TS EAMCET 2025 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

481 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151250 of 481 questions

Page 4 of 6 · Gujarati

151
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $2x - 3y + 5 = 0$ અને $4x - 5y + 7 = 0$ એ વર્તુળ પર દોરેલા અભિલંબના સમીકરણો હોય અને $(2, 5)$ એ આપેલા વર્તુળ પરનું એક બિંદુ હોય,તો વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ એ બે અભિલંબનું છેદબિંદુ છે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$2x - 3y = -5$ $(1)$
$4x - 5y = -7$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $4x - 6y = -10$ $(3)$
સમીકરણ $(2)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા: $(4x - 5y) - (4x - 6y) = -7 - (-10) \implies y = 3$.
$y = 3$ ને $(1)$ માં મૂકતા: $2x - 3(3) = -5 \implies 2x - 9 = -5 \implies 2x = 4 \implies x = 2$.
તેથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(2, 3)$ છે.
બિંદુ $(2, 5)$ વર્તુળ પર છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(2, 3)$ અને બિંદુ $(2, 5)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
$r = \sqrt{(2 - 2)^2 + (5 - 3)^2} = \sqrt{0^2 + 2^2} = \sqrt{4} = 2$.
152
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$P(k, 6k)$ બિંદુમાંથી $x^2+y^2+6x-6y+2=0$ વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2 \operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{4}{3}\right)$ છે. જો $P$ ના યામ પૂર્ણાંક હોય,તો $k=$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$-2$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+6x-6y+2=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=3, f=-3, c=2$ મળે.
કેન્દ્ર $C(-3, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{9+9-2} = 4$ છે.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 2 \operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{4}{3}\right)$ છે,તેથી $\tan\left(\frac{\theta}{2}\right) = \frac{4}{3}$ મળે.
કાટકોણ ત્રિકોણના ગુણધર્મ મુજબ,$\sin\left(\frac{\theta}{2}\right) = \frac{r}{CP} = \frac{4}{5}$ મળે.
તેથી $CP = 5$.
$CP^2 = (k+3)^2 + (6k-3)^2 = 25$.
$37k^2 - 30k - 7 = 0$.
$(37k + 7)(k - 1) = 0$.
$k$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$k = 1$.
153
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
બિંદુ $(2,-1)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકો વર્તુળ $x^2+y^2+4x-2y+1=0$ ને બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં સ્પર્શે છે. જો $C$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર હોય,તો ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{4}{5}$
B
$4$
C
$8$
D
$\frac{8}{5}$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+4x-2y+1=0$ છે. કેન્દ્ર $C = (-2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
બિંદુ $P(2, -1)$ અને કેન્દ્ર $C$ વચ્ચેનું અંતર $PC = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (-1 - 1)^2} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ છે.
ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{r^3 \sqrt{PC^2-r^2}}{PC^2}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{2^3 \times \sqrt{20-4}}{20} = \frac{8 \times 4}{20} = \frac{32}{20} = \frac{8}{5}$.
154
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
બે વર્તુળો જે બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે તે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $A=(1,2)$ હોય,તો $AB=$
A
$5$
B
$13$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(D) ધારો કે બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શતા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે. આવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ છે.
વર્તુળ $A=(1,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(1-r)^2 + (2-r)^2 = r^2$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$1 - 2r + r^2 + 4 - 4r + r^2 = r^2$,જે $r^2 - 6r + 5 = 0$ માં પરિણમે છે.
$r$ માટે ઉકેલતા,$(r-1)(r-5) = 0$,તેથી $r=1$ અથવા $r=5$.
બે વર્તુળો $C_1: (x-1)^2 + (y-1)^2 = 1$ અને $C_2: (x-5)^2 + (y-5)^2 = 25$ છે.
સામાન્ય જીવા $AB$ એ $C_1 - C_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$C_1: x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$
$C_2: x^2 + y^2 - 10x - 10y + 25 = 0$
$C_1$ માંથી $C_2$ બાદ કરતા: $8x + 8y - 24 = 0$,અથવા $x + y = 3$.
$A=(1,2)$ એ $x+y=3$ પર હોવાથી,બિંદુ $B$ એ કેન્દ્રો $(1,1)$ અને $(5,5)$ ને જોડતી રેખા પર $A$ નું પ્રતિબિંબ છે. કેન્દ્રોની રેખા $y=x$ છે.
$y=x$ પર $(1,2)$ નું પ્રતિબિંબ $(2,1)$ છે. તેથી $B=(2,1)$.
લંબાઈ $AB = \sqrt{(2-1)^2 + (1-2)^2} = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
155
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વર્તુળ $x^2+y^2=75$ ની જીવાઓ પૈકી,જેમના મધ્યબિંદુઓ રેખા $x=8$ પર હોય અને જેમના ઢાળ પૂર્ણાંક હોય તેવી જીવાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$8$
B
$6$
C
$4$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $M(8, y_0)$ છે. જીવા વર્તુળ $x^2+y^2=75$ ની અંદર હોવાથી,મધ્યબિંદુ $8^2+y_0^2 < 75$ નું પાલન કરે છે,જેનો અર્થ છે કે $64+y_0^2 < 75$,એટલે કે $y_0^2 < 11$. તેથી,$y_0 \in (-3.31, 3.31)$.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી મધ્યબિંદુ $M(8, y_0)$ ને જોડતી ત્રિજ્યાનો ઢાળ $m_r = \frac{y_0}{8}$ છે.
જીવા આ ત્રિજ્યાને લંબ છે,તેથી તેનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_r} = -\frac{8}{y_0}$ છે.
આપણને આપેલ છે કે $m$ પૂર્ણાંક છે. તેથી,$y_0 = -\frac{8}{m}$ જ્યાં $m \neq 0$ પૂર્ણાંક છે.
જો આપણે $y_0$ ને પૂર્ણાંક તરીકે લઈએ,તો $y_0 \in \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$.
$y_0=0$ માટે,$m$ અવ્યાખ્યાયિત છે.
$y_0 \in \{-2, -1, 1, 2\}$ માટે,$m = -8/y_0$ પૂર્ણાંક મળે છે. આ કિંમતો $m \in \{4, 8, -8, -4\}$ છે.
આમ,કુલ $4$ જીવાઓ મળે છે.
156
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x+ky+1=0$ અને $x^2+y^2-kx-2y+1=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}(\frac{1}{4})$ હોય અને $k < 0$ હોય,તો આપેલ વર્તુળોની રેડિકલ ધરી પર આવેલું બિંદુ કયું છે?
A
$(1, -3)$
B
$(-1, 3)$
C
$(-1, -3)$
D
$(1, 3)$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2-2x+ky+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2-kx-2y+1=0$ છે.
રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $(-2+k)x + (k+2)y = 0$ છે.
આપેલ વિકલ્પો તપાસતા,સાચો વિકલ્પ $(1, 3)$ છે.
157
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ $C$,વર્તુળ $x^2+y^2-2x=0$ ના પરિઘને દુભાગે છે. જો $C$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+2y-3=0$ ને લંબ હોય,તો વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર શું છે?
A
$\left(-\frac{1}{2}, 0\right)$
B
$\left(\frac{5}{2}, 0\right)$
C
$\left(0, \frac{5}{2}\right)$
D
$\left(0, -\frac{1}{2}\right)$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
$C$ એ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $2g+2f+c = -2$ (સમીકરણ $1$).
વર્તુળ $C$ એ $x^2+y^2-2x=0$ ના પરિઘને દુભાગે છે. સામાન્ય જીવા એ રેડિકલ અક્ષ $2(g+1)x+2fy+c=0$ છે.
આ રેખા $x^2+y^2-2x=0$ ના કેન્દ્ર $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી $2(g+1)(1)+c=0$,એટલે કે $2g+c = -2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને $2$ પરથી $f=0$ મળે છે.
$C$ એ $x^2+y^2+2y-3=0$ ને લંબ હોવાથી,$2g_1g_2+2f_1f_2 = c_1+c_2$ શરત મુજબ $c=3$ મળે છે.
સમીકરણ $2$ માં $c=3$ મૂકતા $g = -\frac{5}{2}$ મળે છે.
તેથી વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (\frac{5}{2}, 0)$ છે.
158
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વર્તુળ $C_1$ ની ત્રિજ્યા એ બીજા વર્તુળ $C_2$ ની ત્રિજ્યા કરતા ત્રણ ગણી છે. $C_1$ અને $C_2$ ના કેન્દ્રો અનુક્રમે $(1, 2)$ અને $(3, -2)$ છે. જો તેઓ એકબીજાને લંબછેદી હોય,તો $r$ ત્રિજ્યા અને $(1, -2)$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x+4y-3=0$
B
$x^2+y^2-2x+4y+7=0$
C
$x^2+y^2-2x+4y-7=0$
D
$x^2+y^2-2x+4y+3=0$

Solution

(D) ધારો કે $C_2$ ની ત્રિજ્યા $r_2 = r$ છે અને $C_1$ ની ત્રિજ્યા $r_1 = 3r$ છે.
કેન્દ્રો $O_1(1, 2)$ અને $O_2(3, -2)$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ માટે $d^2 = (3-1)^2 + (-2-2)^2 = 2^2 + (-4)^2 = 4 + 16 = 20$ થાય.
વર્તુળો લંબછેદી હોવાથી,શરત $d^2 = r_1^2 + r_2^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $20 = (3r)^2 + r^2 = 9r^2 + r^2 = 10r^2$.
આમ,$10r^2 = 20$,જેનો અર્થ છે $r^2 = 2$.
કેન્દ્ર $(1, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y+2)^2 = 2$ છે.
વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 2x + 1 + y^2 + 4y + 4 = 2$.
$x^2 + y^2 - 2x + 4y + 3 = 0$.
159
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\theta$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-4x+2y-4=0$ અને $x^2+y^2-2x+4y-11=0$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta=$
A
$\frac{\sqrt{47}}{24}$
B
$\frac{23}{25}$
C
$\frac{23}{24}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{5}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2-4x+2y-4=0$ અને $C_2: x^2+y^2-2x+4y-11=0$ છે.
$C_1$ માટે,કેન્દ્ર $O_1 = (2, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{2^2 + (-1)^2 - (-4)} = 3$ છે.
$C_2$ માટે,કેન્દ્ર $O_2 = (1, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{1^2 + (-2)^2 - (-11)} = 4$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(2-1)^2 + (-1 - (-2))^2} = \sqrt{2}$ છે.
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{d^2 - r_1^2 - r_2^2}{2r_1r_2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\cos \theta = \frac{2 - 9 - 16}{2(3)(4)} = \frac{-23}{24}$.
$\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = 1 - (\frac{-23}{24})^2 = \frac{47}{576}$.
તેથી,$\sin \theta = \frac{\sqrt{47}}{24}$.
160
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $C_1$ અને $C_2$ એ બે વર્તુળો છે જેમને કોઈ સામાન્ય બિંદુઓ નથી,તો
A
$C_1$ અને $C_2$ ને $3$ સામાન્ય સ્પર્શકો હશે
B
$C_1$ અને $C_2$ ને બરાબર બે સામાન્ય સ્પર્શકો હશે
C
કોઈ સામાન્ય સ્પર્શક નહીં હોય અથવા $C_1$ અને $C_2$ ને બરાબર બે સામાન્ય સ્પર્શકો હશે
D
કોઈ સામાન્ય સ્પર્શક નહીં હોય અથવા $C_1$ અને $C_2$ ને ચાર સામાન્ય સ્પર્શકો હશે

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળોની ત્રિજ્યા $r_1$ અને $r_2$ છે અને તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ છે.
જો બે વર્તુળોને કોઈ સામાન્ય બિંદુઓ ન હોય,તો તેઓ બે સ્થિતિમાં હોઈ શકે છે:
$1$. એક વર્તુળ બીજાની અંદર સંપૂર્ણપણે આવેલું હોય: આ કિસ્સામાં,$d < |r_1 - r_2|$,અને $0$ સામાન્ય સ્પર્શકો હોય છે.
$2$. વર્તુળો એકબીજાથી સંપૂર્ણપણે અલગ હોય: આ કિસ્સામાં,$d > r_1 + r_2$,અને $4$ સામાન્ય સ્પર્શકો ($2$ સીધા અને $2$ ત્રાંસા) હોય છે.
તેથી,કાં તો $0$ અથવા $4$ સામાન્ય સ્પર્શકો હશે.
161
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
જો વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ નો સ્પર્શક એ વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ની રેડિકલ અક્ષ હોય,તો
A
$g=\frac{3}{7}$ અથવા $f=4$
B
$g=\frac{3}{2}$ અથવા $f=\frac{2}{3}$
C
$g=\frac{3}{5}$ અથવા $f=1$
D
$g=\frac{3}{4}$ અથવા $f=2$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ છે,જેને $(x+1)^2+(y+1)^2=1$ તરીકે લખી શકાય. તેનું કેન્દ્ર $(-1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $1$ છે.
વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $x^2+y^2+\frac{3}{2}x+4y+c=0$ ની રેડિકલ અક્ષ $(2g-\frac{3}{2})x+(2f-4)y=0$ છે.
આ રેખા પ્રથમ વર્તુળનો સ્પર્શક હોવાથી,કેન્દ્ર $(-1, -1)$ થી રેખાનું લંબ અંતર $1$ હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{|-(2g-\frac{3}{2})-(2f-4)|}{\sqrt{(2g-\frac{3}{2})^2+(2f-4)^2}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(2g+2f-\frac{11}{2})^2 = (2g-\frac{3}{2})^2+(2f-4)^2$.
ધારો કે $A = 2g-\frac{3}{2}$ અને $B = 2f-4$. સમીકરણ $(A+B+4)^2 = A^2+B^2$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $AB+4A+4B+8=0$ થાય છે.
આના અવયવો $(A+4)(B+4)=0$ પડે છે.
આમ,$A=-4$ અથવા $B=-4$.
જો $A=-4$,તો $2g-\frac{3}{2}=-4 \implies g=-\frac{5}{4}$.
જો $B=-4$,તો $2f-4=-4 \implies f=0$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $g=\frac{3}{4}$ અથવા $f=2$ છે.
162
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વર્તુળો $x^2+y^2+2x-2y+1=0$ અને $x^2+y^2-2x+2y-2=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને $\sqrt{14}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા તમામ વર્તુળોના કેન્દ્રો કયા વક્ર પર આવેલા છે?
A
$x+y=0$
B
$y^2=4x-2$
C
$3x^2+5x=y$
D
$2x^2+3y^2=7$

Solution

(A) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x-2y+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2x+2y-2=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ છે.
સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ શોધતા:
$4x - 4y + 3 = 0$.
વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $x^2+y^2+(2+4\lambda)x + (-2-4\lambda)y + (1+3\lambda) = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(h, k) = (-(1+2\lambda), (1+2\lambda))$ છે.
આથી,$h = -k$,એટલે કે $x+y=0$.
કેન્દ્ર હંમેશા $x+y=0$ રેખા પર આવેલું છે.
163
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ અને $x^2+y^2+6x+18y+26=0$ ને તેમના સ્પર્શબિંદુએ સ્પર્શતું અને બિંદુ $(1, -1)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{1}{3}, -1\right)$
B
$\left(\frac{1}{5}, \frac{6}{5}\right)$
C
$\left(\frac{1}{2}, 1\right)$
D
$\left(-\frac{1}{4}, -\frac{1}{2}\right)$

Solution

(A) વર્તુળ $C_1$ નું કેન્દ્ર $O_1 = (2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 5$ છે.
વર્તુળ $C_2$ નું કેન્દ્ર $O_2 = (-3, -9)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 8$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $O_1O_2 = 13$ છે,જે $r_1+r_2$ જેટલું છે,તેથી વર્તુળો બહારથી સ્પર્શે છે.
સ્પર્શબિંદુ $P$ એ $O_1O_2$ નું $5:8$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,જે $P = \left(\frac{1}{13}, -\frac{21}{13}\right)$ મળે છે.
કેન્દ્ર $(h, k)$ એ $O_1$ અને $O_2$ ને જોડતી રેખા $12x-5y-9=0$ પર આવેલું છે.
વિકલ્પ $A$ ચકાસતા,તે રેખા પર આવેલું છે. તેથી જવાબ $\left(\frac{1}{3}, -1\right)$ છે.
164
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો વર્તુળ $S=0$ એ ત્રણ વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2+4x-7=0$,$S_2 \equiv x^2+y^2+y=0$ અને $S_3 \equiv x^2+y^2+\frac{3}{2}x+\frac{5}{2}y-\frac{9}{2}=0$ ને લંબચ્છેદી હોય,તો $S=0$ અને $S_1=0$ ની રેડિકલ અક્ષ કઈ છે?
A
$4x-y-7=0$
B
$x+y-3=0$
C
$4x+y-3=0$
D
$x-y-2=0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
$S$ એ $S_1, S_2, S_3$ ને લંબચ્છેદી હોવાથી,$S_1, S_2, S_3$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર એ $S$ નું કેન્દ્ર છે.
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1-S_2=0 \implies 4x-y-7=0$ છે.
$S_2$ અને $S_3$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_2-S_3=0 \implies x+y-3=0$ છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$S$ નું કેન્દ્ર $(2, 1)$ મળે છે.
$S=0$ અને $S_1=0$ ની રેડિકલ અક્ષ $4x-y-7=0$ છે.
165
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$x$-અક્ષને સ્પર્શતા અને $(-1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
$(-1, 1/2)$ કેન્દ્ર ધરાવતું વર્તુળ
B
$(-1, 1)$ માં છેદતી રેખાઓની જોડી
C
$(-1, 1)$ પર નાભિ ધરાવતું પરવલય
D
$(-1, 1)$ પર કેન્દ્ર ધરાવતું અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = |k|$ થાય.
વર્તુળ $(-1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી કેન્દ્રથી આ બિંદુનું અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોય.
તેથી,$\sqrt{(h + 1)^2 + (k - 1)^2} = |k|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h + 1)^2 + (k - 1)^2 = k^2$.
$(h + 1)^2 + k^2 - 2k + 1 = k^2$.
$(h + 1)^2 = 2k - 1$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,$(x + 1)^2 = 2(y - 1/2)$.
આ પરવલયનું સમીકરણ છે જેની નાભિ $(-1, 1)$ છે.
166
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વર્તુળ $x-2=5 \cos \theta, y+1=5 \sin \theta$ માટે જ્યાં $\theta$ એ પ્રાચલ છે,રેખા $x=1+\frac{r}{2}, y=-2+\frac{\sqrt{3}}{2} r$ જ્યાં $r$ એ પ્રાચલ છે,તે શું છે?
A
વ્યાસ સિવાયની વર્તુળની જીવા
B
વર્તુળનો સ્પર્શક
C
વર્તુળનો વ્યાસ
D
રેખા જે વર્તુળને મળતી નથી

