Gujarati

Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line

462+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 462 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} 6i & -3i & 1 \\ 4 & 3i & -1 \\ 20 & 3 & i \end{array} \right| = x + iy$ હોય,તો $(x, y)$ શું થાય?
A
$(3, 1)$
B
$(1, 3)$
C
$(0, 3)$
D
$(0, 0)$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 6i & -3i & 1 \\ 4 & 3i & -1 \\ 20 & 3 & i \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 6i+4 & 0 & 0 \\ 4 & 3i & -1 \\ 20 & 3 & i \end{array} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુરૂપ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (6i + 4) \times \left| \begin{array}{cc} 3i & -1 \\ 3 & i \end{array} \right| - 0 + 0$.
$\Delta = (6i + 4) \times ((3i \times i) - (-1 \times 3))$.
$\Delta = (6i + 4) \times (3i^2 + 3)$.
કારણ કે $i^2 = -1$,તેથી $3i^2 + 3 = 3(-1) + 3 = -3 + 3 = 0$.
તેથી,$\Delta = (6i + 4) \times 0 = 0$.
આપેલ છે કે $\Delta = x + iy$,તેથી $x + iy = 0 + i(0)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,આપણને $(x, y) = (0, 0)$ મળે છે.
2
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય,તો સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x+1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & x+\omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & x+\omega \end{array} \right| = 0$ નું એક બીજ શું છે?
A
$x = 1$
B
$x = \omega$
C
$x = \omega^2$
D
$x = 0$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x+1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & x+\omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & x+\omega \end{array} \right| = 0$
$R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા,પ્રથમ હારના ઘટકોનો સરવાળો $(x+1+\omega+\omega^2) = (x+0) = x$ થાય છે.
તેથી,આપણને મળે છે: $x \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ \omega & x+\omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & x+\omega \end{array} \right| = 0$
આ સૂચવે છે કે $x = 0$ એ એક બીજ છે.
3
EasyMCQ
ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & 2\omega^2 \\ 2 & 2\omega^2 & 4\omega^3 \\ 3 & 3\omega^3 & 6\omega^4 \end{array} \right|$ જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે,તો
A
$\Delta = 0$
B
$\Delta = 1$
C
$\Delta = 2$
D
$\Delta = 3$

Solution

(A) આપેલ છે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & 2\omega^2 \\ 2 & 2\omega^2 & 4\omega^3 \\ 3 & 3\omega^3 & 6\omega^4 \end{array} \right|$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega^3 = 1$ અને $\omega^4 = \omega$.
આ કિંમતો મૂકતા,$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & 2\omega^2 \\ 2 & 2\omega^2 & 4 \\ 3 & 3 & 6\omega \end{array} \right|$.
અહીં નિશ્ચાયકની હાર (rows) એકબીજા પર આધારિત છે,તેથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
આમ,$\Delta = 0$.
4
MediumMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ હોય,તો $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & \omega^n & \omega^{2n} \\ \omega^n & \omega^{2n} & 1 \\ \omega^{2n} & 1 & \omega^n \end{vmatrix} = $
A
$0$
B
$1$
C
$\omega$
D
$\omega^2$

Solution

(A) નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(\omega^{2n} \cdot \omega^n - 1 \cdot 1) - \omega^n(\omega^n \cdot \omega^n - 1 \cdot \omega^{2n}) + \omega^{2n}(\omega^n \cdot 1 - \omega^{2n} \cdot \omega^{2n})$
$\Delta = (\omega^{3n} - 1) - \omega^n(\omega^{2n} - \omega^{2n}) + \omega^{2n}(\omega^n - \omega^{4n})$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{3n} = 1$ અને $\omega^{4n} = \omega^n$ થાય.
$\Delta = (1 - 1) - \omega^n(0) + \omega^{2n}(\omega^n - \omega^n)$
$\Delta = 0 - 0 + 0 = 0$.
5
MediumMCQ
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&1&1\\1&{1 + x}&1\\1&1&{1 + y}\end{array}} \right| = $
A
$1$
B
$0$
C
$x$
D
$xy$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&1&1\\1&{1 + x}&1\\1&1&{1 + y}\end{array}} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ $C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\1&x&0\\1&0&y\end{array}} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(xy - 0) - 0 + 0 = xy$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
6
MediumMCQ
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&a&{{a^2}}\\1&b&{{b^2}}\\1&c&{{c^2}}\end{array}} \right| = $
A
$(a^2 + b^2 + c^2)$
B
$(a + b)(b + c)(c + a)$
C
$(a - b)(b - c)(c - a)$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&a&{{a^2}}\\1&b&{{b^2}}\\1&c&{{c^2}}\end{array}} \right|$ છે.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_1 \to R_1 - R_2$ અને $R_2 \to R_2 - R_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0&{a - b}&{{a^2} - {b^2}}\\0&{b - c}&{{b^2} - {c^2}}\\1&c&{{c^2}}\end{array}} \right|$.
$R_1$ માંથી $(a - b)$ અને $R_2$ માંથી $(b - c)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (a - b)(b - c) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0&1&{a + b}\\0&1&{b + c}\\1&c&{{c^2}}\end{array}} \right|$.
$R_1 \to R_1 - R_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = (a - b)(b - c) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0&0&{a - c}\\0&1&{b + c}\\1&c&{{c^2}}\end{array}} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (a - b)(b - c)(a - c) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0&1\\1&c\end{array}} \right| = (a - b)(b - c)(a - c)(0 - 1) = (a - b)(b - c)(c - a)$.
7
MediumMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 4 & 20 \\ 1 & -2 & 5 \\ 1 & 2x & 5x^2 \end{array} \right| = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$ -1, -2 $
B
$ -1, 2 $
C
$ 1, -2 $
D
$ 1, 2 $

