JEE Main 2025 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

474 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151250 of 474 questions

Page 4 of 5 · Gujarati

151
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $a_1, a_2, a_3, \ldots$ એ વધતી જતી ધન સંખ્યાઓની $G.P.$ છે. જો $a_3 a_5 = 729$ અને $a_2 + a_4 = \frac{111}{4}$ હોય,તો $24(a_1 + a_2 + a_3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$131$
B
$130$
C
$129$
D
$128$

Solution

(C) ધારો કે $G.P.$ નું પ્રથમ પદ $a$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ છે ($r > 1$ કારણ કે પદો વધતા ક્રમમાં છે).
$a_3 a_5 = (ar^2)(ar^4) = a^2 r^6 = 729 \Rightarrow ar^3 = 27 \dots (i)$
$a_2 + a_4 = ar + ar^3 = \frac{111}{4} \dots (ii)$
$(i)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$ar + 27 = \frac{111}{4} \Rightarrow ar = \frac{111}{4} - 27 = \frac{111 - 108}{4} = \frac{3}{4} \dots (iii)$
$(i)$ ને $(iii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{ar^3}{ar} = \frac{27}{3/4}$ $\Rightarrow r^2 = 27 \times \frac{4}{3} = 36$ $\Rightarrow r = 6$ (કારણ કે પદો ધન છે).
$(iii)$ પરથી,$a(6) = \frac{3}{4} \Rightarrow a = \frac{3}{24} = \frac{1}{8}$.
હવે,$24(a_1 + a_2 + a_3) = 24(a + ar + ar^2) = 24a(1 + r + r^2)$.
$= 24 \times \frac{1}{8} (1 + 6 + 36) = 3(43) = 129$.
152
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$y = x^2 + 2$ અને $x = y^2 + 2$ પરવલયોને સ્પર્શતા સૌથી નાના વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\frac{7 \sqrt{2}}{2}$
B
$\frac{7 \sqrt{2}}{16}$
C
$\frac{7 \sqrt{2}}{4}$
D
$\frac{7 \sqrt{2}}{8}$

Solution

(D) આપેલ પરવલયો રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
બિંદુઓ $A$ અને $B$ પરના સ્પર્શકો રેખા $y = x$ ને સમાંતર હોવા જોઈએ,તેથી સ્પર્શકોનો ઢાળ $1$ છે.
પરવલય $y = x^2 + 2$ માટે,$\frac{dy}{dx} = 2x = 1$,જે $x = \frac{1}{2}$ આપે છે.
$x = \frac{1}{2}$ ને $y = x^2 + 2$ માં મૂકતા,આપણને $y = (\frac{1}{2})^2 + 2 = \frac{1}{4} + 2 = \frac{9}{4}$ મળે છે.
આમ,બિંદુ $B = (\frac{1}{2}, \frac{9}{4})$. સંમિતિ દ્વારા,બિંદુ $A = (\frac{9}{4}, \frac{1}{2})$.
અંતર $AB = \sqrt{(\frac{9}{4} - \frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{2} - \frac{9}{4})^2} = \sqrt{(\frac{7}{4})^2 + (-\frac{7}{4})^2} = \sqrt{\frac{49}{16} + \frac{49}{16}} = \sqrt{\frac{98}{16}} = \frac{7 \sqrt{2}}{4}$.
સૌથી નાના વર્તુળનો વ્યાસ એ અંતર $AB$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{AB}{2} = \frac{7 \sqrt{2}}{8}$.
Solution diagram
153
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$A, B, C, D, E$ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને પાંચ અક્ષરના તમામ શબ્દો બનાવવામાં આવે છે અને અંગ્રેજી શબ્દકોશ મુજબ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે. ધારો કે $n$ ક્રમાંક પરના શબ્દને $W_{n}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. જો શબ્દ $W_{n}$ પસંદ કરવાની સંભાવના $P(W_{n}) = 2P(W_{n-1}), n > 1$ નું પાલન કરે છે. જો $P(CDBEA) = \frac{2^{\alpha}}{2^{\beta}-1}, \alpha, \beta \in N$ હોય,તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$183$
B
$184$
C
$185$
D
$186$

Solution

(A) ધારો કે $P(W_{1}) = x$.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા $5! = 120$ હોવાથી,સંભાવનાઓનો સરવાળો $\sum_{i=1}^{120} P(W_{i}) = 1$ થાય.
આ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે: $x + 2x + 2^{2}x + \dots + 2^{119}x = 1$.
$\frac{x(2^{120}-1)}{2-1} = 1 \Rightarrow x = \frac{1}{2^{120}-1}$.
હવે,$CDBEA$ શબ્દનો ક્રમ શોધીએ:
$A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$B$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $4! = 24$.
$CA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$CB$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $3! = 6$.
$CDA$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $2! = 2$.
$CDBAE$: $1$.
$CDBEA$: $1$.
કુલ ક્રમ $n = 24 + 24 + 6 + 6 + 2 + 1 + 1 = 64$.
આમ,$P(W_{64}) = 2^{63} P(W_{1}) = \frac{2^{63}}{2^{120}-1}$.
$\frac{2^{\alpha}}{2^{\beta}-1}$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 63$ અને $\beta = 120$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = 63 + 120 = 183$.
154
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે અતિવલય $H: \frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના બિંદુ $P(4, 2\sqrt{3})$ ના નાભિ અંતરોનો ગુણાકાર $32$ છે. ધારો કે $H$ ની અનુબદ્ધ અક્ષની લંબાઈ $p$ છે અને તેની નાભિલંબની લંબાઈ $q$ છે. તો $p^2 + q^2$ ની કિંમત ...... છે.
A
$110$
B
$120$
C
$130$
D
$140$

Solution

(B) અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના બિંદુ $P$ માટે નાભિ અંતરોનો ગુણાકાર $PS_1 \cdot PS_2 = b^2 + \frac{b^2}{a^2}x_1^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. આપેલ છે કે $PS_1 \cdot PS_2 = 32$ અને $P(4, 2\sqrt{3})$,તેથી $b^2 + \frac{b^2}{a^2}(16) = 32 \Rightarrow b^2(\frac{a^2+16}{a^2}) = 32$.
બિંદુ $P$ અતિવલય પર હોવાથી,$\frac{16}{a^2} - \frac{12}{b^2} = 1 \Rightarrow b^2 = \frac{12a^2}{16-a^2}$.
આ કિંમત મૂકતા,$a^2 = 8$ અને $b^2 = 12$ મળે છે.
$p = 2b = 4\sqrt{3} \Rightarrow p^2 = 48$.
$q = \frac{2b^2}{a} = 6\sqrt{2} \Rightarrow q^2 = 72$.
$p^2 + q^2 = 48 + 72 = 120$.
155
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
જો સાત અંકની એવી સંખ્યાઓ કે જેમના અંકોનો સરવાળો બેકી હોય,તેની સંખ્યા $m \cdot n \cdot 10^{n}$ હોય; $m, n \in \{1, 2, 3, \ldots, 9\}$,તો $m+n$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(D) $7$ અંકની કુલ સંખ્યાઓ $= 9,000,000$ છે.
કોઈપણ $7$ અંકની સંખ્યા $d_1 d_2 d_3 d_4 d_5 d_6 d_7$ માટે,પ્રથમ $6$ અંકોનો સરવાળો $S$ બેકી અથવા એકી હોઈ શકે છે.
જો $S$ બેકી હોય,તો $d_7$ બેકી $(0, 2, 4, 6, 8)$ હોવો જોઈએ ($5$ વિકલ્પો).
જો $S$ એકી હોય,તો $d_7$ એકી $(1, 3, 5, 7, 9)$ હોવો જોઈએ ($5$ વિકલ્પો).
આમ,અંકોનો સરવાળો બેકી હોય તેવી $7$ અંકની સંખ્યાઓ $= \frac{9,000,000}{2} = 4,500,000$ છે.
આ કિંમત $m \cdot n \cdot 10^n = 9 \cdot 5 \cdot 10^5$ સ્વરૂપે છે.
તેથી $m=9$ અને $n=5$ મળે છે.
આમ,$m+n = 9+5 = 14$.
156
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો ચાર ભિન્ન બિંદુઓ $(4,6), (-1,5), (0,0)$ અને $(k, 3k)$ એ $r$ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળ પર આવેલા હોય,તો $10k + r^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$32$
B
$33$
C
$34$
D
$35$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A(4,6), B(-1,5), C(0,0)$ અને $D(k, 3k)$ છે.
$AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{5-6}{-1-4} = \frac{1}{5}$ અને $BC$ નો ઢાળ $m_{BC} = \frac{5-0}{-1-0} = -5$ છે.
$m_{AB} \cdot m_{BC} = -1$ હોવાથી,$\angle ABC = 90^\circ$ થાય.
તેથી,$AC$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે. વ્યાસ $AC$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-4)(x-0) + (y-6)(y-0) = 0$ એટલે કે $x^2 + y^2 - 4x - 6y = 0$ છે.
બિંદુ $D(k, 3k)$ વર્તુળ પર હોવાથી,$k^2 + (3k)^2 - 4k - 6(3k) = 0$.
$10k^2 - 22k = 0 \implies k = \frac{11}{5}$ (કારણ કે $k \neq 0$).
વર્તુળનું કેન્દ્ર $AC$ નું મધ્યબિંદુ $(2, 3)$ છે. ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = (2-0)^2 + (3-0)^2 = 13$ છે.
તેથી,$10k + r^2 = 10(\frac{11}{5}) + 13 = 22 + 13 = 35$.
Solution diagram
157
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે પાંચ અવલોકનો $x_1=1, x_2=3, x_3=a, x_4=7$ અને $x_5=b$ (જ્યાં $a > b$) નો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $5$ અને $10$ છે. તો $n=1, 2, 3, 4, 5$ માટે અવલોકનો $n+x_n$ નું વિચરણ શોધો.
A
$17$
B
$16.4$
C
$17.4$
D
$16$

Solution

(D) આપેલ મધ્યક $\overline{x} = \frac{\sum x_i}{5} = 5$ હોવાથી,$1+3+a+7+b = 25$,એટલે કે $a+b = 14$.
આપેલ વિચરણ $\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2}{5} - (\overline{x})^2 = 10$ હોવાથી,$\frac{1^2+3^2+a^2+7^2+b^2}{5} - 25 = 10$,તેથી $1+9+a^2+49+b^2 = 175$,જે $a^2+b^2 = 116$ આપે છે.
$a+b=14$ અને $a^2+b^2=116$ પરથી,$(a+b)^2 - 2ab = 116$ $\Rightarrow 196 - 2ab = 116$ $\Rightarrow ab = 40$.
$a$ અને $b$ એ $t^2 - 14t + 40 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $(t-10)(t-4) = 0$. $a > b$ હોવાથી,$a=10$ અને $b=4$.
નવા અવલોકનો $y_n = n+x_n$ એ $2, 5, 13, 11, 9$ છે.
નવો મધ્યક $\overline{y} = \frac{2+5+13+11+9}{5} = 8$.
નવું વિચરણ $\frac{2^2+5^2+13^2+11^2+9^2}{5} - 8^2 = \frac{400}{5} - 64 = 80 - 64 = 16$.
158
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
રેખાઓ $x(3 \lambda+1)+y(7 \lambda+2)=17 \lambda+5$ ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $\lambda$ એક પ્રાચલ છે. આ તમામ રેખાઓ એક નિશ્ચિત બિંદુ $P$ માંથી પસાર થાય છે. આ રેખાઓમાંથી એક રેખા (ધારો કે $L$) ઉગમબિંદુથી સૌથી દૂર છે. જો બિંદુ $(3,6)$ થી રેખા $L$ નું અંતર $d$ હોય,તો $d^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$30$
C
$10$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓની સંહતિનું સમીકરણ $x(3 \lambda+1)+y(7 \lambda+2)=17 \lambda+5$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$(x+2y-5) + \lambda(3x+7y-17) = 0$ મળે છે.
આ રેખાઓ $x+2y-5=0$ અને $3x+7y-17=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$P(1, 2)$ મળે છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી સૌથી દૂર રહેલી રેખા $L$ એ $OP$ ને લંબ હોય છે.
$OP$ નો ઢાળ $m_{OP} = 2$ છે,તેથી રેખા $L$ નો ઢાળ $m_L = -\frac{1}{2}$ થાય.
બિંદુ $P(1, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $x+2y-5=0$ છે.
બિંદુ $Q(3, 6)$ થી રેખા $L$ નું અંતર $d = \frac{|3+12-5|}{\sqrt{1^2+2^2}} = \frac{10}{\sqrt{5}} = 2\sqrt{5}$ છે.
તેથી,$d^2 = 20$.
159
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
ધારો કે સમીકરણ $x(x+2)(12-k)=2$ ના બીજ સમાન છે. તો બિંદુ $(k, \frac{k}{2})$ નું રેખા $3x+4y+5=0$ થી અંતર શોધો.
A
$15$
B
$5\sqrt{3}$
C
$15\sqrt{5}$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x(x+2)(12-k)=2$.
ધારો કે $\lambda = 12-k$. સમીકરણના બીજ સમાન હોવાથી,$k \neq 12$,તેથી $\lambda \neq 0$.
સમીકરણ $\lambda(x^2+2x) = 2$ અથવા $\lambda x^2 + 2\lambda x - 2 = 0$ બને છે.
સમાન બીજ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 0$.
$(2\lambda)^2 - 4(\lambda)(-2) = 0$.
$4\lambda^2 + 8\lambda = 0$.
$4\lambda(\lambda + 2) = 0$.
$\lambda \neq 0$ હોવાથી,$\lambda = -2$.
કિંમત મૂકતા,$12-k = -2$,જે $k = 14$ આપે છે.
બિંદુ $(k, \frac{k}{2}) = (14, 7)$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી રેખા $Ax+By+C=0$ નું અંતર $d = \frac{|Ax_1+By_1+C|}{\sqrt{A^2+B^2}}$ છે.
$d = \frac{|3(14) + 4(7) + 5|}{\sqrt{3^2+4^2}} = \frac{|42 + 28 + 5|}{5} = \frac{75}{5} = 15$.
160
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
$2$ ઢાળ ધરાવતી રેખા $L_1$ અને $\frac{1}{2}$ ઢાળ ધરાવતી રેખા $L_2$ ઉગમબિંદુ $O$ પર છેદે છે. પ્રથમ ચરણમાં,$P_1, P_2, \ldots, P_{12}$ એ રેખા $L_1$ પરના $12$ બિંદુઓ છે અને $Q_1, Q_2, \ldots, Q_9$ એ રેખા $L_2$ પરના $9$ બિંદુઓ છે. તો $22$ બિંદુઓ $(O, P_1, P_2, \ldots, P_{12}, Q_1, Q_2, \ldots, Q_9)$ માંથી ત્રણ બિંદુઓનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતા ત્રિકોણની કુલ સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$1080$
B
$1134$
C
$1026$
D
$1188$

Solution

(B) કુલ બિંદુઓની સંખ્યા $1 + 12 + 9 = 22$ છે.
ત્રિકોણ બનાવવા માટે,આપણે $3$ અસમરેખ બિંદુઓ પસંદ કરવા જોઈએ.
બિંદુઓ $O, P_1, \ldots, P_{12}$ રેખા $L_1$ પર સમરેખ છે,અને $O, Q_1, \ldots, Q_9$ રેખા $L_2$ પર સમરેખ છે.
$22$ માંથી $3$ બિંદુઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો $\binom{22}{3} = 1540$ છે.
આપણે સમરેખ બિંદુઓ વાળા કિસ્સાઓ બાદ કરવા પડશે:
$1$. $L_1$ પરના $3$ બિંદુઓ: $\binom{13}{3} = 286$.
$2$. $L_2$ પરના $3$ બિંદુઓ: $\binom{10}{3} = 120$.
કુલ ત્રિકોણ = $1540 - 286 - 120 = 1134$.
161
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો $z_1, z_2, z_3 \in \mathbb{C}$ એ સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,જેનું મધ્યકેન્દ્ર $z_0$ છે,તો $\sum_{k=1}^3 (z_k - z_0)^2$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) $z_1, z_2, z_3$ શિરોબિંદુઓ અને મધ્યકેન્દ્ર $z_0$ ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,$z_1^2 + z_2^2 + z_3^2 = z_1 z_2 + z_2 z_3 + z_3 z_1$ થાય.
મધ્યકેન્દ્ર $z_0 = \frac{z_1 + z_2 + z_3}{3}$ હોવાથી,$z_1 + z_2 + z_3 = 3z_0$ મળે.
આપણે $\sum_{k=1}^3 (z_k - z_0)^2 = (z_1 - z_0)^2 + (z_2 - z_0)^2 + (z_3 - z_0)^2$ ની કિંમત શોધવી છે.
વિસ્તરણ કરતા,$(z_1^2 + z_2^2 + z_3^2) - 2z_0(z_1 + z_2 + z_3) + 3z_0^2$ મળે.
$z_1 + z_2 + z_3 = 3z_0$ મૂકતા,$(z_1^2 + z_2^2 + z_3^2) - 6z_0^2 + 3z_0^2 = (z_1^2 + z_2^2 + z_3^2) - 3z_0^2$ મળે.
સમબાજુ ત્રિકોણ માટે $z_1^2 + z_2^2 + z_3^2 = 3z_0^2$ હોવાથી,પરિણામ $3z_0^2 - 3z_0^2 = 0$ મળે.
162
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
સમીકરણ $(4-\sqrt{3}) \sin x - 2 \sqrt{3} \cos^2 x = -\frac{4}{1+\sqrt{3}}$ માટે $x \in [-2\pi, \frac{5\pi}{2}]$ અંતરાલમાં ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$3$
C
$6$
D
$5$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $(4-\sqrt{3}) \sin x - 2 \sqrt{3} \cos^2 x = -\frac{4}{1+\sqrt{3}}$
$RHS$ નું સંમેયીકરણ કરતા: $-\frac{4(1-\sqrt{3})}{(1+\sqrt{3})(1-\sqrt{3})} = 2 - 2\sqrt{3}$
$\cos^2 x = 1 - \sin^2 x$ મૂકતા:
$2\sqrt{3} \sin^2 x + (4-\sqrt{3}) \sin x - 2 = 0$
$(2 \sin x - 1)(\sqrt{3} \sin x + 2) = 0$
$\sin x = \frac{1}{2}$ મળે.
$x \in [-2\pi, \frac{5\pi}{2}]$ અંતરાલમાં $\sin x = \frac{1}{2}$ ના ઉકેલો: $-\frac{11\pi}{6}, -\frac{7\pi}{6}, \frac{\pi}{6}, \frac{5\pi}{6}, \frac{13\pi}{6}$ છે.
કુલ ઉકેલોની સંખ્યા $5$ છે.
163
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $C$ એ લંબવૃત્તીય $E: \frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ને આવરી લેતું ન્યૂનતમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતું વર્તુળ છે,જેની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{2}$ અને નાભિઓ $(\pm 2, 0)$ છે. ધારો કે $PQR$ એક ચલ ત્રિકોણ છે,જેનો શિરોબિંદુ $P$ વર્તુળ $C$ પર છે અને $2$ લંબાઈની બાજુ $QR$ એ $E$ ની મુખ્ય અક્ષને સમાંતર છે અને તે $E$ ના ઋણ $y$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે. તો ત્રિકોણ $PQR$ નું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$6(3+\sqrt{2})$
B
$8(3+\sqrt{2})$
C
$6(2+\sqrt{3})$
D
$8(2+\sqrt{3})$

Solution

(D) આપેલ લંબવૃત્તીય $E: \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે નાભિઓ $(\pm 2, 0)$ છે,તેથી $ae = 2$. $e = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$a(\frac{1}{2}) = 2 \implies a = 4$.
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = 16(1 - \frac{1}{4}) = 16(\frac{3}{4}) = 12$,તેથી $b = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$.
લંબવૃત્તીયને આવરી લેતું ન્યૂનતમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતું વર્તુળ એ સહાયક વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ છે,તેથી $C: x^2 + y^2 = 16$.
બાજુ $QR$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર છે અને $(0, -b) = (0, -2\sqrt{3})$ માંથી પસાર થાય છે. તેથી,રેખા $QR$ એ $y = -2\sqrt{3}$ છે.
$QR$ ની લંબાઈ $4$ છે. વર્તુળ $x^2 + y^2 = 16$ પર $P$ નો $y$-યામ $y_P$ છે. ત્રિકોણની ઊંચાઈ $h = y_P - (-2\sqrt{3}) = y_P + 2\sqrt{3}$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 4 \times (y_P + 2\sqrt{3}) = 2(y_P + 2\sqrt{3})$.
$A$ ને મહત્તમ કરવા માટે,આપણે $y_P$ ને મહત્તમ કરીએ છીએ. વર્તુળ $x^2 + y^2 = 16$ પર મહત્તમ $y$-યામ $4$ છે.
મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $= 2(4 + 2\sqrt{3}) = 8 + 4\sqrt{3} = 4(2 + \sqrt{3})$. વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $D$ છે.
Solution diagram
164
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
વક્રો $y^2=8x$ અને $x^2+y^2+12y+35=0$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો:
A
$2\sqrt{3}-1$
B
$\sqrt{2}$
C
$3\sqrt{2}-1$
D
$2\sqrt{2}-1$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2=8x$ છે,જ્યાં $4a=8 \Rightarrow a=2$. પરવલયના બિંદુ $(at^2, 2at)$ પરના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
ઢાળ $m$ નો ઉપયોગ કરીને,અભિલંબ $y = mx - 4m - 2m^3$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+12y+35=0$ છે,જેને $x^2+(y+6)^2=1$ તરીકે લખી શકાય. કેન્દ્ર $C(0, -6)$ અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
વક્રો વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર એ કેન્દ્ર $C$ થી પરવલય સુધીનું અંતર ઓછા ત્રિજ્યા $r$ છે.
$C(0, -6)$ થી પરવલય પરનો અભિલંબ $-6 = m(0) - 4m - 2m^3$ નું પાલન કરે છે,તેથી $2m^3 + 4m - 6 = 0$,જે $m^3 + 2m - 3 = 0$ માં પરિણમે છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$m=1$ એ ઉકેલ છે. આમ,$(m-1)(m^2+m+3)=0$. $m^2+m+3=0$ ને કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી,તેથી $m=1$.
પરવલય પરનું બિંદુ $P$ જ્યાં અભિલંબ $C$ માંથી પસાર થાય છે તે $(2, -4)$ છે.
અંતર $PC = \sqrt{(2-0)^2 + (-4 - (-6))^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = 2\sqrt{2}$.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $PC - r = 2\sqrt{2} - 1$ છે.
Solution diagram
165
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
શ્રેણી $1+\frac{1+3}{2!}+\frac{1+3+5}{3!}+\frac{1+3+5+7}{4!}+\ldots$ અનંત પદો સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય ($e$ માં)?
A
$6$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) શ્રેણીનું $r$-મું પદ $T_r = \frac{1+3+5+\ldots+(2r-1)}{r!}$ છે.
પ્રથમ $r$ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો $r^2$ હોવાથી,$T_r = \frac{r^2}{r!} = \frac{r}{(r-1)!}$ મળે.
આપણે $r$ ને $(r-1+1)$ તરીકે લખી શકીએ,તેથી $T_r = \frac{r-1+1}{(r-1)!} = \frac{r-1}{(r-1)!} + \frac{1}{(r-1)!} = \frac{1}{(r-2)!} + \frac{1}{(r-1)!}$ ($r \ge 2$ માટે).
સરવાળો $S = \sum_{r=1}^{\infty} T_r = T_1 + \sum_{r=2}^{\infty} \left( \frac{1}{(r-2)!} + \frac{1}{(r-1)!} \right)$.
$S = 1 + \sum_{r=2}^{\infty} \frac{1}{(r-2)!} + \sum_{r=2}^{\infty} \frac{1}{(r-1)!}$.
$S = 1 + (\frac{1}{0!} + \frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} + \ldots) + (\frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} + \ldots) = 1 + e + (e-1) = 2e$.
166
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $(1+x+x^2)^{10}=a_0+a_1 x+a_2 x^2+\ldots+a_{20} x^{20}$. જો $(a_1+a_3+a_5+\ldots+a_{19})-11 a_2=121 k$ હોય,તો $k$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$221$
B
$239$
C
$324$
D
$219$

