Gujarati

Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line

462+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 462 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ એ $3$ કક્ષાના ચોરસ શ્રેણિકો હોય કે જેથી $|A| = -1$ અને $|B| = 3$ થાય,તો $|3AB|$ ની કિંમત શોધો.
A
$-9$
B
$-81$
C
$-27$
D
$81$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ એ $n = 3$ કક્ષાના ચોરસ શ્રેણિકો છે.
આપણે નિશ્ચાયકનો ગુણધર્મ જાણીએ છીએ કે $|AB| = |A| \times |B|$.
તેથી,$|AB| = (-1) \times (3) = -3$.
આપણે એ પણ જાણીએ છીએ કે $|kA| = k^n |A|$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકની કક્ષા છે.
અહીં,$|3AB| = 3^3 |AB|$.
$|AB|$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $|3AB| = 27 \times (-3) = -81$ મળે છે.
102
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 2 & 1 & 0 \\ 3 & 2 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $\det A$ =
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(A) શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધવા માટે,આપણે પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરીએ:
$|A| = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 2 & 1 & 0 \\ 3 & 2 & 1 \end{vmatrix}$
$|A| = 1 \begin{vmatrix} 1 & 0 \\ 2 & 1 \end{vmatrix} - 0 \begin{vmatrix} 2 & 0 \\ 3 & 1 \end{vmatrix} + 1 \begin{vmatrix} 2 & 1 \\ 3 & 2 \end{vmatrix}$
$|A| = 1(1 \times 1 - 0 \times 2) - 0 + 1(2 \times 2 - 1 \times 3)$
$|A| = 1(1 - 0) + 1(4 - 3)$
$|A| = 1(1) + 1(1) = 1 + 1 = 2$
આમ,$\det A = 2$.
103
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $|A^3| = 125$ હોય,તો $\alpha = $
A
$\pm 3$
B
$\pm 2$
C
$\pm 5$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક $|A| = \alpha^2 - (2 \times 2) = \alpha^2 - 4$ થાય.
આપણને આપેલ છે કે $|A^3| = 125$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $|A^n| = |A|^n$ નો ઉપયોગ કરતા,$|A|^3 = 125$ મળે.
કારણ કે $125 = 5^3$,તેથી $|A|^3 = 5^3$,જેનો અર્થ છે કે $|A| = 5$.
$|A|$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\alpha^2 - 4 = 5$ મળે.
$\alpha^2 = 9$.
તેથી,$\alpha = \pm 3$.
104
EasyMCQ
જો $A \neq O$ અને $B \neq O$ એ $n \times n$ શ્રેણિકો હોય કે જેથી $AB = O$ થાય,તો
A
$Det(A) = 0$ અથવા $Det(B) = 0$
B
$Det(A) = 0$ અને $Det(B) = 0$
C
$Det(A) = Det(B) \neq 0$
D
$A^{-1} = B^{-1}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ એ $n \times n$ શ્રેણિકો છે જેથી $AB = O$,જ્યાં $O$ એ શૂન્ય શ્રેણિક છે.
બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,આપણને $Det(AB) = Det(O)$ મળે છે.
$Det(AB) = Det(A) \times Det(B)$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $Det(A) \times Det(B) = 0$ મળે છે.
બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર શૂન્ય હોય,તો તેમાંથી ઓછામાં ઓછી એક સંખ્યા શૂન્ય હોવી જોઈએ.
તેથી,$Det(A) = 0$ અથવા $Det(B) = 0$.
105
MediumMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end{array} \right| = k(a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - bc - ca - ab)$ હોય,તો $k =$
A
$1$
B
$2$
C
$-1$
D
$-2$

Solution

(C) નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end{array} \right|$ છે.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = a(cb - a^2) - b(b^2 - ca) + c(ab - c^2)$
$= abc - a^3 - b^3 + abc + abc - c^3$
$= 3abc - a^3 - b^3 - c^3$
$= -(a^3 + b^3 + c^3 - 3abc)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે બીજગણિતીય નિત્યસમ: $a^3 + b^3 + c^3 - 3abc = (a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$.
આ કિંમત આપણા પદમાં મૂકતા:
$\Delta = -1 \times (a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$.
આને આપેલ સ્વરૂપ $k(a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - bc - ca - ab)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = -1$ મળે છે.
106
MediumMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x + \alpha & \beta & \gamma \\ \gamma & x + \beta & \alpha \\ \alpha & \beta & x + \gamma \end{array} \right| = 0$ માંથી મેળવેલ $x$ ની કિંમત શું હશે?
A
$0$ અને $-(\alpha + \beta + \gamma)$
B
$0$ અને $(\alpha + \beta + \gamma)$
C
$1$ અને $(\alpha - \beta - \gamma)$
D
$0$ અને $(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2)$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x + \alpha & \beta & \gamma \\ \gamma & x + \beta & \alpha \\ \alpha & \beta & x + \gamma \end{array} \right| = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x + \alpha + \beta + \gamma & \beta & \gamma \\ x + \alpha + \beta + \gamma & x + \beta & \alpha \\ x + \alpha + \beta + \gamma & \beta & x + \gamma \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ માંથી $(x + \alpha + \beta + \gamma)$ સામાન્ય લેતા:
$(x + \alpha + \beta + \gamma) \left| \begin{array}{ccc} 1 & \beta & \gamma \\ 1 & x + \beta & \alpha \\ 1 & \beta & x + \gamma \end{array} \right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$(x + \alpha + \beta + \gamma) \left| \begin{array}{ccc} 1 & \beta & \gamma \\ 0 & x & \alpha - \gamma \\ 0 & 0 & x \end{array} \right| = 0$.
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x + \alpha + \beta + \gamma) [1(x^2 - 0)] = 0$.
$x^2(x + \alpha + \beta + \gamma) = 0$.
તેથી,$x$ ની કિંમતો $x = 0$ અને $x = -(\alpha + \beta + \gamma)$ મળે છે.
107
MediumMCQ
જો $5$ એ સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x & 3 & 7 \\ 2 & x & -2 \\ 7 & 8 & x \end{array} \right| = 0$ નું એક બીજ હોય,તો સમીકરણના બાકીના બે બીજ કયા છે?
A
$-2$ અને $7$
B
$-2$ અને $-7$
C
$2$ અને $7$
D
$2$ અને $-7$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x & 3 & 7 \\ 2 & x & -2 \\ 7 & 8 & x \end{array} \right| = 0$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$x(x^2 - (-16)) - 3(2x - (-14)) + 7(16 - 7x) = 0$
$x(x^2 + 16) - 3(2x + 14) + 7(16 - 7x) = 0$
$x^3 + 16x - 6x - 42 + 112 - 49x = 0$
$x^3 - 39x + 70 = 0$.
કારણ કે $x = 5$ એ એક બીજ છે,તેથી $(x - 5)$ એ એક અવયવ છે.
$x^3 - 39x + 70 = 0$ નું અવયવીકરણ કરતા:
$x^3 - 5x^2 + 5x^2 - 25x - 14x + 70 = 0$
$x^2(x - 5) + 5x(x - 5) - 14(x - 5) = 0$
$(x - 5)(x^2 + 5x - 14) = 0$
$(x - 5)(x + 7)(x - 2) = 0$.
આમ,બીજ $x = 5, 2, -7$ છે.
બાકીના બે બીજ $2$ અને $-7$ છે.
108
DifficultMCQ
જો $n \ne 3k$ અને $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ હોય,તો $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & \omega^n & \omega^{2n} \\ \omega^{2n} & 1 & \omega^n \\ \omega^n & \omega^{2n} & 1 \end{vmatrix}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$\omega$
C
$\omega^2$
D
$1$

