Gujarati

Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line

462+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 462 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
જો $a, b, c$ ભિન્ન હોય અને $\left| \begin{array}{ccc} a & a^2 & a^3 - 1 \\ b & b^2 & b^3 - 1 \\ c & c^2 & c^3 - 1 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો
A
$a + b + c = 0$
B
$abc = 1$
C
$a + b + c = 1$
D
$ab + bc + ca = 0$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} a & a^2 & a^3 - 1 \\ b & b^2 & b^3 - 1 \\ c & c^2 & c^3 - 1 \end{array} \right| = 0$
આપણે નિશ્ચાયકને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ: $\left| \begin{array}{ccc} a & a^2 & a^3 \\ b & b^2 & b^3 \\ c & c^2 & c^3 \end{array} \right| - \left| \begin{array}{ccc} a & a^2 & 1 \\ b & b^2 & 1 \\ c & c^2 & 1 \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ નિશ્ચાયકમાંથી $abc$ સામાન્ય લેતા અને બીજા નિશ્ચાયકમાં સ્તંભોની અદલાબદલી કરતા: $abc \left| \begin{array}{ccc} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{array} \right| - \left| \begin{array}{ccc} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{array} \right| = 0$
સામાન્ય નિશ્ચાયકને બહાર કાઢતા: $(abc - 1) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{array} \right| = 0$
ત્યારબાદ $a, b, c$ ભિન્ન હોવાથી,વેન્ડરમોન્ડ નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & a & a^2 \\ 1 & b & b^2 \\ 1 & c & c^2 \end{array} \right| = (a-b)(b-c)(c-a) \neq 0$ થાય.
તેથી,$abc - 1 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $abc = 1$.
52
MediumMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{ - {a^2}}&{ab}&{ac}\\{ab}&{ - {b^2}}&{bc}\\{ac}&{bc}&{ - {c^2}}\end{array}} \right| = K{a^2}{b^2}{c^2}$ હોય,તો $K = $
A
$-4$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{ - {a^2}}&{ab}&{ac}\\{ab}&{ - {b^2}}&{bc}\\{ac}&{bc}&{ - {c^2}}\end{array}} \right|$ છે.
અનુક્રમે $R_1, R_2, R_3$ માંથી $a, b, c$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (abc) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{ - a}&b&c\\a&{ - b}&c\\a&b&{ - c}\end{array}} \right|$.
અનુક્રમે $C_1, C_2, C_3$ માંથી $a, b, c$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (abc)(abc) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{ - 1}&1&1\\1&{ - 1}&1\\1&1&{ - 1}\end{array}} \right| = {a^2}{b^2}{c^2} \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{ - 1}&1&1\\1&{ - 1}&1\\1&1&{ - 1}\end{array}} \right|$.
હવે,નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{ - 1}&1&1\\1&{ - 1}&1\\1&1&{ - 1}\end{array}} \right| = -1(1 - 1) - 1(-1 - 1) + 1(1 - (-1)) = 0 + 2 + 2 = 4$.
તેથી,$\Delta = 4{a^2}{b^2}{c^2}$.
$K{a^2}{b^2}{c^2}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $K = 4$ મળે છે.
53
MediumMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1-x & 1 \\ 1 & 1 & 1+y \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$3 - x + y$
B
$(1 - x)(1 + y)$
C
$xy$
D
$-xy$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1-x & 1 \\ 1 & 1 & 1+y \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ $C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1-1 & 1-1 \\ 1 & (1-x)-1 & 1-1 \\ 1 & 1-1 & (1+y)-1 \end{array} \right|$
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 0 & 0 \\ 1 & -x & 0 \\ 1 & 0 & y \end{array} \right|$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1 \times ((-x)(y) - (0)(0)) - 0 + 0$
$\Delta = -xy$.
54
MediumMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} a & b & a\alpha - b \\ b & c & b\alpha - c \\ 2 & 1 & 0 \end{array} \right| = 0$ અને $\alpha \neq \frac{1}{2}$ હોય,તો
A
$a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે.
B
$a, b, c$ એ $G.P.$ માં છે.
C
$a, b, c$ એ $H.P.$ માં છે.
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} a & b & a\alpha - b \\ b & c & b\alpha - c \\ 2 & 1 & 0 \end{array} \right| = 0$
ત્રીજી હારને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$2(b(b\alpha - c) - c(a\alpha - b)) - 1(a(b\alpha - c) - b(a\alpha - b)) + 0 = 0$
$2(b^2\alpha - bc - ac\alpha + bc) - (ab\alpha - ac - ab\alpha + b^2) = 0$
$2(b^2\alpha - ac\alpha) - (b^2 - ac) = 0$
$2\alpha(b^2 - ac) - (b^2 - ac) = 0$
$(2\alpha - 1)(b^2 - ac) = 0$
આપેલ છે કે $\alpha \neq \frac{1}{2}$,તેથી $2\alpha - 1 \neq 0$.
તેથી,$b^2 - ac = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $b^2 = ac$.
આ શરત સૂચવે છે કે $a, b, c$ એ $G.P.$ માં છે.
55
MediumMCQ
જો ${\left| {\begin{array}{cc} 4 & 1 \\ 2 & 1 \end{array}} \right|^2} = \left| {\begin{array}{cc} 3 & 2 \\ 1 & x \end{array}} \right| - \left| {\begin{array}{cc} x & 3 \\ -2 & 1 \end{array}} \right|$,હોય તો $x =$
A
$-14$
B
$2$
C
$6$
D
$7$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: ${\left| {\begin{array}{cc} 4 & 1 \\ 2 & 1 \end{array}} \right|^2} = \left| {\begin{array}{cc} 3 & 2 \\ 1 & x \end{array}} \right| - \left| {\begin{array}{cc} x & 3 \\ -2 & 1 \end{array}} \right|$
પ્રથમ,ડાબી બાજુના નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો:
$\left| {\begin{array}{cc} 4 & 1 \\ 2 & 1 \end{array}} \right| = (4 \times 1) - (1 \times 2) = 4 - 2 = 2$
તેથી,ડાબી બાજુ $2^2 = 4$ થાય.
હવે,જમણી બાજુના નિશ્ચાયકોનું મૂલ્ય શોધો:
$\left| {\begin{array}{cc} 3 & 2 \\ 1 & x \end{array}} \right| = (3 \times x) - (2 \times 1) = 3x - 2$
$\left| {\begin{array}{cc} x & 3 \\ -2 & 1 \end{array}} \right| = (x \times 1) - (3 \times -2) = x + 6$
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$4 = (3x - 2) - (x + 6)$
$4 = 3x - 2 - x - 6$
$4 = 2x - 8$
$2x = 4 + 8$
$2x = 12$
$x = 6$
56
DifficultMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} 3x - 8 & 3 & 3 \\ 3 & 3x - 8 & 3 \\ 3 & 3 & 3x - 8 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $x$ ની કિંમતો શોધો.
A
$0, 2/3$
B
$2/3, 11/3$
C
$1/2, 1$
D
$11/3, 1$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} 3x - 8 & 3 & 3 \\ 3 & 3x - 8 & 3 \\ 3 & 3 & 3x - 8 \end{array} \right| = 0$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે:
$(3x - 2) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 3 & 3 \\ 1 & 3x - 8 & 3 \\ 1 & 3 & 3x - 8 \end{array} \right| = 0$
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 - R_2$ અને $R_2 \to R_2 - R_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે:
$(3x - 2) \left| \begin{array}{ccc} 0 & -3x + 11 & 0 \\ 0 & 3x - 11 & -3x + 11 \\ 1 & 3 & 3x - 8 \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(3x - 2) \cdot 1 \cdot [(-3x + 11)(-3x + 11) - 0] = 0$
$(3x - 2)(3x - 11)^2 = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$3x - 2 = 0 \implies x = 2/3$
$(3x - 11)^2 = 0 \implies x = 11/3$
આમ,$x$ ની કિંમતો $2/3$ અને $11/3$ છે.
57
MediumMCQ
જો $a, b, c$ એ $A.P.$ માં હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} x+2 & x+3 & x+a \\ x+4 & x+5 & x+b \\ x+6 & x+7 & x+c \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$x - (a + b + c)$
B
$9x^2 + a + b + c$
C
$a + b + c$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x+2 & x+3 & x+a \\ x+4 & x+5 & x+b \\ x+6 & x+7 & x+c \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - C_1$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x+2 & 1 & x+a \\ x+4 & 1 & x+b \\ x+6 & 1 & x+c \end{array} \right|$.
હવે,હાર પ્રક્રિયા $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x+2 & 1 & x+a \\ 2 & 0 & b-a \\ 4 & 0 & c-a \end{array} \right|$.
બીજા સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = -1 \times [2(c-a) - 4(b-a)]$
$\Delta = -1 \times [2c - 2a - 4b + 4a]$
$\Delta = -1 \times [2c + 2a - 4b]$
$\Delta = 2(2b - a - c)$.
કારણ કે $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે,તેથી $2b = a + c$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $2b - a - c = 0$.
તેથી,$\Delta = 2(0) = 0$.
58
EasyMCQ
જો $a \ne 6, b, c$ એ $\left| \begin{array}{ccc} a & 2b & 2c \\ 3 & b & c \\ 4 & a & b \end{array} \right| = 0$ નું સમાધાન કરે,તો $abc = $
A
$a + b + c$
B
$0$
C
$b^3$
D
$ab + bc$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} a & 2b & 2c \\ 3 & b & c \\ 4 & a & b \end{array} \right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 - 2R_2$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} a - 6 & 2b - 2b & 2c - 2c \\ 3 & b & c \\ 4 & a & b \end{array} \right| = 0$
$\left| \begin{array}{ccc} a - 6 & 0 & 0 \\ 3 & b & c \\ 4 & a & b \end{array} \right| = 0$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(a - 6)(b^2 - ac) = 0$.
કારણ કે $a \ne 6$,તેથી $b^2 - ac = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $ac = b^2$.
બંને બાજુ $b$ વડે ગુણતા,આપણને $abc = b^3$ મળે છે.
59
DifficultMCQ
જો ${a^{ - 1}} + {b^{ - 1}} + {c^{ - 1}} = 0$ હોય અને $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + a}&1&1\\1&{1 + b}&1\\1&1&{1 + c}\end{array}} \right| = \lambda $ હોય,તો $\lambda $ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$abc$
C
$-abc$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + a}&1&1\\1&{1 + b}&1\\1&1&{1 + c}\end{array}} \right| = \lambda $.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ ${C_2} \to {C_2} - {C_1}$ અને ${C_3} \to {C_3} - {C_1}$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + a}&{-a}&{-a}\\1&b&0\\1&0&c\end{array}} \right| = \lambda $.
ત્રીજી હાર $({R_3})$ ની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$1(0 - (-ab)) + 0 + c((1+a)b - (-a)) = \lambda $
$ab + c(b + ab + a) = \lambda $
$ab + bc + abc + ac = \lambda $
$ab + bc + ca + abc = \lambda \quad \dots (i)$
આપેલ છે કે ${a^{ - 1}} + {b^{ - 1}} + {c^{ - 1}} = 0$,તેથી:
$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c} = 0 \implies \frac{bc + ac + ab}{abc} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $ab + bc + ca = 0$.
આ કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા,આપણને $\lambda = 0 + abc = abc$ મળે છે.
આમ,$\lambda$ ની કિંમત $abc$ છે.
60
DifficultMCQ
નીચે આપેલા નિશ્ચાયક $\left| \begin{matrix} 1 & 2 & 3 \\ 3 & 5 & 7 \\ 8 & 14 & 20 \end{matrix} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$20$
B
$10$
C
$0$
D
$5$

