TS EAMCET 2001 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

114 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ1100 of 114 questions

Page 1 of 2 · Gujarati

1
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$20^{2-3x^2} = (40\sqrt{5})^{3x^2-2}$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm \sqrt{\frac{3}{2}}$
B
$\pm \sqrt{\frac{2}{3}}$
C
$\pm \sqrt{\frac{4}{3}}$
D
$\pm \sqrt{\frac{5}{4}}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $20^{2-3x^2} = (40\sqrt{5})^{3x^2-2}$.
અહીં $40\sqrt{5} = 20 \times 2\sqrt{5} = 20 \times \sqrt{20} = 20^{3/2}$ થાય છે.
તેથી,$20^{2-3x^2} = (20^{3/2})^{3x^2-2}$.
ઘાતાંકોને સરખાવતા: $2-3x^2 = \frac{3}{2}(3x^2-2)$.
ધારો કે $y = 3x^2-2$,તો $-y = \frac{3}{2}y$ મળે.
આથી $y = 0$,એટલે કે $3x^2-2 = 0$.
તેથી $x^2 = \frac{2}{3}$,એટલે કે $x = \pm \sqrt{\frac{2}{3}}$.
2
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $\theta = \frac{\pi}{6}$ હોય,તો શ્રેણી $1 + (\cos \theta + i \sin \theta) + (\cos \theta + i \sin \theta)^2 + (\cos \theta + i \sin \theta)^3 + \ldots$ નું $10$ મું પદ શું થાય?
A
$i$
B
$-1$
C
$1$
D
$-i$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી એ $a = 1$ પ્રથમ પદ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = (\cos \theta + i \sin \theta)$ ધરાવતી સમગુણોત્તર શ્રેણી છે.
સમગુણોત્તર શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = a \cdot r^{n-1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$10$ માં પદ $(n = 10)$ માટે,$T_{10} = 1 \cdot (\cos \theta + i \sin \theta)^9$ થાય.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(\cos \theta + i \sin \theta)^n = \cos(n\theta) + i \sin(n\theta) = e^{i n \theta}$.
$\theta = \frac{\pi}{6}$ અને $n = 9$ મૂકતા:
$T_{10} = e^{i 9 (\frac{\pi}{6})} = e^{i \frac{3\pi}{2}}$.
ઓઈલરના સૂત્ર $e^{i \phi} = \cos \phi + i \sin \phi$ નો ઉપયોગ કરતા:
$T_{10} = \cos(\frac{3\pi}{2}) + i \sin(\frac{3\pi}{2}) = 0 + i(-1) = -i$.
3
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $a$ એ સંકર સંખ્યા હોય અને $b$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા હોય,તો સમીકરણ $\bar{a}+a+b=0$ એ $a$ ને શું દર્શાવે છે?
A
સીધી રેખા
B
પરવલય
C
વર્તુળ
D
અતિવલય

Solution

(A) ધારો કે $a = x + iy$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$. તો $\bar{a} = x - iy$.
આ કિંમતોને આપેલા સમીકરણ $\bar{a} + a + b = 0$ માં મૂકતા:
$(x - iy) + (x + iy) + b = 0$
$2x + b = 0$
$x = -\frac{b}{2}$
અહીં $x$ અચળ હોવાથી,આ સમીકરણ સંકર સમતલમાં એક સીધી રેખા દર્શાવે છે.
4
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$0, 2, 4, 6, 8$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને,કોઈપણ સંખ્યામાં એક કરતા વધુ વખત અંક ન આવે તે રીતે,$5$ અંકની કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય?
A
$16$
B
$24$
C
$96$
D
$120$

Solution

(C) $5$ અંકની સંખ્યા $0$ થી શરૂ થઈ શકે નહીં.
$5$ ભિન્ન અંકોની કુલ ગોઠવણી $^5P_5 = 5! = 120$ છે.
$0$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ બાકીના $4$ અંકોને છેલ્લા $4$ સ્થાનો પર ગોઠવીને મળે છે,જે $^4P_4 = 4! = 24$ છે.
તેથી,$5$ અંકની કુલ સંખ્યાઓ $120 - 24 = 96$ છે.
5
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$5$ છોકરાઓ અને $4$ છોકરીઓ એક ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ એવી રીતે બેસે કે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન બેસે,તો તે માટેની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$5! \times 4!$
B
$5! \times 3!$
C
$4! \times 4!$
D
$5! \times 5!$

Solution

(A) પ્રથમ,$5$ છોકરાઓને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ ગોઠવો. $n$ વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે. તેથી,$5$ છોકરાઓને ગોઠવવાની રીતો $(5-1)! = 4!$ છે.
$5$ છોકરાઓની વચ્ચે $5$ જગ્યાઓ બને છે જ્યાં $4$ છોકરીઓ બેસી શકે છે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન બેસે.
આ $5$ જગ્યાઓમાં $4$ છોકરીઓને ગોઠવવાની રીતો $P(5, 4) = \frac{5!}{(5-4)!} = 5!$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $4! \times 5!$ છે.
6
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $2^3+4^3+6^3+\ldots+(2n)^3=h n^2(n+1)^2$ હોય,તો $h$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/2$
B
$1$
C
$3/2$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $S_n = 2^3 + 4^3 + 6^3 + \ldots + (2n)^3$ છે.
આને $S_n = \sum_{k=1}^{n} (2k)^3$ તરીકે લખી શકાય.
$S_n = \sum_{k=1}^{n} 8k^3 = 8 \sum_{k=1}^{n} k^3$.
પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના ઘનનો સરવાળો $\sum_{k=1}^{n} k^3 = [\frac{n(n+1)}{2}]^2$ છે.
તેથી,$S_n = 8 \times [\frac{n(n+1)}{2}]^2 = 8 \times \frac{n^2(n+1)^2}{4} = 2n^2(n+1)^2$.
આપેલ પદ $h n^2(n+1)^2$ સાથે સરખાવતા,આપણને $h = 2$ મળે છે.
7
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\frac{2}{2!} + \frac{2+4}{3!} + \frac{2+4+6}{4!} + \dots$ ની કિંમત શોધો.
A
$e$
B
$e^{-1}$
C
$e^{-2}$
D
$e^{-3}$

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{2+4+6+\dots+2n}{(n+1)!}$ છે.
પ્રથમ $n$ બેકી સંખ્યાઓનો સરવાળો $\sum_{k=1}^{n} 2k = n(n+1)$ થાય.
તેથી,$T_n = \frac{n(n+1)}{(n+1)!} = \frac{1}{(n-1)!}$ જ્યાં $n \geq 1$.
શ્રેણીનો સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{(n-1)!}$ છે.
ધારો કે $m = n-1$,તો $S = \sum_{m=0}^{\infty} \frac{1}{m!} = \frac{1}{0!} + \frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} + \dots = e$.
8
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$x+y=1$,$x=1$,અને $y=1$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(1-\frac{1}{\sqrt{2}}, 1-\frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
B
$\left(1-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
C
$\left(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
D
$\left(\frac{1}{\sqrt{2}}+1, \frac{1}{\sqrt{2}}+1\right)$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $x+y=1$,$x=1$,અને $y=1$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ:
$P(1, 1)$,$A(1, 0)$,અને $B(0, 1)$.
બાજુઓની લંબાઈ:
$a = 1$,$b = 1$,$c = \sqrt{2}$.
અંતઃકેન્દ્રનું સૂત્ર વાપરતા,જવાબ $\left(1-\frac{1}{\sqrt{2}}, 1-\frac{1}{\sqrt{2}}\right)$ મળે છે.
Solution diagram
9
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$x+y=4$,$x-y=-2$ અને $y=2$ ત્રણેય રેખાઓને સ્પર્શતા વર્તુળોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $L_1: x+y-4=0$,$L_2: x-y+2=0$ અને $L_3: y-2=0$ છે.
આ ત્રણ રેખાઓ એક ત્રિકોણ બનાવે છે.
ત્રણેય રેખાઓને સ્પર્શતું વર્તુળ એ ત્રિકોણનું અંતઃવૃત્ત (incircle) અથવા બહિર્વૃત્ત (excircle) હોય છે.
કોઈપણ ત્રિકોણ માટે,એક અંતઃવૃત્ત અને ત્રણ બહિર્વૃત્ત હોય છે.
તેથી,આપેલ ત્રણેય રેખાઓને સ્પર્શતા કુલ $1+3=4$ વર્તુળો મળે.
Solution diagram
10
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
રેખાઓ $2x + 3y = 6$ અને $2x + 3y = 8$ એ $X$-અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ માં છેદે છે. બિંદુ $(2, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ એ $X$-અક્ષને $C$ માં એવી રીતે મળે છે કે જેથી $A, B$ અને $C$ ના યામ (abscissae) સમાંતર શ્રેણીમાં હોય. તો,રેખા $L$ નું સમીકરણ શું છે?
A
$2x + 3y = 10$
B
$8x + 2y = 10$
C
$2x - 3y = 10$
D
$8x - 2y = 10$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $2x + 3y = 6$ અને $2x + 3y = 8$ છે.
$X$-અંતઃખંડ શોધવા માટે,$y = 0$ લેતા:
$2x + 3y = 6$ માટે,$2x = 6 \Rightarrow x = 3$. તેથી,$A = (3, 0)$.
$2x + 3y = 8$ માટે,$2x = 8 \Rightarrow x = 4$. તેથી,$B = (4, 0)$.
રેખા $L$ એ $(2, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $X$-અક્ષને $C(x_1, 0)$ માં છેદે છે.
આપેલ છે કે $A, B$ અને $C$ ના $x$-યામ સમાંતર શ્રેણીમાં છે,તેથી $3, 4, x_1$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે.
આમ,$2(4) = 3 + x_1$ $\Rightarrow 8 = 3 + x_1$ $\Rightarrow x_1 = 5$.
તેથી,બિંદુ $C$ એ $(5, 0)$ છે.
બિંદુ $(2, 2)$ અને $(5, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ:
$y - 0 = \frac{2 - 0}{2 - 5}(x - 5)$
$y = \frac{2}{-3}(x - 5)$
$-3y = 2x - 10$
$2x + 3y = 10$
Solution diagram
11
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
વર્તુળ $x^2+y^2+6x+4y-3=0$ ના બિંદુ $(1,-2)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$y+1=0$
B
$y+2=0$
C
$y+3=0$
D
$y-2=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+6x+4y-3=0$ છે.
તેને વ્યાપક સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g=3$ અને $f=2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-3, -2)$ છે.
વર્તુળના કોઈપણ બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
અભિલંબ એ કેન્દ્ર $(-3, -2)$ અને બિંદુ $(1, -2)$ માંથી પસાર થતી રેખા છે.
બંને બિંદુઓના $y$-યામ સમાન $(-2)$ હોવાથી,આ રેખા $y = -2$ છે.
તેથી,અભિલંબનું સમીકરણ $y+2=0$ છે.
12
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
વર્તુળો $x^2+y^2+5x+4y-5=0$ અને $x^2+y^2-3x+5y-6=0$ ની રેડિકલ અક્ષ (radical axis) શોધો.
A
$8y-x+1=0$
B
$8x-y+1=0$
C
$8x-8y+1=0$
D
$y-8x+1=0$

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1-S_2=0$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે $S_1: x^2+y^2+5x+4y-5=0$ અને $S_2: x^2+y^2-3x+5y-6=0$.
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા:
$(x^2+y^2+5x+4y-5) - (x^2+y^2-3x+5y-6) = 0$
$(x^2-x^2) + (y^2-y^2) + (5x - (-3x)) + (4y - 5y) + (-5 - (-6)) = 0$
$8x - y + 1 = 0$.
આમ,રેડિકલ અક્ષ $8x-y+1=0$ છે.
13
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$|x| < 1$ માટે,$x$ ની ચડતી ઘાતમાં $\log(1+x+x^2)$ ના વિસ્તરણમાં $x^3$ નો સહગુણક શું છે?
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$-\frac{2}{3}$
D
$-\frac{4}{3}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $1+x+x^2 = \frac{1-x^3}{1-x}$.
તેથી,$\log(1+x+x^2) = \log(1-x^3) - \log(1-x)$.
$\log(1-t) = -(t + \frac{t^2}{2} + \frac{t^3}{3} + \dots)$ વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$\log(1-x^3) = -(x^3 + \frac{x^6}{2} + \dots)$
$-\log(1-x) = x + \frac{x^2}{2} + \frac{x^3}{3} + \dots$
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,વિસ્તરણ $x + \frac{x^2}{2} + (\frac{1}{3} - 1)x^3 + \dots$ મળે છે.
આમ,$x^3$ નો સહગુણક $\frac{1}{3} - 1 = -\frac{2}{3}$ છે.
14
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $(1+x)^n = C_0 + C_1 x + C_2 x^2 + \ldots + C_n x^n$ હોય,તો $C_0 + 2 C_1 + 3 C_2 + \ldots + (n+1) C_n$ ની કિંમત શોધો.
A
$(n+2) 2^{n-1}$
B
$2^{n-1} + n \cdot 2^n$
C
$2^n + (n+1) 2^n$
D
$2^{n-1} + (n-1) 2^n$