Solution

(A) સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 + \omega^n + \omega^{2n} & \omega^n & \omega^{2n} \\ 1 + \omega^n + \omega^{2n} & 1 & \omega^n \\ 1 + \omega^n + \omega^{2n} & \omega^{2n} & 1 \end{vmatrix}$
કારણ કે $n \ne 3k$,$n$ એ $3$ નો ગુણક નથી. તેથી,$1 + \omega^n + \omega^{2n} = 0$ થાય.
આ કિંમત નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$\Delta = \begin{vmatrix} 0 & \omega^n & \omega^{2n} \\ 0 & 1 & \omega^n \\ 0 & \omega^{2n} & 1 \end{vmatrix}$
પ્રથમ સ્તંભના તમામ ઘટકો $0$ હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
109
EasyMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} a & b & 0 \\ 0 & a & b \\ b & 0 & a \end{array} \right| = 0$ હોય,તો
A
$a$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે
B
$b$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે
C
$\left( \frac{a}{b} \right)$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે
D
$\left( \frac{a}{b} \right)$ એ $-1$ નું ઘનમૂળ છે

Solution

(D) આપેલ છે કે,$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b & 0 \\ 0 & a & b \\ b & 0 & a \end{array} \right| = 0$.
નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે:
$a(a^2 - 0) - b(0 - b^2) + 0(0 - ab) = 0$
$a^3 + b^3 = 0$
$a^3 = -b^3$
બંને બાજુ $b^3$ વડે ભાગતા (ધારો કે $b \neq 0$),આપણને મળે છે:
$\left( \frac{a}{b} \right)^3 = -1$
આનો અર્થ એ છે કે $\left( \frac{a}{b} \right)$ એ $-1$ નું ઘનમૂળ છે.
110
EasyMCQ
ધન સંખ્યાઓ $x, y$ અને $z$ માટે,નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & \log_x y & \log_x z \\ \log_y x & 1 & \log_y z \\ \log_z x & \log_z y & 1 \end{array} \right|$ નું સંખ્યાત્મક મૂલ્ય શું છે?
A
$0$
B
$1$
C
$\log_e xyz$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \log_x y & \log_x z \\ \log_y x & 1 & \log_y z \\ \log_z x & \log_z y & 1 \end{array} \right|$ છે.
ગુણધર્મ $\log_a b = \frac{\ln b}{\ln a}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે ઘટકોને આ રીતે લખી શકીએ:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \frac{\ln y}{\ln x} & \frac{\ln z}{\ln x} \\ \frac{\ln x}{\ln y} & 1 & \frac{\ln z}{\ln y} \\ \frac{\ln x}{\ln z} & \frac{\ln y}{\ln z} & 1 \end{array} \right|$.
હવે,પ્રથમ હાર $(R_1)$ ને $\ln x$ વડે,બીજી હાર $(R_2)$ ને $\ln y$ વડે અને ત્રીજી હાર $(R_3)$ ને $\ln z$ વડે ગુણતા અને નિશ્ચાયકને $(\ln x \ln y \ln z)$ વડે ભાગતા:
$\Delta = \frac{1}{\ln x \ln y \ln z} \left| \begin{array}{ccc} \ln x & \ln y & \ln z \\ \ln x & \ln y & \ln z \\ \ln x & \ln y & \ln z \end{array} \right|$.
અહીં ત્રણેય હાર સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
111
MediumMCQ
$l, m, n$ એ એક $G$.$P$. ના $p^{th}, q^{th}$ અને $r^{th}$ પદો છે,જે બધા ધન છે,તો $\left| \begin{array}{ccc} \log l & p & 1 \\ \log m & q & 1 \\ \log n & r & 1 \end{array} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $A$ એ પ્રથમ પદ છે અને $R$ એ $G$.$P$. નો સામાન્ય ગુણોત્તર છે. તો,
$l = A R^{p-1} \Rightarrow \log l = \log A + (p-1) \log R$ ... $(i)$
$m = A R^{q-1} \Rightarrow \log m = \log A + (q-1) \log R$ ... $(ii)$
$n = A R^{r-1} \Rightarrow \log n = \log A + (r-1) \log R$ ... $(iii)$
ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \log l & p & 1 \\ \log m & q & 1 \\ \log n & r & 1 \end{array} \right|$ છે.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ $C_1 \to C_1 - (\log A) C_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે કે પ્રથમ સ્તંભના ઘટકો $(p-1)\log R, (q-1)\log R, (r-1)\log R$ છે. આ સ્તંભ બીજા અને ત્રીજા સ્તંભના સુરેખ સંયોજન તરીકે દર્શાવી શકાય છે,તેથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
112
MediumMCQ
જો $a, b, c$ ધન હોય અને બધા સમાન ન હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય છે
A
ઋણ
B
ધન
C
$a, b, c$ પર આધાર રાખે છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end{array} \right|$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = a(cb - a^2) - b(b^2 - ac) + c(ba - c^2)$
$= abc - a^3 - b^3 + abc + abc - c^3$
$= 3abc - (a^3 + b^3 + c^3)$
$= -(a^3 + b^3 + c^3 - 3abc)$.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $a^3 + b^3 + c^3 - 3abc = (a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = -(a + b + c) \times \frac{1}{2} [(a - b)^2 + (b - c)^2 + (c - a)^2]$.
કારણ કે $a, b, c$ ધન છે,તેથી $(a + b + c) > 0$. કારણ કે $a, b, c$ બધા સમાન નથી,તેથી $(a - b)^2, (b - c)^2, (c - a)^2$ માંથી ઓછામાં ઓછું એક પદ ધન હશે,તેથી વર્ગોનો સરવાળો ધન છે.
તેથી,$\Delta$ ઋણ છે.
113
MediumMCQ
જો $x = cy + bz$,$y = az + cx$,$z = bx + ay$ (જ્યાં $x, y, z$ બધા શૂન્ય નથી) ને $x = 0, y = 0, z = 0$ સિવાયનો ઉકેલ હોય,તો $a, b$ અને $c$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$a^2 + b^2 + c^2 + 3abc = 0$
B
$a^2 + b^2 + c^2 + 2abc = 0$
C
$a^2 + b^2 + c^2 + 2abc = 1$
D
$a^2 + b^2 + c^2 - bc - ca - ab = 1$

Solution

(C) આપેલ સમપરિમાણીય સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ નીચે મુજબ છે:
$x - cy - bz = 0$
$-cx + y - az = 0$
$-bx - ay + z = 0$
આ સિસ્ટમ માટે બિન-તુચ્છ ઉકેલ (જ્યાં $x, y, z$ બધા શૂન્ય નથી) મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & -c & -b \\ -c & 1 & -a \\ -b & -a & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(1 - a^2) - (-c)(-c - ab) + (-b)(ac + b) = 0$
$1 - a^2 - c^2 - abc - abc - b^2 = 0$
$1 - a^2 - b^2 - c^2 - 2abc = 0$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$a^2 + b^2 + c^2 + 2abc = 1$
114
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $ax + y + z = 0$,$x + by + z = 0$ અને $x + y + cz = 0$,જ્યાં $a, b, c \neq 1$ હોય,ને શૂન્યેતર ઉકેલ હોય,તો $\frac{1}{1 - a} + \frac{1}{1 - b} + \frac{1}{1 - c}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ સમીકરણોની સંહતિને શૂન્યેતર ઉકેલ હોવાથી,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} a & 1 & 1 \\ 1 & b & 1 \\ 1 & 1 & c \end{vmatrix} = 0$
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} a & 1 & 1 \\ 1-a & b-1 & 0 \\ 1-a & 0 & c-1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$a(b-1)(c-1) - 1(1-a)(c-1) + 1(0 - (1-a)(b-1)) = 0$
$a(b-1)(c-1) - (1-a)(c-1) - (1-a)(b-1) = 0$
આખા સમીકરણને $(1-a)(1-b)(1-c)$ વડે ભાગતા (જ્યાં $a, b, c \neq 1$):
$\frac{a(b-1)(c-1)}{(1-a)(1-b)(1-c)} - \frac{(1-a)(c-1)}{(1-a)(1-b)(1-c)} - \frac{(1-a)(b-1)}{(1-a)(1-b)(1-c)} = 0$
$\frac{-a}{(1-a)} - \frac{1}{(1-b)} - \frac{1}{(1-c)} = 0$
$\frac{a}{1-a} + \frac{1}{1-b} + \frac{1}{1-c} = 0$
કારણ કે $\frac{a}{1-a} = \frac{a-1+1}{1-a} = -1 + \frac{1}{1-a}$,તેથી:
$-1 + \frac{1}{1-a} + \frac{1}{1-b} + \frac{1}{1-c} = 0$
$\frac{1}{1-a} + \frac{1}{1-b} + \frac{1}{1-c} = 1$.
115
MediumMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{\cos (A + B)}&{ - \sin (A + B)}&{\cos 2B}\\{\sin A}&{\cos A}&{\sin B}\\{ - \cos A}&{\sin A}&{\cos B}\end{array}} \right| = 0$ હોય,તો $B =$
A
$(2n + 1)\frac{\pi }{2}$
B
$n\pi $
C
$(2n + 1)\frac{\pi }{4}$
D
$2n\pi $