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 4 & 20 \\ 1 & -2 & 5 \\ 1 & 2x & 5x^2 \end{array} \right| = 0$
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_1 \to R_1 - R_2$ અને $R_2 \to R_2 - R_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} 0 & 6 & 15 \\ 0 & -2-2x & 5-5x^2 \\ 1 & 2x & 5x^2 \end{array} \right| = 0$
$R_1$ માંથી $3$ અને $R_2$ માંથી $5$ સામાન્ય લેતા:
$15 \left| \begin{array}{ccc} 0 & 2 & 5 \\ 0 & -2(1+x) & 5(1-x)(1+x) \\ 1 & 2x & 5x^2 \end{array} \right| = 0$
$R_2$ માંથી $(1+x)$ સામાન્ય લેતા:
$15(1+x) \left| \begin{array}{ccc} 0 & 2 & 5 \\ 0 & -2 & 5(1-x) \\ 1 & 2x & 5x^2 \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$15(1+x) [1(2 \times 5(1-x) - 5 \times (-2))] = 0$
$15(1+x) [10-10x + 10] = 0$
$15(1+x) [20-10x] = 0$
$150(1+x)(2-x) = 0$
આમ,$x = -1$ અથવા $x = 2$.
8
EasyMCQ
જો $a \neq b \neq c$ હોય,તો $x$ ની કઈ કિંમત સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} 0 & x-a & x-b \\ x+a & 0 & x-c \\ x+b & x+c & 0 \end{array} \right| = 0$ નું સમાધાન કરે છે?
A
$x = 0$
B
$x = a$
C
$x = b$
D
$x = c$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta$ છે.
આપણને સમીકરણ $\Delta = 0$ આપેલ છે.
નિશ્ચાયકમાં $x = 0$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\Delta_{x=0} = \left| \begin{array}{ccc} 0 & -a & -b \\ a & 0 & -c \\ b & c & 0 \end{array} \right|$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta_{x=0} = 0(0 - (-c^2)) - (-a)(0 - (-bc)) + (-b)(ac - 0)$
$= 0 + a(-bc) - b(ac) = -abc - abc = -2abc$.
ચાલો વિસ્તરણ ફરીથી તપાસીએ:
$\Delta_{x=0} = 0 - (-a)(a(0) - b(-c)) + (-b)(a(c) - b(0))$
$= a(bc) - b(ac) = abc - abc = 0$.
જ્યારે $x = 0$ હોય ત્યારે નિશ્ચાયક $0$ થાય છે,તેથી $x = 0$ એ સમીકરણનું બીજ છે.
9
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & \omega \end{array} \right| = $
A
$1$
B
$0$
C
$\omega$
D
$\omega^2$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & \omega \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 + \omega + \omega^2 & \omega & \omega^2 \\ \omega + \omega^2 + 1 & \omega^2 & 1 \\ \omega^2 + 1 + \omega & 1 & \omega \end{array} \right|$.
એકમના ઘનમૂળ માટે $1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & \omega & \omega^2 \\ 0 & \omega^2 & 1 \\ 0 & 1 & \omega \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભના તમામ ઘટકો $0$ હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
10
MediumMCQ
જો $a + b + c = 0$ હોય,તો સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} a - x & c & b \\ c & b - x & a \\ b & a & c - x \end{array} \right| = 0$ નો ઉકેલ શું છે?
A
$0$
B
$\pm \frac{3}{2}(a^2 + b^2 + c^2)$
C
$0, \pm \sqrt{\frac{3}{2}(a^2 + b^2 + c^2)}$
D
$0, \pm \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} a - x & c & b \\ c & b - x & a \\ b & a & c - x \end{array} \right| = 0$.
પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} a + b + c - x & c & b \\ a + b + c - x & b - x & a \\ a + b + c - x & a & c - x \end{array} \right| = 0$.
કારણ કે $a + b + c = 0$,પ્રથમ સ્તંભના દરેક ઘટક $-x$ બને છે:
$\left| \begin{array}{ccc} -x & c & b \\ -x & b - x & a \\ -x & a & c - x \end{array} \right| = 0$.
પ્રથમ સ્તંભમાંથી $-x$ સામાન્ય લેતા:
$-x \left| \begin{array}{ccc} 1 & c & b \\ 1 & b - x & a \\ 1 & a & c - x \end{array} \right| = 0$.
આથી $x = 0$ એક ઉકેલ મળે છે.
બાકીના ભાગ માટે,નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1((b-x)(c-x) - a^2) - c(c-x-a) + b(a-b+x) = 0$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $x^2 - (a^2 + b^2 + c^2) + (ab + bc + ca) = 0$ મળે છે.
કારણ કે $(a+b+c)^2 = a^2+b^2+c^2 + 2(ab+bc+ca) = 0$,તેથી $ab+bc+ca = -\frac{1}{2}(a^2+b^2+c^2)$.
આ કિંમત મૂકતા: $x^2 - (a^2+b^2+c^2) - \frac{1}{2}(a^2+b^2+c^2) = 0$.
$x^2 = \frac{3}{2}(a^2+b^2+c^2) \Rightarrow x = \pm \sqrt{\frac{3}{2}(a^2+b^2+c^2)}$.
આમ,ઉકેલ $x = 0, \pm \sqrt{\frac{3}{2}(a^2+b^2+c^2)}$ છે.
11
MediumMCQ
$\left| {\begin{array}{ccc} 1 + i & 1 - i & i \\ 1 - i & i & 1 + i \\ i & 1 + i & 1 - i \end{array}} \right| = $
A
$-4 - 7i$
B
$4 + 7i$
C
$3 + 7i$
D
$7 + 4i$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} 1 + i & 1 - i & i \\ 1 - i & i & 1 + i \\ i & 1 + i & 1 - i \end{array}} \right|$.
$R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} 2 + i & 2 + i & 2 + i \\ 1 - i & i & 1 + i \\ i & 1 + i & 1 - i \end{array}} \right| = (2 + i) \left| {\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 - i & i & 1 + i \\ i & 1 + i & 1 - i \end{array}} \right|$.
$C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = (2 + i) \left| {\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 0 \\ 1 - i & 2i - 1 & 2i \\ i & 1 & 1 - 2i \end{array}} \right|$.
$R_1$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (2 + i) [ (2i - 1)(1 - 2i) - (2i)(1) ]$
$= (2 + i) [ (2i - 4i^2 - 1 + 2i) - 2i ]$
$= (2 + i) [ (4i + 4 - 1) - 2i ]$
$= (2 + i) [ 3 + 2i ]$
$= 6 + 4i + 3i + 2i^2 = 6 + 7i - 2 = 4 + 7i$.
12
MediumMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} x+1 & 3 & 5 \\ 2 & x+2 & 5 \\ 2 & 3 & x+4 \end{array} \right| = 0$,હોય તો $x =$
A
$1, 9$
B
$-1, 9$
C
$-1, -9$
D
$1, -9$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x+1 & 3 & 5 \\ 2 & x+2 & 5 \\ 2 & 3 & x+4 \end{array} \right| = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x+9 & 3 & 5 \\ x+9 & x+2 & 5 \\ x+9 & 3 & x+4 \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ માંથી $(x+9)$ સામાન્ય લેતા:
$(x+9) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 3 & 5 \\ 1 & x+2 & 5 \\ 1 & 3 & x+4 \end{array} \right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$(x+9) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 3 & 5 \\ 0 & x-1 & 0 \\ 0 & 0 & x-1 \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$(x+9) \cdot 1 \cdot [(x-1)(x-1) - 0] = 0$.
$(x+9)(x-1)^2 = 0$.
આમ,$x = -9$ અથવા $x = 1$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
13
MediumMCQ
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો: $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{b + c}& a& a\\b& {c + a}& b\\c& c& {a + b}\end{array}} \right|$
A
$abc$
B
$2abc$
C
$3abc$
D
$4abc$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{b + c}& a & a\\b& {c + a}& b\\c& c& {a + b}\end{array}} \right|$.
પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 - (R_2 + R_3)$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{b + c - (b + c)}& {a - (c + a + c)}& {a - (b + a + b)}\\b& {c + a}& b\\c& c& {a + b}\end{array}} \right| = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0& {-2c}& {-2b}\\b& {c + a}& b\\c& c& {a + b}\end{array}} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુરૂપ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 0 - (-2c) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}b& b\\c& {a + b}\end{array}} \right| + (-2b) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}b& {c + a}\\c& c\end{array}} \right|$.
$\Delta = 2c(b(a + b) - bc) - 2b(bc - c(c + a))$.
$\Delta = 2c(ab + b^2 - bc) - 2b(bc - c^2 - ac)$.
$\Delta = 2abc + 2b^2c - 2bc^2 - 2b^2c + 2bc^2 + 2abc$.
$\Delta = 4abc$.
14
EasyMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{matrix} 1+x & 1 & 1 \\ 1 & 1+x & 1 \\ 1 & 1 & 1+x \end{matrix} \right| = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$0, -3$
B
$0, 0, -3$
C
$0, 0, 0, -3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{matrix} 1+x & 1 & 1 \\ 1 & 1+x & 1 \\ 1 & 1 & 1+x \end{matrix} \right| = 0$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ કરતા:
$\left| \begin{matrix} 3+x & 1 & 1 \\ 3+x & 1+x & 1 \\ 3+x & 1 & 1+x \end{matrix} \right| = 0$
$C_1$ માંથી $(x+3)$ સામાન્ય લેતા:
$(x+3) \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1+x & 1 \\ 1 & 1 & 1+x \end{matrix} \right| = 0$
હવે હાર પ્રક્રિયા $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ કરતા:
$(x+3) \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & x & 0 \\ 0 & 0 & x \end{matrix} \right| = 0$
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$(x+3)(1)(x^2 - 0) = 0$
$(x+3)x^2 = 0$
તેથી,બીજ $x = 0, 0, -3$ મળે છે.
15
EasyMCQ
આપેલ સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x+a & b & c \\ b & x+c & a \\ c & a & x+b \end{array} \right| = 0$ નું એક બીજ કયું છે?
A
$ -(a+b) $
B
$ -(b+c) $
C
$ -a $
D
$ -(a+b+c) $