Solution

(A) આપેલ વિસ્તરણ $(1+x)^n = \sum_{r=0}^{n} C_r x^r$ છે.
આપણે $S = \sum_{r=0}^{n} (r+1) C_r$ શોધવા માંગીએ છીએ.
$S = \sum_{r=0}^{n} r C_r + \sum_{r=0}^{n} C_r$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{r=0}^{n} C_r = 2^n$.
તેમજ,$\sum_{r=0}^{n} r C_r = n 2^{n-1}$.
તેથી,$S = n 2^{n-1} + 2^n$.
$S = n 2^{n-1} + 2 \cdot 2^{n-1} = (n+2) 2^{n-1}$.
15
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો એક ચોરસના વિકર્ણના અંત્યબિંદુઓ $(1, -2, 3)$ અને $(2, -3, 5)$ હોય,તો તેની બાજુની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{6}$
B
$\sqrt{3}$
C
$\sqrt{5}$
D
$\sqrt{7}$

Solution

(B) ધારો કે ચોરસની બાજુની લંબાઈ $a$ છે.
બાજુ $a$ વાળા ચોરસના વિકર્ણની લંબાઈ $d = a\sqrt{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલા બે બિંદુઓ $(1, -2, 3)$ અને $(2, -3, 5)$ વચ્ચેનું અંતર એ વિકર્ણની લંબાઈ $d$ છે.
$d = \sqrt{(2-1)^2 + (-3 - (-2))^2 + (5-3)^2}$
$d = \sqrt{(1)^2 + (-1)^2 + (2)^2}$
$d = \sqrt{1 + 1 + 4} = \sqrt{6}$
કારણ કે $d = a\sqrt{2}$,તેથી $a\sqrt{2} = \sqrt{6}$.
બંને બાજુ $\sqrt{2}$ વડે ભાગતા,આપણને $a = \frac{\sqrt{6}}{\sqrt{2}} = \sqrt{3}$ મળે છે.
Solution diagram
16
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
એક સ્પર્ધામાં $A, B$ અને $C$ ભાગ લઈ રહ્યા છે. $A$ જીતે તેની સંભાવના $B$ કરતા બમણી છે,અને $B$ જીતે તેની સંભાવના $C$ કરતા બમણી છે. તો $A$ હારે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{1}{7}$
B
$\frac{2}{7}$
C
$\frac{4}{7}$
D
$\frac{3}{7}$

Solution

(D) ધારો કે $P(C) = p$. તો $P(B) = 2p$ અને $P(A) = 2(2p) = 4p$ થાય.
તેમાંથી કોઈ એક જીતશે જ,તેથી તેમની સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થાય:
$P(A) + P(B) + P(C) = 1$
$4p + 2p + p = 1$
$7p = 1$
$p = \frac{1}{7}$
તેથી,$P(A) = 4p = 4 \times \frac{1}{7} = \frac{4}{7}$.
$A$ હારે તેની સંભાવના $P(\bar{A}) = 1 - P(A) = 1 - \frac{4}{7} = \frac{3}{7}$ થાય.
17
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$(1, 2, 3, \ldots, 100)$ ના ગણમાંથી યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલી સંખ્યા ઘન હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{25}$
B
$\frac{2}{25}$
C
$\frac{3}{25}$
D
$\frac{4}{25}$

Solution

(A) ગણ $S = \{1, 2, 3, \ldots, 100\}$ માં કુલ ઘટકોની સંખ્યા $n(S) = 100$ છે.
કોઈ સંખ્યા પૂર્ણ ઘન હોય જો તેને કોઈ પૂર્ણાંક $k$ માટે $k^3$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
આપેલ ગણમાં પૂર્ણ ઘન સંખ્યાઓ $1^3 = 1$,$2^3 = 8$,$3^3 = 27$,અને $4^3 = 64$ છે. નોંધો કે $5^3 = 125$,જે $100$ કરતા મોટી છે.
આમ,સાનુકૂળ પરિણામોનો ગણ $A = \{1, 8, 27, 64\}$ છે.
સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $n(A) = 4$ છે.
જરૂરી સંભાવના $P(A) = \frac{n(A)}{n(S)} = \frac{4}{100} = \frac{1}{25}$ છે.
18
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
બે પાસા એકસાથે ફેંકવામાં આવે છે. પાસા પરની બે સંખ્યાઓનો સરવાળો અવિભાજ્ય સંખ્યા હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{5}{12}$
B
$\frac{7}{12}$
C
$\frac{9}{14}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) જ્યારે બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ શક્ય પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
ધારો કે $S$ એ બે પાસા પરની સંખ્યાઓનો સરવાળો છે. $S$ માટે શક્ય કિંમતો $2$ થી $12$ સુધીની છે.
$2$ થી $12$ ની વચ્ચેની અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ $2, 3, 5, 7, 11$ છે.
દરેક અવિભાજ્ય સરવાળા માટેના પરિણામો નીચે મુજબ છે:
- સરવાળો $= 2$: $(1, 1)$ $\rightarrow 1$ પરિણામ
- સરવાળો $= 3$: $(1, 2), (2, 1)$ $\rightarrow 2$ પરિણામો
- સરવાળો $= 5$: $(1, 4), (2, 3), (3, 2), (4, 1)$ $\rightarrow 4$ પરિણામો
- સરવાળો $= 7$: $(1, 6), (2, 5), (3, 4), (4, 3), (5, 2), (6, 1)$ $\rightarrow 6$ પરિણામો
- સરવાળો $= 11$: $(5, 6), (6, 5)$ $\rightarrow 2$ પરિણામો
કુલ સાનુકૂળ પરિણામો $= 1 + 2 + 4 + 6 + 2 = 15$.
સંભાવના $= \frac{\text{સાનુકૂળ પરિણામો}}{\text{કુલ પરિણામો}} = \frac{15}{36} = \frac{5}{12}$.
19
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2+bx+c=0$ ના બીજ હોય અને $\alpha+h, \beta+h$ એ સમીકરણ $x^2+qx+r=0$ ના બીજ હોય,તો $h$ ની કિંમત શું થાય?
A
$b+q$
B
$b-q$
C
$\frac{1}{2}(b+q)$
D
$\frac{1}{2}(b-q)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2+bx+c=0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,આપણી પાસે છે:
$\alpha+\beta = -b$
વળી,$\alpha+h$ અને $\beta+h$ એ સમીકરણ $x^2+qx+r=0$ ના બીજ છે.
તેથી,આ બીજનો સરવાળો:
$(\alpha+h) + (\beta+h) = -q$
$(\alpha+\beta) + 2h = -q$
$\alpha+\beta = -b$ ની કિંમત મૂકતા:
$-b + 2h = -q$
$2h = b - q$
$h = \frac{1}{2}(b-q)$
20
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $\frac{x-4}{x^2-5x-2k} = \frac{2}{x-2} - \frac{1}{x+k}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$-3$
B
$-2$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x-4}{x^2-5x-2k} = \frac{2}{x-2} - \frac{1}{x+k}$.
જમણી બાજુનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{2}{x-2} - \frac{1}{x+k} = \frac{2(x+k) - (x-2)}{(x-2)(x+k)} = \frac{2x + 2k - x + 2}{(x-2)(x+k)} = \frac{x + 2k + 2}{x^2 + (k-2)x - 2k}$.
બંને બાજુના છેદની સરખામણી કરતા,$x^2 - 5x - 2k = x^2 + (k-2)x - 2k$,જે દર્શાવે છે કે $k-2 = -5$,તેથી $k = -3$.
અંશની સરખામણી કરતા,$x-4 = x + 2k + 2$,જે દર્શાવે છે કે $-4 = 2k + 2$,તેથી $2k = -6$,જે $k = -3$ આપે છે.
21
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
$(x-\alpha)(x-\beta)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શું છે?
A
$0$
B
$\alpha \beta$
C
$\frac{1}{4}(\alpha-\beta)^2$
D
$-\frac{1}{4}(\alpha-\beta)^2$

Solution

(D) ધારો કે $y = (x-\alpha)(x-\beta)$.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $y = x^2 - (\alpha+\beta)x + \alpha\beta$ મળે છે.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ અને તેને $0$ ની બરાબર લઈએ:
$\frac{dy}{dx} = 2x - (\alpha+\beta) = 0$.
આનાથી $x = \frac{\alpha+\beta}{2}$ મળે છે.
બીજું વિકલન $\frac{d^2y}{dx^2} = 2 > 0$ હોવાથી,વિધેય $x = \frac{\alpha+\beta}{2}$ આગળ ન્યૂનતમ છે.
આ કિંમતને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$y_{min} = \left(\frac{\alpha+\beta}{2} - \alpha\right)\left(\frac{\alpha+\beta}{2} - \beta\right)$
$y_{min} = \left(\frac{\beta-\alpha}{2}\right)\left(\frac{\alpha-\beta}{2}\right)$
$y_{min} = -\frac{1}{4}(\alpha-\beta)(\alpha-\beta) = -\frac{1}{4}(\alpha-\beta)^2$.
22
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $20^{2-3x^2} = (40\sqrt{5})^{3x^2-2}$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm \sqrt{\frac{3}{2}}$
B
$\pm \sqrt{\frac{2}{3}}$
C
$\pm \sqrt{\frac{4}{3}}$
D
$\pm \sqrt{\frac{5}{4}}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $20^{2-3x^2} = (40\sqrt{5})^{3x^2-2}$.
અહીં $40\sqrt{5} = 20 \times 2 \times \sqrt{5} = 20 \times \sqrt{20} = 20^{3/2}$ થાય.
તેથી,$20^{2-3x^2} = (20^{3/2})^{3x^2-2} = 20^{\frac{3}{2}(3x^2-2)}$.
ઘાતાંકોને સરખાવતા:
$2-3x^2 = \frac{3}{2}(3x^2-2)$
$2-3x^2 = -\frac{3}{2}(2-3x^2)$
$(2-3x^2)(1 + \frac{3}{2}) = 0$
$2-3x^2 = 0$
$3x^2 = 2$
$x^2 = \frac{2}{3}$
$x = \pm \sqrt{\frac{2}{3}}$.
23
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
દ્વિઘાત સમીકરણ (biquadratic equation),જેના બે બીજ $1+i$ અને $1-\sqrt{2}$ છે,તે કયું છે?
A
$x^4-4 x^3+5 x^2-2 x-2=0$
B
$x^4+4 x^3-5 x^2+2 x+2=0$
C
$x^4+4 x^3-5 x^2+2 x-2=0$
D
$x^4+4 x^3+5 x^2-2 x+2=0$

Solution

(A) ધારો કે સહગુણકો સંમેય છે,તેથી અનુબદ્ધ બીજ પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આમ,બીજ $1+i, 1-i, 1-\sqrt{2}, 1+\sqrt{2}$ છે.
બીજ $1+i$ અને $1-i$ માટે:
સરવાળો $= (1+i) + (1-i) = 2$
ગુણાકાર $= (1+i)(1-i) = 1^2 - i^2 = 1+1 = 2$
દ્વિઘાત અવયવ $x^2 - 2x + 2 = 0$ છે.
બીજ $1-\sqrt{2}$ અને $1+\sqrt{2}$ માટે:
સરવાળો $= (1-\sqrt{2}) + (1+\sqrt{2}) = 2$
ગુણાકાર $= (1-\sqrt{2})(1+\sqrt{2}) = 1^2 - (\sqrt{2})^2 = 1-2 = -1$
દ્વિઘાત અવયવ $x^2 - 2x - 1 = 0$ છે.
ચતુર્થઘાત સમીકરણ $(x^2-2x+2)(x^2-2x-1) = 0$ છે.
વિસ્તરણ કરતા: $x^4 - 4x^3 + 5x^2 - 2x - 2 = 0$.
24
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $1$ એ સમીકરણ $x^4-2x^3+2x-1=0$ માટે $3$ ક્રમનું બહુવિધ બીજ હોય,તો બીજું બીજ કયું છે?
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^4-2x^3+2x-1=0$ છે.
કારણ કે $1$ એ $3$ ક્રમનું બીજ છે,તેથી $(x-1)^3$ એ બહુપદીનો અવયવ છે.
આપણે બહુપદીને $(x-1)^3(x-k) = 0$ તરીકે લખી શકીએ,જ્યાં $k$ એ ચોથું બીજ છે.
$(x-1)^3 = x^3-3x^2+3x-1$ નું વિસ્તરણ કરતા.
$(x-k)$ સાથે ગુણાકાર કરતા: $(x^3-3x^2+3x-1)(x-k) = x^4 - (k+3)x^3 + (3k+3)x^2 - (3k+1)x + k = 0$.
મૂળ સમીકરણ $x^4-2x^3+0x^2+2x-1=0$ સાથે સરખાવતા:
અચળ પદ પરથી,$k = -1$.
તેથી,બીજું બીજ $-1$ છે.
25
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
સમીકરણ $x^3-14x^2+56x-64=0$ ના બીજ શેમાં છે?
A
$AGP$
B
$HP$
C
$AP$
D
$GP$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $x^3-14x^2+56x-64=0$.
બીજ ચકાસતા,$x=2$ માટે: $2^3-14(2^2)+56(2)-64 = 8-56+112-64 = 0$.
તેથી,$(x-2)$ એક અવયવ છે.
બહુપદીને $(x-2)$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2-12x+32=0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x-4)(x-8)=0$.
બીજ $2, 4, 8$ છે.
અહીં $\frac{4}{2} = 2$ અને $\frac{8}{4} = 2$ હોવાથી,સામાન્ય ગુણોત્તર $2$ છે.
તેથી,બીજ $GP$ માં છે.
26
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
સમીકરણ $x^3-6x^2+6x-5=0$ ના દરેક બીજમાં $h$ નો વધારો કરવામાં આવે છે. જો નવા રૂપાંતરિત સમીકરણમાં $x^2$ વાળું પદ ન હોય,તો $h$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(B) આપેલ ઘન સમીકરણ: $x^3-6x^2+6x-5=0$.
બીજમાં $h$ નો વધારો કરવા માટે,$x$ ને $(x+h)$ વડે બદલો.
નવું સમીકરણ: $(x+h)^3-6(x+h)^2+6(x+h)-5=0$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $(x^3+3x^2h+3xh^2+h^3)-6(x^2+2xh+h^2)+6(x+h)-5=0$.
$x^2$ વાળા પદોને સાથે લેતા: $x^3 + (3h-6)x^2 + (3h^2-12h+6)x + (h^3-6h^2+6h-5) = 0$.
નવા સમીકરણમાં $x^2$ વાળું પદ ન હોવાથી,$x^2$ નો સહગુણક શૂન્ય થવો જોઈએ: $3h-6=0$.
$h$ માટે ઉકેલતા: $3h=6 \Rightarrow h=2$.
27
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $a$ એક સંકર સંખ્યા હોય અને $b$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા હોય,તો સમીકરણ $\bar{a}+a+b=0$ એ $a$ ને સંકર સમતલમાં બિંદુઓના બિંદુપથ તરીકે દર્શાવે છે,જે શું છે?
A
સીધી રેખા
B
પરવલય
C
વર્તુળ
D
અતિવલય