Solution

(A) નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = \cos(A+B)(\cos A \cos B - \sin A \sin B) + \sin(A+B)(\sin A \cos B + \cos A \sin B) + \cos 2B(\sin^2 A + \cos^2 A) = 0$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta = \cos^2(A+B) + \sin^2(A+B) + \cos 2B(1) = 0$
$1 + \cos 2B = 0$
$\cos 2B = -1$
$\cos \theta = -1$ એટલે કે $\theta = (2n+1)\pi$,તેથી $2B = (2n+1)\pi$.
આમ,$B = (2n+1)\frac{\pi}{2}$,જ્યાં $n \in \mathbb{Z}$.
116
MediumMCQ
સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} \cos \theta & \sin \theta & \cos \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta & \sin \theta \\ -\cos \theta & -\sin \theta & \cos \theta \end{array} \right| = 0$ નો ઉકેલ શું છે?
A
$\theta = n\pi$
B
$\theta = 2n\pi \pm \frac{\pi}{2}$
C
$\theta = n\pi \pm (-1)^n \frac{\pi}{4}$
D
$\theta = 2n\pi \pm \frac{\pi}{4}$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $D$ છે. પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D = \cos \theta (\cos^2 \theta + \sin^2 \theta) - \sin \theta (-\sin \theta \cos \theta + \sin \theta \cos \theta) + \cos \theta (\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) = 0$
કારણ કે $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$,તેથી:
$D = \cos \theta (1) - \sin \theta (0) + \cos \theta (1) = 0$
$2 \cos \theta = 0$
$\cos \theta = 0$
$\cos \theta = 0$ માટેનો વ્યાપક ઉકેલ $\theta = (2n + 1) \frac{\pi}{2}$ છે,જે $\theta = n\pi \pm \frac{\pi}{2}$ ને સમાન છે.
117
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $A, B,$ અને $C$ ના યામ અનુક્રમે $(4, 4), (3, -2),$ અને $(3, -16)$ હોય,તો ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$27$
B
$15$
C
$18$
D
$7$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2),$ અને $(x_3, y_3)$ માટે ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ યામ $A(4, 4), B(3, -2),$ અને $C(3, -16)$ મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |4(-2 - (-16)) + 3(-16 - 4) + 3(4 - (-2))|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |4(14) + 3(-20) + 3(6)|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |56 - 60 + 18|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |14| = 7$
આમ,ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $7$ ચોરસ એકમ છે.
118
EasyMCQ
$(a, b + c)$,$(b, c + a)$,અને $(c, a + b)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$abc$
B
$a^2 + b^2 + c^2$
C
$ab + bc + ca$
D
$0$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$,અને $(x_3, y_3)$ હોય તો તેનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ દ્વારા મળે છે.
આપેલા બિંદુઓ $(a, b + c)$,$(b, c + a)$,અને $(c, a + b)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |a(c + a - (a + b)) + b(a + b - (b + c)) + c(b + c - (c + a))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |a(c - b) + b(a - c) + c(b - a)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |ac - ab + ba - bc + cb - ca|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |0| = 0$.
119
EasyMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{x_1}}&{{y_1}}&1\\{{x_2}}&{{y_2}}&1\\{{x_3}}&{{y_3}}&1\end{array}} \right| = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1}}&{{b_1}}&1\\{{a_2}}&{{b_2}}&1\\{{a_3}}&{{b_3}}&1\end{array}} \right|$ હોય,તો $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ અને $(a_1, b_1), (a_2, b_2), (a_3, b_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા બે ત્રિકોણ કેવા હોવા જોઈએ?
A
સમરૂપ
B
આમાંથી કોઈ નહીં
C
ક્યારેય એકરૂપ નહીં
D
એકરૂપ

Solution

(B) $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} \left| \begin{array}{ccc} x_1 & y_1 & 1 \\ x_2 & y_2 & 1 \\ x_3 & y_3 & 1 \end{array} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે નિશ્ચાયકો સમાન છે,જેનો અર્થ છે કે બંને ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ સમાન છે.
ક્ષેત્રફળ સમાન હોવાનો અર્થ એ નથી કે ત્રિકોણ એકરૂપ કે સમરૂપ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
120
EasyMCQ
$(1, -1)$,$(-1, 1)$ અને $(-1, -1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$2$
B
$0.5$
C
$1$
D
$3$

Solution

(A) $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(1, -1)$,$(-1, 1)$ અને $(-1, -1)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |1(1 - (-1)) + (-1)(-1 - (-1)) + (-1)(-1 - 1)|$
$= \frac{1}{2} |1(2) + (-1)(0) + (-1)(-2)|$
$= \frac{1}{2} |2 + 0 + 2|$
$= \frac{1}{2} |4| = 2$.
આમ,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $2$ ચોરસ એકમ છે.
121
EasyMCQ
જો ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(5, 2)$,$(2/3, 2)$ અને $(-4, 3)$ હોય,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$28/6$
B
$5/2$
C
$43$
D
$13/6$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય ત્યારે ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\Delta = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(5, 2)$,$(2/3, 2)$ અને $(-4, 3)$ મુકતા:
$\Delta = \frac{1}{2} |5(2 - 3) + \frac{2}{3}(3 - 2) + (-4)(2 - 2)|$
$= \frac{1}{2} |5(-1) + \frac{2}{3}(1) + (-4)(0)|$
$= \frac{1}{2} |-5 + \frac{2}{3}|$
$= \frac{1}{2} |\frac{-15 + 2}{3}|$
$= \frac{1}{2} |-\frac{13}{3}| = \frac{13}{6}$ ચોરસ એકમ.
122
EasyMCQ
જો $(x, 0), (1, 1)$ અને $(0, 2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$-4$
C
$-6$
D
$8$