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $(x-2)^2 + (y+1)^2 = 25$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C(2, -1)$ અને ત્રિજ્યા $R = 5$ છે.
રેખા $x = 1 + \frac{r}{2}$ અને $y = -2 + \frac{\sqrt{3}}{2} r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$r$ માટે ગોઠવતા,$r = 2(x-1)$ અને $r = \frac{2}{\sqrt{3}}(y+2)$ મળે છે.
સરખાવતા,$\sqrt{3}x - y - (\sqrt{3}+2) = 0$ મળે છે.
કેન્દ્ર $(2, -1)$ થી રેખાનું લંબ અંતર $d = \frac{|\sqrt{3}-1|}{2}$ છે.
$d < R$ હોવાથી,રેખા વર્તુળને બે બિંદુઓમાં છેદે છે.
રેખા કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી નથી,તેથી તે વ્યાસ સિવાયની જીવા છે.
167
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જેની ત્રિજ્યા $3$ છે અને જે વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ ને $(-1,-1)$ બિંદુએ અંતઃસ્પર્શે છે,તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x^2+5y^2-8x-14y-32=0$
B
$x^2+y^2-12x-14y-28=0$
C
$3x^2+3y^2-8x-14y-31=0$
D
$x^2+y^2-5x-7y-14=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $S: x^2+y^2-4x-6y-12=0$ છે. કેન્દ્ર $C_1(2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 5$ છે.
ધારો કે માંગેલ વર્તુળનું કેન્દ્ર $C_2(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 3$ છે.
વર્તુળો $P(-1, -1)$ બિંદુએ અંતઃસ્પર્શતા હોવાથી,$P$ એ $C_1C_2$ નું $5:3$ ના ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ:
$-1 = \frac{5h - 3(2)}{5-3} \implies h = \frac{4}{5}$.
$-1 = \frac{5k - 3(3)}{5-3} \implies k = \frac{7}{5}$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - \frac{4}{5})^2 + (y - \frac{7}{5})^2 = 3^2$ થશે.
સાદુરૂપ આપતા: $5x^2 + 5y^2 - 8x - 14y - 32 = 0$ મળે છે.
168
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$x^2+y^2-14x+6y+33=0$ દ્વારા આપવામાં આવેલ વર્તુળ $S$ એ $X$-અક્ષને $A$ અને $B$ $(OB > OA)$ માં છેદે છે. $C$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. $L$ એ $C$ માંથી પસાર થતી અને $(-1)$ ઢાળ ધરાવતી રેખા છે. જો $L$ એ વર્તુળ $S^{\prime}$ નો વ્યાસ હોય અને વર્તુળો $S$ અને $S^{\prime}$ ની રેડિકલ અક્ષ પણ હોય,તો વર્તુળ $S^{\prime}$ નું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2-17x+3y+54=0$
B
$x^2+y^2+17x-3y-54=0$
C
$x^2+y^2-17x+3y+51=0$
D
$x^2+y^2-3x+17y-51=0$

Solution

(A) વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2-14x+6y+33=0$ છે.
$X$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે $y=0$ મૂકતા: $x^2-14x+33=0 \implies (x-3)(x-11)=0$.
આમ,બિંદુઓ $A(3, 0)$ અને $B(11, 0)$ છે કારણ કે $OB > OA$.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $C$ એ $(\frac{3+11}{2}, 0) = (7, 0)$ છે.
રેખા $L$ એ $(7, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $-1$ છે: $y-0 = -1(x-7) \implies x+y-7=0$.
$L$ એ $S$ અને $S^{\prime}$ ની રેડિકલ અક્ષ હોવાથી,$S^{\prime}$ નું સમીકરણ $S + kL = 0$ છે:
$x^2+y^2-14x+6y+33 + k(x+y-7) = 0$.
$x^2+y^2+(k-14)x+(k+6)y+(33-7k) = 0$.
$S^{\prime}$ નું કેન્દ્ર $(-\frac{k-14}{2}, -\frac{k+6}{2})$ છે.
$L$ એ $S^{\prime}$ નો વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર $L$ પર હોવું જોઈએ:
$-\frac{k-14}{2} - \frac{k+6}{2} - 7 = 0 \implies -k+14-k-6-14 = 0 \implies -2k-6=0 \implies k=-3$.
$k=-3$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^2+y^2+(-3-14)x+(-3+6)y+(33-7(-3)) = 0$.
$x^2+y^2-17x+3y+54=0$.
169
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
એક વર્તુળ $C$ એ $X$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને $Y$-અક્ષ પર $2$ એકમ લંબાઈનો અંતઃખંડ બનાવે છે. જો આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $y=x+1$ રેખા પર આવેલું હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વર્તુળ $C$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે?
A
$x^2+y^2-2x-4y+1=0$
B
$x^2+y^2-26x-20y+19=0$
C
$x^2+y^2-20x-26y+19=0$
D
$x^2+y^2+2x-4y+1=0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,ત્રિજ્યા $r = |k|$ છે.
કેન્દ્ર $y=x+1$ પર હોવાથી,$k = h+1$ મળે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = k^2$ છે.
આ વર્તુળ $Y$-અક્ષ પર $2$ એકમનો અંતઃખંડ બનાવે છે. $x=0$ મૂકતા,$h^2 + (y-k)^2 = k^2$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $y^2 - 2ky + h^2 = 0$ થાય.
અંતઃખંડની લંબાઈ $|y_1 - y_2| = 2\sqrt{k^2 - h^2} = 2$ છે.
તેથી,$k^2 - h^2 = 1$.
$k = h+1$ મૂકતા,$(h+1)^2 - h^2 = 1$ મળે,જેનો અર્થ છે $h^2 + 2h + 1 - h^2 = 1$,તેથી $2h = 0$,એટલે કે $h=0$.
તેથી $k = 0+1 = 1$.
વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(0, 1)$ છે.
આપણે $(0, 1)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ શોધવાનું છે.
વિકલ્પ $B$ તપાસતા: $0^2 + 1^2 - 26(0) - 20(1) + 19 = 1 - 20 + 19 = 0$.
આમ,વર્તુળ $x^2+y^2-26x-20y+19=0$ એ $(0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે.
170
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
એક રેખા વર્તુળ $x^2+y^2-4x-4y-8=0$ ને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં મળે છે. જો $P(2,-2)$ એ વર્તુળ પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $PA=PB=2$ થાય,તો રેખા $AB$ નું સમીકરણ શું છે?
A
$2x+3y=0$
B
$3x+2y=0$
C
$2x+3=0$
D
$2y+3=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-4y-8=0$ છે. કેન્દ્ર $C(2,2)$ અને ત્રિજ્યા $r=4$ છે.
રેખા $AB$ માટે,$CM^2-PM^2=12$ શરત સંતોષાય છે.
વિકલ્પ $2y+3=0$ એટલે કે $y=-1.5$ માટે,કેન્દ્ર $(2,2)$ થી અંતર $3.5$ છે અને $P(2,-2)$ થી અંતર $0.5$ છે.
$3.5^2 - 0.5^2 = 12.25 - 0.25 = 12$.
તેથી,સાચો જવાબ $2y+3=0$ છે.
171
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $x^2+y^2-2y-3=0$ અને $x^2+y^2+4x+3=0$ વર્તુળોને લંબચ્છેદી રીતે છેદતા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(\alpha, \beta)$ એ રેખા $2x-3y+4=0$ પર આવેલું હોય,તો $2\alpha+\beta=$
A
$3$
B
$-3$
C
$0$
D
$1$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. કેન્દ્ર $(-\alpha, -\beta)$ છે જે $(\alpha, \beta)$ આપેલ છે,તેથી $g=-\alpha$ અને $f=-\beta$. વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ એ $x^2+y^2-2y-3=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે. લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$ છે. અહીં $g_1=g, f_1=f, c_1=c$ અને $g_2=0, f_2=-1, c_2=-3$. તેથી,$2g(0) + 2f(-1) = c-3 \implies -2f = c-3 \implies c = 3-2f = 3+2\beta$.
આગળ,તે $x^2+y^2+4x+3=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે. અહીં $g_3=2, f_3=0, c_3=3$. તેથી,$2g(2) + 2f(0) = c+3 \implies 4g = c+3 \implies 4(-\alpha) = c+3 \implies c = -4\alpha-3$.
$c$ માટેના બંને સમીકરણો સરખાવતા: $3+2\beta = -4\alpha-3 \implies 4\alpha+2\beta = -6 \implies 2\alpha+\beta = -3$.
કેન્દ્ર $(\alpha, \beta)$ એ $2x-3y+4=0$ પર હોવાથી,$2\alpha-3\beta+4=0$.
$2\alpha+\beta = -3$ પરથી,$2\alpha = -3-\beta$. આ કિંમત રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $(-3-\beta)-3\beta+4=0 \implies -4\beta+1=0 \implies \beta=1/4$.
તેથી $2\alpha = -3-1/4 = -13/4 \implies \alpha = -13/8$.
આમ,$2\alpha+\beta = -3$.
172
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
રેખા $4x - 3y + 2 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 6y + c = 0$ ને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે અને જીવા $AB$ ની લંબાઈ $8$ છે. જો $(1, k)$ એ આપેલ વર્તુળ પરનું બિંદુ હોય અને $k > 0$ હોય,તો $k =$
A
$8$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x + 6y + c = 0$ છે.
કેન્દ્ર $O = (1, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{10 - c}$ છે.
કેન્દ્ર $(1, -3)$ થી રેખા $4x - 3y + 2 = 0$ નું લંબ અંતર $d = 3$ છે.
$r^2 = d^2 + (AB/2)^2$ મુજબ,$r^2 = 3^2 + 4^2 = 25$.
તેથી $10 - c = 25 \implies c = -15$.
બિંદુ $(1, k)$ વર્તુળ પર હોવાથી,$1^2 + k^2 - 2(1) + 6k - 15 = 0 \implies k^2 + 6k - 16 = 0$.
$(k + 8)(k - 2) = 0$. $k > 0$ હોવાથી,$k = 2$.
173
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $(\alpha, \beta)$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર હોય જે બિંદુ $(1, -1)$ માંથી પસાર થાય છે અને વર્તુળો $x^2+y^2+2x-3y-5=0$ અને $x^2+y^2-3x+2y+1=0$ ને લંબચ્છેદી છે,તો $\alpha-5\beta=$
A
-$10$
B
$5$
C
-$11$
D
$10$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. કેન્દ્ર $(-\alpha, -\beta)$ છે જ્યાં $\alpha = -g$ અને $\beta = -f$.
વર્તુળ $x^2+y^2+2x-3y-5=0$ ને લંબચ્છેદી હોવાથી,$2g-3f = c-5$.
વર્તુળ $x^2+y^2-3x+2y+1=0$ ને લંબચ્છેદી હોવાથી,$-3g+2f = c+1$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $5g-5f = -6 \implies g-f = -1.2$.
બિંદુ $(1, -1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$2g-2f+c = -2$.
સમીકરણો ઉકેલતા $g=1$ અને $f=2.2$ મળે છે.
તેથી,$\alpha = -1$ અને $\beta = -2.2$.
આમ,$\alpha-5\beta = -1 - 5(-2.2) = 10$.
174
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$4$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ $C$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $(2, -1)$ ની પાવર $9$ છે. વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર રેખા $x+y=0$ પર અને બીજા ચરણમાં આવેલું છે. જો $(\alpha, \beta)$ એ વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર હોય,તો $\beta-\alpha=$
A
$-4$
B
$-10$
C
$4$
D
$10$

Solution

(C) વર્તુળ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $(x_1, y_1)$ ની પાવર $(x_1-h)^2 + (y_1-k)^2 - r^2 = 9$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $(2, -1)$,ત્રિજ્યા $r=4$,અને કેન્દ્ર $(\alpha, \beta)$ રેખા $x+y=0$ પર છે,તેથી $\beta = -\alpha$.
કેન્દ્ર બીજા ચરણમાં હોવાથી,$\alpha < 0$ અને $\beta > 0$.
કિંમતો મૂકતા: $(2-\alpha)^2 + (-1-\beta)^2 - 4^2 = 9$.
$\beta = -\alpha$ હોવાથી,$(2-\alpha)^2 + (-1+\alpha)^2 - 16 = 9$.
વિસ્તરણ કરતા: $(4 - 4\alpha + \alpha^2) + (1 - 2\alpha + \alpha^2) - 16 = 9$.
$2\alpha^2 - 6\alpha + 5 - 16 = 9 \implies 2\alpha^2 - 6\alpha - 20 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા: $\alpha^2 - 3\alpha - 10 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(\alpha - 5)(\alpha + 2) = 0$.
$\alpha < 0$ હોવાથી,$\alpha = -2$.
તેથી $\beta = -(-2) = 2$.
આમ,$\beta - \alpha = 2 - (-2) = 4$.
175
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
જો રેખા $x+y=2$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+2x-4y+4=0$ ને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે,તો $A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા અને $x^2+y^2-2x-4y-4=0$ ને લંબ હોય તેવા વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) વર્તુળ $S_1: x^2+y^2+2x-4y+4=0$ અને રેખા $L: x+y-2=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda L = 0$ છે.
$x^2+y^2+(2+\lambda)x + (\lambda-4)y + (4-2\lambda) = 0$.
આ વર્તુળ $S_2: x^2+y^2-2x-4y-4=0$ ને લંબ છે.
લંબ હોવાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = \frac{2+\lambda}{2}$,$f_1 = \frac{\lambda-4}{2}$,$c_1 = 4-2\lambda$ અને $g_2 = -1$,$f_2 = -2$,$c_2 = -4$.
કિંમતો મૂકતા: $2(\frac{2+\lambda}{2})(-1) + 2(\frac{\lambda-4}{2})(-2) = 4-2\lambda - 4$.
$-(2+\lambda) - 2(\lambda-4) = -2\lambda$.
$6 - 3\lambda = -2\lambda \implies \lambda = 6$.
$\lambda = 6$ મૂકતા વર્તુળનું સમીકરણ: $x^2+y^2+8x+2y-8=0$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{4^2+1^2-(-8)} = \sqrt{25} = 5$.
176
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
$y$-અક્ષ,રેખા $y=x$ અને રેખા $2x+3y=10$ પર ત્રણ જીવાઓ ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$\frac{10}{\sqrt{13}}$
B
$\frac{\sqrt{26}}{3}$
C
$\frac{5}{\sqrt{13}}$
D
$\frac{10}{3}$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે. કેન્દ્ર $(h, k)$ થી રેખાઓનું લંબ અંતર સમાન હોય તો ત્રિજ્યા $r$ મળે.
રેખાઓ $x=0$,$x-y=0$ અને $2x+3y-10=0$ માટે અંતર $d_1 = |h|$,$d_2 = \frac{|h-k|}{\sqrt{2}}$ અને $d_3 = \frac{|2h+3k-10|}{\sqrt{13}}$ છે.
$d_1 = d_2 = d_3$ લેતા,ઉકેલતા ત્રિજ્યા $r = \frac{5}{\sqrt{13}}$ મળે છે.
177
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જે વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-10x-4y+19=0$ ને બિંદુ $(2,3)$ પર આંતરિક રીતે સ્પર્શે છે અને તેની ત્રિજ્યા વર્તુળ $S=0$ ની ત્રિજ્યા કરતા અડધી છે.
A
$x^2+y^2+7x+5y+64=0$
B
$x^2+y^2-7x-5y+16=0$
C
$x^2+y^2-14x-10y+16=0$
D
$x^2+y^2-5x-7y+16=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $S: x^2+y^2-10x-4y+19=0$.
કેન્દ્ર $C_1 = (5, 2)$,ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{10}$.
નવા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r_2 = \frac{\sqrt{10}}{2}$.
વર્તુળ $(2,3)$ પર સ્પર્શે છે અને વિકલ્પ $B$ આપેલ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને યોગ્ય ત્રિજ્યા ધરાવે છે.
178
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $P\left(\frac{7}{5}, \frac{6}{5}\right)$ એ કેન્દ્ર $C(2,0)$ ધરાવતા વર્તુળના સાપેક્ષમાં $A(1,2)$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ હોય,તો તે વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$9$
B
$3$
C
$\sqrt{3}$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ $(x-2)^2 + (y-0)^2 = r^2$ છે.
$P$ એ વર્તુળના સાપેક્ષમાં $A$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ હોવાથી,$C, P, A$ સમરેખ છે અને $CP \cdot CA = r^2$.
સદિશ $\vec{CA} = (1-2, 2-0) = (-1, 2)$.
સદિશ $\vec{CP} = \left(\frac{7}{5}-2, \frac{6}{5}-0\right) = \left(-\frac{3}{5}, \frac{6}{5}\right)$.
અહીં $\vec{CP} = \frac{3}{5} \vec{CA}$ છે,તેથી $P$ એ $CA$ પર આવેલું છે.
અંતર $CA = \sqrt{(-1)^2 + 2^2} = \sqrt{5}$.
અંતર $CP = \sqrt{\left(-\frac{3}{5}\right)^2 + \left(\frac{6}{5}\right)^2} = \frac{3}{\sqrt{5}}$.
આમ,$r^2 = CP \cdot CA = \left(\frac{3}{\sqrt{5}}\right) \cdot \sqrt{5} = 3$.
તેથી,$r = \sqrt{3}$.
179
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
પરવલય $x^2 - 2x - 4y + 5 = 0$ પરના બિંદુ $(5, 5)$ નું નાભિ અંતર કેટલું છે?
A
$5$
B
$8$
C
$10$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $x^2 - 2x - 4y + 5 = 0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x^2 - 2x + 1 = 4y - 5 + 1$.
$(x - 1)^2 = 4(y - 1)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,$h = 1, k = 1$ અને $4a = 4$ મળે,તેથી $a = 1$.
પરવલય $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ પરના બિંદુ $(x_1, y_1)$ નું નાભિ અંતર $|y_1 - k + a|$ છે.
બિંદુ $(5, 5)$ અને કિંમતો $k = 1, a = 1$ મૂકતા:
નાભિ અંતર $= |5 - 1 + 1| = |5| = 5$.
180
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
પરવલય $y=x^2-3x+2$ માટે,List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ ની વસ્તુઓ સાથે જોડો. $S$ એ નાભિ છે,$Z$ એ અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ છે,$P$ એ નાભિલંબનું એક અંત્યબિંદુ છે,$Q$ એ પરવલય પરનું એવું બિંદુ છે જ્યાં સ્પર્શક $X$-અક્ષને સમાંતર છે.
$A$. $P$$I$. $(2,0)$
$B$. $Q$$II$. $(\frac{3}{2}, -\frac{1}{4})$
$C$. $S$$III$. $(\frac{3}{2}, 0)$
$D$. $Z$$IV$. $(\frac{3}{2}, -\frac{1}{2})$
$V$. $(0, \frac{3}{2})$
A
$A-I, B-II, C-III, D-IV$
B
$A-I, B-II, C-V, D-IV$
C
$A-II, B-V, C-III, D-IV$
D
$A-IV, B-II, C-III, D-IV$

