AP EAMCET 2017 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(C) દરેક મેટલ સલ્ફાઇડ માટે આયનીય ગુણાકાર આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $Q = [M^{2+}][S^{2-}] = 10^{-3} \times 10^{-16} = 10^{-19}$.
જ્યારે આયનીય ગુણાકાર દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય ત્યારે અવક્ષેપન થાય છે.
$K_{sp}$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $MnS (10^{-15}), FeS (10^{-23}), ZnS (10^{-20}), HgS (10^{-54})$.
$HgS$ નું $K_{sp}$ મૂલ્ય સૌથી ઓછું $(10^{-54})$ હોવાથી,તે $Q > K_{sp}$ ની શરતને સૌથી પહેલા સંતોષશે અને સૌ પ્રથમ અવક્ષેપિત થશે.

(C) આપેલ પદાવલિ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે: $S = (1 + x)^{21} + (1 + x)^{22} + \dots + (1 + x)^{30}$.
અહીં,પ્રથમ પદ $a = (1 + x)^{21}$,સામાન્ય ગુણોત્તર $r = (1 + x)$,અને પદોની સંખ્યા $n = 10$ છે.
સરવાળાના સૂત્ર $S = a \frac{r^n - 1}{r - 1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = (1 + x)^{21} \left[ \frac{(1 + x)^{10} - 1}{(1 + x) - 1} \right] = \frac{1}{x} [(1 + x)^{31} - (1 + x)^{21}]$.
$S$ માં $x^5$ નો સહગુણક શોધવા માટે,આપણે $\frac{1}{x} [(1 + x)^{31} - (1 + x)^{21}]$ માં $x^5$ નો સહગુણક શોધવો પડે.
આ $[(1 + x)^{31} - (1 + x)^{21}]$ માં $x^6$ ના સહગુણક શોધવા સમાન છે.
$(1 + x)^{31}$ માં $x^6$ નો સહગુણક $^{31}C_6$ છે અને $(1 + x)^{21}$ માં $^{21}C_6$ છે.
તેથી,જરૂરી સહગુણક $^{31}C_6 - ^{21}C_6$ છે.

(B) ધારો કે $E = \cot 70^{\circ} + 4\cos 70^{\circ} = \frac{\cos 70^{\circ} + 4\sin 70^{\circ}\cos 70^{\circ}}{\sin 70^{\circ}}$
$2\sin \theta \cos \theta = \sin 2\theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$4\sin 70^{\circ}\cos 70^{\circ} = 2\sin 140^{\circ}$ મળે.
$E = \frac{\cos 70^{\circ} + 2\sin 140^{\circ}}{\sin 70^{\circ}} = \frac{\sin 20^{\circ} + 2\sin(180^{\circ} - 40^{\circ})}{\sin 70^{\circ}}$
$E = \frac{\sin 20^{\circ} + 2\sin 40^{\circ}}{\sin 70^{\circ}} = \frac{\sin 20^{\circ} + \sin 40^{\circ} + \sin 40^{\circ}}{\sin 70^{\circ}}$
$\sin C + \sin D = 2\sin(\frac{C+D}{2})\cos(\frac{C-D}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin 20^{\circ} + \sin 40^{\circ} = 2\sin 30^{\circ}\cos 10^{\circ} = \cos 10^{\circ}$ મળે.
$\cos 10^{\circ} = \sin 80^{\circ}$ હોવાથી,$E = \frac{\sin 80^{\circ} + \sin 40^{\circ}}{\sin 70^{\circ}}$
$E = \frac{2\sin 60^{\circ}\cos 20^{\circ}}{\cos 20^{\circ}} = 2\sin 60^{\circ} = 2 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \sqrt{3}$.

(C) આપેલ પદાવલિ: $E = \frac{{\sqrt{2} - (\sin \alpha + \cos \alpha )}}{{\sin \alpha - \cos \alpha }}$
અંશ અને છેદને $\frac{1}{\sqrt{2}}$ વડે ગુણતા:
$E = \frac{{1 - (\frac{1}{\sqrt{2}}\sin \alpha + \frac{1}{\sqrt{2}}\cos \alpha )}}{{\frac{1}{\sqrt{2}}\sin \alpha - \frac{1}{\sqrt{2}}\cos \alpha }}$
$\cos \frac{\pi}{4} = \sin \frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{{1 - \cos(\alpha - \frac{\pi}{4})}}{{\sin(\alpha - \frac{\pi}{4})}}$
ધારો કે $\theta = \alpha - \frac{\pi}{4}$. તો $E = \frac{{1 - \cos \theta }}{{\sin \theta }}$
અડધા ખૂણાના સૂત્રો $1 - \cos \theta = 2\sin^2(\frac{\theta}{2})$ અને $\sin \theta = 2\sin(\frac{\theta}{2})\cos(\frac{\theta}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{{2\sin^2(\frac{\theta}{2})}}{{2\sin(\frac{\theta}{2})\cos(\frac{\theta}{2})}} = \tan(\frac{\theta}{2})$
$\theta = \alpha - \frac{\pi}{4}$ ની કિંમત પાછી મૂકતા:
$E = \tan(\frac{\alpha}{2} - \frac{\pi}{8})$

(D) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, \sqrt{3})$,$B(0, 0)$ અને $C(2, 0)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ ગણો:
$AB = \sqrt{(1-0)^2 + (\sqrt{3}-0)^2} = \sqrt{1+3} = 2$
$BC = \sqrt{(2-0)^2 + (0-0)^2} = 2$
$AC = \sqrt{(2-1)^2 + (0-\sqrt{3})^2} = \sqrt{1+3} = 2$
બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી,ત્રિકોણ સમબાજુ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,અંતઃકેન્દ્ર એ મધ્યકેન્દ્ર સમાન જ હોય છે.
મધ્યકેન્દ્રના યામ $\left( \frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3} \right)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અંતઃકેન્દ્ર $= \left( \frac{1+0+2}{3}, \frac{\sqrt{3}+0+0}{3} \right) = \left( \frac{3}{3}, \frac{\sqrt{3}}{3} \right) = \left( 1, \frac{1}{\sqrt{3}} \right)$.

(A) ધારો કે $P$ એ $(a \sec \theta, b \tan \theta)$ છે.
$P$ આગળનો સ્પર્શક $\frac{x \sec \theta}{a} - \frac{y \tan \theta}{b} = 1$ છે.
તે $bx - ay = 0$ (એટલે કે $\frac{x}{a} = \frac{y}{b}$) ને $Q$ બિંદુમાં મળે છે.
સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y = \frac{bx}{a}$ મૂકતા: $\frac{x \sec \theta}{a} - \frac{bx \tan \theta}{ab} = 1 \implies \frac{x}{a}(\sec \theta - \tan \theta) = 1 \implies x = \frac{a}{\sec \theta - \tan \theta}, y = \frac{b}{\sec \theta - \tan \theta}$.
તેથી,$Q = (\frac{a}{\sec \theta - \tan \theta}, \frac{b}{\sec \theta - \tan \theta})$.
તે $bx + ay = 0$ (એટલે કે $\frac{x}{a} = -\frac{y}{b}$) ને $R$ બિંદુમાં મળે છે.
સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y = -\frac{bx}{a}$ મૂકતા: $\frac{x \sec \theta}{a} + \frac{bx \tan \theta}{ab} = 1 \implies \frac{x}{a}(\sec \theta + \tan \theta) = 1 \implies x = \frac{a}{\sec \theta + \tan \theta}, y = -\frac{b}{\sec \theta + \tan \theta}$.
તેથી,$R = (\frac{a}{\sec \theta + \tan \theta}, -\frac{b}{\sec \theta + \tan \theta})$.
$CQ = \sqrt{(\frac{a}{\sec \theta - \tan \theta})^2 + (\frac{b}{\sec \theta - \tan \theta})^2} = \frac{\sqrt{a^2 + b^2}}{\sec \theta - \tan \theta}$.
$CR = \sqrt{(\frac{a}{\sec \theta + \tan \theta})^2 + (-\frac{b}{\sec \theta + \tan \theta})^2} = \frac{\sqrt{a^2 + b^2}}{\sec \theta + \tan \theta}$.
$CQ \cdot CR = \frac{a^2 + b^2}{(\sec \theta - \tan \theta)(\sec \theta + \tan \theta)} = \frac{a^2 + b^2}{\sec^2 \theta - \tan^2 \theta} = a^2 + b^2$ (કારણ કે $\sec^2 \theta - \tan^2 \theta = 1$).

(C) ધારો કે ત્રિકોણ $C$ આગળ કાટખૂણો ધરાવે છે. તેથી,$\overrightarrow{CA} \cdot \overrightarrow{CB} = 0$ કારણ કે $\overrightarrow{CA} \perp \overrightarrow{CB}$.
આપણે $S = \overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{AC} + \overrightarrow{BC} \cdot \overrightarrow{BA} + \overrightarrow{CA} \cdot \overrightarrow{CB}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\overrightarrow{CA} \cdot \overrightarrow{CB} = 0$ હોવાથી,પદાવલિ $S = \overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{AC} + \overrightarrow{BC} \cdot \overrightarrow{BA}$ બને છે.
અદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યા $\vec{u} \cdot \vec{v} = |u||v| \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{AC} = |AB||AC| \cos \theta = p \cdot |AC| \cdot \frac{|AC|}{p} = |AC|^2$.
$\overrightarrow{BC} \cdot \overrightarrow{BA} = |BC||BA| \cos(90^o - \theta) = |BC| \cdot p \cdot \frac{|BC|}{p} = |BC|^2$.
તેથી,$S = |AC|^2 + |BC|^2$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$|AC|^2 + |BC|^2 = |AB|^2 = p^2$.
આમ,જવાબ $p^2$ છે.

(C) ધારો કે $S_{1}: x^{2}+y^{2}+2x+8y-23=0$ અને $S_{2}: x^{2}+y^{2}-4x-10y+19=0$.
$S_{1}$ માટે,કેન્દ્ર $C_{1} = (-1, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_{1} = \sqrt{1 + 16 + 23} = 2\sqrt{10}$.
$S_{2}$ માટે,કેન્દ્ર $C_{2} = (2, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r_{2} = \sqrt{4 + 25 - 19} = \sqrt{10}$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_{1}C_{2} = \sqrt{(2 - (-1))^2 + (5 - (-4))^2} = \sqrt{3^2 + 9^2} = 3\sqrt{10}$.
અહીં $C_{1}C_{2} = r_{1} + r_{2}$ હોવાથી,બંને વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે.
તેથી,કુલ $3$ સામાન્ય સ્પર્શકો મળે.