Solution

(C) નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{matrix} 1 & 2 & 3 \\ 3 & 5 & 7 \\ 8 & 14 & 20 \end{matrix} \right|$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,પ્રથમ હારને અનુસરીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(5 \times 20 - 7 \times 14) - 2(3 \times 20 - 7 \times 8) + 3(3 \times 14 - 5 \times 8)$
$\Delta = 1(100 - 98) - 2(60 - 56) + 3(42 - 40)$
$\Delta = 1(2) - 2(4) + 3(2)$
$\Delta = 2 - 8 + 6$
$\Delta = 0$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
61
EasyMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}a&b&{a + b}\\b&c&{b + c}\\{a + b}&{b + c}&0\end{array}} \right| = 0$ હોય,તો $a, b, c$ એ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક: $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}a&b&{a + b}\\b&c&{b + c}\\{a + b}&{b + c}&0\end{array}} \right| = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \to C_3 - (C_1 + C_2)$ લાગુ કરતા:
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}a&b&0\\b&c&0\\{a + b}&{b + c}&{-(a + 2b + c)}\end{array}} \right| = 0$.
ત્રીજા સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$-(a + 2b + c) \times (ac - b^2) = 0$.
નિશ્ચાયક શૂન્ય થવા માટે,કાં તો $(a + 2b + c) = 0$ અથવા $(ac - b^2) = 0$ હોવું જોઈએ.
જો $ac - b^2 = 0$ હોય,તો $b^2 = ac$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $a, b, c$ એ $G.P.$ માં છે.
62
EasyMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 5^2 & 5^3 & 5^4 \\ 5^3 & 5^4 & 5^5 \\ 5^4 & 5^5 & 5^7 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$5^2$
B
$0$
C
$5^{13}$
D
$5^9$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 5^2 & 5^3 & 5^4 \\ 5^3 & 5^4 & 5^5 \\ 5^4 & 5^5 & 5^7 \end{array} \right|$ છે.
હાર $R_2$ માંથી $5$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 5 \times \left| \begin{array}{ccc} 5^2 & 5^3 & 5^4 \\ 5^2 & 5^3 & 5^4 \\ 5^4 & 5^5 & 5^7 \end{array} \right|$.
અહીં હાર $R_1$ અને હાર $R_2$ સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
63
EasyMCQ
$x$ ની કઈ કિંમત માટે $\left| \begin{array}{ccc} x + \omega^2 & \omega & 1 \\ \omega & \omega^2 & 1 + x \\ 1 & x + \omega & \omega^2 \end{array} \right| = 0$ થશે?
A
$x = 0$
B
$x = 1$
C
$x = -1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક: $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x + \omega^2 & \omega & 1 \\ \omega & \omega^2 & 1 + x \\ 1 & x + \omega & \omega^2 \end{array} \right| = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x + \omega^2 + \omega + 1 & \omega & 1 \\ \omega + \omega^2 + 1 + x & \omega^2 & 1 + x \\ 1 + x + \omega + \omega^2 & x + \omega & \omega^2 \end{array} \right|$.
કારણ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,પ્રથમ સ્તંભ આ મુજબ બનશે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x & \omega & 1 \\ x & \omega^2 & 1 + x \\ x & x + \omega & \omega^2 \end{array} \right| = x \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega & 1 \\ 1 & \omega^2 & 1 + x \\ 1 & x + \omega & \omega^2 \end{array} \right|$.
નિશ્ચાયક $0$ થવા માટે,કાં તો $x = 0$ અથવા બાકી રહેલો નિશ્ચાયક $0$ હોવો જોઈએ.
મૂળ નિશ્ચાયકમાં $x = 0$ મૂકીને તપાસતા:
$\left| \begin{array}{ccc} \omega^2 & \omega & 1 \\ \omega & \omega^2 & 1 \\ 1 & \omega & \omega^2 \end{array} \right| = \omega^2(\omega^4 - \omega) - \omega(\omega^3 - 1) + 1(\omega^2 - \omega^2) = \omega^2(\omega - \omega) - \omega(1 - 1) + 0 = 0$.
આમ,$x = 0$ એ સાચી કિંમત છે.
64
DifficultMCQ
જો $A, B, C$ એ ત્રિકોણના ખૂણા હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} -1 & \cos C & \cos B \\ \cos C & -1 & \cos A \\ \cos B & \cos A & -1 \end{array} \right| = $
A
$1$
B
$0$
C
$\cos A \cos B \cos C$
D
$\cos A + \cos B \cos C$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} -1 & \cos C & \cos B \\ \cos C & -1 & \cos A \\ \cos B & \cos A & -1 \end{array} \right|$ છે.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = -1(1 - \cos^2 A) - \cos C(-\cos C - \cos A \cos B) + \cos B(\cos C \cos A + \cos B)$
$\Delta = -\sin^2 A + \cos^2 C + \cos A \cos B \cos C + \cos A \cos B \cos C + \cos^2 B$
$\Delta = -\sin^2 A + \cos^2 B + \cos^2 C + 2 \cos A \cos B \cos C$.
કારણ કે $A+B+C = \pi$,તેથી $A = \pi - (B+C)$,એટલે કે $\cos A = -\cos(B+C) = -(\cos B \cos C - \sin B \sin C) = \sin B \sin C - \cos B \cos C$.
$\cos A$ ની કિંમત મૂકતા:
$\Delta = -\sin^2 A + \cos^2 B + \cos^2 C + 2 \cos B \cos C (\sin B \sin C - \cos B \cos C)$
$\Delta = -\sin^2 A + \cos^2 B + \cos^2 C + 2 \cos B \cos C \sin B \sin C - 2 \cos^2 B \cos^2 C$
$\sin^2 A = \sin^2(B+C) = (\sin B \cos C + \cos B \sin C)^2 = \sin^2 B \cos^2 C + \cos^2 B \sin^2 C + 2 \sin B \cos C \cos B \sin C$ નો ઉપયોગ કરતા,તમામ પદો ઉડી જાય છે અને $\Delta = 0$ મળે છે.
65
EasyMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \omega^2 & \omega \\ 1 & \omega & \omega^2 \end{array} \right| = $
A
$3\sqrt{3}i$
B
$-3\sqrt{3}i$
C
$i\sqrt{3}$
D
$3$

