$,તો $2n_2 = 10 \implies n_2 = 5$. તેથી $n_1 = 3$. પદ $\frac{8!}{3! 5! 0!} (-1)^0 = 56$ છે.
$2$) જો $n_3 = 2$,તો $2n_2 = 4 \implies n_2 = 2$. તેથી $n_1 = 4$. પદ $\frac{8!}{4! 2! 2!} (-1)^2 = 420$ છે.
કુલ સહગુણક: $56 + 420 = 476$.
199
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $(1+x+x^2)^n = a_0 + a_1 x + a_2 x^2 + \ldots + a_{2n} x^{2n}$ હોય,તો $a_0 + a_2 + a_4 + \ldots + a_{2n} =$
A
$3^n$
B
$3^n + 1$
C
$\frac{3^n - 1}{2}$
D
$\frac{3^n + 1}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $f(x) = (1 + x + x^2)^n = a_0 + a_1 x + a_2 x^2 + \ldots + a_{2n} x^{2n}$.
$x = 1$ મૂકતા,આપણને $f(1) = (1 + 1 + 1)^n = 3^n = a_0 + a_1 + a_2 + \ldots + a_{2n}$ મળે છે.
$x = -1$ મૂકતા,આપણને $f(-1) = (1 - 1 + 1)^n = 1^n = 1 = a_0 - a_1 + a_2 - a_3 + \ldots + a_{2n}$ મળે છે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$f(1) + f(-1) = 3^n + 1 = (a_0 + a_1 + a_2 + \ldots + a_{2n}) + (a_0 - a_1 + a_2 - \ldots + a_{2n})$.
$3^n + 1 = 2(a_0 + a_2 + a_4 + \ldots + a_{2n})$.
તેથી,$a_0 + a_2 + a_4 + \ldots + a_{2n} = \frac{3^n + 1}{2}$.
200
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$3 \cdot C_0 + 7 \cdot C_1 + 11 \cdot C_2 + \ldots + (3 + 4n) C_n =$
A
$(2n + 3) 2^n$
B
$(2n + 1) 2^{n-1}$
C
$(2n + 3) 2^{n-1}$
D
$(2n + 1) 2^n$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $S = \sum_{r=0}^{n} (3 + 4r) C_r$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $C_r = \binom{n}{r}$.
તેથી,$S = 3 \sum_{r=0}^{n} C_r + 4 \sum_{r=0}^{n} r C_r$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{r=0}^{n} C_r = 2^n$ અને $\sum_{r=0}^{n} r C_r = n 2^{n-1}$.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $S = 3(2^n) + 4(n 2^{n-1})$ મળે છે.
$S = 3 \cdot 2^n + 2n \cdot 2^n = (2n + 3) 2^n$.
201
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
ધારો કે $\bar{a}=4 \bar{i}+5 \bar{j}-\bar{k}$,$\bar{b}=\bar{i}-4 \bar{j}+5 \bar{k}$,$\bar{c}=3 \bar{i}+\bar{j}-\bar{k}$ અને ધારો કે $\bar{\alpha}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બંનેને લંબ સદિશ છે જેથી $\bar{\alpha} \cdot \bar{c}=63$ થાય. તો $\bar{\alpha}=$
A
$7 \bar{i}-7 \bar{j}-7 \bar{k}$
B
$3 \bar{i}-3 \bar{j}-3 \bar{k}$
C
$21 \bar{i}-21 \bar{j}-21 \bar{k}$
D
$21 \bar{i}-7 \bar{j}-7 \bar{k}$

Solution

(C) કારણ કે $\bar{\alpha}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\bar{\alpha}$ એ $\bar{a} \times \bar{b}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 4 & 5 & -1 \\ 1 & -4 & 5 \end{vmatrix} = \bar{i}(25-4) - \bar{j}(20+1) + \bar{k}(-16-5) = 21 \bar{i} - 21 \bar{j} - 21 \bar{k}$.
ધારો કે $\bar{\alpha} = k(21 \bar{i} - 21 \bar{j} - 21 \bar{k}) = 21k(\bar{i} - \bar{j} - \bar{k})$.
આપેલ છે કે $\bar{\alpha} \cdot \bar{c} = 63$,તેથી $21k(\bar{i} - \bar{j} - \bar{k}) \cdot (3 \bar{i} + \bar{j} - \bar{k}) = 63$.
$21k(3 - 1 + 1) = 63 \implies 21k(3) = 63 \implies 63k = 63 \implies k = 1$.
તેથી,$\bar{\alpha} = 21 \bar{i} - 21 \bar{j} - 21 \bar{k}$.
202
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$\sqrt{51}$ માન ધરાવતો સદિશ જે સદિશો $\bar{a}=\frac{1}{3}(\bar{i}-2 \bar{j}+2 \bar{k})$,$\bar{b}=\frac{1}{5}(-4 \bar{i}-3 \bar{k})$ અને $\bar{c}=\bar{j}$ સાથે સમાન ખૂણા બનાવે છે,તે શોધો.
A
$5 \bar{i}-\bar{j}+5 \bar{k}$
B
$-5 \bar{i}+\bar{j}-5 \bar{k}$
C
$-5 \bar{i}+\bar{j}+5 \bar{k}$
D
$-\bar{i}-\bar{j}+7 \bar{k}$

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી સદિશ $\bar{r} = x\bar{i} + y\bar{j} + z\bar{k}$ છે.
આપેલ છે કે $\bar{a}$,$\bar{b}$,અને $\bar{c}$ એકમ સદિશો છે.
$\bar{a} = \frac{1}{3}(\bar{i}-2\bar{j}+2\bar{k})$,$|\bar{a}| = 1$.
$\bar{b} = \frac{1}{5}(-4\bar{i}-3\bar{k})$,$|\bar{b}| = 1$.
$\bar{c} = \bar{j}$,$|\bar{c}| = 1$.
ધારો કે $\bar{r}$ અને દરેક સદિશ $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. તેથી $\bar{r} \cdot \bar{a} = \bar{r} \cdot \bar{b} = \bar{r} \cdot \bar{c} = |\bar{r}| \cos \theta = \sqrt{51} \cos \theta = k$.
$\frac{1}{3}(x-2y+2z) = k \implies x-2y+2z = 3k$.
$\frac{1}{5}(-4x-3z) = k \implies -4x-3z = 5k$.
$y = k$.
વિકલ્પ $C$ તપાસતા: $\bar{r} = -5\bar{i}+\bar{j}+5\bar{k}$,$|\bar{r}| = \sqrt{25+1+25} = \sqrt{51}$.
$\bar{r} \cdot \bar{a} = \frac{1}{3}(-5+2+10) = 1$. $\bar{r} \cdot \bar{b} = \frac{1}{5}(20-15) = 1$. $\bar{r} \cdot \bar{c} = 1$. બધા ડોટ ગુણાકાર સમાન હોવાથી,સાચો સદિશ $-5\bar{i}+\bar{j}+5\bar{k}$ છે.
203
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે અસમરેખ એકમ સદિશો છે. જો $\bar{u}=\bar{a}-(\bar{a} \cdot \bar{b}) \bar{b}$ અને $\bar{v}=\bar{a} \times \bar{b}$ હોય,તો $|\bar{v}|=$
A
$|\bar{u}|$
B
$|\bar{a}|$
C
$|\bar{b}|$
D
$|\bar{a}||\bar{b}|$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\bar{a}| = 1$ અને $|\bar{b}| = 1$.
ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
તેથી $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}||\bar{b}| \cos \theta = \cos \theta$.
વળી,$|\bar{v}| = |\bar{a} \times \bar{b}| = |\bar{a}||\bar{b}| \sin \theta = \sin \theta$.
હવે,$\bar{u} = \bar{a} - (\bar{a} \cdot \bar{b}) \bar{b} = \bar{a} - (\cos \theta) \bar{b}$ લો.
તેથી $|\bar{u}|^2 = |\bar{a} - (\cos \theta) \bar{b}|^2 = |\bar{a}|^2 + \cos^2 \theta |\bar{b}|^2 - 2 \cos \theta (\bar{a} \cdot \bar{b})$.
$|\bar{u}|^2 = 1 + \cos^2 \theta - 2 \cos^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = \sin^2 \theta$.
આમ,$|\bar{u}| = \sin \theta$.
કારણ કે $|\bar{v}| = \sin \theta$ અને $|\bar{u}| = \sin \theta$,તેથી $|\bar{v}| = |\bar{u}|$ થાય.
204
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
$2\bar{a}+\bar{b}$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\bar{b}-\bar{c}$ સદિશને સમાંતર રેખા તથા $\bar{a}$ બિંદુમાંથી પસાર થતા અને $\bar{b}+\bar{c}$ તથા $\bar{a}+2\bar{b}-\bar{c}$ સદિશોને સમાંતર સમતલ $P$ માં છેદે છે. $P$ નો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\bar{a}+3\bar{b}$
B
$2\bar{a}+2\bar{b}-\bar{c}$
C
$\bar{a}+\bar{b}-2\bar{c}$
D
$2\bar{a}+\bar{c}$

Solution

(B) $2\bar{a}+\bar{b}$ માંથી પસાર થતી અને $\bar{b}-\bar{c}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\bar{r} = (2\bar{a}+\bar{b}) + t(\bar{b}-\bar{c})$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $2\bar{a} + (1+t)\bar{b} - t\bar{c}$ સ્વરૂપનું છે.
સમતલ $\bar{a}$ માંથી પસાર થાય છે અને $\bar{b}+\bar{c}$ તથા $\bar{a}+2\bar{b}-\bar{c}$ ને સમાંતર છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (\bar{b}+\bar{c}) \times (\bar{a}+2\bar{b}-\bar{c}) = -\bar{a} \times \bar{b} - 3\bar{b} \times \bar{c} + \bar{c} \times \bar{a}$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $(\bar{r}-\bar{a}) \cdot \vec{n} = 0$ છે.
રેખા પરના બિંદુને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $t=1$ મળે છે,જેનાથી $P = 2\bar{a}+2\bar{b}-\bar{c}$ મળે છે.
205
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકબીજાને લંબ ન હોય,$\bar{r} \times \bar{a} = \bar{b} \times \bar{a}$ અને $\bar{r} \cdot \bar{c} = 0$ હોય,તો $\bar{r} =$
A
$\bar{a} - \bar{c}$
B
$\bar{b} - \left(\frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{\bar{a} \cdot \bar{c}}\right) \bar{a}$
C
$\bar{b} + \left(\frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{\bar{a} \cdot \bar{c}}\right) \bar{a}$
D
$\bar{a} + \bar{c}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{r} \times \bar{a} = \bar{b} \times \bar{a}$,તેથી આપણે લખી શકીએ $\bar{r} \times \bar{a} - \bar{b} \times \bar{a} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $(\bar{r} - \bar{b}) \times \bar{a} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $(\bar{r} - \bar{b})$ એ $\bar{a}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
તેથી,આપણે કોઈ અદિશ $k$ માટે $\bar{r} - \bar{b} = k\bar{a}$ અથવા $\bar{r} = \bar{b} + k\bar{a}$ લખી શકીએ.
આપણને $\bar{r} \cdot \bar{c} = 0$ પણ આપેલ છે.
$\bar{r}$ માટેના આ સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા,આપણને $(\bar{b} + k\bar{a}) \cdot \bar{c} = 0$ મળે છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$\bar{b} \cdot \bar{c} + k(\bar{a} \cdot \bar{c}) = 0$ મળે છે.
$k$ માટે ઉકેલતા,$k = -\frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{\bar{a} \cdot \bar{c}}$ મળે છે.
$k$ ની આ કિંમતને $\bar{r}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\bar{r} = \bar{b} - \left(\frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{\bar{a} \cdot \bar{c}}\right) \bar{a}$ મળે છે.
206
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના બે વિકર્ણો $\bar{d_1} = \bar{i} + 2\bar{j} + 3\bar{k}$ અને $\bar{d_2} = -2\bar{i} + \bar{j} - 2\bar{k}$ હોય,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં કેટલું થાય?
A
$\frac{3}{2} \sqrt{5}$
B
$5 \sqrt{3}$
C
$\frac{5}{2} \sqrt{6}$
D
$3 \sqrt{\frac{5}{2}}$