Solution

(A) ધારો કે $a = x + iy$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$. તો $\bar{a} = x - iy$.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણ $\bar{a} + a + b = 0$ માં મૂકતા:
$(x - iy) + (x + iy) + b = 0$
$2x + b = 0$
$x = -\frac{b}{2}$
અહીં $b$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોવાથી,$-\frac{b}{2}$ એક અચળ છે. સમીકરણ $x = \text{constant}$ એ સંકર સમતલમાં એક શિરોલંબ સીધી રેખા દર્શાવે છે.
28
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$5$ છોકરાઓ અને $4$ છોકરીઓ એક ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ એવી રીતે બેસે કે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન બેસે,તો તે માટેની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$5! \times 4!$
B
$4! \times 5!$
C
$4! \times 5!$
D
$5! \times 3!$

Solution

(B) પ્રથમ,$5$ છોકરાઓને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ ગોઠવો. $n$ વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે. તેથી,$5$ છોકરાઓને ગોઠવવાની રીતો $(5-1)! = 4! = 24$ છે.
$5$ છોકરાઓની વચ્ચે $5$ જગ્યાઓ બને છે જ્યાં $4$ છોકરીઓ બેસી શકે છે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન બેસે.
આ $5$ જગ્યાઓમાં $4$ છોકરીઓને ગોઠવવાની રીતો $P(5, 4) = \frac{5!}{(5-4)!} = 120$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $4! \times 120 = 2880$ છે.
આ $4! \times 5!$ ને સમાન છે.
29
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$1+\frac{1}{4}+\frac{1 \cdot 3}{4 \cdot 8}+\frac{1 \cdot 3 \cdot 5}{4 \cdot 8 \cdot 12}+\ldots$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(A) દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1-x)^{-n} = 1 + nx + \frac{n(n+1)}{2!}x^2 + \frac{n(n+1)(n+2)}{3!}x^3 + \ldots$ નો ઉપયોગ કરતા.
$n = \frac{1}{2}$ લેતા,$(1-x)^{-1/2} = 1 + \frac{1}{2}x + \frac{1 \cdot 3}{8}x^2 + \frac{1 \cdot 3 \cdot 5}{48}x^3 + \ldots$
આપેલ શ્રેણી સાથે સરખાવતા,$\frac{1}{2}x = \frac{1}{4}$ લેતા $x = \frac{1}{2}$ મળે છે.
તેથી,$(1 - \frac{1}{2})^{-1/2} = (\frac{1}{2})^{-1/2} = \sqrt{2}$.
30
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
શ્રેણી $\frac{2}{2 !} + \frac{2+4}{3 !} + \frac{2+4+6}{4 !} + \ldots$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$e$
B
$e^{-1}$
C
$e^{-2}$
D
$e^{-3}$

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{2+4+6+\ldots+2n}{(n+1)!}$ છે.
પ્રથમ $n$ બેકી સંખ્યાઓનો સરવાળો $\sum_{k=1}^{n} 2k = n(n+1)$ છે.
તેથી,$T_n = \frac{n(n+1)}{(n+1)!} = \frac{1}{(n-1)!}$ જ્યાં $n \ge 1$.
શ્રેણીનો સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{(n-1)!}$ છે.
ધારો કે $m = n-1$,તો $S = \sum_{m=0}^{\infty} \frac{1}{m!} = \frac{1}{0!} + \frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} + \ldots = e$.
31
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $2^3+4^3+6^3+\ldots+(2n)^3 = h n^2(n+1)^2$ હોય,તો $h$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$\frac{3}{2}$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $S_n = 2^3 + 4^3 + 6^3 + \ldots + (2n)^3$ છે.
આને $S_n = \sum_{k=1}^{n} (2k)^3$ તરીકે લખી શકાય.
$S_n = \sum_{k=1}^{n} 8k^3 = 8 \sum_{k=1}^{n} k^3$.
પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના ઘનનો સરવાળો $\sum_{k=1}^{n} k^3 = [\frac{n(n+1)}{2}]^2$ છે.
તેથી,$S_n = 8 \times [\frac{n(n+1)}{2}]^2 = 8 \times \frac{n^2(n+1)^2}{4} = 2n^2(n+1)^2$.
આને આપેલ પદ $h n^2(n+1)^2$ સાથે સરખાવતા,આપણને $h = 2$ મળે છે.
32
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$|x| < 1$ માટે,$x$ ની ચડતી ઘાતમાં $\log(1+x+x^2)$ ના વિસ્તરણમાં $x^3$ નો સહગુણક શું છે ($/3$ માં)?
A
$2$
B
$4$
C
$-2$
D
$-4$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $1+x+x^2 = \frac{1-x^3}{1-x}$.
તેથી,$\log(1+x+x^2) = \log(1-x^3) - \log(1-x)$.
$\log(1-u) = -(u + \frac{u^2}{2} + \frac{u^3}{3} + \dots)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\log(1-x^3) = -(x^3 + \frac{x^6}{2} + \dots)$
$-\log(1-x) = x + \frac{x^2}{2} + \frac{x^3}{3} + \dots$
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,વિસ્તરણ $x + \frac{x^2}{2} + (\frac{1}{3} - 1)x^3 + \dots$ મળે છે.
આમ,$x^3$ નો સહગુણક $\frac{1}{3} - 1 = -\frac{2}{3}$ છે.
33
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$\frac{(1-3 x)^2}{(1-2 x)}$ ના વિસ્તરણમાં $x^4$ નો સહગુણક કેટલો થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપણી પાસે છે,$\frac{(1-3 x)^2}{(1-2 x)} = (1 - 6x + 9x^2)(1 - 2x)^{-1}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1 - y)^{-1} = 1 + y + y^2 + y^3 + y^4 + \dots$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $(1 - 2x)^{-1} = 1 + 2x + 4x^2 + 8x^3 + 16x^4 + \dots$.
તેથી,પદાવલિ $(1 - 6x + 9x^2)(1 + 2x + 4x^2 + 8x^3 + 16x^4 + \dots)$ છે.
$x^4$ નો સહગુણક શોધવા માટે,આપણે પદોનો ગુણાકાર કરીએ:
$1 \times (16x^4) = 16x^4$
$-6x \times (8x^3) = -48x^4$
$9x^2 \times (4x^2) = 36x^4$
આ સહગુણકોનો સરવાળો: $16 - 48 + 36 = 4$.
34
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $(1+x)^n=C_0+C_1 x+C_2 x^2+\ldots+C_n x^n$ હોય,તો $C_0+2 C_1+3 C_2+\ldots+(n+1) C_n$ ની કિંમત શોધો.
A
$(n+2) 2^{n-1}$
B
$(n+1) 2^{n-1}$
C
$(n+2) 2^n$
D
$(n+1) 2^n$

Solution

(A) આપેલ વિસ્તરણ $(1+x)^n = \sum_{r=0}^n C_r x^r$ છે.
આપણે સરવાળો $S = \sum_{r=0}^n (r+1) C_r$ શોધવો છે.
$S = \sum_{r=0}^n r C_r + \sum_{r=0}^n C_r$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{r=0}^n C_r = 2^n$.
તેમજ,$\sum_{r=0}^n r C_r = n 2^{n-1}$.
તેથી,$S = n 2^{n-1} + 2^n$.
$2^{n-1}$ સામાન્ય લેતા,આપણને $S = 2^{n-1} (n + 2)$ મળે છે.
35
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$\frac{\sin 5 \theta}{\sin \theta}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$16 \cos ^4 \theta-12 \cos ^2 \theta+1$
B
$16 \cos ^4 \theta+12 \cos ^2 \theta+1$
C
$16 \cos ^4 \theta-12 \cos ^2 \theta-1$
D
$16 \cos ^4 \theta+12 \cos ^2 \theta-1$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 5 \theta = 5 \sin \theta - 20 \sin ^3 \theta + 16 \sin ^5 \theta$.
$\sin \theta$ વડે ભાગતા (ધારો કે $\sin \theta \neq 0$):
$\frac{\sin 5 \theta}{\sin \theta} = 5 - 20 \sin ^2 \theta + 16 \sin ^4 \theta$.
$\sin ^2 \theta = 1 - \cos ^2 \theta$ મૂકતા:
$= 5 - 20(1 - \cos ^2 \theta) + 16(1 - \cos ^2 \theta)^2$
$= 5 - 20 + 20 \cos ^2 \theta + 16(1 - 2 \cos ^2 \theta + \cos ^4 \theta)$
$= -15 + 20 \cos ^2 \theta + 16 - 32 \cos ^2 \theta + 16 \cos ^4 \theta$
$= 16 \cos ^4 \theta - 12 \cos ^2 \theta + 1$.
36
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $A, B, C, D$ એ ચક્રીય ચતુષ્કોણના ખૂણાઓ હોય,તો $\cos A + \cos B + \cos C + \cos D$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$4$