Solution

(B) આપેલ છે $(1+x+x^2)^{10} = \sum_{r=0}^{20} a_r x^r$.
ધારો કે $S_1 = a_0+a_1+a_2+\ldots+a_{20} = (1+1+1)^{10} = 3^{10} = 59049$.
ધારો કે $S_2 = a_0-a_1+a_2-\ldots+a_{20} = (1-1+1)^{10} = 1^{10} = 1$.
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા: $S_1 - S_2 = 2(a_1+a_3+\ldots+a_{19}) = 59049 - 1 = 59048$.
તેથી,$a_1+a_3+\ldots+a_{19} = 29524$.
$a_2$ શોધવા માટે,આપણે $(1+x+x^2)^{10} = (1+(x+x^2))^{10} = 1 + 10(x+x^2) + \binom{10}{2}(x+x^2)^2 + \ldots$ નું વિસ્તરણ કરીએ.
$x^2$ નો સહગુણક $a_2 = 10(1) + \binom{10}{2}(1)^2 = 10 + 45 = 55$ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $29524 - 11(55) = 121k$.
$29524 - 605 = 28919$.
$k = \frac{28919}{121} = 239$.
167
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
જો $\operatorname{Lim}_{x \rightarrow 0}\left(\frac{\tan x}{x}\right)^{\frac{1}{x^2}}=p$ હોય,તો $96 \log _e p$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$30$
B
$31$
C
$32$
D
$33$

Solution

(C) ધારો કે $P = \lim_{x \rightarrow 0} \left(\frac{\tan x}{x}\right)^{\frac{1}{x^2}}$.
અહીં સ્વરૂપ $1^{\infty}$ હોવાથી,આપણે સૂત્ર $\lim_{x \rightarrow a} f(x)^{g(x)} = e^{\lim_{x \rightarrow a} (f(x)-1)g(x)}$ નો ઉપયોગ કરીશું.
$P = e^{\lim_{x \rightarrow 0} \left(\frac{\tan x}{x} - 1\right) \frac{1}{x^2}} = e^{\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\tan x - x}{x^3}}$.
ટેલર શ્રેણીના વિસ્તરણ $\tan x = x + \frac{x^3}{3} + \frac{2x^5}{15} + \dots$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P = e^{\lim_{x \rightarrow 0} \frac{(x + \frac{x^3}{3} + \dots) - x}{x^3}} = e^{\lim_{x \rightarrow 0} \frac{x^3/3}{x^3}} = e^{1/3}$.
આમ,$\log_e p = \log_e (e^{1/3}) = \frac{1}{3}$.
તેથી,$96 \log_e p = 96 \times \frac{1}{3} = 32$.
168
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો $(4,2)$ અને $(8,2)$ નાભિ ધરાવતા અતિવલયનું સમીકરણ $3x^2-y^2-\alpha x+\beta y+\gamma=0$ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$141$
B
$142$
C
$145$
D
$147$

Solution

(A) અતિવલયનું કેન્દ્ર નાભિઓ $(4,2)$ અને $(8,2)$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $C = (6,2)$ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 4$ છે,તેથી $ae = 2$.
અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{(x-6)^2}{a^2} - \frac{(y-2)^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $b^2 = 4 - a^2$.
આપેલ સમીકરણ $3x^2 - y^2 - \alpha x + \beta y + \gamma = 0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ફેરવતા,કેન્દ્ર $(\frac{\alpha}{6}, \frac{\beta}{2}) = (6,2)$ મળે છે,તેથી $\alpha = 36$ અને $\beta = 4$.
સમીકરણ $3(x-6)^2 - (y-2)^2 = 104 - \gamma$ બને છે.
અતિવલયના ગુણધર્મો મુજબ,$104 - \gamma = 3$ લેતા $\gamma = 101$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = 36 + 4 + 101 = 141$.
Solution diagram
169
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A = \{1, 6, 11, 16, \dots\}$ અને $B = \{9, 16, 23, 30, \dots\}$ એ બે સમાંતર શ્રેણીઓના પ્રથમ $2025$ પદો ધરાવતા ગણ છે. તો $n(A \cup B)$ શું થાય?
A
$3814$
B
$4027$
C
$3761$
D
$4003$

Solution

(C) ગણ $A$ એ $a_1 = 1$ અને સામાન્ય તફાવત $d_1 = 5$ ધરાવતી સમાંતર શ્રેણી છે. $2025$ મું પદ $T_{2025} = 1 + (2025 - 1) \times 5 = 10121$ છે.
ગણ $B$ એ $a_2 = 9$ અને સામાન્ય તફાવત $d_2 = 7$ ધરાવતી સમાંતર શ્રેણી છે. $2025$ મું પદ $T'_{2025} = 9 + (2025 - 1) \times 7 = 14177$ છે.
છેદગણ $A \cap B$ માં બંનેમાં સામાન્ય પદો છે. પ્રથમ સામાન્ય પદ $16$ છે. $A \cap B$ નો સામાન્ય તફાવત $\text{lcm}(5, 7) = 35$ છે.
$A \cap B$ નું સામાન્ય પદ $T_n = 16 + (n - 1) \times 35$ છે.
આપણે $T_n \leq 10121$ ની જરૂર છે.
$16 + (n - 1) \times 35 \leq 10121$ $\Rightarrow n - 1 \leq 288.71$ $\Rightarrow n \leq 289.71$.
આમ,$289$ સામાન્ય પદો છે.
સૂત્ર $n(A \cup B) = n(A) + n(B) - n(A \cap B)$ નો ઉપયોગ કરતા,$n(A \cup B) = 2025 + 2025 - 289 = 3761$ મળે છે.
170
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
પૂર્ણાંક $n \geq 2$ માટે,જો $(x+y)^{2n-3}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં તમામ સહગુણકોનો સરેરાશ $16$ હોય,તો બિંદુ $P(2n-1, n^2-4n)$ નું રેખા $x+y=8$ થી અંતર કેટલું થાય?
A
$\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$5\sqrt{2}$
D
$3\sqrt{2}$

Solution

(D) $(x+y)^{2n-3}$ ના વિસ્તરણમાં પદોની સંખ્યા $(2n-3+1) = 2n-2$ છે.
તમામ સહગુણકોનો સરવાળો $x=1$ અને $y=1$ મૂકવાથી મળે છે,જે $2^{2n-3}$ છે.
તમામ સહગુણકોની સરેરાશ $\frac{2^{2n-3}}{2n-2} = 16$ છે.
આનું સાદું રૂપ $2^{2n-3} = 16(2n-2) = 2^4 \times 2(n-1) = 2^5(n-1)$ થાય છે.
$n=5$ માટે,$2^{2(5)-3} = 2^7 = 128$ અને $2^5(5-1) = 32 \times 4 = 128$. તેથી,$n=5$.
બિંદુ $P$ એ $(2(5)-1, 5^2-4(5)) = (9, 5)$ છે.
બિંદુ $P(9, 5)$ નું રેખા $x+y-8=0$ થી અંતર $d = \frac{|9+5-8|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{6}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
171
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$4$ એન્જિનિયરો,$2$ ડોક્ટરો અને $10$ પ્રોફેસરોમાંથી ઓછામાં ઓછા $3$ એન્જિનિયરો અને ઓછામાં ઓછા $1$ ડોક્ટર ધરાવતી $12$ વ્યક્તિઓની સમિતિ બનાવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{129}{182}$
B
$\frac{103}{182}$
C
$\frac{17}{26}$
D
$\frac{19}{26}$

Solution

(A) $16$ $(4+2+10)$ વ્યક્તિઓમાંથી $12$ વ્યક્તિઓને પસંદ કરવાની કુલ રીતો $^{16}C_{12} = ^{16}C_4 = 1820$ છે.
આપણને ઓછામાં ઓછા $3$ એન્જિનિયરો અને ઓછામાં ઓછા $1$ ડોક્ટરની જરૂર છે. શક્ય કિસ્સાઓ નીચે મુજબ છે:
$1)$ $3$ એન્જિનિયરો,$1$ ડોક્ટર,$8$ પ્રોફેસરો: $^4C_3 \times ^2C_1 \times ^{10}C_8 = 360$.
$2)$ $3$ એન્જિનિયરો,$2$ ડોક્ટરો,$7$ પ્રોફેસરો: $^4C_3 \times ^2C_2 \times ^{10}C_7 = 480$.
$3)$ $4$ એન્જિનિયરો,$1$ ડોક્ટર,$7$ પ્રોફેસરો: $^4C_4 \times ^2C_1 \times ^{10}C_7 = 240$.
$4)$ $4$ એન્જિનિયરો,$2$ ડોક્ટરો,$6$ પ્રોફેસરો: $^4C_4 \times ^2C_2 \times ^{10}C_6 = 210$.
કુલ સાનુકૂળ રીતો = $360 + 480 + 240 + 210 = 1290$.
જરૂરી સંભાવના = $\frac{1290}{1820} = \frac{129}{182}$.
172
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો $\lim _{x \rightarrow 1^{+}} \frac{(x-1)(6+\lambda \cos (x-1))+\mu \sin (1-x)}{(x-1)^3}=-1$,જ્યાં $\lambda, \mu \in \mathbb{R}$,તો $\lambda+\mu$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$20$
C
$19$
D
$17$

Solution

(A) ધારો કે $x-1 = h$. જેમ $x \rightarrow 1^{+}$,તેમ $h \rightarrow 0^{+}$.
સીમામાં કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $\lim _{h \rightarrow 0} \frac{h(6+\lambda \cos h) - \mu \sin h}{h^3} = -1$.
ટેલર શ્રેણીના વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$\cos h = 1 - \frac{h^2}{2!} + \dots$ અને $\sin h = h - \frac{h^3}{3!} + \dots$,પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$\lim _{h \rightarrow 0} \frac{h(6 + \lambda(1 - \frac{h^2}{2})) - \mu(h - \frac{h^3}{6})}{h^3} = -1$.
$\lim _{h \rightarrow 0} \frac{(6 + \lambda - \mu)h + (\frac{\mu}{6} - \frac{\lambda}{2})h^3}{h^3} = -1$.
સીમાનું અસ્તિત્વ હોય અને તે $-1$ હોય તે માટે,$h$ નો સહગુણક $0$ હોવો જોઈએ:
$6 + \lambda - \mu = 0 \implies \mu - \lambda = 6$.
$h^3$ નો સહગુણક $-1$ હોવો જોઈએ:
$\frac{\mu}{6} - \frac{\lambda}{2} = -1 \implies \mu - 3\lambda = -6$.
સમીકરણો ઉકેલતા: $\mu - \lambda = 6$ અને $\mu - 3\lambda = -6$.
બાદબાકી કરતા: $2\lambda = 12 \implies \lambda = 6$.
$\lambda = 6$ ને $\mu - \lambda = 6$ માં મૂકતા,$\mu = 12$ મળે છે.
તેથી,$\lambda + \mu = 6 + 12 = 18$.
173
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$1+3+5^2+7+9^2+\ldots$ શ્રેણીનો $40$ પદો સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$43890$
B
$41880$
C
$33980$
D
$40870$

Solution

(B) શ્રેણી $1, 3, 5^2, 7, 9^2, 11, 13^2, \ldots$ $40$ પદો સુધી છે.
આને બે શ્રેણીમાં વિભાજિત કરી શકાય:
શ્રેણી $1$: $1, 5^2, 9^2, \ldots$ ($20$ પદો) જ્યાં $r$-મું પદ $(4r-3)^2$ છે.
શ્રેણી $2$: $3, 7, 11, \ldots$ ($20$ પદો) જ્યાં $r$-મું પદ $(4r-1)$ છે.
સરવાળો $= \sum_{r=1}^{20} (4r-3)^2 + \sum_{r=1}^{20} (4r-1)$
$= \sum_{r=1}^{20} (16r^2 - 24r + 9 + 4r - 1)$
$= \sum_{r=1}^{20} (16r^2 - 20r + 8)$
$= 16 \sum_{r=1}^{20} r^2 - 20 \sum_{r=1}^{20} r + 8 \sum_{r=1}^{20} 1$
$= 16 \left( \frac{20 \times 21 \times 41}{6} \right) - 20 \left( \frac{20 \times 21}{2} \right) + 8(20)$
$= 16(2870) - 20(210) + 160$
$= 45920 - 4200 + 160 = 41880$.
174
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$\left(\sqrt[3]{2}+\frac{1}{\sqrt[3]{3}}\right)^n, n \in N$ ના વિસ્તરણમાં,જો શરૂઆતથી $15^{\text{th}}$ પદ અને અંતથી $15^{\text{th}}$ પદનો ગુણોત્તર $\frac{1}{6}$ હોય,તો ${}^n C_3$ ની કિંમત શોધો:
A
$4060$
B
$1040$
C
$2300$
D
$4960$

Solution

(C) વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^n C_r (2^{1/3})^{n-r} (3^{-1/3})^r$ છે.
શરૂઆતથી $15^{\text{th}}$ પદ $T_{15} = {}^n C_{14} (2^{1/3})^{n-14} (3^{-1/3})^{14}$ છે.
અંતથી $15^{\text{th}}$ પદ એ શરૂઆતથી $(n-14)^{\text{th}}$ પદ છે,જે $T'_{15} = {}^n C_{n-14} (2^{1/3})^{14} (3^{-1/3})^{n-14}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{T_{15}}{T'_{15}} = \frac{1}{6}$ અને ${}^n C_{14} = {}^n C_{n-14}$ હોવાથી:
$\frac{(2^{1/3})^{n-14} (3^{-1/3})^{14}}{(2^{1/3})^{14} (3^{-1/3})^{n-14}} = \frac{1}{6}$
$(6^{1/3})^{n-28} = 6^{-1}$
$\frac{n-28}{3} = -1 \Rightarrow n = 25$.
તેથી,${}^{25} C_3 = \frac{25 \times 24 \times 23}{6} = 2300$.
175
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
ઉપવલયની નાભિઓ $(2,5)$ અને $(2,-3)$ છે અને ઉત્કેન્દ્રિયતા $\frac{4}{5}$ છે,તો તેના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{6}{5}$
B
$\frac{50}{3}$
C
$\frac{10}{3}$
D
$\frac{18}{5}$

Solution

(D) નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = \sqrt{(2-2)^2 + (5 - (-3))^2} = 8$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \frac{4}{5}$ આપેલ છે,તેથી $2ae = 8$ એટલે કે $ae = 4$.
$e = \frac{4}{5}$ મૂકતા,$a \times \frac{4}{5} = 4$,તેથી $a = 5$ મળે.
ઉપવલય માટે,$a^2 = b^2 + (ae)^2$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા ($a > b$ માટે):
$5^2 = b^2 + 4^2$ $\Rightarrow 25 = b^2 + 16$ $\Rightarrow b^2 = 9$.
નાભિલંબની લંબાઈ $= \frac{2b^2}{a} = \frac{2 \times 9}{5} = \frac{18}{5}$.
Solution diagram
176
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
સમીકરણ $x^2+4x-n=0$ ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $n \in [20, 100]$ એક પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે. તો $n$ ના તમામ ભિન્ન મૂલ્યોની સંખ્યા,જેના માટે આપેલ સમીકરણના બીજ પૂર્ણાંક હોય,તે કેટલી થાય?
A
$7$
B
$8$
C
$6$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2+4x-n=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,આપણને $x^2+4x+4 = n+4$ મળે,જે $(x+2)^2 = n+4$ માં પરિણમે છે.
બીજ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$n+4$ એક પૂર્ણવર્ગ સંખ્યા $k^2$ હોવી જોઈએ,જ્યાં $k$ પૂર્ણાંક છે.
આપેલ છે કે $20 \leq n \leq 100$,તેથી $24 \leq n+4 \leq 104$.
આમ,$24 \leq k^2 \leq 104$.
આ રેન્જમાં શક્ય પૂર્ણવર્ગો $k^2$ એ $25, 36, 49, 64, 81, 100$ છે.
તદનુસાર,$n = k^2 - 4$ લેતા $n \in \{21, 32, 45, 60, 77, 96\}$ મળે છે.
આમ,$n$ ના $6$ ભિન્ન મૂલ્યો શક્ય છે.
177
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો $10 \sin^4 \theta + 15 \cos^4 \theta = 6$ હોય,તો $\frac{27 \operatorname{cosec}^6 \theta + 8 \sec^6 \theta}{16 \sec^8 \theta}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{1}{5}$

Solution

(A) આપેલ છે $10 \sin^4 \theta + 15 \cos^4 \theta = 6$.
ધારો કે $\sin^2 \theta = t$,તો $\cos^2 \theta = 1 - t$.
સમીકરણ $10t^2 + 15(1 - t)^2 = 6$ બને છે.
$10t^2 + 15(1 - 2t + t^2) = 6$.
$10t^2 + 15 - 30t + 15t^2 = 6$.
$25t^2 - 30t + 9 = 0$.
$(5t - 3)^2 = 0$,તેથી $t = \frac{3}{5}$.
આમ,$\sin^2 \theta = \frac{3}{5}$ અને $\cos^2 \theta = 1 - \frac{3}{5} = \frac{2}{5}$.
હવે,$\operatorname{cosec}^2 \theta = \frac{5}{3}$ અને $\sec^2 \theta = \frac{5}{2}$.
પદાવલિ $\frac{27 \operatorname{cosec}^6 \theta + 8 \sec^6 \theta}{16 \sec^8 \theta} = \frac{27(\frac{5}{3})^3 + 8(\frac{5}{2})^3}{16(\frac{5}{2})^4}$.
$= \frac{27 \times \frac{125}{27} + 8 \times \frac{125}{8}}{16 \times \frac{625}{16}} = \frac{125 + 125}{625} = \frac{250}{625} = \frac{2}{5}$.
178
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A = \{z \in \mathbb{C} : |z - 2 - i| = 3\}$, $B = \{z \in \mathbb{C} : \operatorname{Re}(z - iz) = 2\}$ અને $S = A \cap B$ છે. તો $\sum_{z \in S} |z|^2$ ની કિંમત . . . . . . . થાય.
A
$20$
B
$21$
C
$22$
D
$23$

Solution

(C) ધારો કે $z = x + iy$.
ગણ $A$ માટે, $|(x - 2) + i(y - 1)| = 3$, જે સૂચવે છે કે $(x - 2)^2 + (y - 1)^2 = 9$.
ગણ $B$ માટે, $\operatorname{Re}((x + iy) - i(x + iy)) = \operatorname{Re}((x + y) + i(y - x)) = x + y = 2$.
$A$ ના સમીકરણમાં $y = 2 - x$ મૂકતા:
$(x - 2)^2 + (2 - x - 1)^2 = 9$
$(x - 2)^2 + (1 - x)^2 = 9$
$x^2 - 4x + 4 + 1 - 2x + x^2 = 9$
$2x^2 - 6x - 4 = 0 \implies x^2 - 3x - 2 = 0$.
બીજ $x = \frac{3 \pm \sqrt{17}}{2}$ છે.
કારણ કે $y = 2 - x$, બિંદુઓ $z_1 = x_1 + iy_1$ અને $z_2 = x_2 + iy_2$ છે.
$|z|^2 = x^2 + y^2 = x^2 + (2 - x)^2 = 2x^2 - 4x + 4$.
$x^2 = 3x + 2$ નો ઉપયોગ કરતા, આપણને $|z|^2 = 2(3x + 2) - 4x + 4 = 2x + 8$ મળે છે.
સરવાળો $= (2x_1 + 8) + (2x_2 + 8) = 2(x_1 + x_2) + 16$.
કારણ કે $x_1 + x_2 = 3$, સરવાળો $= 2(3) + 16 = 22$.
179
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $C$ એ વર્તુળ $x^2+(y-1)^2=2$ છે. ધારો કે $E_1$ અને $E_2$ બે ઉપવલયો છે જેના કેન્દ્રો ઉગમબિંદુ પર છે અને મુખ્ય અક્ષો અનુક્રમે $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ પર છે. ધારો કે સીધી રેખા $x+y=3$ એ વક્રો $C$,$E_1$ અને $E_2$ ને અનુક્રમે $P(x_1, y_1)$,$Q(x_2, y_2)$ અને $R(x_3, y_3)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. જો $P$ એ રેખાખંડ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોય અને $PQ = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ હોય,તો $9(x_1y_1 + x_2y_2 + x_3y_3)$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$41$
B
$42$
C
$43$
D
$46$