Solution

(D) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $\bar{d_1}$ અને $\bar{d_2}$ હોય ત્યારે તેનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\bar{d_1} \times \bar{d_2}|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\bar{d_1} \times \bar{d_2}$ શોધો:
$\bar{d_1} \times \bar{d_2} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ -2 & 1 & -2 \end{vmatrix}$
$= \bar{i}(-4 - 3) - \bar{j}(-2 - (-6)) + \bar{k}(1 - (-4))$
$= -7\bar{i} - 4\bar{j} + 5\bar{k}$.
હવે,આ સદિશનું માન શોધો:
$|\bar{d_1} \times \bar{d_2}| = \sqrt{(-7)^2 + (-4)^2 + 5^2} = \sqrt{49 + 16 + 25} = \sqrt{90} = 3\sqrt{10}$.
છેલ્લે,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 3\sqrt{10} = \frac{3}{2} \sqrt{10} = 3\sqrt{\frac{10}{4}} = 3\sqrt{\frac{5}{2}}$ થાય.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
207
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
ધારો કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $|\bar{a}|=1, |\bar{c}|=1, |\bar{b}|=4$,અને $|\bar{b} \times \bar{c}|=\sqrt{15}$. જો $\lambda \bar{a}=\bar{b}-2 \bar{c}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm 1$
B
$\pm 2$
C
$\pm 3$
D
$\pm 4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\lambda \bar{a} = \bar{b} - 2\bar{c}$.
બંને બાજુ માન લેતા: $|\lambda \bar{a}|^2 = |\bar{b} - 2\bar{c}|^2$.
$\lambda^2 |\bar{a}|^2 = |\bar{b}|^2 + 4|\bar{c}|^2 - 4(\bar{b} \cdot \bar{c})$.
અહીં $|\bar{a}|=1, |\bar{c}|=1, |\bar{b}|=4$ હોવાથી,$\lambda^2 = 16 + 4 - 4(\bar{b} \cdot \bar{c}) = 20 - 4(\bar{b} \cdot \bar{c})$.
વળી,$|\bar{b} \times \bar{c}|^2 = |\bar{b}|^2 |\bar{c}|^2 - (\bar{b} \cdot \bar{c})^2$.
$15 = (4)^2(1)^2 - (\bar{b} \cdot \bar{c})^2$.
$15 = 16 - (\bar{b} \cdot \bar{c})^2$,જેનો અર્થ છે કે $(\bar{b} \cdot \bar{c})^2 = 1$,તેથી $\bar{b} \cdot \bar{c} = \pm 1$.
કિસ્સો $1$: $\bar{b} \cdot \bar{c} = 1$.
$\lambda^2 = 20 - 4(1) = 16 \implies \lambda = \pm 4$.
કિસ્સો $2$: $\bar{b} \cdot \bar{c} = -1$.
$\lambda^2 = 20 - 4(-1) = 24 \implies \lambda = \pm \sqrt{24} = \pm 2\sqrt{6}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\pm 4$ છે.
208
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
ધારો કે $\bar{u}, \bar{v}, \bar{w}$ એવા સદિશો છે કે જેથી $|\bar{u}|=1, |\bar{v}|=2, |\bar{w}|=3$. જો $\bar{v}$ નો $\bar{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ એ $\bar{w}$ નો $\bar{u}$ પરના પ્રક્ષેપ જેટલો હોય,અને સદિશો $\bar{v}, \bar{w}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $|\bar{u}-\bar{v}+\bar{w}|=$
A
$2$
B
$\sqrt{7}$
C
$\sqrt{14}$
D
$14$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\bar{u}|=1, |\bar{v}|=2, |\bar{w}|=3$.
$\bar{v}$ નો $\bar{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ = $\bar{w}$ નો $\bar{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ હોવાથી,$\frac{\bar{v} \cdot \bar{u}}{|\bar{u}|} = \frac{\bar{w} \cdot \bar{u}}{|\bar{u}|}$.
$|\bar{u}|=1$ હોવાથી,$\bar{v} \cdot \bar{u} = \bar{w} \cdot \bar{u}$ મળે,એટલે કે $(\bar{v}-\bar{w}) \cdot \bar{u} = 0$.
વળી,$\bar{v} \perp \bar{w}$ હોવાથી $\bar{v} \cdot \bar{w} = 0$.
હવે,$|\bar{u}-\bar{v}+\bar{w}|^2 = (\bar{u}-\bar{v}+\bar{w}) \cdot (\bar{u}-\bar{v}+\bar{w})$.
$= |\bar{u}|^2 + |\bar{v}|^2 + |\bar{w}|^2 - 2(\bar{u} \cdot \bar{v}) + 2(\bar{u} \cdot \bar{w}) - 2(\bar{v} \cdot \bar{w})$.
$\bar{u} \cdot \bar{v} = \bar{u} \cdot \bar{w}$ અને $\bar{v} \cdot \bar{w} = 0$ હોવાથી,$-2(\bar{u} \cdot \bar{v}) + 2(\bar{u} \cdot \bar{w})$ પદો ઉડી જશે.
$= |\bar{u}|^2 + |\bar{v}|^2 + |\bar{w}|^2 = 1^2 + 2^2 + 3^2 = 1 + 4 + 9 = 14$.
તેથી,$|\bar{u}-\bar{v}+\bar{w}| = \sqrt{14}$.
209
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
જો સદિશો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ શરત $|\bar{a}-\bar{c}|=|\bar{b}-\bar{c}|$ નું પાલન કરતા હોય,તો $(\bar{b}-\bar{a}) \cdot \left(\bar{c}-\frac{\bar{a}+\bar{b}}{2}\right) = $
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ શરત $|\bar{a}-\bar{c}| = |\bar{b}-\bar{c}|$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\bar{a}-\bar{c}|^2 = |\bar{b}-\bar{c}|^2$ મળે.
ગુણધર્મ $|\bar{x}|^2 = \bar{x} \cdot \bar{x}$ નો ઉપયોગ કરતા,$(\bar{a}-\bar{c}) \cdot (\bar{a}-\bar{c}) = (\bar{b}-\bar{c}) \cdot (\bar{b}-\bar{c})$ મળે.
ડોટ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા: $|\bar{a}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) + |\bar{c}|^2 = |\bar{b}|^2 - 2(\bar{b} \cdot \bar{c}) + |\bar{c}|^2$.
સાદુરૂપ આપતા,$|\bar{a}|^2 - |\bar{b}|^2 = 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) - 2(\bar{b} \cdot \bar{c}) = 2(\bar{a}-\bar{b}) \cdot \bar{c}$ મળે.
હવે,પદાવલિ $E = (\bar{b}-\bar{a}) \cdot \left(\bar{c}-\frac{\bar{a}+\bar{b}}{2}\right)$ ધ્યાનમાં લો.
$E = (\bar{b}-\bar{a}) \cdot \bar{c} - (\bar{b}-\bar{a}) \cdot \left(\frac{\bar{a}+\bar{b}}{2}\right)$.
$E = -(\bar{a}-\bar{b}) \cdot \bar{c} - \frac{1}{2}(\bar{b}-\bar{a}) \cdot (\bar{b}+\bar{a})$.
નિત્યસમ $(\bar{b}-\bar{a}) \cdot (\bar{b}+\bar{a}) = |\bar{b}|^2 - |\bar{a}|^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = -(\bar{a}-\bar{b}) \cdot \bar{c} - \frac{1}{2}(|\bar{b}|^2 - |\bar{a}|^2)$.
અગાઉના પરિણામ પરથી,$(\bar{a}-\bar{b}) \cdot \bar{c} = \frac{1}{2}(|\bar{a}|^2 - |\bar{b}|^2)$.
આ કિંમત મૂકતા: $E = -\frac{1}{2}(|\bar{a}|^2 - |\bar{b}|^2) - \frac{1}{2}(|\bar{b}|^2 - |\bar{a}|^2) = -\frac{1}{2}|\bar{a}|^2 + \frac{1}{2}|\bar{b}|^2 - \frac{1}{2}|\bar{b}|^2 + \frac{1}{2}|\bar{a}|^2 = 0$.
210
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
બે આપેલ સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ માટે,જો સદિશો $\overline{A}$ અને $\overline{B}$ એવા હોય કે $\overline{A}+\overline{B}=\bar{a}$,$\overline{A} \times \overline{B}=\bar{b}$ અને $\overline{A} \cdot \bar{a}=1$,તો $\overline{A}=$
A
$\frac{(\bar{a} \times \bar{b})+\bar{a}}{\bar{a}^2}$
B
$\frac{(\bar{b} \times \bar{a})+\bar{a}}{\bar{a}^2}$
C
$\frac{\bar{a}\left(\bar{a}^2-1\right)+(\bar{b} \times \bar{a})}{\bar{a}^2}$
D
$\frac{(\bar{a} \times \bar{b})+\bar{b}}{\bar{b}^2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{A} + \overline{B} = \bar{a}$ અને $\overline{A} \times \overline{B} = \bar{b}$.
પ્રથમ સમીકરણનો $\overline{A}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા: $\overline{A} \times (\overline{A} + \overline{B}) = \overline{A} \times \bar{a}$.
આનું સાદું રૂપ $\overline{A} \times \overline{A} + \overline{A} \times \overline{B} = \overline{A} \times \bar{a}$ થાય છે.
કારણ કે $\overline{A} \times \overline{A} = 0$ અને $\overline{A} \times \overline{B} = \bar{b}$,તેથી $\bar{b} = \overline{A} \times \bar{a}$,જે $\bar{b} = -(\bar{a} \times \overline{A})$ છે.
હવે,$\bar{b} = \overline{A} \times \bar{a}$ નો $\bar{a}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = \bar{a} \times (\overline{A} \times \bar{a})$.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના સૂત્ર $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = (\bar{a} \cdot \bar{a})\overline{A} - (\bar{a} \cdot \overline{A})\bar{a}$.
આપેલ છે કે $\bar{a} \cdot \overline{A} = 1$,તેથી કિંમત મૂકતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = \bar{a}^2 \overline{A} - 1 \cdot \bar{a}$.
$\overline{A}$ ને કર્તા બનાવતા:
$\bar{a}^2 \overline{A} = (\bar{a} \times \bar{b}) + \bar{a}$.
તેથી,$\overline{A} = \frac{(\bar{a} \times \bar{b}) + \bar{a}}{\bar{a}^2}$.
211
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
ધારો કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એવા સદિશો છે કે જેથી $\bar{a} \neq \bar{o}, \bar{b} \neq \bar{o}, \bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$ અને $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$ થાય. તો:
A
$|\bar{c}| = |\bar{b}|$
B
$|\bar{a}| = |\bar{c}|$
C
$|\bar{b}| = |\bar{a}|$
D
$\bar{c} = \bar{o}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$ અને $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$.
પ્રથમ સમીકરણનું માન લેતા: $|\bar{a} \times \bar{c}| = |\bar{b}| \implies |\bar{a}| |\bar{c}| \sin \theta = |\bar{b}|$,જ્યાં $\theta$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
બીજા સમીકરણનું માન લેતા: $|\bar{b} \times \bar{c}| = |\bar{a}| \implies |\bar{b}| |\bar{c}| \sin \phi = |\bar{a}|$,જ્યાં $\phi$ એ $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી $|\bar{b}|$ ની કિંમત બીજામાં મૂકતા: $(|\bar{a}| |\bar{c}| \sin \theta) |\bar{c}| \sin \phi = |\bar{a}|$.
$\bar{a} \neq \bar{o}$ હોવાથી,આપણે $|\bar{a}|$ વડે ભાગી શકીએ: $|\bar{c}|^2 \sin \theta \sin \phi = 1$.
વળી,$\bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$ પરથી,$\bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે. $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$ પરથી,$\bar{a}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે.
આમ,$\theta = 90^\circ$ અને $\phi = 90^\circ$,તેથી $\sin \theta = 1$ અને $\sin \phi = 1$.
તેથી,$|\bar{c}|^2 = 1 \implies |\bar{c}| = 1$.
હવે,$|\bar{a}| |\bar{c}| = |\bar{b}|$ અને $|\bar{b}| |\bar{c}| = |\bar{a}|$.
કારણ કે $|\bar{c}| = 1$,આપણને $|\bar{a}| = |\bar{b}|$ મળે છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
212
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $\bar{a}, \bar{b}$ અને $\bar{c}$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $|\bar{a}| = |\frac{\bar{b}}{2}| = |\frac{\bar{c}}{3}| = 1$; $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ પરસ્પર લંબ હોય; અને $\bar{b}$ તથા $\bar{c}$ ના $\bar{a}$ પરના પ્રક્ષેપો સમાન હોય,તો $|\bar{a} - \bar{b} + \bar{c}| = $
A
$4$
B
$\sqrt{14}$
C
$2\sqrt{3}$
D
$\sqrt{10}$