Solution

(A) ચક્રીય ચતુષ્કોણમાં,સામસામેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
તેથી,$A + C = 180^{\circ}$ અને $B + D = 180^{\circ}$.
આપણે $\cos A + \cos B + \cos C + \cos D$ ની કિંમત શોધવાની છે.
આને $(\cos A + \cos C) + (\cos B + \cos D)$ તરીકે લખી શકાય.
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્ર $\cos x + \cos y = 2 \cos \frac{x+y}{2} \cos \frac{x-y}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos A + \cos C = 2 \cos \frac{A+C}{2} \cos \frac{A-C}{2} = 2 \cos 90^{\circ} \cos \frac{A-C}{2} = 2(0) \cos \frac{A-C}{2} = 0$.
તે જ રીતે,$\cos B + \cos D = 2 \cos \frac{B+D}{2} \cos \frac{B-D}{2} = 2 \cos 90^{\circ} \cos \frac{B-D}{2} = 2(0) \cos \frac{B-D}{2} = 0$.
આમ,$\cos A + \cos B + \cos C + \cos D = 0 + 0 = 0$.
37
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $\tan \theta + \cot \theta = 2$ હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$\tan \theta + \cot \theta = 2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta}$ અને $\cot \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$.
આ કિંમતો મૂકતા,$\frac{\sin \theta}{\cos \theta} + \frac{\cos \theta}{\sin \theta} = 2$.
લસાઅ લેતા,$\frac{\sin^2 \theta + \cos^2 \theta}{\sin \theta \cos \theta} = 2$.
કારણ કે $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$,તેથી $\frac{1}{\sin \theta \cos \theta} = 2$,જેનો અર્થ છે કે $\sin \theta \cos \theta = \frac{1}{2}$.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,$2 \sin \theta \cos \theta = 1$,તેથી $\sin 2 \theta = 1$.
આનો અર્થ એ છે કે $2 \theta = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\theta = \frac{\pi}{4}$.
તેથી,$\sin \theta = \sin \frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
38
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$\cos ^2\left(\frac{\pi}{6}+\theta\right)-\sin ^2\left(\frac{\pi}{6}-\theta\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2} \cos 2 \theta$
B
$0$
C
$-\frac{1}{2} \cos 2 \theta$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos^2 A - \sin^2 B = \cos(A+B) \cos(A-B)$ નો ઉપયોગ કરીએ.
ધારો કે $A = \frac{\pi}{6} + \theta$ અને $B = \frac{\pi}{6} - \theta$.
તેથી $A+B = \left(\frac{\pi}{6} + \theta\right) + \left(\frac{\pi}{6} - \theta\right) = \frac{\pi}{3}$.
અને $A-B = \left(\frac{\pi}{6} + \theta\right) - \left(\frac{\pi}{6} - \theta\right) = 2\theta$.
આ કિંમતો નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\cos^2\left(\frac{\pi}{6}+\theta\right)-\sin^2\left(\frac{\pi}{6}-\theta\right) = \cos\left(\frac{\pi}{3}\right) \cos(2\theta)$.
કારણ કે $\cos\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{1}{2}$,તેથી જવાબ $\frac{1}{2} \cos 2\theta$ મળે છે.
39
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $\operatorname{cosec} \theta = \frac{p+q}{p-q}$ હોય,તો $\cot \left(\frac{\pi}{4} + \frac{\theta}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{\frac{q}{p}}$
B
$\sqrt{\frac{p}{q}}$
C
$\sqrt{pq}$
D
$pq$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\operatorname{cosec} \theta = \frac{p+q}{p-q}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin \theta = \frac{p-q}{p+q}$.
સૂત્ર $\sin \theta = \frac{2 \tan(\theta/2)}{1 + \tan^2(\theta/2)}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{2 \tan(\theta/2)}{1 + \tan^2(\theta/2)} = \frac{p-q}{p+q}$
યોગ-વિયોગની રીત (componendo and dividendo) વાપરતા:
$\frac{1 + \tan^2(\theta/2) + 2 \tan(\theta/2)}{1 + \tan^2(\theta/2) - 2 \tan(\theta/2)} = \frac{(p+q) + (p-q)}{(p+q) - (p-q)}$
$\frac{(1 + \tan(\theta/2))^2}{(1 - \tan(\theta/2))^2} = \frac{2p}{2q} = \frac{p}{q}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\frac{1 + \tan(\theta/2)}{1 - \tan(\theta/2)} = \sqrt{\frac{p}{q}}$
$\tan(\pi/4) = 1$ હોવાથી,પદ આ મુજબ થશે:
$\tan\left(\frac{\pi}{4} + \frac{\theta}{2}\right) = \sqrt{\frac{p}{q}}$
તેથી,$\cot\left(\frac{\pi}{4} + \frac{\theta}{2}\right) = \frac{1}{\tan(\pi/4 + \theta/2)} = \sqrt{\frac{q}{p}}$.
40
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$a$ અને $b$ ની તમામ કિંમતો માટે,રેખા $(a+2b)x + (a-b)y + (a+5b) = 0$ એક નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. તે બિંદુ શોધો.
A
$(-1, 2)$
B
$(2, -1)$
C
$(-2, 1)$
D
$(1, -2)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $(a+2b)x + (a-b)y + (a+5b) = 0$ છે.
$a$ અને $b$ ના આધારે પદોને ગોઠવતા:
$a(x + y + 1) + b(2x - y + 5) = 0$.
$a$ અને $b$ ની તમામ કિંમતો માટે આ સાચું હોવા માટે,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$x + y + 1 = 0$ (સમીકરણ $1$)
$2x - y + 5 = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y + 1) + (2x - y + 5) = 0$
$3x + 6 = 0 \implies x = -2$.
$x = -2$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$-2 + y + 1 = 0 \implies y = 1$.
આમ,નિશ્ચિત બિંદુ $(-2, 1)$ છે.
41
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો રેખાઓની જોડી $ax^2+2hxy+by^2=0$ માં એક રેખાનો ઢાળ બીજી રેખાના ઢાળ કરતા બમણો હોય,તો $8h^2$ બરાબર શું થાય ($ab$ માં)?
A
$-9$
B
$9$
C
$-7$
D
$7$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓની જોડી $ax^2+2hxy+by^2=0$ છે.
ધારો કે રેખાઓના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. આપેલ છે કે $m_1 = 2m_2$ ... $(i)$
આપણે જાણીએ છીએ કે ઢાળનો સરવાળો $m_1+m_2 = -\frac{2h}{b}$ ... (ii)
અને ઢાળનો ગુણાકાર $m_1m_2 = \frac{a}{b}$ ... (iii)
$(i)$ ને (ii) માં મૂકતા: $2m_2 + m_2 = -\frac{2h}{b} \implies 3m_2 = -\frac{2h}{b} \implies m_2 = -\frac{2h}{3b}$ ... (iv)
$(i)$ ને (iii) માં મૂકતા: $2m_2 \cdot m_2 = \frac{a}{b} \implies 2m_2^2 = \frac{a}{b}$ ... $(v)$
(iv) ને $(v)$ માં મૂકતા: $2(-\frac{2h}{3b})^2 = \frac{a}{b}$
$2 \cdot \frac{4h^2}{9b^2} = \frac{a}{b}$
$\frac{8h^2}{9b^2} = \frac{a}{b}$
$8h^2 = 9ab$.
42
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો રેખાઓની જોડી $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ માંની એક રેખા યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતી હોય,તો:
A
$a^2 + b^2 = h^2$
B
$(a + b)^2 = 4h^2$
C
$a^2 + b^2 = 4h^2$
D
$(a + b)^2 = h^2$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓની જોડી $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ છે.
જો એક રેખા યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે,તો તેનો ઢાળ $m = \tan(45^{\circ}) = 1$ અથવા $m = \tan(135^{\circ}) = -1$ થાય.
જો $m = 1$ હોય,તો રેખા $y = x$ થાય. સમીકરણમાં $y = x$ મૂકતા:
$ax^2 + 2hx(x) + b(x)^2 = 0$
$(a + 2h + b)x^2 = 0$
તેથી $a + b = -2h$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(a + b)^2 = 4h^2$ મળે.
જો $m = -1$ હોય,તો રેખા $y = -x$ થાય. સમીકરણમાં $y = -x$ મૂકતા:
$ax^2 - 2hx^2 + bx^2 = 0$
તેથી $a + b = 2h$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(a + b)^2 = 4h^2$ મળે.
43
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$x+3y=10$ અને $6x^2+xy-y^2=0$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર શોધો.
A
$(1,3)$
B
$(3,1)$
C
$(-1,3)$
D
$(1,-3)$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $x+3y=10$ અને $6x^2+xy-y^2=0$ છે.
બીજા સમીકરણના અવયવ પાડતા: $6x^2+3xy-2xy-y^2=0$ $\Rightarrow 3x(2x+y)-y(2x+y)=0$ $\Rightarrow (3x-y)(2x+y)=0$.
ત્રિકોણ બનાવતી ત્રણ રેખાઓ $L_1: x+3y=10$,$L_2: 3x-y=0$,અને $L_3: 2x+y=0$ છે.
$L_1$ અને $L_2$ ઉકેલતા: $x+3(3x)=10$ $\Rightarrow 10x=10$ $\Rightarrow x=1, y=3$. શિરોબિંદુ $B = (1,3)$.
$L_2$ અને $L_3$ ઉકેલતા: $x=0, y=0$. શિરોબિંદુ $A = (0,0)$.
$L_1$ અને $L_3$ ઉકેલતા: $x+3(-2x)=10$ $\Rightarrow -5x=10$ $\Rightarrow x=-2, y=4$. શિરોબિંદુ $C = (-2,4)$.
$A$ માંથી $BC$ $(x+3y=10)$ પરના વેધનો ઢાળ $3$ છે. સમીકરણ: $y-0=3(x-0) \Rightarrow 3x-y=0$.
$B$ માંથી $AC$ $(2x+y=0)$ પરના વેધનો ઢાળ $1/2$ છે. સમીકરણ: $y-3=\frac{1}{2}(x-1)$ $\Rightarrow 2y-6=x-1$ $\Rightarrow x-2y=-5$.
વેધના સમીકરણો $3x-y=0$ અને $x-2y=-5$ ઉકેલતા: $y=3x$ $\Rightarrow x-2(3x)=-5$ $\Rightarrow -5x=-5$ $\Rightarrow x=1, y=3$.
આમ,લંબકેન્દ્ર $(1,3)$ છે.
Solution diagram
44
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
વર્તુળ $x^2+y^2+6x+4y-3=0$ ના બિંદુ $(1, -2)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$y+1=0$
B
$y+2=0$
C
$y+3=0$
D
$y-2=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+6x+4y-3=0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=3$ અને $f=2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-3, -2)$ છે.
વર્તુળના કોઈપણ બિંદુએ દોરેલ અભિલંબ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
આપણે કેન્દ્ર $(-3, -2)$ અને આપેલ બિંદુ $(1, -2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધવાનું છે.
બંને બિંદુઓના $y$-યામ સમાન હોવાથી,રેખાનું સમીકરણ $y = -2$ થશે.
તેથી,અભિલંબનું સમીકરણ $y+2=0$ છે.
45
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો વર્તુળ $x^2+y^2=p^2$ પરના કોઈ બિંદુની વર્તુળ $x^2+y^2=q^2$ ની સાપેક્ષ ધ્રુવીય રેખા (polar) એ વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ને સ્પર્શતી હોય,તો $p, q, r$ એ
A
$AP$
B
$GP$
C
$HP$
D
$AGP$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $x^2+y^2=p^2$ પરનું બિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
તેથી $x_1^2+y_1^2=p^2$.
વર્તુળ $x^2+y^2=q^2$ ની સાપેક્ષ $(x_1, y_1)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $x x_1+y y_1=q^2$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ને સ્પર્શે છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $x x_1+y y_1-q^2=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{|0(x_1)+0(y_1)-q^2|}{\sqrt{x_1^2+y_1^2}} = r$.
$|q^2| = r \sqrt{x_1^2+y_1^2}$.
કારણ કે $x_1^2+y_1^2=p^2$,તેથી $q^2 = r \sqrt{p^2} = rp$.
આમ,$q^2 = pr$,જે દર્શાવે છે કે $p, q, r$ એ $GP$ માં છે.
46
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
વર્તુળો $x^2+y^2+5x+4y-5=0$ અને $x^2+y^2-3x+5y-6=0$ ની રેડિકલ ધરી (radical axis) શું છે?
A
$8y-x+1=0$
B
$8x-y+1=0$
C
$8x-8y+1=0$
D
$y-8x+1=0$

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ ધરીનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $S_1: x^2+y^2+5x+4y-5=0$
આપેલ $S_2: x^2+y^2-3x+5y-6=0$
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા:
$(x^2+y^2+5x+4y-5) - (x^2+y^2-3x+5y-6) = 0$
$(5x - (-3x)) + (4y - 5y) + (-5 - (-6)) = 0$
$8x - y + 1 = 0$
47
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2x-2y+2=0$ અને $25(x^2+y^2)-10x-80y+65=0$ ધરાવતી સહ-અક્ષીય પ્રણાલીના સીમિત બિંદુઓ કયા છે?
A
$(1,-1), (-3,-40)$
B
$(1,-1), \left(-\frac{1}{5}, \frac{8}{5}\right)$
C
$(-1,1), \left(\frac{1}{5}, \frac{8}{5}\right)$
D
$\left(-\frac{1}{5}, -\frac{8}{5}\right)$

Solution

(C) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+2x-2y+2=0$ અને $S_2: x^2+y^2-\frac{2}{5}x-\frac{16}{5}y+\frac{13}{5}=0$ છે.
સહ-અક્ષીય પ્રણાલીના સીમિત બિંદુઓ એ બિંદુ વર્તુળોના કેન્દ્રો છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ એ બિંદુ વર્તુળ છે જો $g^2+f^2-c=0$ હોય.
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0 \Rightarrow 4x + 2y - 1 = 0$ છે.
પ્રણાલીનું કોઈપણ વર્તુળ $S_1 + \lambda(4x+2y-1) = 0$ સ્વરૂપમાં હોય.
બિંદુ વર્તુળ માટે,$(1+2\lambda)^2 + (-1+\lambda)^2 - (2-\lambda) = 0$ ઉકેલતા,$\lambda = 0$ અથવા $\lambda = -\frac{3}{5}$ મળે છે.
$\lambda = 0$ માટે કેન્દ્ર $(-1, 1)$ અને $\lambda = -\frac{3}{5}$ માટે કેન્દ્ર $(\frac{1}{5}, \frac{8}{5})$ મળે છે.
48
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
પરવલય $y^2+8x-2y+17=0$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2+8x-2y+17=0$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$(y^2-2y+1) + 8x + 17 - 1 = 0$
$(y-1)^2 + 8x + 16 = 0$
$(y-1)^2 = -8x - 16$
$(y-1)^2 = -8(x+2)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2 = -4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 8$ મળે છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $8$ છે.
49
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો પરવલય $y^2=4x$ ના બિંદુ $P(1,2)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q$ બિંદુમાં મળે,તો $Q$ ના યામ શોધો.
A
$(-6,9)$
B
$(9,-6)$
C
$(-9,-6)$
D
$(-6,-9)$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4x$ છે.
$P(1,2)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y(2) = 2(x+1)$ એટલે કે $y = x+1$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m = 1$ છે.
તેથી,અભિલંબનો ઢાળ $m' = -1$ થશે.
$P(1,2)$ માંથી પસાર થતા અભિલંબનું સમીકરણ $y - 2 = -1(x - 1)$ એટલે કે $x + y = 3$ અથવા $x = 3 - y$ છે.
આ કિંમતને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 4x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 4(3 - y)$
$y^2 = 12 - 4y$
$y^2 + 4y - 12 = 0$
$(y - 2)(y + 6) = 0$
આથી $y = 2$ ($P$ બિંદુ માટે) અને $y = -6$ ($Q$ બિંદુ માટે) મળે છે.
$y = -6$ માટે,$x = 3 - (-6) = 9$.
આમ,$Q$ બિંદુના યામ $(9, -6)$ છે.
50
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ ની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) શોધો.
A
$\frac{7}{16}$
B
$\frac{5}{4}$
C
$\frac{\sqrt{7}}{4}$
D
$\frac{\sqrt{7}}{2}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ મળે છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ માટેનું સૂત્ર $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$e = \sqrt{1 - \frac{9}{16}}$.
$e = \sqrt{\frac{16 - 9}{16}} = \sqrt{\frac{7}{16}}$.
તેથી,$e = \frac{\sqrt{7}}{4}$.
51
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $ABCD$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોય અને $AC$ તથા $BD$ તેના વિકર્ણો હોય,તો વિકર્ણો અને બાજુઓ વચ્ચેના સદિશ સંબંધ વિશે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$AC - BD = 2AB$
B
$AC + BD = 2AB$
C
$AC - BD = AB$
D
$AC + BD = AB$