Solution

(A) આપેલ પરવલય $y = x^2 - 3x + 2$ છે. તેને $(x - \frac{3}{2})^2 = y + \frac{1}{4}$ તરીકે લખી શકાય.
$(x-h)^2 = 4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,$h = \frac{3}{2}$,$k = -\frac{1}{4}$,અને $4a = 1 \implies a = \frac{1}{4}$ મળે.
$1$. $Q$ એ શિરોબિંદુ છે,જે $(h, k) = (\frac{3}{2}, -\frac{1}{4})$ છે. તેથી,$B-II$.
$2$. $S$ એ નાભિ $(h, k+a) = (\frac{3}{2}, -\frac{1}{4} + \frac{1}{4}) = (\frac{3}{2}, 0)$ છે. તેથી,$C-III$.
$3$. $Z$ એ અક્ષ $(x = \frac{3}{2})$ અને નિયામિકા $(y = k-a = -\frac{1}{4} - \frac{1}{4} = -\frac{1}{2})$ નું છેદબિંદુ છે,તેથી $Z = (\frac{3}{2}, -\frac{1}{2})$. તેથી,$D-IV$.
$4$. $P$ એ નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ $(h \pm 2a, k+a) = (\frac{3}{2} \pm \frac{1}{2}, 0)$ છે. $(2, 0)$ માટે,આપણને $A-I$ મળે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.
181
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\theta$ એ બિંદુ $(1,5)$ માંથી પરવલય $y^2=9x$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો:
A
$\frac{\pi}{6} < \theta < \frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3} < \theta < \frac{\pi}{2}$
C
$0 < \theta < \frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{4} < \theta < \frac{\pi}{3}$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 9x$ છે,તેથી $4a = 9$,જે $a = \frac{9}{4}$ આપે છે.
ધારો કે સ્પર્શકનો ઢાળ $m$ છે. સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m} = mx + \frac{9}{4m}$ છે.
સ્પર્શક $(1, 5)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$5 = m(1) + \frac{9}{4m}$.
$4m$ વડે ગુણતા,$20m = 4m^2 + 9$,અથવા $4m^2 - 20m + 9 = 0$.
ધારો કે બીજ $m_1$ અને $m_2$ છે. તો $m_1 + m_2 = 5$ અને $m_1 m_2 = \frac{9}{4}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = |\frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2}|$ દ્વારા મળે છે.
$|m_1 - m_2| = \sqrt{(m_1 + m_2)^2 - 4m_1 m_2} = \sqrt{25 - 4(\frac{9}{4})} = \sqrt{25 - 9} = \sqrt{16} = 4$.
આમ,$\tan \theta = |\frac{4}{1 + 9/4}| = |\frac{4}{13/4}| = \frac{16}{13}$.
કારણ કે $\tan \frac{\pi}{4} = 1$ અને $\tan \frac{\pi}{3} = \sqrt{3} \approx 1.732$,અને $1 < \frac{16}{13} < 1.732$,તેથી $\frac{\pi}{4} < \theta < \frac{\pi}{3}$.
182
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $L(p, q), q > 3$ એ પરવલય $(y-2)^2 = 3(x-1)$ ના નાભિલંબનું એક અંત્યબિંદુ હોય,તો આ પરવલય માટે $L$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + y - 7 = 0$
B
$4x - 4y + 7 = 0$
C
$2x - y - 3 = 0$
D
$2x - 3y + 7 = 0$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $(y-2)^2 = 3(x-1)$ છે.
$(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,$h=1, k=2$ અને $4a=3$,તેથી $a = \frac{3}{4}$ મળે.
નાભિના યામ $(h+a, k) = (1 + \frac{3}{4}, 2) = (\frac{7}{4}, 2)$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(h+a, k \pm 2a) = (\frac{7}{4}, 2 \pm \frac{3}{2})$ છે.
તેથી,અંત્યબિંદુઓ $(\frac{7}{4}, \frac{7}{2})$ અને $(\frac{7}{4}, \frac{1}{2})$ છે.
$q > 3$ હોવાથી,બિંદુ $L$ એ $(\frac{7}{4}, \frac{7}{2})$ છે.
પરવલય $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ માટે $(x_1, y_1)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $(y-k)(y_1-k) = 2a(x+x_1-2h)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(y-2)(\frac{7}{2}-2) = 2(\frac{3}{4})(x+\frac{7}{4}-2(1))$
$(y-2)(\frac{3}{2}) = \frac{3}{2}(x-\frac{1}{4})$
$y-2 = x-\frac{1}{4}$
$x-y+\frac{7}{4} = 0$,જેનું સાદું રૂપ $4x-4y+7=0$ થાય છે.
183
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો પરવલય $y^2 = 32x$ પર બિંદુ $P(8, 16)$ આગળ દોરેલો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q$ બિંદુએ મળે,તો $Q$ આગળ દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x + 3y + 72 = 0$
B
$x - y - 120 = 0$
C
$3x - y - 264 = 0$
D
$x + y - 24 = 0$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 32x$ છે,તેથી $4a = 32$,જેનો અર્થ છે કે $a = 8$.
બિંદુ $P(8, 16)$ એ $(at^2, 2at)$ સ્વરૂપમાં છે,તેથી $t_1 = 2$.
$t_1$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1} = -2 - \frac{2}{2} = -3$ આગળ મળે છે.
$Q$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (8(-3)^2, 16(-3)) = (72, -48)$ છે.
$Q(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $y(-48) = 2(8)(x + 72)$ $\Rightarrow -48y = 16(x + 72)$ $\Rightarrow -3y = x + 72$ $\Rightarrow x + 3y + 72 = 0$.
184
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $m_1$ અને $m_2$ એ બિંદુ $(1, 4)$ માંથી પરવલય $y^2 = 11x$ પર દોરેલા સ્પર્શકોના ઢાળ હોય,તો $2(m_1^2 + m_2^2) = $
A
$24$
B
$22$
C
$21$
D
$18$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે.
અહીં,$4a = 11$,તેથી $a = \frac{11}{4}$.
સ્પર્શક બિંદુ $(1, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $4 = m(1) + \frac{11}{4m}$.
$4m$ વડે ગુણતા,આપણને $16m = 4m^2 + 11$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $4m^2 - 16m + 11 = 0$ થાય છે.
$m_1$ અને $m_2$ એ આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ હોવાથી,$m_1 + m_2 = 4$ અને $m_1m_2 = \frac{11}{4}$ મળે.
આપણે $2(m_1^2 + m_2^2) = 2((m_1 + m_2)^2 - 2m_1m_2)$ શોધવાનું છે.
કિંમતો મૂકતા,$2(4^2 - 2 \times \frac{11}{4}) = 2(16 - \frac{11}{2}) = 2(\frac{32 - 11}{2}) = 21$ મળે છે.
185
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
જો પરવલય $y^2 = 4x$ પર રેખા $4x - y = 0$ પરના બિંદુઓમાંથી દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો આવા તમામ બિંદુઓના યામોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{14}{47}$
B
$\frac{4}{7}$
C
$\frac{2}{5}$
D
$\frac{10}{13}$

Solution

(A) રેખા $4x - y = 0$ પરના બિંદુ $P(h, k)$ માટે $k = 4h$ છે. પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ હોય,તો બિંદુનો બિંદુપથ $(y^2 - 4ax) \tan^2 \alpha = (x + a)^2$ છે. અહીં $a = 1$ અને $\alpha = \frac{\pi}{3}$ લેતા,$3(y^2 - 4x) = (x + 1)^2$ મળે. $P(h, 4h)$ મૂકતા $47h^2 - 14h - 1 = 0$ મળે. તેથી $h$ નો સરવાળો $\frac{14}{47}$ થાય.
186
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો પરવલય $y^2=3x$ પરના બિંદુઓ $P\left(\frac{3}{4}, \frac{3}{2}\right)$ અને $Q(3,3)$ આગળ દોરેલા અભિલંબ પરવલય પર ફરીથી $R$ બિંદુએ છેદે,તો $R=$
A
$(12,6)$
B
$\left(\frac{27}{4}, -\frac{9}{2}\right)$
C
$\left(\frac{3}{16}, \frac{3}{4}\right)$
D
$\left(\frac{1}{12}, -\frac{1}{2}\right)$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $4a = 3$,તેથી $a = \frac{3}{4}$.
પરવલય પરના બિંદુ $(at^2, 2at)$ માટે,$t$ આગળનો અભિલંબ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
બિંદુ $P\left(\frac{3}{4}, \frac{3}{2}\right)$ માટે,$at^2 = \frac{3}{4} \implies t_1 = 1$.
બિંદુ $Q(3,3)$ માટે,$at^2 = 3 \implies t_2 = 2$.
જો $t_1$ અને $t_2$ આગળના અભિલંબ $R(t_3)$ પર મળે,તો $t_3 = -(t_1 + t_2) = -(1 + 2) = -3$.
$R$ ના યામ $(at_3^2, 2at_3) = (\frac{3}{4}(-3)^2, 2(\frac{3}{4})(-3)) = (\frac{27}{4}, -\frac{9}{2})$ છે.
187
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
પરવલય $y^2=7x$ માટે બિંદુ $(2,0)$ માંથી દોરી શકાતા અભિલંબની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $4a = 7$,તેથી $a = \frac{7}{4}$.
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
અભિલંબ બિંદુ $(2, 0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,આપણે $x = 2$ અને $y = 0$ ને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$0 = -t(2) + 2(\frac{7}{4})t + \frac{7}{4}t^3$
$0 = -2t + \frac{7}{2}t + \frac{7}{4}t^3$
$0 = \frac{3}{2}t + \frac{7}{4}t^3$
$0 = t(\frac{3}{2} + \frac{7}{4}t^2)$
આનાથી $t = 0$ અથવા $t^2 = -\frac{6}{7}$ મળે છે.
વાસ્તવિક $t$ માટે $t^2$ ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી માત્ર $t = 0$ એ એકમાત્ર વાસ્તવિક ઉકેલ છે.
આમ,માત્ર $1$ અભિલંબ દોરી શકાય છે.
188
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
પરવલય $y^2 = 4x$ પરના એક બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ બિંદુ $P$ માંથી પસાર થાય છે. આ પરવલયના બીજા બે અભિલંબ પણ $P$ માંથી પસાર થાય છે. જો આ ત્રણ અભિલંબના લંબપાદ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $G(2,0)$ હોય,તો $P$ નો $x$-યામ (abscissa) શોધો.
A
$4$
B
-$4$
C
$5$
D
-$5$

Solution

(C) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ છે જ્યાં $a = 1$. પરવલય $y^2 = 4x$ પરના બિંદુ $(t^2, 2t)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2t + t^3$ છે.
જો આ અભિલંબ બિંદુ $P(h, k)$ માંથી પસાર થાય,તો $k = -th + 2t + t^3$,જેનું સાદું રૂપ $t^3 + (2-h)t - k = 0$ થાય છે.
ધારો કે આ ત્રિઘાત સમીકરણના બીજ $t_1, t_2, t_3$ છે. આ ત્રણ અભિલંબના લંબપાદના પ્રાચલો છે.
લંબપાદના યામ $(t_1^2, 2t_1), (t_2^2, 2t_2), (t_3^2, 2t_3)$ છે.
આ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $G(x_g, y_g) = (\frac{t_1^2 + t_2^2 + t_3^2}{3}, \frac{2(t_1 + t_2 + t_3)}{3})$ છે.
સમીકરણ $t^3 + (2-h)t - k = 0$ પરથી,$\sum t_i = 0$ અને $\sum t_i t_j = 2-h$.
$\sum t_i = 0$ હોવાથી,મધ્યકેન્દ્રનો $y$-યામ $y_g = 0$ થાય છે,જે $G(2,0)$ સાથે સુસંગત છે.
હવે,$x_g = \frac{(\sum t_i)^2 - 2\sum t_i t_j}{3} = \frac{0^2 - 2(2-h)}{3} = \frac{2(h-2)}{3}$.
$x_g = 2$ આપેલ હોવાથી,$\frac{2(h-2)}{3} = 2$,જેનો અર્થ છે કે $h-2 = 3$,તેથી $h = 5$.
189
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
પરવલય $y^2 = 12x$ પરના કોઈપણ બિંદુ અને નાભિને જોડતા રેખાખંડનું $m:n$ $(m+n \neq 0)$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુનો બિંદુપથ એક પરવલય છે. તો તે પરવલયની નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{m}{m+n}$
B
$\frac{12m}{m+n}$
C
$\frac{m}{12(m+n)}$
D
$\frac{n}{12(m+n)}$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 12x$ ની નાભિ $S(3, 0)$ છે. ધારો કે $P(3t^2, 6t)$ એ પરવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
ધારો કે $Q(h, k)$ એ $SP$ નું $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું બિંદુ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$h = \frac{m(3t^2) + n(3)}{m+n}$ અને $k = \frac{m(6t) + n(0)}{m+n}$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$t = \frac{k(m+n)}{6m}$.
$t$ ની કિંમત $h$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$h = \frac{3m(\frac{k(m+n)}{6m})^2 + 3n}{m+n} = \frac{\frac{k^2(m+n)^2}{12m} + 3n}{m+n}$.
$k^2 = \frac{12m}{m+n}h - \frac{36mn}{(m+n)^2}$.
આ $Y^2 = 4AX$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $4A = \frac{12m}{m+n}$.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{12m}{m+n}$ છે.
190
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
પરવલય $y^2 = 5x$ પરના બિંદુ $P$ પર દોરેલી અભિલંબ જીવા $PQ$ શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. જો $P$ પ્રથમ ચરણમાં હોય,તો અભિલંબ જીવાનું બીજું અંત્યબિંદુ $Q$ શું છે?
A
$\left(\frac{5}{4}, \frac{5}{2}\right)$
B
$(5, -5)$
C
$(10, -5\sqrt{2})$
D
$\left(\frac{5}{2}, \frac{5\sqrt{2}}{2}\right)$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,જ્યાં $4a = 5$,તેથી $a = \frac{5}{4}$.
ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(at^2, 2at)$ છે.
$P(at^2, 2at)$ પરનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q(at_1^2, 2at_1)$ પર મળે છે,જ્યાં $t_1 = -t - \frac{2}{t}$.
જીવા $PQ$ શિરોબિંદુ $(0,0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $OP$ અને $OQ$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$OP$ નો ઢાળ $= \frac{2at}{at^2} = \frac{2}{t}$.
$OQ$ નો ઢાળ $= \frac{2at_1}{at_1^2} = \frac{2}{t_1}$.
આમ,$\left(\frac{2}{t}\right) \times \left(\frac{2}{t_1}\right) = -1 \implies t_1 = -\frac{4}{t}$.
$t_1$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $-t - \frac{2}{t} = -\frac{4}{t} \implies t = \frac{2}{t} \implies t^2 = 2 \implies t = \sqrt{2}$ (કારણ કે $P$ પ્રથમ ચરણમાં છે).
તેથી $t_1 = -\frac{4}{\sqrt{2}} = -2\sqrt{2}$.
$Q$ ના યામ $(at_1^2, 2at_1) = \left(\frac{5}{4}(-2\sqrt{2})^2, 2(\frac{5}{4})(-2\sqrt{2})\right) = \left(\frac{5}{4}(8), -5\sqrt{2}\right) = (10, -5\sqrt{2})$ છે.
191
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ઉપવલયનું એક નાભિ $(2,-3)$ છે અને તેની અનુરૂપ નિયામિકા $2x+y=5$ છે. જો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{\sqrt{5}}{3}$ હોય,તો બીજી નાભિના યામ શોધો.
A
$(18,5)$
B
$(4,-2)$
C
$(-2,-5)$
D
$(-4,-6)$

Solution

(D) ધારો કે નાભિ $S = (2, -3)$ છે અને નિયામિકા $L: 2x + y - 5 = 0$ છે. ધારો કે બીજી નાભિ $S' = (h, k)$ છે.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર $C$ એ નાભિમાંથી પસાર થતી અને નિયામિકાને લંબ રેખા પર આવેલું છે.
નિયામિકાનો ઢાળ $m = -2$ છે,તેથી અક્ષનો ઢાળ $m' = \frac{1}{2}$ થશે.
અક્ષનું સમીકરણ $x - 2y - 8 = 0$ મળે છે.
અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ $Z = (3.6, -2.2)$ મળે છે.
ઉપવલય માટે $CS = ae$ અને $CZ = \frac{a}{e}$ હોવાથી $CS = e^2 CZ$ થાય.
અહીં $e^2 = \frac{5}{9}$ હોવાથી,ગણતરી કરતા બીજી નાભિ $S'$ ના યામ $(-4, -6)$ મળે છે.
192
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$\frac{x^2}{12-\alpha} + \frac{y^2}{\alpha-10} = 1$ દ્વારા દર્શાવેલ વક્ર એ
A
$(10, 12)$ માં $\alpha$ ની કેટલીક કિંમતો માટે અતિવલય છે
B
$(10, 12)$ માં $\alpha$ ની તમામ કિંમતો માટે ઉપવલય છે
C
$(10, 12)$ માં $\alpha$ ની કોઈ કિંમત માટે વર્તુળ છે
D
$(10, 12)$ માં $\alpha$ ની તમામ કિંમતો માટે અતિવલય છે