Solution

(B) આપેલ છે: $|\bar{a}| = 1$,$|\bar{b}| = 2$,$|\bar{c}| = 3$.
કારણ કે $\bar{b} \perp \bar{c}$,તેથી $\bar{b} \cdot \bar{c} = 0$.
$\bar{b}$ નો $\bar{a}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\bar{b} \cdot \bar{a}}{|\bar{a}|} = \bar{b} \cdot \bar{a}$ થાય (કારણ કે $|\bar{a}| = 1$).
$\bar{c}$ નો $\bar{a}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\bar{c} \cdot \bar{a}}{|\bar{a}|} = \bar{c} \cdot \bar{a}$ થાય.
આપેલ છે કે $\bar{b} \cdot \bar{a} = \bar{c} \cdot \bar{a} = k$.
હવે,$|\bar{a} - \bar{b} + \bar{c}|^2 = |\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 + |\bar{c}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{b}) + 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) - 2(\bar{b} \cdot \bar{c})$.
કિંમતો મૂકતા: $|\bar{a} - \bar{b} + \bar{c}|^2 = 1^2 + 2^2 + 3^2 - 2k + 2k - 2(0) = 1 + 4 + 9 = 14$.
તેથી,$|\bar{a} - \bar{b} + \bar{c}| = \sqrt{14}$.
213
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$XZ$-સમતલ બિંદુઓ $A(-2, 3, 4)$ અને $B(1, 2, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડનું જે બિંદુએ વિભાજન કરે છે તેના યામ શોધો:
A
$(7, 0, -1)$
B
$(7, 0, 1)$
C
$(-7, 0, 1)$
D
$(4, 0, 10/3)$

Solution

(B) ધારો કે $XZ$-સમતલ,$A(-2, 3, 4)$ અને $B(1, 2, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k:1$ ગુણોત્તરમાં બિંદુ $P$ આગળ વિભાજન કરે છે.
બિંદુ $P$ એ $XZ$-સમતલ પર હોવાથી,તેનો $y$-યામ $0$ થશે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ $P$ ના યામ:
$P = \left( \frac{k(1) + 1(-2)}{k+1}, \frac{k(2) + 1(3)}{k+1}, \frac{k(3) + 1(4)}{k+1} \right)$.
$y$-યામને $0$ લેતા:
$\frac{2k + 3}{k+1} = 0 \implies 2k + 3 = 0 \implies k = -\frac{3}{2}$.
હવે,$k = -\frac{3}{2}$ ની કિંમત $x$ અને $z$ યામમાં મૂકતા:
$x = \frac{-\frac{3}{2}(1) - 2}{-\frac{3}{2} + 1} = \frac{-\frac{7}{2}}{-\frac{1}{2}} = 7$.
$z = \frac{-\frac{3}{2}(3) + 4}{-\frac{3}{2} + 1} = \frac{-\frac{9}{2} + 4}{-\frac{1}{2}} = \frac{-\frac{1}{2}}{-\frac{1}{2}} = 1$.
આમ,બિંદુના યામ $(7, 0, 1)$ છે.
214
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$\triangle ABC$ માં,$L, M, N$ એ અનુક્રમે $BC, CA, AB$ પરના બિંદુઓ છે,જે તેમને $1:2, 2:3, 3:5$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. જો બિંદુ $K$ એ $AB$ ને $5:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે,તો $\left| \frac{\vec{AL} + \vec{BM} + \vec{CN}}{\vec{CK}} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{5}{8}$
B
$\frac{2}{5}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{1}{15}$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે.
આપેલ છે કે $L, M, N$ એ $BC, CA, AB$ ને અનુક્રમે $1:2, 2:3, 3:5$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,સ્થાન સદિશો:
$L = \frac{1\vec{c} + 2\vec{b}}{1+2} = \frac{\vec{c} + 2\vec{b}}{3}$
$M = \frac{2\vec{a} + 3\vec{c}}{2+3} = \frac{2\vec{a} + 3\vec{c}}{5}$
$N = \frac{3\vec{b} + 5\vec{a}}{3+5} = \frac{3\vec{b} + 5\vec{a}}{8}$
બિંદુ $K$ એ $AB$ ને $5:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $K = \frac{5\vec{b} + 3\vec{a}}{5+3} = \frac{5\vec{b} + 3\vec{a}}{8}$.
હવે,સદિશોની ગણતરી કરીએ:
$\vec{AL} = L - A = \frac{2\vec{b} + \vec{c} - 3\vec{a}}{3}$
$\vec{BM} = M - B = \frac{2\vec{a} + 3\vec{c} - 5\vec{b}}{5}$
$\vec{CN} = N - C = \frac{3\vec{b} + 5\vec{a} - 8\vec{c}}{8}$
$\vec{CK} = K - C = \frac{5\vec{b} + 3\vec{a} - 8\vec{c}}{8}$
આમ,$\left| \frac{\vec{AL} + \vec{BM} + \vec{CN}}{\vec{CK}} \right| = \frac{1}{15}$.
Solution diagram
215
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
$(1, 0, 0)$ અને $(0, 1, 0)$ માંથી પસાર થતા અને $x + y - 3 = 0$ સમતલ સાથે $\frac{\pi}{4}$ નો ખૂણો બનાવતા સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો શોધો.
A
$(\sqrt{2}, 1, 1)$
B
$(1, \sqrt{2}, 1)$
C
$(1, 1, \sqrt{2})$
D
$(1, 1, 2)$

Solution

(C) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ $a(x-1) + by + cz = 0$ છે,જે $ax + by + cz = a$ તરીકે લખી શકાય. તે $(0, 1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $a(0) + b(1) + c(0) = a$,એટલે કે $b = a$. સમીકરણ $ax + ay + cz = a$ અથવા $x + y + \frac{c}{a}z = 1$ બને છે. ધારો કે $k = \frac{c}{a}$. અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = (1, 1, k)$ છે. $x + y - 3 = 0$ સમતલનો અભિલંબ $\vec{n_2} = (1, 1, 0)$ છે. બે સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{4}$ હોવાથી,$\cos(\frac{\pi}{4}) = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$. તેથી,$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{|1+1+0|}{\sqrt{1^2+1^2+k^2} \sqrt{1^2+1^2+0^2}} = \frac{2}{\sqrt{2+k^2} \sqrt{2}}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{1}{2} = \frac{4}{2(2+k^2)}$,જેનો અર્થ છે કે $2+k^2 = 4$,તેથી $k^2 = 2$ અને $k = \pm \sqrt{2}$. $k = \sqrt{2}$ માટે,અભિલંબ $(1, 1, \sqrt{2})$ મળે છે.
216
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો બે રેખાઓના દિકકોસાઇન $l, m, n$ એ $l+m+n=0$ અને $lm=0$ સંબંધોનું પાલન કરતા હોય,તો તે બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(D) આપેલ સંબંધો $l+m+n=0$ અને $lm=0$ છે.
$lm=0$ પરથી,કાં તો $l=0$ અથવા $m=0$ મળે.
કિસ્સો $1$: જો $l=0$ હોય,તો $m+n=0$,તેથી $n=-m$. દિકકોસાઇન $(0, m, -m)$ છે. $l^2+m^2+n^2=1$ હોવાથી,$0^2+m^2+(-m)^2=1$,જે $2m^2=1$ આપે છે,તેથી $m = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિકગુણોત્તર $(0, 1, -1)$ મળે.
કિસ્સો $2$: જો $m=0$ હોય,તો $l+n=0$,તેથી $n=-l$. દિકકોસાઇન $(l, 0, -l)$ છે. તેવી જ રીતે,$l^2+0^2+(-l)^2=1$,જે $2l^2=1$ આપે છે,તેથી $l = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિકગુણોત્તર $(1, 0, -1)$ મળે.
ધારો કે બે રેખાઓના દિક સદિશો $\vec{a} = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}$ અને $\vec{b} = 1\hat{i} + 0\hat{j} - 1\hat{k}$ છે.
તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (0)(1) + (1)(0) + (-1)(-1) = 1$.
$|\vec{a}| = \sqrt{0^2+1^2+(-1)^2} = \sqrt{2}$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{1^2+0^2+(-1)^2} = \sqrt{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \times \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
217
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો રેખા $L$ ના દિકકોસાઇન $(pq, q, q)$ હોય અને રેખા $L$ અને $X$-અક્ષની ધન દિશા વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો $p^2 : q^2 =$
A
$2 : 3$
B
$3 : 4$
C
$8 : 9$
D
$16 : 9$