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તો તેનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 4$ દ્વારા મળે છે.
આપેલા શિરોબિંદુઓ $(x, 0), (1, 1)$ અને $(0, 2)$ મૂકતા:
$\frac{1}{2} |x(1 - 2) + 1(2 - 0) + 0(0 - 1)| = 4$
$\frac{1}{2} |-x + 2| = 4$
$|-x + 2| = 8$
આના બે કિસ્સાઓ મળે છે:
કિસ્સો $1$: $-x + 2 = 8$ $\Rightarrow -x = 6$ $\Rightarrow x = -6$
કિસ્સો $2$: $-x + 2 = -8$ $\Rightarrow -x = -10$ $\Rightarrow x = 10$
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$x = -6$ એ સાચો જવાબ છે.
123
EasyMCQ
ત્રણ બિંદુઓ $(p + 1, 1)$,$(2p + 1, 3)$ અને $(2p + 2, 2p)$ સમરેખ હોય,તો $p =$
A
$-1$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) ત્રણ બિંદુઓ સમરેખ હોવા માટે,તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શૂન્ય હોવું જોઈએ,અથવા યામોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} p+1 & 1 & 1 \\ 2p+1 & 3 & 1 \\ 2p+2 & 2p & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$(p+1)(3 - 2p) - 1((2p+1) - (2p+2)) + 1((2p+1)(2p) - 3(2p+2)) = 0$
$(p+1)(3 - 2p) - 1(-1) + (4p^2 + 2p - 6p - 6) = 0$
$(3p - 2p^2 + 3 - 2p) + 1 + (4p^2 - 4p - 6) = 0$
$(-2p^2 + p + 3) + 1 + (4p^2 - 4p - 6) = 0$
$2p^2 - 3p - 2 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$2p^2 - 4p + p - 2 = 0$
$2p(p - 2) + 1(p - 2) = 0$
$(2p + 1)(p - 2) = 0$
આમ,$p = 2$ અથવા $p = -1/2$.
વિકલ્પોને જોતા,સાચો જવાબ $p = 2$ છે.
124
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $(5, 5)$,$(10, k)$ અને $(-5, 1)$ સમરેખ હોય,તો $k =$
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) ત્રણ બિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$,અને $(x_3, y_3)$ સમરેખ હોવા માટે,તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શૂન્ય હોવું જોઈએ,અથવા યામોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\left| \begin{array}{ccc} 5 & 5 & 1 \\ 10 & k & 1 \\ -5 & 1 & 1 \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$5(k - 1) - 5(10 - (-5)) + 1(10 - (-5k)) = 0$
$5k - 5 - 5(15) + 10 + 5k = 0$
$10k - 5 - 75 + 10 = 0$
$10k - 70 = 0$
$10k = 70$
$k = 7$
125
EasyMCQ
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ ને બિંદુ $(-4, 5)$ સાથે જોડતી રેખાનું સમીકરણ શું છે?
A
$5x + 4y = 0$
B
$3x + 4y = 2$
C
$5x - 4y = 0$
D
$4x - 5y = 0$

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ અને બિંદુ $(x_1, y_1) = (-4, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{y_1 - 0}{x_1 - 0} = \frac{5 - 0}{-4 - 0} = -\frac{5}{4}$ છે.
ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $y = -\frac{5}{4}x$ મળે છે.
બંને બાજુ $4$ વડે ગુણતા,$4y = -5x$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $5x + 4y = 0$ થાય છે.
126
MediumMCQ
જો $(x, y, z) \ne (0, 0, 0)$ અને $(i + j + 3k)x + (3i - 3j + k)y + (-4i + 5j)z = \lambda (xi + yj + zk)$ હોય, તો $\lambda$ ની કિંમત શું હશે?
A
$-2, 0$
B
$0, -2$
C
$-1, 0$
D
$0, -1$

Solution

(D) આપેલ સદિશ સમીકરણ: $(x + 3y - 4z)i + (x - 3y + 5z)j + (3x + y)k = \lambda xi + \lambda yj + \lambda zk$.
બંને બાજુ $i, j,$ અને $k$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા, આપણને સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$(1 - \lambda)x + 3y - 4z = 0$ ... $(i)$
$x - (3 + \lambda)y + 5z = 0$ ... $(ii)$
$3x + y - \lambda z = 0$ ... $(iii)$
કારણ કે $(x, y, z) \ne (0, 0, 0)$, આ સિસ્ટમનો ઉકેલ શૂન્યતર છે, જેનો અર્થ છે કે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 - \lambda & 3 & -4 \\ 1 & -(3 + \lambda) & 5 \\ 3 & 1 & -\lambda \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-\lambda^3 - 2\lambda^2 - \lambda = 0$
$-\lambda(\lambda + 1)^2 = 0$
તેથી, $\lambda = 0, -1$ મળે છે.
127
MediumMCQ
સમતલો $x = cy + bz, y = az + cx, z = bx + ay$ એક રેખામાંથી પસાર થાય છે,જો
A
$a + b + c = 0$
B
$a + b + c = 1$
C
$a^2 + b^2 + c^2 = 1$
D
$a^2 + b^2 + c^2 + 2abc = 1$

Solution

(D) આપેલ સમતલોના સમીકરણો છે:
$x - cy - bz = 0$
$-cx + y - az = 0$
$-bx - ay + z = 0$
આ સમતલો એક જ રેખામાંથી પસાર થાય તે માટે,સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 & -c & -b \\ -c & 1 & -a \\ -b & -a & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(1 - a^2) - (-c)(-c - ab) + (-b)(ac + b) = 0$
$1 - a^2 - c^2 - abc - abc - b^2 = 0$
$1 - a^2 - b^2 - c^2 - 2abc = 0$
$a^2 + b^2 + c^2 + 2abc = 1$
128
EasyMCQ
$(a, b + c)$,$(b, c + a)$ અને $(c, a + b)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થશે?
A
$a^2 + b^2 + c^2$
B
$abc$
C
$ab + bc + ca$
D
$0$

Solution

(D) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \left| \begin{array}{ccc} a & b+c & 1 \\ b & c+a & 1 \\ c & a+b & 1 \end{array} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 + C_1$ લાગુ પાડતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \left| \begin{array}{ccc} a & a+b+c & 1 \\ b & a+b+c & 1 \\ c & a+b+c & 1 \end{array} \right|$
બીજા સ્તંભમાંથી $(a+b+c)$ સામાન્ય લેતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{a+b+c}{2} \left| \begin{array}{ccc} a & 1 & 1 \\ b & 1 & 1 \\ c & 1 & 1 \end{array} \right|$
અહીં બે સ્તંભ સમાન હોવાથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
તેથી,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ છે.
129
EasyMCQ
$(4, 4)$,$(3, -2)$ અને $(3, -16)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$7$
B
$18$
C
$15$
D
$27$

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ માટે ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલા શિરોબિંદુઓ $(4, 4)$,$(3, -2)$ અને $(3, -16)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |4(-2 - (-16)) + 3(-16 - 4) + 3(4 - (-2))|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |4(14) + 3(-20) + 3(6)|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |56 - 60 + 18|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |14| = 7$
આમ,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $7$ ચોરસ એકમ છે.
130
DifficultMCQ
જો $t_1, t_2$ અને $t_3$ ભિન્ન હોય,તો બિંદુઓ $(t_1, 2at_1 + at_1^3)$,$(t_2, 2at_2 + at_2^3)$ અને $(t_3, 2at_3 + at_3^3)$ કઈ શરત હેઠળ સમરેખ થાય?
A
$t_1 t_2 t_3 = 1$
B
$t_1 + t_2 + t_3 = t_1 t_2 t_3$
C
$t_1 + t_2 + t_3 = 0$
D
$t_1 + t_2 + t_3 = -1$