Solution

(A) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ:
$\vec{AC} = \vec{AB} + \vec{BC} \quad \dots(i)$
$\vec{BD} = \vec{BA} + \vec{AD} = -\vec{AB} + \vec{AD} \quad \dots(ii)$
કારણ કે $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે,તેથી $\vec{AD} = \vec{BC}$.
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$\vec{AC} - \vec{BD} = (\vec{AB} + \vec{BC}) - (-\vec{AB} + \vec{AD})$
$\vec{AC} - \vec{BD} = \vec{AB} + \vec{BC} + \vec{AB} - \vec{BC}$
$\vec{AC} - \vec{BD} = 2\vec{AB}$
Solution diagram
52
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $f(x) = \frac{x^2-10x+25}{x^2-7x+10}$ અને $f$ એ $x=5$ આગળ સતત હોય,તો $f(5)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$5$
C
$10$
D
$25$

Solution

(A) કોઈ વિધેય $f(x)$ એ $x=a$ આગળ સતત હોય ત્યારે,$x$ ની કિંમત $a$ ની નજીક પહોંચે ત્યારે વિધેયનું લક્ષ એ $a$ આગળ વિધેયની કિંમત જેટલું જ હોય છે,એટલે કે $f(a) = \lim_{x \rightarrow a} f(x)$.
આપેલ છે કે $f(x) = \frac{x^2-10x+25}{x^2-7x+10}$,તેથી $x \rightarrow 5$ માટે લક્ષ શોધતા:
$f(5) = \lim_{x \rightarrow 5} \frac{x^2-10x+25}{x^2-7x+10}$
અંશ અને છેદના અવયવો પાડતા:
$f(5) = \lim_{x \rightarrow 5} \frac{(x-5)^2}{(x-5)(x-2)}$
$x \neq 5$ માટે સામાન્ય અવયવ $(x-5)$ ને દૂર કરતા:
$f(5) = \lim_{x \rightarrow 5} \frac{x-5}{x-2}$
હવે $x=5$ મૂકતા:
$f(5) = \frac{5-5}{5-2} = \frac{0}{3} = 0$
53
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $h(x) = x^{x^x}$ હોય,તો $x = 1$ આગળ $\frac{h'(x)}{h(x)}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$h(x)$
B
$\frac{1}{h(x)}$
C
$1 + \log h(x)$
D
$-\log h(x)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $h(x) = x^{x^x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\log h(x) = x^x \log x$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા,ગુણાકારના નિયમ અને સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરીને:
$\frac{h'(x)}{h(x)} = \frac{d}{dx}(x^x) \cdot \log x + x^x \cdot \frac{d}{dx}(\log x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{d}{dx}(x^x) = x^x(1 + \log x)$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{h'(x)}{h(x)} = x^x(1 + \log x) \log x + x^x \cdot \frac{1}{x} = x^x(1 + \log x) \log x + x^{x-1}$.
$x = 1$ આગળ,$h(1) = 1^{1^1} = 1$,તેથી $\log h(1) = \log 1 = 0$.
$x = 1$ ની કિંમત $\frac{h'(x)}{h(x)}$ ના પદમાં મૂકતા:
$\frac{h'(1)}{h(1)} = 1^1(1 + \log 1) \log 1 + 1^{1-1} = 1(1 + 0)(0) + 1^0 = 0 + 1 = 1$.
ચૂકવણી મુજબ $\log h(1) = 0$ હોવાથી,$1 + \log h(1) = 1 + 0 = 1$.
આમ,$x = 1$ આગળ,$\frac{h'(x)}{h(x)} = 1 + \log h(x)$ થાય.
54
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $u=e^{x^2-y^2}$ હોય,તો
A
$x u_x=y u_y$
B
$y u_x=x u u_y$
C
$y u_x+x u_y=0$
D
$x^2 u_y+y^2 u_x=0$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$u=e^{x^2-y^2}$.
પ્રથમ,$u$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં આંશિક વિકલન મેળવો:
$u_x = \frac{\partial}{\partial x}(e^{x^2-y^2}) = e^{x^2-y^2}(2x)$.
ત્યારબાદ,$u$ નું $y$ ની સાપેક્ષમાં આંશિક વિકલન મેળવો:
$u_y = \frac{\partial}{\partial y}(e^{x^2-y^2}) = e^{x^2-y^2}(-2y)$.
હવે,$u_x$ ને $y$ વડે ગુણો:
$y u_x = y \cdot e^{x^2-y^2}(2x) = 2xy e^{x^2-y^2}$.
$u_y$ ને $x$ વડે ગુણો:
$x u_y = x \cdot e^{x^2-y^2}(-2y) = -2xy e^{x^2-y^2}$.
આ બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$y u_x + x u_y = 2xy e^{x^2-y^2} - 2xy e^{x^2-y^2} = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
55
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\frac{d}{dx} \sin^{-1}(3x - 4x^3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{\sqrt{4-x^2}}$
B
$\frac{3}{\sqrt{1-x^2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{4-x^2}}$
D
$-\frac{1}{\sqrt{4-x^2}}$

Solution

(B) ધારો કે $y = \sin^{-1}(3x - 4x^3)$.
$x = \sin \theta$ લેતા,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \sin^{-1} x$.
તેથી,$y = \sin^{-1}(3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta)$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin 3\theta = 3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \sin^{-1}(\sin 3\theta) = 3\theta$.
$\theta = \sin^{-1} x$ પાછું મૂકતા,આપણને $y = 3 \sin^{-1} x$ મળે છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 3 \cdot \frac{d}{dx}(\sin^{-1} x) = 3 \cdot \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} = \frac{3}{\sqrt{1-x^2}}$.
56
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $u = x y^2 \tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right)$ હોય,તો $x \frac{\partial u}{\partial x} + y \frac{\partial u}{\partial y}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2 u$
B
$u$
C
$3 u$
D
$\frac{1}{3} u$

Solution

(C) વિધેય $u(x, y) = x y^2 \tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right)$ એ $n = 3$ ઘાતવાળું સમપરિમાણીય વિધેય છે,કારણ કે $u(tx, ty) = (tx)(ty)^2 \tan^{-1}\left(\frac{ty}{tx}\right) = t^3 x y^2 \tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = t^3 u(x, y)$.
સમપરિમાણીય વિધેયો માટેના આઈલરના પ્રમેય મુજબ,જો $u$ એ $x$ અને $y$ માં $n$ ઘાતનું સમપરિમાણીય વિધેય હોય,તો $x \frac{\partial u}{\partial x} + y \frac{\partial u}{\partial y} = n u$ થાય.
અહીં,$n = 3$ હોવાથી,$x \frac{\partial u}{\partial x} + y \frac{\partial u}{\partial y} = 3 u$ મળે.
57
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $y_k$ એ $x$ ની સાપેક્ષ $y$ નું $k$-મું વિકલિત હોય,અને $y = \cos(\sin x)$ હોય,તો $y_1 \sin x + y_2 \cos x$ ની કિંમત શોધો.
A
$y \sin^3 x$
B
$-y \sin^3 x$
C
$y \cos^3 x$
D
$-y \cos^3 x$

Solution

(D) આપેલ છે કે $y = \cos(\sin x)$.
પ્રથમ વિકલિત $y_1 = \frac{dy}{dx} = -\sin(\sin x) \cdot \cos x$.
બીજું વિકલિત $y_2 = \frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx}[-\sin(\sin x) \cdot \cos x]$.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $y_2 = -[\cos(\sin x) \cdot \cos x \cdot \cos x + \sin(\sin x) \cdot (-\sin x)]$.
$y_2 = -\cos(\sin x) \cos^2 x + \sin(\sin x) \sin x$.
હવે,$y_1 \sin x + y_2 \cos x$ માં $y_1$ અને $y_2$ ની કિંમત મૂકતા:
$= [-\sin(\sin x) \cos x] \sin x + [-\cos(\sin x) \cos^2 x + \sin(\sin x) \sin x] \cos x$.
$= -\sin(\sin x) \sin x \cos x - \cos(\sin x) \cos^3 x + \sin(\sin x) \sin x \cos x$.
$= -\cos(\sin x) \cos^3 x$.
કારણ કે $y = \cos(\sin x)$,તેથી આ પદ $-y \cos^3 x$ બને છે.
58
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $f(x) = \frac{x^2}{x+a}$ હોય,તો $f^{\prime \prime}(a)$ ની કિંમત શોધો.
A
$4a$
B
$\frac{1}{8a}$
C
$\frac{1}{4a}$
D
$8a$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{x^2}{x+a}$.
ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$f^{\prime}(x) = \frac{(x+a)(2x) - x^2(1)}{(x+a)^2} = \frac{2x^2 + 2ax - x^2}{(x+a)^2} = \frac{x^2 + 2ax}{(x+a)^2}$.
હવે,$f^{\prime}(x) = \frac{x^2 + 2ax}{(x+a)^2}$ નું વિકલન કરીને $f^{\prime \prime}(x)$ મેળવો:
$f^{\prime \prime}(x) = \frac{(x+a)^2(2x + 2a) - (x^2 + 2ax)(2)(x+a)}{(x+a)^4}$.
$(x+a)$ ને સામાન્ય કાઢીને સાદું રૂપ આપતા:
$f^{\prime \prime}(x) = \frac{(x+a)(2x + 2a) - 2(x^2 + 2ax)}{(x+a)^3} = \frac{2x^2 + 4ax + 2a^2 - 2x^2 - 4ax}{(x+a)^3} = \frac{2a^2}{(x+a)^3}$.
$x = a$ મુકતા:
$f^{\prime \prime}(a) = \frac{2a^2}{(a+a)^3} = \frac{2a^2}{(2a)^3} = \frac{2a^2}{8a^3} = \frac{1}{4a}$.
59
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $y=A \cos n x+B \sin n x$ હોય,તો $y_2+n^2 y$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$y$
D
$-1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $y = A \cos n x + B \sin n x$ છે.
પ્રથમ,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y_1 = \frac{dy}{dx} = -A n \sin n x + B n \cos n x$.
હવે,$y_2$ શોધવા માટે ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y_2 = \frac{d^2y}{dx^2} = -A n^2 \cos n x - B n^2 \sin n x$.
પદમાંથી $-n^2$ સામાન્ય લેતા:
$y_2 = -n^2 (A \cos n x + B \sin n x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $y = A \cos n x + B \sin n x$,તેથી $y$ ની કિંમત મૂકતા:
$y_2 = -n^2 y$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$y_2 + n^2 y = 0$.
60
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\int (x+1)^2 e^x \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$x e^x + C$
B
$x^2 e^x + C$
C
$(x+1) e^x + C$
D
$(x^2+1) e^x + C$

Solution

(D) અહીં આપણે ખંડશઃ સંકલન (Integration by parts) ની રીતનો ઉપયોગ કરીશું: $\int u \, dv = uv - \int v \, du$.
ધારો કે $u = (x+1)^2$ અને $dv = e^x \, dx$.
તેથી $du = 2(x+1) \, dx$ અને $v = e^x$ મળે.
$\int (x+1)^2 e^x \, dx = (x+1)^2 e^x - \int 2(x+1) e^x \, dx$.
હવે,$\int (x+1) e^x \, dx$ માટે ફરીથી ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા:
ધારો કે $u = (x+1)$ અને $dv = e^x \, dx$.
તેથી $du = dx$ અને $v = e^x$ મળે.
$\int (x+1) e^x \, dx = (x+1) e^x - \int e^x \, dx = (x+1) e^x - e^x = x e^x$.
આ કિંમતને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$\int (x+1)^2 e^x \, dx = (x+1)^2 e^x - 2(x e^x) + C$
$= (x^2 + 2x + 1) e^x - 2x e^x + C$
$= (x^2 + 1) e^x + C$.
61
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
વક્રોનું કુળ જેમાં કોઈપણ બિંદુએ સબ-ટેન્જન્ટ (sub-tangent) એ અબ્સિસા (abscissa) કરતા બમણું હોય,તે નીચેનામાંથી કયું છે?
A
$x = C y^2$
B
$y = C x^2$
C
$x^2 = C y^2$
D
$y^2 = C x^3$