Solution

(D) વર્તુળ $C: x^2 + (y-1)^2 = 2$ છે. $P(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x x_1 + (y-1)(y_1-1) = 2$ છે. તેને $x+y=3$ સાથે સરખાવતા,$P = (1, 2)$ મળે છે.
$P$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી અને $PQ = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ હોવાથી,રેખા $x+y=3$ ના પ્રચલિત સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,$Q$ અને $R$ ના યામ $(\frac{5}{3}, \frac{4}{3})$ અને $(\frac{1}{3}, \frac{8}{3})$ મળે છે.
તેથી,$x_1y_1 = 2$,$x_2y_2 = \frac{20}{9}$,અને $x_3y_3 = \frac{8}{9}$.
પરિણામે,$9(x_1y_1 + x_2y_2 + x_3y_3) = 9(2 + \frac{28}{9}) = 46$.
180
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
અનંત શ્રેણી $\cot ^{-1}\left(\frac{7}{4}\right)+\cot ^{-1}\left(\frac{19}{4}\right)+\cot ^{-1}\left(\frac{39}{4}\right)+\cot ^{-1}\left(\frac{67}{4}\right)+\ldots \ldots$ નો સરવાળો :-
A
$\frac{\pi}{2}+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$
B
$\frac{\pi}{2}-\cot ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$
C
$\frac{\pi}{2}+\cot ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$
D
$\frac{\pi}{2}-\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$

Solution

(D) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_n = \cot^{-1}\left(\frac{4n^2+3}{4}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{4}{4n^2+3}\right)$ છે.
આને $T_n = \tan^{-1}\left(\frac{(2n+1)-(2n-1)}{1+(2n+1)(2n-1)}\right)$ તરીકે લખી શકાય.
$\tan^{-1}x - \tan^{-1}y = \tan^{-1}\left(\frac{x-y}{1+xy}\right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $T_n = \tan^{-1}(2n+1) - \tan^{-1}(2n-1)$ મળે છે.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^n (\tan^{-1}(2k+1) - \tan^{-1}(2k-1))$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે: $S_n = \tan^{-1}(2n+1) - \tan^{-1}(1)$.
જ્યારે $n \to \infty$,ત્યારે $S_{\infty} = \lim_{n \to \infty} \tan^{-1}(2n+1) - \tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{4}$.
નોંધો કે $\tan^{-1}(1/2) = \frac{\pi}{2} - \cot^{-1}(1/2)$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો જવાબ $\frac{\pi}{2} - \tan^{-1}(2)$ છે,જે $\tan^{-1}(1/2)$ ને સમાન છે.
181
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $\omega_1=(8+i) \sin \theta+(7+4 i) \cos \theta$ અને $\omega_2=(1+8 i ) \sin \theta+(4+7 i ) \cos \theta$ નો ગુણાકાર $\alpha+ i \beta$ છે,જ્યાં $i =\sqrt{-1}$. ધારો કે $p$ અને $q$ એ $\alpha+\beta$ ની અનુક્રમે મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતો છે,તો $p+q$ ની કિંમત શોધો.
A
$140$
B
$130$
C
$160$
D
$150$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\omega_1 = (8 \sin \theta + 7 \cos \theta) + i(\sin \theta + 4 \cos \theta)$ અને $\omega_2 = (\sin \theta + 4 \cos \theta) + i(8 \sin \theta + 7 \cos \theta)$.
ધારો કે $x = 8 \sin \theta + 7 \cos \theta$ અને $y = \sin \theta + 4 \cos \theta$.
તેથી $\omega_1 = x + iy$ અને $\omega_2 = y + ix$.
ગુણાકાર $\omega_1 \omega_2 = (x + iy)(y + ix) = xy + ix^2 + iy^2 + i^2yx = xy + i(x^2 + y^2) - xy = i(x^2 + y^2)$.
આમ,$\alpha = 0$ અને $\beta = x^2 + y^2$.
$\beta = (8 \sin \theta + 7 \cos \theta)^2 + (\sin \theta + 4 \cos \theta)^2 = 65 \sin^2 \theta + 65 \cos^2 \theta + 120 \sin \theta \cos \theta = 65 + 60 \sin(2 \theta)$.
તેથી $\alpha + \beta = 65 + 60 \sin(2 \theta)$,મહત્તમ કિંમત $p = 125$ અને ન્યૂનતમ કિંમત $q = 5$.
તેથી $p + q = 125 + 5 = 130$.
182
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
એક પરવલયની અક્ષ રેખા $y=x$ છે અને તેનું શિરોબિંદુ અને નાભિ પ્રથમ ચરણમાં ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $\sqrt{2}$ અને $2\sqrt{2}$ એકમના અંતરે આવેલા છે. જો બિંદુ $(1, k)$ પરવલય પર આવેલું હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમત કઈ છે :-
A
$4$
B
$9$
C
$3$
D
$8$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $V$ એ ઉગમબિંદુથી $y=x$ રેખા પર $\sqrt{2}$ અંતરે છે,તેથી $V = (1, 1)$.
નાભિ $S$ એ ઉગમબિંદુથી $y=x$ રેખા પર $2\sqrt{2}$ અંતરે છે,તેથી $S = (2, 2)$.
શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર $a = \sqrt{(2-1)^2 + (2-1)^2} = \sqrt{2}$ છે.
નિયામિકા એ અક્ષ $y=x$ ને લંબ છે અને બિંદુ $Z$ માંથી પસાર થાય છે જ્યાં $V$ એ $SZ$ નું મધ્યબિંદુ છે. $S=(2,2)$ અને $V=(1,1)$ હોવાથી,$Z = (0,0)$ થાય.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x+y=0$ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(1, k)$ નું નાભિ $S(2, 2)$ થી અંતર એ $P$ નું નિયામિકા $x+y=0$ થી અંતર જેટલું હોય છે.
$PS = \sqrt{(1-2)^2 + (k-2)^2} = \sqrt{1 + (k-2)^2}$.
$PM = \frac{|1+k|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|1+k|}{\sqrt{2}}$.
$PS^2 = PM^2$ લેતા:
$1 + (k-2)^2 = \frac{(1+k)^2}{2}$
$2(1 + k^2 - 4k + 4) = 1 + k^2 + 2k$
$2k^2 - 8k + 10 = 1 + k^2 + 2k$
$k^2 - 10k + 9 = 0$
$(k-1)(k-9) = 0$.
આમ,$k=1$ અથવા $k=9$. $k=1$ એ શિરોબિંદુ દર્શાવે છે,તેથી બીજી શક્ય કિંમત $k=9$ છે.
Solution diagram
183
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે અતિવલય $H : \frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના બિંદુ $P(4,3)$ ના નાભિ અંતરોનો સરવાળો $8 \sqrt{\frac{5}{3}}$ છે. જો $H$ માટે,નાભિલંબની લંબાઈ $l$ હોય અને બિંદુ $P$ ના નાભિ અંતરોનો ગુણાકાર $m$ હોય,તો $9l^2 + 6m$ ની કિંમત શોધો :-
A
$184$
B
$186$
C
$185$
D
$187$

Solution

(C) અતિવલય પરના બિંદુ $P(x, y)$ ના નાભિ અંતરોનો સરવાળો $2ex = 8\sqrt{\frac{5}{3}}$ છે.
$x = 4$ આપેલ હોવાથી,$2e(4) = 8\sqrt{\frac{5}{3}}$,જેનો અર્થ છે કે $e = \sqrt{\frac{5}{3}}$.
$e^2 = 1 + \frac{b^2}{a^2}$ હોવાથી,$\frac{5}{3} = 1 + \frac{b^2}{a^2}$ $\Rightarrow \frac{b^2}{a^2} = \frac{2}{3}$ $\Rightarrow b^2 = \frac{2}{3}a^2$.
બિંદુ $P(4, 3)$ ને અતિવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{16}{a^2} - \frac{9}{b^2} = 1$.
$b^2 = \frac{2}{3}a^2$ મૂકતા: $\frac{16}{a^2} - \frac{9}{(2/3)a^2} = 1$ $\Rightarrow \frac{16}{a^2} - \frac{27}{2a^2} = 1$ $\Rightarrow \frac{32 - 27}{2a^2} = 1$ $\Rightarrow 2a^2 = 5$ $\Rightarrow a^2 = \frac{5}{2}$.
તેથી $b^2 = \frac{2}{3} \times \frac{5}{2} = \frac{5}{3}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $l = \frac{2b^2}{a} = \frac{2(5/3)}{\sqrt{5/2}} = \frac{10}{3} \times \sqrt{\frac{2}{5}} = \frac{2\sqrt{10}}{3}$.
$l^2 = \frac{4 \times 10}{9} = \frac{40}{9} \Rightarrow 9l^2 = 40$.
નાભિ અંતરોનો ગુણાકાર $m = e^2x^2 - a^2 = \frac{5}{3}(16) - \frac{5}{2} = \frac{80}{3} - \frac{5}{2} = \frac{160 - 15}{6} = \frac{145}{6}$.
આમ,$6m = 145$.
અંતે,$9l^2 + 6m = 40 + 145 = 185$.
184
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો શ્રેણી $\frac{4.1}{4+3.1^2+1^4}+\frac{4.2}{4+3.2^2+2^4}+\frac{4.3}{4+3.3^2+3^4}+\frac{4.4}{4+3.4^2+4^4}+\ldots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $m + n$ ની કિંમત શોધો :-
A
$423$
B
$420$
C
$421$
D
$422$

Solution

(C) શ્રેણીનું $r$-મું પદ $T_r = \frac{4r}{4+3r^2+r^4}$ છે.
છેદનું અવયવીકરણ કરતા: $r^4+3r^2+4 = (r^2+r+2)(r^2-r+2)$.
તેથી,$T_r = 2 \left( \frac{1}{r^2-r+2} - \frac{1}{r^2+r+2} \right)$.
ધારો કે $f(r) = \frac{1}{r^2-r+2}$,તો $f(r+1) = \frac{1}{r^2+r+2}$.
સરવાળો $S_{20} = 2(f(1) - f(21)) = 2 \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{422} \right) = \frac{420}{422} = \frac{210}{211}$.
અહીં $m = 210$ અને $n = 211$,તેથી $m+n = 421$.
185
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો $1^2 \cdot \binom{15}{1} + 2^2 \cdot \binom{15}{2} + 3^2 \cdot \binom{15}{3} + \ldots + 15^2 \cdot \binom{15}{15} = 2^m \cdot 3^n \cdot 5^k$,જ્યાં $m, n, k \in N$,તો $m + n + k$ ની કિંમત :-
A
$19$
B
$21$
C
$18$
D
$20$

Solution

(A) આપેલ સરવાળો $S = \sum_{r=1}^{15} r^2 \binom{15}{r}$ છે.
નિત્યસમ $r \binom{n}{r} = n \binom{n-1}{r-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,$S = \sum_{r=1}^{15} r \cdot 15 \binom{14}{r-1} = 15 \sum_{r=1}^{15} (r-1+1) \binom{14}{r-1}$.
$S = 15 \left[ \sum_{r=1}^{15} (r-1) \binom{14}{r-1} + \sum_{r=1}^{15} \binom{14}{r-1} \right]$.
$S = 15 \left[ 14 \sum_{r=2}^{15} \binom{13}{r-2} + 2^{14} \right]$.
$S = 15 \left[ 14 \cdot 2^{13} + 2^{14} \right] = 15 \cdot 2^{13} (14 + 2) = 15 \cdot 2^{13} \cdot 16$.
$S = (3 \cdot 5) \cdot 2^{13} \cdot 2^4 = 2^{17} \cdot 3^1 \cdot 5^1$.
$2^m \cdot 3^n \cdot 5^k$ સાથે સરખાવતા,$m=17, n=1, k=1$ મળે.
આમ,$m+n+k = 17+1+1 = 19$.
186
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$p$ ની બે ભિન્ન કિંમતો માટે રેખાઓ $y=x+p$ એ ઉપવલય $E: \frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ ને બિંદુઓ $A$ અને $B$ આગળ સ્પર્શે છે. ધારો કે રેખા $y = x$ એ $E$ ને બિંદુઓ $C$ અને $D$ આગળ છેદે છે. તો ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$36$
B
$24$
C
$48$
D
$20$

Solution

(B) રેખા $y = mx + p$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને સ્પર્શે તેની શરત $p^2 = a^2m^2 + b^2$ છે. અહીં $a^2 = 16, b^2 = 9, m = 1$,તેથી $p^2 = 16(1)^2 + 9 = 25$,જે $p = \pm 5$ આપે છે.
સ્પર્શ બિંદુઓ $\left( \mp \frac{a^2m}{p}, \pm \frac{b^2}{p} \right)$ દ્વારા મળે છે. $p = 5$ માટે,$A = \left( -\frac{16}{5}, \frac{9}{5} \right)$. $p = -5$ માટે,$B = \left( \frac{16}{5}, -\frac{9}{5} \right)$.
રેખા $y = x$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{x^2}{9} = 1$ ને છેદે છે,તેથી $x^2(\frac{9+16}{144}) = 1$,$x^2 = \frac{144}{25}$,$x = \pm \frac{12}{5}$. આમ $C = \left( \frac{12}{5}, \frac{12}{5} \right)$ અને $D = \left( -\frac{12}{5}, -\frac{12}{5} \right)$.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે કારણ કે રેખાઓ $y = x + 5$ અને $y = x - 5$ સમાંતર છે,અને રેખા $y = x$ એ કેન્દ્ર $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $2 \times \text{Area}(\triangle ABC)$ તરીકે ગણી શકાય.
યામ $A(-\frac{16}{5}, \frac{9}{5})$,$B(\frac{16}{5}, -\frac{9}{5})$,$C(\frac{12}{5}, \frac{12}{5})$ નો ઉપયોગ કરતા,ક્ષેત્રફળ $24$ મળે છે.
187
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
બે ગણ $A$ અને $B$ ધ્યાનમાં લો,જેમાં દરેક $A.P.$ માં ત્રણ સંખ્યાઓ ધરાવે છે. ધારો કે $A$ ના ઘટકોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $36$ અને $p$ છે અને $B$ ના ઘટકોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $36$ અને $q$ છે. ધારો કે $d$ અને $D$ એ $A$ અને $B$ માં $A.P.$ ના સામાન્ય તફાવત છે,જેમ કે $D = d + 3, d > 0$. જો $\frac{p + q}{p - q} = \frac{19}{5}$ હોય,તો $p - q$ ની કિંમત શોધો.
A
$600$
B
$450$
C
$630$
D
$540$

Solution

(D) ધારો કે ગણ $A$ ના ઘટકો $(a-d, a, a+d)$ છે. સરવાળો $3a = 36$ છે,તેથી $a = 12$. ગુણાકાર $p = a(a^2 - d^2) = 12(144 - d^2)$ છે.
ધારો કે ગણ $B$ ના ઘટકો $(b-D, b, b+D)$ છે. સરવાળો $3b = 36$ છે,તેથી $b = 12$. ગુણાકાર $q = b(b^2 - D^2) = 12(144 - D^2)$ છે.
આપેલ છે કે $\frac{p+q}{p-q} = \frac{19}{5}$. યોગ-વિયોગ પ્રમાણના નિયમ મુજબ,$\frac{p}{q} = \frac{19+5}{19-5} = \frac{24}{14} = \frac{12}{7}$.
$p$ અને $q$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{12(144-d^2)}{12(144-D^2)} = \frac{12}{7}$.
$D = d+3$ હોવાથી,$D^2 = (d+3)^2 = d^2 + 6d + 9$.
$\frac{144-d^2}{144-(d^2+6d+9)} = \frac{12}{7} \implies \frac{144-d^2}{135-d^2-6d} = \frac{12}{7}$.
$7(144-d^2) = 12(135-d^2-6d) \implies 1008 - 7d^2 = 1620 - 12d^2 - 72d$.
$5d^2 + 72d - 612 = 0$. દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $d$ શોધતા: $d = \frac{-72 \pm 132}{10}$.
$d > 0$ હોવાથી,$d = 6$. તેથી $D = 6+3 = 9$.
$p - q = 12(D^2 - d^2) = 12(81 - 36) = 12(45) = 540$.
188
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર એ ઉપવલય $E : \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1, a > b$ ના કેન્દ્ર પર છે. ધારો કે $C$ એ $E$ ના નાભિઓ $F_1$ અને $F_2$ માંથી પસાર થાય છે જેથી વર્તુળ $C$ અને ઉપવલય $E$ ચાર બિંદુઓમાં છેદે છે. ધારો કે $P$ એ આ ચાર બિંદુઓમાંથી એક છે. જો ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $30$ હોય અને $E$ ની મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $17$ હોય,તો $E$ ની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો:
A
$26$
B
$13$
C
$12$
D
$\frac{13}{2}$

Solution

(B) ધારો કે નાભિઓ $F_1$ અને $F_2$ વચ્ચેનું અંતર $2c$ છે. વર્તુળ $C$ ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત છે અને નાભિઓ $(\pm c, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r = c$ છે.
બિંદુ $P$ એ વર્તુળ $C$ પર હોવાથી,અંતર $OP = c$ થાય. વળી,$F_1$ અને $F_2$ વર્તુળ પર હોવાથી,ખૂણો $\angle F_1PF_2 = 90^\circ$ થાય કારણ કે $F_1F_2$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
ધારો કે $PF_1 = x$ અને $PF_2 = y$. બિંદુ $P$ ઉપવલય પર હોવાથી,ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ $x + y = 2a = 17$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $PF_1F_2$ માં,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} xy = 30$ છે,તેથી $xy = 60$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(x + y)^2 = x^2 + y^2 + 2xy$. પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ $\triangle PF_1F_2$ માં,$x^2 + y^2 = (F_1F_2)^2 = (2c)^2 = 4c^2$ થાય.
આમ,$(2a)^2 = 4c^2 + 2xy$,જે આપણને $17^2 = 4c^2 + 2(60)$ આપે છે.
$289 = 4c^2 + 120$.
$4c^2 = 169$.
$2c = \sqrt{169} = 13$.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2c = 13$ છે.
Solution diagram
189
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે અવલોકનો $2, 3, 3, 4, 5, 7, a, b$ નો મધ્યક $4$ અને પ્રમાણિત વિચલન $\sqrt{2}$ છે. તો આ અવલોકનોના બહુલક સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન શોધો:
A
$1$
B
$\frac{3}{4}$
C
$2$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપેલ અવલોકનો: $2, 3, 3, 4, 5, 7, a, b$. કુલ અવલોકનો $n = 8$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{2+3+3+4+5+7+a+b}{8} = 4 \implies 24 + a + b = 32 \implies a + b = 8$.
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{2} \implies \sigma^2 = 2$.
વિચરણનું સૂત્ર: $\sigma^2 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\bar{x})^2$.
$2 = \frac{4+9+9+16+25+49+a^2+b^2}{8} - 16$.
$18 = \frac{112 + a^2 + b^2}{8} \implies a^2 + b^2 = 32$.
$(a+b)^2 = a^2 + b^2 + 2ab \implies 64 = 32 + 2ab \implies ab = 16$.
તેથી $a=4, b=4$.
અવલોકનો $2, 3, 3, 4, 4, 4, 5, 7$ છે. બહુલક $4$ છે.
બહુલક સાપેક્ષ સરેરાશ વિચલન $= \frac{|2-4| + |3-4| + |3-4| + |4-4| + |4-4| + |4-4| + |5-4| + |7-4|}{8} = \frac{8}{8} = 1$.
190
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો $\alpha$ એ સમીકરણ $x^2+x+1=0$ નું બીજ હોય અને $\sum_{k=1}^n\left(\alpha^k+\frac{1}{\alpha^k}\right)^2=20$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha$ એ $x^2+x+1=0$ નું બીજ છે,તેથી $\alpha = \omega$ અથવા $\alpha = \omega^2$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
$\frac{1}{\omega} = \omega^2$ અને $\frac{1}{\omega^2} = \omega$ હોવાથી,પદ $\left(\alpha^k+\frac{1}{\alpha^k}\right)^2$ એ $\left(\omega^k+\omega^{2k}\right)^2 = \omega^{2k} + \omega^{4k} + 2\omega^{3k} = \omega^{2k} + \omega^k + 2$ માં સાદું રૂપ પામે છે.
આપણે $n$ શોધવાનું છે જેથી $\sum_{k=1}^n (\omega^{2k} + \omega^k + 2) = 20$.
આ $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} + \sum_{k=1}^n \omega^k + 2n = 20$ છે.
જો $n$ એ $3$ નો ગુણક હોય,ધારો કે $n=3m$,તો $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} = 0$ અને $\sum_{k=1}^n \omega^k = 0$,તેથી $2n = 20 \Rightarrow n = 10$ ($3$ નો ગુણક નથી).
જો $n = 3m+1$,તો $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} = \omega^2$ અને $\sum_{k=1}^n \omega^k = \omega$,તેથી $\omega^2 + \omega + 2n = 20$ $\Rightarrow -1 + 2n = 20$ $\Rightarrow 2n = 21$ (પૂર્ણાંક ઉકેલ નથી).
જો $n = 3m+2$,તો $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} = \omega^2 + \omega^4 = \omega^2 + \omega = -1$ અને $\sum_{k=1}^n \omega^k = \omega + \omega^2 = -1$,તેથી $-1 - 1 + 2n = 20$ $\Rightarrow 2n = 22$ $\Rightarrow n = 11$.
$11 = 3(3) + 2$ હોવાથી,આ શરત સંતોષાય છે.
191
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $m$ અને $n$ $(m < n)$ બે $2$-અંકી સંખ્યાઓ છે. તો એવી જોડીઓ $(m, n)$ ની કુલ સંખ્યા શોધો કે જેથી $\operatorname{gcd}(m, n) = 6$ થાય.
A
$61$
B
$62$
C
$63$
D
$64$