Solution

(C) આપેલ બિંદુઓ સમરેખ હોવા માટે,તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શૂન્ય હોવું જોઈએ,અથવા યામોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} t_1 & 2at_1 + at_1^3 & 1 \\ t_2 & 2at_2 + at_2^3 & 1 \\ t_3 & 2at_3 + at_3^3 & 1 \end{vmatrix} = 0$
બીજા સ્તંભમાંથી $a$ સામાન્ય લેતા:
$a \begin{vmatrix} t_1 & 2t_1 + t_1^3 & 1 \\ t_2 & 2t_2 + t_2^3 & 1 \\ t_3 & 2t_3 + t_3^3 & 1 \end{vmatrix} = 0$
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} t_1 & 2t_1 + t_1^3 & 1 \\ t_2 - t_1 & 2(t_2 - t_1) + (t_2^3 - t_1^3) & 0 \\ t_3 - t_1 & 2(t_3 - t_1) + (t_3^3 - t_1^3) & 0 \end{vmatrix} = 0$
ત્રીજા સ્તંભની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$(t_2 - t_1)(t_3 - t_1) \begin{vmatrix} 1 & 2 + (t_2^2 + t_1^2 + t_2 t_1) \\ 1 & 2 + (t_3^2 + t_1^2 + t_3 t_1) \end{vmatrix} = 0$
$(t_2 - t_1)(t_3 - t_1) [(2 + t_3^2 + t_1^2 + t_3 t_1) - (2 + t_2^2 + t_1^2 + t_2 t_1)] = 0$
$(t_2 - t_1)(t_3 - t_1) [t_3^2 - t_2^2 + t_1(t_3 - t_2)] = 0$
$(t_2 - t_1)(t_3 - t_1)(t_3 - t_2)(t_3 + t_2 + t_1) = 0$
કારણ કે $t_1, t_2, t_3$ ભિન્ન છે,$(t_2 - t_1) \neq 0$,$(t_3 - t_1) \neq 0$,અને $(t_3 - t_2) \neq 0$.
તેથી,$t_1 + t_2 + t_3 = 0$.
131
DifficultMCQ
$(a, b), (x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ શિરોબિંદુ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જ્યાં $a, x_1, x_2$ એ સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ સાથે $G.P.$ માં છે અને $b, y_1, y_2$ એ સામાન્ય ગુણોત્તર $s$ સાથે $G.P.$ માં છે.
A
$ab (r - 1) (s - 1) (s - r)$
B
$ab (r + 1) (s + 1) (r - s)$
C
$\frac{1}{2} ab (r - 1) (s - 1) (s - r)$
D
$\frac{1}{2} ab (r + 1) (s + 1) (s - r)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x_1 = ar, x_2 = ar^2$ અને $y_1 = bs, y_2 = bs^2$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta$ નિશ્ચાયકના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\Delta = \frac{1}{2} \left| \begin{matrix} a & b & 1 \\ x_1 & y_1 & 1 \\ x_2 & y_2 & 1 \end{matrix} \right| = \frac{1}{2} \left| \begin{matrix} a & b & 1 \\ ar & bs & 1 \\ ar^2 & bs^2 & 1 \end{matrix} \right|$
પ્રથમ સ્તંભમાંથી $a$ અને બીજા સ્તંભમાંથી $b$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = \frac{1}{2} ab \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ r & s & 1 \\ r^2 & s^2 & 1 \end{matrix} \right|$
હાર પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \frac{1}{2} ab \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ r-1 & s-1 & 0 \\ r^2-1 & s^2-1 & 0 \end{matrix} \right|$
ત્રીજા સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = \frac{1}{2} ab \left| \begin{matrix} r-1 & s-1 \\ (r-1)(r+1) & (s-1)(s+1) \end{matrix} \right|$
$\Delta = \frac{1}{2} ab (r-1)(s-1) \left| \begin{matrix} 1 & 1 \\ r+1 & s+1 \end{matrix} \right|$
$\Delta = \frac{1}{2} ab (r-1)(s-1) (s+1 - r - 1) = \frac{1}{2} ab (r-1)(s-1)(s-r)$.
132
MediumMCQ
$(a \cos \theta, b \sin \theta)$,$(-a \sin \theta, b \cos \theta)$ અને $(-a \cos \theta, -b \sin \theta)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$ab \sin \theta \cos \theta$
B
$a \cos \theta \sin \theta$
C
$\frac{1}{2} ab$
D
$ab$

Solution

(D) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલા શિરોબિંદુઓ મૂકતા:
$x_1 = a \cos \theta, y_1 = b \sin \theta$
$x_2 = -a \sin \theta, y_2 = b \cos \theta$
$x_3 = -a \cos \theta, y_3 = -b \sin \theta$
ગણતરી કરતા,$\Delta = \frac{1}{2} |2ab(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)|$
$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ હોવાથી,$\Delta = \frac{1}{2} |2ab| = |ab|$.
133
MediumMCQ
જો $x \neq 0, y \neq 0$ માટે $D = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1+x & 1 \\ 1 & 1 & 1+y \end{array} \right|$ હોય,તો $D$ એ
A
$x$ વડે વિભાજ્ય છે પણ $y$ વડે નહીં
B
$y$ વડે વિભાજ્ય છે પણ $x$ વડે નહીં
C
$x$ કે $y$ બંનેમાંથી એકપણ વડે વિભાજ્ય નથી
D
$x$ અને $y$ બંને વડે વિભાજ્ય છે

Solution

(D) આપેલ છે,$D = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1+x & 1 \\ 1 & 1 & 1+y \end{array} \right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ કરતા:
$D = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 0 & x & 0 \\ 0 & 0 & y \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1 \cdot (x \cdot y - 0 \cdot 0) - 0 + 0 = xy$.
આમ,$D = xy$ હોવાથી,તે $x$ અને $y$ બંને વડે વિભાજ્ય છે.
134
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 5 & 5\alpha & \alpha \\ 0 & \alpha & 5\alpha \\ 0 & 0 & 5 \end{bmatrix}$. જો $|A|^2 = 25$ હોય,તો $|\alpha|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{5}$
B
$5$
C
$25$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 5 & 5\alpha & \alpha \\ 0 & \alpha & 5\alpha \\ 0 & 0 & 5 \end{bmatrix}$ છે.
$A$ એ ઉપરનો ત્રિકોણીય શ્રેણિક હોવાથી,તેનો નિશ્ચાયક $|A|$ તેના મુખ્ય વિકર્ણના ઘટકોનો ગુણાકાર છે.
$|A| = 5 \times \alpha \times 5 = 25\alpha$.
આપણને આપેલ છે કે $|A|^2 = 25$.
$|A|$ ની કિંમત મૂકતા,$(25\alpha)^2 = 25$ મળે.
$625\alpha^2 = 25$.
$\alpha^2 = \frac{25}{625} = \frac{1}{25}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$|\alpha| = \sqrt{\frac{1}{25}} = \frac{1}{5}$ મળે.
135
MediumMCQ
$\lambda$ ના તમામ મૂલ્યોનો સમૂહ જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x_1 - 2x_2 + x_3 = \lambda x_1$,$2x_1 - 3x_2 + 2x_3 = \lambda x_2$,અને $-x_1 + 2x_2 = \lambda x_3$ નો શૂન્યેતર ઉકેલ મળે છે:
A
બે કરતા વધુ ઘટકો ધરાવે છે
B
ખાલી ગણ છે
C
એક ઘટક ધરાવે છે
D
બે ઘટકો ધરાવે છે

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ નીચે મુજબ છે:
$(2-\lambda)x_1 - 2x_2 + x_3 = 0$
$2x_1 - (3+\lambda)x_2 + 2x_3 = 0$
$-x_1 + 2x_2 - \lambda x_3 = 0$
શૂન્યેતર ઉકેલ માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 2-\lambda & -2 & 1 \\ 2 & -(3+\lambda) & 2 \\ -1 & 2 & -\lambda \end{vmatrix} = 0$
$R_1 \to R_1 + R_3$ પ્રક્રિયા લાગુ કરતા:
$\begin{vmatrix} 1-\lambda & 0 & 1-\lambda \\ 2 & -(3+\lambda) & 2 \\ -1 & 2 & -\lambda \end{vmatrix} = 0$
$R_1$ માંથી $(1-\lambda)$ સામાન્ય લેતા:
$(1-\lambda) \begin{vmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 2 & -(3+\lambda) & 2 \\ -1 & 2 & -\lambda \end{vmatrix} = 0$
$R_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$(1-\lambda) [1(\lambda(3+\lambda) - 4) + 1(4 - (3+\lambda))] = 0$
$(1-\lambda) [3\lambda + \lambda^2 - 4 + 4 - 3 - \lambda] = 0$
$(1-\lambda) [\lambda^2 + 2\lambda - 3] = 0$
$(1-\lambda)(\lambda+3)(\lambda-1) = 0$
$-(1-\lambda)^2(\lambda+3) = 0$
આમ,$\lambda = 1$ અને $\lambda = -3$. મૂલ્યોનો સમૂહ $\{1, -3\}$ છે,જેમાં બે ઘટકો છે.
136
MediumMCQ
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x + \lambda y - z = 0, \lambda x - y - z = 0, x + y - \lambda z = 0$ ને નીચેનામાંથી કોના માટે શૂન્યેતર ઉકેલ છે?
A
$\lambda$ ના બરાબર બે મૂલ્યો
B
$\lambda$ ના બરાબર ત્રણ મૂલ્યો
C
$\lambda$ ના અનંત મૂલ્યો
D
$\lambda$ નું બરાબર એક મૂલ્ય