Solution

(D) રેખાના દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. આપેલ છે કે $(l, m, n) = (pq, q, q)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ રેખા માટે,$l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(pq)^2 + q^2 + q^2 = 1$,જેનું સાદું રૂપ $p^2q^2 + 2q^2 = 1$ અથવા $q^2(p^2 + 2) = 1$ થાય છે.
વળી,દિકકોસાઇન $l = \cos(\alpha)$ છે,જ્યાં $\alpha$ એ $X$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો છે.
આપેલ છે કે $\alpha = \frac{\pi}{3}$,તેથી $l = \cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2}$.
$l = pq$ હોવાથી,$pq = \frac{1}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $p^2q^2 = \frac{1}{4}$.
$p^2q^2 = \frac{1}{4}$ ને સમીકરણ $p^2q^2 + 2q^2 = 1$ માં મૂકતા:
$\frac{1}{4} + 2q^2 = 1$
$2q^2 = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$
$q^2 = \frac{3}{8}$.
હવે,$p^2q^2 = \frac{1}{4}$ નો ઉપયોગ કરીને $p^2$ શોધો:
$p^2(\frac{3}{8}) = \frac{1}{4}$
$p^2 = \frac{1}{4} \times \frac{8}{3} = \frac{2}{3}$.
અંતે,ગુણોત્તર $p^2 : q^2 = \frac{2}{3} : \frac{3}{8} = \frac{2}{3} \times \frac{8}{3} = \frac{16}{9}$.
218
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો બે રેખાઓની દિકકોસાઇન એવી હોય કે $2l + m + 2n = 0$ અને $3l^2 + 5m^2 - 11n^2 = 0$,તો બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો $2l + m + 2n = 0$ $(1)$ અને $3l^2 + 5m^2 - 11n^2 = 0$ $(2)$ છે.
$(1)$ પરથી,$m = -2l - 2n$.
$m$ ની કિંમત $(2)$ માં મૂકતા: $3l^2 + 5(-2l - 2n)^2 - 11n^2 = 0$.
$3l^2 + 5(4l^2 + 8ln + 4n^2) - 11n^2 = 0$.
$3l^2 + 20l^2 + 40ln + 20n^2 - 11n^2 = 0$.
$23l^2 + 40ln + 9n^2 = 0$.
$n^2$ વડે ભાગતા: $23(\frac{l}{n})^2 + 40(\frac{l}{n}) + 9 = 0$.
ધારો કે $x = \frac{l}{n}$. તો $23x^2 + 40x + 9 = 0$.
ધારો કે બીજ $x_1 = \frac{l_1}{n_1}$ અને $x_2 = \frac{l_2}{n_2}$ છે.
તો $x_1 x_2 = \frac{l_1 l_2}{n_1 n_2} = \frac{9}{23}$.
તે જ રીતે,$l = -\frac{m+2n}{2}$ ને $(2)$ માં મૂકતા $23m^2 + 12mn - 32n^2 = 0$ મળે છે.
$n^2$ વડે ભાગતા,$23(\frac{m}{n})^2 + 12(\frac{m}{n}) - 32 = 0$.
ધારો કે $y_1 = \frac{m_1}{n_1}$ અને $y_2 = \frac{m_2}{n_2}$. તો $y_1 y_2 = \frac{m_1 m_2}{n_1 n_2} = -\frac{32}{23}$.
બે રેખાઓ માટે જેમની દિકગુણોત્તર $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ હોય,$\cos \theta = |l_1 l_2 + m_1 m_2 + n_1 n_2|$.
$l_1 l_2 + m_1 m_2 + n_1 n_2 = n_1 n_2 (x_1 x_2 + y_1 y_2 + 1) = n_1 n_2 (\frac{9}{23} - \frac{32}{23} + 1) = n_1 n_2 (\frac{-23}{23} + 1) = 0$.
આમ,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
219
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
બિંદુઓ $A(2, 3, 5)$ અને $B(-3, -5, -7)$ માંથી પસાર થતું સમતલ,સમતલ $x - y + z = 1$ ને લંબ છે. નીચેનામાંથી કયું બિંદુ આ સમતલ પર આવેલું છે?
A
$(1, 1, 1)$
B
$(2, -3, 4)$
C
$(1, 4, 4)$
D
$(3, -5, 4)$

Solution

(C) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ $a(x - 2) + b(y - 3) + c(z - 5) = 0$ છે.
સમતલ $(-3, -5, -7)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $a(-3 - 2) + b(-5 - 3) + c(-7 - 5) = 0$,જે $-5a - 8b - 12c = 0$ અથવા $5a + 8b + 12c = 0$ માં પરિણમે છે.
સમતલ $x - y + z = 1$ ને લંબ છે,તેથી અભિલંબ સદિશ $(a, b, c)$ એ $(1, -1, 1)$ ને લંબ છે. આમ,$a - b + c = 0$,એટલે કે $a = b - c$.
$a = b - c$ ને $5a + 8b + 12c = 0$ માં મૂકતા,આપણને $5(b - c) + 8b + 12c = 0$ મળે છે,તેથી $13b + 7c = 0$.
ધારો કે $b = 7$,તો $c = -13$ અને $a = 7 - (-13) = 20$.
સમતલનું સમીકરણ $20(x - 2) + 7(y - 3) - 13(z - 5) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $20x + 7y - 13z + 4 = 0$ થાય છે.
વિકલ્પો તપાસતા: $(1, 4, 4)$ માટે,$20(1) + 7(4) - 13(4) + 4 = 20 + 28 - 52 + 4 = 0$.
આમ,બિંદુ $(1, 4, 4)$ સમતલ પર આવેલું છે.
220
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
બિંદુ $\bar{i}-2 \bar{j}+\bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\bar{i}+\bar{j}+3 \bar{k}$ ને સમાંતર રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ શું છે?
A
$(x-1)=(y+2)=(z-1)$
B
$\frac{(x-1)}{3}=\frac{(y+2)}{1}=\frac{(z-1)}{2}$
C
$\frac{(x-1)}{1}=\frac{(y+2)}{1}=\frac{(z-1)}{3}$
D
$\frac{(x+1)}{1}=\frac{(y-2)}{1}=\frac{(z+1)}{3}$

Solution

(C) બિંદુ $\vec{a} = x_1 \bar{i} + y_1 \bar{j} + z_1 \bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b} = a \bar{i} + b \bar{j} + c \bar{k}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $(1, -2, 1)$ છે,તેથી $x_1 = 1, y_1 = -2, z_1 = 1$.
આપેલ સમાંતર સદિશ $\bar{i} + \bar{j} + 3 \bar{k}$ છે,તેથી $a = 1, b = 1, c = 3$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $\frac{x-1}{1} = \frac{y-(-2)}{1} = \frac{z-1}{3}$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{x-1}{1} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{3}$ થાય છે.
221
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
બિંદુ $\bar{i} + 2\bar{j} + 3\bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $2\bar{i} + 3\bar{j} + 4\bar{k}$ ને સમાંતર રેખા તથા બિંદુ $2\bar{i} + 4\bar{j} + 5\bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $3\bar{i} + 4\bar{j} + 5\bar{k}$ ને સમાંતર રેખા વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$1/\sqrt{6}$
B
$1/\sqrt{3}$
C
$0$
D
$\sqrt{6}$

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ છે. રેખા $L_1$ નું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a}_1 + \lambda \vec{b}_1$ છે,જ્યાં $\vec{a}_1 = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b}_1 = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$.
રેખા $L_2$ નું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a}_2 + \mu \vec{b}_2$ છે,જ્યાં $\vec{a}_2 = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $\vec{b}_2 = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$.
બે વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,$\vec{a}_2 - \vec{a}_1 = (2-1)\hat{i} + (4-2)\hat{j} + (5-3)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(15-16) - \hat{j}(10-12) + \hat{k}(8-9) = -\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{6}$ છે.
હવે,ડોટ ગુણાકાર $(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) = (1)(-1) + (2)(2) + (2)(-1) = 1$.
આમ,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|1|}{\sqrt{6}} = \frac{1}{\sqrt{6}}$ થાય.
222
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $(2,3,-1)$ અને $(3,5,-3)$ ને જોડતી રેખા,$A(1,2,3)$ અને $B(\alpha, \beta, \gamma)$ ને જોડતી રેખાને લંબ હોય,તો $B$ માટેનું એક શક્ય બિંદુ કયું છે?
A
$(-3,5,7)$
B
$(3,-5,7)$
C
$(3,5,-7)$
D
$(3,5,7)$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $P(2,3,-1)$ અને $Q(3,5,-3)$ છે. રેખા $PQ$ ના દિકગુણોત્તર $(3-2, 5-3, -3-(-1)) = (1, 2, -2)$ છે.
ધારો કે બિંદુઓ $A(1,2,3)$ અને $B(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. રેખા $AB$ ના દિકગુણોત્તર $(\alpha-1, \beta-2, \gamma-3)$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$1(\alpha-1) + 2(\beta-2) - 2(\gamma-3) = 0$
$\alpha - 1 + 2\beta - 4 - 2\gamma + 6 = 0$
$\alpha + 2\beta - 2\gamma + 1 = 0$.
હવે,આપણે વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $D(3,5,7)$ માટે: $3 + 2(5) - 2(7) + 1 = 3 + 10 - 14 + 1 = 0$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
223
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$\triangle ABC$ એ $A(1, 8, 4)$,$B(0, -11, 4)$ અને $C(2, -3, 1)$ દ્વારા રચાયેલ છે. જો $D$ એ $A$ માંથી $BC$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $D$ ના યામ શોધો.
A
$(– 4, 5, 2)$
B
$(4, 5, – 2)$
C
$(4, – 5, 2)$
D
$(4, – 5, – 2)$

Solution

(B) $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(1, 8, 4)$,$B(0, -11, 4)$ અને $C(2, -3, 1)$ છે.
પ્રથમ,$B(0, -11, 4)$ અને $C(2, -3, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ મેળવો.
$BC$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2-0, -3-(-11), 1-4) = (2, 8, -3)$ છે.
રેખા $BC$ નું સમીકરણ $\frac{x-0}{2} = \frac{y+11}{8} = \frac{z-4}{-3} = \lambda$ છે.
રેખા $BC$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D$ ને $(2\lambda, 8\lambda - 11, -3\lambda + 4)$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
કારણ કે $AD \perp BC$,સદિશ $\vec{AD}$ અને $BC$ ના દિશા સદિશનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય હોવો જોઈએ.
સદિશ $\vec{AD} = (2\lambda - 1, 8\lambda - 11 - 8, -3\lambda + 4 - 4) = (2\lambda - 1, 8\lambda - 19, -3\lambda)$.
$BC$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, 8, -3)$ છે.
$\vec{AD} \cdot \vec{v} = 0$ લેતા:
$2(2\lambda - 1) + 8(8\lambda - 19) + (-3)(-3\lambda) = 0$
$4\lambda - 2 + 64\lambda - 152 + 9\lambda = 0$
$77\lambda - 154 = 0$
$77\lambda = 154 \implies \lambda = 2$.
$D$ ના યામમાં $\lambda = 2$ મૂકતા:
$D = (2(2), 8(2) - 11, -3(2) + 4) = (4, 16 - 11, -6 + 4) = (4, 5, -2)$.
Solution diagram
224
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $M$ એ બિંદુ $P(1, 2, -1)$ માંથી બિંદુ $A(3, -2, 1)$ માંથી પસાર થતા અને સદિશ $4\hat{i} + 7\hat{j} - 4\hat{k}$ ને લંબ સમતલ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $PM$ ની લંબાઈ,યોગ્ય એકમોમાં,કેટલી થાય?
A
$\frac{24}{9}$
B
$\frac{26}{9}$
C
$\frac{28}{9}$
D
$\frac{32}{9}$