Solution

(D) ધારો કે $m = 6a$ અને $n = 6b$. $m < n$ હોવાથી $a < b$ મળે.
$m$ અને $n$ એ $2$-અંકી સંખ્યાઓ હોવાથી,$10 \leq 6a \leq 99$ અને $10 \leq 6b \leq 99$,જેનો અર્થ છે કે $2 \leq a < b \leq 16$.
વળી,$\operatorname{gcd}(m, n) = 6$ હોવાથી $\operatorname{gcd}(a, b) = 1$ થાય.
આપણે એવી જોડીઓ $(a, b)$ ગણીએ જ્યાં $2 \leq a < b \leq 16$ અને $\operatorname{gcd}(a, b) = 1$ હોય:
કુલ જોડીઓની સંખ્યા = $7 + 9 + 6 + 9 + 3 + 8 + 4 + 5 + 2 + 5 + 1 + 3 + 1 + 1 = 64$.
192
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0^{+}} \frac{\tan \left(5(x)^{\frac{1}{3}}\right) \log _e\left(1+3 x^2\right)}{\left(\tan ^{-1} 3 \sqrt{x}\right)^2\left(e^{5(x)^{\frac{4}{3}}}-1\right)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{15}$
B
$1$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(C) આપણે પ્રમાણિત લક્ષનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\lim_{u \rightarrow 0} \frac{\tan u}{u} = 1$,$\lim_{u \rightarrow 0} \frac{\ln(1+u)}{u} = 1$,$\lim_{u \rightarrow 0} \frac{\tan^{-1} u}{u} = 1$,અને $\lim_{u \rightarrow 0} \frac{e^u-1}{u} = 1$.
આપેલ પદાવલિ: $L = \lim _{x}$ ${\rightarrow 0^{+}} \frac{\tan \left(5 x^{1 / 3}\right)}{5 x^{1 / 3}} \cdot \frac{5 x^{1 / 3}}{\left(\tan ^{-1} 3 x^{1 / 2}\right)^2} \cdot \frac{\ln(1+3 x^2)}{3 x^2} \cdot \frac{3 x^2}{e^{5 x^{4 / 3}}-1}$.
અહીં $\left(\tan ^{-1} 3 x^{1 / 2}\right)^2 = 9x$ અને $e^{5 x^{4 / 3}}-1 = 5 x^{4 / 3}$ થાય છે.
કિંમતો મૂકતા: $L = 1 \cdot \frac{5 x^{1 / 3}}{9x} \cdot 1 \cdot \frac{3 x^2}{5 x^{4 / 3}} = \frac{15}{45} = \frac{1}{3}$.
193
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જ્યારે $((64)^{(64)})^{(64)}$ ને $7$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી થાય?
A
$4$
B
$1$
C
$3$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે $N = ((64)^{64})^{64}$.
$N = (64)^{64 \times 64} = (64)^{4096}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $64 = 7 \times 9 + 1$,તેથી $64 \equiv 1 \pmod{7}$.
તેથી,$N = (64)^{4096} \equiv (1)^{4096} \pmod{7}$.
$N \equiv 1 \pmod{7}$.
આમ,જ્યારે $N$ ને $7$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ $1$ મળે છે.
194
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $P$ એ પરવલય છે,જેનું નાભિ $(-2, 1)$ છે અને નિયામિકા $2x + y + 2 = 0$ છે. તો $P$ પરના બિંદુઓ,જેનો યામ (abscissa) $-2$ છે,તેમના કોટિઓનો (ordinates) સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(A) પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના બિંદુ $P(x, y)$ નું નાભિથી અંતર અને નિયામિકાથી લંબ અંતર સમાન હોય છે.
આપેલ નાભિ $S = (-2, 1)$ અને નિયામિકા $L: 2x + y + 2 = 0$.
પરવલયનું સમીકરણ $(x + 2)^2 + (y - 1)^2 = \left(\frac{2x + y + 2}{\sqrt{2^2 + 1^2}}\right)^2$ છે.
$5[(x + 2)^2 + (y - 1)^2] = (2x + y + 2)^2$.
$x = -2$ માટે બિંદુઓના કોટિ શોધવા,સમીકરણમાં $x = -2$ મૂકતા:
$5[(-2 + 2)^2 + (y - 1)^2] = (2(-2) + y + 2)^2$.
$5(y - 1)^2 = (y - 2)^2$.
$5(y^2 - 2y + 1) = y^2 - 4y + 4$.
$5y^2 - 10y + 5 = y^2 - 4y + 4$.
$4y^2 - 6y + 1 = 0$.
આ $y$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ છે. ધારો કે તેના બીજ $y_1$ અને $y_2$ છે. કોટિઓનો સરવાળો એ બીજનો સરવાળો છે,જે $-\frac{b}{a} = -\frac{-6}{4} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}$ થાય.
Solution diagram
195
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$7$ બેટ્સમેન અને $6$ બોલરોના જૂથમાંથી,$10$ ખેલાડીઓની ટીમ પસંદ કરવાની છે,જેમાં ઓછામાં ઓછા $4$ બેટ્સમેન અને ઓછામાં ઓછા $4$ બોલર હોવા જોઈએ. એક બેટ્સમેન અને એક બોલર,જેઓ અનુક્રમે ટીમના કેપ્ટન અને વાઇસ-કેપ્ટન છે,તેમને સામેલ કરવાના છે. તો આવી પસંદગી કરવાની કુલ રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$165$
B
$155$
C
$145$
D
$135$

Solution

(B) પસંદ કરવાના કુલ ખેલાડીઓ = $10$.
આપેલ છે: $1$ બેટ્સમેન (કેપ્ટન) અને $1$ બોલર (વાઇસ-કેપ્ટન) પહેલેથી જ પસંદ થયેલ છે.
બાકી રહેલા ખેલાડીઓ પસંદ કરવાના = $10 - 2 = 8$.
બાકી રહેલ જૂથ: $6$ બેટ્સમેન અને $5$ બોલર.
શરતો: કુલ ઓછામાં ઓછા $4$ બેટ્સમેન અને $4$ બોલર.
$1$ બેટ્સમેન અને $1$ બોલર પહેલેથી જ હોવાથી,આપણે બાકીના $8$ સ્થાન માટે ઓછામાં ઓછા $3$ વધુ બેટ્સમેન અને $3$ વધુ બોલરની જરૂર છે.
$6$ બેટ્સમેન અને $5$ બોલરમાંથી $8$ ખેલાડીઓ પસંદ કરવાના શક્ય કિસ્સાઓ:
કિસ્સો $1$: $5$ બેટ્સમેન અને $3$ બોલર: ${}^6C_5 \times {}^5C_3 = 6 \times 10 = 60$.
કિસ્સો $2$: $4$ બેટ્સમેન અને $4$ બોલર: ${}^6C_4 \times {}^5C_4 = 15 \times 5 = 75$.
કિસ્સો $3$: $3$ બેટ્સમેન અને $5$ બોલર: ${}^6C_3 \times {}^5C_5 = 20 \times 1 = 20$.
કુલ રીતો = $60 + 75 + 20 = 155$.
196
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2025
જો $\theta \in \left[-\frac{\pi}{3}, 0\right]$ માટે,બિંદુઓ $(x, y) = \left(3 \tan \left(\theta+\frac{\pi}{3}\right), 2 \tan \left(\theta+\frac{\pi}{6}\right)\right)$ એ $xy+\alpha x+\beta y+\gamma=0$ પર આવેલા હોય,તો $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$80$
B
$72$
C
$92$
D
$75$

Solution

(D) આપેલ છે $x = 3 \tan \left(\theta + \frac{\pi}{3}\right) = 3 \left( \frac{\tan \theta + \sqrt{3}}{1 - \sqrt{3} \tan \theta} \right)$.
ગોઠવતા,$x(1 - \sqrt{3} \tan \theta) = 3 \tan \theta + 3\sqrt{3}$ $\Rightarrow x - 3\sqrt{3} = \tan \theta (3 + \sqrt{3}x)$ $\Rightarrow \tan \theta = \frac{x - 3\sqrt{3}}{3 + \sqrt{3}x} \dots (1)$.
આપેલ છે $y = 2 \tan \left(\theta + \frac{\pi}{6}\right) = 2 \left( \frac{\tan \theta + \frac{1}{\sqrt{3}}}{1 - \frac{\tan \theta}{\sqrt{3}}} \right) = 2 \left( \frac{\sqrt{3} \tan \theta + 1}{\sqrt{3} - \tan \theta} \right)$.
ગોઠવતા,$y(\sqrt{3} - \tan \theta) = 2\sqrt{3} \tan \theta + 2 \dots (2)$.
$(1)$ ને $(2)$ માં મૂકતા:
$y \left( \sqrt{3} - \frac{x - 3\sqrt{3}}{3 + \sqrt{3}x} \right) = 2\sqrt{3} \left( \frac{x - 3\sqrt{3}}{3 + \sqrt{3}x} \right) + 2$.
$y \left( \frac{3\sqrt{3} + 3x - x + 3\sqrt{3}}{3 + \sqrt{3}x} \right) = \frac{2\sqrt{3}x - 18 + 6 + 2\sqrt{3}x}{3 + \sqrt{3}x}$.
$y(2x + 6\sqrt{3}) = 4\sqrt{3}x - 12 \Rightarrow 2xy + 6\sqrt{3}y = 4\sqrt{3}x - 12$.
$2$ વડે ભાગતા: $xy - 2\sqrt{3}x + 3\sqrt{3}y + 6 = 0$.
$xy + \alpha x + \beta y + \gamma = 0$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = -2\sqrt{3}$,$\beta = 3\sqrt{3}$,$\gamma = 6$ મળે.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (-2\sqrt{3})^2 + (3\sqrt{3})^2 + (6)^2 = 12 + 27 + 36 = 75$.
197
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $C_1$ એ ત્રીજા ચરણમાં આવેલું $3$ ત્રિજ્યા વાળું વર્તુળ છે,જે બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે. ધારો કે $C_2$ એ $(1,3)$ કેન્દ્ર વાળું વર્તુળ છે જે $C_1$ ને બિંદુ $(\alpha, \beta)$ પર બહારથી સ્પર્શે છે. જો $(\beta-\alpha)^2=\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $\operatorname{gcd}(m, n)=1$,તો $m + n$ ની કિંમત શોધો:
A
$9$
B
$13$
C
$22$
D
$31$

Solution

(C) વર્તુળ $C_1$ ત્રીજા ચરણમાં છે,તેની ત્રિજ્યા $r_1 = 3$ છે અને તે બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $A(-3, -3)$ છે.
$C_1$ નું સમીકરણ $(x+3)^2 + (y+3)^2 = 3^2$ છે.
$C_2$ નું કેન્દ્ર $B(1, 3)$ છે. ધારો કે $C_2$ ની ત્રિજ્યા $r_2$ છે.
કેન્દ્રો $A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર $AB = \sqrt{(1 - (-3))^2 + (3 - (-3))^2} = \sqrt{4^2 + 6^2} = \sqrt{16 + 36} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$ છે.
વર્તુળો બહારથી સ્પર્શતા હોવાથી,$AB = r_1 + r_2$. તેથી,$2\sqrt{13} = 3 + r_2$,જે આપણને $r_2 = 2\sqrt{13} - 3$ આપે છે.
સ્પર્શબિંદુ $P(\alpha, \beta)$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $r_1 : r_2 = 3 : (2\sqrt{13} - 3)$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\alpha = \frac{r_1 x_B + r_2 x_A}{r_1 + r_2} = \frac{3(1) + (2\sqrt{13} - 3)(-3)}{2\sqrt{13}} = \frac{3 - 6\sqrt{13} + 9}{2\sqrt{13}} = \frac{12 - 6\sqrt{13}}{2\sqrt{13}} = \frac{6}{\sqrt{13}} - 3$.
$\beta = \frac{r_1 y_B + r_2 y_A}{r_1 + r_2} = \frac{3(3) + (2\sqrt{13} - 3)(-3)}{2\sqrt{13}} = \frac{9 - 6\sqrt{13} + 9}{2\sqrt{13}} = \frac{18 - 6\sqrt{13}}{2\sqrt{13}} = \frac{9}{\sqrt{13}} - 3$.
હવે,$\beta - \alpha = (\frac{9}{\sqrt{13}} - 3) - (\frac{6}{\sqrt{13}} - 3) = \frac{3}{\sqrt{13}}$.
તેથી,$(\beta - \alpha)^2 = (\frac{3}{\sqrt{13}})^2 = \frac{9}{13}$.
અહીં,$m = 9$ અને $n = 13$ છે. $\operatorname{gcd}(9, 13) = 1$ હોવાથી,$m + n = 9 + 13 = 22$.
Solution diagram
198
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
વિધાનો પૈકી:
$(S1) :$ ગણ $\{z \in \mathbb{C} - \{-i\} : |z|=1 \text{ અને } \frac{z-i}{z+i} \text{ શુદ્ધ વાસ્તવિક છે}\}$ માં બરાબર બે ઘટકો છે,અને
$(S2) :$ ગણ $\{z \in \mathbb{C} - \{-1\} : |z|=1 \text{ અને } \frac{z-1}{z+1} \text{ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે}\}$ માં અનંત ઘટકો છે.
A
બંને ખોટા છે
B
માત્ર $(S1)$ સાચું છે
C
માત્ર $(S2)$ સાચું છે
D
બંને સાચા છે

Solution

(C) $(S1)$ માટે: ધારો કે $z = x+iy$. $|z|=1$ હોવાથી,$x^2+y^2=1$. $\frac{z-i}{z+i}$ શુદ્ધ વાસ્તવિક છે તેનો અર્થ એ કે $\frac{z-i}{z+i} = \frac{\bar{z}+i}{\bar{z}-i}$.
આ સાદું રૂપ આપતા $2i(z+\bar{z}) = 0$ મળે,એટલે કે $x=0$. $|z|=1$ હોવાથી $y^2=1$,તેથી $z = \pm i$. પરંતુ $z \neq -i$ હોવાથી,માત્ર $z=i$ શક્ય છે. તેથી,$(S1)$ ખોટું છે.
$(S2)$ માટે: ધારો કે $w = \frac{z-1}{z+1}$. $w$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે તેનો અર્થ $w + \bar{w} = 0$.
આ સાદું રૂપ આપતા $2|z|^2 - 2 = 0$ મળે,એટલે કે $|z|^2 = 1$. જે આપેલ શરત $|z|=1$ નું પાલન કરે છે. તેથી,$(S2)$ સાચું છે.
199
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$100$ અવલોકનોનો મધ્યક અને પ્રમાણિત વિચલન અનુક્રમે $40$ અને $5.1$ છે. ભૂલથી એક અવલોકન $40$ ને બદલે $50$ લેવાઈ ગયું છે. જો સાચો મધ્યક અને સાચું પ્રમાણિત વિચલન અનુક્રમે $\mu$ અને $\sigma$ હોય,તો $10(\mu+\sigma)$ ની કિંમત શોધો.
A
$445$
B
$451$
C
$447$
D
$449$

Solution

(D) આપેલ છે $n = 100$,ખોટો મધ્યક $\bar{x} = 40$,ખોટું પ્રમાણિત વિચલન $s = 5.1$.
અવલોકનોનો ખોટો સરવાળો $\sum x_i = 100 \times 40 = 4000$.
અવલોકનોનો સાચો સરવાળો $\sum x_i' = 4000 - 50 + 40 = 3990$.
સાચો મધ્યક $\mu = \frac{3990}{100} = 39.9$.
ખોટું વિચરણ $s^2 = (5.1)^2 = 26.01$.
$s^2 = \frac{\sum x_i^2}{n} - (\bar{x})^2$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$26.01 = \frac{\sum x_i^2}{100} - 40^2$.
$\sum x_i^2 = 100(26.01 + 1600) = 100(1626.01) = 162601$.
વર્ગોનો સાચો સરવાળો $\sum x_i'^2 = 162601 - 50^2 + 40^2 = 162601 - 2500 + 1600 = 161701$.
સાચું વિચરણ $\sigma^2 = \frac{161701}{100} - (39.9)^2 = 1617.01 - 1592.01 = 25$.
સાચું પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{25} = 5$.
તેથી,$10(\mu + \sigma) = 10(39.9 + 5) = 10(44.9) = 449$.
200
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $x_1, x_2, x_3, x_4$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં છે. જો $x_1, x_2, x_3, x_4$ માંથી અનુક્રમે $2, 7, 9, 5$ બાદ કરવામાં આવે,તો મળતી સંખ્યાઓ સમાંતર શ્રેણીમાં હોય છે. તો $\frac{1}{24}(x_1 x_2 x_3 x_4)$ ની કિંમત શોધો:
A
$72$
B
$18$
C
$36$
D
$216$

Solution

(D) ધારો કે સમગુણોત્તર શ્રેણીના પદો $a, ar, ar^2, ar^3$ છે.
આપેલ છે કે $a-2, ar-7, ar^2-9, ar^3-5$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે.
સમાંતર શ્રેણી માટે $2B = A+C$ અને $2C = B+D$ થાય.
$2(ar-7) = (a-2) + (ar^2-9) \implies a(r-1)^2 = -3 \dots(i)$
$2(ar^2-9) = (ar-7) + (ar^3-5) \implies ar(r-1)^2 = -6 \dots(ii)$
$(ii)$ ને $(i)$ વડે ભાગતા,$r = 2$ મળે.
$r=2$ ને $(i)$ માં મૂકતા,$a = -3$ મળે.
પદો $x_1 = -3, x_2 = -6, x_3 = -12, x_4 = -24$ છે.
ગુણાકાર $x_1 x_2 x_3 x_4 = 5184$ થાય.
$\frac{1}{24}(x_1 x_2 x_3 x_4) = \frac{5184}{24} = 216$.
201
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો સમીકરણ સંહતિ $2x + \lambda y + 3z = 5$,$3x + 2y - z = 7$,અને $4x + 5y + \mu z = 9$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $(\lambda^2 + \mu^2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$22$
B
$18$
C
$26$
D
$30$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} 2 & \lambda & 3 \\ 3 & 2 & -1 \\ 4 & 5 & \mu \end{vmatrix} = 2(2\mu + 5) - \lambda(3\mu + 4) + 3(15 - 8) = 0$
$4\mu + 10 - 3\lambda\mu - 4\lambda + 21 = 0 \Rightarrow 4\mu - 3\lambda\mu - 4\lambda + 31 = 0 \dots (1)$
હવે,$\Delta_z = \begin{vmatrix} 2 & \lambda & 5 \\ 3 & 2 & 7 \\ 4 & 5 & 9 \end{vmatrix} = 0$ લેતા:
$2(18 - 35) - \lambda(27 - 28) + 5(15 - 8) = 0$
$2(-17) - \lambda(-1) + 5(7) = 0 \Rightarrow -34 + \lambda + 35 = 0 \Rightarrow \lambda = -1$
સમીકરણ $(1)$ માં $\lambda = -1$ મૂકતા:
$4\mu - 3(-1)\mu - 4(-1) + 31 = 0$
$4\mu + 3\mu + 4 + 31 = 0 \Rightarrow 7\mu = -35 \Rightarrow \mu = -5$
તેથી,$\lambda^2 + \mu^2 = (-1)^2 + (-5)^2 = 1 + 25 = 26$.
202
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ત્રણ સમાન થેલીઓ આપેલી છે,જેમાં દરેક $10$ દડા છે,જેના રંગો નીચે મુજબ છે:
લાલવાદળીલીલો
થેલી $I$$3$$2$$5$
થેલી $II$$4$$3$$3$
થેલી $III$$5$$1$$4$

એક વ્યક્તિ યાદચ્છિક રીતે એક થેલી પસંદ કરે છે અને એક દડો બહાર કાઢે છે. જો દડો લાલ હોય,તો તે થેલી $I$ માંથી હોય તેની સંભાવના $p$ છે અને જો દડો લીલો હોય,તો તે થેલી $III$ માંથી હોય તેની સંભાવના $q$ છે,તો $\left(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}\right)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$6$
B
$9$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) ધારો કે $B_I, B_{II}, B_{III}$ એ અનુક્રમે થેલી $I$,થેલી $II$ અને થેલી $III$ પસંદ કરવાની ઘટનાઓ છે. થેલીઓ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવતી હોવાથી,$P(B_I) = P(B_{II}) = P(B_{III}) = \frac{1}{3}$.
ધારો કે $R$ એ લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે અને $G$ એ લીલો દડો કાઢવાની ઘટના છે.
બેયઝના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$p = P(B_I | R) = \frac{P(B_I)P(R|B_I)}{P(B_I)P(R|B_I) + P(B_{II})P(R|B_{II}) + P(B_{III})P(R|B_{III})}$
$p = \frac{\frac{1}{3} \times \frac{3}{10}}{\frac{1}{3} \times \frac{3}{10} + \frac{1}{3} \times \frac{4}{10} + \frac{1}{3} \times \frac{5}{10}} = \frac{3}{3+4+5} = \frac{3}{12} = \frac{1}{4}$.
તે જ રીતે,લીલા દડા માટે:
$q = P(B_{III} | G) = \frac{P(B_{III})P(G|B_{III})}{P(B_I)P(G|B_I) + P(B_{II})P(G|B_{II}) + P(B_{III})P(G|B_{III})}$
$q = \frac{\frac{1}{3} \times \frac{4}{10}}{\frac{1}{3} \times \frac{5}{10} + \frac{1}{3} \times \frac{3}{10} + \frac{1}{3} \times \frac{4}{10}} = \frac{4}{5+3+4} = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}$.
તેથી,$\frac{1}{p} + \frac{1}{q} = \frac{1}{1/4} + \frac{1}{1/3} = 4 + 3 = 7$.
Solution diagram
203
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
જો વિધેય $f(x) = \frac{1}{\sqrt{10+3x-x^2}} + \frac{1}{\sqrt{x+|x|}}$ નો પ્રદેશ $(a, b)$ હોય,તો $(1+a)^2 + b^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$26$
B
$29$
C
$25$
D
$30$

Solution

(A) વિધેય વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,છેદમાં રહેલા વર્ગમૂળની અંદરની અભિવ્યક્તિઓ ધન હોવી જોઈએ.
$1) \ x + |x| > 0$
જો $x \leq 0$ હોય,તો $x + |x| = 0$ થાય,જે છેદને શૂન્ય બનાવે છે. તેથી,$x > 0$ હોવું જોઈએ.
આમ,$x \in (0, \infty)$.
$2) \ 10 + 3x - x^2 > 0$
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને $x^2 - 3x - 10 < 0$ મળે છે.
$(x - 5)(x + 2) < 0$.
આ અસમતા $x \in (-2, 5)$ માટે સાચી છે.
$x \in (0, \infty)$ અને $x \in (-2, 5)$ નો છેદ લેતા,આપણને પ્રદેશ $(a, b) = (0, 5)$ મળે છે.
તેથી,$a = 0$ અને $b = 5$.
માગેલ કિંમત: $(1+a)^2 + b^2 = (1+0)^2 + 5^2 = 1 + 25 = 26$.
204
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$4 \int_0^1 \left(\frac{1}{\sqrt{3+x^2}+\sqrt{1+x^2}}\right) dx - 3 \log_e(\sqrt{3})$ ની કિંમત શોધો :
A
$2+\sqrt{2}+\log_e(1+\sqrt{2})$
B
$2-\sqrt{2}-\log_e(1+\sqrt{2})$
C
$2+\sqrt{2}-\log_e(1+\sqrt{2})$
D
$2-\sqrt{2}+\log_e(1+\sqrt{2})$