Solution

(A) સબ-ટેન્જન્ટની લંબાઈનું સૂત્ર $y \cdot \frac{dx}{dy}$ છે.
આપેલ છે કે સબ-ટેન્જન્ટ એ અબ્સિસા $(x)$ કરતા બમણું છે,તેથી વિકલ સમીકરણ:
$y \cdot \frac{dx}{dy} = 2x$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{dx}{x} = 2 \frac{dy}{y}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{1}{x} dx = 2 \int \frac{1}{y} dy$
$\log |x| = 2 \log |y| + \log |C|$
લઘુગણકના નિયમોનો ઉપયોગ કરતા:
$\log |x| = \log |C y^2|$
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા,આપણને મળે છે:
$x = C y^2$
62
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$x^2 + y^2 \frac{dy}{dx} = 4$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$x^3 + y^3 = 12x + C$
B
$x^2 + y^2 = 4x + C$
C
$x^3 - y^3 = 12x + C$
D
$x^2 - y^2 = 4x + C$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x^2 + y^2 \frac{dy}{dx} = 4$.
ચલને અલગ કરવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$y^2 dy = (4 - x^2) dx$.
હવે,બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int y^2 dy = \int (4 - x^2) dx$.
સંકલન કરતા:
$\frac{y^3}{3} = 4x - \frac{x^3}{3} + C_1$.
આખા સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા:
$y^3 = 12x - x^3 + 3C_1$.
ધારો કે $3C_1 = C$,તો:
$x^3 + y^3 = 12x + C$.
63
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $a, b, c, d$ સમતલીય સદિશો હોય,તો $(a \times b) \times (c \times d)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$a$
D
$b$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c$ અને $d$ સમતલીય સદિશો છે.
કારણ કે $a$ અને $b$ સમતલીય છે,તેમનો સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ એ $a$ અને $b$ ધરાવતા સમતલને લંબ સદિશ છે.
તે જ રીતે,$c$ અને $d$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો સદિશ ગુણાકાર $c \times d$ એ $c$ અને $d$ ધરાવતા સમતલને લંબ સદિશ છે.
બધા ચાર સદિશો $a, b, c, d$ એક જ સમતલમાં હોવાથી,સદિશો $a \times b$ અને $c \times d$ બંને એક જ સમતલને લંબ છે.
તેથી,$a \times b$ અને $c \times d$ એકબીજાને સમાંતર છે.
બે સમાંતર સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય હોવાથી,$(a \times b) \times (c \times d) = 0$ થાય.
64
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $P=(0,1,2), Q=(4,-2,1)$ અને $O=(0,0,0)$ હોય,તો $\angle POQ=$
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\vec{OP} = 0\hat{i} + 1\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{OQ} = 4\hat{i} - 2\hat{j} + 1\hat{k}$ છે.
$\vec{OP}$ અને $\vec{OQ}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવા માટે,આપણે ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta = \frac{\vec{OP} \cdot \vec{OQ}}{|\vec{OP}| |\vec{OQ}|}$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરો: $\vec{OP} \cdot \vec{OQ} = (0)(4) + (1)(-2) + (2)(1) = 0 - 2 + 2 = 0$.
કારણ કે ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ છે,તેથી સદિશો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
65
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો એક રેખા ધન $x$ અને $y$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $\frac{\pi}{3}$ અને $\frac{\pi}{4}$ માપના ખૂણા બનાવે,તો તે રેખા ધન $z$-અક્ષ સાથે બનાવેલ ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{5\pi}{12}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(D) ધારો કે રેખા ધન $x$,$y$,અને $z$-અક્ષ સાથે બનાવેલા ખૂણા અનુક્રમે $\alpha$,$\beta$,અને $\gamma$ છે.
આપેલ છે કે $\alpha = \frac{\pi}{3}$ અને $\beta = \frac{\pi}{4}$.
રેખાના દિકકોસાઇન $l = \cos \alpha$,$m = \cos \beta$,અને $n = \cos \gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$.
કિંમતો મૂકતા: $\cos^2(\frac{\pi}{3}) + \cos^2(\frac{\pi}{4}) + \cos^2 \gamma = 1$.
$(\frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{1}{4} + \frac{1}{2} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{3}{4} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\cos^2 \gamma = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}$.
$\cos \gamma = \frac{1}{2}$ (કારણ કે ખૂણો ધન અક્ષ સાથે છે,તેથી $\cos \gamma > 0$).
તેથી,$\gamma = \frac{\pi}{3}$.
66
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો એક રેખા $X$-અક્ષ અને $Y$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $\frac{\pi}{3}$ અને $\frac{\pi}{4}$ ખૂણો બનાવે,તો તે રેખા $Z$-અક્ષ સાથે બનાવેલ ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{5 \pi}{12}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે રેખાના દિકકોસાઇન સંબંધ $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ નું પાલન કરે છે,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma$ એ રેખા દ્વારા $X, Y,$ અને $Z$-અક્ષ સાથે બનાવેલા ખૂણા છે.
અહીં $\alpha = \frac{\pi}{3}$ અને $\beta = \frac{\pi}{4}$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને સંબંધમાં મૂકતા:
$\cos^2 \left(\frac{\pi}{3}\right) + \cos^2 \left(\frac{\pi}{4}\right) + \cos^2 \gamma = 1$
$\left(\frac{1}{2}\right)^2 + \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)^2 + \cos^2 \gamma = 1$
$\frac{1}{4} + \frac{1}{2} + \cos^2 \gamma = 1$
$\frac{3}{4} + \cos^2 \gamma = 1$
$\cos^2 \gamma = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}$
$\cos \gamma = \pm \frac{1}{2}$
કારણ કે $\gamma$ એ $0$ અને $\pi$ ની વચ્ચેનો ખૂણો છે,તેથી $\cos \gamma = \frac{1}{2}$ નો અર્થ છે $\gamma = \frac{\pi}{3}$ (અથવા $\cos \gamma = -\frac{1}{2}$ નો અર્થ છે $\gamma = \frac{2\pi}{3}$).
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
67
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $(0,0,0)$ થી સમતલ પરના લંબપાદના યામ $(1,2,2)$ હોય,તો સમતલનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x+2y+8z-9=0$
B
$x+2y+2z-9=0$
C
$x+y+z-5=0$
D
$x+2y-3z+1=0$

Solution

(B) સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0,0)$ થી લંબપાદ $(1,2,2)$ સુધીનો સદિશ છે.
$\vec{n} = (1-0)\hat{i} + (2-0)\hat{j} + (2-0)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $a(x-x_0) + b(y-y_0) + c(z-z_0) = 0$ છે.
અહીં,$(x_0, y_0, z_0) = (1, 2, 2)$ અને $(a, b, c) = (1, 2, 2)$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$1(x-1) + 2(y-2) + 2(z-2) = 0$
$x - 1 + 2y - 4 + 2z - 4 = 0$
$x + 2y + 2z - 9 = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
68
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,જો $\vec{AC}$ અને $\vec{BD}$ વિકર્ણો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું $\vec{AC} + \vec{BD}$ ને સમાન છે?
A
$4 \vec{AB}$
B
$\vec{AB}$
C
$3 \vec{AB}$
D
$2 \vec{AB}$

Solution

(D) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$\vec{AB} = \vec{DC}$ અને $\vec{AD} = \vec{BC}$ છે.
$\triangle ABC$ માં સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\vec{AC} = \vec{AB} + \vec{BC}$ મળે.
$\triangle ABD$ માં,$\vec{BD} = \vec{AD} - \vec{AB}$ મળે.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$\vec{AC} + \vec{BD} = (\vec{AB} + \vec{BC}) + (\vec{AD} - \vec{AB})$
અહીં $\vec{BC} = \vec{AD}$ હોવાથી,$\vec{BC}$ ની જગ્યાએ $\vec{AD}$ મૂકતા:
$\vec{AC} + \vec{BD} = \vec{AB} + \vec{AD} + \vec{AD} - \vec{AB} = 2 \vec{AD}$.
વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,પ્રશ્નમાં $\vec{AC} - \vec{BD}$ પૂછવામાં આવ્યું હોવું જોઈએ,જેનું મૂલ્ય $2 \vec{AB}$ થાય છે.
69
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$x^2=8y$,$x=4$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{8}{3}$
D
$\frac{10}{3}$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x^2 = 8y$ $(i)$
$x = 4$ (ii)
$y = 0$ ($X$-અક્ષ) (iii)
સમીકરણ $(i)$ પરથી,આપણને $y = \frac{x^2}{8}$ મળે છે.
આ પ્રદેશ પરવલય $x^2 = 8y$,રેખા $x = 4$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા $x = 0$ થી $x = 4$ સુધી ઘેરાયેલો છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{0}^{4} y \, dx$
$A = \int_{0}^{4} \frac{x^2}{8} \, dx$
$A = \frac{1}{8} \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{0}^{4}$
$A = \frac{1}{8} \left( \frac{4^3}{3} - \frac{0^3}{3} \right)$
$A = \frac{1}{8} \left( \frac{64}{3} \right)$
$A = \frac{8}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
70
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
એક ચોરસ શ્રેણિક $[a_{ij}]$ જેમાં $i \neq j$ માટે $a_{ij} = 0$ અને $i = j$ માટે $a_{ij} = k$ (અચળ) હોય,તો તેને શું કહેવાય?
A
એકમ શ્રેણિક
B
અદિશ શ્રેણિક
C
શૂન્ય શ્રેણિક
D
વિકર્ણ શ્રેણિક

Solution

(B) એક ચોરસ શ્રેણિકને અદિશ શ્રેણિક કહેવામાં આવે છે જો તેના તમામ બિન-વિકર્ણ ઘટકો શૂન્ય હોય અને તેના તમામ વિકર્ણ ઘટકો એક અચળ $k$ સમાન હોય.
અહીં આપેલ છે કે $i \neq j$ માટે $a_{ij} = 0$ (બિન-વિકર્ણ ઘટકો શૂન્ય છે) અને $i = j$ માટે $a_{ij} = k$ (વિકર્ણ ઘટકો અચળ $k$ છે),તેથી આ શ્રેણિક અદિશ શ્રેણિકની વ્યાખ્યાનું પાલન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
71
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $A = \begin{bmatrix} 0 & 2 \\ 3 & -4 \end{bmatrix}$ અને $hA = \begin{bmatrix} 0 & 3a \\ 2b & 24 \end{bmatrix}$ હોય,તો $h, a, b$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થાય?
A
$-6, -12, -18$
B
$-6, 4, 9$
C
$-6, -4, -9$
D
$-6, 12, 18$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 2 \\ 3 & -4 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $A$ ને અદિશ $h$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$hA = \begin{bmatrix} 0 & 2h \\ 3h & -4h \end{bmatrix}$.
આપણને આપેલ છે કે $hA = \begin{bmatrix} 0 & 3a \\ 2b & 24 \end{bmatrix}$.
બંને શ્રેણિકોના અનુરૂપ ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$1$) $-4h = 24 \implies h = -6$.
$2$) $2h = 3a \implies 2(-6) = 3a \implies -12 = 3a \implies a = -4$.
$3$) $3h = 2b \implies 3(-6) = 2b \implies -18 = 2b \implies b = -9$.
આમ,$h, a, b$ ની કિંમતો $h = -6, a = -4, b = -9$ છે.
72
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $A = \begin{bmatrix} -2 & 2 \\ -3 & 2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો $(B^{-1} A^{-1})^{-1}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 2 & 2 \end{bmatrix}$
C
$\frac{1}{10} \begin{bmatrix} 2 & 2 \\ -2 & 3 \end{bmatrix}$
D
$\frac{1}{10} \begin{bmatrix} 3 & 2 \\ -2 & 2 \end{bmatrix}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $(B^{-1} A^{-1})^{-1} = (A^{-1})^{-1} (B^{-1})^{-1} = AB$ થાય.
પ્રથમ,$AB$ નો ગુણાકાર શોધો:
$AB = \begin{bmatrix} -2 & 2 \\ -3 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$
$AB = \begin{bmatrix} (-2)(0) + (2)(1) & (-2)(-1) + (2)(0) \\ (-3)(0) + (2)(1) & (-3)(-1) + (2)(0) \end{bmatrix}$
$AB = \begin{bmatrix} 0 + 2 & 2 + 0 \\ 0 + 2 & 3 + 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$.
73
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\sec ^2(\tan ^{-1} 2) + \operatorname{cosec}^2(\cot ^{-1} 3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(C) ધારો કે $\theta = \tan ^{-1} 2$,તેથી $\tan \theta = 2$. આપણે જાણીએ છીએ કે $\sec ^2 \theta = 1 + \tan ^2 \theta$.
તેથી,$\sec ^2(\tan ^{-1} 2) = 1 + (2)^2 = 1 + 4 = 5$.
ધારો કે $\phi = \cot ^{-1} 3$,તેથી $\cot \phi = 3$. આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{cosec}^2 \phi = 1 + \cot ^2 \phi$.
તેથી,$\operatorname{cosec}^2(\cot ^{-1} 3) = 1 + (3)^2 = 1 + 9 = 10$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા,આપણને $5 + 10 = 15$ મળે છે.
74
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$\sinh^{-1}\left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right)$ કોના બરાબર છે?
A
$\operatorname{coth}^{-1} x$
B
$\sinh^{-1} x$
C
$-\tanh^{-1} x$
D
$\tanh^{-1} x$

Solution

(D) ધારો કે $\sinh^{-1}\left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right) = \theta$.
તેથી,$\sinh \theta = \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cosh^2 \theta - \sinh^2 \theta = 1$,તેથી $\cosh^2 \theta = 1 + \sinh^2 \theta$.
$\sinh \theta$ ની કિંમત મૂકતા:
$\cosh^2 \theta = 1 + \left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right)^2 = 1 + \frac{x^2}{1-x^2} = \frac{1-x^2+x^2}{1-x^2} = \frac{1}{1-x^2}$.
આમ,$\cosh \theta = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$.
હવે,$\tanh \theta = \frac{\sinh \theta}{\cosh \theta} = \frac{x/\sqrt{1-x^2}}{1/\sqrt{1-x^2}} = x$.
તેથી,$\theta = \tanh^{-1} x$.
આમ,$\sinh^{-1}\left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right) = \tanh^{-1} x$.
75
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} x + 2, & x \leq -1 \\ x^2, & -1 < x < 1 \\ 2 - x, & x \geq 1 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. તો $f(-1.75) + f(0.5) + f(1.5)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) આપેલ વિધેય $f(x)$ માટે:
પગલું $1$: $f(-1.75)$ ની ગણતરી કરો. $-1.75 \leq -1$ હોવાથી,$f(x) = x + 2$ નો ઉપયોગ કરો.
$f(-1.75) = -1.75 + 2 = 0.25$.
પગલું $2$: $f(0.5)$ ની ગણતરી કરો. $-1 < 0.5 < 1$ હોવાથી,$f(x) = x^2$ નો ઉપયોગ કરો.
$f(0.5) = (0.5)^2 = 0.25$.
પગલું $3$: $f(1.5)$ ની ગણતરી કરો. $1.5 \geq 1$ હોવાથી,$f(x) = 2 - x$ નો ઉપયોગ કરો.
$f(1.5) = 2 - 1.5 = 0.5$.
પગલું $4$: કિંમતોનો સરવાળો કરો:
$f(-1.75) + f(0.5) + f(1.5) = 0.25 + 0.25 + 0.5 = 1$.
76
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
ધારો કે $Z$ એ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓનો ગણ છે. $f: Z \rightarrow Z$ ને $f(x) = \begin{cases} \frac{x}{2}, & x \text{ એ બેકી સંખ્યા છે} \\ 0, & x \text{ એ એકી સંખ્યા છે} \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરો. તો $f$ એ:
A
વ્યાપ્ત છે પણ એક-એક નથી
B
એક-એક છે પણ વ્યાપ્ત નથી
C
એક-એક અને વ્યાપ્ત છે
D
એક-એક પણ નથી અને વ્યાપ્ત પણ નથી