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x+a & b & c \\ b & x+c & a \\ c & a & x+b \end{array} \right| = 0$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x+a+b+c & b & c \\ x+a+b+c & x+c & a \\ x+a+b+c & a & x+b \end{array} \right| = 0$
$C_1$ માંથી $(x+a+b+c)$ સામાન્ય લેતા:
$(x+a+b+c) \left| \begin{array}{ccc} 1 & b & c \\ 1 & x+c & a \\ 1 & a & x+b \end{array} \right| = 0$
અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x+a+b+c = 0$
$x = -(a+b+c)$
આમ,$-(a+b+c)$ એ સમીકરણનું એક બીજ છે.
16
EasyMCQ
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો: $\left| \begin{array}{ccc} 1 & a & b \\ -a & 1 & c \\ -b & -c & 1 \end{array} \right|$
A
$1 + a^2 + b^2 + c^2$
B
$1 - a^2 + b^2 + c^2$
C
$1 + a^2 + b^2 - c^2$
D
$1 + a^2 - b^2 + c^2$

Solution

(A) નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & a & b \\ -a & 1 & c \\ -b & -c & 1 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1 \cdot \left| \begin{array}{cc} 1 & c \\ -c & 1 \end{array} \right| - a \cdot \left| \begin{array}{cc} -a & c \\ -b & 1 \end{array} \right| + b \cdot \left| \begin{array}{cc} -a & 1 \\ -b & -c \end{array} \right|$
$2 \times 2$ નિશ્ચાયકોની ગણતરી કરતા:
$\Delta = 1(1 - (-c^2)) - a(-a - (-bc)) + b(ac - (-b))$
$\Delta = 1(1 + c^2) - a(-a + bc) + b(ac + b)$
$\Delta = 1 + c^2 + a^2 - abc + abc + b^2$
$\Delta = 1 + a^2 + b^2 + c^2$.
17
MediumMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \\ a^3 & b^3 & c^3 \end{array} \right| = $
A
$(a^3 + b^3 + c^3 - 3abc)$
B
$(a^3 + b^3 + c^3 + 3abc)$
C
$(a + b + c)(a - b)(b - c)(c - a)$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \\ a^3 & b^3 & c^3 \end{array} \right|$.
જો આપણે $a = b$ મૂકીએ,તો પ્રથમ અને દ્વિતીય સ્તંભ સમાન થાય છે,તેથી $\Delta = 0$. આમ,$(a - b)$ એક અવયવ છે. તેવી જ રીતે,$(b - c)$ અને $(c - a)$ પણ અવયવો છે.
નિશ્ચાયકની ઘાત $1 + 1 + 3 = 5$ છે (અથવા વિસ્તરણ જોતા,મહત્તમ ઘાત $4$ છે). નિશ્ચાયક $a, b, c$ માં $4$ ઘાતવાળી બહુપદી હોવાથી અને આપણે $(a - b)(b - c)(c - a)$ અવયવો મેળવ્યા છે,તેથી બાકીનો અવયવ $(a + b + c)$ હોવો જોઈએ.
આમ,$\Delta = k(a - b)(b - c)(c - a)(a + b + c)$.
બંને બાજુ $bc^3$ ના સહગુણકની સરખામણી કરતા,આપણને $k = 1$ મળે છે.
તેથી,$\Delta = (a - b)(b - c)(c - a)(a + b + c)$.
18
EasyMCQ
$\left| \begin{matrix} 0 & a & -b \\ -a & 0 & c \\ b & -c & 0 \end{matrix} \right| = $
A
$ -2abc $
B
$ abc $
C
$ 0 $
D
$ a^2 + b^2 + c^2 $