Solution

(B) ધારો કે $I = 4 \int_0^1 \frac{1}{\sqrt{3+x^2}+\sqrt{1+x^2}} dx - 3 \ln \sqrt{3}$.
સંકલિતનું સંમેયીકરણ કરતા:
$I = 4 \int_0^1 \frac{\sqrt{3+x^2}-\sqrt{1+x^2}}{(3+x^2)-(1+x^2)} dx - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = 4 \int_0^1 \frac{\sqrt{3+x^2}-\sqrt{1+x^2}}{2} dx - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = 2 \int_0^1 \sqrt{3+x^2} dx - 2 \int_0^1 \sqrt{1+x^2} dx - \frac{3}{2} \ln 3$
સૂત્ર $\int \sqrt{a^2+x^2} dx = \frac{x}{2}\sqrt{a^2+x^2} + \frac{a^2}{2}\ln(x+\sqrt{a^2+x^2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 2 \left[ \frac{x}{2}\sqrt{3+x^2} + \frac{3}{2}\ln(x+\sqrt{3+x^2}) \right]_0^1 - 2 \left[ \frac{x}{2}\sqrt{1+x^2} + \frac{1}{2}\ln(x+\sqrt{1+x^2}) \right]_0^1 - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = \left[ x\sqrt{3+x^2} + 3\ln(x+\sqrt{3+x^2}) \right]_0^1 - \left[ x\sqrt{1+x^2} + \ln(x+\sqrt{1+x^2}) \right]_0^1 - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = (1\sqrt{4} + 3\ln(1+2) - (0 + 3\ln\sqrt{3})) - (1\sqrt{2} + \ln(1+\sqrt{2}) - (0 + \ln 1)) - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = (2 + 3\ln 3 - \frac{3}{2}\ln 3) - (\sqrt{2} + \ln(1+\sqrt{2})) - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = 2 + \frac{3}{2}\ln 3 - \sqrt{2} - \ln(1+\sqrt{2}) - \frac{3}{2} \ln 3$
$I = 2 - \sqrt{2} - \ln(1+\sqrt{2})$.
205
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને સદિશ $\vec{c}$ એવો છે કે જેથી $(\vec{a}-\vec{c}) \times \vec{b}=-18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c}=3$ થાય. જો $\vec{b} \times \vec{c}=\vec{d}$ હોય,તો $|\vec{a} \cdot \vec{d}|$ ની કિંમત શોધો:
A
$18$
B
$12$
C
$9$
D
$15$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+5 \hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -3 & 1 \\ 3 & 2 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(-15-2) - \hat{j}(10-3) + \hat{k}(4+9) = -17 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}$.
આપણને આપેલ છે કે $(\vec{a}-\vec{c}) \times \vec{b} = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
સદિશ ગુણાકારના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$(\vec{a} \times \vec{b}) - (\vec{c} \times \vec{b}) = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
કારણ કે $\vec{c} \times \vec{b} = -(\vec{b} \times \vec{c})$,તેથી $(\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{b} \times \vec{c}) = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
$\vec{a} \times \vec{b}$ ની કિંમત મૂકતા,$(-17 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}) + (\vec{b} \times \vec{c}) = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
તેથી,$\vec{d} = \vec{b} \times \vec{c} = (-18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}) - (-17 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}) = -\hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k}$.
અંતે,$\vec{a} \cdot \vec{d} = (2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}) \cdot (-\hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k}) = (2)(-1) + (-3)(4) + (1)(-1) = -2 - 12 - 1 = -15$.
તેથી,$|\vec{a} \cdot \vec{d}| = |-15| = 15$.
206
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ નો વાસ્તવિક શ્રેણિક છે જેથી $A^2(A-2I) - 4(A-I) = O$,જ્યાં $I$ અને $O$ અનુક્રમે એકમ અને શૂન્ય શ્રેણિક છે. જો $A^5 = \alpha A^2 + \beta A + \gamma I$ હોય,જ્યાં $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ વાસ્તવિક અચળાંકો છે,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત શોધો:
A
$12$
B
$20$
C
$76$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ: $A^2(A-2I) - 4(A-I) = O$
તેનું વિસ્તરણ કરતા: $A^3 - 2A^2 - 4A + 4I = O$
તેથી,$A^3 = 2A^2 + 4A - 4I$
હવે,$A^4$ શોધવા માટે $A$ વડે ગુણતા:
$A^4 = 2A^3 + 4A^2 - 4A$
$A^3 = 2A^2 + 4A - 4I$ ની કિંમત મૂકતા:
$A^4 = 2(2A^2 + 4A - 4I) + 4A^2 - 4A$
$A^4 = 4A^2 + 8A - 8I + 4A^2 - 4A = 8A^2 + 4A - 8I$
હવે,$A^5$ શોધવા માટે ફરીથી $A$ વડે ગુણતા:
$A^5 = 8A^3 + 4A^2 - 8A$
ફરીથી $A^3 = 2A^2 + 4A - 4I$ ની કિંમત મૂકતા:
$A^5 = 8(2A^2 + 4A - 4I) + 4A^2 - 8A$
$A^5 = 16A^2 + 32A - 32I + 4A^2 - 8A$
$A^5 = 20A^2 + 24A - 32I$
$A^5 = \alpha A^2 + \beta A + \gamma I$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 20, \beta = 24, \gamma = -32$ મળે છે
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = 20 + 24 - 32 = 12$
207
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx}+2y \sec^2 x = 2 \sec^2 x + 3 \tan x \cdot \sec^2 x$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(0)=\frac{5}{4}$ છે. તો $12\left(y\left(\frac{\pi}{4}\right)-e^{-2}\right)$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$21$
B
$22$
C
$23$
D
$24$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + (2 \sec^2 x)y = 2 \sec^2 x + 3 \tan x \sec^2 x$ છે.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = 2 \sec^2 x$ અને $Q(x) = 2 \sec^2 x + 3 \tan x \sec^2 x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) $= e^{\int 2 \sec^2 x dx} = e^{2 \tan x}$.
ઉકેલ $y \cdot e^{2 \tan x} = \int (2 \sec^2 x + 3 \tan x \sec^2 x) e^{2 \tan x} dx$ છે.
ધારો કે $u = \tan x$,તો $du = \sec^2 x dx$. સંકલન $\int (2 + 3u) e^{2u} du$ બને છે.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા: $\int (2 + 3u) e^{2u} du = (2 + 3u) \frac{e^{2u}}{2} - \int 3 \frac{e^{2u}}{2} du = (1 + \frac{3}{2}u) e^{2u} - \frac{3}{4} e^{2u} + C = (\frac{3}{2}u + \frac{1}{4}) e^{2u} + C$.
તેથી,$y \cdot e^{2 \tan x} = (\frac{3}{2} \tan x + \frac{1}{4}) e^{2 \tan x} + C$.
$e^{2 \tan x}$ વડે ભાગતા,$y = \frac{3}{2} \tan x + \frac{1}{4} + C e^{-2 \tan x}$ મળે છે.
$y(0) = \frac{5}{4}$ આપેલ હોવાથી,$\frac{5}{4} = 0 + \frac{1}{4} + C \implies C = 1$.
આમ,$y(x) = \frac{3}{2} \tan x + \frac{1}{4} + e^{-2 \tan x}$.
$x = \frac{\pi}{4}$ માટે,$y(\frac{\pi}{4}) = \frac{3}{2}(1) + \frac{1}{4} + e^{-2} = \frac{7}{4} + e^{-2}$.
તેથી,$12(y(\frac{\pi}{4}) - e^{-2}) = 12(\frac{7}{4}) = 21$.
208
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
જો $y = \cos \left(\frac{\pi}{3} + \cos^{-1} \frac{x}{2}\right)$ હોય,તો $(x - y)^2 + 3y^2$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $y = \cos \left(\frac{\pi}{3} + \cos^{-1} \frac{x}{2}\right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^{-1} \frac{1}{2} = \frac{\pi}{3}$,તેથી $y = \cos \left(\cos^{-1} \frac{1}{2} + \cos^{-1} \frac{x}{2}\right)$.
સૂત્ર $\cos(A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \left(\frac{1}{2}\right) \left(\frac{x}{2}\right) - \sqrt{1 - \left(\frac{1}{2}\right)^2} \sqrt{1 - \left(\frac{x}{2}\right)^2}$.
$y = \frac{x}{4} - \sqrt{\frac{3}{4}} \sqrt{\frac{4 - x^2}{4}} = \frac{x - \sqrt{3(4 - x^2)}}{4}$.
$4y = x - \sqrt{3(4 - x^2)}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(4y - x)^2 = 3(4 - x^2)$.
$16y^2 + x^2 - 8xy = 12 - 3x^2$.
$4x^2 + 16y^2 - 8xy = 12$.
$4$ વડે ભાગતા:
$x^2 + 4y^2 - 2xy = 3$.
આને $x^2 - 2xy + y^2 + 3y^2 = 3$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$(x - y)^2 + 3y^2 = 3$.
209
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો શ્રેણિક છે અને $|A|=5$ છે. જો $|2 \operatorname{adj}(3 A \operatorname{adj}(2 A))|=2^\alpha \cdot 3^\beta \cdot 5^\gamma$ જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma \in N$,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$25$
B
$26$
C
$27$
D
$28$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,તેથી $|A|=5$. અહીં $|k A| = k^n |A|$ જ્યાં $n=3$ અને $|\operatorname{adj}(M)| = |M|^{n-1} = |M|^2$ ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
$|2 \operatorname{adj}(3 A \operatorname{adj}(2 A))| = 2^3 |\operatorname{adj}(3 A \operatorname{adj}(2 A))|$
$= 2^3 |3 A \operatorname{adj}(2 A)|^2$
$= 2^3 \cdot (3^3 |A \operatorname{adj}(2 A)|)^2 = 2^3 \cdot 3^6 \cdot |A|^2 \cdot |\operatorname{adj}(2 A)|^2$
$= 2^3 \cdot 3^6 \cdot |A|^2 \cdot (|2 A|^2)^2 = 2^3 \cdot 3^6 \cdot |A|^2 \cdot (2^3 |A|)^4$
$= 2^3 \cdot 3^6 \cdot |A|^2 \cdot 2^{12} \cdot |A|^4 = 2^{15} \cdot 3^6 \cdot |A|^6$
$|A|=5$ મૂકતા,આપણને $2^{15} \cdot 3^6 \cdot 5^6 = 2^\alpha \cdot 3^\beta \cdot 5^\gamma$ મળે છે.
આમ,$\alpha=15, \beta=6, \gamma=6$.
તેથી,$\alpha+\beta+\gamma = 15+6+6 = 27$.
210
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે બિંદુ $P(4,1,0)$ માંથી પસાર થતી એક રેખા,રેખા $L_1: \frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ ને બિંદુ $A(\alpha, \beta, \gamma)$ માં અને રેખા $L_2: x-6=y=-z+4$ ને બિંદુ $B(a, b, c)$ માં છેદે છે. તો $\left|\begin{array}{lll}1 & 0 & 1 \\ \alpha & \beta & \gamma \\ a & b & c \end{array}\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$16$
C
$12$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $L_1 = \frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}=p$. તેથી $A = (2p+1, 3p+2, 4p+3)$.
ધારો કે રેખા $L_2 = \frac{x-6}{1}=\frac{y}{1}=\frac{z-4}{-1}=q$. તેથી $B = (q+6, q, 4-q)$.
બિંદુઓ $P(4,1,0)$,$A$ અને $B$ સમરેખ છે. $PA$ ના દિકગુણોત્તર $(2p+1-4, 3p+2-1, 4p+3-0) = (2p-3, 3p+1, 4p+3)$ છે.
$AB$ ના દિકગુણોત્તર $(q+6-(2p+1), q-(3p+2), 4-q-(4p+3)) = (q-2p+5, q-3p-2, -q-4p+1)$ છે.
$P, A, B$ સમરેખ હોવાથી,$PA$ અને $AB$ ના દિકગુણોત્તર પ્રમાણમાં છે:
$\frac{2p-3}{q-2p+5} = \frac{3p+1}{q-3p-2} = \frac{4p+3}{-q-4p+1} = k$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $p=-1$ અને $q=3$ મળે છે.
$p=-1$ ને $A$ માં મૂકતા,$A(-1, -1, -1)$ મળે છે.
$q=3$ ને $B$ માં મૂકતા,$B(9, 3, 1)$ મળે છે.
હવે,નિશ્ચાયકની કિંમત:
$\left|\begin{array}{ccc}1 & 0 & 1 \\ -1 & -1 & -1 \\ 9 & 3 & 1\end{array}\right| = 1(-1 - (-3)) - 0 + 1(-3 - (-9)) = 1(2) + 1(6) = 8$.
Solution diagram
211
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A = \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$. ધારો કે $R$ એ $A$ પરનો સંબંધ છે જે $x R y$ જો અને માત્ર જો $0 \leq x^2 + 2y \leq 4$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. ધારો કે $l$ એ $R$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા છે અને $m$ એ $R$ ને સ્વવાચક સંબંધ બનાવવા માટે ઉમેરવા પડતા ન્યૂનતમ ઘટકોની સંખ્યા છે. તો $l+m$ ની કિંમત શોધો.
A
$19$
B
$20$
C
$17$
D
$18$

Solution

(D) આપેલ છે $A = \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$. શરત $0 \leq x^2 + 2y \leq 4$ છે,જેનો અર્થ છે કે $-\frac{x^2}{2} \leq y \leq 2 - \frac{x^2}{2}$.
દરેક $x \in A$ માટે,આપણે શરતનું પાલન કરતા $y \in A$ શોધીએ છીએ:
જો $x = -3, x^2 = 9$: $-4.5 \leq y \leq -2.5 \Rightarrow y = -3$. જોડી: $(-3, -3)$.
જો $x = -2, x^2 = 4$: $-2 \leq y \leq 0 \Rightarrow y = -2, -1, 0$. જોડી: $(-2, -2), (-2, -1), (-2, 0)$.
જો $x = -1, x^2 = 1$: $-0.5 \leq y \leq 1.5 \Rightarrow y = 0, 1$. જોડી: $(-1, 0), (-1, 1)$.
જો $x = 0, x^2 = 0$: $0 \leq y \leq 2 \Rightarrow y = 0, 1, 2$. જોડી: $(0, 0), (0, 1), (0, 2)$.
જો $x = 1, x^2 = 1$: $-0.5 \leq y \leq 1.5 \Rightarrow y = 0, 1$. જોડી: $(1, 0), (1, 1)$.
જો $x = 2, x^2 = 4$: $-2 \leq y \leq 0 \Rightarrow y = -2, -1, 0$. જોડી: $(2, -2), (2, -1), (2, 0)$.
જો $x = 3, x^2 = 9$: $-4.5 \leq y \leq -2.5 \Rightarrow y = -3$. જોડી: $(3, -3)$.
ગણ $R = \{(-3, -3), (-2, -2), (-2, -1), (-2, 0), (-1, 0), (-1, 1), (0, 0), (0, 1), (0, 2), (1, 0), (1, 1), (2, -2), (2, -1), (2, 0), (3, -3)\}$.
ઘટકોની ગણતરી કરતા,$l = 15$.
$R$ ને સ્વવાચક બનાવવા માટે,તેમાં દરેક $a \in A$ માટે $(a, a)$ હોવું જોઈએ. ખૂટતા ઘટકો $(-1, -1), (2, 2), (3, 3)$ છે.
આમ,$m = 3$ ઘટકો ઉમેરવાની જરૂર છે.
તેથી,$l + m = 15 + 3 = 18$.
212
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2025
જો વિધેય $f(x) = \log_e\left(\frac{2x-3}{5+4x}\right) + \sin^{-1}\left(\frac{4+3x}{2-x}\right)$ નો પ્રદેશ $[\alpha, \beta)$ હોય,તો $\alpha^2 + 4\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$7$

Solution

(B) આપેલ વિધેય $f(x) = \log_e\left(\frac{2x-3}{5+4x}\right) + \sin^{-1}\left(\frac{4+3x}{2-x}\right)$ છે.
વિધેય વ્યાખ્યાયિત થવા માટે:
$1) \frac{2x-3}{5+4x} > 0$
$2) -1 \leq \frac{4+3x}{2-x} \leq 1$
શરત $(1)$ ઉકેલતા:
$\frac{2x-3}{5+4x} > 0 \Rightarrow x \in \left(-\infty, -\frac{5}{4}\right) \cup \left(\frac{3}{2}, \infty\right)$.
શરત $(2)$ ઉકેલતા:
$-1 \leq \frac{4+3x}{2-x} \leq 1$
$\Rightarrow \frac{4+3x}{2-x} + 1 \geq 0$ અને $\frac{4+3x}{2-x} - 1 \leq 0$
$\Rightarrow \frac{6+2x}{2-x} \geq 0$ અને $\frac{2+4x}{2-x} \leq 0$
$\Rightarrow x \in [-3, -1/2]$.
બંને શરતોનો છેદગણ લેતા:
$x \in [-3, -5/4)$.
આમ,$\alpha = -3$ અને $\beta = -5/4$.
તેથી,$\alpha^2 + 4\beta = (-3)^2 + 4(-5/4) = 9 - 5 = 4$.
213
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
જો $y(x) = \left| \begin{array}{ccc} \sin x & \cos x & \sin x + \cos x + 1 \\ 27 & 28 & 27 \\ 1 & 1 & 1 \end{array} \right|$,$x \in R$,હોય,તો $\frac{d^2 y}{d x^2} + y$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$28$
C
$27$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $y(x) = \left| \begin{array}{ccc} \sin x & \cos x & \sin x + \cos x + 1 \\ 27 & 28 & 27 \\ 1 & 1 & 1 \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \rightarrow C_3 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$y(x) = \left| \begin{array}{ccc} \sin x & \cos x & \cos x + 1 \\ 27 & 28 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \end{array} \right|$.
ત્રીજા સ્તંભ $(C_3)$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$y(x) = (\cos x + 1) \times (27 \times 1 - 28 \times 1) = (\cos x + 1) \times (-1) = -\cos x - 1$.
હવે,વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(-\cos x - 1) = \sin x$.
$\frac{d^2 y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(\sin x) = \cos x$.
તેથી,$\frac{d^2 y}{dx^2} + y = \cos x + (-\cos x - 1) = -1$.
214
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $g$ એ એક વિકલનીય વિધેય છે જેથી $\int_0^x g(t) dt = x - \int_0^x tg(t) dt, x \geq 0$ માટે. ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} - y \tan x = 2(x+1) \sec x g(x), x \in [0, \frac{\pi}{2})$ નું સમાધાન કરે છે. જો $y(0) = 0$ હોય,તો $y(\frac{\pi}{3})$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2 \pi}{3 \sqrt{3}}$
B
$\frac{4 \pi}{3}$
C
$\frac{2 \pi}{3}$
D
$\frac{4 \pi}{3 \sqrt{3}}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\int_0^x g(t) dt = x - \int_0^x tg(t) dt$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$g(x) = 1 - xg(x)$.
તેથી $g(x)(1+x) = 1$,એટલે કે $g(x) = \frac{1}{1+x}$.
હવે $g(x)$ ની કિંમત વિકલ સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{dy}{dx} - y \tan x = 2(x+1) \sec x \cdot \frac{1}{1+x} = 2 \sec x$.
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int -\tan x dx} = \cos x$.
સમીકરણનો ઉકેલ $y \cos x = \int 2 \sec x \cdot \cos x dx + C = \int 2 dx + C = 2x + C$ છે.
$y(0) = 0$ હોવાથી,$C = 0$ મળે છે.
તેથી $y = 2x \sec x$.
$x = \frac{\pi}{3}$ માટે,$y(\frac{\pi}{3}) = 2 \cdot \frac{\pi}{3} \cdot 2 = \frac{4 \pi}{3}$.
215
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f(x) = \int x^3 \sqrt{3-x^2} dx$. જો $5f(\sqrt{2}) = -4$ હોય,તો $f(1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{2\sqrt{2}}{5}$
B
$-\frac{8\sqrt{2}}{5}$
C
$-\frac{4\sqrt{2}}{5}$
D
$-\frac{6\sqrt{2}}{5}$

Solution

(D) ધારો કે $3-x^2 = t^2$. તેથી $-2x dx = 2t dt$,જેનો અર્થ છે કે $x dx = -t dt$.
વળી,$x^2 = 3-t^2$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$f(x) = \int (3-t^2) \cdot t \cdot (-t dt) + C$
$f(x) = \int (t^4 - 3t^2) dt + C$
$f(x) = \frac{t^5}{5} - t^3 + C$
$t = \sqrt{3-x^2}$ પાછા મૂકતા:
$f(x) = \frac{(3-x^2)^{5/2}}{5} - (3-x^2)^{3/2} + C$
આપેલ છે કે $5f(\sqrt{2}) = -4$,તેથી $f(\sqrt{2})$ શોધીએ:
$f(\sqrt{2}) = \frac{(3-2)^{5/2}}{5} - (3-2)^{3/2} + C = \frac{1}{5} - 1 + C = -\frac{4}{5} + C$.
$5f(\sqrt{2}) = -4$ હોવાથી,$5(-\frac{4}{5} + C) = -4$,જે આપણને $-4 + 5C = -4$ આપે છે,તેથી $C = 0$.
આમ,$f(x) = \frac{(3-x^2)^{5/2}}{5} - (3-x^2)^{3/2}$.
હવે,$f(1)$ શોધીએ:
$f(1) = \frac{(3-1)^{5/2}}{5} - (3-1)^{3/2} = \frac{2^{5/2}}{5} - 2^{3/2} = \frac{4\sqrt{2}}{5} - 2\sqrt{2} = \sqrt{2}(\frac{4}{5} - 2) = \sqrt{2}(\frac{4-10}{5}) = -\frac{6\sqrt{2}}{5}$.
216
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે વિધેય $f(x) = \log_2 \log_4 \log_6(3 + 4x - x^2)$ નો પ્રદેશ $(a, b)$ છે. જો $\int_0^{b-a} [x^2] dx = p - \sqrt{q} - \sqrt{r}$,જ્યાં $p, q, r \in \mathbb{N}$,$\gcd(p, q, r) = 1$,અને $[\cdot]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે,તો $p + q + r$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$8$
C
$11$
D
$9$