Solution

(A) ધારો કે $D = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \omega^2 & \omega \\ 1 & \omega & \omega^2 \end{array} \right|$.
$C_1 \to C_1 - C_2$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ લેતા:
$D = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & 1 \\ 1-\omega^2 & \omega^2-\omega & \omega \\ 1-\omega & \omega-\omega^2 & \omega^2 \end{array} \right|$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1 \cdot [(1-\omega^2)(\omega-\omega^2) - (1-\omega)(\omega^2-\omega)]$
$D = (\omega - \omega^2 - \omega^2 + \omega^4) - (\omega^2 - \omega - \omega^3 + \omega^2)$
અહીં $\omega^3 = 1$ અને $\omega^4 = \omega$ હોવાથી:
$D = 3\omega - 3\omega^2 = 3(\omega - \omega^2)$.
$\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$ અને $\omega^2 = \frac{-1 - i\sqrt{3}}{2}$ મુકતા:
$D = 3 \left( \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2} - \frac{-1 - i\sqrt{3}}{2} \right) = 3 \left( \frac{2i\sqrt{3}}{2} \right) = 3i\sqrt{3}$.
66
EasyMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a & b & a - b \\ b & c & b - c \\ 2 & 1 & 0 \end{array} \right|$ શૂન્ય થાય જો $a, b, c$ એ
A
$G. P.$
B
$A. P.$
C
$H. P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b & a - b \\ b & c & b - c \\ 2 & 1 & 0 \end{array} \right| = 0$ છે.
ત્રીજી હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$2 \cdot \left| \begin{array}{cc} b & a - b \\ c & b - c \end{array} \right| - 1 \cdot \left| \begin{array}{cc} a & a - b \\ b & b - c \end{array} \right| + 0 = 0$.
$2(b(b - c) - c(a - b)) - (a(b - c) - b(a - b)) = 0$.
$2(b^2 - bc - ac + bc) - (ab - ac - ab + b^2) = 0$.
$2(b^2 - ac) - (b^2 - ac) = 0$.
$b^2 - ac = 0$.
$b^2 = ac$.
આ શરત સૂચવે છે કે $a, b, c$ એ $G. P.$ માં છે.
67
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} x+1 & 1 & 1 \\ 2 & x+2 & 2 \\ 3 & 3 & x+3 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $x = \dots$
A
$0, -6$
B
$0, 6$
C
$6$
D
$-6$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} x+1 & 1 & 1 \\ 2 & x+2 & 2 \\ 3 & 3 & x+3 \end{array} \right| = 0$ છે.
$C_1 \to C_1 - C_2$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x & 0 & 1 \\ -x & x & 2 \\ 0 & -x & x+3 \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ અને $C_2$ માંથી $x$ સામાન્ય લેતા:
$x^2 \left| \begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 2 \\ 0 & -1 & x+3 \end{array} \right| = 0$.
$R_1$ ની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 [1(x+3+2) - 0 + 1(1-0)] = 0$.
$x^2 (x+5+1) = 0$.
$x^2 (x+6) = 0$.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = -6$ મળે છે.
68
EasyMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & x \\ p+1 & p+1 & p+x \\ 3 & x+1 & x+2 \end{array} \right| = 0$ ના ઉકેલો શું છે?
A
$x = 1, 2$
B
$x = 2, 3$
C
$x = 1, p, 2$
D
$x = 1, 2, -p$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & x \\ p+1 & p+1 & p+x \\ 3 & x+1 & x+2 \end{array} \right| = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 0 & x \\ p+1 & 0 & p+x \\ 3 & x-2 & x+2 \end{array} \right| = 0$.
બીજા સ્તંભને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$-(x-2) \left| \begin{array}{cc} 1 & x \\ p+1 & p+x \end{array} \right| = 0$.
$-(x-2) [ (p+x) - (p+1)x ] = 0$.
$-(x-2) [ p + x - px - x ] = 0$.
$-(x-2) [ p(1-x) ] = 0$.
$p(x-2)(x-1) = 0$.
આમ,ઉકેલો $x = 1$ અને $x = 2$ છે.
69
DifficultMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & \cos(\alpha - \beta) & \cos \alpha \\ \cos(\alpha - \beta) & 1 & \cos \beta \\ \cos \alpha & \cos \beta & 1 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય છે
A
$\alpha^2 + \beta^2$
B
$\alpha^2 - \beta^2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $D = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \cos(\alpha - \beta) & \cos \alpha \\ \cos(\alpha - \beta) & 1 & \cos \beta \\ \cos \alpha & \cos \beta & 1 \end{array} \right|$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1(1 - \cos^2 \beta) - \cos(\alpha - \beta)(\cos(\alpha - \beta) - \cos \alpha \cos \beta) + \cos \alpha(\cos \beta \cos(\alpha - \beta) - \cos \alpha)$.
નિત્યસમ $\cos(\alpha - \beta) = \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$D = \sin^2 \beta - \cos(\alpha - \beta)(\sin \alpha \sin \beta) + \cos \alpha(\cos \beta(\cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta) - \cos \alpha)$.
$D = \sin^2 \beta - \cos(\alpha - \beta)\sin \alpha \sin \beta + \cos \alpha(\cos \alpha \cos^2 \beta + \sin \alpha \sin \beta \cos \beta - \cos \alpha)$.
$D = \sin^2 \beta - \cos(\alpha - \beta)\sin \alpha \sin \beta + \cos^2 \alpha \cos^2 \beta + \sin \alpha \sin \beta \cos \alpha \cos \beta - \cos^2 \alpha$.
$D = \sin^2 \beta - \cos(\alpha - \beta)\sin \alpha \sin \beta + \cos^2 \alpha(\cos^2 \beta - 1) + \sin \alpha \sin \beta \cos \alpha \cos \beta$.
$D = \sin^2 \beta - \sin \alpha \sin \beta(\cos(\alpha - \beta) - \cos \alpha \cos \beta) - \cos^2 \alpha \sin^2 \beta$.
$D = \sin^2 \beta - \sin \alpha \sin \beta(\sin \alpha \sin \beta) - \cos^2 \alpha \sin^2 \beta$.
$D = \sin^2 \beta - \sin^2 \alpha \sin^2 \beta - \cos^2 \alpha \sin^2 \beta$.
$D = \sin^2 \beta - \sin^2 \beta(\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha) = \sin^2 \beta - \sin^2 \beta(1) = 0$.
70
EasyMCQ
$\left| {\begin{array}{ccc} {1^2} & {2^2} & {3^2} \\ {2^2} & {3^2} & {4^2} \\ {3^2} & {4^2} & {5^2} \end{array}} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$8$
B
$-8$
C
$400$
D