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\frac{x^2}{12-\alpha} + \frac{y^2}{\alpha-10} = 1$ છે.
આ ઉપવલય દર્શાવે તે માટે બંને છેદ ધન હોવા જોઈએ.
ધારો કે $a^2 = 12-\alpha$ અને $b^2 = \alpha-10$.
ઉપવલય માટે,આપણે $12-\alpha > 0$ અને $\alpha-10 > 0$ ની જરૂર છે,જેનો અર્થ છે કે $10 < \alpha < 12$.
કારણ કે તમામ $\alpha \in (10, 12)$ માટે,$12-\alpha$ અને $\alpha-10$ બંને ધન છે,તેથી આ સમીકરણ $(10, 12)$ અંતરાલની તમામ કિંમતો માટે ઉપવલય દર્શાવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
193
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $S$ અને $S^{\prime}$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{169}+\frac{y^2}{144}=1$ ના નાભિઓ હોય અને ધન $Y$-અક્ષ પર આવેલું બિંદુ $B$ એ તેના ગૌણ અક્ષનું એક અંત્યબિંદુ હોય,તો ત્રિકોણ $SBS^{\prime}$ નું અંતઃકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(0, \frac{10}{3}\right)$
B
$\left(\frac{13}{3}, \frac{10}{3}\right)$
C
$\left(\frac{10}{3}, \frac{13}{3}\right)$
D
$\left(0, \frac{13}{3}\right)$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{169} + \frac{y^2}{144} = 1$ માટે,$a^2 = 169$ અને $b^2 = 144$,તેથી $a = 13$ અને $b = 12$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{144}{169}} = \frac{5}{13}$.
નાભિઓ $S = (5, 0)$ અને $S^{\prime} = (-5, 0)$ છે.
બિંદુ $B = (0, 12)$ છે.
ત્રિકોણ $SBS^{\prime}$ ની બાજુઓ $10, 13, 13$ છે.
અંતઃકેન્દ્રનું સૂત્ર વાપરતા,$x = \frac{13(5) + 13(-5) + 10(0)}{36} = 0$ અને $y = \frac{13(0) + 13(0) + 10(12)}{36} = \frac{120}{36} = \frac{10}{3}$.
આમ,અંતઃકેન્દ્ર $(0, \frac{10}{3})$ છે.
194
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(b < 3)$ ના નાભિથી તેના અનુરૂપ નિયામિકાનું લંબ અંતર $\frac{4}{\sqrt{5}}$ હોય,તો આ ઉપવલય પર $\left(\frac{3}{\sqrt{2}}, \frac{b}{\sqrt{2}}\right)$ બિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકનો ઢાળ શોધો.
A
$-\frac{2}{3}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$-\frac{3}{2}$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે $a^2 = 9$ $(a = 3)$ અને $b < 3$ છે,ઉત્કેન્દ્રિયતા $e$ માટે $b^2 = a^2(1 - e^2) = 9(1 - e^2)$ થાય.
નાભિ $(ae, 0)$ થી નિયામિકા $x = \frac{a}{e}$ નું અંતર $\frac{a}{e} - ae = \frac{b^2}{ae}$ છે.
આપેલ અંતર $\frac{4}{\sqrt{5}}$ હોવાથી,$\frac{b^2}{3e} = \frac{4}{\sqrt{5}}$.
$b^2 = 9(1 - e^2)$ મૂકતા,$\frac{3(1 - e^2)}{e} = \frac{4}{\sqrt{5}}$.
$e^2 = t$ લેતા,$45t^2 - 106t + 45 = 0$ મળે.
ઉકેલતા $t = e^2 = \frac{5}{9}$ મળે,તેથી $b^2 = 4$ અને $b = 2$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -\frac{b^2 x_1}{a^2 y_1} = -\frac{4(3/\sqrt{2})}{9(2/\sqrt{2})} = -\frac{2}{3}$ થાય.
195
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $P$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{9} = 1$ પરનું કોઈ બિંદુ હોય અને $S, S^{\prime}$ તેના નાભિઓ હોય,તો $\Delta SPS^{\prime}$ નું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) =
A
$15$
B
$12$
C
$6$
D
$25$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$ છે,તેથી $a = 5$ અને $b = 3$.
નાભિઓ $S$ અને $S^{\prime}$ એ $(\pm ae, 0)$ પર છે,જ્યાં $e = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \frac{4}{5}$.
તેથી,નાભિઓ $S(4, 0)$ અને $S^{\prime}(-4, 0)$ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $SS^{\prime} = 2ae = 8$ છે.
$\Delta SPS^{\prime}$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times SS^{\prime} \times |y_P|$.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ ત્યારે થાય જ્યારે $|y_P|$ મહત્તમ હોય,જે $b = 3$ છે.
તેથી,મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 8 \times 3 = 12$ ચોરસ એકમ.
196
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ પર આવેલા ત્રણ બિંદુઓ $\theta_1, \theta_2, \theta_3$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર $(r, s)$ છે. તો $\cos(\theta_1-\theta_2)$,$\cos(\theta_2-\theta_3)$ અને $\cos(\theta_3-\theta_1)$ ની સરેરાશ શોધો.
A
$\frac{1}{2}\left[\frac{3r^2}{a^2}+\frac{3s^2}{b^2}-1\right]$
B
$\frac{3}{2}\left[\frac{r^2}{a^2}+\frac{s^2}{b^2}\right]$
C
$\frac{1}{3}\left[\frac{r^2}{a^2}+\frac{s^2}{b^2}\right]$
D
$\frac{1}{3}\left[\frac{r^2}{a^2}+\frac{s^2}{b^2}+\frac{rs}{ab}\right]$

Solution

(A) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $P_i = (a \cos \theta_i, b \sin \theta_i)$ છે,જ્યાં $i = 1, 2, 3$.
ત્રિકોણ સમબાજુ હોવાથી,તેનું પરિકેન્દ્ર $(r, s)$ એ તેનું મધ્યકેન્દ્ર પણ છે.
તેથી,$r = \frac{a}{3} \sum \cos \theta_i$ અને $s = \frac{b}{3} \sum \sin \theta_i$.
આથી $\sum \cos \theta_i = \frac{3r}{a}$ અને $\sum \sin \theta_i = \frac{3s}{b}$ મળે.
બંનેનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,$(\sum \cos \theta_i)^2 + (\sum \sin \theta_i)^2 = \frac{9r^2}{a^2} + \frac{9s^2}{b^2}$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $3 + 2(\cos(\theta_1-\theta_2) + \cos(\theta_2-\theta_3) + \cos(\theta_3-\theta_1)) = \frac{9r^2}{a^2} + \frac{9s^2}{b^2}$.
$6$ વડે ભાગતા,સરેરાશ $\frac{1}{3} \sum \cos(\theta_i-\theta_j) = \frac{1}{2} \left[ \frac{3r^2}{a^2} + \frac{3s^2}{b^2} - 1 \right]$ મળે.
197
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
રેખા $y = x + 1$ પર બનેલા ઉપવલય $x^2 + \frac{y^2}{4} = 1$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ શું છે?
A
$(\frac{4}{5}, \frac{9}{5})$
B
$(-\frac{1}{5}, \frac{4}{5})$
C
$(\frac{1}{5}, \frac{6}{5})$
D
$(-\frac{6}{5}, -\frac{1}{5})$

Solution

(B) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $M(h, k)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ છે.
અહીં $a^2 = 1$ અને $b^2 = 4$ છે,તેથી સમીકરણ $xh + \frac{yk}{4} = h^2 + \frac{k^2}{4}$ થાય.
આ જીવા રેખા $y = x + 1$ એટલે કે $x - y = -1$ છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$\frac{h}{1} = \frac{k/4}{-1} = \frac{h^2 + k^2/4}{-1}$.
તેથી $k = -4h$ અને $-h = h^2 + 4h^2 = 5h^2$.
$h = -1/5$ અને $k = 4/5$ મળે.
આમ,મધ્યબિંદુ $(-\frac{1}{5}, \frac{4}{5})$ છે.
198
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ ને દોરેલો કોઈ સ્પર્શક વર્તુળ $x^2 + y^2 = \alpha^2$ ને સ્પર્શતો હોય,તો $\alpha$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$9 \leq \alpha \leq 16$
B
$16 \leq \alpha \leq 25$
C
$3 \leq \alpha \leq 4$
D
$4 \leq \alpha \leq 6$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
ઉપવલયનો કોઈપણ સ્પર્શક $y = mx \pm \sqrt{16m^2 + 9}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = \alpha^2$ નો સ્પર્શક હોય જો કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $\alpha$ જેટલું હોય.
અંતર $d = \frac{|\pm \sqrt{16m^2 + 9}|}{\sqrt{m^2 + 1}} = \alpha$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\alpha^2 = \frac{16m^2 + 9}{m^2 + 1}$.
ધારો કે $t = m^2$,જ્યાં $t \geq 0$. તો $\alpha^2 = \frac{16t + 9}{t + 1} = 16 - \frac{7}{t + 1}$.
$t \geq 0$ હોવાથી,$t + 1$ ની કિંમત $1$ થી $\infty$ સુધી હોય છે.
તેથી,$\frac{7}{t + 1}$ ની કિંમત $0$ થી $7$ સુધી હોય છે.
આમ,$\alpha^2$ ની કિંમત $16 - 7 = 9$ થી $16 - 0 = 16$ સુધી હોય છે.
તેથી,$9 \leq \alpha^2 \leq 16$,જેનો અર્થ છે કે $3 \leq \alpha \leq 4$.
199
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
$\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(b > a)$ એ $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતું ઉપવલય છે. જો ઉપવલય અને પરવલય $y^2 = 4ax$ વચ્ચેનો છેદકોણ $\theta$ હોય,તો ઉપવલય પરના બિંદુના યામ શોધો:
A
$(\frac{a}{2}, \frac{a}{2})$
B
$(\frac{a}{2}, \frac{3a}{2})$
C
$(\frac{\sqrt{3}a}{2}, \frac{3\sqrt{3}a}{\sqrt{2}})$
D
$(\frac{a}{2}, \frac{\sqrt{3}a}{\sqrt{2}})$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે $b > a$ અને ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
તેથી $b^2 = 2a^2$ મળે.
છેદબિંદુ માટે $2x^2 + y^2 = 2a^2$ અને $y^2 = 4ax$ ઉકેલતા $\theta = \frac{\pi}{2}$ મળે છે.
આથી ઉપવલય પરનું બિંદુ $(\frac{a}{2}, \frac{\sqrt{3}a}{\sqrt{2}})$ છે.
200
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો વક્ર $9x^2 + 16y^2 = 144$ પરના કોઈ ચલ બિંદુ $P(x, y)$ આગળ અભિલંબ દોરવામાં આવે,તો વક્રના કેન્દ્રથી અભિલંબનું મહત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$1$
B
$7$
C
$12$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ વક્રનું સમીકરણ $9x^2 + 16y^2 = 144$ છે. $144$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ મળે. આ એક ઉપવલય છે જ્યાં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a = 4$ અને $b = 3$. ઉપવલયનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ છે. ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1} - \frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે. કિંમતો મૂકતા,$\frac{16x}{x_1} - \frac{9y}{y_1} = 7$ મળે. ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખાનું અંતર $d = \frac{7}{\sqrt{\frac{256}{x_1^2} + \frac{81}{y_1^2}}}$ છે. $x_1 = 4\cos\theta$ અને $y_1 = 3\sin\theta$ લેતા,$d = \frac{7}{\sqrt{16\sec^2\theta + 9\csc^2\theta}}$ મળે. છેદનું ન્યૂનતમ મૂલ્ય શોધતા,મહત્તમ અંતર $1$ મળે છે.
201
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$a$ ત્રિજ્યા ધરાવતા તમામ વર્તુળોના સમૂહનું વિકલ સમીકરણ શું છે?
A
$y_1 y_2 + (1 + y_1^2) = a$
B
$(1 + y_1^2)^3 = a^2 y_2^2$
C
$1 + y_1^2 = y_2^2 + a^2$
D
$y_2^2 + 1 = y_1^2 + a^2$

Solution

(B) ત્રિજ્યા અને કેન્દ્ર $(h, k)$ ધરાવતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = a^2$ છે.
અહીં બે સ્વૈર અચળાંકો $h$ અને $k$ હોવાથી,આપણે $x$ ની સાપેક્ષમાં બે વાર વિકલન કરીશું.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $2(x - h) + 2(y - k)y_1 = 0$,જે દર્શાવે છે કે $(x - h) = -(y - k)y_1$.
ફરીથી વિકલન કરતા: $1 + y_1^2 + (y - k)y_2 = 0$,તેથી $(y - k) = -\frac{1 + y_1^2}{y_2}$.
$(y - k)$ ની કિંમત પ્રથમ વિકલિત સમીકરણમાં મૂકતા: $(x - h) = -(-\frac{1 + y_1^2}{y_2})y_1 = \frac{y_1(1 + y_1^2)}{y_2}$.
હવે $(x - h)$ અને $(y - k)$ ની કિંમતો મૂળ વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $(\frac{y_1(1 + y_1^2)}{y_2})^2 + (-\frac{1 + y_1^2}{y_2})^2 = a^2$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{y_1^2(1 + y_1^2)^2}{y_2^2} + \frac{(1 + y_1^2)^2}{y_2^2} = a^2$.
$(1 + y_1^2)^2$ સામાન્ય લેતા: $\frac{(1 + y_1^2)^2 (y_1^2 + 1)}{y_2^2} = a^2$.
આમ,$(1 + y_1^2)^3 = a^2 y_2^2$ મળે છે.
202
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વિકલ સમીકરણ $t^2 dx + (x^2 - tx + t^2) dt = 0$ ને ચલ વિભાજ્ય પદ્ધતિ દ્વારા ઉકેલી શકાય તેવા વિકલ સમીકરણમાં ઘટાડવા માટે જરૂરી આદેશ છે
A
$x = Vt$
B
$ax + bt = Z$
C
$V = tx^2$
D
$x = tV^2$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $t^2 dx + (x^2 - tx + t^2) dt = 0$.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા: $t^2 dx = -(x^2 - tx + t^2) dt$,જે આપે છે $\frac{dx}{dt} = -\frac{x^2 - tx + t^2}{t^2}$.
આને $\frac{dx}{dt} = -(\frac{x}{t})^2 + \frac{x}{t} - 1$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ $\frac{dx}{dt} = f(\frac{x}{t})$ સ્વરૂપનું સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણ છે.
સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણને ઉકેલવા માટે,આપણે $x = Vt$ આદેશનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $V$ એ $t$ નું વિધેય છે.
203
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વિકલ સમીકરણ $(x^3-y^3) dx = (x^2y - xy^2) dy$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y = x \log(c|x+y|)$
B
$y = \log(c|x+y|)$
C
$xy = \log(c|x+y|)$
D
$x+y+\log|x+y|+c = 0$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(x^3-y^3) dx = (x^2y - xy^2) dy$.
તેને ફરીથી ગોઠવતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{x^3-y^3}{x^2y - xy^2} = \frac{x^3-y^3}{xy(x-y)}$.
આ સમપરિમાણ વિકલ સમીકરણ હોવાથી,$y = vx$ લેતા,$\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = \frac{x^3 - v^3x^3}{x^2(vx) - x(v^2x^2)} = \frac{x^3(1-v^3)}{x^3(v-v^2)} = \frac{(1-v)(1+v+v^2)}{v(1-v)} = \frac{1+v+v^2}{v}$.
તેથી $x \frac{dv}{dx} = \frac{1+v+v^2}{v} - v = \frac{1+v}{v}$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\frac{v}{1+v} dv = \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int (1 - \frac{1}{1+v}) dv = \int \frac{dx}{x}$.
$v - \log|1+v| = \log|x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $\frac{y}{x} - \log|1 + \frac{y}{x}| = \log|x| + C$.
$\frac{y}{x} - \log|\frac{x+y}{x}| = \log|x| + C$.
$\frac{y}{x} - (\log|x+y| - \log|x|) = \log|x| + C$.
$\frac{y}{x} = \log|x+y| + C$.
આમ,$y = x \log|x+y| + Cx$,જેને $y = x \log(c|x+y|)$ તરીકે લખી શકાય.
204
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\cos x \frac{dy}{dx} = y \sin x - 1$,જ્યાં $x \neq (2n+1) \frac{\pi}{2}, n \in Z$,એ વક્ર $y = f(x)$ ને અનુરૂપ વિકલ સમીકરણ હોય અને $f(0) = 1$ હોય,તો $f(x) =$
A
$(1-x) \sec x$
B
$(1-x) \cos x$
C
$x + \cos x$
D
$x + \sec x$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\cos x \frac{dy}{dx} = y \sin x - 1$.
$\cos x$ વડે ભાગતા,આપણને મળે: $\frac{dy}{dx} = y \tan x - \sec x$.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = -\tan x$ અને $Q(x) = -\sec x$.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ $e^{\int P(x) dx} = e^{\int -\tan x dx} = e^{\ln(\cos x)} = \cos x$ છે.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot IF = \int Q(x) \cdot IF dx + C$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $y \cos x = \int (-\sec x) \cdot \cos x dx + C$.
$y \cos x = \int (-1) dx + C$.
$y \cos x = -x + C$.
$f(0) = 1$ આપેલ હોવાથી,$x = 0$ અને $y = 1$ મૂકતા: $1 \cdot \cos(0) = -0 + C \implies 1 = C$.
આમ,$y \cos x = -x + 1$.
$y = \frac{1-x}{\cos x} = (1-x) \sec x$.
તેથી,$f(x) = (1-x) \sec x$.
205
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વિકલ સમીકરણ $2 dx + dy = (6xy + 4x - 3y) dx$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$2 \log |2x - 1| = 3y^2 + 4y + c$
B
$\log |3y + 2| = 3x^2 - 3x + c$
C
$\log |3y + 2| = x^2 - x + c$
D
$\log |2x - 1| = 3y^2 - 4y + c$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $2 dx + dy = (6xy + 4x - 3y) dx$ છે.
પદોને ગોઠવતા: $dy = (6xy + 4x - 3y - 2) dx$.
$dy = [2x(3y + 2) - (3y + 2)] dx$.
$dy = (2x - 1)(3y + 2) dx$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dy}{3y + 2} = (2x - 1) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{1}{3y + 2} dy = \int (2x - 1) dx$.
$\frac{1}{3} \log |3y + 2| = x^2 - x + C_1$.
$3$ વડે ગુણતા: $\log |3y + 2| = 3x^2 - 3x + 3C_1$.
ધારો કે $3C_1 = c$,તેથી $\log |3y + 2| = 3x^2 - 3x + c$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
206
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + (\sec x \operatorname{cosec} x) y = \cos^2 x$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y \sec^2 x = \sin^2 x + c$
B
$y \sec^2 x = \tan x + c$
C
$y \tan x = \sin x \cos x + c$
D
$2y \tan x = \sin^2 x + c$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $P(x) = \sec x \operatorname{cosec} x = \frac{1}{\cos x \sin x} = \frac{\sec^2 x}{\tan x}$ અને $Q(x) = \cos^2 x$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ શોધીએ:
$IF = e^{\int P(x) dx} = e^{\int \frac{\sec^2 x}{\tan x} dx} = e^{\ln|\tan x|} = \tan x$.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot (IF) = \int Q(x) \cdot (IF) dx + c$ દ્વારા મળે છે.
$y \tan x = \int \cos^2 x \cdot \tan x dx + c$.
$y \tan x = \int \cos^2 x \cdot \frac{\sin x}{\cos x} dx + c = \int \sin x \cos x dx + c$.
$y \tan x = \frac{\sin^2 x}{2} + c$.
તેથી,$2y \tan x = \sin^2 x + c$.
207
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $y=f(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $(1+\cos^2 x) f'(x) - f(x) \sin 2x = 4 \sin 2x$ નો ઉકેલ હોય અને $f(0)=0$ હોય,તો $f(\frac{\pi}{3})=$
A
$3$
B
$\frac{12}{5}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(1+\cos^2 x) f'(x) - f(x) \sin 2x = 4 \sin 2x$ છે.
$(1+\cos^2 x)$ વડે ભાગતા,$f'(x) - f(x) \frac{\sin 2x}{1+\cos^2 x} = \frac{4 \sin 2x}{1+\cos^2 x}$ મળે.
આ $f'(x) + P(x)f(x) = Q(x)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = -\frac{\sin 2x}{1+\cos^2 x}$ અને $Q(x) = \frac{4 \sin 2x}{1+\cos^2 x}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P(x) dx} = e^{\int -\frac{\sin 2x}{1+\cos^2 x} dx}$.
ધારો કે $u = 1+\cos^2 x$,તો $du = -\sin 2x dx$.
તેથી,$IF = e^{\int \frac{du}{u}} = 1+\cos^2 x$.
વ્યાપક ઉકેલ $f(x) \cdot IF = \int Q(x) \cdot IF dx + C$ છે.
$f(x)(1+\cos^2 x) = \int 4 \sin 2x dx = -2 \cos 2x + C$.
$f(0)=0$ હોવાથી,$0 = -2 + C \implies C = 2$.
તેથી,$f(x) = \frac{2 - 2 \cos 2x}{1+\cos^2 x} = \frac{4 \sin^2 x}{1+\cos^2 x}$.
$x = \frac{\pi}{3}$ માટે,$f(\frac{\pi}{3}) = \frac{4(3/4)}{1+1/4} = \frac{3}{5/4} = \frac{12}{5}$.
208
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $(1+y^2) dx = (\operatorname{Tan}^{-1} y - x) dy$ નું વ્યાપક ઉકેલ $x = f(y) + c e^{-\operatorname{Tan}^{-1} y}$ હોય,તો $f(y) =$
A
$\operatorname{Tan}^{-1} y$
B
$\operatorname{Tan}^{-1} y + 1$
C
$\operatorname{Tan}^{-1} y - 1$
D
$y \operatorname{Tan}^{-1} y$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(1+y^2) dx = (\operatorname{Tan}^{-1} y - x) dy$.
બંને બાજુ $(1+y^2) dy$ વડે ભાગતા: $\frac{dx}{dy} = \frac{\operatorname{Tan}^{-1} y - x}{1+y^2}$.
પદોને ગોઠવતા: $\frac{dx}{dy} + \frac{x}{1+y^2} = \frac{\operatorname{Tan}^{-1} y}{1+y^2}$.
આ $\frac{dx}{dy} + P(y)x = Q(y)$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(y) = \frac{1}{1+y^2}$ અને $Q(y) = \frac{\operatorname{Tan}^{-1} y}{1+y^2}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ $e^{\int P(y) dy} = e^{\int \frac{1}{1+y^2} dy} = e^{\operatorname{Tan}^{-1} y}$ છે.
વ્યાપક ઉકેલ $x \cdot (IF) = \int Q(y) \cdot (IF) dy + c$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x \cdot e^{\operatorname{Tan}^{-1} y} = \int \frac{\operatorname{Tan}^{-1} y}{1+y^2} \cdot e^{\operatorname{Tan}^{-1} y} dy + c$.
ધારો કે $u = \operatorname{Tan}^{-1} y$,તો $du = \frac{1}{1+y^2} dy$.
સંકલન $\int u e^u du = u e^u - e^u + c$ બને છે.
તેથી,$x \cdot e^{\operatorname{Tan}^{-1} y} = \operatorname{Tan}^{-1} y \cdot e^{\operatorname{Tan}^{-1} y} - e^{\operatorname{Tan}^{-1} y} + c$.
$e^{\operatorname{Tan}^{-1} y}$ વડે ભાગતા,આપણને $x = \operatorname{Tan}^{-1} y - 1 + c e^{-\operatorname{Tan}^{-1} y}$ મળે છે.
આને $x = f(y) + c e^{-\operatorname{Tan}^{-1} y}$ સાથે સરખાવતા,$f(y) = \operatorname{Tan}^{-1} y - 1$ મળે છે.
209
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જે પરવલયની અક્ષ $y$-અક્ષને સમાંતર હોય તેવી પરવલયની સંહતિ દર્શાવતું સમીકરણ કયું વિકલ સમીકરણ સંતોષે છે?
A
$\frac{d^3 y}{d x^3} = 0$
B
$\frac{d^3 y}{d x^3} + \frac{d^2 y}{d x^2} = x + y$
C
$\frac{d^2 y}{d x^2} + x y = 4 a x$
D
$\frac{d y}{d x} + x y = x^2$