(A) ફોર્મલ ચાર્જની ગણતરી નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે: $\text{Formal charge} = \text{Total valence electrons} - \text{Total non-bonding electrons} - \frac{1}{2} \times \text{Total bonding electrons}$.
ઓક્સિજન પરમાણુ $1$ (એકબંધ,$6$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\text{F.C.} = 6 - 6 - \frac{1}{2}(2) = -1$.
ઓક્સિજન પરમાણુ $2$ (દ્વિબંધ,$4$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\text{F.C.} = 6 - 4 - \frac{1}{2}(4) = 0$.
ઓક્સિજન પરમાણુ $3$ (મધ્યસ્થ પરમાણુ,$2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન,$6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\text{F.C.} = 6 - 2 - \frac{1}{2}(6) = +1$.
આમ,ઓક્સિજન પરમાણુ $1, 2, 3$ પરના ફોર્મલ ચાર્જ અનુક્રમે $-1, 0, +1$ છે.

(C) વિધાન $a$ સાચું છે: કાર્બનની વિદ્યુતઋણતા $s$-લક્ષણ વધવાની સાથે વધે છે $(sp > sp^2 > sp^3)$.
વિધાન $b$ સાચું છે: ઈથીન $(CH_2=CH_2)$ માં,બંને કાર્બન પરમાણુઓ પરની અસંકરિત $p$-કક્ષકો $\pi$-બંધ બનાવવા માટે એકબીજાને સમાંતર હોય છે.
વિધાન $c$ સાચું છે: પ્રોપાઈન $(CH_3-C\equiv CH)$ માં $3$ $C-H$ $\sigma$ બંધ,$1$ $C-C$ $\sigma$ બંધ અને $2$ $C-C$ $\sigma$ બંધ (ત્રિબંધમાંથી એક) હોય છે,જે કુલ $6$ $\sigma$ બંધ બનાવે છે.
વિધાન $d$ ખોટું છે: ઈલેક્ટ્રોમેરિક અસર એ કામચલાઉ અસર છે જે ફક્ત આક્રમણકારી પ્રક્રિયકની હાજરીમાં જ થાય છે.

(B) ભૂમિતિ નક્કી કરવા માટે,આપણે $VSEPR$ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$a$. $SF_4$: સ્ટેરિક નંબર $5$ છે ($4$ બંધ જોડી + $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ),જે સી-સો આકાર આપે છે $(iv)$.
$b$. $BrF_5$: સ્ટેરિક નંબર $6$ છે ($5$ બંધ જોડી + $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ),જે સ્ક્વેર પિરામિડલ આકાર આપે છે $(v)$.
$c$. $ClF_3$: સ્ટેરિક નંબર $5$ છે ($3$ બંધ જોડી + $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ),જે $T$-આકાર આપે છે $(ii)$.
$d$. $PbCl_2$: આ એક આયનીય સંયોજન છે જે વાયુ અવસ્થામાં $Pb^{2+}$ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે બેન્ટ આકાર ધરાવે છે $(iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a-iv, b-v, c-ii, d-iii$ છે.

(C) કાર્બન અને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $C + 2H_2SO_4 \rightarrow CO_2 + 2SO_2 + 2H_2O$.
બનતા ઓક્સાઇડ $CO_2$,$SO_2$ અને $H_2O$ છે.
$CO_2$ $(O=C=O)$ માં,કાર્બન પરમાણુ બે ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે અને કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી,તેથી તેનું સંકરણ $sp$ છે.
$H_2O$ $(H-O-H)$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ બે હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે અને બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે,તેથી તેનું સંકરણ $sp^3$ છે.
આમ,$C$ અને $H$ ના ઓક્સાઇડમાં મધ્યસ્થ પરમાણુઓનું સંકરણ અનુક્રમે $sp$ અને $sp^3$ છે.

(A) સંકરણ નક્કી કરવા માટે,આપણે સ્ટેરિક નંબર $(SN)$ ની ગણતરી કરીએ છીએ: $SN = \frac{1}{2} (V + M - C + A)$.
$A$: $H_2O$ માટે,$SN = \frac{1}{2} (6 + 2) = 4$ $(sp^3)$. $NH_3$ માટે,$SN = \frac{1}{2} (5 + 3) = 4$ $(sp^3)$. બંનેમાં $sp^3$ સંકરણ છે.
$B$: $ClF_3$ માટે,$SN = 5$ $(sp^3d)$. $NH_3$ માટે,$SN = 4$ $(sp^3)$.
$C$: $XeF_2$ માટે,$SN = 5$ $(sp^3d)$. $ClF_5$ માટે,$SN = 6$ $(sp^3d^2)$.
$D$: $SF_4$ માટે,$SN = 5$ $(sp^3d)$. $CF_4$ માટે,$SN = 4$ $(sp^3)$.
આમ,સાચી જોડી $H_2O$ અને $NH_3$ છે.

(D) મધ્યસ્થ પરમાણુ $Br$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. $BrF_5$ માં,તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $5$ એકલ બંધ બનાવે છે,જેમાં $5$ ઇલેક્ટ્રોન વપરાય છે. આનાથી $2$ ઇલેક્ટ્રોન બાકી રહે છે,જે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે. ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની કુલ સંખ્યા $5 + 1 = 6$ છે,જે $sp^3d^2$ સંકરણ સૂચવે છે. $VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,$5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતો અણુ ચોરસ પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે.

(D) $SF_4$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ સલ્ફર $(S)$ છે.
સલ્ફર પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તે $4$ ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે $4$ એકલ બંધ બનાવે છે,જેમાં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન વપરાય છે.
આથી $6 - 4 = 2$ ઇલેક્ટ્રોન બાકી રહે છે,જે સલ્ફર પરમાણુ પર $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે.
આમ,$4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે.
સ્ટેરિક નંબર $4 + 1 = 5$ છે,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે.
ત્રિકોણીય દ્વિ-પિરામિડલ ભૂમિતિમાં વિષુવવૃત્તીય સ્થાન પર $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે,$SF_4$ અણુનો આકાર સી-સો (see-saw) હોય છે.

(D) ઘન અવસ્થામાં,$PCl_5$ એ $[PCl_4]^+$ અને $[PCl_6]^-$ આયનો ધરાવતું આયનીય સંયોજન છે.
$[PCl_4]^+$ આયન $sp^3$ સંકરણને કારણે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$[PCl_6]^-$ આયન $sp^3d^2$ સંકરણને કારણે અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
તેથી,ઘન $PCl_5$ માં ચતુષ્ફલકીય અને અષ્ટફલકીય બંને આયનો હોય છે.

(C) દરેક અણુમાં મધ્યસ્થ પરમાણુનું સંકરણ $\text{Hybridization} = \frac{1}{2} (V + M - C + A)$ સૂત્ર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$(a)$ $SF_6$ માટે: $V=6, M=6$. સંકરણ $= \frac{1}{2}(6+6) = 6$,જે $sp^3d^2$ ને અનુરૂપ છે.
$(b)$ $PCl_5$ માટે: $V=5, M=5$. સંકરણ $= \frac{1}{2}(5+5) = 5$,જે $sp^3d$ ને અનુરૂપ છે.
$(c)$ $XeF_4$ માટે: $V=8, M=4$. સંકરણ $= \frac{1}{2}(8+4) = 6$,જે $sp^3d^2$ ને અનુરૂપ છે.
$(d)$ $IF_7$ માટે: $V=7, M=7$. સંકરણ $= \frac{1}{2}(7+7) = 7$,જે $sp^3d^3$ ને અનુરૂપ છે.

(D) $a)$ $NH_3$ ($sp^3$ સંકરણ,પિરામિડલ) અને $H_3O^+$ ($sp^3$ સંકરણ,પિરામિડલ) સમબંધારણીય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$b)$ $ClF_3$ માં $sp^3d$ સંકરણ અને બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે,જેના પરિણામે તેનો આકાર $T$-આકાર મળે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$c)$ આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત (Molecular Orbital Theory) મુજબ,$O_2$ માં તેની પ્રતિકારક $\pi^*$ કક્ષકોમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જે તેને અનુચુંબકીય બનાવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$d)$ $N_2$ નો બંધક્રમાંક $3.0$ છે ($10$ બંધકારક,$4$ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન). $N_2^+$ નો બંધક્રમાંક $2.5$ છે ($9$ બંધકારક,$4$ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન). આમ,$N_2^+$ નો બંધક્રમાંક $N_2$ કરતા ઓછો છે. આ વિધાન ખોટું છે.
તેથી,માત્ર વિધાન $d$ ખોટું છે.

(C) આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના:
$(i)$ $B_2$ ($10$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^1 \approx \pi 2p_y^1$. તેમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$(ii)$ $N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 \approx \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$. તેમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$(iii)$ $O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 \approx \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 \approx \pi^* 2p_y^1$. તેમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તે પેરામેગ્નેટિક છે.
$(iv)$ $C_2$ ($12$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 \approx \pi 2p_y^2$. તેમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
તેથી,$N_2$ અને $C_2$ ડાયામેગ્નેટિક છે.

(C) લેટિસ એન્થાલ્પી એટલે એક મોલ ઘન આયનીય સંયોજનને તેના વાયુરૂપ ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે અલગ કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા. ઊંચી લેટિસ એન્થાલ્પી આયનો વચ્ચે આકર્ષણના મજબૂત સ્થિર વિદ્યુતીય બળો સૂચવે છે,જે આયનીય સંયોજનની વધુ સ્થિરતા તરફ દોરી જાય છે. તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ જણાવે છે કે લેટિસ એન્થાલ્પી એ અપાકર્ષણનું માપ છે,જે ખોટું છે. લેટિસ એન્થાલ્પી એ વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો વચ્ચેના આકર્ષણના સ્થિર વિદ્યુતીય બળોનું માપ છે,અપાકર્ષણનું નહીં. તેથી,કારણ $(R)$ ખોટું છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(B) વિધાન $a$ સાચું છે: બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ માં $6$ $C-C$ સિગ્મા બંધ અને $6$ $C-H$ સિગ્મા બંધ હોય છે,જે કુલ $12$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે.
વિધાન $b$ સાચું છે: ફાજાનના નિયમ મુજબ,નાના ધન આયનો વધુ ધ્રુવીભવન શક્તિ ધરાવે છે. $Li^+$ એ $K^+$ કરતા નાનો હોવાથી,$LiF$ એ $KF$ કરતા વધુ સહસંયોજક ગુણધર્મ ધરાવે છે.
વિધાન $c$ ખોટું છે: ફાજાનના નિયમ મુજબ,ધન આયનનો ઓક્સિડેશન આંક જેટલો વધારે,તેટલો સહસંયોજક ગુણધર્મ વધારે. તેથી,$SnCl_4$ $(Sn^{4+})$ એ $SnCl_2$ $(Sn^{2+})$ કરતા વધુ સહસંયોજક છે.
આમ,વિધાન $a$ અને $b$ સાચા છે.