$1$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} {1^2} & {2^2} & {3^2} \\ {2^2} & {3^2} & {4^2} \\ {3^2} & {4^2} & {5^2} \end{array}} \right| = \left| {\begin{array}{ccc} 1 & 4 & 9 \\ 4 & 9 & 16 \\ 9 & 16 & 25 \end{array}} \right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ લાગુ કરતા: ${R_2} \to {R_2} - {R_1}$ અને ${R_3} \to {R_3} - {R_2}$.
$\Delta = \left| {\begin{array}{ccc} 1 & 4 & 9 \\ 4-1 & 9-4 & 16-9 \\ 9-4 & 16-9 & 25-16 \end{array}} \right| = \left| {\begin{array}{ccc} 1 & 4 & 9 \\ 3 & 5 & 7 \\ 5 & 7 & 9 \end{array}} \right|$.
પ્રથમ હારના આધારે વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(5 \times 9 - 7 \times 7) - 4(3 \times 9 - 7 \times 5) + 9(3 \times 7 - 5 \times 5)$
$\Delta = 1(45 - 49) - 4(27 - 35) + 9(21 - 25)$
$\Delta = 1(-4) - 4(-8) + 9(-4)$
$\Delta = -4 + 32 - 36 = -8$.
71
EasyMCQ
નીચેના નિશ્ચાયક સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} a+x & a-x & a-x \\ a-x & a+x & a-x \\ a-x & a-x & a+x \end{array} \right| = 0$ માં $x$ ની કિંમતો શોધો.
A
$x = 0, x = 4a$
B
$x = 0, x = a$
C
$x = 0, x = 2a$
D
$x = 0, x = 3a$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a+x & a-x & a-x \\ a-x & a+x & a-x \\ a-x & a-x & a+x \end{array} \right| = 0$.
$C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 3a-x & a-x & a-x \\ 3a-x & a+x & a-x \\ 3a-x & a-x & a+x \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ માંથી $(3a-x)$ સામાન્ય લેતા:
$(3a-x) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a-x & a-x \\ 1 & a+x & a-x \\ 1 & a-x & a+x \end{array} \right| = 0$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$(3a-x) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a-x & a-x \\ 0 & 2x & 0 \\ 0 & 0 & 2x \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$(3a-x) [1(4x^2 - 0)] = 0$.
$(3a-x)(4x^2) = 0$.
તેથી,$x = 3a$ અથવા $x^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x = 0$.
આમ,$x$ ની કિંમતો $x = 0, x = 3a$ છે.
72
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} x - 1 & 3 & 0 \\ 2 & x - 3 & 4 \\ 3 & 5 & 6 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $x =$
A
$0$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(D) નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$(x - 1) \cdot \left| \begin{array}{cc} x - 3 & 4 \\ 5 & 6 \end{array} \right| - 3 \cdot \left| \begin{array}{cc} 2 & 4 \\ 3 & 6 \end{array} \right| + 0 \cdot \left| \begin{array}{cc} 2 & x - 3 \\ 3 & 5 \end{array} \right| = 0$
$(x - 1) \cdot [6(x - 3) - 20] - 3 \cdot [12 - 12] + 0 = 0$
$(x - 1) \cdot [6x - 18 - 20] - 3 \cdot [0] = 0$
$(x - 1)(6x - 38) = 0$
$2(x - 1)(3x - 19) = 0$
આમ,$x - 1 = 0$ અથવા $3x - 19 = 0$.
તેથી,$x = 1$ અથવા $x = \frac{19}{3}$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$x = 1$ એ સાચો વિકલ્પ છે.
73
EasyMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{matrix} x & 0 & 8 \\ 4 & 1 & 3 \\ 2 & 0 & x \end{matrix} \right| = 0$ ના બીજ નીચેનામાંથી કયા છે?
A
$(-4, 4)$
B
$(2, -4)$
C
$(2, 4)$
D
$(2, 8)$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{matrix} x & 0 & 8 \\ 4 & 1 & 3 \\ 2 & 0 & x \end{matrix} \right| = 0$
બીજા સ્તંભને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા (કારણ કે તેમાં બે શૂન્ય છે):
$1 \times \left| \begin{matrix} x & 8 \\ 2 & x \end{matrix} \right| = 0$
$2 \times 2$ નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$x(x) - 8(2) = 0$
$x^2 - 16 = 0$
$x^2 = 16$
$x = \pm 4$
આમ,બીજ $4$ અને $-4$ છે.
74
EasyMCQ
જો $\left| \begin{matrix} -x & 1 & 0 \\ 1 & -x & 1 \\ 0 & 1 & -x \end{matrix} \right| = 0$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$0, \pm \sqrt{2}$
B
$0, \pm \sqrt{2}$
C
$0, \pm \sqrt{3}$
D
$\pm \sqrt{2}, \pm \sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{matrix} -x & 1 & 0 \\ 1 & -x & 1 \\ 0 & 1 & -x \end{matrix} \right| = 0$
પ્રથમ હારને અનુરૂપ વિસ્તરણ કરતા:
$-x((-x)(-x) - (1)(1)) - 1((1)(-x) - (1)(0)) + 0 = 0$
$-x(x^2 - 1) - 1(-x) = 0$
$-x^3 + x + x = 0$
$-x^3 + 2x = 0$
$-x(x^2 - 2) = 0$
આમ,$x = 0$ અથવા $x^2 = 2$,જે $x = \pm \sqrt{2}$ આપે છે.
તેથી,$x$ ની કિંમતો $0, \pm \sqrt{2}$ છે.
75
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} 5 & 3 & -1 \\ -7 & x & -3 \\ 9 & 6 & -2 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} 5 & 3 & -1 \\ -7 & x & -3 \\ 9 & 6 & -2 \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ હારને અનુરૂપ વિસ્તરણ કરતા:
$5(x(-2) - (-3)(6)) - 3((-7)(-2) - (-3)(9)) + (-1)((-7)(6) - x(9)) = 0$
$5(-2x + 18) - 3(14 + 27) - 1(-42 - 9x) = 0$
$-10x + 90 - 3(41) + 42 + 9x = 0$
$-10x + 90 - 123 + 42 + 9x = 0$
$-x + 9 = 0$
$x = 9$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
76
DifficultMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} a & b\omega^2 & a\omega \\ b\omega & c & b\omega^2 \\ c\omega^2 & a\omega & c \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$a^3 + b^3 + c^3 - 3abc$
B
$a^2b - b^2c$
C
$0$
D
$a^2 + b^2 + c^2$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b\omega^2 & a\omega \\ b\omega & c & b\omega^2 \\ c\omega^2 & a\omega & c \end{array} \right|$.
નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = a(c^2 - ab\omega^3) - b\omega^2(bc\omega - bc\omega^4) + a\omega(ab\omega^2 - c^2\omega^2)$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega^3 = 1$ અને $\omega^4 = \omega$:
$\Delta = a(c^2 - ab) - b\omega^2(bc\omega - bc\omega) + a\omega(ab\omega^2 - c^2\omega^2)$
$\Delta = a(c^2 - ab) - b\omega^2(0) + a\omega(ab\omega^2 - c^2\omega^2)$