Solution

(A) વિધેય $f(x) = \log_2 \log_4 \log_6(3 + 4x - x^2)$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,આપણે નીચે મુજબની શરતો મેળવીએ:
$\log_4 \log_6(3 + 4x - x^2) > 0 \implies \log_6(3 + 4x - x^2) > 1 \implies 3 + 4x - x^2 > 6$
$x^2 - 4x + 3 < 0 \implies (x - 1)(x - 3) < 0 \implies x \in (1, 3)$.
આમ,$a = 1$ અને $b = 3$,તેથી $b - a = 2$.
આપણે $\int_0^2 [x^2] dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે $[x^2] = k$ જ્યારે $k \le x^2 < k+1$,એટલે કે $\sqrt{k} \le x < \sqrt{k+1}$,આપણે સંકલનનું વિભાજન કરીએ:
$I = \int_0^1 [x^2] dx + \int_1^{\sqrt{2}} [x^2] dx + \int_{\sqrt{2}}^{\sqrt{3}} [x^2] dx + \int_{\sqrt{3}}^2 [x^2] dx$
$I = 0 + 1(\sqrt{2} - 1) + 2(\sqrt{3} - \sqrt{2}) + 3(2 - \sqrt{3})$
$I = \sqrt{2} - 1 + 2\sqrt{3} - 2\sqrt{2} + 6 - 3\sqrt{3} = 5 - \sqrt{2} - \sqrt{3}$.
$p - \sqrt{q} - \sqrt{r}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $p = 5, q = 2, r = 3$ મળે છે.
તેથી,$p + q + r = 5 + 2 + 3 = 10$.
217
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} (1+ax)^{1/x} & , x < 0 \\ 1+b & , x = 0 \\ \frac{(x+4)^{1/2}-2}{(x+c)^{1/3}-2} & , x > 0 \end{cases}$ એ $x=0$ આગળ સતત છે. તો $e^2bc$ ની કિંમત શોધો.
A
$64$
B
$72$
C
$48$
D
$36$

Solution

(C) $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવાથી,$f(0^-) = f(0) = f(0^+)$ થવું જોઈએ.
પ્રથમ,$f(0^-) = \lim_{x \to 0^-} (1+ax)^{1/x} = e^a$.
બીજું,$f(0) = 1+b$.
ત્રીજું,$f(0^+)$ અસ્તિત્વ ધરાવે તે માટે છેદ $x=0$ આગળ શૂન્ય હોવો જોઈએ,તેથી $(0+c)^{1/3}-2 = 0 \implies c = 8$.
$f(0^+)$ માટે $L$'$H$ôpital ના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\lim_{x \to 0^+} \frac{\frac{1}{2}(x+4)^{-1/2}}{\frac{1}{3}(x+c)^{-2/3}} = \frac{1/4}{1/3 \cdot (8)^{-2/3}} = 3$.
સીમાઓને સરખાવતા: $e^a = 1+b = 3$.
આમ,$b = 2$ અને $c = 8$.
તેથી $e^2bc$ ની ગણતરી કરતા $3 \cdot 2 \cdot 8 = 48$ મળે છે.
218
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
રેખા $L_1$ બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે અને $z$-અક્ષને સમાંતર છે. રેખા $L_2$ બિંદુ $(\lambda, 5, 6)$ માંથી પસાર થાય છે અને $y$-અક્ષને સમાંતર છે. ધારો કે $\lambda = \lambda_1, \lambda_2$ માટે,જ્યાં $\lambda_2 < \lambda_1$,બે રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $3$ છે. તો બિંદુ $(\lambda_1, \lambda_2, 7)$ નું રેખા $L_1$ થી અંતરનો વર્ગ શોધો.
A
$40$
B
$32$
C
$25$
D
$37$

Solution

(C) રેખા $L_1$ નું સમીકરણ જે $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે અને $z$-અક્ષને સમાંતર છે તે $\frac{x-1}{0} = \frac{y-2}{0} = \frac{z-3}{1}$ છે.
રેખા $L_2$ નું સમીકરણ જે $(\lambda, 5, 6)$ માંથી પસાર થાય છે અને $y$-અક્ષને સમાંતર છે તે $\frac{x-\lambda}{0} = \frac{y-5}{1} = \frac{z-6}{0}$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $SD = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{a_1} = (1, 2, 3)$,$\vec{b_1} = (0, 0, 1)$,$\vec{a_2} = (\lambda, 5, 6)$,$\vec{b_2} = (0, 1, 0)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (\lambda-1, 3, 3)$.
$\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{vmatrix} = -\hat{i}$.
$SD = \frac{|(\lambda-1, 3, 3) \cdot (-1, 0, 0)|}{|-1|} = |-(\lambda-1)| = |\lambda-1| = 3$.
તેથી,$\lambda-1 = 3$ અથવા $\lambda-1 = -3$,એટલે કે $\lambda = 4$ અથવા $\lambda = -2$.
આપેલ છે કે $\lambda_2 < \lambda_1$,તેથી $\lambda_1 = 4$ અને $\lambda_2 = -2$.
બિંદુ $P(4, -2, 7)$ છે. રેખા $L_1$ એ $(1, 2, z)$ સ્વરૂપની છે.
$P(4, -2, 7)$ થી $L_1$ પરનું લંબ અંતરનો વર્ગ એ $L_1$ પરના બિંદુ $(1, 2, 7)$ થી અંતર છે.
$PQ^2 = (4-1)^2 + (-2-2)^2 + (7-7)^2 = 3^2 + (-4)^2 + 0^2 = 9 + 16 = 25$.
219
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}, \vec{b}=3 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}, \vec{c}=\lambda \hat{j}+\mu \hat{k}$ અને $\hat{d}$ એ એકમ સદિશ છે જેથી $\vec{a} \times \hat{d}=\vec{b} \times \hat{d}$ અને $\vec{c} \cdot \hat{d}=1$ થાય. જો $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ ને લંબ હોય,તો $|3 \lambda \hat{d}+\mu \vec{c}|^2$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$1$
B
$2$
C
$5$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \hat{d} = \vec{b} \times \hat{d}$,તેથી $(\vec{a} - \vec{b}) \times \hat{d} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\hat{d}$ એ $\vec{a} - \vec{b}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{a} - \vec{b} = (1-3)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (1-(-1))\hat{k} = -2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
$\hat{d}$ એકમ સદિશ હોવાથી,$\hat{d} = \pm \frac{-2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}}{3}$.
$\vec{c} \cdot \vec{a} = 0$ હોવાથી,$(\lambda \hat{j} + \mu \hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 0$,એટલે કે $\lambda + \mu = 0$,જેનો અર્થ છે $\mu = -\lambda$.
તેથી,$\vec{c} = \lambda(\hat{j} - \hat{k})$.
$\vec{c} \cdot \hat{d} = 1$ હોવાથી,$\lambda(\hat{j} - \hat{k}) \cdot \pm \frac{1}{3}(-2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) = 1$.
$\pm \frac{\lambda}{3}(-1 - 2) = 1 \Rightarrow \mp \lambda = 1 \Rightarrow \lambda = \mp 1$.
બંને કિસ્સામાં,$\lambda^2 = 1$ અને $\mu^2 = \lambda^2 = 1$.
આપણે $|3 \lambda \hat{d} + \mu \vec{c}|^2 = 9 \lambda^2 |\hat{d}|^2 + \mu^2 |\vec{c}|^2 + 6 \lambda \mu (\hat{d} \cdot \vec{c})$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$|\hat{d}|^2 = 1$,$|\vec{c}|^2 = \lambda^2 + \mu^2 = 2\lambda^2 = 2$,અને $\hat{d} \cdot \vec{c} = 1$ હોવાથી:
$|3 \lambda \hat{d} + \mu \vec{c}|^2 = 9(1)(1) + (1)(2) + 6(\lambda)(-\lambda)(1) = 9 + 2 - 6\lambda^2 = 11 - 6(1) = 5$.
220
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
વક્ર $y = \max \{| x |, x | x - 2 |\}$,$x$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = -2$ તથા $x = 4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . છે.
A
$12$
B
$13$
C
$14$
D
$15$

Solution

(A) આપણે $y = \max \{| x |, x | x - 2 |\}$,$x$-અક્ષ,$x = -2$ અને $x = 4$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે.
પ્રથમ,$f(x) = |x|$ અને $g(x) = x|x-2|$ લો.
$x \in [-2, 0]$ માટે,$f(x) = -x$ અને $g(x) = x(2-x) = 2x - x^2$. આ અંતરાલમાં $f(x) \ge g(x)$ હોવાથી,ક્ષેત્રફળ $\int_{-2}^{0} (-x) dx = [-\frac{x^2}{2}]_{-2}^{0} = 0 - (-2) = 2$ છે.
$x \in [0, 2]$ માટે,$f(x) = x$ અને $g(x) = x(2-x) = 2x - x^2$. અહીં $f(x) \ge g(x)$,તેથી ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{2} x dx = [\frac{x^2}{2}]_{0}^{2} = 2$ છે.
$x \in [2, 3]$ માટે,$f(x) = x$ અને $g(x) = x(x-2) = x^2 - 2x$. અહીં $f(x) \ge g(x)$,તેથી ક્ષેત્રફળ $\int_{2}^{3} x dx = [\frac{x^2}{2}]_{2}^{3} = \frac{9}{2} - 2 = 2.5$ છે.
$x \in [3, 4]$ માટે,$g(x) = x^2 - 2x$ અને $f(x) = x$. અહીં $g(x) \ge f(x)$,તેથી ક્ષેત્રફળ $\int_{3}^{4} (x^2 - 2x) dx = [\frac{x^3}{3} - x^2]_{3}^{4} = (\frac{64}{3} - 16) - (9 - 9) = \frac{16}{3}$ છે.
કુલ ક્ષેત્રફળ = $2 + 2 + 2.5 + 5.33 = 11.83 \approx 12$.
Solution diagram
221
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f : R \rightarrow R$ એ $f(x) = ||x+2|-2|x||$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વિધેય છે. જો $m$ એ સ્થાનિક ન્યૂનતમ બિંદુઓની સંખ્યા હોય અને $n$ એ $f$ ના સ્થાનિક મહત્તમ બિંદુઓની સંખ્યા હોય,તો $m+n$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) વિધેય $f(x) = ||x+2|-2|x||$ દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે.
સ્થાનિક અંતિમ બિંદુઓ શોધવા માટે,આપણે તે બિંદુઓ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ જ્યાં નિરપેક્ષ મૂલ્યની અંદરની અભિવ્યક્તિ ચિહ્ન બદલે છે,જે $x = -2$,$x = 0$ અને $|x+2| = 2|x|$ છે.
$|x+2| = 2|x|$ ઉકેલતા:
કિસ્સો $1$: $x \geq 0 \implies x+2 = 2x \implies x = 2$.
કિસ્સો $2$: $-2 \leq x < 0 \implies x+2 = -2x \implies 3x = -2 \implies x = -2/3$.
કિસ્સો $3$: $x < -2 \implies -(x+2) = -2x \implies -x-2 = -2x \implies x = 2$ (પ્રદેશમાં નથી).
આમ,નિર્ણાયક બિંદુઓ $x = -2, -2/3, 0, 2$ છે.
આલેખ દોરીને અથવા $f(x)$ ના ચિહ્નમાં થતા ફેરફારોનું વિશ્લેષણ કરીને,આપણે જોઈએ છીએ કે:
- $x = -2/3$ પર,$f(x) = 0$,જે સ્થાનિક ન્યૂનતમ છે.
- $x = 0$ પર,$f(x) = 2$,જે સ્થાનિક મહત્તમ છે.
- $x = 2$ પર,$f(x) = 0$,જે સ્થાનિક ન્યૂનતમ છે.
- $x = -2$ પર,$f(x) = 4$,જે સ્થાનિક મહત્તમ છે.
તેથી,સ્થાનિક ન્યૂનતમ બિંદુઓ $x = -2/3$ અને $x = 2$ છે,તેથી $m = 2$.
સ્થાનિક મહત્તમ બિંદુઓ $x = -2$ અને $x = 0$ છે,તેથી $n = 2$.
આમ,$m+n = 2+2 = 4$.
Solution diagram
222
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
એક રેખા $y$ અને $z$-અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલા ખૂણાઓ $\beta$ અને $\gamma$ પૈકી દરેક,તે રેખા $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલા ખૂણાના અડધા છે. તો ખૂણા $\beta$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{3 \pi}{4}$
B
$\pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{3 \pi}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ રેખા દ્વારા અનુક્રમે $x, y, z$-અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલા ખૂણાઓ છે.
આપેલ છે કે $\beta = \frac{\alpha}{2}$ અને $\gamma = \frac{\alpha}{2}$.
રેખાના દિકકોસાઇન સંબંધ $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ નું પાલન કરે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\cos^2 \alpha + \cos^2(\frac{\alpha}{2}) + \cos^2(\frac{\alpha}{2}) = 1$.
$\cos^2 \alpha + 2 \cos^2(\frac{\alpha}{2}) = 1$.
નિત્યસમ $\cos^2(\frac{\alpha}{2}) = \frac{1 + \cos \alpha}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\cos^2 \alpha + 2(\frac{1 + \cos \alpha}{2}) = 1$.
$\cos^2 \alpha + 1 + \cos \alpha = 1$.
$\cos^2 \alpha + \cos \alpha = 0$.
$\cos \alpha(\cos \alpha + 1) = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\cos \alpha = 0$ અથવા $\cos \alpha = -1$.
જો $\cos \alpha = 0$ હોય,તો $\alpha = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\beta = \frac{\pi}{4}$.
જો $\cos \alpha = -1$ હોય,તો $\alpha = \pi$,તેથી $\beta = \frac{\pi}{2}$.
$\beta$ માટેના શક્ય મૂલ્યો $\frac{\pi}{4}$ અને $\frac{\pi}{2}$ છે.
$\beta$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો $\frac{\pi}{4} + \frac{\pi}{2} = \frac{3 \pi}{4}$ થાય.
223
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A = \{-2, -1, 0, 1, 2, 3\}$. ધારો કે $R$ એ $A$ પરનો સંબંધ છે જે $x R y$ જો અને માત્ર જો $y = \max \{x, 1\}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. ધારો કે $l$ એ $R$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા છે. ધારો કે $m$ અને $n$ એ $R$ ને અનુક્રમે સ્વવાચક અને સંમિત બનાવવા માટે ઉમેરવા પડતા ન્યૂનતમ ઘટકોની સંખ્યા છે. તો $l + m + n$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$11$
C
$13$
D
$14$

Solution

(A) આપેલ ગણ $A = \{-2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ છે.
સંબંધ $R$ એ $x R y \iff y = \max \{x, 1\}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
$R$ ના ઘટકોની ગણતરી:
$x = -2$ માટે,$y = \max \{-2, 1\} = 1 \implies (-2, 1) \in R$.
$x = -1$ માટે,$y = \max \{-1, 1\} = 1 \implies (-1, 1) \in R$.
$x = 0$ માટે,$y = \max \{0, 1\} = 1 \implies (0, 1) \in R$.
$x = 1$ માટે,$y = \max \{1, 1\} = 1 \implies (1, 1) \in R$.
$x = 2$ માટે,$y = \max \{2, 1\} = 2 \implies (2, 2) \in R$.
$x = 3$ માટે,$y = \max \{3, 1\} = 3 \implies (3, 3) \in R$.
તેથી,$R = \{(-2, 1), (-1, 1), (0, 1), (1, 1), (2, 2), (3, 3)\}$.
આમ,$l = 6$.
$R$ સ્વવાચક બને તે માટે,દરેક $x \in A$ માટે $(x, x) \in R$ હોવું જોઈએ. હાલમાં,$R$ માં $(1, 1), (2, 2), (3, 3)$ છે. આપણે $(-2, -2), (-1, -1), (0, 0)$ ઉમેરવાની જરૂર છે. તેથી,$m = 3$.
$R$ સંમિત બને તે માટે,જો $(x, y) \in R$ હોય,તો $(y, x) \in R$ હોવું જોઈએ. $R$ માં રહેલી જોડીઓ $(-2, 1), (-1, 1), (0, 1), (1, 1), (2, 2), (3, 3)$ છે.
સંમિતતા માટે $(1, -2), (1, -1), (1, 0)$ ઉમેરવા પડે. તેથી,$n = 3$.
તેથી,$l + m + n = 6 + 3 + 3 = 12$.
224
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
સંકલન $\int_0^\pi \frac{8 x \, dx}{4 \cos^2 x + \sin^2 x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2 \pi^2$
B
$4 \pi^2$
C
$\pi^2$
D
$\frac{3 \pi^2}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^\pi \frac{8 x \, dx}{4 \cos^2 x + \sin^2 x}$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) \, dx = \int_0^a f(a-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^\pi \frac{8(\pi - x) \, dx}{4 \cos^2(\pi - x) + \sin^2(\pi - x)} = \int_0^\pi \frac{8(\pi - x) \, dx}{4 \cos^2 x + \sin^2 x}$.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^\pi \frac{8x + 8\pi - 8x}{4 \cos^2 x + \sin^2 x} \, dx = 8\pi \int_0^\pi \frac{dx}{4 \cos^2 x + \sin^2 x}$.
વિધેય $\pi/2$ ની સાપેક્ષ સંમિત હોવાથી,$2I = 8\pi \times 2 \int_0^{\pi/2} \frac{dx}{4 \cos^2 x + \sin^2 x}$.
અંશ અને છેદને $\cos^2 x$ વડે ભાગતા:
$I = 8\pi \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 x \, dx}{4 + \tan^2 x}$.
ધારો કે $t = \tan x$,તેથી $dt = \sec^2 x \, dx$. જ્યારે $x \to 0, t \to 0$ અને જ્યારે $x \to \pi/2, t \to \infty$.
$I = 8\pi \int_0^\infty \frac{dt}{4 + t^2} = 8\pi \left[ \frac{1}{2} \tan^{-1}\left(\frac{t}{2}\right) \right]_0^\infty$.
$I = 4\pi \left( \frac{\pi}{2} - 0 \right) = 2\pi^2$.
225
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f$ એક એવું વિધેય છે કે જેથી $f(x) + 3f\left(\frac{24}{x}\right) = 4x$,જ્યાં $x \neq 0$. તો $f(3) + f(8)$ ની કિંમત શોધો.
A
$11$
B
$10$
C
$12$
D
$13$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $f(x) + 3f\left(\frac{24}{x}\right) = 4x$
પગલું $1$: $x = 3$ મૂકતા:
$f(3) + 3f(8) = 12$ --- (સમીકરણ $1$)
પગલું $2$: $x = 8$ મૂકતા:
$f(8) + 3f(3) = 32$ --- (સમીકરણ $2$)
પગલું $3$: સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા:
$4(f(3) + f(8)) = 44$
પગલું $4$: $4$ વડે ભાગતા:
$f(3) + f(8) = 11$
226
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
પ્રદેશ $\{(x, y):|x-y| \leq y \leq 4 \sqrt{x}\}$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$512$
B
$\frac{1024}{3}$
C
$\frac{512}{3}$
D
$\frac{2048}{3}$

Solution

(B) આપેલ પ્રદેશ $|x-y| \leq y \leq 4 \sqrt{x}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
આ બે અસમતાઓ સૂચવે છે: $y \geq |x-y|$ અને $y \leq 4 \sqrt{x}$.
$y \geq |x-y|$ પરથી,આપણને $-y \leq x-y \leq y$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x \geq 0$ અને $x \leq 2y$,અથવા $y \geq \frac{x}{2}$ થાય છે.
$y \leq 4 \sqrt{x}$ પરથી,આપણને $y^2 \leq 16x$ મળે છે (જ્યાં $y \geq 0$).
$y = \frac{x}{2}$ અને $y = 4 \sqrt{x}$ ના છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$\frac{x}{2} = 4 \sqrt{x} \Rightarrow x = 8 \sqrt{x} \Rightarrow x^2 = 64x \Rightarrow x(x-64) = 0$ લઈએ.
આમ,છેદબિંદુઓ $x = 0$ અને $x = 64$ પર છે.
$x \in [0, 64]$ માટે,વક્ર $y = 4 \sqrt{x}$ એ રેખા $y = \frac{x}{2}$ ની ઉપર આવેલો છે.
ક્ષેત્રફળ $\int_0^{64} (4 \sqrt{x} - \frac{x}{2}) dx$ દ્વારા મળે છે.
$= \left[ 4 \cdot \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^2}{4} \right]_0^{64} = \left[ \frac{8}{3} x^{3/2} - \frac{x^2}{4} \right]_0^{64}$.
$= \frac{8}{3} (64)^{3/2} - \frac{64^2}{4} = \frac{8}{3} (512) - \frac{4096}{4} = \frac{4096}{3} - 1024 = \frac{4096 - 3072}{3} = \frac{1024}{3}$.
Solution diagram
227
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો વિધેય $f(x) = \log_7(1 - \log_4(x^2 - 9x + 18))$ નો પ્રદેશ $(\alpha, \beta) \cup (\gamma, \delta)$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma + \delta$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$16$
C
$15$
D
$17$