Solution

(B) સમઘાત સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને શૂન્યેતર ઉકેલ હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $\Delta = 0$.
સહગુણક શ્રેણિક:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & \lambda & -1 \\ \lambda & -1 & -1 \\ 1 & 1 & -\lambda \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1((-1)(-\lambda) - (-1)(1)) - \lambda((\lambda)(-\lambda) - (-1)(1)) - 1((\lambda)(1) - (-1)(1)) = 0$
$1(\lambda + 1) - \lambda(-\lambda^2 + 1) - 1(\lambda + 1) = 0$
$(\lambda + 1) - \lambda(1 - \lambda^2) - (\lambda + 1) = 0$
$-\lambda(1 - \lambda)(1 + \lambda) = 0$
$\lambda(1 - \lambda)(1 + \lambda) = 0$
$\lambda$ માટે ઉકેલતા,આપણને $\lambda = 0, 1, -1$ મળે છે.
આમ,$\lambda$ ના બરાબર ત્રણ મૂલ્યો માટે સંહતિને શૂન્યેતર ઉકેલ મળે છે.
137
MediumMCQ
એક ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $5$ છે. જો તેના બે શિરોબિંદુઓ $(2, 1)$ અને $(3, -2)$ હોય અને ત્રીજું શિરોબિંદુ રેખા $y = x + 3$ પર આવેલું હોય,તો ત્રીજું શિરોબિંદુ કયું છે?
A
$\left( -\frac{7}{2}, -\frac{13}{2} \right)$
B
$\left( -\frac{7}{2}, \frac{13}{2} \right)$
C
$\left( \frac{7}{2}, -\frac{13}{2} \right)$
D
$\left( \frac{7}{2}, \frac{13}{2} \right)$

Solution

(D) ધારો કે ત્રીજું શિરોબિંદુ $(p, q)$ છે. તે રેખા $y = x + 3$ પર હોવાથી,$q = p + 3$ $(i)$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $5$ હોવાથી:
$\frac{1}{2} |2(-2 - q) + 3(q - 1) + p(1 - (-2))| = 5$
$|q + 3p - 7| = 10$
$q = p + 3$ મુકતા:
$|4p - 4| = 10$
$p = \frac{7}{2}$ અથવા $p = -\frac{3}{2}$.
તેથી,ત્રીજું શિરોબિંદુ $\left( \frac{7}{2}, \frac{13}{2} \right)$ અથવા $\left( -\frac{3}{2}, \frac{3}{2} \right)$ મળે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
138
MediumMCQ
$(a, b)$,$(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જ્યાં $a, x_1, x_2$ એ સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ સાથે $G.P.$ માં છે અને $b, y_1, y_2$ એ સામાન્ય ગુણોત્તર $s$ સાથે $G.P.$ માં છે.
A
$ab(r - 1)(s - 1)(s - r)$
B
$\frac{1}{2}ab(r + 1)(s + 1)(s - r)$
C
$\frac{1}{2}ab(r - 1)(s - 1)(s - r)$
D
$ab(r + 1)(s + 1)(r - s)$

Solution

(C) આપેલ શિરોબિંદુઓ $(a, b)$,$(x_1, y_1) = (ar, bs)$ અને $(x_2, y_2) = (ar^2, bs^2)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નિશ્ચાયક સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\Delta = \frac{1}{2} |x_A(y_B - y_C) + x_B(y_C - y_A) + x_C(y_A - y_B)|$
કિંમતો મૂકતા:
$\Delta = \frac{1}{2} |a(bs - bs^2) + ar(bs^2 - b) + ar^2(b - bs)|$
$ab$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = \frac{1}{2} ab |(s - s^2) + r(s^2 - 1) + r^2(1 - s)|$
$= \frac{1}{2} ab |s(1 - s) + r(s - 1)(s + 1) - r^2(s - 1)|$
$= \frac{1}{2} ab |(s - 1) [-s + r(s + 1) - r^2]|$
$= \frac{1}{2} ab |(s - 1) [-s + rs + r - r^2]|$
$= \frac{1}{2} ab |(s - 1) [r(s - r) - (s - r)]|$
$= \frac{1}{2} ab |(s - 1)(s - r)(r - 1)|$
$= \frac{1}{2} ab (r - 1)(s - 1)(s - r)$.
139
MediumMCQ
જો $A = \begin{vmatrix} \sin(\theta + \alpha) & \cos(\theta + \alpha) & 1 \\ \sin(\theta + \beta) & \cos(\theta + \beta) & 1 \\ \sin(\theta + \gamma) & \cos(\theta + \gamma) & 1 \end{vmatrix}$ હોય,તો
A
બધી $\theta$ માટે $A = 0$
B
$A$ એ $\theta$ નું અયુગ્મ વિધેય છે
C
$\theta = \alpha + \beta + \gamma$ માટે $A = 0$
D
$A$ એ $\theta$ થી સ્વતંત્ર છે