Solution

(A) જે પરવલયની અક્ષ $y$-અક્ષને સમાંતર હોય તેનું સામાન્ય સમીકરણ $y = Ax^2 + Bx + C$ છે,જ્યાં $A, B, C$ સ્વૈર અચળાંકો છે.
વિકલ સમીકરણ મેળવવા માટે,આપણે $x$ ની સાપેક્ષમાં ત્રણ વાર વિકલન કરીશું.
પ્રથમ વિકલન: $\frac{dy}{dx} = 2Ax + B$.
દ્વિતીય વિકલન: $\frac{d^2y}{dx^2} = 2A$.
તૃતીય વિકલન: $\frac{d^3y}{dx^3} = 0$.
અહીં $3$ સ્વૈર અચળાંકો હોવાથી,વિકલ સમીકરણનો ક્રમ $3$ થશે. તેથી,સમીકરણ $\frac{d^3y}{dx^3} = 0$ છે.
210
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
હાયપરબોલાના પરિવારનું વિકલ સમીકરણ જેની ધરીઓ કોઓર્ડિનેટ ધરીઓને સમાંતર છે,કેન્દ્રો $y=2x$ રેખા પર આવેલા છે અને ઉત્કેન્દ્રિયતા $\sqrt{3}$ છે,તે છે
A
$(2x-y)y_2+y_1^2-2y_1=y_1^3+2$
B
$(y-2x)y_2+y_1^2+2y_1=y_1^3+2$
C
$(y-2x)y_2-y_1^2+2y_1=y_1^3-2$
D
$(y+2x)y_2+y_1^2+2y_1=y_1^3-2$

Solution

(B) કોઓર્ડિનેટ ધરીઓને સમાંતર ધરીઓ અને કેન્દ્ર $(h, k)$ ધરાવતા હાયપરબોલાનું સમીકરણ $\frac{(x-h)^2}{a^2} - \frac{(y-k)^2}{b^2} = 1$ અથવા $\frac{(y-k)^2}{a^2} - \frac{(x-h)^2}{b^2} = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કેન્દ્ર $y=2x$ પર હોવાથી,આપણી પાસે $k=2h$ છે.
હાયપરબોલા માટે,$e^2 = 1 + \frac{b^2}{a^2} = 3$,તેથી $b^2 = 2a^2$.
સમીકરણ $(x-h)^2 - \frac{1}{2}(y-2h)^2 = \pm a^2$ બને છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $2(x-h) - (y-2h)y_1 = 0$,જે $x-h = \frac{1}{2}(y-2h)y_1$ આપે છે.
$h = x - \frac{1}{2}(y-2h)y_1$ ને સમીકરણમાં મૂકતા અને સાદું રૂપ આપતા વિકલ સમીકરણ $(y-2x)y_2 + y_1^2 + 2y_1 = y_1^3 + 2$ મળે છે.
211
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ઉપવલયોના કુળ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{4} = 1$ ને અનુરૂપ વિકલ સમીકરણ શોધો,જ્યાં '$a$' એક સ્વૈર અચળાંક છે.
A
$x y \frac{dy}{dx} = 4 - y^2$
B
$x y \frac{dy}{dx} = 4 - x^2$
C
$x y \frac{dy}{dx} = x^2 - 4$
D
$x y \frac{dy}{dx} = y^2 - 4$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું કુળ: $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{4} = 1$.
વિકલ સમીકરણ મેળવવા માટે,બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx} \left( \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{4} \right) = \frac{d}{dx} (1)$
$\frac{2x}{a^2} + \frac{2y}{4} \frac{dy}{dx} = 0$
$\frac{2x}{a^2} + \frac{y}{2} \frac{dy}{dx} = 0$
મૂળ સમીકરણ પરથી,$\frac{x^2}{a^2} = 1 - \frac{y^2}{4} = \frac{4 - y^2}{4}$,તેથી $\frac{1}{a^2} = \frac{4 - y^2}{4x^2}$.
$\frac{1}{a^2}$ ની કિંમત વિકલિત સમીકરણમાં મૂકતા:
$2x \left( \frac{4 - y^2}{4x^2} \right) + \frac{y}{2} \frac{dy}{dx} = 0$
$\frac{4 - y^2}{2x} + \frac{y}{2} \frac{dy}{dx} = 0$
બંને બાજુ $2x$ વડે ગુણતા:
$(4 - y^2) + xy \frac{dy}{dx} = 0$
$xy \frac{dy}{dx} = y^2 - 4$.
212
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k}$ અને $7\bar{i}-\bar{k}$ છે. બિંદુ $P$ જેનો સ્થાન સદિશ $-2\bar{i}+3\bar{j}+5\bar{k}$ છે તે રેખા $AB$ પર છે. જો બિંદુ $Q$ એ $P$ નું $A$ અને $B$ ની સાપેક્ષમાં હાર્મોનિક કોન્જુગેટ (harmonic conjugate) હોય,તો $Q$ ના સ્થાન સદિશના અદિશ ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$6$
B
$4$
C
$2$
D
$0$

Solution

(A) ધારો કે $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k}$ અને $\vec{b} = 7\bar{i}-\bar{k}$ છે.
ધારો કે $P$ એ $AB$ નું $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. તેથી $\vec{p} = \frac{m\vec{b} + n\vec{a}}{m+n}$.
$-2\bar{i}+3\bar{j}+5\bar{k} = \frac{m(7\bar{i}-\bar{k}) + n(\bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k})}{m+n}$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $x: -2(m+n) = 7m + n \implies 9m = -3n \implies m/n = -1/3$.
આમ,$P$ એ $AB$ નું $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે.
હાર્મોનિક કોન્જુગેટ $Q$ એ $AB$ નું તે જ ગુણોત્તર $1:3$ માં અંદરની તરફ વિભાજન કરે છે.
$\vec{q} = \frac{1\vec{b} + 3\vec{a}}{1+3} = \frac{(7\bar{i}-\bar{k}) + 3(\bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k})}{4} = \frac{10\bar{i}+6\bar{j}+8\bar{k}}{4} = 2.5\bar{i}+1.5\bar{j}+2\bar{k}$.
અદિશ ઘટકોનો સરવાળો $2.5 + 1.5 + 2 = 6$ થાય છે.
213
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\bar{a}|=5$,$|\bar{b}|=12$ અને $|\bar{a}-\bar{b}|=13$ થાય,તો $|2\bar{a}+\bar{b}|=$
A
$2\sqrt{61}$
B
$15$
C
$61\sqrt{2}$
D
$17$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\bar{a}|=5$,$|\bar{b}|=12$,અને $|\bar{a}-\bar{b}|=13$.
$|\bar{a}-\bar{b}|=13$ સમીકરણનો વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે $|\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 169$.
કિંમતો મૂકતા: $25 + 144 - 2(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 169$.
$169 - 2(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 169$,જેનો અર્થ છે કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = 0$.
હવે,આપણે $|2\bar{a}+\bar{b}|$ શોધવાનું છે.
$|2\bar{a}+\bar{b}|^2 = (2\bar{a}+\bar{b}) \cdot (2\bar{a}+\bar{b}) = 4|\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$.
કિંમતો મૂકતા: $4(25) + 144 + 4(0) = 100 + 144 = 244$.
તેથી,$|2\bar{a}+\bar{b}| = \sqrt{244} = \sqrt{4 \times 61} = 2\sqrt{61}$.
214
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$A, B, C, D$ એ કોઈ પણ ચાર બિંદુઓ છે. જો $E$ અને $F$ એ અનુક્રમે $AC$ અને $BD$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય,તો $\vec{AB} + \vec{CB} + \vec{CD} + \vec{AD} =$
A
$\vec{EF}$
B
$2 \vec{EF}$
C
$3 \vec{EF}$
D
$4 \vec{EF}$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
$E$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{e} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{a} + \vec{c} = 2\vec{e}$.
$F$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{f} = \frac{\vec{b} + \vec{d}}{2}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{b} + \vec{d} = 2\vec{f}$.
આપણે સરવાળો $\vec{S} = \vec{AB} + \vec{CB} + \vec{CD} + \vec{AD}$ શોધવાનો છે.
સ્થાન સદિશોના સ્વરૂપમાં:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a}$
$\vec{CB} = \vec{b} - \vec{c}$
$\vec{CD} = \vec{d} - \vec{c}$
$\vec{AD} = \vec{d} - \vec{a}$
આ બધાનો સરવાળો કરતા:
$\vec{S} = (\vec{b} - \vec{a}) + (\vec{b} - \vec{c}) + (\vec{d} - \vec{c}) + (\vec{d} - \vec{a})$
$\vec{S} = 2\vec{b} + 2\vec{d} - 2\vec{a} - 2\vec{c}$
$\vec{S} = 2(\vec{b} + \vec{d}) - 2(\vec{a} + \vec{c})$
મધ્યબિંદુના સંબંધો મૂકતા:
$\vec{S} = 2(2\vec{f}) - 2(2\vec{e})$
$\vec{S} = 4\vec{f} - 4\vec{e} = 4(\vec{f} - \vec{e}) = 4\vec{EF}$.
215
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ચાર બિંદુઓ જેના સ્થાન સદિશો $2\bar{a}+3\bar{b}-\bar{c}$,$\bar{a}-2\bar{b}+3\bar{c}$,$3\bar{a}+4\bar{b}-2\bar{c}$ અને $\bar{a}-6\bar{b}+6\bar{c}$ છે,તે
A
સમરેખ છે
B
સમતલીય છે
C
ચોરસના શિરોબિંદુઓ છે
D
લંબચોરસના શિરોબિંદુઓ છે

Solution

(B) ધારો કે ચાર બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{P} = 2\bar{a}+3\bar{b}-\bar{c}$,$\vec{Q} = \bar{a}-2\bar{b}+3\bar{c}$,$\vec{R} = 3\bar{a}+4\bar{b}-2\bar{c}$,અને $\vec{S} = \bar{a}-6\bar{b}+6\bar{c}$ છે.
આ બિંદુઓ સમતલીય છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે સદિશો $\vec{PQ}$,$\vec{PR}$,અને $\vec{PS}$ ધ્યાનમાં લઈએ.
$\vec{PQ} = \vec{Q} - \vec{P} = -\bar{a}-5\bar{b}+4\bar{c}$.
$\vec{PR} = \vec{R} - \vec{P} = \bar{a}+\bar{b}-\bar{c}$.
$\vec{PS} = \vec{S} - \vec{P} = -\bar{a}-9\bar{b}+7\bar{c}$.
જો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{PQ}, \vec{PR}, \vec{PS}] = 0$ હોય,તો ચાર બિંદુઓ સમતલીય છે.
નિશ્ચાયક $D = \begin{vmatrix} -1 & -5 & 4 \\ 1 & 1 & -1 \\ -1 & -9 & 7 \end{vmatrix} = -1(7-9) + 5(7-1) + 4(-9+1) = 2 + 30 - 32 = 0$.
તેથી,આ ચાર બિંદુઓ સમતલીય છે.
216
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\bar{a} = (x + 2y - 3) \bar{i} + (2x - y + 3) \bar{j}$ અને $\bar{b} = (3x - 2y) \bar{i} + (x - y + 1) \bar{j}$ એવા બે સદિશો હોય કે જેથી $\bar{a} = 2 \bar{b}$ થાય,તો $y - 5x =$ શોધો.
A
$10$
B
$-10$
C
$8$
D
$-8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\bar{a} = 2 \bar{b}$.
$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના ઘટકો મૂકતા:
$(x + 2y - 3) \bar{i} + (2x - y + 3) \bar{j} = 2[(3x - 2y) \bar{i} + (x - y + 1) \bar{j}]$
$\bar{i}$ અને $\bar{j}$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$1) x + 2y - 3 = 2(3x - 2y) \implies x + 2y - 3 = 6x - 4y \implies 5x - 6y = -3$
$2) 2x - y + 3 = 2(x - y + 1) \implies 2x - y + 3 = 2x - 2y + 2 \implies y = -1$
પ્રથમ સમીકરણમાં $y = -1$ મૂકતા:
$5x - 6(-1) = -3 \implies 5x + 6 = -3 \implies 5x = -9 \implies x = -9/5$
આપણે $y - 5x$ શોધવાનું છે:
$y - 5x = -1 - 5(-9/5) = -1 + 9 = 8$.
217
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$7 \bar{i}-4 \bar{j}+7 \bar{k}, \bar{i}-6 \bar{j}+10 \bar{k}, -\bar{i}-3 \bar{j}+4 \bar{k}, 5 \bar{i}-\bar{j}+\bar{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો છે. જો $p \bar{i}+q \bar{j}+r \bar{k}$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના વિકર્ણોના છેદબિંદુનો સ્થાન સદિશ હોય,તો $p+q+r=$
A
$4$
B
$5$
C
$0$
D
$1$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 7\bar{i}-4\bar{j}+7\bar{k}$,$\vec{b} = \bar{i}-6\bar{j}+10\bar{k}$,$\vec{c} = -\bar{i}-3\bar{j}+4\bar{k}$,અને $\vec{d} = 5\bar{i}-\bar{j}+\bar{k}$ છે.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના વિકર્ણોના મધ્યબિંદુઓ શોધીએ.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ = $\frac{\vec{a}+\vec{c}}{2} = \frac{(7-1)\bar{i} + (-4-3)\bar{j} + (7+4)\bar{k}}{2} = \frac{6\bar{i}-7\bar{j}+11\bar{k}}{2} = 3\bar{i}-3.5\bar{j}+5.5\bar{k}$.
$BD$ નું મધ્યબિંદુ = $\frac{\vec{b}+\vec{d}}{2} = \frac{(1+5)\bar{i} + (-6-1)\bar{j} + (10+1)\bar{k}}{2} = \frac{6\bar{i}-7\bar{j}+11\bar{k}}{2} = 3\bar{i}-3.5\bar{j}+5.5\bar{k}$.
બંને મધ્યબિંદુઓ સમાન હોવાથી,$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને વિકર્ણોનું છેદબિંદુ આ મધ્યબિંદુ જ છે.
તેથી,$p=3, q=-3.5, r=5.5$.
$p+q+r = 3-3.5+5.5 = 5$.
218
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ત્રિકોણ $ABC$ માં,જો $\overline{BC} = \bar{i} - 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\overline{CA} = 6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k}$ હોય,તો ત્રિકોણની પરિમિતિ શોધો.
A
$15$
B
$5(2+\sqrt{2})$
C
$21$
D
$24$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\overline{BC} = \bar{i} - 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\overline{CA} = 6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k}$ છે.
ત્રિકોણ $ABC$ માં,સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\overline{AB} + \overline{BC} + \overline{CA} = \vec{0}$,તેથી $\overline{AB} = -(\overline{BC} + \overline{CA})$.
$\overline{AB} = -(\bar{i} - 2\bar{j} + 2\bar{k} + 6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k}) = -(7\bar{i} + \bar{j} + 0\bar{k}) = -7\bar{i} - \bar{j}$.
હવે,બાજુઓના માન (magnitude) શોધો:
$|\overline{BC}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
$|\overline{CA}| = \sqrt{6^2 + 3^2 + (-2)^2} = \sqrt{36 + 9 + 4} = \sqrt{49} = 7$.
$|\overline{AB}| = \sqrt{(-7)^2 + (-1)^2 + 0^2} = \sqrt{49 + 1} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
પરિમિતિ = $|\overline{AB}| + |\overline{BC}| + |\overline{CA}| = 5\sqrt{2} + 3 + 7 = 10 + 5\sqrt{2} = 5(2 + \sqrt{2})$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
219
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$\measuredangle A = \frac{2\pi}{3}$ અને $\vec{AC}$ એ ખૂણા $A$ નો દ્વિભાજક છે. જો $15|\vec{AC}| = 5|\vec{AD}| = 3|\vec{AB}|$ હોય,તો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{7}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{3\sqrt{3}}{2\sqrt{7}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{4\sqrt{3}}{5\sqrt{7}}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{3\sqrt{3}}{4\sqrt{7}}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $|\vec{AC}| = k$. તો $|\vec{AD}| = 3k$ અને $|\vec{AB}| = 5k$.
કારણ કે $\vec{AC}$ એ $\angle A = \frac{2\pi}{3}$ નો દ્વિભાજક છે,$\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે,અને $\vec{AD}$ અને $\vec{AC}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
$\vec{AB}$ અને $\vec{AD}$ ની દિશામાં એકમ સદિશો $\hat{u}$ અને $\hat{v}$ લો.
તેથી,$\vec{AC} = \frac{k}{2\cos(\pi/6)} (\frac{\vec{AB}}{5k} + \frac{\vec{AD}}{3k}) = \frac{1}{\sqrt{3}} (\frac{\vec{AB}}{5} + \frac{\vec{AD}}{3})$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{BC} = \vec{AC} - \vec{AB}$.
ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,$\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{3\sqrt{3}}{2\sqrt{7}}\right)$ મળે છે.
220
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
$\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $x \bar{a} + y \bar{b} + z \bar{c} = p(\bar{b} \times \bar{c}) + q(\bar{c} \times \bar{a}) + r(\bar{a} \times \bar{b})$. જો $(\bar{a}, \bar{b}) = (\bar{b}, \bar{c}) = (\bar{c}, \bar{a}) = \frac{\pi}{3}$,$(\bar{a}, \bar{b} \times \bar{c}) = \frac{\pi}{6}$ અને $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ જમણા હાથની સિસ્ટમ બનાવે છે,તો $\frac{x+y+z}{p+q+r} = $
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$\frac{3}{8}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ $\frac{\pi}{3}$ ના ખૂણા ધરાવતા એકમ સદિશો છે.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\bar{a} \bar{b} \bar{c}] = |\bar{a}| |\bar{b} \times \bar{c}| \cos(\frac{\pi}{6}) = \frac{3\sqrt{3}}{8}$ થાય છે.
સમીકરણ $x \bar{a} + y \bar{b} + z \bar{c} = p(\bar{b} \times \bar{c}) + q(\bar{c} \times \bar{a}) + r(\bar{a} \times \bar{b})$ માં સદિશોની સંમિતિનો ઉપયોગ કરતા,$x=y=z$ અને $p=q=r$ મળે છે.
આમ,ગુણોત્તર $\frac{x+y+z}{p+q+r} = \frac{3}{4}$ મળે છે.
221
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $\bar{a} = \bar{i} + 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = 2\bar{i} - \bar{j} + p\bar{k}$ બે સદિશો છે. જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $p =$
A
$\frac{\sqrt{7}}{3\sqrt{2}}$
B
$\frac{3\sqrt{5}}{\sqrt{7}}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{7}}$
D
$\frac{\sqrt{5}}{\sqrt{7}}$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\bar{a} = \bar{i} + 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = 2\bar{i} - \bar{j} + p\bar{k}$ છે.
$\bar{a}$ નું માન $|\bar{a}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\bar{b}$ નું માન $|\bar{b}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + p^2} = \sqrt{4 + 1 + p^2} = \sqrt{5 + p^2}$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $\bar{a} \cdot \bar{b} = (1)(2) + (2)(-1) + (2)(p) = 2 - 2 + 2p = 2p$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}| |\bar{b}| \cos(\theta)$,જ્યાં $\theta = 60^{\circ}$ છે.
તેથી,$2p = 3 \times \sqrt{5 + p^2} \times \cos(60^{\circ})$.
$\cos(60^{\circ}) = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$2p = 3 \times \sqrt{5 + p^2} \times \frac{1}{2}$.
$4p = 3\sqrt{5 + p^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$16p^2 = 9(5 + p^2) = 45 + 9p^2$.
$7p^2 = 45 \implies p^2 = \frac{45}{7} \implies p = \sqrt{\frac{45}{7}} = \frac{3\sqrt{5}}{\sqrt{7}}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
222
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\overline{a} = \bar{i} - 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\overline{b} = 9\bar{i} + 6\bar{j} - 18\bar{k}$ બે સદિશો હોય,તો $\frac{\overline{b} \text{ નો } \overline{a} \text{ પરનો પ્રક્ષેપ}}{\overline{a} \text{ નો } \overline{b} \text{ પરનો પ્રક્ષેપ}} = $
A
$21$
B
$7$
C
$\frac{7}{3}$
D
$3$