(A) અણુનું બંધારણ તેના સંકરણ અને મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$BF_3$ માં $sp^2$ સંકરણ છે અને બોરોન પરમાણુ પર કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી,જેના પરિણામે તે ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$NH_3$ અને $NF_3$ માં $sp^3$ સંકરણ છે અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જેના પરિણામે તે ત્રિકોણીય પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$H_2S$ માં $sp^3$ સંકરણ છે અને બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જેના પરિણામે તે વળેલું (bent) બંધારણ ધરાવે છે.
આમ,$BF_3$ એ ત્રિકોણીય સમતલીય બંધારણ ધરાવતો એકમાત્ર અણુ છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) વિધાન $a$ સાચું છે: $NH_3$ માં,ઓર્બિટલ ડાયપોલ અને બોન્ડ ડાયપોલ એક જ દિશામાં છે,જ્યારે $NF_3$ માં,તેઓ એકબીજાની વિરુદ્ધ છે,જેના પરિણામે $\mu(NH_3) > \mu(NF_3)$ થાય છે.
વિધાન $b$ ખોટું છે: $SF_4$ માં $sp^3d$ સંકરણ અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે તેનો આકાર સી-સો (see-saw) હોય છે.
વિધાન $c$ સાચું છે: ફાજન્સના નિયમ મુજબ,ધાતુની ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થા ($Sn^{4+}$ વિરુદ્ધ $Sn^{2+}$) વધુ ધ્રુવીકરણ શક્તિ તરફ દોરી જાય છે,જે $SnCl_4$ ને વધુ સહસંયોજક બનાવે છે.
વિધાન $d$ ખોટું છે: $In_2SO_4$ માં,સલ્ફેટ આયન $(SO_4^{2-})$ માં સલ્ફરનું અષ્ટક વિસ્તૃત હોતું નથી જે આ વિધાનને સાચું ઠેરવે. આમ,વિધાન $a$ અને $c$ સાચા છે.

(B) પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2 NO_{(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_c$ નું સૂત્ર: $K_c = \frac{[NO]^2}{[N_2][O_2]}$
આપેલ સંતુલન સાંદ્રતા મૂકતા:
$K_c = \frac{(2.8 \times 10^{-3})^2}{(3.2 \times 10^{-3}) \times (4.2 \times 10^{-3})}$
$K_c = \frac{7.84 \times 10^{-6}}{13.44 \times 10^{-6}} \approx 0.5833$
હવે,$\frac{1}{K_c}$ ની ગણતરી કરતા:
$\frac{1}{K_c} = \frac{1}{0.5833} \approx 1.714$
આમ,મૂલ્યો અનુક્રમે $0.583$ અને $1.714$ છે.

(B) $PCl_5$ ના વિયોજન માટેની પ્રક્રિયા: $PCl_5(g) \rightleftharpoons PCl_3(g) + Cl_2(g)$.
શરૂઆતના મોલ: $PCl_5 = 3$,$N_2 = 3$,$PCl_3 = 0$,$Cl_2 = 0$.
ધારો કે $\alpha$ એ $PCl_5$ ના વિયોજનની માત્રા છે. સંતુલન સમયે મોલ: $PCl_5 = 3(1-\alpha)$,$PCl_3 = 3\alpha$,$Cl_2 = 3\alpha$,$N_2 = 3$.
સંતુલન સમયે કુલ મોલ $n_{total} = 3(1-\alpha) + 3\alpha + 3\alpha + 3 = 6 + 3\alpha$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$3.28 \times 100 = (6 + 3\alpha) \times 0.0821 \times 500$.
$328 = (6 + 3\alpha) \times 41.05$.
$6 + 3\alpha = \frac{328}{41.05} \approx 7.99$.
$3\alpha = 7.99 - 6 = 1.99$.
$\alpha = \frac{1.99}{3} \approx 0.663$.
વિયોજનની ટકાવારી = $0.663 \times 100 = 66.3 \% \approx 66.6 \%$.

(A) પ્રક્રિયા $SO_{2(g)} + NO_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)} + NO_{(g)}$ છે.
શરૂઆતની સાંદ્રતા $[SO_2] = 1 \ M, [NO_2] = 1 \ M, [SO_3] = 1 \ M, [NO] = 1 \ M$ છે.
ધારો કે સંતુલન સમયે સાંદ્રતામાં થતો ફેરફાર $x$ છે.
સંતુલન સાંદ્રતા: $[SO_2] = 1-x, [NO_2] = 1-x, [SO_3] = 1+x, [NO] = 1+x$.
$K_c = \frac{[SO_3][NO]}{[SO_2][NO_2]} = \frac{(1+x)(1+x)}{(1-x)(1-x)} = 16$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{1+x}{1-x} = 4$.
$1+x = 4 - 4x \implies 5x = 3 \implies x = 0.6$.
સંતુલન સાંદ્રતા:
$[SO_3] = 1 + 0.6 = 1.6 \ mol \ L^{-1}$.
$[SO_2] = 1 - 0.6 = 0.4 \ mol \ L^{-1}$.
આમ,સાંદ્રતા અનુક્રમે $1.6$ અને $0.4$ છે.

(A) ધારો કે સંતુલને $SO_2$ ના મોલની સંખ્યા $x$ છે. તેથી,$SO_3$ ના મોલની સંખ્યા $2x$ થશે.
આપેલ કદ $V = 10 \ L$ અને $K_c = 100$.
સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર: $K_c = \frac{[SO_3]^2}{[SO_2]^2 [O_2]}$.
સાંદ્રતા મૂકતા: $[SO_3] = \frac{2x}{10}$,$[SO_2] = \frac{x}{10}$,અને $[O_2] = \frac{n_{O_2}}{10}$.
$100 = \frac{(\frac{2x}{10})^2}{(\frac{x}{10})^2 \times (\frac{n_{O_2}}{10})}$
$100 = \frac{4x^2 / 100}{(x^2 / 100) \times (n_{O_2} / 10)}$
$100 = \frac{4}{n_{O_2} / 10} = \frac{40}{n_{O_2}}$
$n_{O_2} = \frac{40}{100} = 0.4 \ mol$.

(D) આપેલ પ્રતિક્રિયાઓ છે:
(i) $H_3PO_{4\text{(aq)}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + H_2PO_4^-{_{\text{(aq)}}} ; \ K_1 = \frac{[H^+][H_2PO_4^-]}{[H_3PO_4]}$
(ii) $H_2PO_4^-{_{\text{(aq)}}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + HPO_4^{2-}{_{\text{(aq)}}} ; \ K_2 = \frac{[H^+][HPO_4^{2-}]}{[H_2PO_4^-]}$
(iii) $HPO_4^{2-}{_{\text{(aq)}}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}} ; \ K_3 = \frac{[H^+][PO_4^{3-}]}{[HPO_4^{2-}]}$
આ ત્રણેય પ્રતિક્રિયાઓનો સરવાળો કરતા ચોખ્ખી પ્રતિક્રિયા મળે છે:
$H_3PO_{4\text{(aq)}} \rightleftharpoons 3H^{+}{_{\text{(aq)}}} + PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}}$
જ્યારે પ્રતિક્રિયાઓ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમના સંતુલન અચળાંકોનો ગુણાકાર થાય છે.
તેથી,ચોખ્ખી પ્રતિક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K$ છે:
$K = K_1 \times K_2 \times K_3$

(B) $K_P$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_P = K_C(RT)^{\Delta n_g}$.
પ્રક્રિયા $2 ABC_{(g)} \rightleftharpoons 2 AB_{(g)} + C_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = (2 + 1) - 2 = 1$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $K_P = X(RT)^1 = X(RT)$.

(D) પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય: $-\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$.
આપેલ છે કે $B$ ની સાંદ્રતામાં વધારાનો દર $\frac{\Delta[B]}{\Delta t} = \frac{5 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1}}{10 \ s} = 5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.
આ કિંમતને દરના સમીકરણમાં મૂકતા: $-\frac{d[A]}{dt} = \frac{2}{4} \times \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \times (5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1})$.
તેથી,$A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર $2.5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ છે.

(C) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયાનો વેગ એ વેગ અચળાંક $k$ જેટલો હોય છે.
$r = k = y \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
પ્રક્રિયા $2 NH_3(g) \rightarrow N_2(g) + 3 H_2(g)$ ના તત્વયોગમિતિ મુજબ,પ્રક્રિયાનો વેગ નીચે મુજબ છે:
$r = -\frac{1}{2} \frac{d[NH_3]}{dt} = \frac{d[N_2]}{dt} = \frac{1}{3} \frac{d[H_2]}{dt}$.
તેથી,હાઇડ્રોજનના નિર્માણનો વેગ:
$\frac{d[H_2]}{dt} = 3 \times r = 3 \times (y \times 10^{-4}) = 3 y \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.

(B) તાપમાન ગુણાંક એ $10^{\circ} C$ ના તફાવત ધરાવતા તાપમાને વેગ અચળાંકોનો ગુણોત્તર છે.
આપેલ છે: તાપમાન ગુણાંક $= \frac{k_{t+10}}{k_t} = 2$.
અહીં,$t+10 = 27^{\circ} C$,તેથી $t = 17^{\circ} C$.
તેથી,$2 = \frac{k_{27}}{k_{17}} = \frac{10^{-3}}{k_{17}}$.
$k_{17} = \frac{10^{-3}}{2} = 0.5 \times 10^{-3} = 5 \times 10^{-4} \ min^{-1}$.

(A) અને $f$ કક્ષકોની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે સમૂહ-$13$ ના તત્વોની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પીમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં નિયમિત ઘટાડો થતો નથી.
અવલોકિત ક્રમ $B > Tl > Ga > Al > In$ છે.
બોરોન $(B)$ તેના નાના કદને કારણે સૌથી વધુ મૂલ્ય ધરાવે છે.
થેલિયમ $(Tl)$ લેન્થેનોઇડ સંકોચનને કારણે ઇન્ડિયમ $(In)$ અને એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ કરતા વધુ આયનીકરણ એન્થાલ્પી ધરાવે છે,જે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો કરે છે.

(C) ઓક્સાઈડનો બેઝિક સ્વભાવ તત્વના ધાત્વીય ગુણધર્મના વધારા સાથે વધે છે.
આવર્તમાં,ડાબેથી જમણે જતાં બેઝિક સ્વભાવ ઘટે છે,જ્યારે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં બેઝિક સ્વભાવ વધે છે.
$P_2O_5$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે.
$Al_2O_3$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) ઓક્સાઈડ છે.
$MgO$ એ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે.
$K_2O$ એ પ્રબળ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે.
આમ,બેઝિક સ્વભાવનો વધતો ક્રમ $P_2O_5 < Al_2O_3 < MgO < K_2O$ છે,જે $c < a < d < b$ ને અનુરૂપ છે.