$\Delta = ac^2 - a^2b + a^2b\omega^3 - ac^2\omega^3$
$\omega^3 = 1$ હોવાથી:
$\Delta = ac^2 - a^2b + a^2b - ac^2 = 0$.
77
MediumMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ bc & ca & ab \\ b+c & c+a & a+b \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$1$
B
$0$
C
$(a-b)(b-c)(c-a)$
D
$(a+b)(b+c)(c+a)$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ bc & ca & ab \\ b+c & c+a & a+b \end{array} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ $C_1 \to C_1 - C_2$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & 1 \\ bc-ca & ca-ab & ab \\ (b+c)-(c+a) & (c+a)-(a+b) & a+b \end{array} \right|$
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & 1 \\ -c(a-b) & -a(b-c) & ab \\ b-a & c-b & a+b \end{array} \right|$
$C_1$ માંથી $(b-a)$ અને $C_2$ માંથી $(c-b)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (b-a)(c-b) \left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & 1 \\ -c & -a & ab \\ 1 & 1 & a+b \end{array} \right|$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (b-a)(c-b) [1 \cdot (-c - (-a))] = (b-a)(c-b)(a-c)$
$= (-(a-b))(-(b-c))(-(c-a)) = (a-b)(b-c)(c-a)$.
78
EasyMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 0 & b^3 - a^3 & c^3 - a^3 \\ a^3 - b^3 & 0 & c^3 - b^3 \\ a^3 - c^3 & b^3 - c^3 & 0 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$a^3 + b^3 + c^3$
B
$a^3 - b^3 - c^3$
C
$0$
D
$-a^3 + b^3 + c^3$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & b^3 - a^3 & c^3 - a^3 \\ a^3 - b^3 & 0 & c^3 - b^3 \\ a^3 - c^3 & b^3 - c^3 & 0 \end{array} \right|$.
આ એક એકી કક્ષા $(3 \times 3)$ નો વિસંમિત (skew-symmetric) નિશ્ચાયક છે.
કોઈપણ એકી કક્ષા $n$ વાળા વિસંમિત શ્રેણિક $A$ માટે,નિશ્ચાયક $\det(A) = \det(A^T) = \det(-A) = (-1)^n \det(A)$ થાય છે.
અહીં $n = 3$ (એકી સંખ્યા) હોવાથી,$\det(A) = -\det(A)$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $2 \det(A) = 0$,તેથી $\det(A) = 0$.
વૈકલ્પિક રીતે,હારનું અવલોકન કરતા: $R_1 + R_2 + R_3 = [0, 0, 0]$,જેનો અર્થ છે કે હાર સુરેખ રીતે આધારિત છે.
તેથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ છે.
79
MediumMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x & 2 & -1 \\ 2 & 5 & x \\ -1 & 2 & x \end{array} \right| = 0$ ના ઉકેલો શોધો.
A
$3, -1$
B
$-3, 1$
C
$3, 1$
D
$-3, -1$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x & 2 & -1 \\ 2 & 5 & x \\ -1 & 2 & x \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$x(5x - 2x) - 2(2x - (-1)(x)) - 1(4 - (-5)) = 0$
$x(3x) - 2(2x + x) - 1(4 + 5) = 0$
$3x^2 - 2(3x) - 9 = 0$
$3x^2 - 6x - 9 = 0$
$3$ વડે ભાગતા:
$x^2 - 2x - 3 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x - 3)(x + 1) = 0$
આમ,ઉકેલો $x = 3$ અને $x = -1$ છે.
80
MediumMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{y + z}&{x - z}&{x - y}\\{y - z}&{z + x}&{y - x}\\{z - y}&{z - x}&{x + y}\end{array}} \right| = kxyz$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{y + z}&{x - z}&{x - y}\\{y - z}&{z + x}&{y - x}\\{z - y}&{z - x}&{x + y}\end{array}} \right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ ${R_2} \to {R_2} + {R_1}$ અને ${R_3} \to {R_3} + {R_1}$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{y + z}&{x - z}&{x - y}\\{2y}&{2x}&0\\{2z}&0&{2x}\end{array}} \right|$.
$R_2$ અને $R_3$ માંથી $2$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 4 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{y + z}&{x - z}&{x - y}\\y&x&0\\z&0&x\end{array}} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 4[(y + z)(x^2 - 0) - (x - z)(xy - 0) + (x - y)(0 - zx)]$
$\Delta = 4[x^2y + zx^2 - (x^2y - xyz) - (xzx - xyz)]$
$\Delta = 4[x^2y + zx^2 - x^2y + xyz - x^2z + xyz]$
$\Delta = 4[2xyz] = 8xyz$.
$kxyz$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = 8$ મળે છે.
81
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય અને $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 2\omega \\ \omega & \omega^2 \end{vmatrix}$ હોય,તો $\Delta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\omega$
B
$\omega$
C
$1$
D
$\omega^2$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 2\omega \\ \omega & \omega^2 \end{vmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે $\Delta = (1)(\omega^2) - (2\omega)(\omega) = \omega^2 - 2\omega^2 = -\omega^2$.
હવે,આપણે $\Delta^2$ શોધવાનું છે.
$\Delta^2 = (-\omega^2)^2 = \omega^4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે,તેથી $\omega^3 = 1$.
તેથી,$\Delta^2 = \omega^3 \times \omega = 1 \times \omega = \omega$.
82
EasyMCQ
જો ${\Delta _1} = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0\\a&b\end{array}} \right|$ અને ${\Delta _2} = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0\\c&d\end{array}} \right|$ હોય,તો ${\Delta _2}{\Delta _1}$ ની કિંમત શોધો.
A
$ac$
B
$bd$
C
$(b - a)(d - c)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે,${\Delta _1} = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0\\a&b\end{array}} \right| = (1 \times b) - (0 \times a) = b$.
તે જ રીતે,${\Delta _2} = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0\\c&d\end{array}} \right| = (1 \times d) - (0 \times c) = d$.
તેથી,ગુણાકાર ${\Delta _2}{\Delta _1} = d \times b = bd$ થાય.
83
MediumMCQ
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{{\log }_3}512}&{{{\log }_4}3}\\{{{\log }_3}8}&{{{\log }_4}9}\end{array}} \right| \times \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{{\log }_2}3}&{{{\log }_8}3}\\{{{\log }_3}4}&{{{\log }_3}4}\end{array}} \right| = $
A
$7$
B
$10$
C
$13$
D
$17$