Solution

(B) સદિશ $\overline{b}$ નો $\overline{a}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{a}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સદિશ $\overline{a}$ નો $\overline{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{b}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{a}|}}{\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{b}|}} = \frac{|\overline{b}|}{|\overline{a}|}$ થશે.
પ્રથમ,માન (magnitudes) શોધો:
$|\overline{a}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
$|\overline{b}| = \sqrt{9^2 + 6^2 + (-18)^2} = \sqrt{81 + 36 + 324} = \sqrt{441} = 21$.
છેલ્લે,ગુણોત્તર $\frac{|\overline{b}|}{|\overline{a}|} = \frac{21}{3} = 7$ મળે છે.
223
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે સદિશો છે જેથી $|\bar{a}|=|\bar{b}|$ અને $|\bar{a}+2 \bar{b}|=|2 \bar{a}-\bar{b}|$. જો $\bar{c}$ એ $\bar{a}$ ને સમાંતર સદિશ હોય,તો $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય ($^{\circ}$ માં)?
A
$0$
B
$30$
C
$60$
D
$90$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\bar{a}| = |\bar{b}|$. ધારો કે $|\bar{a}| = |\bar{b}| = k$.
આપેલ સમીકરણ $|\bar{a} + 2\bar{b}| = |2\bar{a} - \bar{b}|$ નો વર્ગ કરતા:
$|\bar{a} + 2\bar{b}|^2 = |2\bar{a} - \bar{b}|^2$
$(\bar{a} + 2\bar{b}) \cdot (\bar{a} + 2\bar{b}) = (2\bar{a} - \bar{b}) \cdot (2\bar{a} - \bar{b})$
$|\bar{a}|^2 + 4|\bar{b}|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 4|\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$
કારણ કે $|\bar{a}| = |\bar{b}| = k$,કિંમત મૂકતા:
$k^2 + 4k^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 4k^2 + k^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$
$5k^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 5k^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$
$8(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 0$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = 0$
આનો અર્થ એ છે કે $\bar{a}$ એ $\bar{b}$ ને લંબ છે.
કારણ કે $\bar{c}$ એ $\bar{a}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો એ $\bar{b}$ અને $\bar{a}$ વચ્ચેના ખૂણા જેટલો જ થાય,જે $90^{\circ}$ છે.
224
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો ચતુષ્ફલક કે જેના સહ-અંતિમ ધાર સદિશો $\bar{i}+2 \bar{j}-3 \bar{k}$,$2 \bar{i}+\bar{j}-3 \bar{k}$ અને $3 \bar{i}-\bar{j}+p \bar{k}$ હોય તેનું ઘનફળ $2$ હોય,તો $p$ ની કિંમતો કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2+4 x-12=0$
B
$x^2+8 x+12=0$
C
$x^2-4 x-12=0$
D
$x^2-8 x+12=0$

Solution

(A) ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ જેની ધાર $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ હોય તે $V = \frac{1}{6} |[\vec{a} \vec{b} \vec{c}]|$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $\vec{a} = \bar{i}+2 \bar{j}-3 \bar{k}$,$\vec{b} = 2 \bar{i}+\bar{j}-3 \bar{k}$,અને $\vec{c} = 3 \bar{i}-\bar{j}+p \bar{k}$ છે.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = \begin{vmatrix} 1 & 2 & -3 \\ 2 & 1 & -3 \\ 3 & -1 & p \end{vmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $1(p-3) - 2(2p+9) - 3(-2-3) = p-3 - 4p-18 + 15 = -3p-6$.
આપેલ ઘનફળ $V = 2$ હોવાથી,$\frac{1}{6} |-3p-6| = 2$.
$|-3p-6| = 12$.
આથી $-3p-6 = 12$ અથવા $-3p-6 = -12$.
કિસ્સો $1$: $-3p = 18 \implies p = -6$.
કિસ્સો $2$: $-3p = -6 \implies p = 2$.
$p$ ની કિંમતો $2$ અને $-6$ છે.
જે સમીકરણના બીજ $2$ અને $-6$ હોય તે $(x-2)(x+6) = 0$ છે.
$x^2+6x-2x-12 = 0 \implies x^2+4x-12 = 0$.
225
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ત્રિકોણની બે પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\sqrt{3}\hat{i} - 2\sqrt{3}\hat{j} + \sqrt{3}\hat{k}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. તો ત્રિકોણનો લઘુત્તમ ખૂણો અને ત્રિકોણની પરિમિતિ અનુક્રમે છે:
A
$\frac{\pi}{3} ; 3(3+\sqrt{3})$
B
$\frac{\pi}{12} ; 6+3\sqrt{2}$
C
$\frac{\pi}{2} ; 12$
D
$\frac{\pi}{6} ; 9+3\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે બાજુઓ $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\sqrt{3}\hat{i} - 2\sqrt{3}\hat{j} + \sqrt{3}\hat{k}$ છે.
માન $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+1+4} = 3$.
માન $|\vec{b}| = \sqrt{(2\sqrt{3})^2 + (-2\sqrt{3})^2 + (\sqrt{3})^2} = \sqrt{12+12+3} = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$.
ત્રીજી બાજુ $\vec{c} = \vec{b} - \vec{a} = (2\sqrt{3}-2)\hat{i} + (-2\sqrt{3}-1)\hat{j} + (\sqrt{3}+2)\hat{k}$ છે.
માન $|\vec{c}|^2 = (2\sqrt{3}-2)^2 + (-2\sqrt{3}-1)^2 + (\sqrt{3}+2)^2 = 16+13+7 = 36$,તેથી $|\vec{c}| = 6$.
બાજુઓ $3, 3\sqrt{3}, 6$ છે.
પરિમિતિ $= 3 + 3\sqrt{3} + 6 = 9 + 3\sqrt{3}$.
કોસાઇનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,ખૂણો $\cos A = \frac{b^2+c^2-a^2}{2bc} = \frac{27+36-9}{2(3\sqrt{3})(6)} = \frac{\sqrt{3}}{2} \implies A = \frac{\pi}{6}$.
સૌથી નાની બાજુ $3$ ની સામેનો ખૂણો લઘુત્તમ હોય છે,જે $\frac{\pi}{6}$ છે.
226
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $\vec{i}+\vec{j}+\vec{k}$,$a_1 \vec{i}+b_1 \vec{j}+c_1 \vec{k}$,$a_2 \vec{i}+b_2 \vec{j}+c_2 \vec{k}$,અને $a_3 \vec{i}+b_3 \vec{j}+c_3 \vec{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો છે. ત્રિકોણીય ફલક $BCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ $\frac{2}{3}(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})$ છે. જો $\alpha \vec{i}+\beta \vec{j}+\gamma \vec{k}$ એ ચતુષ્ફલક $ABCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ હોય,તો $2 \alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \vec{i}+\vec{j}+\vec{k}$.
ત્રિકોણીય ફલક $BCD$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\vec{G}_{BCD} = \frac{\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{3} = \frac{2}{3}(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})$ છે.
તેથી,$\vec{b}+\vec{c}+\vec{d} = 2(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})$.
ચતુષ્ફલક $ABCD$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\vec{G} = \frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{4}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\vec{G} = \frac{(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k}) + 2(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})}{4} = \frac{3}{4}(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k}) = \frac{3}{4}\vec{i}+\frac{3}{4}\vec{j}+\frac{3}{4}\vec{k}$.
$\alpha \vec{i}+\beta \vec{j}+\gamma \vec{k}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = \frac{3}{4}, \beta = \frac{3}{4}, \gamma = \frac{3}{4}$ મળે છે.
તેથી $2\alpha+\beta+\gamma = 2(\frac{3}{4}) + \frac{3}{4} + \frac{3}{4} = \frac{6}{4} + \frac{6}{4} = \frac{12}{4} = 3$.
227
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
$\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ $K$ જેટલા સમાન માન ધરાવતા ત્રણ અસમતલીય અને પરસ્પર લંબ સદિશો છે. જો $\bar{r}$ એવું કોઈ સદિશ હોય જે $\bar{a} \times ((\bar{r}-\bar{b}) \times \bar{a}) + \bar{b} \times ((\bar{r}-\bar{c}) \times \bar{b}) + \bar{c} \times ((\bar{r}-\bar{a}) \times \bar{c}) = \bar{0}$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $\bar{r} =$
A
$\frac{K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})}{3K^2}$
B
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}$
C
$\frac{K(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})}{K+1}$
D
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ $K$ માન ધરાવતા પરસ્પર લંબ સદિશો છે,તેથી $\bar{a} \cdot \bar{b} = \bar{b} \cdot \bar{c} = \bar{c} \cdot \bar{a} = 0$ અને $|\bar{a}| = |\bar{b}| = |\bar{c}| = K$,એટલે કે $\bar{a} \cdot \bar{a} = \bar{b} \cdot \bar{b} = \bar{c} \cdot \bar{c} = K^2$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\bar{u} \times (\bar{v} \times \bar{w}) = (\bar{u} \cdot \bar{w})\bar{v} - (\bar{u} \cdot \bar{v})\bar{w}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપેલ સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$(\bar{a} \cdot \bar{a})(\bar{r}-\bar{b}) - (\bar{a} \cdot (\bar{r}-\bar{b}))\bar{a} + (\bar{b} \cdot \bar{b})(\bar{r}-\bar{c}) - (\bar{b} \cdot (\bar{r}-\bar{c}))\bar{b} + (\bar{c} \cdot \bar{c})(\bar{r}-\bar{a}) - (\bar{c} \cdot (\bar{r}-\bar{a}))\bar{c} = \bar{0}$.
ડોટ પ્રોડક્ટની કિંમતો મૂકતા:
$K^2(\bar{r}-\bar{b}) - (\bar{a} \cdot \bar{r})\bar{a} + K^2(\bar{r}-\bar{c}) - (\bar{b} \cdot \bar{r})\bar{b} + K^2(\bar{r}-\bar{a}) - (\bar{c} \cdot \bar{r})\bar{c} = \bar{0}$.
$3K^2\bar{r} - K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}) - ((\bar{a} \cdot \bar{r})\bar{a} + (\bar{b} \cdot \bar{r})\bar{b} + (\bar{c} \cdot \bar{r})\bar{c}) = \bar{0}$.
કારણ કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ લંબ છે,કોઈપણ સદિશ $\bar{r}$ ને $\bar{r} = \frac{\bar{a} \cdot \bar{r}}{K^2}\bar{a} + \frac{\bar{b} \cdot \bar{r}}{K^2}\bar{b} + \frac{\bar{c} \cdot \bar{r}}{K^2}\bar{c}$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$(\bar{a} \cdot \bar{r})\bar{a} + (\bar{b} \cdot \bar{r})\bar{b} + (\bar{c} \cdot \bar{r})\bar{c} = K^2\bar{r}$.
આ કિંમત મૂકતા:
$3K^2\bar{r} - K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}) - K^2\bar{r} = \bar{0}$.
$2K^2\bar{r} = K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})$.
$\bar{r} = \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}$.
228
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\bar{a} = \bar{i} - 2\bar{j} - 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = 2\bar{i} + \bar{j} + 2\bar{k}$ બે સદિશો હોય,તો $(\bar{a} + 2\bar{b}) \times (3\bar{a} - \bar{b}) = $
A
$2\bar{i} + 6\bar{j} - 5\bar{k}$
B
$6\bar{i} - 2\bar{j} + 3\bar{k}$
C
$14\bar{i} + 7\bar{j} - 5\bar{k}$
D
$14\bar{i} + 42\bar{j} - 35\bar{k}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{a} = \bar{i} - 2\bar{j} - 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = 2\bar{i} + \bar{j} + 2\bar{k}$.
આપણે $(\bar{a} + 2\bar{b}) \times (3\bar{a} - \bar{b})$ ની ગણતરી કરવાની છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$(\bar{a} + 2\bar{b}) \times (3\bar{a} - \bar{b}) = \bar{a} \times (3\bar{a}) - \bar{a} \times \bar{b} + (2\bar{b}) \times (3\bar{a}) - (2\bar{b}) \times \bar{b}$.
કારણ કે $\bar{v} \times \bar{v} = 0$,તેથી $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$.
તેથી,પદાવલિનું સાદું રૂપ: $0 - (\bar{a} \times \bar{b}) + 6(\bar{b} \times \bar{a}) - 0$.
કારણ કે $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$,આપણને મળે છે:
$-(\bar{a} \times \bar{b}) - 6(\bar{a} \times \bar{b}) = -7(\bar{a} \times \bar{b})$.
હવે,$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 1 & -2 & -2 \\ 2 & 1 & 2 \end{vmatrix} = \bar{i}(-4 - (-2)) - \bar{j}(2 - (-4)) + \bar{k}(1 - (-4)) = -2\bar{i} - 6\bar{j} + 5\bar{k}$.
અંતે,$-7(\bar{a} \times \bar{b}) = -7(-2\bar{i} - 6\bar{j} + 5\bar{k}) = 14\bar{i} + 42\bar{j} - 35\bar{k}$.
229
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\bar{a} = \bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 2 \bar{k}$ અને $\bar{b} = \bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 10 \bar{k}$ બે સદિશો હોય,તો $\bar{a}$ ને લંબ $\bar{b}$ નો ઘટક શોધો.
A
$3 \bar{i} - \sqrt{11} \bar{j} - 4 \bar{k}$
B
$\bar{i} - \sqrt{11} \bar{j} - 5 \bar{k}$
C
$-(\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} + 6 \bar{k})$
D
$-5 \bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} + 3 \bar{k}$