(A) હાઇડ્રોજન જેવા સ્પીસીઝમાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જાનું સૂત્ર: $E_n = -13.6 \times \frac{Z^2}{n^2} \text{ eV}$ છે.
$H$ $(Z=1, n=1)$ ની ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ માટે,$E_1 = -13.6 \times \frac{1^2}{1^2} = -13.6 \text{ eV}$.
હવે,વિકલ્પો માટે ઉર્જાની ગણતરી કરો:
$A$: $He^{+}$ $(Z=2)$,પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા $(n=2)$: $E_2 = -13.6 \times \frac{2^2}{2^2} = -13.6 \text{ eV}$.
આમ,$H$ ની ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ ઉર્જા $He^{+}$ ની પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થાની ઉર્જા સમાન છે.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી વધુ ઋણ બને છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઓછી ઋણ બને છે.
જોકે,નાના કદને કારણે,$F$ અને $O$ માં ઇલેક્ટ્રોન-ઇલેક્ટ્રોન અપાકર્ષણને લીધે તેમની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી અનુક્રમે $Cl$ અને $S$ કરતા ઓછી ઋણ હોય છે.
ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પીનો વધતો ક્રમ (વધુ ઋણ મૂલ્ય એટલે ઓછી એન્થાલ્પી) આ મુજબ છે:
$O < S < F < Cl$.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$(A)$ નાઈટ્રોજન $(2s^2 2p^3)$ અર્ધ-પૂર્ણ $p$-કક્ષક ધરાવે છે,તેથી તેની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી કાર્બન $(2s^2 2p^2)$ કરતા વધારે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(B)$ ઓક્સિજનના નાના કદને કારણે તેમાં આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ જોવા મળે છે,તેથી સલ્ફરની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ઓક્સિજન કરતા વધુ ઋણ હોય છે. આમ,ઓક્સિજનની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સલ્ફર કરતા ઓછી છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(C)$ $Mg^{2+}$ અને $Al^{3+}$ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે ($10$ ઇલેક્ટ્રોન). આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક વધતા આયનીય ત્રિજ્યા ઘટે છે. $Al$ $(13)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $Mg$ $(12)$ કરતા વધારે હોવાથી,$Mg^{2+}$ ની ત્રિજ્યા $Al^{3+}$ કરતા મોટી છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(D)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતા વિદ્યુતઋણતા વધે છે. ફ્લોરિન ઓક્સિજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે. આ વિધાન સાચું છે.

(C) ઓઝોન સ્તરનો ક્ષય મુખ્યત્વે ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન $(CFCs)$ દ્વારા થાય છે.
$1$. પ્રતિક્રિયા $II$ એ $uv$ વિકિરણ દ્વારા $CF_2Cl_2$ ના ફોટોલિસિસને દર્શાવે છે જે ક્લોરિન રેડિકલ $(\dot{Cl})$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. પ્રતિક્રિયા $IV$ દર્શાવે છે કે ક્લોરિન રેડિકલ ઓઝોન $(O_3)$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ક્લોરિન મોનોક્સાઇડ $(Cl\dot{O})$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ બનાવે છે.
$3$. પ્રતિક્રિયા $V$ દર્શાવે છે કે ક્લોરિન મોનોક્સાઇડ રેડિકલ પરમાણુ ઓક્સિજન $(O)$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ક્લોરિન રેડિકલ $(\dot{Cl})$ ને પુનર્જીવિત કરે છે,જે ઓઝોન વિનાશના ઉત્પ્રેરક ચક્રને ચાલુ રાખે છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાઓ $II, IV,$ અને $V$ ઓઝોન સ્તરના ક્ષય માટે જવાબદાર છે.

(D) ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન (CFCs) જેવા કે $CF_2Cl_2$ (ફ્રિઓન-$12$),$CFCl_3$ અને અન્ય હેલોજનેટેડ સંયોજનો ઓઝોન સ્તરના ક્ષય માટે જવાબદાર છે.
આ સંયોજનો અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગના સંપર્કમાં આવતા સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં ક્લોરિન રેડિકલ મુક્ત કરે છે:
$CF_2Cl_2 \xrightarrow{h\nu} \dot{Cl} + \dot{CF}_2Cl$
આ ક્લોરિન રેડિકલ પછી ઓઝોન $(O_3)$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે:
$\dot{Cl} + O_3 \longrightarrow \dot{ClO} + O_2$
$\dot{ClO} + O \longrightarrow \dot{Cl} + O_2$
આમ,$CF_2Cl_2$ સાચો જવાબ છે.

(C) ) શુદ્ધ પાણીનું $BOD$ મૂલ્ય $5 \ ppm$ કરતા ઓછું હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$b$) $Pd^{2+}$ અને $Cu^{2+}$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ઇથિનનું ઓક્સિડેશન એસિટાલડિહાઇડ $(CH_3CHO)$ આપે છે,એસિટિક એસિડ નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$c$) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ વનસ્પતિ જીવનને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$d$) રિડ્યુસિંગ સ્મોગ (ક્લાસિકલ સ્મોગ) એ ધુમાડો,ધુમ્મસ અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ નું મિશ્રણ છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $a, c,$ અને $d$ સાચા છે.

(D) વિધાન $a$ સાચું છે: $2 \ ppm$ થી વધુ ફ્લોરાઈડ આયનની સાંદ્રતા દાંતમાં કથ્થઈ ડાઘ (brown mottling) પેદા કરે છે.
વિધાન $b$ ખોટું છે: પીવાના પાણીમાં નાઈટ્રેટની મહત્તમ મર્યાદા $50 \ ppm$ છે,$400 \ ppm$ નહીં.
વિધાન $c$ સાચું છે: ઓઝોન સ્તરના ક્ષયને કારણે વધુ $UV$ કિરણો પૃથ્વી પર પહોંચે છે,જે મોતિયો અને ત્વચાના કેન્સર તરફ દોરી જાય છે.
વિધાન $d$ ખોટું છે: ટ્રાફિકમાં જોવા મળતી લાલ ધૂંધ નાઈટ્રોજનના ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ ને કારણે હોય છે,સલ્ફરના ઓક્સાઈડને કારણે નહીં.
તેથી,વિધાન $a$ અને $c$ સાચા છે.

(A) પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનનું પ્રમાણ જળચર જીવોના અસ્તિત્વ માટે આવશ્યક છે.
માછલીઓની તંદુરસ્ત વૃદ્ધિ માટે,ઓગળેલા ઓક્સિજનનું પ્રમાણ આશરે $6 \ ppm$ હોવું જોઈએ.
જો ઓગળેલા ઓક્સિજનનું પ્રમાણ $6 \ ppm$ થી નીચે જાય,તો માછલીઓની વૃદ્ધિ અટકી જાય છે.
તેથી,$X$ નું મૂલ્ય $6$ છે.

(A) $COD$ (કેમિકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ) એ પાણીના નમૂનામાં રહેલા કાર્બનિક પદાર્થોને રાસાયણિક રીતે ઓક્સિડાઇઝ કરવા માટે જરૂરી ઓક્સિજનનું માપ છે.
તે પાણીના નમૂનાને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ ના જાણીતા વધારા સાથે રિફ્લક્સ કરીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $50 \% H_2SO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ છે.

(A) મેટા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ એ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ (EWGs) છે જે $-M$ અથવા $-I$ અસર દ્વારા બેન્ઝીન રિંગ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે.
$(a) -CN$ મેટા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
$(b) -COR$ મેટા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
$(c) -NHCOR$ એ નાઇટ્રોજન પરમાણુની $+M$ અસરને કારણે ઓર્થો/પેરા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
$(d) -SO_3H$ મેટા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
$(e) -OCH_3$ એ ઓક્સિજન પરમાણુની $+M$ અસરને કારણે ઓર્થો/પેરા-ડાયરેક્ટિંગ છે.
તેથી,મેટા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ $a, b,$ અને $d$ છે.

(C) હાઇડ્રોકાર્બનનો એસિડિક ગુણધર્મ $C-H$ બંધમાં રહેલા $s$-કેરેક્ટરની ટકાવારી પર આધાર રાખે છે. વધુ $s$-કેરેક્ટર કાર્બન પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા વધારે છે,જે $C-H$ બંધને વધુ ધ્રુવીય બનાવે છે અને હાઇડ્રોજનને વધુ એસિડિક બનાવે છે.
$1$. $a: HC \equiv CH$ ($sp$ સંકરણ,$50\% \ s$-કેરેક્ટર)
$2$. $d: CH_3 - C \equiv CH$ ($sp$ સંકરણ,$50\% \ s$-કેરેક્ટર,પરંતુ મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસરને કારણે એસિડિકતા $a$ કરતા ઓછી છે)
$3$. $b: CH_2 = CH_2$ ($sp^2$ સંકરણ,$33.3\% \ s$-કેરેક્ટર)
$4$. $c: CH_3 - CH_3$ ($sp^3$ સંકરણ,$25\% \ s$-કેરેક્ટર)
તેથી,એસિડિકતાનો ક્રમ $a > d > b > c$ છે.

(D) જો કોઈ સંયોજન હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) નું પાલન કરે,સમતલીય હોય અને સતત સંયુગ્મન ધરાવતું ચક્રીય હોય,તો તે એરોમેટિક છે.
$a$: સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઈલ કેટાયન $4$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$b$: સાયક્લોપેન્ટાડાયનાઈલ એનાયન $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n+2$ જ્યાં $n=1$) ધરાવે છે,તેથી તે એરોમેટિક છે.
$c$: સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયનાઈલ એનાયન $8$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$d$: ટ્રોપોન ($C=O$ બંધના ધ્રુવીકરણને કારણે) વલયમાં $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી તે એરોમેટિક છે.
$e$: થાયોફીન $6$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4$ દ્વિબંધમાંથી + $2$ સલ્ફર પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મમાંથી) ધરાવે છે,તેથી તે એરોમેટિક છે.
આમ,રચનાઓ $b, d, e$ એરોમેટિક છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ $b, d$ છે.

(D) કોઈ સંયોજન એરોમેટિક હોવા માટે,તેણે હ્યુકેલના નિયમ અને માળખાકીય જરૂરિયાતોને સંતોષવી આવશ્યક છે:
$(1)$ અણુ ચક્રીય અને સમતલીય હોવો જોઈએ જેથી $\pi$-ઇલેક્ટ્રોનનું સતત વિસ્થાનિકરણ થઈ શકે.
$(2)$ તેમાં $(4n+2) \pi$-ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ,જ્યાં $n$ એ પૂર્ણાંક છે $(n = 0, 1, 2, \dots)$.
$(3)$ તેમાં સંપૂર્ણ સંયુગ્મિત $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન સિસ્ટમ હોવી જોઈએ.
તેથી,વિધાનો $(ii)$ અને $(iii)$ સાચા છે.