Solution

(B) ધારો કે $D_1 = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{{\log }_3}512}&{{{\log }_4}3}\\{{{\log }_3}8}&{{{\log }_4}9}\end{array}} \right|$ અને $D_2 = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{{\log }_2}3}&{{{\log }_8}3}\\{{{\log }_3}4}&{{{\log }_3}4}\end{array}} \right|$.
$D_1$ માટે:
$D_1 = (\log_3 512)(\log_4 9) - (\log_4 3)(\log_3 8)$
$= (\frac{\log 512}{\log 3} \times \frac{\log 9}{\log 4}) - (\frac{\log 3}{\log 4} \times \frac{\log 8}{\log 3})$
$= (\frac{9 \log 2}{\log 3} \times \frac{2 \log 3}{2 \log 2}) - (\frac{\log 8}{\log 4}) = 9 - \frac{3 \log 2}{2 \log 2} = 9 - 1.5 = 7.5$.
$D_2$ માટે:
$D_2 = (\log_2 3)(\log_3 4) - (\log_8 3)(\log_3 4)$
$= (\frac{\log 3}{\log 2} \times \frac{\log 4}{\log 3}) - (\frac{\log 3}{\log 8} \times \frac{\log 4}{\log 3})$
$= (\frac{\log 4}{\log 2}) - (\frac{\log 4}{\log 8}) = 2 - \frac{2 \log 2}{3 \log 2} = 2 - \frac{2}{3} = \frac{4}{3}$.
તેથી,$D_1 \times D_2 = 7.5 \times \frac{4}{3} = \frac{15}{2} \times \frac{4}{3} = 10$.
84
MediumMCQ
જો $2x + 3y - 5z = 7$,$x + y + z = 6$,અને $3x - 4y + 2z = 1$ હોય,તો $x =$
A
$\left| \begin{array}{ccc} 2 & -5 & 7 \\ 1 & 1 & 6 \\ 3 & 2 & 1 \end{array} \right| \div \left| \begin{array}{ccc} 7 & 3 & -5 \\ 6 & 1 & 1 \\ 1 & -4 & 2 \end{array} \right|$
B
$\left| \begin{array}{ccc} -7 & 3 & -5 \\ -6 & 1 & 1 \\ -1 & -4 & 2 \end{array} \right| \div \left| \begin{array}{ccc} 2 & 3 & -5 \\ 1 & 1 & 1 \\ 3 & -4 & 2 \end{array} \right|$
C
$\left| \begin{array}{ccc} 7 & 3 & -5 \\ 6 & 1 & 1 \\ 1 & -4 & 2 \end{array} \right| \div \left| \begin{array}{ccc} 2 & 3 & -5 \\ 1 & 1 & 1 \\ 3 & -4 & 2 \end{array} \right|$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ક્રેમરના નિયમ મુજબ,સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $a_1x + b_1y + c_1z = d_1$,$a_2x + b_2y + c_2z = d_2$,અને $a_3x + b_3y + c_3z = d_3$ માટે,$x$ ની કિંમત $x = \frac{D_x}{D}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$D = \left| \begin{array}{ccc} 2 & 3 & -5 \\ 1 & 1 & 1 \\ 3 & -4 & 2 \end{array} \right|$ છે.
અને $D_x$ એ $D$ ના પ્રથમ સ્તંભને અચળાંકો $d_1, d_2, d_3$ દ્વારા બદલીને મેળવવામાં આવે છે,તેથી $D_x = \left| \begin{array}{ccc} 7 & 3 & -5 \\ 6 & 1 & 1 \\ 1 & -4 & 2 \end{array} \right|$ છે.
આમ,$x = \frac{D_x}{D} = \left| \begin{array}{ccc} 7 & 3 & -5 \\ 6 & 1 & 1 \\ 1 & -4 & 2 \end{array} \right| \div \left| \begin{array}{ccc} 2 & 3 & -5 \\ 1 & 1 & 1 \\ 3 & -4 & 2 \end{array} \right|$ થાય.
85
MediumMCQ
$x + ky + 3z = 0, 3x + ky - 2z = 0, 2x + 3y - 4z = 0$ સમીકરણોની સંહતિ માટે $k$ ની કઈ કિંમત માટે શૂન્યેતર ઉકેલ મળે?
A
$15$
B
$31/2$
C
$16$
D
$33/2$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને શૂન્યેતર ઉકેલ ત્યારે જ મળે જો સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોય.
સહગુણક શ્રેણિક નીચે મુજબ છે:
$D = \begin{vmatrix} 1 & k & 3 \\ 3 & k & -2 \\ 2 & 3 & -4 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(k(-4) - 3(-2)) - k(3(-4) - 2(-2)) + 3(3(3) - 2(k)) = 0$
$1(-4k + 6) - k(-12 + 4) + 3(9 - 2k) = 0$
$-4k + 6 + 8k + 27 - 6k = 0$
$-2k + 33 = 0$
$2k = 33$
$k = \frac{33}{2}$
86
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $x - ky - z = 0$,$kx - y - z = 0$ અને $x + y - z = 0$ નો શૂન્યતર ઉકેલ હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમતો કઈ છે?
A
$-1, 2$
B
$1, 2$
C
$0, 1$
D
$-1, 1$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ માટે શૂન્યતર (અનંત) ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $\Delta = 0$.
આપેલ સમીકરણો:
$x - ky - z = 0$
$kx - y - z = 0$
$x + y - z = 0$
નિશ્ચાયક $\Delta$ આ મુજબ છે:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & -k & -1 \\ k & -1 & -1 \\ 1 & 1 & -1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1((-1)(-1) - (-1)(1)) - (-k)((k)(-1) - (-1)(1)) + (-1)((k)(1) - (-1)(1)) = 0$
$1(1 + 1) + k(-k + 1) - 1(k + 1) = 0$
$2 - k^2 + k - k - 1 = 0$
$1 - k^2 = 0$
$k^2 = 1$
$k = \pm 1$
આમ,$k$ ની શક્ય કિંમતો $1$ અને $-1$ છે.
87
MediumMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $\lambda x + y + z = 0, -x + \lambda y + z = 0, -x - y + \lambda z = 0$ ને શૂન્યતર ઉકેલ હશે જો $\lambda$ ની વાસ્તવિક કિંમતો નીચે મુજબ હોય:
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(A) સમઘાત સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ માટે શૂન્યતર ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક નીચે મુજબ છે:
$A = \begin{bmatrix} \lambda & 1 & 1 \\ -1 & \lambda & 1 \\ -1 & -1 & \lambda \end{bmatrix}$
નિશ્ચાયકને શૂન્ય લેતા:
$\begin{vmatrix} \lambda & 1 & 1 \\ -1 & \lambda & 1 \\ -1 & -1 & \lambda \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\lambda(\lambda^2 - (-1)) - 1(-\lambda - (-1)) + 1(1 - (-\lambda)) = 0$
$\lambda(\lambda^2 + 1) - 1(-\lambda + 1) + 1(1 + \lambda) = 0$
$\lambda^3 + \lambda + \lambda - 1 + 1 + \lambda = 0$
$\lambda^3 + 3\lambda = 0$
$\lambda(\lambda^2 + 3) = 0$
આનાથી $\lambda = 0$ અથવા $\lambda^2 = -3$ મળે છે. કારણ કે $\lambda$ વાસ્તવિક હોવું જોઈએ,$\lambda^2 = -3$ નો કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
તેથી,$\lambda$ માટે માત્ર એક જ વાસ્તવિક કિંમત $0$ છે.
88
DifficultMCQ
જો $a_i^2 + b_i^2 + c_i^2 = 1$ $(i = 1, 2, 3)$ અને $a_i a_j + b_i b_j + c_i c_j = 0$ $(i \ne j, i, j = 1, 2, 3)$ હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \end{array} \right|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1/2$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \end{bmatrix}$.
આપેલ શરતો સૂચવે છે કે શ્રેણિક $A$ ની હાર (અથવા સ્તંભ) ઓર્થોનોર્મલ સદિશો છે.
ખાસ કરીને,$a_i^2 + b_i^2 + c_i^2 = 1$ શરતનો અર્થ એ છે કે દરેક સ્તંભના ઘટકોના વર્ગોનો સરવાળો $1$ છે.
$i \ne j$ માટે $a_i a_j + b_i b_j + c_i c_j = 0$ શરતનો અર્થ એ છે કે કોઈપણ બે અલગ સ્તંભોનો ડોટ ગુણાકાર $0$ છે.
આમ,$A^T A = I$,જ્યાં $I$ એ $3$ કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,$|A^T A| = |I| = 1$.
કારણ કે $|A^T| = |A|$,તેથી $|A|^2 = 1$.
તેથી,નિશ્ચાયકના વર્ગની કિંમત $1$ છે.
89
DifficultMCQ
જો $x$ એક ધન પૂર્ણાંક હોય,તો $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x! & (x+1)! & (x+2)! \\ (x+1)! & (x+2)! & (x+3)! \\ (x+2)! & (x+3)! & (x+4)! \end{array} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$2(x!)(x+1)!$
B
$2(x!)(x+1)!(x+2)!$
C
$2(x!)(x+3)!$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x! & (x+1)! & (x+2)! \\ (x+1)! & (x+2)! & (x+3)! \\ (x+2)! & (x+3)! & (x+4)! \end{array} \right|$.
$C_1$ માંથી $x!$,$C_2$ માંથી $(x+1)!$,અને $C_3$ માંથી $(x+2)!$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = x!(x+1)!(x+2)! \left| \begin{array}{ccc} 1 & (x+1) & (x+2)(x+1) \\ 1 & (x+2) & (x+3)(x+2) \\ 1 & (x+3) & (x+4)(x+3) \end{array} \right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_2$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = x!(x+1)!(x+2)! \left| \begin{array}{ccc} 1 & x+1 & (x+2)(x+1) \\ 0 & 1 & 2(x+2) \\ 0 & 1 & 2(x+3) \end{array} \right|$.
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = x!(x+1)!(x+2)! [1 \cdot (2(x+3) - 2(x+2))]$
$= x!(x+1)!(x+2)! [2x + 6 - 2x - 4]$
$= x!(x+1)!(x+2)! [2]$
$= 2(x!)(x+1)!(x+2)!$.
90
MediumMCQ
જો $a, b, c$ એ અનુક્રમે $A.P.$ ના $p^{th}, q^{th}, r^{th}$ પદો હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} a & p & 1 \\ b & q & 1 \\ c & r & 1 \end{array} \right| = $
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$pqr$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ પદ $A$ છે અને સામાન્ય તફાવત $D$ છે.
તેથી,$a = A + (p - 1)D$,$b = A + (q - 1)D$,અને $c = A + (r - 1)D$.
આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} A + (p - 1)D & p & 1 \\ A + (q - 1)D & q & 1 \\ A + (r - 1)D & r & 1 \end{array} \right|$ છે.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 - (A - D)C_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} pD & p & 1 \\ qD & q & 1 \\ rD & r & 1 \end{array} \right|$.
$C_1$ માંથી $D$ સામાન્ય લેતા,$\Delta = D \left| \begin{array}{ccc} p & p & 1 \\ q & q & 1 \\ r & r & 1 \end{array} \right|$ મળે.
અહીં સ્તંભ $C_1$ અને $C_2$ સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
91
DifficultMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $(\alpha + 1)^3 x + (\alpha + 2)^3 y - (\alpha + 3)^3 = 0$,$(\alpha + 1)x + (\alpha + 2)y - (\alpha + 3) = 0$,અને $x + y - 1 = 0$ સુસંગત હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શું છે?
A
$1$
B
$0$
C
$-3$
D
$-2$