Solution

(C) બિંદુ $A(3, -2, 1)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 4\hat{i} + 7\hat{j} - 4\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $\vec{n} \cdot (\vec{r} - \vec{a}) = 0$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$4(x - 3) + 7(y + 2) - 4(z - 1) = 0$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા,$4x - 12 + 7y + 14 - 4z + 4 = 0$,એટલે કે $4x + 7y - 4z + 6 = 0$ મળે છે.
બિંદુ $P(x_1, y_1, z_1)$ થી સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ પરના લંબની લંબાઈ $L = \frac{|ax_1 + by_1 + cz_1 + d|}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$P = (1, 2, -1)$ અને સમતલ $4x + 7y - 4z + 6 = 0$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$L = \frac{|4(1) + 7(2) - 4(-1) + 6|}{\sqrt{4^2 + 7^2 + (-4)^2}}$.
$L = \frac{|4 + 14 + 4 + 6|}{\sqrt{16 + 49 + 16}} = \frac{|28|}{\sqrt{81}} = \frac{28}{9}$.
આમ,$PM$ ની લંબાઈ $\frac{28}{9}$ એકમ છે.
225
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો એક સમતલ $(1, -2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને $2x - 2y + z = 0$ તથા $x - y + 2z = 4$ સમતલોને લંબ હોય,તો તે સમતલનું બિંદુ $(1, 2, 2)$ થી અંતર કેટલું થાય?
A
$\sqrt{2}$
B
$2$
C
$2\sqrt{2}$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_1 = (2, -2, 1)$ અને $\vec{n}_2 = (1, -1, 2)$ છે. માંગેલ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ થશે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -2 & 1 \\ 1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-4 + 1) - \hat{j}(4 - 1) + \hat{k}(-2 + 2) = -3\hat{i} - 3\hat{j} + 0\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 1, 0)$ લઈ શકીએ.
બિંદુ $(1, -2, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $1(x - 1) + 1(y + 2) + 0(z - 1) = 0$ એટલે કે $x + y + 1 = 0$ થાય.
બિંદુ $(1, 2, 2)$ થી સમતલ $x + y + 1 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|1(1) + 1(2) + 0(2) + 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 0^2}} = \frac{|1 + 2 + 1|}{\sqrt{2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$ થાય.
226
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
એક સમતલ $\pi$ એ $(2,0,1)$ અને $(3,-3,4)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલ $x-2y+z=6$ ને લંબ છે. નીચેનામાંથી કયું સમતલ એ સમતલ $\pi$ ને લંબ છે?
A
$3x+2y+z=7$
B
$3x-2y+z=7$
C
$x-y-z+1=0$
D
$3x-2y-z=7$

Solution

(C) ધારો કે સમતલ $\pi$ નું સમીકરણ $a(x-2) + b(y-0) + c(z-1) = 0$ છે,જે $ax + by + cz = 2a + c$ તરીકે લખી શકાય.
આ સમતલ $(3, -3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $3a - 3b + 4c = 2a + c$,જે $a - 3b + 3c = 0$ આપે છે.
સમતલ $\pi$ એ $x - 2y + z = 6$ ને લંબ હોવાથી,તેમના અભિલંબ સદિશો પરસ્પર લંબ છે,તેથી $a(1) + b(-2) + c(1) = 0$,જે $a - 2b + c = 0$ આપે છે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$a - 3b + 3c = 0$
$a - 2b + c = 0$
બાદબાકી કરતા: $(-3b - (-2b)) + (3c - c) = 0 \implies -b + 2c = 0 \implies b = 2c$.
$b = 2c$ ને $a - 2b + c = 0$ માં મૂકતા: $a - 2(2c) + c = 0 \implies a - 3c = 0 \implies a = 3c$.
$c = 1$ લેતા,$a = 3$ અને $b = 2$ મળે છે.
સમતલ $\pi$ નું સમીકરણ $3x + 2y + z = 7$ છે.
કોઈ સમતલ $\pi$ ને લંબ હોય જો તેનો અભિલંબ સદિશ $\pi$ ના અભિલંબ સદિશ $(3, 2, 1)$ ને લંબ હોય.
વિકલ્પ $C$ તપાસતા: અભિલંબ સદિશ $(1, -1, -1)$ છે.
અદિશ ગુણાકાર: $(3)(1) + (2)(-1) + (1)(-1) = 3 - 2 - 1 = 0$.
અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,સમતલ $x - y - z + 1 = 0$ એ $\pi$ ને લંબ છે.
227
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $(2, -3, 6)$ એ ઉગમબિંદુમાંથી સમતલ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો તે સમતલનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2x - 3y + 6z - 49 = 0$
B
$2x - 3y + 6z + 49 = 0$
C
$2x + 3y - 6z - 49 = 0$
D
$2x - 3y + 6z - 36 = 0$

Solution

(A) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ $ax + by + cz = d$ છે. સમતલનો અભિલંબ સદિશ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી લંબપાદ $(2, -3, 6)$ સુધીનો સદિશ છે.
તેથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, -3, 6)$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $2x - 3y + 6z = d$ થશે.
બિંદુ $(2, -3, 6)$ સમતલ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(2) - 3(-3) + 6(6) = d$
$4 + 9 + 36 = d$
$d = 49$.
તેથી,સમતલનું સમીકરણ $2x - 3y + 6z = 49$ છે,જેને $2x - 3y + 6z - 49 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે.
228
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો શૂન્યતર સદિશ $\vec{a}$ એ સદિશો $\hat{j}-\hat{k}$ અને $3\hat{j}-2\hat{k}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ અને સદિશો $2\hat{i}+3\hat{j}$ અને $\hat{i}-3\hat{j}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલની છેદરેખાને સમાંતર હોય,તો સદિશો $\vec{a}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\sin^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\pm\frac{2}{\sqrt{3}}\right)$
C
$\tan^{-1}\sqrt{3}$
D
$\cos^{-1}\left(\pm\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$

Solution

(D) સદિશો $\hat{j}-\hat{k}$ અને $3\hat{j}-2\hat{k}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ $P_1$ નો અભિલંબ $\vec{n}_1$ નીચે મુજબ છે:
$\vec{n}_1 = (\hat{j}-\hat{k}) \times (3\hat{j}-2\hat{k}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & -1 \\ 0 & 3 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2+3) = \hat{i}$.
સદિશો $2\hat{i}+3\hat{j}$ અને $\hat{i}-3\hat{j}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ $P_2$ નો અભિલંબ $\vec{n}_2$ નીચે મુજબ છે:
$\vec{n}_2 = (2\hat{i}+3\hat{j}) \times (\hat{i}-3\hat{j}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 0 \\ 1 & -3 & 0 \end{vmatrix} = \hat{k}(-6-3) = -9\hat{k}$.
કારણ કે $\vec{a}$ એ સમતલો $P_1$ અને $P_2$ ની છેદરેખાને સમાંતર છે,તેથી તે $\vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ ને સમાંતર છે:
$\vec{a} = k(\vec{n}_1 \times \vec{n}_2) = k(\hat{i} \times -9\hat{k}) = k(9\hat{j}) = 9k\hat{j}$.
આપણે $\vec{a} = \pm\hat{j}$ લઈ શકીએ.
$\vec{a} = \hat{j}$ અને $\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચે મુજબ મળે:
$\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{1}{1 \cdot \sqrt{1^2+1^2+1^2}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
દિશા $\vec{a} = -\hat{j}$ ધ્યાનમાં લેતા,આપણને $\cos \theta = -\frac{1}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
આમ,$\theta = \cos^{-1}\left(\pm\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.
229
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
$(4,4,0)$ માંથી પસાર થતા અને $2x+y+2z+3=0$ તથા $3x+3y+2z-8=0$ સમતલોને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x+3y+3z=28$
B
$4x-2y-3z=8$
C
$4x+2y+3z=24$
D
$4x+2y-3z=24$

Solution

(B) ધારો કે માંગેલ સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તર $\langle a, b, c \rangle$ છે.
સમતલ $(4,4,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $a(x-4) + b(y-4) + c(z-0) = 0$ છે.
આ સમતલ $2x+y+2z+3=0$ અને $3x+3y+2z-8=0$ ને લંબ છે.
તેથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \langle a, b, c \rangle$ એ આપેલ સમતલોના અભિલંબ $\vec{n_1} = \langle 2, 1, 2 \rangle$ અને $\vec{n_2} = \langle 3, 3, 2 \rangle$ ને લંબ છે.
તેથી,$\vec{n} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & 2 \\ 3 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2-6) - \hat{j}(4-6) + \hat{k}(6-3) = -4\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
આમ,દિકગુણોત્તર $\langle -4, 2, 3 \rangle$ મળે છે.
સમતલનું સમીકરણ $-4(x-4) + 2(y-4) + 3(z-0) = 0$ થશે.
$-4x + 16 + 2y - 8 + 3z = 0$.
$-4x + 2y + 3z + 8 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $4x - 2y - 3z = 8$ થાય છે.
230
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
સ્થાન સદિશો $\bar{a}+\bar{b}$,$\bar{a}-\bar{b}$,અને $\bar{a}+k\bar{b}$ ધરાવતા બિંદુઓ સમરેખ છે:
A
$k$ ની બરાબર બે કિંમતો માટે
B
$k$ ની બરાબર ત્રણ કિંમતો માટે
C
$k$ ની કોઈ વાસ્તવિક કિંમત માટે નહીં
D
$k$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A, B$,અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{p} = \bar{a}+\bar{b}$,$\vec{q} = \bar{a}-\bar{b}$,અને $\vec{r} = \bar{a}+k\bar{b}$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોવા માટે,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ.
$\vec{AB} = \vec{q} - \vec{p} = (\bar{a}-\bar{b}) - (\bar{a}+\bar{b}) = -2\bar{b}$.
$\vec{BC} = \vec{r} - \vec{q} = (\bar{a}+k\bar{b}) - (\bar{a}-\bar{b}) = (k+1)\bar{b}$.
કારણ કે $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ બંને સદિશ $\bar{b}$ ના અદિશ ગુણક છે,તેથી તેઓ $k$ ની કોઈપણ વાસ્તવિક કિંમત માટે સમાંતર છે.
ચોક્કસ રીતે,$k \neq -1$ માટે $\vec{AB} = \left( \frac{-2}{k+1} \right) \vec{BC}$ થાય છે.
જો $k = -1$ હોય,તો $\vec{BC} = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે બિંદુ $C$ એ બિંદુ $B$ પર સંપાતી થાય છે,અને બિંદુઓ હજુ પણ સમરેખ ગણાય છે.
આમ,$k$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે બિંદુઓ સમરેખ છે.
231
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $3 \hat{i}-2 \hat{j}-\hat{k}, 2 \hat{i}+3 \hat{j}-4 \hat{k}, -\hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $4 \hat{i}+5 \hat{j}+\lambda \hat{k}$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓ સમતલીય હોય,તો $\lambda=$
A
$\frac{46}{17}$
B
$8$
C
$-8$
D
$\frac{146}{17}$