(A) એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ માં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે જે બેન્ઝીન વલય સાથે સંયુગ્મનમાં હોય છે. આનાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું વલયમાં વિસ્થાનિકરણ થાય છે,જેના પરિણામે $5$ સંસ્પંદન બંધારણો મળે છે.
એનિલીનિયમ આયન $(C_6H_5NH_3^+)$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ધન વીજભાર હોય છે અને બેન્ઝીન વલય સાથે સંયુગ્મન માટે કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ઉપલબ્ધ હોતું નથી. તેથી,માત્ર બેન્ઝીન વલયના $2$ કેક્યુલે બંધારણો જ સંસ્પંદન બંધારણો તરીકે શક્ય છે.

(A) . ખોટું. રેઝોનન્સ હાઇબ્રિડ હંમેશા વધુ સ્થિર હોય છે અને કોઈપણ વ્યક્તિગત કેનોનિકલ બંધારણ કરતા ઓછી ઉર્જા ધરાવે છે.
$b$. સાચું. ઇલેક્ટ્રોમેરિક અસર એ કામચલાઉ અસર છે અને સામાન્ય રીતે જ્યારે તેઓ એકબીજાનો વિરોધ કરે છે ત્યારે કાયમી ઇન્ડક્ટિવ અસર પર પ્રભુત્વ મેળવે છે.
$c$. ખોટું. $+E$ અસર ત્યારે થાય છે જ્યારે $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન તે પરમાણુ પર સ્થાનાંતરિત થાય છે જેની સાથે આક્રમણ કરનાર પ્રક્રિયક જોડાય છે. જો તેઓ બીજા પરમાણુ પર સ્થાનાંતરિત થાય,તો તે $-E$ અસર છે.
$d$. ખોટું. વિરુદ્ધ વીજભારના અલગીકરણ સાથેના રેઝોનન્સ બંધારણો વીજભારના અલગીકરણ વગરના બંધારણો કરતા ઓછા સ્થિર હોય છે,કારણ કે તેમને વીજભારને અલગ કરવા માટે ઉર્જાની જરૂર પડે છે.

(B) સોહોર્સ પ્રોજેક્શનમાં,ઈથેનનું સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન એ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે કે જેમાં આગળના કાર્બન પરના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ પાછળના કાર્બન પરના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની વચ્ચે ગોઠવાયેલા હોય છે,જેથી સ્ટેરિક અપાકર્ષણ ન્યૂનતમ થાય.
આપેલ આકૃતિઓ જોતા:
આકૃતિ $A$ એક્લિપ્સ્ડ કન્ફોર્મેશન દર્શાવે છે.
આકૃતિ $B$ સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન દર્શાવે છે જ્યાં આગળના કાર્બન પરના $C-H$ બંધો પાછળના કાર્બન પરના $C-H$ બંધોની સાપેક્ષમાં સ્ટેગર્ડ સ્થિતિમાં છે.
આકૃતિ $C$ પણ સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન છે,પરંતુ આકૃતિ $B$ એ પ્રમાણભૂત રજૂઆત છે.
આકૃતિ $D$ એ ન્યુમેન પ્રોજેક્શન છે,સોહોર્સ પ્રોજેક્શન નથી.
તેથી,ઈથેનના સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન માટે સોહોર્સ પ્રોજેક્શનની સાચી રજૂઆત $B$ છે.

(B) $1$. $X$ ના નિર્માણ માટે: બેન્ઝોઈક એસિડ $B_2H_6$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ દ્વારા રિડક્શન પામે છે,જે $X$ તરીકે બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ આપે છે.
$2$. $Y$ ના નિર્માણ માટે: બેન્ઝોઈક એસિડ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5COCl)$ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ $H_2/Pd-BaSO_4$ નો ઉપયોગ કરીને રોઝનમન્ડ રિડક્શન દ્વારા $Y$ તરીકે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ આપે છે.
$3$. તેથી,$X$ એ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે અને $Y$ એ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.

(B) પ્રથમ પ્રક્રિયા માટે:
$CH_2O$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgBr)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન પામીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે. નીપજ $CH_3CH_2CH_2CH_2OH$ (બ્યુટેન$-1-$ઓલ) છે. તેથી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $CH_3CH_2CH_2MgBr$ (પ્રોપાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ) હોવો જોઈએ.
બીજી પ્રક્રિયા માટે:
$Y$ એ $C_2H_5MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ જળવિભાજન પામીને $CH_3CH_2C(CH_3)_2OH$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ) બનાવે છે. આ એક તૃતીયક આલ્કોહોલ છે. કીટોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથેની પ્રક્રિયાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે. બંધારણની સરખામણી કરતા,$Y$ એ $CH_3COCH_3$ (એસીટોન અથવા પ્રોપેનોન) હોવું જોઈએ.
આમ,$X = CH_3CH_2CH_2MgBr$ અને $Y = CH_3COCH_3$.

(C) જ્યારે પ્રાથમિક આલ્કોહોલની બાષ્પને $573 \ K$ તાપમાને ગરમ કરેલા કોપર પરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે હાઇડ્રોજનેશન દૂર થાય છે અને આલ્ડિહાઇડ બને છે: $R-CH_2OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} R-CHO + H_2$।
તૃતીયક આલ્કોહોલના કિસ્સામાં,નિર્જલીકરણ (dehydration) થાય છે અને આલ્કીન બને છે: $(CH_3)_3C-OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} (CH_3)_2C=CH_2 + H_2O$।
આમ,$X$ એ આલ્ડિહાઇડ $(RCHO)$ છે અને $Y$ એ આલ્કીન $((CH_3)_2C=CH_2)$ છે.

(B) આલ્કોહોલની $PCl_5$ સાથેની પ્રક્રિયામાં,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ ક્લોરિન પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપિત થઈને આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ $(R-Cl)$ બનાવે છે.
આડપેદાશો ફોસ્ફરસ ઓક્સિક્લોરાઈડ $(POCl_3)$ અને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઈડ $(HCl)$ છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $R-OH + PCl_5 \rightarrow R-Cl + POCl_3 + HCl$.
આમ,$X = R-Cl$ અને $Y = POCl_3$.

(B) $1$. $Zn$ ડસ્ટ અને ગરમી સાથેની પ્રતિક્રિયા: $p-Cresol$ $(p-methylphenol)$ $Zn$ ડસ્ટ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને રિડક્શન અનુભવે છે,જ્યાં $-OH$ સમૂહ દૂર થાય છે અને તેની જગ્યાએ હાઇડ્રોજન પરમાણુ આવે છે,જેના પરિણામે $Toluene$ $(X)$ બને છે.
$2$. $(CH_3CO)_2O$ અને ત્યારબાદ $H^+$ સાથેની પ્રતિક્રિયા: $p-Cresol$ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસિટિલેશન કરે છે,જેનાથી $p-acetoxy-toluene$ $(Y)$ બને છે.

(D) ફિનોલની $CHCl_3$ અને જલીય $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન એ રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા છે,જે નીપજ $X$ તરીકે $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલડીહાઈડ (સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડ) આપે છે.
ફિનોલની $NaOH$ સાથે અને ત્યારબાદ $CO_2$ અને એસિડિફિકેશન સાથેની પ્રક્રિયા એ કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે,જે નીપજ $Y$ તરીકે $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ (સેલિસાઈલિક એસિડ) આપે છે.
તેથી,$X$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલડીહાઈડ છે અને $Y$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ છે.

(C) $Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયામાં ફિનોલની પ્રક્રિયા $NaOH$ ની હાજરીમાં $CHCl_3$ સાથે કરવામાં આવે છે,જેનાથી બેન્ઝીન વલયના ઓર્થો સ્થાન પર $-CHO$ સમૂહ જોડાય છે. આ પ્રક્રિયામાં બેન્ઝીન વલય અને ડાયક્લોરોકાર્બીન $(:CCl_2)$ મધ્યવર્તી વચ્ચે નવો $C-C$ બંધ બને છે.
$1.$ આલ્કીનનું હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન એ દ્વિબંધ પર $H_2O$ ના ઉમેરાની પ્રક્રિયા છે.
$2.$ કેનિઝારો પ્રક્રિયા એ $\alpha$-હાઇડ્રોજન વિહીન આલ્ડિહાઇડની અસમાનુપાતી પ્રક્રિયા છે.
$3.$ સ્ટીફન પ્રક્રિયા એ $SnCl_2/HCl$ નો ઉપયોગ કરીને નાઇટ્રાઇલનું આલ્ડિહાઇડમાં રિડક્શન છે.

(B) ફિનોલનું ક્રોમિક એસિડ ($H_2SO_4$ ની હાજરીમાં $Na_2Cr_2O_7$) સાથે ઓક્સિડેશન કરવાથી $p$-બેન્ઝોક્વિનોન મળે છે.
તેથી,$X$ એ ફિનોલ છે અને $Y$ એ $Na_2Cr_2O_7 / H_2SO_4$ છે.

(A) એનિસોલ $(C_6H_5OCH_3)$ જ્યારે નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં એસિટિલ ક્લોરાઈડ $(CH_3COCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
મિથોક્સિ ગ્રુપ $(-OCH_3)$ એ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક ગ્રુપ છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં ઓર્થો-વિસ્થાપિત અને પેરા-વિસ્થાપિત નીપજોનું મિશ્રણ મળે છે.
મળતી નીપજો $o-$મિથોક્સિએસેટોફિનોન અને $p-$મિથોક્સિએસેટોફિનોન છે.

(C) જ્યારે ઈથરમાં એક આલ્કાઈલ સમૂહ તૃતીયક (tertiary) હોય,ત્યારે $HI$ સાથેની પ્રક્રિયા $S_N1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે,કારણ કે તે સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બનાવી શકે છે.
આપેલ ઈથરમાં,ઓક્સિજન પરમાણુ એક પ્રાથમિક આલ્કાઈલ સમૂહ ($n$-propyl) અને એક તૃતીયક આલ્કાઈલ સમૂહ ($2$-methylbutan$-2-$yl) સાથે જોડાયેલ છે.
જ્યારે $HI$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે ઓક્સિજન પ્રોટોનેટેડ થાય છે. ઓક્સિજન અને તૃતીયક કાર્બન વચ્ચેનો બંધ તૂટીને સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે,જે ત્યારબાદ આયોડાઈડ આયન $(I^-)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઈલ આયોડાઈડ બનાવે છે,અને પ્રાથમિક સમૂહ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
તેથી,નીપજો $CH_3-CH_2-CH_2-OH$ (propan$-1-$ol) અને $I-C(CH_3)_2-CH_2-CH_3$ ($2$-iodo$-2-$methylbutane) છે.
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ સાચી નીપજો દર્શાવે છે.