Solution

(C) સદિશ $\bar{a}$ ને લંબ $\bar{b}$ નો ઘટક $\bar{b} - \text{proj}_{\bar{a}} \bar{b} = \bar{b} - \left( \frac{\bar{b} \cdot \bar{a}}{|\bar{a}|^2} \right) \bar{a}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\bar{b} \cdot \bar{a} = (1)(1) + (\sqrt{11})(\sqrt{11}) + (-10)(-2) = 1 + 11 + 20 = 32$ ગણો.
ત્યારબાદ,માનનો વર્ગ $|\bar{a}|^2 = (1)^2 + (\sqrt{11})^2 + (-2)^2 = 1 + 11 + 4 = 16$ ગણો.
હવે,પ્રક્ષેપ શોધો: $\frac{\bar{b} \cdot \bar{a}}{|\bar{a}|^2} \bar{a} = \frac{32}{16} \bar{a} = 2 \bar{a} = 2(\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 2 \bar{k}) = 2 \bar{i} + 2\sqrt{11} \bar{j} - 4 \bar{k}$.
અંતે,લંબ ઘટક $\bar{b} - 2 \bar{a} = (\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 10 \bar{k}) - (2 \bar{i} + 2\sqrt{11} \bar{j} - 4 \bar{k}) = -\bar{i} - \sqrt{11} \bar{j} - 6 \bar{k} = -(\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} + 6 \bar{k})$ થાય.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
230
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $\bar{a} = \bar{i} + 2\bar{j} + 3\bar{k}$,$\bar{b} = 2\bar{i} - 3\bar{j} + \bar{k}$,અને $\bar{c} = 3\bar{i} + \bar{j} - 2\bar{k}$ ત્રણ સદિશો છે. જો $\bar{r}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{r} \cdot \bar{a} = 0$,$\bar{r} \cdot \bar{b} = -2$,અને $\bar{r} \cdot \bar{c} = 6$ થાય,તો $\bar{r} \cdot (3\bar{i} + \bar{j} + \bar{k})$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે $\bar{r} = x\bar{i} + y\bar{j} + z\bar{k}$.
આપેલ ડોટ પ્રોડક્ટ્સ:
$x + 2y + 3z = 0$ $(1)$
$2x - 3y + z = -2$ $(2)$
$3x + y - 2z = 6$ $(3)$
આ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમને ઉકેલતા:
$(1)$ પરથી,$x = -2y - 3z$.
$(2)$ માં મૂકતા: $2(-2y - 3z) - 3y + z = -2 \implies -7y - 5z = -2 \implies 7y + 5z = 2$ $(4)$
$(3)$ માં મૂકતા: $3(-2y - 3z) + y - 2z = 6 \implies -5y - 11z = 6$ $(5)$
$(4)$ ને $5$ વડે અને $(5)$ ને $7$ વડે ગુણતા: $35y + 25z = 10$ અને $-35y - 77z = 42$.
સરવાળો કરતા: $-52z = 52 \implies z = -1$.
$z = -1$ ને $(4)$ માં મૂકતા: $7y - 5 = 2 \implies 7y = 7 \implies y = 1$.
$y = 1, z = -1$ ને $(1)$ માં મૂકતા: $x + 2(1) + 3(-1) = 0 \implies x - 1 = 0 \implies x = 1$.
આમ,$\bar{r} = \bar{i} + \bar{j} - \bar{k}$.
છેલ્લે,$\bar{r} \cdot (3\bar{i} + \bar{j} + \bar{k}) = (1)(3) + (1)(1) + (-1)(1) = 3 + 1 - 1 = 3$.
231
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $\bar{a}=\bar{i}-\bar{j}+\bar{k}, \bar{b}=\bar{i}-2\bar{j}-2\bar{k}, \bar{c}=6\bar{i}+3\bar{j}-2\bar{k}$ ત્રણ સદિશો છે. જો $\bar{d}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બંનેને લંબ સદિશ હોય અને $|\bar{d} \times \bar{c}|=14$ હોય,તો $|\bar{d} \cdot \bar{c}|=$
A
$35$
B
$70$
C
$140$
D
$105$

Solution

(B) કારણ કે $\bar{d}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\bar{d}$ એ $\bar{a} \times \bar{b}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 1 & -1 & 1 \\ 1 & -2 & -2 \end{vmatrix} = \bar{i}(2+2) - \bar{j}(-2-1) + \bar{k}(-2+1) = 4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k}$.
ધારો કે $\bar{d} = k(4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k})$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
આપેલ છે કે $|\bar{d} \times \bar{c}| = 14$. નોંધો કે $\bar{d} \times \bar{c} = k(4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k}) \times (6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k})$.
$(4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k}) \times (6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k}) = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 4 & 3 & -1 \\ 6 & 3 & -2 \end{vmatrix} = \bar{i}(-6+3) - \bar{j}(-8+6) + \bar{k}(12-18) = -3\bar{i} + 2\bar{j} - 6\bar{k}$.
તેનું માન $\sqrt{(-3)^2 + 2^2 + (-6)^2} = \sqrt{9+4+36} = \sqrt{49} = 7$ છે.
તેથી,$|\bar{d} \times \bar{c}| = |k| \times 7 = 14$,જેનો અર્થ છે કે $|k| = 2$.
હવે,$|\bar{d} \cdot \bar{c}| = |k(4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k}) \cdot (6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k})| = |k| |24 + 9 + 2| = 2 \times 35 = 70$.
232
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\bar{a}=\bar{i}-2\bar{j}+2\bar{k}$,$\bar{b}=6\bar{i}+3\bar{j}-2\bar{k}$,અને $\bar{c}=-4\bar{i}+3\bar{j}+12\bar{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,તો $\sqrt{(|\bar{a}|+|\bar{b}|+|\bar{c}|)+|\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}|}=$
A
$13$
B
$13\sqrt{10}$
C
$6$
D
$10\sqrt{3}$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,વ્યક્તિગત સદિશોના માન શોધો:
$|\bar{a}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
$|\bar{b}| = \sqrt{6^2 + 3^2 + (-2)^2} = \sqrt{36 + 9 + 4} = \sqrt{49} = 7$.
$|\bar{c}| = \sqrt{(-4)^2 + 3^2 + 12^2} = \sqrt{16 + 9 + 144} = \sqrt{169} = 13$.
માનોનો સરવાળો: $|\bar{a}| + |\bar{b}| + |\bar{c}| = 3 + 7 + 13 = 23$.
ત્યારબાદ,સદિશોનો સરવાળો શોધો:
$\bar{a} + \bar{b} + \bar{c} = (1+6-4)\bar{i} + (-2+3+3)\bar{j} + (2-2+12)\bar{k} = 3\bar{i} + 4\bar{j} + 12\bar{k}$.
પરિણામી સદિશનું માન શોધો:
$|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}| = \sqrt{3^2 + 4^2 + 12^2} = \sqrt{9 + 16 + 144} = \sqrt{169} = 13$.
અંતે,પદાવલિની કિંમત શોધો:
$\sqrt{(|\bar{a}| + |\bar{b}| + |\bar{c}|) + |\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|} = \sqrt{23 + 13} = \sqrt{36} = 6$.
233
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\bar{a}|=|\bar{b}|=\sqrt{6}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=-1$ થાય,તો $|\bar{a} \times \bar{b}| \sin(\theta)$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $\theta$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
A
$5$
B
$35$
C
$6$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\bar{a}| = |\bar{b}| = \sqrt{6}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = -1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}| |\bar{b}| \cos(\theta)$.
કિંમતો મૂકતા: $-1 = (\sqrt{6})(\sqrt{6}) \cos(\theta) = 6 \cos(\theta)$.
તેથી,$\cos(\theta) = -\frac{1}{6}$.
કારણ કે $\sin^2(\theta) = 1 - \cos^2(\theta)$,તેથી $\sin^2(\theta) = 1 - (-\frac{1}{6})^2 = 1 - \frac{1}{36} = \frac{35}{36}$.
આમ,$\sin(\theta) = \frac{\sqrt{35}}{6}$.
હવે,$|\bar{a} \times \bar{b}| = |\bar{a}| |\bar{b}| \sin(\theta) = (\sqrt{6})(\sqrt{6}) \sin(\theta) = 6 \sin(\theta)$.
તેથી,$|\bar{a} \times \bar{b}| \sin(\theta) = 6 \sin(\theta) \cdot \sin(\theta) = 6 \sin^2(\theta) = 6 \times \frac{35}{36} = \frac{35}{6}$.
234
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
$k$ ના કેટલા મૂલ્યો માટે બિંદુઓ $A(-4, 9, k)$,$B(-1, 6, k)$,અને $C(0, 7, 10)$ કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(-4, 9, k)$,$B(-1, 6, k)$,અને $C(0, 7, 10)$ છે.
બિંદુઓ વચ્ચેના અંતરના વર્ગની ગણતરી કરીએ:
$AB^2 = (-1 - (-4))^2 + (6 - 9)^2 + (k - k)^2 = 3^2 + (-3)^2 + 0^2 = 9 + 9 = 18$.
$BC^2 = (0 - (-1))^2 + (7 - 6)^2 + (10 - k)^2 = 1^2 + 1^2 + (10 - k)^2 = 2 + (10 - k)^2$.
$AC^2 = (0 - (-4))^2 + (7 - 9)^2 + (10 - k)^2 = 4^2 + (-2)^2 + (10 - k)^2 = 20 + (10 - k)^2$.
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ માટે,બે બાજુઓ સમાન હોવી જોઈએ અને પાયથાગોરસનો પ્રમેય લાગુ પડવો જોઈએ.
કિસ્સો $1$: $AB = BC$.
$18 = 2 + (10 - k)^2 \implies (10 - k)^2 = 16 \implies 10 - k = \pm 4 \implies k = 6$ અથવા $k = 14$.
જો $k = 6$,$AB^2 = 18$,$BC^2 = 18$,$AC^2 = 20 + 16 = 36$. $18 + 18 = 36$ હોવાથી,$AB^2 + BC^2 = AC^2$,તેથી તે કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
જો $k = 14$,$AB^2 = 18$,$BC^2 = 18$,$AC^2 = 20 + 16 = 36$. $18 + 18 = 36$ હોવાથી,તે કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
કિસ્સો $2$: $AB = AC$.
$18 = 20 + (10 - k)^2 \implies (10 - k)^2 = -2$,જે અશક્ય છે.
કિસ્સો $3$: $BC = AC$.
$2 + (10 - k)^2 = 20 + (10 - k)^2 \implies 2 = 20$,જે અશક્ય છે.
આમ,$k$ ના $2$ શક્ય મૂલ્યો છે.
235
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$ABCD$ એક ચતુષ્ફલક છે. $\bar{i}-2\bar{j}+3\bar{k}$,$-2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}$,અને $3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો છે. $-\bar{i}+2\bar{j}-3\bar{k}$ એ ત્રિકોણીય ફલક $BCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ છે. જો $G$ એ ચતુષ્ફલકનું મધ્યકેન્દ્ર હોય,તો $GD=$
A
$\frac{\sqrt{13}}{\sqrt{2}}$
B
$\sqrt{23}$
C
$\frac{\sqrt{213}}{\sqrt{2}}$
D
$\sqrt{46}$

Solution

(C) ધારો કે $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \bar{i}-2\bar{j}+3\bar{k}$,$\vec{b} = -2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}$,અને $\vec{c} = 3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}$.
ફલક $BCD$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\vec{g}_{BCD} = \frac{\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{3} = -\bar{i}+2\bar{j}-3\bar{k}$ છે.
તેથી,$\vec{b}+\vec{c}+\vec{d} = 3(-\bar{i}+2\bar{j}-3\bar{k}) = -3\bar{i}+6\bar{j}-9\bar{k}$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(-2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}) + (3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}) + \vec{d} = -3\bar{i}+6\bar{j}-9\bar{k}$.
$(\bar{i}+3\bar{j}+2\bar{k}) + \vec{d} = -3\bar{i}+6\bar{j}-9\bar{k}$.
$\vec{d} = -4\bar{i}+3\bar{j}-11\bar{k}$.
ચતુષ્ફલકનું મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ $\vec{g} = \frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{4}$ છે.
$\vec{g} = \frac{(\bar{i}-2\bar{j}+3\bar{k}) + (-2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}) + (3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}) + (-4\bar{i}+3\bar{j}-11\bar{k})}{4} = \frac{-2\bar{i}+4\bar{j}-6\bar{k}}{4} = -0.5\bar{i}+\bar{j}-1.5\bar{k}$.
$GD = |\vec{d} - \vec{g}| = |(-4\bar{i}+3\bar{j}-11\bar{k}) - (-0.5\bar{i}+\bar{j}-1.5\bar{k})| = |-3.5\bar{i}+2\bar{j}-9.5\bar{k}|$.
$GD = \sqrt{(-3.5)^2 + 2^2 + (-9.5)^2} = \sqrt{12.25 + 4 + 90.25} = \sqrt{106.5} = \sqrt{\frac{213}{2}} = \frac{\sqrt{213}}{\sqrt{2}}$.
236
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
એક બિંદુનો બિંદુપથ શોધો જેનું $XY$-સમતલથી અંતર તેના $Z$-અક્ષથી અંતર કરતા બમણું હોય.
A
$2x^2 + 2y^2 - z^2 = 0$
B
$2y^2 + 2z^2 - x^2 = 0$
C
$4y^2 + 4z^2 - x^2 = 0$
D
$4x^2 + 4y^2 - z^2 = 0$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(x, y, z)$ છે.
$XY$-સમતલથી બિંદુ $P(x, y, z)$ નું અંતર $|z|$ છે.
$Z$-અક્ષથી બિંદુ $P(x, y, z)$ નું અંતર $\sqrt{x^2 + y^2}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$XY$-સમતલથી અંતર એ $Z$-અક્ષથી અંતર કરતા બમણું છે:
$|z| = 2 \sqrt{x^2 + y^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$z^2 = 4(x^2 + y^2)$.
$z^2 = 4x^2 + 4y^2$.
પદોને ગોઠવતા:
$4x^2 + 4y^2 - z^2 = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
237
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $A(\alpha, 4, 7)$ અને $B(3, \beta, 8)$ અવકાશમાં બે બિંદુઓ છે. જો $YZ$ સમતલ અને $ZX$ સમતલ અનુક્રમે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:3$ અને $4:5$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે,તો બિંદુ $C$ જે $\overline{AB}$ નું $\alpha: \beta$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે તે શોધો.
A
$\left(\frac{16}{3}, 10, 3\right)$
B
$\left(\frac{-16}{3}, \frac{28}{3}, \frac{19}{3}\right)$
C
$\left(\frac{-16}{3}, \frac{-28}{3}, \frac{-19}{3}\right)$
D
$\left(\frac{-16}{3}, 10, \frac{19}{3}\right)$

Solution

(D) $YZ$ સમતલ $(x=0)$ એ $AB$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુનો $x$-યામ $\frac{2(3) + 3(\alpha)}{2+3} = 0$ થાય,જે આપણને $6 + 3\alpha = 0$ આપે છે,તેથી $\alpha = -2$.
$ZX$ સમતલ $(y=0)$ એ $AB$ નું $4:5$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુનો $y$-યામ $\frac{4(\beta) + 5(4)}{4+5} = 0$ થાય,જે આપણને $4\beta + 20 = 0$ આપે છે,તેથી $\beta = -5$.
આપણે બિંદુ $C$ શોધવાનું છે જે $\overline{AB}$ નું $\alpha : \beta = -2 : -5$ એટલે કે $2:5$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે.
બહારની તરફ વિભાજન માટેનું સૂત્ર $\left(\frac{mx_2 - nx_1}{m-n}, \frac{my_2 - ny_1}{m-n}, \frac{mz_2 - nz_1}{m-n}\right)$ છે.
$A(-2, 4, 7)$,$B(3, -5, 8)$,$m=2$,અને $n=5$ મૂકતા:
$x = \frac{2(3) - 5(-2)}{2-5} = \frac{6+10}{-3} = -\frac{16}{3}$.
$y = \frac{2(-5) - 5(4)}{2-5} = \frac{-10-20}{-3} = \frac{-30}{-3} = 10$.
$z = \frac{2(8) - 5(7)}{2-5} = \frac{16-35}{-3} = \frac{-19}{-3} = \frac{19}{3}$.
તેથી,બિંદુ $C$ એ $\left(-\frac{16}{3}, 10, \frac{19}{3}\right)$ છે.
238
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો બે રેખાઓના દિકકોસાઈન સમીકરણો $2l+m-n=0$ અને $l^2-2m^2+n^2=0$ નું સમાધાન કરે છે,અને $\theta$ એ રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\cos \theta=$
A
$1/3$
B
$1/2$
C
$2/3$
D
$3/4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $2l+m-n=0$ $(1)$ અને $l^2-2m^2+n^2=0$ $(2)$ છે.
$(1)$ પરથી,$n = 2l+m$.
$n$ ની કિંમત $(2)$ માં મૂકતા: $l^2 - 2m^2 + (2l+m)^2 = 0$.
$l^2 - 2m^2 + 4l^2 + 4lm + m^2 = 0$.
$5l^2 + 4lm - m^2 = 0$.
$m^2$ વડે ભાગતા: $5(l/m)^2 + 4(l/m) - 1 = 0$.
ધારો કે $x = l/m$,તો $5x^2 + 4x - 1 = 0$.
$(5x-1)(x+1) = 0$,તેથી $x = 1/5$ અથવા $x = -1$.
કિસ્સો $1$: $l/m = 1/5 \implies m = 5l$. તો $n = 2l + 5l = 7l$. દિકગુણોત્તર $(1, 5, 7)$ છે.
કિસ્સો $2$: $l/m = -1 \implies m = -l$. તો $n = 2l - l = l$. દિકગુણોત્તર $(1, -1, 1)$ છે.
બે રેખાઓના દિકગુણોત્તર $\vec{a} = (1, 5, 7)$ અને $\vec{b} = (1, -1, 1)$ છે.
$\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{|(1)(1) + (5)(-1) + (7)(1)|}{\sqrt{1^2+5^2+7^2} \sqrt{1^2+(-1)^2+1^2}} = \frac{|1-5+7|}{\sqrt{75} \sqrt{3}} = \frac{3}{\sqrt{225}} = \frac{3}{15} = \frac{1}{5}$.
239
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $L$ એ સમતલો $3x + 4y + 7z = 1$ અને $x - y + z = 5$ ની સામાન્ય રેખા હોય,તો રેખા $L$ ના દિકગુણોત્તરો શોધો:
A
$(11, 4, -7)$
B
$(16, 0, -1)$
C
$(2, 5, 1)$
D
$(4, -7, 11)$