Solution

(A) વિધેય $f(x) = \log_7(1 - \log_4(x^2 - 9x + 18))$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,$1 - \log_4(x^2 - 9x + 18) > 0$ અને $x^2 - 9x + 18 > 0$ હોવું જોઈએ.
પગલું $1$: $x^2 - 9x + 18 > 0$ ઉકેલો.
$(x - 3)(x - 6) > 0 \implies x \in (-\infty, 3) \cup (6, \infty)$.
પગલું $2$: $1 - \log_4(x^2 - 9x + 18) > 0$ ઉકેલો.
$\log_4(x^2 - 9x + 18) < 1 \implies x^2 - 9x + 18 < 4^1$.
$x^2 - 9x + 14 < 0 \implies (x - 2)(x - 7) < 0 \implies x \in (2, 7)$.
પગલું $3$: બંને શરતોનો છેદગણ શોધો.
$x \in ((-\infty, 3) \cup (6, \infty)) \cap (2, 7) = (2, 3) \cup (6, 7)$.
આમ,$(\alpha, \beta) = (2, 3)$ અને $(\gamma, \delta) = (6, 7)$.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma + \delta = 2 + 3 + 6 + 7 = 18$.
228
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો યાદચ્છિક ચલ $X$ ની કિંમત $x$ લેવાની સંભાવના $P(X=x) = k(x+1)3^{-x}$,જ્યાં $x = 0, 1, 2, 3, \ldots$ અને $k$ અચળાંક હોય,તો $P(X \geq 3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{7}{27}$
B
$\frac{4}{9}$
C
$\frac{8}{27}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(D) બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ,તેથી $\sum_{x=0}^{\infty} k(x+1)3^{-x} = 1$.
ધારો કે $S = \sum_{x=0}^{\infty} (x+1)3^{-x} = 1 + \frac{2}{3} + \frac{3}{9} + \frac{4}{27} + \ldots$.
તેથી $\frac{1}{3}S = \frac{1}{3} + \frac{2}{9} + \frac{3}{27} + \ldots$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $S - \frac{1}{3}S = 1 + \frac{1}{3} + \frac{1}{9} + \frac{1}{27} + \ldots$.
આ એક અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં $a=1$ અને $r=\frac{1}{3}$ છે,તેથી $\frac{2}{3}S = \frac{1}{1 - 1/3} = \frac{3}{2}$.
આમ $S = \frac{9}{4}$. કારણ કે $kS = 1$,તેથી $k = \frac{4}{9}$.
આપણે $P(X \geq 3) = 1 - P(X=0) - P(X=1) - P(X=2)$ શોધવાનું છે.
$P(X=0) = k(1)3^0 = k = \frac{4}{9}$.
$P(X=1) = k(2)3^{-1} = \frac{2k}{3} = \frac{2}{3} \times \frac{4}{9} = \frac{8}{27}$.
$P(X=2) = k(3)3^{-2} = \frac{3k}{9} = \frac{k}{3} = \frac{4}{27}$.
$P(X \geq 3) = 1 - (\frac{4}{9} + \frac{8}{27} + \frac{4}{27}) = 1 - (\frac{12+8+4}{27}) = 1 - \frac{24}{27} = 1 - \frac{8}{9} = \frac{1}{9}$.
229
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + 3(\tan^2 x + 1)y = \sec^2 x$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં પ્રારંભિક શરત $y(0) = \frac{1}{3} + e^3$ છે. તો $y\left(\frac{\pi}{4}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{4}{3} + e^3$
D
$\frac{2}{3} + e^3$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + 3(\tan^2 x + 1)y = \sec^2 x$ છે.
$1 + \tan^2 x = \sec^2 x$ હોવાથી,સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + 3(\sec^2 x)y = \sec^2 x$ બને છે.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = 3\sec^2 x$ અને $Q(x) = \sec^2 x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ = $e^{\int P(x) dx} = e^{\int 3\sec^2 x dx} = e^{3\tan x}$ છે.
સામાન્ય ઉકેલ $y \cdot IF = \int Q(x) \cdot IF dx + C$ છે.
$y \cdot e^{3\tan x} = \int \sec^2 x \cdot e^{3\tan x} dx + C$.
ધારો કે $u = 3\tan x$,તો $du = 3\sec^2 x dx$,તેથી $\sec^2 x dx = \frac{du}{3}$.
$y \cdot e^{3\tan x} = \int e^u \frac{du}{3} + C = \frac{1}{3}e^{3\tan x} + C$.
$y(0) = \frac{1}{3} + e^3$ આપેલ છે,$x=0$ માટે $\tan(0)=0$,તેથી $y(0) \cdot e^0 = \frac{1}{3}e^0 + C \Rightarrow \frac{1}{3} + e^3 = \frac{1}{3} + C \Rightarrow C = e^3$.
આમ,$y \cdot e^{3\tan x} = \frac{1}{3}e^{3\tan x} + e^3$.
$x = \frac{\pi}{4}$ માટે,$\tan\left(\frac{\pi}{4}\right) = 1$.
$y\left(\frac{\pi}{4}\right) \cdot e^3 = \frac{1}{3}e^3 + e^3 = \frac{4}{3}e^3$.
તેથી,$y\left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{4}{3}$.
230
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2025
બિંદુ $P(7, 10, 11)$ નું રેખા $\frac{x-4}{1} = \frac{y-4}{0} = \frac{z-2}{3}$ થી રેખા $\frac{x-9}{2} = \frac{y-13}{3} = \frac{z-17}{6}$ ની દિશામાં અંતર શોધો.
A
$18$
B
$14$
C
$12$
D
$16$

Solution

(B) ધારો કે આપેલી રેખા $L_1: \frac{x-4}{1} = \frac{y-4}{0} = \frac{z-2}{3} = \lambda$ છે. આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (\lambda+4, 4, 3\lambda+2)$ છે.
અંતર રેખા $\frac{x-9}{2} = \frac{y-13}{3} = \frac{z-17}{6}$ ની દિશામાં માપવામાં આવે છે,તેથી સદિશ $\vec{PQ}$ એ સદિશ $\vec{v} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 6\hat{k}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
સદિશ $\vec{PQ} = Q - P = (\lambda+4-7, 4-10, 3\lambda+2-11) = (\lambda-3, -6, 3\lambda-9)$.
$\vec{PQ}$ એ $\vec{v}$ ને સમાંતર હોવાથી,તેમના ઘટકો પ્રમાણસર હોવા જોઈએ:
$\frac{\lambda-3}{2} = \frac{-6}{3} = \frac{3\lambda-9}{6}$.
$\frac{\lambda-3}{2} = -2$ પરથી,આપણને $\lambda-3 = -4$ મળે છે,તેથી $\lambda = -1$.
$Q$ ના યામમાં $\lambda = -1$ મૂકતા,આપણને $Q = (-1+4, 4, 3(-1)+2) = (3, 4, -1)$ મળે છે.
અંતર $PQ = \sqrt{(3-7)^2 + (4-10)^2 + (-1-11)^2} = \sqrt{(-4)^2 + (-6)^2 + (-12)^2} = \sqrt{16 + 36 + 144} = \sqrt{196} = 14$.
Solution diagram
231
MathematicsAdvancedMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $I$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે અને શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \lambda & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & -1 & 2 \end{bmatrix}$ માટે,$|A| = -1$ છે. ધારો કે $B$ એ શ્રેણિક $\operatorname{adj}(A \operatorname{adj}(A^2))$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક છે. તો $|\lambda B + I|$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$38$
B
$39$
C
$40$
D
$41$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|A| = \begin{vmatrix} \lambda & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & -1 & 2 \end{vmatrix} = -1$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $\lambda(10 - (-6)) - 2(8 - 42) + 3(-4 - 35) = -1$.
$16\lambda - 2(-34) + 3(-39) = -1 \Rightarrow 16\lambda + 68 - 117 = -1 \Rightarrow 16\lambda = 48 \Rightarrow \lambda = 3$.
આપણને $B^{-1} = \operatorname{adj}(A \cdot \operatorname{adj}(A^2))$ આપેલ છે.
ધારો કે $C = A \cdot \operatorname{adj}(A^2)$.
$A \cdot \operatorname{adj}(A) = |A|I$ હોવાથી,$A^2 \cdot \operatorname{adj}(A^2) = |A^2|I = |A|^2 I = (-1)^2 I = I$.
તેથી,$C = A^{-1}$.
પછી $B^{-1} = \operatorname{adj}(A^{-1})$.
ગુણધર્મ $\operatorname{adj}(A^{-1}) = (A^{-1})^{-1} / |A^{-1}| = A / (1/|A|) = |A|A$ નો ઉપયોગ કરતા.
$|A| = -1$ હોવાથી,$B^{-1} = -A$,તેથી $B = -A^{-1}$.
આપણે $|\lambda B + I| = |3B + I| = |-3A^{-1} + I|$ શોધવાનું છે.
$|-3A^{-1} + I| = |A^{-1}(-3I + A)| = |A^{-1}| \cdot |A - 3I| = \frac{1}{|A|} |A - 3I| = -|A - 3I|$.
$A - 3I = \begin{bmatrix} 3 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & -1 & 2 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 3 & 0 & 0 \\ 0 & 3 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 2 & 3 \\ 4 & 2 & 6 \\ 7 & -1 & -1 \end{bmatrix}$.
$|A - 3I| = 0(2 + 6) - 2(-4 - 42) + 3(-4 - 14) = 0 - 2(-46) + 3(-18) = 92 - 54 = 38$.
તેથી,$|3B + I| = -38$.
વિકલ્પોના સંદર્ભમાં માનાંક લેતા,જવાબ $38$ મળે છે.
232
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $\overrightarrow{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$,$\overrightarrow{b} = 3\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$,$\overrightarrow{c} = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\overrightarrow{d}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{d} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{d}$ અને $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{d} = 4$ થાય. તો $|(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{d})|^2$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$121$
B
$125$
C
$127$
D
$128$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{d} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{d}$,તેથી $(\overrightarrow{b} - \overrightarrow{c}) \times \overrightarrow{d} = \overrightarrow{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\overrightarrow{d} = \lambda(\overrightarrow{b} - \overrightarrow{c})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
$\overrightarrow{b} - \overrightarrow{c} = (3-2)\hat{i} + (-3 - (-1))\hat{j} + (3-2)\hat{k} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ ગણતા.
તેથી,$\overrightarrow{d} = \lambda(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{d} = 4$,તેથી $(\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) \cdot \lambda(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = 4$.
$\lambda(1 - 4 + 1) = 4 \Rightarrow -2\lambda = 4 \Rightarrow \lambda = -2$.
આમ,$\overrightarrow{d} = -2(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = -2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$.
હવે,$\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{d} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ -2 & 4 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-4 - 4) - \hat{j}(-2 - (-2)) + \hat{k}(4 - (-4)) = -8\hat{i} + 8\hat{k}$.
તેથી $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{d}|^2 = (-8)^2 + 0^2 + 8^2 = 64 + 64 = 128$.
233
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f, g :(1, \infty) \rightarrow \mathbb{R}$ એ $f(x) = \frac{2x+3}{5x+2}$ અને $g(x) = \frac{2-3x}{1-x}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. જો વિધેય $f \circ g : [2, 4] \rightarrow \mathbb{R}$ નો વિસ્તાર $[\alpha, \beta]$ હોય,તો $\frac{1}{\beta-\alpha}$ ની કિંમત શોધો.
A
$68$
B
$29$
C
$2$
D
$56$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{2x+3}{5x+2}$ અને $g(x) = \frac{2-3x}{1-x}$.
આપણે $(f \circ g)(x) = f(g(x))$ શોધવાનું છે.
$(f \circ g)(x) = f\left(\frac{2-3x}{1-x}\right) = \frac{2\left(\frac{2-3x}{1-x}\right)+3}{5\left(\frac{2-3x}{1-x}\right)+2}$
અંશ અને છેદને $(1-x)$ વડે ગુણતા:
$(f \circ g)(x) = \frac{2(2-3x) + 3(1-x)}{5(2-3x) + 2(1-x)} = \frac{4-6x+3-3x}{10-15x+2-2x} = \frac{7-9x}{12-17x}$.
હવે,અંતરાલ $[2, 4]$ ના અંત્યબિંદુઓ પર વિધેયની કિંમત મેળવીએ:
$(f \circ g)(2) = \frac{7-9(2)}{12-17(2)} = \frac{7-18}{12-34} = \frac{-11}{-22} = \frac{1}{2}$.
$(f \circ g)(4) = \frac{7-9(4)}{12-17(4)} = \frac{7-36}{12-68} = \frac{-29}{-56} = \frac{29}{56}$.
વિધેય અંતરાલ $[2, 4]$ માં એકવિધ હોવાથી,તેનો વિસ્તાર $[\alpha, \beta] = [\frac{1}{2}, \frac{29}{56}]$ થશે.
અહીં,$\alpha = \frac{1}{2}$ અને $\beta = \frac{29}{56}$.
તેથી $\beta - \alpha = \frac{29}{56} - \frac{1}{2} = \frac{29-28}{56} = \frac{1}{56}$.
આમ,$\frac{1}{\beta-\alpha} = 56$.
234
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ગણ $A = \{(x, y) \in \mathbb{R} \times \mathbb{R} : x^2 + y^2 = 25\}$,$B = \{(x, y) \in \mathbb{R} \times \mathbb{R} : x^2 + 9y^2 = 144\}$,$C = \{(x, y) \in \mathbb{Z} \times \mathbb{Z} : x^2 + y^2 \leq 4\}$,અને $D = A \cap B$ ધ્યાનમાં લો. ગણ $D$ થી ગણ $C$ પરના એક-એક વિધેયોની કુલ સંખ્યા શોધો:
A
$15120$
B
$19320$
C
$17160$
D
$18290$

Solution

(C) આપેલ ગણ:
$A: x^2 + y^2 = 25$
$B: x^2 + 9y^2 = 144$
$C: \{(x, y) \in \mathbb{Z} \times \mathbb{Z} : x^2 + y^2 \leq 4\}$
$D = A \cap B$ શોધવા માટે,આપણે $A$ અને $B$ ના સમીકરણો ઉકેલીએ:
$x^2 = 25 - y^2$
$B$ માં કિંમત મૂકતા: $(25 - y^2) + 9y^2 = 144$
$8y^2 = 119 \Rightarrow y^2 = \frac{119}{8} \Rightarrow y = \pm \sqrt{\frac{119}{8}}$
$x^2 = 25 - \frac{119}{8} = \frac{200 - 119}{8} = \frac{81}{8} \Rightarrow x = \pm \frac{9}{2\sqrt{2}}$
આમ,$D$ માં $4$ બિંદુઓ છે: $\left(\pm \frac{9}{2\sqrt{2}}, \pm \sqrt{\frac{119}{8}}\right)$. તેથી,$|D| = 4$.
હવે,$C$ ના ઘટકો શોધો જ્યાં $x, y \in \mathbb{Z}$ અને $x^2 + y^2 \leq 4$:
શક્ય પૂર્ણાંક જોડીઓ $(x, y)$ છે:
$(0, 0), (0, 1), (0, -1), (0, 2), (0, -2), (1, 0), (-1, 0), (2, 0), (-2, 0), (1, 1), (1, -1), (-1, 1), (-1, -1)$.
આ ગણતરી કરતા,આપણને $|C| = 13$ મળે છે.
$D$ થી $C$ પરના એક-એક વિધેયોની સંખ્યા $P(n, r) = \frac{n!}{(n-r)!}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n = |C| = 13$ અને $r = |D| = 4$.
વિધેયોની સંખ્યા $= 13 \times 12 \times 11 \times 10 = 17160$.
Solution diagram
235
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે રેખાઓ $\frac{x-3}{3}=\frac{y-\alpha}{-1}=\frac{z-3}{1}$ અને $\frac{x+3}{-3}=\frac{y+7}{2}=\frac{z-\beta}{4}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $3 \sqrt{30}$ છે. તો $5 \alpha+\beta$ નું ધન મૂલ્ય શોધો.
A
$42$
B
$46$
C
$48$
D
$40$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1: \frac{x-3}{3}=\frac{y-\alpha}{-1}=\frac{z-3}{1}$ અને $L_2: \frac{x+3}{-3}=\frac{y+7}{2}=\frac{z-\beta}{4}$ છે.
રેખાઓ પરના બિંદુઓ $A(3, \alpha, 3)$ અને $B(-3, -7, \beta)$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{p} = (3, -1, 1)$ અને $\vec{q} = (-3, 2, 4)$ છે.
સદિશ $\vec{BA} = (3 - (-3))\hat{i} + (\alpha - (-7))\hat{j} + (3 - \beta)\hat{k} = 6\hat{i} + (\alpha+7)\hat{j} + (3-\beta)\hat{k}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{p} \times \vec{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & 1 \\ -3 & 2 & 4 \end{vmatrix} = -6\hat{i} - 15\hat{j} + 3\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{p} \times \vec{q}| = \sqrt{270} = 3\sqrt{30}$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{BA} \cdot (\vec{p} \times \vec{q})|}{|\vec{p} \times \vec{q}|} = 3\sqrt{30}$.
$|6(-6) + (\alpha+7)(-15) + (3-\beta)(3)| = 270$.
$|-36 - 15\alpha - 105 + 9 - 3\beta| = 270$.
$|-15\alpha - 3\beta - 132| = 270$.
ધન મૂલ્ય માટે,$15\alpha + 3\beta + 132 = 270$ લેતા,$15\alpha + 3\beta = 138$ એટલે કે $5\alpha + \beta = 46$.
236
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f:[0, \infty) \rightarrow \mathbb{R}$ એક વિકલનીય વિધેય છે જેથી તમામ $x \in [0, \infty)$ માટે $f(x) = 1 - 2x + \int_0^x e^{x-t} f(t) dt$ થાય છે. તો $y = f(x)$ અને યામ અક્ષો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\sqrt{5}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = 1 - 2x + e^x \int_0^x e^{-t} f(t) dt$.
લેબનીઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f'(x) = -2 + e^x \int_0^x e^{-t} f(t) dt + e^x (e^{-x} f(x)) = -2 + (f(x) - (1 - 2x)) + f(x) = 2f(x) + 2x - 3$.
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે: $\frac{dy}{dx} - 2y = 2x - 3$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int -2 dx} = e^{-2x}$ છે.
$IF$ વડે ગુણતા: $\frac{d}{dx}(y e^{-2x}) = (2x - 3) e^{-2x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $y e^{-2x} = \int (2x - 3) e^{-2x} dx = (2x - 3) \frac{e^{-2x}}{-2} - \int 2 \cdot \frac{e^{-2x}}{-2} dx = -\frac{2x-3}{2} e^{-2x} - \frac{1}{2} e^{-2x} + C$.
$y = -\frac{2x-3}{2} - \frac{1}{2} + C e^{2x} = -x + \frac{3}{2} - \frac{1}{2} + C e^{2x} = -x + 1 + C e^{2x}$.
$f(0) = 1 - 0 + 0 = 1$ હોવાથી,$1 = -0 + 1 + C e^0 \Rightarrow C = 0$.
આમ,$f(x) = 1 - x$.
$y = 1 - x$ અને યામ અક્ષો દ્વારા ઘેરાયેલો પ્રદેશ એ $(0,0), (1,0), (0,1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતો ત્રિકોણ છે.
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 1 \times 1 = \frac{1}{2}$.
237
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A$ અને $B$ એ રેખા $L : \frac{x-6}{3} = \frac{y-7}{2} = \frac{z-7}{-2}$ પરના બે ભિન્ન બિંદુઓ છે. $A$ અને $B$ બંને બિંદુ $P(1, 2, 3)$ માંથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદથી $2\sqrt{17}$ અંતરે આવેલા છે. જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય,તો $\overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OB}$ ની કિંમત શોધો:
A
$49$
B
$47$
C
$21$
D
$62$

Solution

(B) રેખા $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q(3\lambda+6, 2\lambda+7, -2\lambda+7)$ છે.
બિંદુ $P(1, 2, 3)$ માટે,સદિશ $\overrightarrow{PQ} = (3\lambda+5, 2\lambda+5, -2\lambda+4)$ છે.
રેખા $L$ ની દિશા $\vec{b} = (3, 2, -2)$ છે. લંબ હોવાથી,$\overrightarrow{PQ} \cdot \vec{b} = 0$.
$3(3\lambda+5) + 2(2\lambda+5) - 2(-2\lambda+4) = 0$ $\Rightarrow 17\lambda + 17 = 0$ $\Rightarrow \lambda = -1$.
તેથી,લંબપાદ $Q(3, 5, 9)$ મળે છે.
બિંદુઓ $A$ અને $B$ એ $Q$ થી $2\sqrt{17}$ અંતરે છે. રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{1}{\sqrt{17}}(3, 2, -2)$ છે.
$A, B = Q \pm 2\sqrt{17}\hat{u} = (3, 5, 9) \pm 2(3, 2, -2)$.
તેથી $A(9, 9, 5)$ અને $B(-3, 1, 13)$ મળે.
$\overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OB} = (9)(-3) + (9)(1) + (5)(13) = -27 + 9 + 65 = 47$.
Solution diagram
238
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ એક સતત વિધેય છે જે $f(0)=1$ અને તમામ $x \in R$ માટે $f(2x)-f(x)=x$ નું પાલન કરે છે. જો $\lim_{n \rightarrow \infty} \{f(x)-f(\frac{x}{2^n})\} = G(x)$ હોય,તો $\sum_{r=1}^{10} G(r^2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$540$
B
$385$
C
$420$
D
$215$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(2x) - f(x) = x$. $x$ ને $\frac{x}{2}, \frac{x}{4}, \dots, \frac{x}{2^n}$ વડે બદલતા:
$f(x) - f(\frac{x}{2}) = \frac{x}{2}$
$f(\frac{x}{2}) - f(\frac{x}{4}) = \frac{x}{4}$
$f(\frac{x}{4}) - f(\frac{x}{8}) = \frac{x}{8}$
$f(\frac{x}{2^{n-1}}) - f(\frac{x}{2^n}) = \frac{x}{2^n}$
આ સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$f(x) - f(\frac{x}{2^n}) = \sum_{k=1}^{n} \frac{x}{2^k} = x(1 - (\frac{1}{2})^n)$.
$n \rightarrow \infty$ લેતા:
$G(x) = \lim_{n \rightarrow \infty} (f(x) - f(\frac{x}{2^n})) = x$.
તેથી,$\sum_{r=1}^{10} G(r^2) = \sum_{r=1}^{10} r^2 = 385$.
239
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયોના મુખ્ય મૂલ્યોને ધ્યાનમાં લેતા,$\sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2} x+\frac{1}{2} \sqrt{1-x^2}\right)$,જ્યાં $-\frac{1}{2} < x < \frac{1}{\sqrt{2}}$,તે કોના બરાબર છે?
A
$\frac{\pi}{4}+\sin ^{-1} x$
B
$\frac{\pi}{6}+\sin ^{-1} x$
C
$\frac{-5 \pi}{6}-\sin ^{-1} x$
D
$\frac{5 \pi}{6}-\sin ^{-1} x$