(D) પ્રક્રિયા $(a)$ માટે: બેન્ઝોઇક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહ હોય છે,જે નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-નિર્દેશક સમૂહ છે. $Conc. HNO_3 + Conc. H_2SO_4$ સાથે નાઇટ્રેશન કરવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે $m$-નાઇટ્રોબેન્ઝોઇક એસિડ મળે છે. આમ,$X$ એ $3$-નાઇટ્રોબેન્ઝોઇક એસિડ છે.
પ્રક્રિયા $(b)$ માટે: આ હેલ-વોલહાર્ડ-ઝેલિન્સ્કી $(HVZ)$ પ્રક્રિયા છે. જે કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે,તે લાલ ફોસ્ફરસની હાજરીમાં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\alpha$-સ્થાન પર હેલોજનેશન પામે છે. નીપજ $Y$ એ $\alpha$-બ્રોમો કાર્બોક્સિલિક એસિડ,$R-CH(Br)-COOH$ છે.

(B) $hv$ ની હાજરીમાં ટોલ્યુઈનની $Cl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા (ફોટોકેમિકલ ક્લોરિનેશન) મધ્યવર્તી $X$ તરીકે બેન્ઝાલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5CHCl_2)$ બનાવે છે,જેનું $373 \ K$ તાપમાને જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$CS_2$ માં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે ટોલ્યુઈનની પ્રક્રિયા એ ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં ક્રોમિયમ સંકીર્ણ મધ્યવર્તી $Y$ બને છે,જે $C_6H_5CH[OCr(OH)Cl_2]_2$ છે. આ સંકીર્ણનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
તેથી,$X = C_6H_5CHCl_2$ અને $Y = C_6H_5CH[OCr(OH)Cl_2]_2$ છે.

(C) Etard પ્રક્રિયા $(I)$ માં ટોલ્યુઈનનું બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે $CCl_4$ દ્રાવકની હાજરીમાં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ નો ઉપયોગ થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં એક કથ્થઈ રંગનો ક્રોમિયમ સંકીર્ણ બને છે,જેનું જળવિભાજન કરતા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.
Stephen પ્રક્રિયા $(II)$ માં નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ દ્વારા રિડક્શન કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ તેનું જળવિભાજન કરતા અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ મળે છે.

(B) $R-CN$ નું $R-CHO$ માં રૂપાંતર એ સ્ટીફન રિડક્શન તરીકે ઓળખાતી પ્રમાણભૂત રિડક્શન પ્રતિક્રિયા છે,જે $HCl$ ની હાજરીમાં $SnCl_2$ અને ત્યારબાદ હાઇડ્રોલિસિસ $(H_3O^{\oplus})$ નો ઉપયોગ કરે છે. આમ,$A$ એ સ્ટીફન રિડક્શનના પ્રક્રિયકો દર્શાવે છે.
$R-CN$ નું $R-CHO$ માં રૂપાંતર $DIBAL-H$ (ડાયઆઇસોબ્યુટાઇલ એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડ) નો ઉપયોગ કરીને પણ કરી શકાય છે,જે એક પસંદગીયુક્ત રિડ્યુસિંગ એજન્ટ છે. આપેલા વિકલ્પોમાં,$B$ એ $AlH(i-Bu)_2$ (જે $DIBAL-H$ છે) અને ત્યારબાદ પાણી સાથે સુસંગત છે.
એસ્ટર $(R-CO_2C_2H_5)$ નું આલ્ડિહાઇડ $(R-CHO)$ માં રૂપાંતર પણ ખાસ કરીને $DIBAL-H$ અને ત્યારબાદ પાણીનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે. આમ,$C$ એ $DIBAL-H$ અને ત્યારબાદ $H_2O$ દર્શાવે છે.
આ વિકલ્પોની સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી,તેથી તે સાંદ્ર બેઝ જેમ કે $NaOH$ ની હાજરીમાં સ્વ-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (અસમાનતા) પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડનો એક અણુ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ માં રિડ્યુસ થાય છે અને બીજો અણુ સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
આમ,નીપજો '$X$' અને '$Y$' બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને સોડિયમ બેન્ઝોએટ છે.

(D) ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$ અને પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ ના મિશ્રણના આલ્ડોલ સંઘનનમાં ચાર સંભવિત નીપજો મળે છે:
$1$. ઇથેનાલનું સ્વ-સંઘનન: $CH_3CH=CHCHO$ (બ્યુટ$-2-$ઈનાલ).
$2$. પ્રોપેનાલનું સ્વ-સંઘનન: $CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$ ($2-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈનાલ).
$3$. ક્રોસ-સંઘનન (ઇથેનાલ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે,પ્રોપેનાલ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે): $CH_3CH_2CH=CHCHO$ (પેન્ટ$-2-$ઈનાલ).
$4$. ક્રોસ-સંઘનન (પ્રોપેનાલ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે,ઇથેનાલ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે): $CH_3CH=C(CH_3)CHO$ ($2-$મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈનાલ).
હેક્સ$-3-$ઈનાલ આ પ્રક્રિયામાં બનતું નથી.

(A) આ પ્રક્રિયા પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ અને ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$ વચ્ચે $NaOH$ ની હાજરીમાં અને ત્યારબાદ ગરમ $(\Delta)$ કરવાથી થતી ક્રોસ-આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા ચાર શક્ય $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઇડ્સ આપે છે:
$1$. ઇથેનાલનું સેલ્ફ-આલ્ડોલ: $2CH_3CHO \rightarrow CH_3CH=CHCHO$ (બ્યુટ$-2-$ઈનાલ).
$2$. પ્રોપેનાલનું સેલ્ફ-આલ્ડોલ: $2CH_3CH_2CHO \rightarrow CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$ ($2$-મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈનાલ).
$3$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (પ્રોપેનાલ ડોનર,ઇથેનાલ એક્સેપ્ટર): $CH_3CH_2CHO + CH_3CHO \rightarrow CH_3CH_2CH=CHCHO$ (પેન્ટ$-2-$ઈનાલ).
$4$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (ઇથેનાલ ડોનર,પ્રોપેનાલ એક્સેપ્ટર): $CH_3CHO + CH_3CH_2CHO \rightarrow CH_3CH=C(CH_3)CHO$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈનાલ).
આમ,ચાર નીપજો $CH_3CH=CHCHO$,$CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$,$CH_3CH_2CH=CHCHO$,અને $CH_3CH=C(CH_3)CHO$ છે.

(B) પ્રતિક્રિયા $R-CHO \rightarrow R-CH_2OH$ એ આલ્ડિહાઇડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન છે. $NaBH_4$ અને $H_2 | Pd$ બંને આ રિડક્શન કરી શકે છે.
પ્રતિક્રિયા $R-COOH \rightarrow R-CH_2OH$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન છે. કાર્બોક્સિલિક એસિડ $NaBH_4$ અને $H_2 | Pd$ દ્વારા રિડક્શન સામે પ્રતિરોધક છે. આ રૂપાંતરણ માટે $LiAlH_4$ અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ જેવા મજબૂત રિડક્શન કર્તાની જરૂર પડે છે.
વિકલ્પોની સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $B$ બંને પગલાં માટે યોગ્ય પ્રક્રિયકો પૂરા પાડે છે: $H_2 | Pd$ આલ્ડિહાઇડનું રિડક્શન કરી શકે છે,અને $LiAlH_4$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડને પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડ્યુસ કરવા માટેનું પ્રમાણભૂત પ્રક્રિયક છે.

(A) પ્રોપેનોન $(CH_3COCH_3)$ ની ઇથાઇલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ $(CH_3CH_2MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયા છે.
$1$. ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો: ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકમાંથી ઇથાઇલ ગ્રુપ $(CH_3CH_2^-)$ પ્રોપેનોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે: $CH_3COCH_3 + CH_3CH_2MgBr \rightarrow CH_3C(OMgBr)(CH_2CH_3)CH_3$.
$2$. જળવિભાજન: ત્યારબાદ પાણી $(H_2O/H^+)$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે: $CH_3C(OMgBr)(CH_2CH_3)CH_3 + H_2O \rightarrow CH_3C(OH)(CH_2CH_3)CH_3 + Mg(OH)Br$.
$3$. નીપજ $2-$મિથાઇલબ્યુટેન$-2-$ઓલ છે.

(C) $1$. પ્રક્રિયા $C_6H_5CONH_2 \xrightarrow{NaOBr} y$ એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જે એમાઇડને એક કાર્બન ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઇડમાં રૂપાંતરિત કરે છે. તેથી,$y$ એ એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ છે.
$2$. પ્રક્રિયા $C_6H_5CONH_2 \xrightarrow[(ii) H_3O^+]{(i) C_6H_5SO_2Cl / py, \Delta} x$ માં બેન્ઝેમાઇડની પિરિડિનની હાજરીમાં બેન્ઝીન સલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા થાય છે,ત્યારબાદ ગરમ કરવામાં આવે છે અને એસિડિક જળવિભાજન થાય છે. આ પ્રક્રિયા એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ બનાવે છે.
$3$. તેથી,$y$ અને $x$ બંને એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ છે. સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (કાર્બાઈલએમાઈન પ્રતિક્રિયા) $X$ તરીકે ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$NaNO_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $CuCN/KCN$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા) $Y$ તરીકે ફિનાઈલ સાયનાઈડ $(C_6H_5CN)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$X$ ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે અને $Y$ ફિનાઈલ સાયનાઈડ છે.

(A) પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન $(R-NH_2)$ નાઈટ્રસ એસિડ ($HNO_2$,જે $NaNO_2 + HCl$ માંથી બને છે) સાથે પ્રક્રિયા કરીને અસ્થાયી એલિફેટિક ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જે પાણીની હાજરીમાં વિઘટન પામીને આલ્કોહોલ $(R-OH)$,$N_2$ વાયુ અને $HCl$ આપે છે.
$R-NH_2 + NaNO_2 + HCl$ $\rightarrow [R-N_2^+Cl^-] + H_2O$ $\rightarrow R-OH + N_2 + HCl$
વિકલ્પ $A$ એ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન ($n$-પ્રોપાઈલ એમાઈન) છે,જે પ્રોપેન$-1-$ઓલ આપશે.
દ્વિતીયક એમાઈન $(R_2NH)$ $N$-નાઈટ્રોસોએમાઈન બનાવે છે અને તૃતીયક એમાઈન $(R_3N)$ નાઈટ્રસ એસિડ સાથે ક્ષાર બનાવે છે,જેમાંથી આલ્કોહોલ મળતો નથી. એનિલિન $(C_6H_5-NH_2)$ નીચા તાપમાને $(0-5 \ ^\circ C)$ સ્થાયી બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.