Solution

(C) ધારો કે $D = \left| \begin{matrix} 0 & a & -b \\ -a & 0 & c \\ b & -c & 0 \end{matrix} \right|$.
પ્રથમ હારના સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$D = 0(0 - (-c^2)) - a(0 - bc) + (-b)(ac - 0)$
$D = 0 + abc - abc$
$D = 0$.
વૈકલ્પિક રીતે,આપેલ નિશ્ચાયક એ $3 \times 3$ ક્રમનો વિસંમિત શ્રેણિક (skew-symmetric matrix) દર્શાવે છે. એકી ક્રમના વિસંમિત શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક હંમેશા $0$ હોય છે.
19
MediumMCQ
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}a&b&c\\b&c&a\\c&a&b\end{array}} \right| = $
A
$3abc + {a^3} + {b^3} + {c^3}$
B
$3abc - {a^3} - {b^3} - {c^3}$
C
$abc - {a^3} + {b^3} + {c^3}$
D
$abc + {a^3} - {b^3} - {c^3}$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}a&b&c\\b&c&a\\c&a&b\end{array}} \right|$.
પ્રક્રિયા ${R_1} \to {R_1} + {R_2} + {R_3}$ લાગુ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{a + b + c}&{a + b + c}&{a + b + c}\\b&c&a\\c&a&b\end{array}} \right|$
$= (a + b + c) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&1&1\\b&c&a\\c&a&b\end{array}} \right|$
${C_2} \to {C_2} - {C_1}$ અને ${C_3} \to {C_3} - {C_1}$ લાગુ કરતા:
$= (a + b + c) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\b&c-b&a-b\\c&a-c&b-c\end{array}} \right|$
$= (a + b + c) [ (c - b)(b - c) - (a - b)(a - c) ]$
$= (a + b + c) [ -(c - b)^2 - (a^2 - ac - ab + bc) ]$
$= (a + b + c) [ -(c^2 - 2bc + b^2) - a^2 + ac + ab - bc ]$
$= (a + b + c) [ -c^2 + 2bc - b^2 - a^2 + ac + ab - bc ]$
$= (a + b + c) [ -a^2 - b^2 - c^2 + ab + bc + ca ]$
$= -(a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$
$= -(a^3 + b^3 + c^3 - 3abc)$
$= 3abc - a^3 - b^3 - c^3$.
20
DifficultMCQ
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + x}&1&1\\1&{1 + y}&1\\1&1&{1 + z}\end{array}} \right| = $
A
$xyz\left( {1 + \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z}} \right)$
B
$xyz$
C
$1 + \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z}$
D
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z}$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + x}&1&1\\1&{1 + y}&1\\1&1&{1 + z}\end{array}} \right|$.
$C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta = (1 + x + y + z) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&1&1\\1&{1 + y}&1\\1&1&{1 + z}\end{array}} \right|$ (આ પદ્ધતિ અહીં સીધી નથી).
સાચી રીત: $\Delta = xyz \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{\frac{1}{x}+1}&{\frac{1}{y}}&{\frac{1}{z}}\\ \frac{1}{x} & \frac{1}{y}+1 & \frac{1}{z} \\ \frac{1}{x} & \frac{1}{y} & \frac{1}{z}+1 \end{array}} \right|$.
$C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લેતા:
$\Delta = xyz (1 + \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z}) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&{\frac{1}{y}}&{\frac{1}{z}}\\1&{1 + \frac{1}{y}}&{\frac{1}{z}}\\1&{\frac{1}{y}}&{1 + \frac{1}{z}}\end{array}} \right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લેતા:
$\Delta = xyz (1 + \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z}) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&{\frac{1}{y}}&{\frac{1}{z}}\\0&1&0\\0&0&1\end{array}} \right| = xyz (1 + \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z})$.
ટ્રિક: $x = 1, y = 2, z = 3$ મુકતા,જવાબ $17$ મળે છે,જે વિકલ્પ $(a)$ સાથે સુસંગત છે.
21
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} x + 1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & x + \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & x + \omega \end{array} \right| = $
A
$x^3 + 1$
B
$x^3 + \omega$
C
$x^3 + \omega^2$
D
$x^3$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x + 1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & x + \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & x + \omega \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x + 1 + \omega + \omega^2 & \omega & \omega^2 \\ x + 1 + \omega + \omega^2 & x + \omega^2 & 1 \\ x + 1 + \omega + \omega^2 & 1 & x + \omega \end{array} \right|$.
કારણ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,પ્રથમ સ્તંભ $x$ બને છે:
$\Delta = x \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & \omega^2 \\ 1 & x + \omega^2 & 1 \\ 1 & 1 & x + \omega \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = x [ 1((x + \omega^2)(x + \omega) - 1) - 1(\omega(x + \omega) - \omega^2) + 1(\omega - \omega^2(x + \omega^2)) ]$.
પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$= x [ (x^2 + \omega x + \omega^2 x + \omega^3 - 1) - (\omega x + \omega^2 - \omega^2) + (\omega - \omega^2 x - \omega^4) ]$.
$\omega^3 = 1$ અને $\omega^4 = \omega$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= x [ x^2 + \omega x + \omega^2 x + 1 - 1 - \omega x + \omega - \omega^2 x - \omega ] = x [ x^2 ] = x^3$.
22
MediumMCQ
જો $-9$ એ સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x & 3 & 7 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$ નું એક બીજ હોય,તો બાકીના બે બીજ કયા છે?
A
$2, 7$
B
$-2, 7$
C
$2, -7$
D
$-2, -7$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x & 3 & 7 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x+9 & x+9 & x+9 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$.
$R_1$ માંથી $(x+9)$ સામાન્ય લેતા:
$(x+9) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x+9) [1(x^2 - 12) - 1(2x - 14) + 1(12 - 7x)] = 0$.
$(x+9) [x^2 - 12 - 2x + 14 + 12 - 7x] = 0$.
$(x+9) (x^2 - 9x + 14) = 0$.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા:
$(x+9) (x-2) (x-7) = 0$.
આમ,બીજ $x = -9, 2, 7$ છે.
તેથી બાકીના બે બીજ $2$ અને $7$ છે.
23
EasyMCQ
જો $A = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \\ a^3 & b^3 & c^3 \end{vmatrix}$,$B = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ a^2 & b^2 & c^2 \\ a^3 & b^3 & c^3 \end{vmatrix}$,અને $C = \begin{vmatrix} a & b & c \\ a^2 & b^2 & c^2 \\ a^3 & b^3 & c^3 \end{vmatrix}$ હોય,તો કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$A = B$
B
$A = C$
C
$B = C$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપણે વેન્ડરમોન્ડ નિશ્ચાયકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને દરેક નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય મેળવીએ છીએ.
$A = (a-b)(b-c)(c-a)(a+b+c)$.
$B = -(a-b)(b-c)(c-a)(ab+bc+ca)$.
$C = abc(a-b)(b-c)(c-a)$.
આ પદોની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $a, b, c$ ની કોઈપણ કિંમત માટે $A, B$ અને $C$ સામાન્ય રીતે એકબીજાને સમાન નથી.
તેથી,આપેલા સંબંધો $A=B$,$A=C$,અથવા $B=C$ માંથી કોઈ પણ સામાન્ય રીતે સાચું નથી.
24
MediumMCQ
$\left| {\begin{array}{ccc} b + c & a - b & a \\ c + a & b - c & b \\ a + b & c - a & c \end{array}} \right| = $
A
$a^3 + b^3 + c^3 - 3abc$
B
$3abc - a^3 - b^3 - c^3$
C
$a^3 + b^3 + c^3 - a^2b - b^2c - c^2a$
D
$(a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 + ab + bc + ca)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} b + c & a - b & a \\ c + a & b - c & b \\ a + b & c - a & c \end{array}} \right|$.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} 2(a + b + c) & 0 & a + b + c \\ c + a & b - c & b \\ a + b & c - a & c \end{array}} \right|$.
$R_1$ માંથી $(a + b + c)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (a + b + c) \left| {\begin{array}{ccc} 2 & 0 & 1 \\ c + a & b - c & b \\ a + b & c - a & c \end{array}} \right|$.
$R_1$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (a + b + c) [2(c(b - c) - b(c - a)) - 0 + 1((c + a)(c - a) - (a + b)(b - c))]$.
$\Delta = (a + b + c) [2(bc - c^2 - bc + ab) + (c^2 - a^2 - (ab - ac + b^2 - bc))]$.
$\Delta = (a + b + c) [2(ab - c^2) + c^2 - a^2 - ab + ac - b^2 + bc]$.
$\Delta = (a + b + c) [ab - a^2 - b^2 - c^2 + ac + bc]$.
$\Delta = -(a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$.
નિત્યસમ $a^3 + b^3 + c^3 - 3abc = (a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta = -(a^3 + b^3 + c^3 - 3abc) = 3abc - a^3 - b^3 - c^3$.
25
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 2 & 2\omega & -\omega^2 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 0 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 2 & 2\omega & -\omega^2 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 0 \end{array} \right|$.
ત્રીજી હારને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1 \cdot \left| \begin{array}{cc} 2\omega & -\omega^2 \\ 1 & 1 \end{array} \right| - (-1) \cdot \left| \begin{array}{cc} 2 & -\omega^2 \\ 1 & 1 \end{array} \right| + 0 \cdot \left| \begin{array}{cc} 2 & 2\omega \\ 1 & 1 \end{array} \right|$
$\Delta = 1(2\omega - (-\omega^2)) + 1(2 - (-\omega^2))$
$\Delta = 2\omega + \omega^2 + 2 + \omega^2$
$\Delta = 2\omega + 2\omega^2 + 2$
$\Delta = 2(1 + \omega + \omega^2)$
કારણ કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તેથી $1 + \omega + \omega^2 = 0$.
તેથી,$\Delta = 2(0) = 0$.
26
EasyMCQ
$\left| {\begin{array}{ccc} 19 & 17 & 15 \\ 9 & 8 & 7 \\ 1 & 1 & 1 \end{array}} \right| = $
A
$0$
B
$187$
C
$354$
D
$54$