Solution

(B) ધારો કે $y = \sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2} x+\frac{1}{2} \sqrt{1-x^2}\right)$.
આપેલ છે કે $-\frac{1}{2} < x < \frac{1}{\sqrt{2}}$,ધારો કે $x = \sin \theta$. તેથી $\theta = \sin ^{-1} x$.
કારણ કે $-\frac{1}{2} < \sin \theta < \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $-\frac{\pi}{6} < \theta < \frac{\pi}{4}$ મળે.
$x = \sin \theta$ ને પદમાં મૂકતા:
$y = \sin ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2} \sin \theta + \frac{1}{2} \cos \theta\right)$
$y = \sin ^{-1}\left(\sin \theta \cos \frac{\pi}{6} + \cos \theta \sin \frac{\pi}{6}\right)$
$y = \sin ^{-1}\left(\sin \left(\theta + \frac{\pi}{6}\right)\right)$.
કારણ કે $-\frac{\pi}{6} < \theta < \frac{\pi}{4}$,તેથી $0 < \theta + \frac{\pi}{6} < \frac{5\pi}{12}$ મળે.
$\sin ^{-1}$ નો વિસ્તાર $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ હોવાથી અને $0 < \theta + \frac{\pi}{6} < \frac{5\pi}{12}$ આ વિસ્તારમાં હોવાથી,$\sin ^{-1}(\sin(\theta + \frac{\pi}{6})) = \theta + \frac{\pi}{6}$ થાય.
આમ,$y = \sin ^{-1} x + \frac{\pi}{6}$.
240
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
બે સદિશો $\overrightarrow{u} = 3\hat{i} - \hat{j}$ અને $\overrightarrow{v} = 2\hat{i} + \hat{j} - \lambda\hat{k}$ ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $\lambda > 0$. તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{\sqrt{5}}{2\sqrt{7}}\right)$ છે. ધારો કે $\vec{v} = \vec{v}_1 + \vec{v}_2$,જ્યાં $\vec{v}_1$ એ $\overrightarrow{u}$ ને સમાંતર છે અને $\vec{v}_2$ એ $\overrightarrow{u}$ ને લંબ છે. તો $|\vec{v}_1|^2 + |\vec{v}_2|^2$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{23}{2}$
B
$14$
C
$\frac{25}{2}$
D
$10$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overrightarrow{u} = 3\hat{i} - \hat{j}$ અને $\overrightarrow{v} = 2\hat{i} + \hat{j} - \lambda\hat{k}$.
$\overrightarrow{u}$ અને $\overrightarrow{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\overrightarrow{u} \cdot \overrightarrow{v}}{|\overrightarrow{u}| |\overrightarrow{v}|}$ થાય.
$\overrightarrow{u} \cdot \overrightarrow{v} = (3)(2) + (-1)(1) + (0)(-\lambda) = 6 - 1 = 5$.
$|\overrightarrow{u}| = \sqrt{3^2 + (-1)^2} = \sqrt{10}$.
$|\overrightarrow{v}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-\lambda)^2} = \sqrt{5 + \lambda^2}$.
આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{\sqrt{5}}{2\sqrt{7}}$,તેથી $\frac{5}{\sqrt{10} \sqrt{5 + \lambda^2}} = \frac{\sqrt{5}}{2\sqrt{7}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{25}{10(5 + \lambda^2)} = \frac{5}{4 \times 7} = \frac{5}{28}$.
$\frac{5}{2(5 + \lambda^2)} = \frac{5}{28} \Rightarrow 5 + \lambda^2 = 14 \Rightarrow \lambda^2 = 9 \Rightarrow \lambda = 3$ (કારણ કે $\lambda > 0$).
હવે,$\vec{v} = \vec{v}_1 + \vec{v}_2$,જ્યાં $\vec{v}_1 \parallel \overrightarrow{u}$ અને $\vec{v}_2 \perp \overrightarrow{u}$.
કારણ કે $\vec{v}_1$ અને $\vec{v}_2$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $|\vec{v}|^2 = |\vec{v}_1|^2 + |\vec{v}_2|^2$ થાય.
$|\vec{v}|^2 = 2^2 + 1^2 + (-3)^2 = 4 + 1 + 9 = 14$.
આમ,$|\vec{v}_1|^2 + |\vec{v}_2|^2 = 14$.
241
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
$\int_{-1}^1 \frac{(1+\sqrt{|x|-x}) e^x+(\sqrt{|x|-x}) e^{-x}}{e^x+e^{-x}} d x$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$3-\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
B
$2+\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
C
$1-\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
D
$1+\frac{2 \sqrt{2}}{3}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{-1}^1 \frac{(1+\sqrt{|x|-x}) e^x+(\sqrt{|x|-x}) e^{-x}}{e^x+e^{-x}} dx$.
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરીને,$x$ ને $-x$ વડે બદલતા:
$I = \int_{-1}^1 \frac{(1+\sqrt{|-x|-(-x)}) e^{-x}+(\sqrt{|-x|-(-x)}) e^{-(-x)}}{e^{-x}+e^{-(-x)}} dx$
$I = \int_{-1}^1 \frac{(1+\sqrt{|x|+x}) e^{-x}+(\sqrt{|x|+x}) e^x}{e^{-x}+e^x} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-1}^1 \frac{(1+\sqrt{|x|-x}) e^x + (\sqrt{|x|-x}) e^{-x} + (1+\sqrt{|x|+x}) e^{-x} + (\sqrt{|x|+x}) e^x}{e^x+e^{-x}} dx$
$2I = \int_{-1}^1 \frac{(1+\sqrt{|x|-x}+\sqrt{|x|+x})(e^x+e^{-x})}{e^x+e^{-x}} dx$
$2I = \int_{-1}^1 (1+\sqrt{|x|-x}+\sqrt{|x|+x}) dx$.
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$2I = 2 \int_0^1 (1+\sqrt{x-x}+\sqrt{x+x}) dx = 2 \int_0^1 (1+0+\sqrt{2x}) dx$.
$I = \int_0^1 (1+\sqrt{2}x^{1/2}) dx = [x + \sqrt{2} \cdot \frac{2}{3} x^{3/2}]_0^1$
$I = 1 + \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
242
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
એક પેટીમાં $10$ પેન છે જેમાંથી $3$ ખામીયુક્ત છે. યાદચ્છિક રીતે $2$ પેનનો નમૂનો લેવામાં આવે છે અને ધારો કે $X$ એ ખામીયુક્ત પેનની સંખ્યા દર્શાવે છે. તો $X$ નું વિચરણ કેટલું થાય?
A
$\frac{11}{15}$
B
$\frac{28}{75}$
C
$\frac{2}{15}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(B) $10$ માંથી $2$ પેન પસંદ કરવાની કુલ રીતો $^{10}C_2 = \frac{10 \times 9}{2} = 45$ છે.
યાદચ્છિક ચલ $X$ ની કિંમતો $0, 1, 2$ હોઈ શકે છે.
સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$$0$$1$$2$
$P(X)$$\frac{^7C_2}{45} = \frac{21}{45}$$\frac{^7C_1 \times ^3C_1}{45} = \frac{21}{45}$$\frac{^3C_2}{45} = \frac{3}{45}$

મધ્યક $E(X) = \sum x_i P(x_i) = 0 \times \frac{21}{45} + 1 \times \frac{21}{45} + 2 \times \frac{3}{45} = \frac{21+6}{45} = \frac{27}{45} = \frac{3}{5}$.
અપેક્ષા $E(X^2) = \sum x_i^2 P(x_i) = 0^2 \times \frac{21}{45} + 1^2 \times \frac{21}{45} + 2^2 \times \frac{3}{45} = \frac{21+12}{45} = \frac{33}{45} = \frac{11}{15}$.
વિચરણ $Var(X) = E(X^2) - [E(X)]^2 = \frac{11}{15} - (\frac{3}{5})^2 = \frac{11}{15} - \frac{9}{25} = \frac{55-27}{75} = \frac{28}{75}$.
243
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
જો પ્રદેશ $\{(x, y) : |x-5| \leq y \leq 4 \sqrt{x}\}$ નું ક્ષેત્રફળ $A$ હોય,તો $3A$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$368$
B
$357$
C
$148$
D
$235$

Solution

(A) આ પ્રદેશ $y = 4\sqrt{x}$ અને $y = |x-5|$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
પ્રથમ,છેદબિંદુઓ શોધો:
$x \geq 5$ માટે,$4\sqrt{x} = x-5 \Rightarrow 16x = x^2 - 10x + 25 \Rightarrow x^2 - 26x + 25 = 0 \Rightarrow (x-25)(x-1) = 0$. $x \geq 5$ હોવાથી,$x = 25$. $x=25$ પર,$y=20$.
$x < 5$ માટે,$4\sqrt{x} = 5-x \Rightarrow 16x = x^2 - 10x + 25 \Rightarrow x^2 - 26x + 25 = 0$. $x < 5$ હોવાથી,$x = 1$. $x=1$ પર,$y=4$.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_1^{25} 4\sqrt{x} \, dx - x=1$ અને $x=25$ વચ્ચે $y=|x-5|$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ.
$y=|x-5|$ ની નીચેનું ક્ષેત્રફળ બે ત્રિકોણ ધરાવે છે: એક શિરોબિંદુઓ $(1,4), (5,0), (1,0)$ વાળો અને બીજો $(5,0), (25,20), (25,0)$ વાળો.
પ્રથમ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times (5-1) \times 4 = 8$.
બીજા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times (25-5) \times 20 = 200$.
$A = \int_1^{25} 4x^{1/2} \, dx - (8 + 200) = \left[ \frac{4x^{3/2}}{3/2} \right]_1^{25} - 208 = \frac{8}{3}(125 - 1) - 208 = \frac{8}{3}(124) - 208 = \frac{992 - 624}{3} = \frac{368}{3}$.
આમ,$3A = 368$.
Solution diagram
244
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & 0 & -\sin \theta \\ 0 & 1 & 0 \\ \sin \theta & 0 & \cos \theta \end{bmatrix}$. જો કોઈ $\theta \in (0, \pi)$ માટે,$A^2 = A^T$ હોય,તો શ્રેણિક $(A + I)^3 + (A - I)^3 - 6A$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો . . . . . . થાય.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & 0 & -\sin \theta \\ 0 & 1 & 0 \\ \sin \theta & 0 & \cos \theta \end{bmatrix}$.
$A$ એ લંબકોણીય શ્રેણિક હોવાથી,$A^T A = I$,જેનો અર્થ છે કે $A^T = A^{-1}$.
આપેલ છે કે $A^2 = A^T$,તેથી $A^2 = A^{-1}$.
બંને બાજુ $A$ વડે ગુણતા,આપણને $A^3 = I$ મળે છે.
હવે,પદાવલિ $B = (A + I)^3 + (A - I)^3 - 6A$ ને ધ્યાનમાં લો.
ઘનનું વિસ્તરણ કરતા:
$(A + I)^3 = A^3 + 3A^2 + 3A + I$.
$(A - I)^3 = A^3 - 3A^2 + 3A - I$.
આ બંને પદાવલિઓનો સરવાળો કરતા:
$(A + I)^3 + (A - I)^3 = (A^3 + 3A^2 + 3A + I) + (A^3 - 3A^2 + 3A - I) = 2A^3 + 6A$.
આને $B$ માં મૂકતા:
$B = (2A^3 + 6A) - 6A = 2A^3$.
$A^3 = I$ હોવાથી,$B = 2I = \begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{bmatrix}$.
$B$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો (ટ્રેસ) $2 + 2 + 2 = 6$ છે.
245
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $m$ અને $n$ એ બિંદુઓની સંખ્યા છે જ્યાં વિધેય $f(x) = \max \{x, x^3, x^5, \dots, x^{21}\}$,$x \in R$,અનુક્રમે વિકલનીય નથી અને સતત નથી. તો $m + n$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) વિધેય $f(x) = \max \{x, x^3, x^5, \dots, x^{21}\}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
$x \in (-1, 1)$ માટે,જો $x > 0$ હોય તો મહત્તમ કિંમત $x$ છે અને જો $x < 0$ હોય તો $x^{21}$ છે.
$|x| > 1$ માટે,જો $x > 1$ હોય તો મહત્તમ કિંમત $x$ છે અને જો $x < -1$ હોય તો $x^{21}$ છે.
આમ,વિધેયને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$f(x) = \begin{cases} x^{21}, & x < -1 \\ x, & -1 \leq x < 0 \\ x^{21}, & 0 \leq x < 1 \\ x, & x \geq 1 \end{cases}$
સાતત્ય તપાસતા:
$x = -1$ આગળ: $\lim_{x \to -1^-} f(x) = (-1)^{21} = -1$ અને $\lim_{x \to -1^+} f(x) = -1$. તેથી,$f(x)$ એ $x = -1$ આગળ સતત છે.
$x = 0$ આગળ: $\lim_{x \to 0^-} f(x) = 0$ અને $\lim_{x \to 0^+} f(x) = 0^{21} = 0$. તેથી,$f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત છે.
$x = 1$ આગળ: $\lim_{x \to 1^-} f(x) = 1^{21} = 1$ અને $\lim_{x \to 1^+} f(x) = 1$. તેથી,$f(x)$ એ $x = 1$ આગળ સતત છે.
કારણ કે $f(x)$ દરેક જગ્યાએ સતત છે,તેથી $n = 0$.
વિકલનીયતા તપાસતા:
$f'(x) = \begin{cases} 21x^{20}, & x < -1 \\ 1, & -1 < x < 0 \\ 21x^{20}, & 0 < x < 1 \\ 1, & x > 1 \end{cases}$
$x = -1$ આગળ: $f'(-1^-) = 21(-1)^{20} = 21$ અને $f'(-1^+) = 1$. $21 \neq 1$ હોવાથી,તે વિકલનીય નથી.
$x = 0$ આગળ: $f'(0^-) = 1$ અને $f'(0^+) = 21(0)^{20} = 0$. $1 \neq 0$ હોવાથી,તે વિકલનીય નથી.
$x = 1$ આગળ: $f'(1^-) = 21(1)^{20} = 21$ and $f'(1^+) = 1$. $21 \neq 1$ હોવાથી,તે વિકલનીય નથી.
આમ,$m = 3$.
તેથી,$m + n = 3 + 0 = 3$.
246
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $a > 0$. જો વિધેય $f(x) = 6x^3 - 45ax^2 + 108a^2x + 1$ તેના સ્થાનિક મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્યો અનુક્રમે $x_1$ અને $x_2$ બિંદુઓ પર પ્રાપ્ત કરે છે,જેથી $x_1x_2 = 54$ થાય,તો $a + x_1 + x_2$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$18$
C
$24$
D
$13$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = 6x^3 - 45ax^2 + 108a^2x + 1$.
સ્થાનિક મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્યો શોધવા માટે,આપણે વિકલન $f'(x)$ શોધીએ:
$f'(x) = 18x^2 - 90ax + 108a^2$.
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ માટે $f'(x) = 0$ લેતા:
$18(x^2 - 5ax + 6a^2) = 0$
$18(x - 2a)(x - 3a) = 0$.
આમ,ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ $x = 2a$ અને $x = 3a$ છે.
$f''(x) = 36x - 90a$ હોવાથી,આપણે બિંદુઓની પ્રકૃતિ તપાસીએ:
$f''(2a) = 36(2a) - 90a = -18a < 0$ (સ્થાનિક મહત્તમ $x_1 = 2a$ પર).
$f''(3a) = 36(3a) - 90a = 18a > 0$ (સ્થાનિક ન્યૂનતમ $x_2 = 3a$ પર).
આપેલ છે કે $x_1x_2 = 54$,તેથી $(2a)(3a) = 54$,એટલે કે $6a^2 = 54$,જે $a^2 = 9$ આપે છે.
$a > 0$ હોવાથી,$a = 3$ મળે.
તેથી $x_1 = 2(3) = 6$ અને $x_2 = 3(3) = 9$.
અંતે,$a + x_1 + x_2 = 3 + 6 + 9 = 18$.
247
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $f$ એ $\mathbb{R}$ પર વિકલનીય વિધેય છે જેથી $f(2) = 1$ અને $f'(2) = 4$ થાય. જો $\lim_{x \rightarrow 0} (f(2+x))^{3/x} = e^\alpha$ હોય,તો વક્ર $y = 4x^3 - 4x^2 - 4(\alpha - 7)x - \alpha$ એ $x$-અક્ષને કેટલી વાર છેદે છે?
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\lim_{x \rightarrow 0} (f(2+x))^{3/x} = e^\alpha$. આ $1^\infty$ સ્વરૂપ છે.
સૂત્ર $\lim_{x \rightarrow 0} (f(x))^{g(x)} = e^{\lim_{x \rightarrow 0} (f(x)-1)g(x)}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$e^{\lim_{x \rightarrow 0} (f(2+x)-1) \cdot \frac{3}{x}} = e^{3 f'(2)} = e^{3 \cdot 4} = e^{12}$.
તેથી,$\alpha = 12$.
હવે,વક્રના સમીકરણમાં $\alpha = 12$ મૂકતા:
$y = 4x^3 - 4x^2 - 4(12-7)x - 12 = 4x^3 - 4x^2 - 20x - 12$.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = 0$ લેતા:
$4(x^3 - x^2 - 5x - 3) = 0$.
બીજ ચકાસતા,$x = -1$ એ એક બીજ છે: $(-1)^3 - (-1)^2 - 5(-1) - 3 = -1 - 1 + 5 - 3 = 0$.
$(x+1)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x+1)(x^2 - 2x - 3) = 0$ મળે છે,જેનું અવયવીકરણ $(x+1)^2(x-3) = 0$ થાય છે.
બીજ $x = -1$ (પુનરાવર્તિત) અને $x = 3$ છે.
આમ,વક્ર $x$-અક્ષને બે ભિન્ન બિંદુઓ પર છેદે છે.
248
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $A = \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ અને $R$ એ $A$ પરનો સંબંધ છે જે $x R y$ જો અને માત્ર જો $2x - y \in \{0, 1\}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. ધારો કે $l$ એ $R$ માં ઘટકોની સંખ્યા છે. ધારો કે $m$ અને $n$ એ $R$ ને અનુક્રમે સ્વવાચક અને સંમિત સંબંધ બનાવવા માટે ઉમેરવા પડતા ન્યૂનતમ ઘટકોની સંખ્યા છે. તો $l + m + n$ બરાબર શું થાય :-
A
$18$
B
$17$
C
$15$
D
$16$

Solution

(B) સંબંધ $R$ એ $A = \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ પર $2x - y \in \{0, 1\}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે.
કિસ્સો $1$: $2x - y = 0 \implies y = 2x$.
$x = -1$ માટે $y = -2$; $x = 0$ માટે $y = 0$; $x = 1$ માટે $y = 2$.
જોડ: $(-1, -2), (0, 0), (1, 2)$.
કિસ્સો $2$: $2x - y = 1 \implies y = 2x - 1$.
$x = -1$ માટે $y = -3$; $x = 0$ માટે $y = -1$; $x = 1$ માટે $y = 1$; $x = 2$ માટે $y = 3$.
જોડ: $(-1, -3), (0, -1), (1, 1), (2, 3)$.
આમ,$R = \{(-1, -2), (0, 0), (1, 2), (-1, -3), (0, -1), (1, 1), (2, 3)\}$.
ઘટકોની સંખ્યા $l = 7$.
$R$ સ્વવાચક બને તે માટે,દરેક $x \in A$ માટે $(x, x) \in R$ હોવું જોઈએ. હાલમાં,ફક્ત $(0, 0)$ અને $(1, 1)$ હાજર છે. આપણે $(-3, -3), (-2, -2), (-1, -1), (2, 2), (3, 3)$ ઉમેરવાની જરૂર છે. તેથી,$m = 5$.
$R$ સંમિત બને તે માટે,જો $(x, y) \in R$ હોય,તો $(y, x)$ પણ $R$ માં હોવું જોઈએ. ઘટકો $(-1, -2), (1, 2), (-1, -3), (0, -1), (2, 3)$ છે. તેમના વ્યસ્ત $(-2, -1), (2, 1), (-3, -1), (-1, 0), (3, 2)$ છે. આમાંથી કોઈ પણ $R$ માં નથી. તેથી,આપણે $5$ ઘટકો ઉમેરવાની જરૂર છે. તેથી,$n = 5$.
તેથી,$l + m + n = 7 + 5 + 5 = 17$.
249
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે $p$ ની કિંમતો,જેના માટે રેખાઓ $\frac{x+1}{3}=\frac{y}{4}=\frac{z}{5}$ અને $\overrightarrow{r}=(p\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k})+\lambda(2\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{1}{\sqrt{6}}$ છે,તે $a$ અને $b$ $(a < b)$ છે. તો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો:
A
$9$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$18$

Solution

(C) બે રેખાઓ $\overrightarrow{r} = \overrightarrow{a_1} + \lambda \overrightarrow{p}$ અને $\overrightarrow{r} = \overrightarrow{a_2} + \mu \overrightarrow{q}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overrightarrow{a_2} - \overrightarrow{a_1}) \cdot (\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q})|}{|\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\overrightarrow{a_1} = -\hat{i}$,$\overrightarrow{p} = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$,$\overrightarrow{a_2} = p\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$,અને $\overrightarrow{q} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
$\overrightarrow{a_2} - \overrightarrow{a_1} = (p+1)\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$.
$\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & 5 \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(16-15) - \hat{j}(12-10) + \hat{k}(9-8) = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
$|\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{6}$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|((p+1)\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})|}{\sqrt{6}} = \frac{|p+1 - 4 + 1|}{\sqrt{6}} = \frac{|p-2|}{\sqrt{6}}$.
આપેલ છે કે $d = \frac{1}{\sqrt{6}}$,તેથી $|p-2| = 1$,જેનો અર્થ છે કે $p-2 = 1$ અથવા $p-2 = -1$.
આમ,$p = 3$ અથવા $p = 1$. $a < b$ હોવાથી,$a = 1$ અને $b = 3$ મળે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{1^2} + \frac{y^2}{3^2} = 1$ છે. અહીં $a^2 = 1$ અને $b^2 = 9$ છે,તેથી $b > a$.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે જ્યાં $b > a$ હોય,ત્યારે નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2a^2}{b} = \frac{2(1)}{3} = \frac{2}{3}$ થાય.
250
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2025
ધારો કે વિધેયો $f(x) = \log_4 \log_3 \log_7(8 - \log_2(x^2 + 4x + 5))$ અને $g(x) = \sin^{-1}(\frac{7x + 10}{x - 2})$ ના પ્રદેશો અનુક્રમે $(\alpha, \beta)$ અને $[\gamma, \delta]$ છે. તો $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 + \delta^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$13$
C
$16$
D
$14$

Solution

(A) $f(x)$ માટે,$\log_3 \log_7(8 - \log_2(x^2 + 4x + 5)) > 0$ જરૂરી છે.
આથી $\log_7(8 - \log_2(x^2 + 4x + 5)) > 1$,એટલે કે $8 - \log_2(x^2 + 4x + 5) > 7$.
તેથી,$\log_2(x^2 + 4x + 5) < 1$,જેનો અર્થ છે $x^2 + 4x + 5 < 2$,અથવા $x^2 + 4x + 3 < 0$.
અવયવ પાડતા $(x + 3)(x + 1) < 0$,તેથી $x \in (-3, -1)$. આમ,$\alpha = -3$ અને $\beta = -1$.
$g(x)$ માટે,$-1 \leq \frac{7x + 10}{x - 2} \leq 1$ જરૂરી છે.
$\frac{7x + 10}{x - 2} \leq 1$ ઉકેલતા $x \in [-2, 2)$ મળે છે.
$\frac{7x + 10}{x - 2} \geq -1$ ઉકેલતા $x \in (-\infty, -1] \cup (2, \infty)$ મળે છે.
બંનેનો છેદગણ $x \in [-2, -1]$ છે. આમ,$\gamma = -2$ અને $\delta = -1$.
અંતે,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 + \delta^2 = (-3)^2 + (-1)^2 + (-2)^2 + (-1)^2 = 9 + 1 + 4 + 1 = 15$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2025?

There are 474 Mathematics questions from the JEE Main 2025 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2025 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2025 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2025 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.