(B) પગલું $1$: એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ એ $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(X = C_6H_5N_2^+Cl^-)$ બનાવે છે.
પગલું $2$: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $CuCl/HCl$ (સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરોબેન્ઝીન $(Y = C_6H_5Cl)$ બનાવે છે.
પગલું $3$: ક્લોરોબેન્ઝીન શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં $CH_3Cl$ અને $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (વુર્ટ્ઝ-ફિટિંગ પ્રક્રિયા) ટોલ્યુઈન $(Z = C_6H_5CH_3)$ બનાવે છે.

(D) અને $B$ એ પ્રારંભિક પદાર્થો છે જેનું રિડક્શન કરીને પ્રાથમિક એમાઈન $R-CH_2-NH_2$ મેળવી શકાય છે.
$1.$ નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું $H_2/Ni$ સાથે ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન કરવાથી પ્રાથમિક એમાઈન મળે છે: $R-CN + 2H_2 \xrightarrow{Ni} R-CH_2-NH_2$
$2.$ એમાઈડ્સ $(R-CONH_2)$ નું $LiAlH_4$ દ્વારા રિડક્શન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી પ્રાથમિક એમાઈન મળે છે: $R-CONH_2 \xrightarrow[ii) H_2O]{i) LiAlH_4} R-CH_2-NH_2$
તેથી,$A = R-CN$ અને $B = R-CONH_2$.

(C) $1$. એનિલિન $Br_2/H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન $(X)$ બનાવે છે.
$2$. $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન $273-278 \ K$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયઝોનિયમ ક્ષાર,$2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(Y)$ બનાવે છે.
$3$. ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $(Y)$ ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રિડક્શન પામે છે,જેમાં ડાયઝોનિયમ ગ્રુપ હાઇડ્રોજન પરમાણુ દ્વારા બદલાય છે,જે $1,3,5$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝીન $(Z)$ આપે છે.

(D) પ્રતિક્રિયા $(i)$ માં,એનિલિન $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(A = C_6H_5N_2^+Cl^-)$ બનાવે છે. આ સંયોજન ગરમ પાણી $(B = \text{ગરમ } H_2O)$ સાથે જળવિભાજન પામીને ફિનોલ આપે છે.
પ્રતિક્રિયા $(ii)$ માં,ક્યુમીન (આઇસોપ્રોપાઇલબેન્ઝીન) $O_2$ સાથે ઓક્સિડેશન પામીને ક્યુમીન હાઇડ્રોપેરોક્સાઇડ $(C = C_6H_5C(CH_3)_2OOH)$ બનાવે છે. આ હાઇડ્રોપેરોક્સાઇડ મંદ એસિડ $(D = H^+/H_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પુનઃરચના દ્વારા ફિનોલ અને એસીટોન આપે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) $(i)$ એનિલિન ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રત્યે ખૂબ જ સક્રિય છે. જ્યારે તેને $H_2O$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઝડપથી પોલી-વિસ્થાપન પામીને મુખ્ય નીપજ તરીકે $2, 4, 6-$ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન $(X)$ બનાવે છે.
$(ii)$ $-NH_2$ સમૂહની સક્રિયતાને નિયંત્રિત કરવા માટે,તેને સૌ પ્રથમ એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ નો ઉપયોગ કરીને એસિટિલેશન દ્વારા એસિટાનિલાઇડમાં ફેરવવામાં આવે છે. $-NHCOCH_3$ સમૂહ $-NH_2$ સમૂહ કરતા ઓછો સક્રિય હોવાથી,તે બ્રોમિનેશનને $p-$સ્થાન સુધી મર્યાદિત કરે છે,જેનાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે $p-$બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ $(Y)$ મળે છે.

(C) નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન વપરાયેલા માધ્યમ પર આધાર રાખે છે:
$(i)$ તટસ્થ માધ્યમમાં,$Zn$ ડસ્ટ અને $NH_4Cl$ ના દ્રાવણનો ઉપયોગ કરીને,નાઈટ્રોબેન્ઝીનનું રિડક્શન ફિનાઈલહાઈડ્રોક્સાઈલેમાઈન $(C_6H_5NHOH)$ માં થાય છે. તેથી,$X$ એ ફિનાઈલહાઈડ્રોક્સાઈલેમાઈન છે.
(ii) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$Zn$ અને $KOH/C_2H_5OH$ નો ઉપયોગ કરીને,રિડક્શન આગળ વધીને હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન $(C_6H_5NH-NHC_6H_5)$ બનાવે છે. તેથી,$Y$ એ હાઈડ્રેઝોબેન્ઝીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) $\beta-D-(+)-$ગ્લુકોપાયરાનોઝની રચના તેના હાવર્થ અથવા ચક્રીય સ્વરૂપમાં એનોમેરિક કાર્બન $(C_1)$ પરના હાઇડ્રોક્સિલ જૂથના અભિવિન્યાસ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
$\beta$-એનોમરમાં,$C_1$ પરનું $-OH$ જૂથ $-CH_2OH$ જૂથની સમાન બાજુએ હોય છે.
ચોક્કસપણે,$D$-ગ્લુકોઝ માટે,$C_2, C_3, C_4,$ અને $C_5$ પરનું બંધારણ પ્રમાણભૂત $D$-ગ્લુકોઝ પેટર્નને અનુસરે છે.
આપેલા વિકલ્પોની તુલના કરતા,રચના $A$ એ $\beta-D-(+)-$ગ્લુકોપાયરાનોઝ દર્શાવે છે જ્યાં એનોમેરિક કાર્બન પરનું $-OH$ જૂથ $\beta$-બંધારણને અનુરૂપ છે.

(C) ગ્લુકોઝના ઓક્સિડેશન દરમિયાન $ATP$ નું ઉત્પાદન મુખ્યત્વે કણાભસૂત્રમાં ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇન $(ETC)$ દ્વારા થાય છે.
$Fe^{3+}$ આયનો સાયટોક્રોમના આવશ્યક ઘટકો છે,જે હિમ-યુક્ત પ્રોટીન છે અને $ETC$ માં ઇલેક્ટ્રોન વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ સાયટોક્રોમ ઇલેક્ટ્રોનના સ્થાનાંતરણ અને $ATP$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી પ્રોટોન ગ્રેડિયન્ટના નિર્માણને સરળ બનાવવા માટે $Fe^{2+}$ અને $Fe^{3+}$ અવસ્થાઓ વચ્ચે પ્રતિવર્તી ઓક્સિડેશન અને રિડક્શનમાંથી પસાર થાય છે.

(B) $\alpha$-એમિનો એસિડનું સામાન્ય સૂત્ર $H_2N-CH(R)-COOH$ છે.
સેરીન એમિનો એસિડ માટે,$-R$ સાઇડ ચેઇન હાઇડ્રોક્સિમિથાઇલ ગ્રુપ છે,જે $-CH_2OH$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) વિધાન $a$ સાચું છે: માલ્ટોઝ એ બે $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમો દ્વારા બનેલ ડાયસેકેરાઈડ છે જે $\alpha(1 \rightarrow 4)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
વિધાન $b$ સાચું છે: ચતુર્થક બંધારણ પ્રોટીનમાં બહુવિધ પોલીપેપ્ટાઈડ સબ્યુનિટ્સની અવકાશી ગોઠવણી અને આંતરક્રિયાનું વર્ણન કરે છે.
વિધાન $c$ સાચું છે: $DNA$ અને $RNA$ માં ન્યુક્લિયોટાઈડ્સ $3'-5'$ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
વિધાન $d$ સાચું છે: થાયરોક્સિન હોર્મોનના ઉત્પાદનમાં ઉણપ હાઈપોથાઈરોડિઝમમાં પરિણમે છે.
તેથી,તમામ વિધાનો $a, b, c,$ અને $d$ સાચા છે.

(D) વિધાન $(i)$ સાચું છે: પ્રાણીઓમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ ગ્લાયકોજન તરીકે સંગ્રહિત થાય છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: ગ્લાયસિલએલેનાઈનમાં,પેપ્ટાઈડ બંધ ગ્લાયસીનના કાર્બોક્સિલ સમૂહ અને એલેનાઈનના એમિનો સમૂહ વચ્ચે રચાય છે. તેથી,પેપ્ટાઈડ બંધનો કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ ગ્લાયસીનનો છે,એલેનાઈનનો નથી.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે: નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ,શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહ ધરાવતા એકમને ન્યુક્લિયોટાઈડ કહેવામાં આવે છે. ન્યુક્લિયોસાઈડમાં માત્ર બેઝ અને શર્કરા હોય છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: ધીમા ચયાપચયના દરને કારણે હાઈપોથાઈરોડિઝમમાં મેદસ્વીપણું એક લક્ષણ હોઈ શકે છે.
આમ,વિધાન $(ii)$ અને $(iii)$ ખોટા છે.

(A) સાચી જોડણી નીચે મુજબ છે:
$b$. વિટામિન $E$ એ $ii$. સૂર્યમુખીના તેલમાં જોવા મળે છે.
$c$. વિટામિન $K$ એ $v$. લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજીમાં જોવા મળે છે.
$d$. વિટામિન $B_{12}$ એ $i$. માંસમાં જોવા મળે છે.
$e$. વિટામિન $B_2$ એ $iii$. ઈંડાની સફેદીમાં જોવા મળે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $b-ii, c-v, d-i, e-iii$ છે.

(D) . વિટામિન $K$ પ્રોથ્રોમ્બિનના સંશ્લેષણ માટે જરૂરી છે,જે લોહી ગંઠાઈ જવા માટે આવશ્યક છે. તેની ઉણપથી લોહી ગંઠાઈ જવાનો સમય વધે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$b$. દૂધ અને લીવર વિટામિન $B_2$ (રાઇબોફ્લેવિન) ના સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. આ વિધાન સાચું છે.
$c$. હેક્સાપેપ્ટાઇડમાં $6$ એમિનો એસિડ હોય છે જે $5$ પેપ્ટાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,$6$ દ્વારા નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
$d$. એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ કોર્ટિસોલ જેવા હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે. તેના અયોગ્ય કાર્યને કારણે હાઈપોગ્લાયકેમિયા થઈ શકે છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $a, b,$ અને $d$ સાચા છે.