Solution

(A) નિશ્ચાયક $\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} 19 & 17 & 15 \\ 9 & 8 & 7 \\ 1 & 1 & 1 \end{array}} \right|$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે તેને સરળ બનાવવા માટે હારની પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ.
$C_1 \to C_1 - C_2$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ પ્રક્રિયા લાગુ કરો:
$\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} 19-17 & 17-15 & 15 \\ 9-8 & 8-7 & 7 \\ 1-1 & 1-1 & 1 \end{array}} \right| = \left| {\begin{array}{ccc} 2 & 2 & 15 \\ 1 & 1 & 7 \\ 0 & 0 & 1 \end{array}} \right|$.
હવે,ત્રીજી હાર $(R_3)$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરો:
$\Delta = 0 - 0 + 1 \times \left| {\begin{array}{cc} 2 & 2 \\ 1 & 1 \end{array}} \right| = 1 \times (2 \times 1 - 2 \times 1) = 1 \times (2 - 2) = 0$.
આમ,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ છે.
27
MediumMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} x + 1 & x + 2 & x + 3 \\ x + 2 & x + 3 & x + 4 \\ x + a & x + b & x + c \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $a, b, c$ એ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} x + 1 & x + 2 & x + 3 \\ x + 2 & x + 3 & x + 4 \\ x + a & x + b & x + c \end{array} \right| = 0$ છે.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ $C_1 \to C_1 - C_2$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} -1 & -1 & x + 3 \\ -1 & -1 & x + 4 \\ a - b & b - c & x + c \end{array} \right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 - R_2$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & -1 \\ -1 & -1 & x + 4 \\ a - b & b - c & x + c \end{array} \right| = 0$.
પ્રથમ હારના આધારે વિસ્તરણ કરતા:
$(-1) \cdot [(-1)(b - c) - (-1)(a - b)] = 0$
$(-1) \cdot [-b + c + a - b] = 0$
$2b - a - c = 0 \implies a + c = 2b$.
આ શરત દર્શાવે છે કે $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે.
વૈકલ્પિક રીતે,$x = 0$ લેતા:
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & 2 & 3 \\ 2 & 3 & 4 \\ a & b & c \end{array} \right| = 0$
$1(3c - 4b) - 2(2c - 4a) + 3(2b - 3a) = 0$
$3c - 4b - 4c + 8a + 6b - 9a = 0$
$-a + 2b - c = 0 \implies 2b = a + c$.
આમ,$a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે.
28
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & -\omega^2/2 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 0 \end{array} \right| = $
A
$0$
B
$1$
C
$\omega$
D
$\omega^2$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & -\omega^2/2 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 0 \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(0 - (-1)) - 1(0 - \omega^2/2) + 1(\omega - (- \omega^2/2))$
$= 1(1) - 1(-\omega^2/2) + 1(\omega + \omega^2/2)$
$= 1 + \omega^2/2 + \omega + \omega^2/2$
$= 1 + \omega + \omega^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ હોવાથી,$1 + \omega + \omega^2 = 0$ થાય.
તેથી,$\Delta = 0$.
29
DifficultMCQ
જો $p{\lambda ^4} + q{\lambda ^3} + r{\lambda ^2} + s\lambda + t = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{\lambda ^2} + 3\lambda }&{\lambda - 1}&{\lambda + 3}\\{\lambda + 1}&{2 - \lambda }&{\lambda - 4}\\{\lambda - 3}&{\lambda + 4}&{3\lambda }\end{array}} \right|$ હોય,તો $t$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$18$
C
$17$
D
$19$