Solution

(D) ધારો કે ચાર બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 3\hat{i}-2\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i}+3\hat{j}-4\hat{k}$,$\vec{c} = -\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$,અને $\vec{d} = 4\hat{i}+5\hat{j}+\lambda\hat{k}$ છે.
ચાર બિંદુઓ સમતલીય હોવા માટે,સદિશો $\vec{AB}$,$\vec{AC}$,અને $\vec{AD}$ નો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,સદિશોની ગણતરી કરીએ:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = -\hat{i} + 5\hat{j} - 3\hat{k}$
$\vec{AC} = \vec{c} - \vec{a} = -4\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}$
$\vec{AD} = \vec{d} - \vec{a} = \hat{i} + 7\hat{j} + (\lambda+1)\hat{k}$
હવે,આ સદિશોના નિશ્ચાયકને શૂન્ય સાથે સરખાવો:
$\begin{vmatrix} -1 & 5 & -3 \\ -4 & 3 & 3 \\ 1 & 7 & \lambda+1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$-1(3(\lambda+1) - 21) - 5(-4(\lambda+1) - 3) - 3(-28 - 3) = 0$
$-1(3\lambda + 3 - 21) - 5(-4\lambda - 4 - 3) - 3(-31) = 0$
$-3\lambda + 18 + 20\lambda + 35 + 93 = 0$
$17\lambda + 146 = 0$
$\lambda = -\frac{146}{17}$
232
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
બિંદુઓ $A(2,3,4)$ અને $B(-4,1,-2)$ ને જોડતા રેખાખંડને દુભાગતું અને તેને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x+y+3z-6=0$
B
$3x+y+3z-2=0$
C
$3x+y+3z-21=0$
D
$6x+2y+6z-3=0$

Solution

(B) સમતલ રેખાખંડ $AB$ ને લંબ છે અને તેના મધ્યબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
પ્રથમ,રેખાખંડ $AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ શોધો:
$M = \left( \frac{2 + (-4)}{2}, \frac{3 + 1}{2}, \frac{4 + (-2)}{2} \right) = (-1, 2, 1)$.
ત્યારબાદ,સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ શોધો,જે સદિશ $\vec{AB}$ છે:
$\vec{n} = \vec{AB} = (-4 - 2, 1 - 3, -2 - 4) = (-6, -2, -6)$.
અભિલંબ સદિશને $-2$ વડે ભાગીને સરળ બનાવી શકાય:
$\vec{n}' = (3, 1, 3)$.
$(x_0, y_0, z_0)$ માંથી પસાર થતા અને $(a, b, c)$ અભિલંબ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $a(x - x_0) + b(y - y_0) + c(z - z_0) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$3(x - (-1)) + 1(y - 2) + 3(z - 1) = 0$
$3(x + 1) + (y - 2) + 3(z - 1) = 0$
$3x + 3 + y - 2 + 3z - 3 = 0$
$3x + y + 3z - 2 = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
233
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
એક કોલેજના વિદ્યાર્થીએ બે પરીક્ષાઓ $A$ અને $B$ આપવાની છે. વિદ્યાર્થી પરીક્ષા $A$ અને $B$ માં પાસ થાય તેની સંભાવના અનુક્રમે $\frac{2}{3}$ અને $\frac{3}{4}$ છે. જો એવું જાણવા મળે કે વિદ્યાર્થી બંને પરીક્ષાઓમાંથી ઓછામાં ઓછી એકમાં પાસ થાય છે,તો તે બંને પરીક્ષાઓમાં પાસ થાય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{1}{6}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{6}{11}$

Solution

(D) ધારો કે $P(A) = \frac{2}{3}$ અને $P(B) = \frac{3}{4}$.
ઘટનાઓ સ્વતંત્ર છે તેમ ધારતા,બંનેમાં પાસ થવાની સંભાવના $P(A \cap B) = P(A) \times P(B) = \frac{2}{3} \times \frac{3}{4} = \frac{1}{2}$ છે.
ઓછામાં ઓછી એકમાં પાસ થવાની સંભાવના $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B) = \frac{2}{3} + \frac{3}{4} - \frac{1}{2} = \frac{8+9-6}{12} = \frac{11}{12}$ છે.
આપણે શરતી સંભાવના $P(A \cap B | A \cup B) = \frac{P(A \cap B)}{P(A \cup B)}$ શોધવાની છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{1/2}{11/12} = \frac{1}{2} \times \frac{12}{11} = \frac{6}{11}$ મળે છે.
234
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
એક પાસાને $(2n+1)$ વખત ફેંકવામાં આવે છે. તેના પર વધુમાં વધુ $n$ વખત $1$ અથવા $3$ અથવા $4$ મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{n}$
B
$\frac{1}{2n+1}$
C
$\frac{n}{2n+4}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $X$ એ $(2n+1)$ ફેંકમાં $1, 3,$ અથવા $4$ મળવાની સંખ્યા છે. એક ફેંકમાં સફળતાની સંભાવના $p = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$ છે.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{2}$ છે.
પાસાને $(2n+1)$ વખત ફેંકવામાં આવતો હોવાથી,$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(2n+1, \frac{1}{2})$ ને અનુસરે છે.
આપણે $P(X \le n) = \sum_{k=0}^{n} \binom{2n+1}{k} (\frac{1}{2})^{2n+1}$ શોધવા માંગીએ છીએ.
દ્વિપદી સહગુણકોના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{k=0}^{n} \binom{2n+1}{k} = \sum_{k=n+1}^{2n+1} \binom{2n+1}{k} = \frac{1}{2} \times 2^{2n+1} = 2^{2n}$.
આમ,$P(X \le n) = 2^{2n} \times (\frac{1}{2})^{2n+1} = \frac{2^{2n}}{2^{2n+1}} = \frac{1}{2}$.
235
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
એક પેટીમાં $4$ કાળા,$2$ સફેદ અને $6$ લાલ દડા છે. બીજી પેટીમાં $3$ કાળા અને $5$ સફેદ દડા છે. એક સમતોલ પાસો ફેંકવામાં આવે છે. જો પાસા પર $1$ અથવા $2$ આવે,તો પ્રથમ પેટીમાંથી દડો કાઢવામાં આવે છે; અન્યથા,બીજી પેટીમાંથી દડો કાઢવામાં આવે છે. જો કાઢવામાં આવેલો દડો કાળો હોય,તો પાસા પર $2$ આવ્યો હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{1}{13}$
B
$\frac{2}{13}$
C
$\frac{5}{13}$
D
$\frac{8}{13}$

Solution

(B) ધારો કે $E_1$ એ ઘટના છે કે પાસા પર $1$ અથવા $2$ આવે છે,અને $E_2$ એ ઘટના છે કે પાસા પર $3, 4, 5,$ અથવા $6$ આવે છે.
$P(E_1) = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ અને $P(E_2) = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$.
ધારો કે $B$ એ ઘટના છે કે કાળો દડો કાઢવામાં આવે છે.
પ્રથમ પેટીમાં $4$ કાળા,$2$ સફેદ અને $6$ લાલ દડા છે (કુલ $12$). તેથી,$P(B|E_1) = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}$.
બીજી પેટીમાં $3$ કાળા અને $5$ સફેદ દડા છે (કુલ $8$). તેથી,$P(B|E_2) = \frac{3}{8}$.
બેયઝના પ્રમેય મુજબ,$P(E_1|B) = \frac{P(E_1)P(B|E_1)}{P(E_1)P(B|E_1) + P(E_2)P(B|E_2)} = \frac{(1/3)(1/3)}{(1/3)(1/3) + (2/3)(3/8)} = \frac{1/9}{13/36} = \frac{4}{13}$.
પાસા પર $2$ આવવાની સંભાવના $P(2|E_1) = \frac{1}{2}$ છે.
તેથી,કાળો દડો હોય ત્યારે પાસા પર $2$ આવવાની સંભાવના $P(2|B) = P(2|E_1) \times P(E_1|B) = \frac{1}{2} \times \frac{4}{13} = \frac{2}{13}$.
236
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $A$ અને $B$ એક યાદચ્છિક પ્રયોગની બે ઘટનાઓ એવી હોય કે $P(A)=0.6$,$P(B)=0.3$ અને $P(A \mid B)=0.5$,તો $P(\bar{B} \mid \bar{A})=$
A
$0.75$
B
$0.625$
C
$0.525$
D
$0.4$

Solution

(B) આપેલ છે: $P(A)=0.6$,$P(B)=0.3$ અને $P(A \mid B)=0.5$.
સૌ પ્રથમ,$P(A \cap B) = P(A \mid B) \times P(B)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $P(A \cap B)$ શોધો.
$P(A \cap B) = 0.5 \times 0.3 = 0.15$.
આપણે $P(\bar{B} \mid \bar{A}) = \frac{P(\bar{B} \cap \bar{A})}{P(\bar{A})}$ શોધવાની જરૂર છે.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$P(\bar{B} \cap \bar{A}) = P(\overline{A \cup B}) = 1 - P(A \cup B)$.
$P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B) = 0.6 + 0.3 - 0.15 = 0.75$.
તેથી,$P(\bar{B} \cap \bar{A}) = 1 - 0.75 = 0.25$.
વળી,$P(\bar{A}) = 1 - P(A) = 1 - 0.6 = 0.4$.
તેથી,$P(\bar{B} \mid \bar{A}) = \frac{0.25}{0.4} = \frac{25}{40} = 0.625$.
237
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $E_1$ અને $E_2$ નિદર્શાવકાશની બે ઘટનાઓ એવી હોય કે જેથી $P(E_1) = \frac{1}{4}$,$P(E_2 \mid E_1) = \frac{1}{2}$,અને $P(E_1 \mid E_2) = \frac{1}{4}$ હોય,તો $P(\bar{E}_1 \mid E_2) = $
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(E_1) = \frac{1}{4}$ અને $P(E_2 \mid E_1) = \frac{1}{2}$.
શરતી સંભાવનાની વ્યાખ્યા મુજબ,$P(E_1 \cap E_2) = P(E_1) \times P(E_2 \mid E_1) = \frac{1}{4} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$.
આપણને $P(E_1 \mid E_2) = \frac{1}{4}$ પણ આપેલ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,$P(E_1 \mid E_2) = \frac{P(E_1 \cap E_2)}{P(E_2)}$,તેથી $\frac{1}{4} = \frac{1/8}{P(E_2)}$.
આના પરથી $P(E_2) = \frac{1/8}{1/4} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આપણે $P(\bar{E}_1 \mid E_2)$ શોધવાનું છે.
શરતી સંભાવનાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$P(\bar{E}_1 \mid E_2) = 1 - P(E_1 \mid E_2)$.
આપેલ કિંમત મૂકતા,$P(\bar{E}_1 \mid E_2) = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$.
238
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
એક ખેલાડી બે સિક્કા ઉછાળે છે. જો $1$ છાપ મળે તો તે $Rs. 1$ જીતે છે,જો $2$ છાપ મળે તો તે $Rs. 2$ જીતે છે. પરંતુ જો એક પણ છાપ ન મળે તો તે $Rs. 3$ ગુમાવે છે. ઇનામની રકમનો મધ્યક કેટલો થાય?
A
$1/2$
B
$1/3$
C
$1/4$
D
$1/5$