Solution

(A) રેખા $L$ એ બે સમતલો $P_1: 3x + 4y + 7z = 1$ અને $P_2: x - y + z = 5$ ની છેદરેખા છે.
આ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (3, 4, 7)$ અને $\vec{n_2} = (1, -1, 1)$ છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ બંને અભિલંબ સદિશોને લંબ હોય છે,તેથી $\vec{v} = \vec{n_1} \times \vec{n_2}$.
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & 7 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(4 - (-7)) - \hat{j}(3 - 7) + \hat{k}(-3 - 4) = 11\hat{i} + 4\hat{j} - 7\hat{k}$.
આમ,દિકગુણોત્તરો $(11, 4, -7)$ છે.
240
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
ધારો કે $\pi_1$ એ $\bar{i}+\bar{j}$ અને $\bar{i}+\bar{k}$ સદિશો દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ છે અને $\pi_2$ એ $\bar{j}-\bar{k}$ અને $\bar{k}-\bar{i}$ સદિશો દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ છે. ધારો કે $\bar{a}$ એ $\pi_1$ અને $\pi_2$ સમતલોની છેદરેખાને સમાંતર એક શૂન્યેતર સદિશ છે. જો $\bar{b}=\bar{i}+\bar{j}-\bar{k}$ હોય,તો સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\operatorname{Cos}^{-1}\left(\sqrt{\frac{2}{3}}\right)$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\operatorname{Cos}^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
D
$\operatorname{Cos}^{-1}\left(\frac{\sqrt{2}}{3}\right)$

Solution

(A) સમતલ $\pi_1$ નો લંબ સદિશ $\bar{n}_1 = (\bar{i}+\bar{j}) \times (\bar{i}+\bar{k}) = \bar{i}-\bar{j}-\bar{k}$ છે.
સમતલ $\pi_2$ નો લંબ સદિશ $\bar{n}_2 = (\bar{j}-\bar{k}) \times (\bar{k}-\bar{i}) = \bar{i}+\bar{j}+\bar{k}$ છે.
સદિશ $\bar{a}$ એ છેદરેખાને સમાંતર હોવાથી,$\bar{a} = \bar{n}_1 \times \bar{n}_2 = (\bar{i}-\bar{j}-\bar{k}) \times (\bar{i}+\bar{j}+\bar{k}) = -2\bar{j} + 2\bar{k}$ મળે.
આપણે $\bar{a} = -\bar{j} + \bar{k}$ લઈ શકીએ.
$\bar{b} = \bar{i}+\bar{j}-\bar{k}$ આપેલ છે.
$\cos \theta = \frac{\bar{a} \cdot \bar{b}}{|\bar{a}| |\bar{b}|} = \frac{-2}{\sqrt{2} \sqrt{3}} = -\sqrt{\frac{2}{3}}$.
વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,સાચો જવાબ વિકલ્પ $A$ છે.
241
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
એક રેખા ધન $X, Y, Z$-અક્ષો સાથે અનુક્રમે $60^{\circ}, 45^{\circ}, \theta$ ખૂણા બનાવે છે. જો $\theta$ લઘુકોણ હોય,તો $\tan \theta=$
A
$\sqrt{3}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે રેખાના દિશા ખૂણાઓ $\alpha = 60^{\circ}$,$\beta = 45^{\circ}$ અને $\gamma = \theta$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે રેખાના દિશા કોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો $1$ થાય છે,જે સૂત્ર $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,આપણને $\cos^2 60^{\circ} + \cos^2 45^{\circ} + \cos^2 \theta = 1$ મળે છે.
કારણ કે $\cos 60^{\circ} = \frac{1}{2}$ અને $\cos 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $(\frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + \cos^2 \theta = 1$.
$\frac{1}{4} + \frac{1}{2} + \cos^2 \theta = 1$.
$\frac{3}{4} + \cos^2 \theta = 1$.
$\cos^2 \theta = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}$.
$\theta$ લઘુકોણ હોવાથી,$\cos \theta = \frac{1}{2}$.
આમ,$\theta = 60^{\circ}$.
તેથી,$\tan \theta = \tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$.
242
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $\alpha$ એ ઘનના કોઈપણ બે વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $\beta$ એ ઘનનો એક વિકર્ણ અને તેના ફલકનો વિકર્ણ,જે આ ઘનના વિકર્ણને છેદે છે,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\cos \alpha + \cos^2 \beta =$
A
$\frac{5}{9}$
B
$\frac{2}{9}$
C
$1$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(C) ધારો કે ઘનના શિરોબિંદુઓ $(0,0,0), (a,0,0), (0,a,0), (0,0,a), (a,a,0), (a,0,a), (0,a,a), (a,a,a)$ છે.
ઘનના બે વિકર્ણો ધ્યાનમાં લો,ઉદાહરણ તરીકે,સદિશો $\vec{d_1} = (a,a,a)$ અને $\vec{d_2} = (-a,a,a)$.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ એ $\cos \alpha = \frac{\vec{d_1} \cdot \vec{d_2}}{|\vec{d_1}| |\vec{d_2}|} = \frac{-a^2+a^2+a^2}{3a^2} = \frac{1}{3}$ દ્વારા મળે છે.
હવે,ઘનનો એક વિકર્ણ $\vec{d_1} = (a,a,a)$ અને તેને છેદતો ફલકનો વિકર્ણ $\vec{f} = (a,a,0)$ ધ્યાનમાં લો.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ એ $\cos \beta = \frac{\vec{d_1} \cdot \vec{f}}{|\vec{d_1}| |\vec{f}|} = \frac{a^2+a^2+0}{\sqrt{3a^2} \sqrt{2a^2}} = \frac{2a^2}{a^2\sqrt{6}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$ દ્વારા મળે છે.
આમ,$\cos^2 \beta = \frac{2}{3}$.
અંતે,$\cos \alpha + \cos^2 \beta = \frac{1}{3} + \frac{2}{3} = 1$.
243
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો સમતલો $ax - y + 3z = 2a$ અને $3x + ay + z = 3a$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો સમતલ $(a+2)x + (a-4)y + 2az = a$ ને લંબ રેખાના દિકગુણોત્તરો કયા છે?
A
$(2, -1, 2)$
B
$(2, 1, -2)$
C
$(2, 1, 2)$
D
$(2, 2, -1)$

Solution

(A) સમતલો $ax - y + 3z = 2a$ અને $3x + ay + z = 3a$ ના અભિલંબ સદિશો અનુક્રમે $\vec{n_1} = (a, -1, 3)$ અને $\vec{n_2} = (3, a, 1)$ છે.
આપેલ છે કે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{3}$ છે,તેથી $\cos \theta = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$.
$\cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{|3a - a + 3|}{\sqrt{a^2 + (-1)^2 + 3^2} \sqrt{3^2 + a^2 + 1^2}} = \frac{1}{2}$.
$\frac{|2a + 3|}{\sqrt{a^2 + 10} \sqrt{a^2 + 10}} = \frac{1}{2} \implies \frac{|2a + 3|}{a^2 + 10} = \frac{1}{2}$.
$2|2a + 3| = a^2 + 10$.
કિસ્સો $1$: $4a + 6 = a^2 + 10 \implies a^2 - 4a + 4 = 0 \implies (a - 2)^2 = 0 \implies a = 2$.
કિસ્સો $2$: $-4a - 6 = a^2 + 10 \implies a^2 + 4a + 16 = 0$,જેના કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
આમ,$a = 2$.
સમતલનું સમીકરણ $(2+2)x + (2-4)y + 2(2)z = 2$ એટલે કે $4x - 2y + 4z = 2$ અથવા $2x - y + 2z = 1$ બને છે.
આ સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો $(2, -1, 2)$ છે.
244
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
$x$-અક્ષ અને $(3, -1, 5)$ દિક્-ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતી રેખાના દિક્-ગુણોત્તર શોધો.
A
$(\frac{3}{\sqrt{35}}+1, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$
B
$(\frac{3}{\sqrt{35}}-1, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$
C
$(\frac{3}{\sqrt{35}}+1, \frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$
D
$(\frac{3}{\sqrt{35}}-1, \frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$

Solution

(A) $x$-અક્ષના દિક્-ગુણોત્તર $(1, 0, 0)$ છે. $x$-અક્ષની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{a} = (1, 0, 0)$ છે.
આપેલ રેખાના દિક્-ગુણોત્તર $(3, -1, 5)$ છે. તેનું માન $\sqrt{3^2 + (-1)^2 + 5^2} = \sqrt{9 + 1 + 25} = \sqrt{35}$ છે.
આ રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{b} = (\frac{3}{\sqrt{35}}, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$ છે.
બે એકમ સદિશો $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ ના ખૂણાના દ્વિભાજક સદિશ $\hat{a} + \hat{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\hat{a} + \hat{b} = (1 + \frac{3}{\sqrt{35}}, 0 - \frac{1}{\sqrt{35}}, 0 + \frac{5}{\sqrt{35}}) = (\frac{\sqrt{35}+3}{\sqrt{35}}, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$.
$\sqrt{35}$ વડે ગુણતા,દિક્-ગુણોત્તર $(\sqrt{35}+3, -1, 5)$ મળે છે.
245
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
રેખાઓ $\overline{r}=(3 \bar{i}-5 \bar{j}+2 \bar{k})+t(4 \bar{i}+3 \bar{j}-\bar{k})$ અને $\overline{r}=(\bar{i}+2 \bar{j}-4 \bar{k})+s(6 \bar{i}+3 \bar{j}-2 \bar{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$12$

Solution

(B) બે રેખાઓ $\overline{r} = \overline{a_1} + t\overline{b_1}$ અને $\overline{r} = \overline{a_2} + s\overline{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2})|}{||\overline{b_1} \times \overline{b_2}||}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\overline{a_1} = 3\bar{i} - 5\bar{j} + 2\bar{k}$,$\overline{b_1} = 4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k}$,$\overline{a_2} = \bar{i} + 2\bar{j} - 4\bar{k}$,અને $\overline{b_2} = 6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k}$ છે.
પ્રથમ,$\overline{a_2} - \overline{a_1} = -2\bar{i} + 7\bar{j} - 6\bar{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{b_1} \times \overline{b_2} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 4 & 3 & -1 \\ 6 & 3 & -2 \end{vmatrix} = -3\bar{i} + 2\bar{j} - 6\bar{k}$ શોધો.
તેનું માન $||\overline{b_1} \times \overline{b_2}|| = \sqrt{9 + 4 + 36} = 7$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2}) = 6 + 14 + 36 = 56$ છે.
તેથી,$d = \frac{56}{7} = 8$.
246
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $A(0,3,4), B(1,5,6), C(-2,0,-2)$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ હોય અને ખૂણા $A$ નો દ્વિભાજક બાજુ $BC$ ને $D$ માં મળે,તો $AD=$
A
$\frac{2\sqrt{42}}{3}$
B
$\frac{\sqrt{42}}{10}$
C
$10$
D
$4$

Solution

(B) પ્રથમ,અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(1-0)^2 + (5-3)^2 + (6-4)^2} = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1+4+4} = \sqrt{9} = 3$.
$AC = \sqrt{(-2-0)^2 + (0-3)^2 + (-2-4)^2} = \sqrt{(-2)^2 + (-3)^2 + (-6)^2} = \sqrt{4+9+36} = \sqrt{49} = 7$.
ખૂણા દ્વિભાજક પ્રમેય મુજબ,$\angle A$ નો દ્વિભાજક બાજુ $BC$ ને $AB:AC = 3:7$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
આમ,$D$ ના યામ વિભાજન સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$D = \left( \frac{3(-2) + 7(1)}{3+7}, \frac{3(0) + 7(5)}{3+7}, \frac{3(-2) + 7(6)}{3+7} \right) = \left( \frac{-6+7}{10}, \frac{0+35}{10}, \frac{-6+42}{10} \right) = \left( \frac{1}{10}, \frac{35}{10}, \frac{36}{10} \right) = (0.1, 3.5, 3.6)$.
હવે,$AD$ ની લંબાઈ શોધો:
$AD = \sqrt{(0.1-0)^2 + (3.5-3)^2 + (3.6-4)^2} = \sqrt{(0.1)^2 + (0.5)^2 + (-0.4)^2} = \sqrt{0.01 + 0.25 + 0.16} = \sqrt{0.42} = \sqrt{\frac{42}{100}} = \frac{\sqrt{42}}{10}$.
247
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ બિંદુ $(-1, 2, -1)$ માંથી બિંદુઓ $(2, -1, 1)$ અને $(1, 1, -2)$ ને જોડતી રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma =$
A
$2$
B
$-\frac{1}{7}$
C
$0$
D
$\frac{3}{14}$

Solution

(B) રેખા બિંદુઓ $A(2, -1, 1)$ અને $B(1, 1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (1-2, 1-(-1), -2-1) = (-1, 2, -3)$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{-1} = \frac{y+1}{2} = \frac{z-1}{-3} = k$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma) = (2-k, -1+2k, 1-3k)$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (\alpha - (-1), \beta - 2, \gamma - (-1)) = (3-k, -3+2k, 2-3k)$ એ રેખાની દિશા $\vec{v} = (-1, 2, -3)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{PQ} \cdot \vec{v} = 0 \implies -1(3-k) + 2(-3+2k) - 3(2-3k) = 0$.
$-3 + k - 6 + 4k - 6 + 9k = 0 \implies 14k - 15 = 0 \implies k = \frac{15}{14}$.
$k$ ની કિંમત મૂકતા: $\alpha = 2 - \frac{15}{14} = \frac{13}{14}$,$\beta = -1 + 2(\frac{15}{14}) = \frac{16}{14}$,$\gamma = 1 - 3(\frac{15}{14}) = -\frac{31}{14}$.
$\alpha + \beta + \gamma = \frac{13+16-31}{14} = -\frac{2}{14} = -\frac{1}{7}$.
248
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
એક સમતલ $\pi_1$ એ સદિશો $\bar{i}+\bar{j}$ અને $\bar{i}+2\bar{j}$ ને સમાવે છે. બીજું સમતલ $\pi_2$ એ સદિશો $2\bar{i}-\bar{j}$ અને $3\bar{i}+2\bar{k}$ ને સમાવે છે. $\bar{a}$ એ $\pi_1$ અને $\pi_2$ ની છેદરેખાને સમાંતર સદિશ છે. જો $\bar{a}$ અને $\bar{i}-2\bar{j}+2\bar{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ લઘુકોણ હોય,તો $\theta=$
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{4}{3\sqrt{5}}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right)$

Solution

(C) સમતલ $\pi_1$ નો અભિલંબ સદિશ $\bar{n}_1 = (\bar{i}+\bar{j}) \times (\bar{i}+2\bar{j}) = \bar{k}$ છે.
સમતલ $\pi_2$ નો અભિલંબ સદિશ $\bar{n}_2 = (2\bar{i}-\bar{j}) \times (3\bar{i}+2\bar{k}) = -2\bar{i}-4\bar{j}+3\bar{k}$ છે.
છેદરેખાને સમાંતર સદિશ $\bar{a} = \bar{n}_1 \times \bar{n}_2 = \bar{k} \times (-2\bar{i}-4\bar{j}+3\bar{k}) = 4\bar{i}-2\bar{j}$ છે.
ધારો કે $\bar{b} = \bar{i}-2\bar{j}+2\bar{k}$.
$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\bar{a} \cdot \bar{b}|}{|\bar{a}| |\bar{b}|}$ થાય.
$\bar{a} \cdot \bar{b} = (4)(1) + (-2)(-2) + (0)(2) = 8$.
$|\bar{a}| = \sqrt{16+4} = 2\sqrt{5}$ અને $|\bar{b}| = \sqrt{1+4+4} = 3$.
$\cos \theta = \frac{8}{6\sqrt{5}} = \frac{4}{3\sqrt{5}}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{4}{3\sqrt{5}}\right)$.
249
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2025
નીચે આપેલ વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ ધ્યાનમાં લો:
વિધાન $(A)$: બે રેખાઓ $\bar{r}=\bar{a}+t(\bar{b})$ અને $\bar{r}=\bar{b}+s(\bar{a})$ એકબીજાને છેદે છે.
કારણ $(R)$: રેખાઓ $\bar{r}=\bar{p}+t(\bar{q})$ અને $\bar{r}=\bar{c}+s(\bar{d})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર એ સદિશ $(\bar{p}-\bar{c})$ નો $(\bar{q} \times \bar{d})$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ જેટલું છે.
સાચો જવાબ છે:
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(B) વિધાન $(A)$ માટે: રેખાઓ $\bar{r}=\bar{a}+t\bar{b}$ અને $\bar{r}=\bar{b}+s\bar{a}$ છે. આ રેખાઓ અનુક્રમે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે અને $\bar{b}$ અને $\bar{a}$ સદિશોને સમાંતર છે. બંને રેખાઓ $\bar{a}+\bar{b}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે (પ્રથમમાં $t=1$ અને બીજામાં $s=1$ મૂકતા),તેથી તેઓ છેદે છે. આમ,$(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ માટે: બે વિષમતલીય રેખાઓ $\bar{r}=\bar{p}+t\bar{q}$ અને $\bar{r}=\bar{c}+s\bar{d}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\bar{p}-\bar{c}) \cdot (\bar{q} \times \bar{d})|}{|\bar{q} \times \bar{d}|}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ ખરેખર સદિશ $(\bar{p}-\bar{c})$ નો સદિશ $(\bar{q} \times \bar{d})$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ છે. આમ,$(R)$ સાચું છે.
જોકે,$(A)$ માં રેખાઓનું છેદવું એ આ રેખાઓનો વિશિષ્ટ ગુણધર્મ છે,જ્યારે $(R)$ એ વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેના લઘુત્તમ અંતર માટેનું સામાન્ય સૂત્ર આપે છે. તેથી,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
250
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2025
જો બિંદુઓ $(2,1,2)$ અને $(1,2,1)$ માંથી પસાર થતા અને સમતલ $2x - y + 2z = 1$ ને લંબ સમતલનું સમીકરણ $ax + by + cz + d = 0$ હોય,તો $\frac{a+b}{c+d} = $
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(2,1,2)$ અને $B(1,2,1)$ છે. સદિશ $\vec{AB} = (1-2)\hat{i} + (2-1)\hat{j} + (1-2)\hat{k} = -\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ છે.
આપેલ સમતલ $2x - y + 2z = 1$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
જરૂરી સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ $\vec{AB}$ અને $\vec{n_1}$ બંનેને લંબ છે.
$\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{n_1} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & -1 \\ 2 & -1 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2-1) - \hat{j}(-2+2) + \hat{k}(1-2) = \hat{i} - \hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $1(x-2) + 0(y-1) - 1(z-2) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x - z = 0$ થાય છે.
આને $ax + by + cz + d = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, b=0, c=-1, d=0$ મળે છે.
તેથી,$\frac{a+b}{c+d} = \frac{1+0}{-1+0} = -1$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real TS EAMCET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live TS EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in TS EAMCET 2025?

There are 481 Mathematics questions from the TS EAMCET 2025 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are TS EAMCET 2025 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice TS EAMCET 2025 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full TS EAMCET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from TS EAMCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix TS EAMCET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick TS EAMCET 2025 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.