Solution

(B) આપેલ નિત્યસમ $p{\lambda ^4} + q{\lambda ^3} + r{\lambda ^2} + s\lambda + t = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{\lambda ^2} + 3\lambda }&{\lambda - 1}&{\lambda + 3}\\{\lambda + 1}&{2 - \lambda }&{\lambda - 4}\\{\lambda - 3}&{\lambda + 4}&{3\lambda }\end{array}} \right|$ છે.
આ $\lambda$ માં એક નિત્યસમ હોવાથી,તે $\lambda$ ની દરેક કિંમત માટે સાચું છે.
$t$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે સમીકરણમાં $\lambda = 0$ મૂકીએ:
$t = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}0&{ - 1}&3\\1&2&{ - 4}\\{ - 3}&4&0\end{array}} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$t = 0(0 - (-16)) - (-1)(0 - 12) + 3(4 - (-6))$
$t = 0 + 1(-12) + 3(10)$
$t = -12 + 30 = 18$.
આમ,$t$ ની કિંમત $18$ છે.
30
EasyMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 4 & -6 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ -4 & 11 & -1 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-75$
B
$25$
C
$0$
D
$-25$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 4 & -6 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ -4 & 11 & -1 \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 4-4 & -6+11 & 1-1 \\ -1 & -1 & 1 \\ -4 & 11 & -1 \end{array} \right| = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 5 & 0 \\ -1 & -1 & 1 \\ -4 & 11 & -1 \end{array} \right|$.
પ્રથમ હાર $(R_1)$ ને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 0 \cdot ((-1)(-1) - (1)(11)) - 5 \cdot ((-1)(-1) - (1)(-4)) + 0 \cdot ((-1)(11) - (-1)(-4))$
$\Delta = -5 \cdot (1 + 4) = -5 \cdot 5 = -25$.
31
MediumMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a & b & a\alpha + b \\ b & c & b\alpha + c \\ a\alpha + b & b\alpha + c & 0 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $a, b, c$ શેમાં છે?
A
$A. P.$
B
$G. P.$
C
$H. P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b & a\alpha + b \\ b & c & b\alpha + c \\ a\alpha + b & b\alpha + c & 0 \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયા $R_3 \to R_3 - \alpha R_1 - R_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b & a\alpha + b \\ b & c & b\alpha + c \\ 0 & 0 & -(a\alpha^2 + 2b\alpha + c) \end{array} \right|$.
ત્રીજી હાર $(R_3)$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = -(a\alpha^2 + 2b\alpha + c) \cdot \left| \begin{array}{cc} a & b \\ b & c \end{array} \right| = -(a\alpha^2 + 2b\alpha + c)(ac - b^2) = (b^2 - ac)(a\alpha^2 + 2b\alpha + c)$.
$\Delta = 0$ માટે,$b^2 - ac = 0$ અથવા $a\alpha^2 + 2b\alpha + c = 0$ હોવું જોઈએ.
શરત $b^2 - ac = 0$ નો અર્થ છે $b^2 = ac$,જેનો અર્થ છે કે $a, b, c$ એ $G.P.$ માં છે.
32
EasyMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 31 & 37 & 92 \\ 31 & 58 & 71 \\ 31 & 105 & 24 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-2$
B
$0$
C
$81$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 31 & 37 & 92 \\ 31 & 58 & 71 \\ 31 & 105 & 24 \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 31 & 37 & 92 \\ 31-31 & 58-37 & 71-92 \\ 31-31 & 105-37 & 24-92 \end{array} \right|$
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 31 & 37 & 92 \\ 0 & 21 & -21 \\ 0 & 68 & -68 \end{array} \right|$
અહીં બીજી અને ત્રીજી હાર પ્રમાણસર છે (અથવા $R_2$ માંથી $21$ અને $R_3$ માંથી $68$ સામાન્ય લેતા,આપણને સમાન સ્તંભો મળે છે),તેથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
ખાસ કરીને,$R_3 = \frac{68}{21} R_2$,તેથી હાર સુરેખ રીતે આધારિત છે.
તેથી,$\Delta = 0$.
33
DifficultMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 2 & 3 \\ 3 & 5 & 7 \\ 8 & 14 & 20 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$20$
B
$10$
C
$0$
D
$250$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 2 & 3 \\ 3 & 5 & 7 \\ 8 & 14 & 20 \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \to C_3 - C_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 2 & 1 \\ 3 & 5 & 2 \\ 8 & 14 & 6 \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - 2C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1 \\ 3 & -1 & 2 \\ 8 & -2 & 6 \end{array} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1((-1)(6) - (2)(-2)) - 0 + 1((3)(-2) - (-1)(8))$
$\Delta = 1(-6 + 4) + 1(-6 + 8)$
$\Delta = 1(-2) + 1(2) = -2 + 2 = 0$.
આમ,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ છે.
34
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} 1 & k & 3 \\ 3 & k & -2 \\ 2 & 3 & -1 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} 1 & k & 3 \\ 3 & k & -2 \\ 2 & 3 & -1 \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(k(-1) - 3(-2)) - k(3(-1) - 2(-2)) + 3(3(3) - 2(k)) = 0$
$1(-k + 6) - k(-3 + 4) + 3(9 - 2k) = 0$
$-k + 6 - k(1) + 27 - 6k = 0$
$-k + 6 - k + 27 - 6k = 0$
$-8k + 33 = 0$
$8k = 33$
$k = \frac{33}{8}$
આમ,$\frac{33}{8}$ આપેલા વિકલ્પોમાં નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
35
EasyMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 265 & 240 & 219 \\ 240 & 225 & 198 \\ 219 & 198 & 181 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$0$
B
$679$
C
$779$
D
$1000$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 265 & 240 & 219 \\ 240 & 225 & 198 \\ 219 & 198 & 181 \end{array} \right|$.
$C_1 \to C_1 - C_2$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 25 & 21 & 219 \\ 15 & 27 & 198 \\ 21 & 17 & 181 \end{array} \right|$.
$C_1 \to C_1 - C_2$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 4 & 21 & 219 \\ -12 & 27 & 198 \\ 4 & 17 & 181 \end{array} \right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 4 & 21 & 219 \\ -16 & 6 & -21 \\ 0 & -4 & -38 \end{array} \right|$.
નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ આપતા અંતે $\Delta = 0$ મળે છે.
36
MediumMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{x^2} + x}&{x + 1}&{x - 2}\\ {2{x^2} + 3x - 1}&{3x}&{3x - 3}\\ {{x^2} + 2x + 3}&{2x - 1}&{2x - 1}\end{array}} \right| = Ax - 12$ હોય,તો $A$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$24$
C
$-12$
D
$-24$