Solution

(D) સમીકરણોની સંહતિ સુસંગત હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
સમીકરણો આ મુજબ છે:
$(\alpha + 1)^3 x + (\alpha + 2)^3 y = (\alpha + 3)^3$
$(\alpha + 1) x + (\alpha + 2) y = (\alpha + 3)$
$x + y = 1$
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોવું જોઈએ:
$\begin{vmatrix} (\alpha + 1)^3 & (\alpha + 2)^3 & -(\alpha + 3)^3 \\ \alpha + 1 & \alpha + 2 & -(\alpha + 3) \\ 1 & 1 & -1 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$6\alpha + 12 = 0$
$6\alpha = -12$
$\alpha = -2$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
92
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & 3 & \lambda + 2 \\ 2 & 4 & 8 \\ 3 & 5 & 10 \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (singular) હોય,તો $\lambda = $
A
$-2$
B
$4$
C
$2$
D
$-4$

Solution

(B) જો શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોય,તો તે શ્રેણિક અસામાન્ય (singular) કહેવાય છે.
આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 3 & \lambda + 2 \\ 2 & 4 & 8 \\ 3 & 5 & 10 \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયક $|A| = 0$ લેતા:
$|A| = 1(4 \times 10 - 8 \times 5) - 3(2 \times 10 - 8 \times 3) + (\lambda + 2)(2 \times 5 - 4 \times 3) = 0$
$|A| = 1(40 - 40) - 3(20 - 24) + (\lambda + 2)(10 - 12) = 0$
$|A| = 1(0) - 3(-4) + (\lambda + 2)(-2) = 0$
$0 + 12 - 2(\lambda + 2) = 0$
$12 - 2\lambda - 4 = 0$
$8 - 2\lambda = 0$
$2\lambda = 8$
$\lambda = 4$.
93
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 0 & 1 & -2 \\ -1 & 0 & 3 \\ \lambda & -3 & 0 \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (singular) હોય,તો $\lambda = $
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) જો શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,તો તે શ્રેણિકને અસામાન્ય શ્રેણિક કહેવાય છે,એટલે કે $|A| = 0$.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & -2 \\ -1 & 0 & 3 \\ \lambda & -3 & 0 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$|A| = 0(0 - (-9)) - 1(0 - 3\lambda) + (-2)(3 - 0) = 0$
$|A| = 0 - 1(-3\lambda) - 2(3) = 0$
$|A| = 3\lambda - 6 = 0$
$3\lambda = 6$
$\lambda = 2$.
94
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 3 & \lambda & 5 \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (non-singular) હોય તે માટે,$\lambda$ ની કિંમત શેના બરાબર ન હોવી જોઈએ?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) શ્રેણિક $A$ અસામાન્ય (non-singular) ત્યારે જ કહેવાય જો તેનો નિશ્ચાયક $|A| \neq 0$ હોય.
આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 3 & \lambda & 5 \end{bmatrix}$ માટે,નિશ્ચાયક નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$|A| = 1(5 \times 5 - 6 \times \lambda) - 2(4 \times 5 - 6 \times 3) + 3(4 \times \lambda - 5 \times 3)$
$|A| = 1(25 - 6\lambda) - 2(20 - 18) + 3(4\lambda - 15)$
$|A| = 25 - 6\lambda - 2(2) + 12\lambda - 45$
$|A| = 25 - 6\lambda - 4 + 12\lambda - 45$
$|A| = 6\lambda - 24$
શ્રેણિક અસામાન્ય હોવા માટે,$|A| \neq 0$ હોવું જરૂરી છે:
$6\lambda - 24 \neq 0$
$6\lambda \neq 24$
$\lambda \neq 4$
તેથી,$\lambda$ ની કિંમત $4$ ન હોવી જોઈએ.
95
EasyMCQ
જો $\begin{bmatrix} 2 + x & 3 & 4 \\ 1 & -1 & 2 \\ x & 1 & -5 \end{bmatrix}$ એ એક સિંગ્યુલર (અસામાન્ય) શ્રેણિક હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{13}{25}$
B
$-\frac{25}{13}$
C
$\frac{5}{13}$
D
$\frac{25}{13}$