Solution

(D) એક-એક ચકાસવા માટે: જો $f(x_1) = f(x_2) \implies x_1 = x_2$ હોય તો વિધેય એક-એક કહેવાય. $f(1) = 0$ અને $f(3) = 0$ લો. અહીં $f(1) = f(3)$ છે પરંતુ $1 \neq 3$,તેથી વિધેય એક-એક નથી.
વ્યાપ્ત ચકાસવા માટે: જો દરેક $y \in Z$ માટે,$x \in Z$ એવું મળે કે જેથી $f(x) = y$ થાય,તો વિધેય વ્યાપ્ત કહેવાય. કોઈપણ એકી પૂર્ણાંક $y$ (જ્યાં $y \neq 0$) માટે,એવું કોઈ $x \in Z$ નથી કે જેથી $f(x) = y$ થાય,કારણ કે $f$ નો વિસ્તાર ફક્ત $0$ અને $2$ વડે ભાગેલી બેકી સંખ્યાઓ જ ધરાવે છે. તેથી,વિધેય વ્યાપ્ત નથી.
આમ,$f$ એ એક-એક પણ નથી અને વ્યાપ્ત પણ નથી.
77
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
બે વિધેયો $f: R \rightarrow R$ અને $g: R \rightarrow R$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે: $f(x) = \begin{cases} 0, & x \text{ સંમેય છે} \\ 1, & x \text{ અસંમેય છે} \end{cases}$ અને $g(x) = \begin{cases} -1, & x \text{ સંમેય છે} \\ 0, & x \text{ અસંમેય છે} \end{cases}$. તો,$(f \circ g)(\pi) + (g \circ f)(e)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$-1$
C
$2$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = \begin{cases} 0, & x \in \mathbb{Q} \\ 1, & x \notin \mathbb{Q} \end{cases}$ અને $g(x) = \begin{cases} -1, & x \in \mathbb{Q} \\ 0, & x \notin \mathbb{Q} \end{cases}$.
$\pi$ એ અસંમેય સંખ્યા હોવાથી,$g(\pi) = 0$ થાય. $0$ એ સંમેય સંખ્યા હોવાથી,$f(g(\pi)) = f(0) = 0$ થાય.
$e$ એ અસંમેય સંખ્યા હોવાથી,$f(e) = 1$ થાય. $1$ એ સંમેય સંખ્યા હોવાથી,$g(f(e)) = g(1) = -1$ થાય.
તેથી,$(f \circ g)(\pi) + (g \circ f)(e) = 0 + (-1) = -1$ થાય.
78
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$f(x) = (20 - x^4)^{1/4}$ જ્યાં $0 < x < \sqrt{5}$ હોય,તો $f(f(1/2))$ ની કિંમત શોધો.
A
$2^{-4}$
B
$2^{-3}$
C
$2^{-2}$
D
$2^{-1}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = (20 - x^4)^{1/4}$.
સૌ પ્રથમ,$f(1/2)$ ની ગણતરી કરીએ:
$f(1/2) = (20 - (1/2)^4)^{1/4} = (20 - 1/16)^{1/4} = (319/16)^{1/4}$.
હવે,$f(f(1/2)) = f((319/16)^{1/4})$ ની ગણતરી કરીએ:
$f((319/16)^{1/4}) = (20 - ((319/16)^{1/4})^4)^{1/4}$.
$= (20 - 319/16)^{1/4}$.
$= ((320 - 319)/16)^{1/4}$.
$= (1/16)^{1/4}$.
$= (1/2^4)^{1/4} = 1/2 = 2^{-1}$.
79
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
જો $h(x) = x^{x^x}$ હોય,તો $x = 1$ આગળ $\frac{h^{\prime}(x)}{h(x)}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$h(x)$
B
$\frac{1}{h(x)}$
C
$1 + \log h(x)$
D
$-\log h(x)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $h(x) = x^{x^x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\log h(x) = x^x \log x$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{h^{\prime}(x)}{h(x)} = \frac{d}{dx}(x^x) \cdot \log x + x^x \cdot \frac{d}{dx}(\log x)$
$\frac{d}{dx}(x^x) = x^x(1 + \log x)$ હોવાથી,
$\frac{h^{\prime}(x)}{h(x)} = x^x(1 + \log x) \log x + x^{x-1}$
$x = 1$ મૂકતા:
$\frac{h^{\prime}(1)}{h(1)} = 1^1(1 + \log 1) \log 1 + 1^{1-1} = 1(1 + 0)(0) + 1 = 1$.
વિકલ્પ $C$ માં $x = 1$ મૂકતા $1 + \log h(1) = 1 + \log(1) = 1 + 0 = 1$ મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $1 + \log h(x)$ છે.
80
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
વક્ર $6y = 7 - x^3$ માટે બિંદુ $(1, 1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$2x + y = 3$
B
$x + 2y = 3$
C
$x + y = -1$
D
$x + y + 2 = 0$

Solution

(B) આપેલ વક્ર $6y = 7 - x^3$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણનું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ છીએ:
$6 \frac{dy}{dx} = -3x^2$
$\frac{dy}{dx} = -\frac{3x^2}{6} = -\frac{x^2}{2}$
બિંદુ $(1, 1)$ આગળ,ઢાળ $m$ છે:
$m = -\frac{(1)^2}{2} = -\frac{1}{2}$
બિંદુ $(x_1, y_1) = (1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -\frac{1}{2}$ ઢાળ ધરાવતી સ્પર્શક રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ દ્વારા મળે છે:
$y - 1 = -\frac{1}{2}(x - 1)$
$2(y - 1) = -(x - 1)$
$2y - 2 = -x + 1$
$x + 2y = 3$
81
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$x+y=7$ ની શરત હેઠળ $xy$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$12$
C
$\frac{49}{4}$
D
$\frac{55}{4}$

Solution

(C) ધારો કે $M = xy$.
આપેલ છે કે $x + y = 7$,તેથી $y = 7 - x$ લખી શકાય.
આ કિંમત $M$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,$M = x(7 - x) = 7x - x^2$ મળે.
મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,$M$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{dM}{dx} = 7 - 2x$.
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ માટે $\frac{dM}{dx} = 0$ લેતા,$7 - 2x = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{7}{2}$.
હવે,દ્વિતીય વિકલન મેળવતા: $\frac{d^2M}{dx^2} = -2$.
અહીં $\frac{d^2M}{dx^2} < 0$ હોવાથી,વિધેય $M$ ની કિંમત $x = \frac{7}{2}$ આગળ મહત્તમ છે.
તેથી મહત્તમ કિંમત $M = \frac{7}{2}(7 - \frac{7}{2}) = \frac{7}{2} \times \frac{7}{2} = \frac{49}{4}$ થાય.
82
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\int \frac{dx}{a^2 \sin^2 x + b^2 \cos^2 x}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{1}{ab} \tan^{-1}\left(\frac{a \tan x}{b}\right) + C$
B
$\tan^{-1}\left(\frac{a \tan x}{b}\right) + C$
C
$\frac{1}{ab} \tan^{-1}\left(\frac{b \tan x}{a}\right) + C$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{b \tan x}{a}\right) + C$

Solution

(A) સંકલન $I = \int \frac{dx}{a^2 \sin^2 x + b^2 \cos^2 x}$ ની ગણતરી કરવા માટે,અંશ અને છેદને $\cos^2 x$ વડે ભાગતા:
$I = \int \frac{\sec^2 x dx}{a^2 \tan^2 x + b^2}$
હવે,ધારો કે $u = \tan x$,તેથી $du = \sec^2 x dx$:
$I = \int \frac{du}{a^2 u^2 + b^2} = \frac{1}{a^2} \int \frac{du}{u^2 + (b/a)^2}$
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \frac{dx}{x^2 + k^2} = \frac{1}{k} \tan^{-1}(\frac{x}{k}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{a^2} \cdot \frac{1}{b/a} \tan^{-1}\left(\frac{u}{b/a}\right) + C$
$I = \frac{1}{ab} \tan^{-1}\left(\frac{a \tan x}{b}\right) + C$
83
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\int \frac{d x}{\sqrt{x}(x+9)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{3} \tan ^{-1} \sqrt{x}+C$
B
$\frac{2}{3} \tan ^{-1}\left(\frac{\sqrt{x}}{3}\right)+C$
C
$\tan ^{-1}(\sqrt{x})+C$
D
$\tan ^{-1}\left(\frac{\sqrt{x}}{3}\right)+C$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \frac{d x}{\sqrt{x}(x+9)}$.
$x = t^2$ આદેશ લેતા,$d x = 2t \, dt$ મળે.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int \frac{2t \, dt}{t(t^2 + 9)} = \int \frac{2 \, dt}{t^2 + 3^2}$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \frac{dx}{x^2 + a^2} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{x}{a}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 2 \cdot \frac{1}{3} \tan^{-1}(\frac{t}{3}) + C$.
હવે $t = \sqrt{x}$ પાછું મૂકતા:
$I = \frac{2}{3} \tan^{-1}(\frac{\sqrt{x}}{3}) + C$.
84
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
$\int_{-2}^1 f(x) dx$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $f(x) = \begin{cases} 1-2x, & x \leq 0 \\ 1+2x, & x \geq 0 \end{cases}$
A
$0$
B
$2$
C
$8$
D
$6$

Solution

(NONE) $\int_{-2}^1 f(x) dx$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે સંકલનને $x=0$ પર વિભાજિત કરીએ છીએ કારણ કે $f(x)$ ની વ્યાખ્યા આ બિંદુએ બદલાય છે.
$\int_{-2}^1 f(x) dx = \int_{-2}^0 (1-2x) dx + \int_0^1 (1+2x) dx$
હવે,દરેક ભાગનું અલગથી સંકલન કરો:
$\int_{-2}^0 (1-2x) dx = [x - x^2]_{-2}^0 = (0 - 0) - (-2 - (-2)^2) = 0 - (-2 - 4) = 0 - (-6) = 6$
$\int_0^1 (1+2x) dx = [x + x^2]_0^1 = (1 + 1^2) - (0 + 0^2) = 2 - 0 = 2$
આ પરિણામોનો સરવાળો કરતા:
$\int_{-2}^1 f(x) dx = 6 + 2 = 8$
85
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$\int_0^{\pi / 2} \sin ^8 x \cos ^2 x \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{512}$
B
$\frac{3 \pi}{512}$
C
$\frac{5 \pi}{512}$
D
$\frac{7 \pi}{512}$

Solution

(D) આપણે નિશ્ચિત સંકલન માટે વોલિસના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\int_0^{\pi / 2} \sin^m x \cos^n x \, dx = \frac{\Gamma(\frac{m+1}{2}) \Gamma(\frac{n+1}{2})}{2 \Gamma(\frac{m+n+2}{2})}$.
અહીં,$m = 8$ અને $n = 2$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $\int_0^{\pi / 2} \sin^8 x \cos^2 x \, dx = \frac{\Gamma(\frac{9}{2}) \Gamma(\frac{3}{2})}{2 \Gamma(6)} = \frac{\Gamma(\frac{9}{2}) \Gamma(\frac{3}{2})}{2 \cdot 120}$.
$\Gamma(n+1) = n \Gamma(n)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\Gamma(\frac{9}{2}) = \frac{7}{2} \cdot \frac{5}{2} \cdot \frac{3}{2} \cdot \frac{1}{2} \sqrt{\pi}$ અને $\Gamma(\frac{3}{2}) = \frac{1}{2} \sqrt{\pi}$ થાય.
તેથી,સંકલન $\frac{(\frac{105}{16} \sqrt{\pi}) \cdot (\frac{1}{2} \sqrt{\pi})}{240} = \frac{105 \pi}{32 \cdot 240} = \frac{7 \pi}{512}$ થાય.
86
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
$\int_{-1}^1 (a x^3 + b x) dx = 0$ માટે
A
$a$ અને $b$ ની કોઈપણ કિંમત
B
માત્ર $a > 0, b > 0$
C
માત્ર $a > 0, b < 0$
D
માત્ર $a < 0, b > 0$