Solution

(C) જ્યારે બે સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S = \{HH, HT, TH, TT\}$ છે. કુલ પરિણામોની સંખ્યા $4$ છે.
ધારો કે $X$ એ ઇનામની રકમ દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
શક્ય પરિણામો નીચે મુજબ છે:
$1$. બે છાપ $(HH)$: $P(X = 2) = 1/4$. ઇનામ = $Rs. 2$.
$2$. એક છાપ ($HT$ અથવા $TH$): $P(X = 1) = 2/4 = 1/2$. ઇનામ = $Rs. 1$.
$3$. એક પણ છાપ નહીં $(TT)$: $P(X = -3) = 1/4$. ઇનામ = $-Rs. 3$ (નુકસાન).
મધ્યક (અપેક્ષિત મૂલ્ય) $E(X)$ ની ગણતરી નીચે મુજબ છે:
$E(X) = \sum x_i p_i$
$E(X) = (2 \times 1/4) + (1 \times 1/2) + (-3 \times 1/4)$
$E(X) = 2/4 + 1/2 - 3/4$
$E(X) = 1/2 + 1/2 - 3/4 = 1 - 3/4 = 1/4$.
આમ,ઇનામની રકમનો મધ્યક $1/4$ છે.
239
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
એક થેલી $P$ માં $5$ સફેદ લખોટીઓ અને $3$ કાળી લખોટીઓ છે. $P$ માંથી યાદચ્છિક રીતે ચાર લખોટીઓ કાઢીને એક ખાલી થેલી $Q$ માં મૂકવામાં આવે છે. જો $Q$ માંથી યાદચ્છિક રીતે કાઢવામાં આવેલી લખોટી કાળી માલૂમ પડે,તો $P$ માંની ત્રણેય કાળી લખોટીઓ થેલી $Q$ માં સ્થાનાંતરિત થઈ હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{7}$
B
$\frac{6}{7}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{7}{8}$

Solution

(A) ધારો કે $W$ સફેદ લખોટીઓ અને $B$ કાળી લખોટીઓ દર્શાવે છે. થેલી $P$ માં $5W$ અને $3B$ છે. ચાર લખોટીઓ થેલી $Q$ માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
ધારો કે $E_1$ એ ઘટના છે કે $1W$ અને $3B$ સ્થાનાંતરિત થાય છે.
ધારો કે $E_2$ એ ઘટના છે કે $2W$ અને $2B$ સ્થાનાંતરિત થાય છે.
ધારો કે $E_3$ એ ઘટના છે કે $3W$ અને $1B$ સ્થાનાંતરિત થાય છે.
ધારો કે $E_4$ એ ઘટના છે કે $4W$ અને $0B$ સ્થાનાંતરિત થાય છે.
ધારો કે $A$ એ ઘટના છે કે થેલી $Q$ માંથી કાળી લખોટી કાઢવામાં આવે છે.
$8$ માંથી $4$ લખોટીઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો $^8C_4 = 70$ છે.
$P(E_1) = \frac{^5C_1 \times ^3C_3}{70} = \frac{5 \times 1}{70} = \frac{5}{70}$
$P(E_2) = \frac{^5C_2 \times ^3C_2}{70} = \frac{10 \times 3}{70} = \frac{30}{70}$
$P(E_3) = \frac{^5C_3 \times ^3C_1}{70} = \frac{10 \times 3}{70} = \frac{30}{70}$
$P(E_4) = \frac{^5C_4 \times ^3C_0}{70} = \frac{5 \times 1}{70} = \frac{5}{70}$
$Q$ માંથી કાળી લખોટી કાઢવાની શરતી સંભાવનાઓ છે:
$P(A|E_1) = \frac{3}{4}, P(A|E_2) = \frac{2}{4}, P(A|E_3) = \frac{1}{4}, P(A|E_4) = 0$.
બેયઝના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $P(E_1|A)$ શોધીએ છીએ:
$P(E_1|A) = \frac{P(E_1)P(A|E_1)}{\sum_{i=1}^4 P(E_i)P(A|E_i)}$
$P(E_1|A) = \frac{\frac{5}{70} \times \frac{3}{4}}{\frac{5}{70} \times \frac{3}{4} + \frac{30}{70} \times \frac{2}{4} + \frac{30}{70} \times \frac{1}{4} + \frac{5}{70} \times 0}$
$P(E_1|A) = \frac{15}{15 + 60 + 30 + 0} = \frac{15}{105} = \frac{1}{7}$.
240
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
જો $X$ એ $n=7$ સાથેનો દ્વિપદી ચલ હોય અને $P(X=3)=P(X=4)$ હોય,તો $P(X=5)$ ની કિંમત શોધો.
A
$21 \cdot \frac{3^2}{4^7}$
B
$21 \cdot \frac{3^5}{4^7}$
C
$7 \cdot \frac{2^5}{3^6}$
D
$\frac{21}{2^7}$

Solution

(D) દ્વિપદી વિતરણ $X \sim B(n, p)$ માટે,સંભાવના ઘટત્વ વિધેય $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$.
આપેલ છે કે $n=7$ અને $P(X=3) = P(X=4)$:
$\binom{7}{3} p^3 q^4 = \binom{7}{4} p^4 q^3$
કારણ કે $\binom{7}{3} = \binom{7}{4} = 35$,તેથી $35 p^3 q^4 = 35 p^4 q^3$.
બંને બાજુ $35 p^3 q^3$ વડે ભાગતા ($p, q \neq 0$ ધારીને),આપણને $q = p$ મળે છે.
$p+q=1$ હોવાથી,$p = q = \frac{1}{2}$ મળે.
હવે,$P(X=5)$ ની ગણતરી કરીએ:
$P(X=5) = \binom{7}{5} (\frac{1}{2})^5 (\frac{1}{2})^{7-5} = \binom{7}{5} (\frac{1}{2})^7$.
$\binom{7}{5} = \binom{7}{2} = \frac{7 \times 6}{2} = 21$.
આમ,$P(X=5) = 21 \times \frac{1}{2^7} = \frac{21}{2^7}$.
241
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $X$ એ નીચે મુજબના સંભાવના વિતરણ સાથેનો યાદચ્છિક ચલ હોય:
$X=x$$-3$$6$$9$
$P(X=x)$$\frac{1}{6}$$\frac{1}{2}$$\frac{1}{3}$

તો $X$ નું વિચરણ શોધો.
A
$\frac{65}{4}$
B
$\frac{65}{2}$
C
$\frac{65}{3}$
D
$65$

Solution

(A) મધ્યક $E(X) = \sum x_i P(x_i) = (-3 \times \frac{1}{6}) + (6 \times \frac{1}{2}) + (9 \times \frac{1}{3}) = -0.5 + 3 + 3 = 5.5 = \frac{11}{2}$.
$E(X^2) = \sum x_i^2 P(x_i) = ((-3)^2 \times \frac{1}{6}) + (6^2 \times \frac{1}{2}) + (9^2 \times \frac{1}{3}) = 1.5 + 18 + 27 = 46.5 = \frac{93}{2}$.
વિચરણ $Var(X) = E(X^2) - [E(X)]^2 = \frac{93}{2} - (\frac{11}{2})^2 = \frac{93}{2} - \frac{121}{4} = \frac{65}{4}$.
242
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિધેય $P(X=k) = \frac{3^{ck}}{k!}$ હોય,જ્યાં $k = 1, 2, 3, \ldots$ (જ્યાં $c$ અચળાંક છે),તો $c =$
A
$\frac{1}{2} \log_3(\log_e 2)$
B
$\frac{1}{2} \log_2(\log_e 3)$
C
$\log_3(\log_e 2)$
D
$\log_2(\log_e 3)$

Solution

(C) સંભાવના વિતરણ માટે,તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
આપેલ છે કે $P(X=k) = \frac{3^{ck}}{k!}$ જ્યાં $k = 1, 2, 3, \ldots$,તેથી:
$\sum_{k=1}^{\infty} P(X=k) = \sum_{k=1}^{\infty} \frac{(3^c)^k}{k!} = 1$.
ઘાતાંકીય વિધેય માટે ટેલર શ્રેણીનું વિસ્તરણ યાદ કરો: $e^x = \sum_{k=0}^{\infty} \frac{x^k}{k!} = 1 + \sum_{k=1}^{\infty} \frac{x^k}{k!}$.
તેથી,$\sum_{k=1}^{\infty} \frac{x^k}{k!} = e^x - 1$.
$x = 3^c$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$e^{3^c} - 1 = 1$,જેનો અર્થ છે કે $e^{3^c} = 2$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$3^c = \log_e 2$.
બંને બાજુ આધાર $3$ વાળો લઘુગણક લેતા:
$c = \log_3(\log_e 2)$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
243
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો $X$ એ $2$ મધ્યક ધરાવતો પોઈસન ચલ હોય,તો $P\left(X>\frac{3}{2}\right)=$
A
$\frac{e^2-1}{2}$
B
$\frac{e^2-1}{e}$
C
$\frac{e^2-3}{e^2}$
D
$\frac{e^2-1}{e^2}$

Solution

(C) મધ્યક $\lambda = 2$ ધરાવતા પોઈસન વિતરણ માટે,સંભાવના દળ વિધેય $P(X = k) = \frac{e^{-\lambda} \lambda^k}{k!} = \frac{e^{-2} 2^k}{k!}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે $P(X > \frac{3}{2})$ શોધવાની જરૂર છે. કારણ કે $X$ માત્ર અ-ઋણ પૂર્ણાંક કિંમતો લે છે,તેથી $X > \frac{3}{2}$ એ $X \geq 2$ ને સમાન છે.
પૂરક નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$P(X \geq 2) = 1 - P(X < 2) = 1 - [P(X = 0) + P(X = 1)]$.
વ્યક્તિગત સંભાવનાઓની ગણતરી:
$P(X = 0) = \frac{e^{-2} 2^0}{0!} = e^{-2} = \frac{1}{e^2}$.
$P(X = 1) = \frac{e^{-2} 2^1}{1!} = 2e^{-2} = \frac{2}{e^2}$.
તેથી,$P(X \geq 2) = 1 - [\frac{1}{e^2} + \frac{2}{e^2}] = 1 - \frac{3}{e^2} = \frac{e^2 - 3}{e^2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
244
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
યાદચ્છિક ચલ $X$ માટે,જો $P(X=k) = \frac{(k+1)a}{3^k}$ હોય,જ્યાં $k=0, 1, 2, \ldots$,તો $a = $
A
$2/3$
B
$4/9$
C
$8/27$
D
$16/81$