Solution

(B) જો શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોય તો તે શ્રેણિકને સિંગ્યુલર શ્રેણિક કહેવાય છે.
આપેલ છે કે,$\begin{vmatrix} 2 + x & 3 & 4 \\ 1 & -1 & 2 \\ x & 1 & -5 \end{vmatrix} = 0$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(2 + x)((-1)(-5) - (2)(1)) - 3((1)(-5) - (2)(x)) + 4((1)(1) - (-1)(x)) = 0$
$(2 + x)(5 - 2) - 3(-5 - 2x) + 4(1 + x) = 0$
$(2 + x)(3) + 15 + 6x + 4 + 4x = 0$
$6 + 3x + 15 + 6x + 4 + 4x = 0$
$13x + 25 = 0$
$13x = -25$
$x = -\frac{25}{13}$.
96
EasyMCQ
શ્રેણિક $\left[ {\begin{array}{*{20}{c}}2&\lambda &{ - 4}\\{ - 1}&3&4\\1&{ - 2}&{ - 3}\end{array}} \right]$ એ અસામાન્ય (non-singular) છે,જો
A
$\lambda \ne - 2$
B
$\lambda \ne 2$
C
$\lambda \ne 3$
D
$\lambda \ne - 3$

Solution

(A) શ્રેણિક $A$ અસામાન્ય (non-singular) કહેવાય જો તેનો નિશ્ચાયક $|A| \ne 0$ હોય.
આપેલ છે $A = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}2&\lambda &{ - 4}\\{ - 1}&3&4\\1&{ - 2}&{ - 3}\end{array}} \right]$.
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = 2[3(-3) - 4(-2)] - \lambda[(-1)(-3) - 4(1)] + (-4)[(-1)(-2) - 3(1)]$
$|A| = 2[-9 + 8] - \lambda[3 - 4] - 4[2 - 3]$
$|A| = 2(-1) - \lambda(-1) - 4(-1)$
$|A| = -2 + \lambda + 4$
$|A| = \lambda + 2$
શ્રેણિક અસામાન્ય હોવા માટે,$|A| \ne 0$ હોવું જોઈએ,તેથી $\lambda + 2 \ne 0$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda \ne -2$.
97
EasyMCQ
જેના માટે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & 2 \\ 2 & 4 \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (singular) હોય તેવી $a$ ની કિંમત શોધો:
A
$a \ne 1$
B
$a = 1$
C
$a = 0$
D
$a = -1$

Solution

(B) શ્રેણિક $A$ અસામાન્ય (singular) કહેવાય જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $|A| = 0$.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} a & 2 \\ 2 & 4 \end{bmatrix}$.
નિશ્ચાયક $|A| = (a \times 4) - (2 \times 2) = 4a - 4$.
શ્રેણિક અસામાન્ય હોવા માટે,$|A| = 0$ લેતા:
$4a - 4 = 0$
$4a = 4$
$a = 1$.
તેથી,$a$ ની કિંમત $1$ છે.
98
MediumMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & a & 2 \\ 1 & 2 & 5 \\ 2 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ વ્યસ્ત ન હોય જો $a$ ની કિંમત . . . હોય.
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$-1$

Solution

(B) શ્રેણિક $A$ વ્યસ્ત ન હોય જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $|A| = 0$.
આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & a & 2 \\ 1 & 2 & 5 \\ 2 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ માટે,આપણે નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = 1(2 \times 1 - 5 \times 1) - a(1 \times 1 - 5 \times 2) + 2(1 \times 1 - 2 \times 2) = 0$
$|A| = 1(2 - 5) - a(1 - 10) + 2(1 - 4) = 0$
$|A| = 1(-3) - a(-9) + 2(-3) = 0$
$-3 + 9a - 6 = 0$
$9a - 9 = 0$
$9a = 9$
$a = 1$
આમ,જ્યારે $a = 1$ હોય ત્યારે શ્રેણિક વ્યસ્ત ન હોય.
99
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} \lambda & -1 & 4 \\ -3 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$ વ્યસ્ત હોય,જો
A
$\lambda \neq -15$
B
$\lambda \neq -17$
C
$\lambda \neq -16$
D
$\lambda \neq -18$

Solution

(B) ચોરસ શ્રેણિક $A$ વ્યસ્ત હોય જો અને માત્ર જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોય,એટલે કે $|A| \neq 0$.
આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \lambda & -1 & 4 \\ -3 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = \lambda(0 \times 2 - 1 \times 1) - (-1)(-3 \times 2 - 1 \times (-1)) + 4(-3 \times 1 - 0 \times (-1))$
$|A| = \lambda(0 - 1) + 1(-6 + 1) + 4(-3 - 0)$
$|A| = -\lambda - 5 - 12$
$|A| = -\lambda - 17$
શ્રેણિક વ્યસ્ત હોવા માટે,$|A| \neq 0$ હોવું જોઈએ:
$-\lambda - 17 \neq 0$
$-\lambda \neq 17$
$\lambda \neq -17$.
100
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 3 \\ 0 & 0 & 2 \end{bmatrix}$ હોય,તો $|AB|$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$8$
C
$16$
D
$32$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{bmatrix} = 2I$,જ્યાં $I$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે બે શ્રેણિકોના ગુણાકારનો નિશ્ચાયક તેમના નિશ્ચાયકોના ગુણાકાર જેટલો હોય છે,એટલે કે $|AB| = |A| \cdot |B|$.
પ્રથમ,$|A|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|A| = \begin{vmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{vmatrix} = 2(2 \times 2 - 0 \times 0) = 2(4) = 8$.
ત્યારબાદ,$|B|$ ની ગણતરી કરીએ:
$B$ એ ઉપરનો ત્રિકોણીય શ્રેણિક હોવાથી,તેનો નિશ્ચાયક તેના મુખ્ય વિકર્ણના ઘટકોનો ગુણાકાર થાય છે:
$|B| = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 3 \\ 0 & 0 & 2 \end{vmatrix} = 1 \times 1 \times 2 = 2$.
તેથી,$|AB| = |A| \times |B| = 8 \times 2 = 16$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.