Solution

(B) ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ કારણ કે આપેલ સમીકરણ $x$ ની તમામ કિંમતો માટે સાચું છે.
ધારો કે $x = 1$.
નિશ્ચાયકમાં $x = 1$ મૂકતા:
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{1^2} + 1}&{1 + 1}&{1 - 2}\\ {2(1)^2 + 3(1) - 1}&{3(1)}&{3(1) - 3}\\ {{1^2} + 2(1) + 3}&{2(1) - 1}&{2(1) - 1}\end{array}} \right| = A(1) - 12$
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}2&2&{ - 1}\\ 4&3&0\\ 6&1&1\end{array}} \right| = A - 12$
હવે,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો:
$2(3 \times 1 - 0 \times 1) - 2(4 \times 1 - 0 \times 6) + (-1)(4 \times 1 - 3 \times 6) = A - 12$
$2(3) - 2(4) - 1(4 - 18) = A - 12$
$6 - 8 + 14 = A - 12$
$12 = A - 12$
$A = 24$.
37
MediumMCQ
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & a+b & a+b+c \\ 3a & 4a+3b & 5a+4b+3c \\ 6a & 9a+6b & 11a+9b+6c \end{array} \right|$ જ્યાં $a = i, b = \omega, c = \omega^2$ હોય,તો $\Delta$ ની કિંમત શોધો.
A
$i$
B
$-\omega^2$
C
$\omega$
D
$-i$

Solution

(A) આપેલ $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & a+b & a+b+c \\ 3a & 4a+3b & 5a+4b+3c \\ 6a & 9a+6b & 11a+9b+6c \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - 3R_1$ અને $R_3 \to R_3 - 6R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & a+b & a+b+c \\ 0 & a & 2a+b \\ 0 & 3a & 5a+3b \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = a \left| \begin{array}{cc} a & 2a+b \\ 3a & 5a+3b \end{array} \right| = a [a(5a+3b) - 3a(2a+b)]$.
$\Delta = a [5a^2 + 3ab - 6a^2 - 3ab] = a[-a^2] = -a^3$.
અહીં $a = i$ આપેલ છે,તેથી $\Delta = -(i)^3 = -(-i) = i$.
38
EasyMCQ
ધારો કે $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{6i}&{ - 3i}&1\\4&{3i}&{ - 1}\\{20}&3&i\end{array}} \right| = x + iy$,તો
A
$x = 3, y = 1$
B
$x = 0, y = 0$
C
$x = 0, y = 3$
D
$x = 1, y = 3$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક: $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{6i}&{ - 3i}&1\\4&{3i}&{ - 1}\\{20}&3&i\end{array}} \right| = x + iy$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 6i((3i)(i) - (3)(-1)) - (-3i)((4)(i) - (20)(-1)) + 1((4)(3) - (20)(3i))$
$\Delta = 6i(3i^2 + 3) + 3i(4i + 20) + (12 - 60i)$
કારણ કે $i^2 = -1$,તેથી $3i^2 + 3 = 3(-1) + 3 = 0$.
$\Delta = 6i(0) + 12i^2 + 60i + 12 - 60i$
$\Delta = 0 + 12(-1) + 60i + 12 - 60i$
$\Delta = -12 + 12 + 60i - 60i = 0$
આમ,$x + iy = 0 + 0i$,જેનો અર્થ છે કે $x = 0$ અને $y = 0$.
39
MediumMCQ
જો $p + q + r = 0$ અને $a + b + c = 0$ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} pa & qb & rc \\ qc & ra & pb \\ rb & pc & qa \end{array} \right|$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$pa + qb + rc$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} pa & qb & rc \\ qc & ra & pb \\ rb & pc & qa \end{array} \right|$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = pa(ra \cdot qa - pb \cdot pc) - qb(qc \cdot qa - pb \cdot rb) + rc(qc \cdot pc - ra \cdot rb)$
$= pa(qa^2r - pbc^2) - qb(q^2ac - prb^2) + rc(qpc^2 - r^2ab)$
$= pqr(a^3) - p^2abc - q^3abc + pqr(b^3) + pqr(c^3) - r^3abc$
$= pqr(a^3 + b^3 + c^3) - abc(p^3 + q^3 + r^3)$.
આપેલ છે કે $p + q + r = 0$,તેથી આપણે જાણીએ છીએ કે $p^3 + q^3 + r^3 = 3pqr$.
તે જ રીતે,$a + b + c = 0$ હોવાથી,$a^3 + b^3 + c^3 = 3abc$.
આ કિંમતોને $\Delta$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\Delta = pqr(3abc) - abc(3pqr) = 3pqrabc - 3pqrabc = 0$.
40
EasyMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{matrix} 0 & x & 16 \\ x & 5 & 7 \\ 0 & 9 & x \end{matrix} \right| = 0$ ના બીજ શોધો.
A
$0, 12, 12$
B
$0, 12, -12$
C
$0, 12, 16$
D
$0, 9, 16$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{matrix} 0 & x & 16 \\ x & 5 & 7 \\ 0 & 9 & x \end{matrix} \right| = 0$
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$0 \cdot (5x - 63) - x \cdot (x^2 - 0) + 0 \cdot (7x - 80) = 0$
$-x(x^2 - 144) = 0$
$-x(x - 12)(x + 12) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x = 0$ અથવા $x - 12 = 0$ અથવા $x + 12 = 0$
તેથી,બીજ $x = 0, 12, -12$ મળે છે.
41
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 2 & 3 \\ 2 & x & 3 \\ 3 & 4 & 5 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $x =$
A
$-5/2$
B
$-2/5$
C
$5/2$
D
$2/5$