Solution

(B) યાદચ્છિક ચલના તમામ શક્ય મૂલ્યો માટે સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
આમ,$\sum_{k=0}^{\infty} P(X=k) = 1$.
આપેલ પદ મૂકતા: $\sum_{k=0}^{\infty} \frac{(k+1)a}{3^k} = 1$.
$a$ ને અચળ લેતા: $a \sum_{k=0}^{\infty} (k+1) \left(\frac{1}{3}\right)^k = 1$.
ધારો કે $S = \sum_{k=0}^{\infty} (k+1) x^k$ જ્યાં $x = 1/3$.
આ એક અંકગણિતીય-ભૌમિતિક શ્રેણી છે: $S = 1 + 2x + 3x^2 + 4x^3 + \ldots$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=0}^{\infty} x^k = \frac{1}{1-x}$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\sum_{k=1}^{\infty} k x^{k-1} = \frac{1}{(1-x)^2}$.
$x$ વડે ગુણતા: $\sum_{k=1}^{\infty} k x^k = \frac{x}{(1-x)^2}$.
તેથી $S = \sum_{k=0}^{\infty} (k+1) x^k = \sum_{k=0}^{\infty} k x^k + \sum_{k=0}^{\infty} x^k = \frac{x}{(1-x)^2} + \frac{1}{1-x} = \frac{x + 1 - x}{(1-x)^2} = \frac{1}{(1-x)^2}$.
$x = 1/3$ માટે,$S = \frac{1}{(1 - 1/3)^2} = \frac{1}{(2/3)^2} = \frac{1}{4/9} = 9/4$.
તેથી,$a \times (9/4) = 1$,જે આપે છે $a = 4/9$.
245
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
સરેરાશ,જો કોઈ કંપની દ્વારા ઉત્પાદિત $100$ ઇલેક્ટ્રિક બલ્બમાંથી $1$ બલ્બ ખામીયુક્ત જણાય,તો $600$ બલ્બના જથ્થામાં ઓછામાં ઓછા બે ખામીયુક્ત બલ્બ હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$1-7 e^{-6}$
B
$1-6 e^{-6}$
C
$1-6 e^{-1}$
D
$1-8 e^{-4}$

Solution

(A) ધારો કે $X$ એ $n = 600$ બલ્બના જથ્થામાં ખામીયુક્ત બલ્બની સંખ્યા છે.
બલ્બ ખામીયુક્ત હોવાની સંભાવના $p = \frac{1}{100} = 0.01$ છે.
અહીં $n$ મોટું છે અને $p$ નાનું છે,તેથી આપણે પોઈસન વિતરણનો ઉપયોગ કરીશું જ્યાં પેરામીટર $\lambda = np = 600 \times 0.01 = 6$ છે.
$k$ ખામીયુક્ત બલ્બ હોવાની સંભાવના $P(X = k) = \frac{e^{-\lambda} \lambda^k}{k!} = \frac{e^{-6} 6^k}{k!}$ દ્વારા મળે છે.
આપણે ઓછામાં ઓછા બે ખામીયુક્ત બલ્બ હોવાની સંભાવના શોધવાની છે,જે $P(X \ge 2) = 1 - [P(X = 0) + P(X = 1)]$ છે.
સંભાવનાઓની ગણતરી કરતા:
$P(X = 0) = \frac{e^{-6} 6^0}{0!} = e^{-6}$.
$P(X = 1) = \frac{e^{-6} 6^1}{1!} = 6e^{-6}$.
તેથી,$P(X \ge 2) = 1 - (e^{-6} + 6e^{-6}) = 1 - 7e^{-6}$.
સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
246
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
નીચે યાદચ્છિક ચલ $X$ નું વિતરણ આપેલ છે:
$X=x$$1$$2$$3$$4$
$P(X=x)$$\lambda$$2\lambda$$3\lambda$$4\lambda$

જો $\alpha=P(X < 3)$ અને $\beta=P(X>2)$ હોય,તો $\alpha: \beta=$
A
$2 : 5$
B
$3 : 4$
C
$4 : 5$
D
$3 : 7$

Solution

(D) સંભાવના વિતરણ માટે,તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
$\sum P(X=x) = \lambda + 2\lambda + 3\lambda + 4\lambda = 10\lambda = 1$.
આમ,$\lambda = \frac{1}{10}$.
હવે,$\alpha$ અને $\beta$ ની ગણતરી કરો:
$\alpha = P(X < 3) = P(X=1) + P(X=2) = \lambda + 2\lambda = 3\lambda$.
$\beta = P(X > 2) = P(X=3) + P(X=4) = 3\lambda + 4\lambda = 7\lambda$.
તેથી,ગુણોત્તર $\alpha : \beta = 3\lambda : 7\lambda = 3 : 7$ થાય.
247
MathematicsEasyMCQAP EAMCET · 2017
જો દ્વિપદી ચલ $X$ નો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $\frac{4}{3}$ અને $\frac{8}{9}$ હોય,તો $P(X=2)=$
A
$\frac{4}{27}$
B
$\frac{16}{81}$
C
$\frac{8}{27}$
D
$\frac{8}{81}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $np = \frac{4}{3}$ $(i)$ અને વિચરણ $npq = \frac{8}{9}$ $(ii)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમીકરણ $(ii)$ ને સમીકરણ $(i)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{npq}{np} = \frac{8/9}{4/3} \implies q = \frac{8}{9} \times \frac{3}{4} = \frac{2}{3}$.
કારણ કે $p + q = 1$,તેથી $p = 1 - q = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$.
$p = \frac{1}{3}$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$n \times \frac{1}{3} = \frac{4}{3} \implies n = 4$.
દ્વિપદી વિતરણ માટે સંભાવના ઘટત્વ વિધેય $P(X=k) = {}^nC_k p^k q^{n-k}$ છે.
$k=2$ માટે,$P(X=2) = {}^4C_2 \times (\frac{1}{3})^2 \times (\frac{2}{3})^{4-2}$.
$P(X=2) = 6 \times \frac{1}{9} \times \frac{4}{9} = \frac{24}{81} = \frac{8}{27}$.
248
MathematicsMediumMCQAP EAMCET · 2017
યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચેના કોષ્ટક દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે:
$X = x_i$$3$$5$$7$$9$
$P(X = x_i)$$k$$2k$$3k$$4k$

તો $X$ નું પ્રમાણિત વિચલન શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$7$

Solution

(B) સંભાવના વિતરણ માટે,બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
$\sum P(X = x_i) = k + 2k + 3k + 4k = 10k = 1 \implies k = 0.1$.
મધ્યક $\mu = E(X) = \sum x_i P(X = x_i) = (3 \times 0.1) + (5 \times 0.2) + (7 \times 0.3) + (9 \times 0.4) = 0.3 + 1.0 + 2.1 + 3.6 = 7.0$.
હવે,$E(X^2) = \sum x_i^2 P(X = x_i) = (3^2 \times 0.1) + (5^2 \times 0.2) + (7^2 \times 0.3) + (9^2 \times 0.4) = (9 \times 0.1) + (25 \times 0.2) + (49 \times 0.3) + (81 \times 0.4) = 0.9 + 5.0 + 14.7 + 32.4 = 53.0$.
વિચરણ $\sigma^2 = E(X^2) - [E(X)]^2 = 53.0 - (7.0)^2 = 53.0 - 49.0 = 4.0$.
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{\sigma^2} = \sqrt{4.0} = 2$.
249
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
જેના દિશા ગુણોત્તરો સમીકરણો $l+m+n=0$ અને $l^2=m^2+n^2$ નું સમાધાન કરે છે તેવી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) દિશા ગુણોત્તરો $(l, m, n)$ માટે આપેલા સમીકરણો $l+m+n=0$ અને $l^2=m^2+n^2$ છે.
$l+m+n=0$ પરથી,આપણને $l=-(m+n)$ મળે છે.
આ કિંમતને $l^2=m^2+n^2$ માં મૂકતા,$(-(m+n))^2 = m^2+n^2$ મળે છે.
$m^2+n^2+2mn = m^2+n^2$,જેનો અર્થ છે કે $2mn=0$,તેથી $mn=0$.
આનાથી બે કિસ્સાઓ મળે છે:
કિસ્સો $I$: $m=0$. તો $l=-n$. ધારો કે દિશા ગુણોત્તરો $(k, 0, -k)$ છે. એકમ સદિશ $(\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ છે.
કિસ્સો $II$: $n=0$. તો $l=-m$. ધારો કે દિશા ગુણોત્તરો $(k, -k, 0)$ છે. એકમ સદિશ $(\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}}, 0)$ છે.
ધારો કે $\vec{a} = (\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $\vec{b} = (\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}}, 0)$.
તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = |\vec{a} \cdot \vec{b}|$ દ્વારા મળે છે.
$\cos \theta = |(\frac{1}{\sqrt{2}})(\frac{1}{\sqrt{2}}) + (0)(-\frac{1}{\sqrt{2}}) + (-\frac{1}{\sqrt{2}})(0)| = |\frac{1}{2} + 0 + 0| = \frac{1}{2}$.
તેથી $\cos \theta = \frac{1}{2}$,એટલે કે $\theta = \frac{\pi}{3}$.
250
MathematicsDifficultMCQAP EAMCET · 2017
જો બે રેખાઓના દિકકોસાઇન $l+m+n=0$ અને $l^2+m^2-n^2=0$ હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ માટે આપેલા સમીકરણો:
$l+m+n=0$ --- $(i)$
$l^2+m^2-n^2=0$ --- $(ii)$
$(i)$ પરથી,$n = -(l+m)$.
આ કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$l^2 + m^2 - (-(l+m))^2 = 0$
$l^2 + m^2 - (l^2 + m^2 + 2lm) = 0$
$-2lm = 0 \Rightarrow lm = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે કાં તો $l=0$ અથવા $m=0$.
કિસ્સો $1$: જો $l=0$ હોય,તો $(i)$ પરથી,$m+n=0 \Rightarrow m=-n$. ધારો કે $m=1$,તો $n=-1$. દિકગુણોત્તર $(0, 1, -1)$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $m=0$ હોય,તો $(i)$ પરથી,$l+n=0 \Rightarrow l=-n$. ધારો કે $l=1$,તો $n=-1$. દિકગુણોત્તર $(1, 0, -1)$ મળે છે.
ધારો કે બે સદિશો $\vec{a} = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}$ અને $\vec{b} = 1\hat{i} + 0\hat{j} - 1\hat{k}$ છે.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (0)(1) + (1)(0) + (-1)(-1) = 1$.
$|\vec{a}| = \sqrt{0^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real AP EAMCET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live AP EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in AP EAMCET 2017?

There are 482 Mathematics questions from the AP EAMCET 2017 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are AP EAMCET 2017 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice AP EAMCET 2017 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AP EAMCET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from AP EAMCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AP EAMCET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick AP EAMCET 2017 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.