(A) હેલોએરીનમાં, ક્લોરિન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને બેન્ઝીન વલયની $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન સિસ્ટમ વચ્ચેના સંસ્પંદનને કારણે $C-Cl$ બંધ આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા પ્રાપ્ત કરે છે.
આ આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતાને કારણે હેલોઆલ્કેનમાં જોવા મળતા શુદ્ધ એકલ $C-Cl$ બંધની તુલનામાં બંધ લંબાઈ ટૂંકી હોય છે.
ક્લોરોબેન્ઝીન (હેલોએરીન) માં $C-Cl$ ની બંધ લંબાઈ આશરે $169 \ pm$ છે, જ્યારે ક્લોરોમિથેન (હેલોઆલ્કેન) માં તે આશરે $177 \ pm$ છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $169 \ pm$ અને $177 \ pm$ છે.

(C) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા $A \longrightarrow 3B$ માટે,વેગનું સમીકરણ $[A] = [A]_0 - kt$ છે.
કોષ્ટક મુજબ,$t = 15 \ s$ પર,$[A] = 0.05 \ mol \ L^{-1}$ અને $[A]_0 = 0.1 \ mol \ L^{-1}$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $0.05 = 0.1 - k(15) \implies 15k = 0.05 \implies k = \frac{0.05}{15} = \frac{1}{300} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
હવે,$t = 20 \ s$ પર,$A$ ની સાંદ્રતા $[A] = [A]_0 - kt = 0.1 - (\frac{1}{300}) \times 20 = 0.1 - \frac{20}{300} = 0.1 - 0.0667 = 0.0333 \ mol \ L^{-1}$.
પ્રક્રિયા પામેલ $A$ નો જથ્થો $\Delta[A] = [A]_0 - [A] = 0.1 - 0.0333 = 0.0667 \ mol \ L^{-1}$ છે.
તત્વયોગમિતિ $A \longrightarrow 3B$ મુજબ,બનતી નીપજ $B$ ની સાંદ્રતા $3 \times \Delta[A] = 3 \times 0.0667 = 0.2001 \ mol \ L^{-1}$ છે.
નજીકના વિકલ્પને આધારે,આપણને $0.198 \ mol \ L^{-1}$ અથવા $1.98 \times 10^{-1} \ mol \ L^{-1}$ મળે છે.

(C) શૂન્ય-ક્રમની પ્રક્રિયા $A \longrightarrow 3 B$ માટે,દરનો નિયમ $[A] = [A_0] - kt$ છે.
કોષ્ટક મુજબ,$t = 0$ સમયે,$[A_0] = 0.1 \ mol \ L^{-1}$.
$t = 15 \ s$ સમયે,$[A] = 0.05 \ mol \ L^{-1}$.
આ કિંમતો મૂકતા: $0.05 = 0.1 - k(15)$,જે $k = 0.05 / 15 = 1/300 \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ આપે છે.
$t = 20 \ s$ સમયે,બાકી રહેલ $A$ ની સાંદ્રતા $[A] = 0.1 - (1/300) \times 20 = 0.1 - 0.0667 = 0.0333 \ mol \ L^{-1}$ છે.
પ્રક્રિયા પામેલ $A$ નો જથ્થો $0.1 - 0.0333 = 0.0667 \ mol \ L^{-1}$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $A$ એ $3 \ mol$ $B$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$B$ ની સાંદ્રતા $= 3 \times 0.0667 = 0.2001 \ mol \ L^{-1} \approx 1.98 \times 10^{-1} \ mol \ L^{-1}$.

(C) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયાનો વેગ $r$ એ વેગ અચળાંક $k$ જેટલો હોય છે.
આપેલ છે કે $r = k = y \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
તત્વયોગમિતિય સમીકરણ $2 NH_{3(g)} \rightarrow N_{2(g)} + 3 H_{2(g)}$ છે.
પ્રક્રિયાનો વેગ $r = -\frac{1}{2} \frac{d[NH_3]}{dt} = \frac{d[N_2]}{dt} = \frac{1}{3} \frac{d[H_2]}{dt}$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
તેથી,હાઇડ્રોજનના નિર્માણનો દર $\frac{d[H_2]}{dt} = 3 \times r$ થાય.
$r$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{d[H_2]}{dt} = 3 \times (y \times 10^{-4}) = 3y \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$ મળે છે.

(D) પ્રક્રિયા $2 \ A \rightarrow 4 \ B + C$ માટે,દરનું સમીકરણ: $-\frac{1}{2} \frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{4} \frac{d[B]}{dt}$ છે.
આપણે $A$ ના અદ્રશ્ય થવાનો દર,એટલે કે $-\frac{d[A]}{dt}$ શોધવાનો છે.
સમીકરણ પરથી: $-\frac{d[A]}{dt} = \frac{2}{4} \frac{d[B]}{dt} = \frac{1}{2} \frac{d[B]}{dt}$.
આપેલ છે કે $\frac{\Delta [B]}{\Delta t} = \frac{5 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1}}{10 \ s} = 5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.
તેથી,$-\frac{d[A]}{dt} = \frac{1}{2} \times (5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}) = 2.5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1} \ s^{-1}$.

(B) આપેલ છે: $K_1 = 3.46 \times 10^{-2} \ s^{-1}$,$T_1 = 298 \ K$,$T_2 = 350 \ K$,$E_a = 50100 \ J \ mol^{-1}$,$R = 8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
આર્હેનિયસ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\log \frac{K_2}{K_1} = \frac{E_a}{2.303 R} \left[ \frac{T_2 - T_1}{T_1 T_2} \right]$.
કિંમતો મૂકતા:
$\log \frac{K_2}{3.46 \times 10^{-2}} = \frac{50100}{2.303 \times 8.314} \left[ \frac{52}{104300} \right]$.
$\log \frac{K_2}{3.46 \times 10^{-2}} \approx 1.304$.
$\frac{K_2}{3.46 \times 10^{-2}} = 10^{1.304} \approx 20.14$.
$K_2 = 20.14 \times 3.46 \times 10^{-2} \approx 0.696 \ s^{-1}$.
સૌથી નજીકનો વિકલ્પ $0.692 \ s^{-1}$ છે.

(C) આપેલ બંધારણો નીચેની દવાઓને અનુરૂપ છે:
$A$: ક્લોરડાયઝેપોક્સાઈડ (એક ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર)
$B$: ક્લોરામ્ફેનિકોલ (એક એન્ટિબાયોટિક)
$C$: ટર્ફેનાડિન (એક એન્ટિહિસ્ટામાઈન)
$D$: સેરોટોનિન (એક ન્યુરોટ્રાન્સમીટર)
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એન્ટિબાયોટિક્સ તે છે જે સજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે. ઉદાહરણોમાં $\text{Tetracycline}$,$\text{Chloramphenicol}$ અને $\text{Erythromycin}$ નો સમાવેશ થાય છે.
બેક્ટેરિયોસાઇડલ એન્ટિબાયોટિક્સ તે છે જે સજીવો પર મારક અસર કરે છે. ઉદાહરણોમાં $\text{Penicillin}$,$\text{Aminoglycosides}$ અને $\text{Ofloxacin}$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$A$ એ $\text{Tetracycline}$ છે અને $B$ એ $\text{Ofloxacin}$ છે.

(C) $Salvarsan$ દવામાં $-As=As-$ લિંકેજ હોય છે.
તે સિફિલિસ માટે શોધાયેલ પ્રથમ અસરકારક સારવાર હતી.
$Paul \ Ehrlich$ એ આ દવા વિકસાવી હતી,જે આર્સેનિક આધારિત સંયોજન છે.

(D) $Cimetidine$ એ $H_2$-રિસેપ્ટર વિરોધી દવા છે જેનો ઉપયોગ પેટના અલ્સર અને એસિડ રિફ્લક્સની સારવાર માટે થાય છે. તેની રાસાયણિક રચનામાં ઇમિડાઝોલ રિંગ સાથે જોડાયેલી થાયોઈથર ચેઈન હોય છે,જે સાયનોગુઆનિડિન ગ્રુપ સાથે જોડાયેલી હોય છે. આપેલી રચનાઓની સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $D$ એ $Cimetidine$ ની સાચી રાસાયણિક રચના દર્શાવે છે.

(B) આપેલ રચના મોર્ફિનનું માળખું છે.
મોર્ફિનમાં,$R$ સ્થાન પરનો સમૂહ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ છે.
કોડીન,જે મોર્ફિનનું મિથાઈલ ઈથર છે,તેમાં $R$ સ્થાન પરનો હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ મિથોક્સી સમૂહ $(-OCH_3)$ દ્વારા બદલાય છે.
તેથી,કોડીન માટે,$R$ એ $-OCH_3$ દર્શાવે છે.

(A) ) ખોટું: એન્ટિહિસ્ટામાઈન (જેમ કે સિમેટિડિન) એસિડિટીની સારવાર માટે વપરાય છે,પરંતુ તે એન્ટાસિડ (જેમ કે $Mg(OH)_2$) થી અલગ છે.
$b$) ખોટું: જ્યારે દવા એલોસ્ટેરિક સાઇટ સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે સક્રિય સાઇટનો આકાર બદલે છે,જેથી સબસ્ટ્રેટ જોડાઈ શકતું નથી.
$c$) સાચું: રાસાયણિક સંદેશાવાહકો એવા રસાયણો છે જે ચેતાકોષો વચ્ચે સંકેતોનું વહન કરે છે.
$d$) ખોટું: સોડિયમ સાબુ સખત હોય છે,જ્યારે પોટેશિયમ સાબુ નરમ હોય છે અને તેનો ઉપયોગ શેવિંગ ક્રીમ અને શેમ્પૂમાં થાય છે.
તેથી,વિધાનો $a, b,$ અને $d$ ખોટા છે.

(B) સિમેટિડિન એ જઠરની દીવાલમાં રહેલા રિસેપ્ટર્સ સાથે હિસ્ટામાઈનની આંતરક્રિયાને રોકવા માટે બનાવવામાં આવેલી દવા છે. તે $H_2$-રિસેપ્ટર વિરોધી તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પેટમાં એસિડનું ઉત્પાદન ઘટાડે છે. સિમેટિડિનનું બંધારણ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.

(A) સાબુમાં એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મો ઉમેરવા માટે બિથિઓનોલ ઉમેરવામાં આવે છે. તેની રચનામાં સલ્ફર બ્રિજ દ્વારા જોડાયેલા બે $2,4$-ડાયક્લોરોફિનોલ એકમો હોય છે. આ સંયોજન ત્વચા પર કાર્બનિક પદાર્થોના બેક્ટેરિયલ વિઘટન દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ગંધ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

(A) વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ બંધારણ:
$A$: સૅકરિન (એક કૃત્રિમ ગળપણ).
$B$: મેપ્રોબેમેટ (એક શાંતિદાયક).
સૅકરિન એક જાણીતું કૃત્રિમ ગળપણ છે અને મેપ્રોબેમેટ એ તણાવ અને ચિંતા દૂર કરવા માટે વપરાતું હળવું શાંતિદાયક છે.