Solution

(C) $x$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરીએ:
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & 2 & 3 \\ 2 & x & 3 \\ 3 & 4 & 5 \end{array} \right| = 1(5x - 12) - 2(10 - 9) + 3(8 - 3x) = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(5x - 12) - 2(1) + 3(8 - 3x) = 0$
$5x - 12 - 2 + 24 - 9x = 0$
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$-4x + 10 = 0$
$-4x = -10$
$x = \frac{-10}{-4} = \frac{5}{2}$
આમ,$x$ ની સાચી કિંમત $\frac{5}{2}$ છે.
42
EasyMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 0 & p-q & p-r \\ q-p & 0 & q-r \\ r-p & r-q & 0 \end{array} \right| = $
A
$0$
B
$(p-q)(q-r)(r-p)$
C
$pqr$
D
$3pqr$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $D = \left| \begin{array}{ccc} 0 & p-q & p-r \\ q-p & 0 & q-r \\ r-p & r-q & 0 \end{array} \right|$ છે.
અહીં શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 0 & p-q & p-r \\ q-p & 0 & q-r \\ r-p & r-q & 0 \end{bmatrix}$ એ વિસંમિત (skew-symmetric) શ્રેણિક છે કારણ કે $A^T = -A$ થાય છે.
ખાસ કરીને,તમામ $i, j$ માટે ઘટકો $a_{ij} = -a_{ji}$ છે અને વિકર્ણના તમામ ઘટકો $0$ છે.
આ શ્રેણિકનો ક્રમ $3 \times 3$ છે,જે એકી સંખ્યા છે.
એકી ક્રમના વિસંમિત શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક હંમેશા $0$ હોય છે.
તેથી,$D = 0$.
43
DifficultMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} -1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$-4$
B
$0$
C
$1$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} -1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & 2 \\ 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \end{array} \right|$.
હવે,પ્રથમ હાર $(R_1)$ ને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 0(1 - 1) - 0(-1 - 1) + 2(1 - (-1))$
$\Delta = 2(1 + 1) = 2(2) = 4$.
આમ,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $4$ છે.
44
EasyMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} 3 - x & -6 & 3 \\ -6 & 3 - x & 3 \\ 3 & 3 & -6 - x \end{array} \right| = 0$ નું એક બીજ છે
A
$6$
B
$3$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} 3 - x & -6 & 3 \\ -6 & 3 - x & 3 \\ 3 & 3 & -6 - x \end{array} \right| = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} 3 - x - 6 + 3 & -6 & 3 \\ -6 + 3 - x + 3 & 3 - x & 3 \\ 3 + 3 - 6 - x & 3 & -6 - x \end{array} \right| = 0$
$\Rightarrow \left| \begin{array}{ccc} -x & -6 & 3 \\ -x & 3 - x & 3 \\ -x & 3 & -6 - x \end{array} \right| = 0$
$C_1$ માંથી $-x$ સામાન્ય લેતા:
$-x \left| \begin{array}{ccc} 1 & -6 & 3 \\ 1 & 3 - x & 3 \\ 1 & 3 & -6 - x \end{array} \right| = 0$
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$-x \left| \begin{array}{ccc} 1 & -6 & 3 \\ 0 & 9 - x & 0 \\ 0 & 9 & -9 - x \end{array} \right| = 0$
$C_1$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$-x [1 \cdot ((9 - x)(-9 - x) - 0)] = 0$
$-x [-(9 - x)(9 + x)] = 0$
$x(9 - x)(9 + x) = 0$
આમ,બીજ $x = 0, 9, -9$ છે.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$0$ એ એક બીજ છે.
45
MediumMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x-1 & 1 & 1 \\ 1 & x-1 & 1 \\ 1 & 1 & x-1 \end{array} \right| = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$1, 2$
B
$-1, 2$
C
$1, -2$
D
$-1, -2$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x-1 & 1 & 1 \\ 1 & x-1 & 1 \\ 1 & 1 & x-1 \end{array} \right| = 0$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x+1 & 1 & 1 \\ x+1 & x-1 & 1 \\ x+1 & 1 & x-1 \end{array} \right| = 0$
$C_1$ માંથી $(x+1)$ સામાન્ય લેતા:
$(x+1) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & x-1 & 1 \\ 1 & 1 & x-1 \end{array} \right| = 0$
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$(x+1) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 0 & x-2 & 0 \\ 0 & 0 & x-2 \end{array} \right| = 0$
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$(x+1) [1 \cdot (x-2)(x-2) - 0 + 0] = 0$
$(x+1)(x-2)^2 = 0$
આમ,બીજ $x = -1$ અને $x = 2$ મળે છે.
46
DifficultMCQ
$\left| {\begin{array}{ccc} bc & bc' + b'c & b'c' \\ ca & ca' + c'a & c'a' \\ ab & ab' + a'b & a'b' \end{array}} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$(ab - a'b')(bc - b'c')(ca - c'a')$
B
$(ab + a'b')(bc + b'c')(ca + c'a')$
C
$(ab' - a'b)(bc' - b'c)(ca' - c'a)$
D
$(ab' + a'b)(bc' + b'c)(ca' + c'a)$

Solution

(C) ધારો કે આપેલો નિશ્ચાયક $\Delta$ છે.
આ નિશ્ચાયકને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે:
$\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} bc & bc' & b'c' \\ ca & ca' & c'a' \\ ab & ab' & a'b' \end{array}} \right| + \left| {\begin{array}{ccc} bc & b'c & b'c' \\ ca & c'a & c'a' \\ ab & a'b & a'b' \end{array}} \right|$
આ પ્રકારના નિશ્ચાયકોના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,સાચો જવાબ વિકલ્પ $(c)$ એટલે કે $(ab' - a'b)(bc' - b'c)(ca' - c'a)$ મળે છે.
47
EasyMCQ
નિશ્ચાયક સમીકરણ ($x$ માં) $\left| \begin{array}{ccc} a & a & x \\ m & m & m \\ b & x & b \end{array} \right| = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$x = a, b$
B
$x = -a, -b$
C
$x = -a, b$
D
$x = a, -b$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} a & a & x \\ m & m & m \\ b & x & b \end{array} \right| = 0$.
બીજી હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-m \left| \begin{array}{cc} a & x \\ x & b \end{array} \right| + m \left| \begin{array}{cc} a & x \\ b & b \end{array} \right| - m \left| \begin{array}{cc} a & a \\ b & x \end{array} \right| = 0$.
ધારો કે $m \neq 0$,તો $m$ વડે ભાગતા:
$-\left( ab - x^2 \right) + \left( ab - bx \right) - \left( ax - ab \right) = 0$.
$-ab + x^2 + ab - bx - ax + ab = 0$.
$x^2 - (a + b)x + ab = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x - a)(x - b) = 0$.
આમ,બીજ $x = a$ અને $x = b$ મળે છે.
48
MediumMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} a & a + b & a + 2b \\ a + 2b & a & a + b \\ a + b & a + 2b & a \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$9a^2(a + b)$
B
$9b^2(a + b)$
C
$a^2(a + b)$
D
$b^2(a + b)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & a + b & a + 2b \\ a + 2b & a & a + b \\ a + b & a + 2b & a \end{array} \right|$.
પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 3a + 3b & a + b & a + 2b \\ 3a + 3b & a & a + b \\ 3a + 3b & a + 2b & a \end{array} \right|$
$C_1$ માંથી $3(a + b)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 3(a + b) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a + b & a + 2b \\ 1 & a & a + b \\ 1 & a + 2b & a \end{array} \right|$
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા:
$\Delta = 3(a + b) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a + b & a + 2b \\ 0 & -b & -b \\ 0 & b & -2b \end{array} \right|$
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 3(a + b) [(-b)(-2b) - (-b)(b)]$
$\Delta = 3(a + b) [2b^2 + b^2] = 3(a + b)(3b^2) = 9b^2(a + b)$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.