Solution

(D) આપેલ છે $A = \begin{vmatrix} \sin(\theta + \alpha) & \cos(\theta + \alpha) & 1 \\ \sin(\theta + \beta) & \cos(\theta + \beta) & 1 \\ \sin(\theta + \gamma) & \cos(\theta + \gamma) & 1 \end{vmatrix}$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$A = \begin{vmatrix} \sin(\theta + \alpha) & \cos(\theta + \alpha) & 1 \\ \sin(\theta + \beta) - \sin(\theta + \alpha) & \cos(\theta + \beta) - \cos(\theta + \alpha) & 0 \\ \sin(\theta + \gamma) - \sin(\theta + \alpha) & \cos(\theta + \gamma) - \cos(\theta + \alpha) & 0 \end{vmatrix}$.
ત્રીજા સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$A = 1 \cdot [(\sin(\theta + \beta) - \sin(\theta + \alpha))(\cos(\theta + \gamma) - \cos(\theta + \alpha)) - (\cos(\theta + \beta) - \cos(\theta + \alpha))(\sin(\theta + \gamma) - \sin(\theta + \alpha))]$.
નિત્યસમ $\sin(x)\cos(y) - \cos(x)\sin(y) = \sin(x-y)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A = \sin((\theta + \beta) - (\theta + \gamma)) + \sin((\theta + \alpha) - (\theta + \beta)) + \sin((\theta + \gamma) - (\theta + \alpha))$.
$A = \sin(\beta - \gamma) + \sin(\alpha - \beta) + \sin(\gamma - \alpha)$.
પરિણામમાં ફક્ત અચળાંકો $\alpha, \beta, \gamma$ હોવાથી,$A$ એ $\theta$ થી સ્વતંત્ર છે.
140
DifficultMCQ
જો $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 & x & x + 1 \\ 2x & x(x - 1) & (x + 1)x \\ 3x(x - 1) & x(x - 1)(x - 2) & (x + 1)x(x - 1) \end{array} \right|$ હોય,તો $f(100)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$100$
D
$-100$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 & x & x + 1 \\ 2x & x(x - 1) & (x + 1)x \\ 3x(x - 1) & x(x - 1)(x - 2) & (x + 1)x(x - 1) \end{array} \right|$ છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે આ નિશ્ચાયકની હાર (rows) વચ્ચે સુરેખ સંબંધ છે.
નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને મળે છે કે $f(x) = 0$ દરેક $x$ માટે.
તેથી,$f(100) = 0$ થાય.
141
EasyMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 10! & 11! & 12! \\ 11! & 12! & 13! \\ 12! & 13! & 14! \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$2\,(10!\,11!)$
B
$2\,(10!\,13!)$
C
$2\,(10!\,11!\,12!)$
D
$2\,(11!\,12!\,13!)$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 10! & 11! & 12! \\ 11! & 12! & 13! \\ 12! & 13! & 14! \end{array} \right|$.
$C_1$ માંથી $10!$,$C_2$ માંથી $11!$ અને $C_3$ માંથી $12!$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 10!\,11!\,12! \left| \begin{array}{ccc} 1 & 11 & 11 \times 12 \\ 1 & 12 & 12 \times 13 \\ 1 & 13 & 13 \times 14 \end{array} \right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = 10!\,11!\,12! \left| \begin{array}{ccc} 1 & 11 & 132 \\ 0 & 1 & 24 \\ 0 & 2 & 50 \end{array} \right|$.
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 10!\,11!\,12! \times (1 \times (50 - 48)) = 10!\,11!\,12! \times 2 = 2(10!\,11!\,12!)$.
142
DifficultMCQ
$A, B, C$ અને $P, Q, R$ ના તમામ મૂલ્યો માટે,$\left| \begin{array}{ccc} \cos(A-P) & \cos(A-Q) & \cos(A-R) \\ \cos(B-P) & \cos(B-Q) & \cos(B-R) \\ \cos(C-P) & \cos(C-Q) & \cos(C-R) \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$0$
B
$\cos A \cos B \cos C$
C
$\sin A \sin B \sin C$
D
$\cos P \cos Q \cos R$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \cos(A-P) & \cos(A-Q) & \cos(A-R) \\ \cos(B-P) & \cos(B-Q) & \cos(B-R) \\ \cos(C-P) & \cos(C-Q) & \cos(C-R) \end{array} \right|$ છે.
$\cos(x-y) = \cos x \cos y + \sin x \sin y$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,આપણે દરેક ઘટકને બે પદોના સરવાળા તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આ આપણને નિશ્ચાયકને બે શ્રેણિકોના ગુણાકાર તરીકે દર્શાવવાની મંજૂરી આપે છે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \cos A & \sin A & 0 \\ \cos B & \sin B & 0 \\ \cos C & \sin C & 0 \end{array} \right| \times \left| \begin{array}{ccc} \cos P & \cos Q & \cos R \\ \sin P & \sin Q & \sin R \\ 0 & 0 & 0 \end{array} \right|$.
પ્રથમ શ્રેણિકનો ત્રીજો સ્તંભ શૂન્ય છે અને બીજા શ્રેણિકની ત્રીજી હાર શૂન્ય છે,તેથી આ બે શ્રેણિકોનો ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે.
વૈકલ્પિક રીતે,નિશ્ચાયકને $8$ નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે,જેમાંથી દરેક પાસે ઓછામાં ઓછા બે સમાન સ્તંભો (અથવા હાર) હોય છે,જેના કારણે દરેક નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
આમ,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ છે.
143
MediumMCQ
અંતરાલ $-\frac{\pi}{4} \le x \le \frac{\pi}{4}$ માં $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{\sin x}&{\cos x}&{\cos x}\\{\cos x}&{\sin x}&{\cos x}\\{\cos x}&{\cos x}&{\sin x}\end{array}} \right| = 0$ ના ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$2$
C
$1$
D
$3$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta$ છે. $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લેતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{\sin x + 2\cos x}&{\sin x + 2\cos x}&{\sin x + 2\cos x}\\{\cos x}&{\sin x}&{\cos x}\\{\cos x}&{\cos x}&{\sin x}\end{array}} \right| = 0$
$R_1$ માંથી $(\sin x + 2\cos x)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (\sin x + 2\cos x) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&1&1\\{\cos x}&{\sin x}&{\cos x}\\{\cos x}&{\cos x}&{\sin x}\end{array}} \right| = 0$
$C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = (\sin x + 2\cos x) \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\{\cos x}&{\sin x - \cos x}&0\\{\cos x}&0&{\sin x - \cos x}\end{array}} \right| = 0$
$\Delta = (\sin x + 2\cos x)(\sin x - \cos x)^2 = 0$
આનો અર્થ એ છે કે $\sin x + 2\cos x = 0$ અથવા $(\sin x - \cos x)^2 = 0$.
કિસ્સો $1$: $\tan x = -2$. અંતરાલ $[-\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}]$ માં,$\tan x$ ની કિંમત $-1$ થી $1$ ની વચ્ચે હોય છે. તેથી,$\tan x = -2$ નો કોઈ ઉકેલ નથી.
કિસ્સો $2$: $\sin x = \cos x \implies \tan x = 1$. અંતરાલ $[-\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}]$ માં,$x = \frac{\pi}{4}$ માટે $\tan x = 1$ થાય છે.
આમ,માત્ર $1$ જ ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલ મળે છે.
144
MediumMCQ
જો $C = 2 \cos \theta$ હોય,તો નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} C & 1 & 0 \\ 1 & C & 1 \\ 6 & 1 & C \end{vmatrix}$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{\sin 4\theta}{\sin \theta}$
B
$\frac{2 \sin^2 2\theta}{\sin \theta}$
C
$4 \cos^2 \theta (2 \cos \theta - 1)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} C & 1 & 0 \\ 1 & C & 1 \\ 6 & 1 & C \end{vmatrix}$ છે.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = C(C^2 - 1) - 1(C - 6) + 0(1 - 6C)$
$\Delta = C^3 - C - C + 6$
$\Delta = C^3 - 2C + 6$
હવે $C = 2 \cos \theta$ મૂકતા:
$\Delta = (2 \cos \theta)^3 - 2(2 \cos \theta) + 6$
$\Delta = 8 \cos^3 \theta - 4 \cos \theta + 6$
આ પરિણામ આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ સાથે મળતું નથી.
145
MediumMCQ
બંધ અંતરાલ $[-4, -1]$ માં $x$ ની કેટલી કિંમતો માટે શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 3 & -1+x & 2 \\ 3 & -1 & x+2 \\ x+3 & -1 & 2 \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (singular) છે?
A
$2$
B
$0$
C
$3$
D
$1$

Solution

(D) શ્રેણિક અસામાન્ય હોય તે માટે તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $\begin{vmatrix} 3 & -1+x & 2 \\ 3 & -1 & x+2 \\ x+3 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 0$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} 3 & -1+x & 2 \\ 0 & -x & x \\ x & -x & 0 \end{vmatrix} = 0$.
સ્તંભની પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} x+4 & -1+x & 2 \\ 0 & -x & x \\ 0 & -x & 0 \end{vmatrix} = 0$.
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(x+4) \cdot [(-x)(0) - (x)(-x)] = 0$
$(x+4)(x^2) = 0$.
આથી $x = -4$ અથવા $x = 0$ મળે છે.
આપણને અંતરાલ $[-4, -1]$ આપેલ છે.
કારણ કે $-4 \in [-4, -1]$ અને $0 \notin [-4, -1]$,તેથી $x$ ની માત્ર $1$ કિંમત શરતનું પાલન કરે છે.
146
DifficultMCQ
જેના માટે સમીકરણોની સિસ્ટમ $a^3x + (a + 1)^3y + (a + 2)^3z = 0$,$ax + (a + 1)y + (a + 2)z = 0$ અને $x + y + z = 0$ નો શૂન્યતર ઉકેલ મળે તે $a$ ની કિંમત છે:
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમનો શૂન્યતર ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક છે:
$\Delta = \begin{vmatrix} a^3 & (a+1)^3 & (a+2)^3 \\ a & a+1 & a+2 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ $C_2 \rightarrow C_2 - C_1$ અને $C_3 \rightarrow C_3 - C_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \begin{vmatrix} a^3 & (a+1)^3 - a^3 & (a+2)^3 - (a+1)^3 \\ a & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{vmatrix} = 0$
ત્રીજી હાર $(R_3)$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$1 \cdot \begin{vmatrix} (a+1)^3 - a^3 & (a+2)^3 - (a+1)^3 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
$((a+1)^3 - a^3) - ((a+2)^3 - (a+1)^3) = 0$
$(3a^2 + 3a + 1) - (3(a+1)^2 + 3(a+1) + 1) = 0$
$(3a^2 + 3a + 1) - (3a^2 + 6a + 3 + 3a + 3 + 1) = 0$
$(3a^2 + 3a + 1) - (3a^2 + 9a + 7) = 0$
$-6a - 6 = 0$
$-6a = 6$
$a = -1$.
147
DifficultMCQ
જો $px^4 + qx^3 + rx^2 + sx + t \equiv \left| \begin{array}{ccc} x^2 + 3x & x - 1 & x + 3 \\ x + 1 & 2 - x & x - 3 \\ x - 3 & x + 4 & 3x \end{array} \right|$ હોય,તો $t =$
A
$33$
B
$0$
C
$21$
D
કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ નિત્યસમ $px^4 + qx^3 + rx^2 + sx + t = \left| \begin{array}{ccc} x^2 + 3x & x - 1 & x + 3 \\ x + 1 & 2 - x & x - 3 \\ x - 3 & x + 4 & 3x \end{array} \right|$ છે.
$t$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે નિત્યસમમાં $x = 0$ મૂકીશું.
બંને બાજુ $x = 0$ મૂકતા:
$p(0)^4 + q(0)^3 + r(0)^2 + s(0) + t = \left| \begin{array}{ccc} 0^2 + 3(0) & 0 - 1 & 0 + 3 \\ 0 + 1 & 2 - 0 & 0 - 3 \\ 0 - 3 & 0 + 4 & 3(0) \end{array} \right|$
$t = \left| \begin{array}{ccc} 0 & -1 & 3 \\ 1 & 2 & -3 \\ -3 & 4 & 0 \end{array} \right|$
હવે,પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$t = 0(2 \times 0 - (-3) \times 4) - (-1)(1 \times 0 - (-3) \times (-3)) + 3(1 \times 4 - 2 \times (-3))$
$t = 0 - (-1)(0 - 9) + 3(4 + 6)$
$t = 0 - (9) + 3(10)$
$t = -9 + 30$
$t = 21$
આમ,$t$ ની કિંમત $21$ છે.
148
DifficultMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} a+1 & a+2 & a+p \\ a+2 & a+3 & a+q \\ a+3 & a+4 & a+r \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $p, q, r$ શેમાં છે?
A
$AP$
B
$GP$
C
$HP$
D
કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a+1 & a+2 & a+p \\ a+2 & a+3 & a+q \\ a+3 & a+4 & a+r \end{array} \right| = 0$ છે.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_2$ લાગુ કરો:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a+1 & a+2 & a+p \\ 1 & 1 & q-p \\ 1 & 1 & r-q \end{array} \right| = 0$.
બે હાર ($R_2$ અને $R_3$) માં પ્રથમ બે સ્તંભો સમાન હોવાથી,આપણે $R_3 \rightarrow R_3 - R_2$ કરી શકીએ:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a+1 & a+2 & a+p \\ 1 & 1 & q-p \\ 0 & 0 & (r-q) - (q-p) \end{array} \right| = 0$.
ત્રીજી હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$0 - 0 + (r - q - q + p) \times ((a+1)(1) - (a+2)(1)) = 0$.
$(r + p - 2q) \times (-1) = 0$.
આ સૂચવે છે કે $r + p - 2q = 0$,એટલે કે $p + r = 2q$.
આ $p, q, r$ ના $AP$ માં હોવાની શરત છે.
149
DifficultMCQ
જો $a^2 + b^2 + c^2 = -2$ અને $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 + a^2x & (1 + b^2)x & (1 + c^2)x \\ (1 + a^2)x & 1 + b^2x & (1 + c^2)x \\ (1 + a^2)x & (1 + b^2)x & 1 + c^2x \end{array} \right|$ હોય,તો $f(x)$ એ કેટલા ઘાતવાળી બહુપદી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a^2 + b^2 + c^2 = -2$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ કરતા:
$f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 + x(a^2 + b^2 + c^2 + 2) & (1 + b^2)x & (1 + c^2)x \\ 1 + x(a^2 + b^2 + c^2 + 2) & 1 + b^2x & (1 + c^2)x \\ 1 + x(a^2 + b^2 + c^2 + 2) & (1 + b^2)x & 1 + c^2x \end{array} \right|$
$a^2 + b^2 + c^2 = -2$ હોવાથી,પદ $a^2 + b^2 + c^2 + 2 = 0$ થાય.
તેથી,$f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 & (1 + b^2)x & (1 + c^2)x \\ 1 & 1 + b^2x & (1 + c^2)x \\ 1 & (1 + b^2)x & 1 + c^2x \end{array} \right|$
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ કરતા:
$f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 & (1 + b^2)x & (1 + c^2)x \\ 0 & 1 - x & 0 \\ 0 & 0 & 1 - x \end{array} \right|$
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = 1 \cdot (1 - x)(1 - x) = (1 - x)^2 = 1 - 2x + x^2$.
અહીં $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ હોવાથી,$f(x)$ એ $2$ ઘાતવાળી બહુપદી છે.
150
AdvancedMCQ
જેના માટે નીચેના સમીકરણો $\sin \theta x - \cos \theta y + (\lambda + 1)z = 0$; $\cos \theta x + \sin \theta y - \lambda z = 0$; $\lambda x + (\lambda + 1)y + \cos \theta z = 0$ નો શૂન્યતર ઉકેલ મળે,તેવા $\theta, \lambda$ ના મૂલ્યો છે:
A
$\theta = n\pi, \lambda \in \mathbb{R} - \{0\}$
B
$\theta = 2n\pi, \lambda \text{ કોઈ પણ સંમેય સંખ્યા છે}$
C
$\theta = (2n + 1)\pi, \lambda \in \mathbb{R}^+, n \in \mathbb{I}$
D
$\theta = (2n + 1)\frac{\pi}{2}, \lambda \in \mathbb{R}, n \in \mathbb{I}$

Solution

(D) સમપરિમાણીય સુરેખ સમીકરણોની સંહતિનો શૂન્યતર ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
નિશ્ચાયક નીચે મુજબ છે:
$\Delta = \begin{vmatrix} \sin \theta & -\cos \theta & \lambda + 1 \\ \cos \theta & \sin \theta & -\lambda \\ \lambda & \lambda + 1 & \cos \theta \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = \sin \theta (\sin \theta \cos \theta + \lambda^2 + \lambda) + \cos \theta (\cos^2 \theta + \lambda^2) + (\lambda + 1)(\lambda \cos \theta + \cos \theta - \lambda \sin \theta) = 0$
બીજગણિતીય સાદુરૂપ આપતા,સમીકરણ આ મુજબ મળે છે:
$2 \cos \theta (\lambda^2 + \lambda + 1) = 0$
અહીં $\lambda^2 + \lambda + 1 = (\lambda + \frac{1}{2})^2 + \frac{3}{4} > 0$ હોવાથી,તમામ $\lambda \in \mathbb{R}$ માટે:
$\cos \theta = 0$
તેથી,$\theta = (2n + 1)\frac{\pi}{2}$ જ્યાં $n \in \mathbb{I}$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.