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = a x^3 + b x$.
અહીં $f(-x) = a(-x)^3 + b(-x) = -(a x^3 + b x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^a f(x) dx = 0$ થાય.
વૈકલ્પિક રીતે,સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$\int_{-1}^1 (a x^3 + b x) dx = \left[ a \frac{x^4}{4} + b \frac{x^2}{2} \right]_{-1}^1$
$= \left( \frac{a(1)^4}{4} + \frac{b(1)^2}{2} \right) - \left( \frac{a(-1)^4}{4} + \frac{b(-1)^2}{2} \right)$
$= \left( \frac{a}{4} + \frac{b}{2} \right) - \left( \frac{a}{4} + \frac{b}{2} \right) = 0$.
આ પરિણામ $a$ અને $b$ ની કોઈપણ વાસ્તવિક કિંમત માટે સાચું છે.
87
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
ટ્રેપેઝોઇડલ (Trapezoidal) નિયમનો ઉપયોગ કરીને,નીચે આપેલા ડેટાના આધારે $\int_1^4 y \, dx$ ની આશરે કિંમત શોધો:
$x$$1$$2$$3$$4$
$y$$0.7111$$0.7222$$0.7333$$0.7444$
($.1833$ માં)
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) $n$ અંતરાલો માટે ટ્રેપેઝોઇડલ નિયમ નીચે મુજબ છે:
$\int_{x_0}^{x_n} y \, dx \approx \frac{h}{2} [y_0 + 2(y_1 + y_2 + \dots + y_{n-1}) + y_n]$
અહીં,કિંમતો $x_0=1, x_1=2, x_2=3, x_3=4$ છે,તેથી સ્ટેપ સાઈઝ $h = x_1 - x_0 = 2 - 1 = 1$ છે.
અનુરૂપ $y$ કિંમતો $y_0 = 0.7111, y_1 = 0.7222, y_2 = 0.7333, y_3 = 0.7444$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\int_1^4 y \, dx \approx \frac{1}{2} [0.7111 + 2(0.7222 + 0.7333) + 0.7444]$
$\int_1^4 y \, dx \approx \frac{1}{2} [0.7111 + 2(1.4555) + 0.7444]$
$\int_1^4 y \, dx \approx \frac{1}{2} [0.7111 + 2.9110 + 0.7444]$
$\int_1^4 y \, dx \approx \frac{1}{2} [4.3665]$
$\int_1^4 y \, dx \approx 2.18325 \approx 2.1833$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
88
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
$x^2 + y^2 \frac{dy}{dx} = 4$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$x^3 + y^3 = 12x + C$
B
$x^2 + y^2 = 4x + C$
C
$x^3 - y^3 = 12x + C$
D
$x^3 + y^3 = 4x + C$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x^2 + y^2 \frac{dy}{dx} = 4$.
ચલને અલગ કરતા: $y^2 dy = (4 - x^2) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int y^2 dy = \int (4 - x^2) dx$.
તેથી: $\frac{y^3}{3} = 4x - \frac{x^3}{3} + C_1$.
આખા સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા: $y^3 = 12x - x^3 + 3C_1$.
ધારો કે $3C_1 = C$,તો ઉકેલ: $x^3 + y^3 = 12x + C$ થાય.
89
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
$\frac{dy}{dx} + y = e^x$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$2y = e^{2x} + C$
B
$2ye^x = e^x + C$
C
$2ye^x = e^{2x} + C$
D
$2ye^{2x} = 2e^x + C$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + y = e^x$ છે.
આ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = 1$ અને $Q = e^x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ $IF = e^{\int P dx} = e^{\int 1 dx} = e^x$ છે.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot (IF) = \int Q \cdot (IF) dx + C$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$y \cdot e^x = \int e^x \cdot e^x dx + C$.
$y e^x = \int e^{2x} dx + C$.
$y e^x = \frac{e^{2x}}{2} + C$.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,$2ye^x = e^{2x} + 2C$ મળે.
ધારો કે $2C = C_1$,તેથી $2ye^x = e^{2x} + C_1$.
90
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$x dx + y dy = x^2 y dy - x y^2 dx$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$x^2 - 1 = C(1 + y^2)$
B
$x^2 + 1 = C(1 - y^2)$
C
$x^2 - 1 = C(1 - y^2)$
D
$x^2 + 1 = C(1 + y^2)$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x dx + y dy = x^2 y dy - x y^2 dx$
પદોને ગોઠવતા:
$x dx + x y^2 dx = x^2 y dy - y dy$
$x(1 + y^2) dx = y(x^2 - 1) dy$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{x}{x^2 - 1} dx = \frac{y}{1 + y^2} dy$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$\frac{2x}{x^2 - 1} dx = \frac{2y}{1 + y^2} dy$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{2x}{x^2 - 1} dx = \int \frac{2y}{1 + y^2} dy$
$\ln|x^2 - 1| = \ln|1 + y^2| + \ln C$
ગુણધર્મ $\ln a + \ln b = \ln(ab)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\ln|x^2 - 1| = \ln|C(1 + y^2)|$
બંને બાજુ ઘાતાંકીય લેતા:
$x^2 - 1 = C(1 + y^2)$
91
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
$a, b, c, d$ એ સમતલીય સદિશો છે,તો $(a \times b) \times (c \times d)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$a$
D
$b$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c, d$ એ સમતલીય સદિશો છે.
સદિશ $a$ અને $b$ સમતલીય હોવાથી,સદિશ $a \times b$ એ $a$ અને $b$ ધરાવતા સમતલને લંબ છે.
તે જ રીતે,$c$ અને $d$ સમતલીય હોવાથી,સદિશ $c \times d$ એ $c$ અને $d$ ધરાવતા સમતલને લંબ છે.
$a, b, c, d$ બધા એક જ સમતલમાં હોવાથી,સદિશો $a \times b$ અને $c \times d$ બંને એક જ સમતલને લંબ છે.
તેથી,$a \times b$ અને $c \times d$ એકબીજાને સમાંતર છે.
બે સમાંતર સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય સદિશ હોવાથી,$(a \times b) \times (c \times d) = 0$ થાય.
92
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $a=\hat{i}+\hat{j}+t \hat{k}$ અને $b=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ હોય,તો $t$ ની કઈ કિંમતો માટે $(a+b)$ અને $(a-b)$ પરસ્પર લંબ થાય?
A
$\pm 2$
B
$\pm 2 \sqrt{3}$
C
$\pm 3 \sqrt{2}$
D
$\pm 3$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = \hat{i} + \hat{j} + t \hat{k}$ અને $b = \hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$(a+b)$ ની ગણતરી કરો:
$a+b = (\hat{i} + \hat{j} + t \hat{k}) + (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + (t+3) \hat{k}$.
ત્યારબાદ,$(a-b)$ ની ગણતરી કરો:
$a-b = (\hat{i} + \hat{j} + t \hat{k}) - (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) = 0 \hat{i} - \hat{j} + (t-3) \hat{k}$.
કારણ કે $(a+b)$ અને $(a-b)$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(a+b) \cdot (a-b) = 0$.
$(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + (t+3) \hat{k}) \cdot (0 \hat{i} - \hat{j} + (t-3) \hat{k}) = 0$.
$(2)(0) + (3)(-1) + (t+3)(t-3) = 0$.
$0 - 3 + (t^2 - 9) = 0$.
$t^2 - 12 = 0$.
$t^2 = 12$.
$t = \pm \sqrt{12} = \pm 2 \sqrt{3}$.
93
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $a = \hat{i} + 4 \hat{j}$,$b = 2 \hat{i} - 2 \hat{j}$,અને $c = 5 \hat{i} + 9 \hat{j}$ હોય,તો $c$ કોના બરાબર છે?
A
$2 a + b$
B
$a + 2 b$
C
$3 a + b$
D
$a + 3 b$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $a = \hat{i} + 4 \hat{j}$,$b = 2 \hat{i} - 2 \hat{j}$,અને $c = 5 \hat{i} + 9 \hat{j}$ છે.
આપણે $3 a + b$ ની કિંમત ચકાસીએ:
$3 a + b = 3(\hat{i} + 4 \hat{j}) + (2 \hat{i} - 3 \hat{j})$
$= (3 \hat{i} + 12 \hat{j}) + (2 \hat{i} - 3 \hat{j})$
$= (3 + 2) \hat{i} + (12 - 3) \hat{j}$
$= 5 \hat{i} + 9 \hat{j} = c$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
94
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $\theta$ એ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a} \cdot \vec{b}|$ હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a} \cdot \vec{b}|$.
સદિશ ગુણાકાર અને અદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$.
બંને બાજુને $|\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$ વડે ભાગતા (ધારો કે $\vec{a}, \vec{b} \neq 0$ અને $\cos \theta \neq 0$):
$\frac{\sin \theta}{\cos \theta} = 1$.
$\tan \theta = 1$.
બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોવાથી,$0 \leq \theta \leq \pi$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$.
95
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
$[\hat{i}-\hat{j}, \hat{j}-\hat{k}, \hat{k}-\hat{i}]$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) અદિશ ત્રિગુણક $[\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}]$ એ સદિશો $\vec{a}, \vec{b},$ અને $\vec{c}$ ના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયક તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j} + 0\hat{k}$,$\vec{b} = 0\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,અને $\vec{c} = -\hat{i} + 0\hat{j} + \hat{k}$ છે.
$[\hat{i}-\hat{j}, \hat{j}-\hat{k}, \hat{k}-\hat{i}] = \begin{vmatrix} 1 & -1 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \\ -1 & 0 & 1 \end{vmatrix}$.
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$= 1(1 \times 1 - (-1) \times 0) - (-1)(0 \times 1 - (-1) \times (-1)) + 0(0 \times 0 - 1 \times (-1))$
$= 1(1 - 0) + 1(0 - 1) + 0(0 + 1)$
$= 1(1) + 1(-1) + 0$
$= 1 - 1 = 0$.
96
MathematicsEasyMCQTS EAMCET · 2001
જો $P=(0,1,2)$,$Q=(4,-2,1)$,અને $O=(0,0,0)$ હોય,તો $\angle POQ$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $O(0,0,0)$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{OP} = 0\hat{i} + 1\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{OQ} = 4\hat{i} - 2\hat{j} + 1\hat{k}$ છે.
ખૂણો $\theta = \angle POQ$ શોધવા માટે,આપણે ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta = \frac{\vec{OP} \cdot \vec{OQ}}{|\vec{OP}| |\vec{OQ}|}$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરીએ:
$\vec{OP} \cdot \vec{OQ} = (0)(4) + (1)(-2) + (2)(1) = 0 - 2 + 2 = 0$.
અહીં ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,સદિશો $\vec{OP}$ અને $\vec{OQ}$ એકબીજાને લંબ છે.
તેથી,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
Solution diagram
97
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
બિંદુ $(0,2,3)$ માંથી રેખા $\frac{x+3}{5}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+4}{3}$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ શોધો.
A
$(-2,3,4)$
B
$(2,-1,3)$
C
$(2,3,-1)$
D
$(3,2,-1)$

Solution

(C) ધારો કે $N$ એ બિંદુ $P(0,2,3)$ માંથી આપેલી રેખા પરનો લંબપાદ છે.
ધારો કે $\frac{x+3}{5}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+4}{3}=r$.
તેથી રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(5r-3, 2r+1, 3r-4)$ સ્વરૂપમાં મળે.
જો આ બિંદુ $N$ હોય,તો સદિશ $\vec{NP}$ ના દિકગુણોત્તર $(5r-3-0, 2r+1-2, 3r-4-3)$ એટલે કે $(5r-3, 2r-1, 3r-7)$ થાય.
આપેલ રેખાના દિકગુણોત્તર $(5, 2, 3)$ છે અને $\vec{NP}$ રેખાને લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$5(5r-3) + 2(2r-1) + 3(3r-7) = 0$.
$25r - 15 + 4r - 2 + 9r - 21 = 0$.
$38r - 38 = 0$,જેનો અર્થ છે $r = 1$.
$r = 1$ ની કિંમત બિંદુ $(5r-3, 2r+1, 3r-4)$ માં મૂકતા,આપણને $(5(1)-3, 2(1)+1, 3(1)-4) = (2, 3, -1)$ મળે છે.
98
MathematicsDifficultMCQTS EAMCET · 2001
એક ચલ સમતલ ઉગમબિંદુથી $h$ જેટલા અચળ અંતરે છે અને યામ અક્ષોને $A, B, C$ માં મળે છે. $\triangle ABC$ ના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2+z^2=h^{-2}$
B
$x^2+y^2+z^2=4 h^{-2}$
C
$x^2+y^2+z^2=16 h^2$
D
$\frac{1}{x^2}+\frac{1}{y^2}+\frac{1}{z^2}=\frac{9}{h^2}$

Solution

(D) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ છે. તે યામ અક્ષોને $A(a, 0, 0)$,$B(0, b, 0)$,અને $C(0, 0, c)$ બિંદુઓમાં મળે છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી આ સમતલનું અંતર $h$ આપેલું છે. અંતરનું સૂત્ર $\frac{1}{\sqrt{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2}}} = h$ છે,જેનો અર્થ થાય છે કે $\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2} = \frac{1}{h^2}$.
ધારો કે $(x, y, z)$ એ $\triangle ABC$ ના મધ્યકેન્દ્રના યામ છે. તેથી $x = \frac{a}{3}$,$y = \frac{b}{3}$,અને $z = \frac{c}{3}$ થાય.
આના પરથી $a = 3x$,$b = 3y$,અને $c = 3z$ મળે છે.
આ કિંમતોને અંતરના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{1}{(3x)^2} + \frac{1}{(3y)^2} + \frac{1}{(3z)^2} = \frac{1}{h^2}$
$\frac{1}{9x^2} + \frac{1}{9y^2} + \frac{1}{9z^2} = \frac{1}{h^2}$
$\frac{1}{x^2} + \frac{1}{y^2} + \frac{1}{z^2} = \frac{9}{h^2}$
Solution diagram
99
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
જો $(0,0,0)$ થી સમતલ પરના લંબપાદના યામ $(1,2,2)$ હોય,તો સમતલનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x+2y+2z-9=0$
B
$x+2y+2z+9=0$
C
$x+y+z-5=0$
D
$x+2y-3z+1=0$

Solution

(A) સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0,0)$ થી લંબપાદ $(1,2,2)$ ને જોડતો સદિશ છે.
તેથી,$\vec{n} = (1-0)\hat{i} + (2-0)\hat{j} + (2-0)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $a(x-x_1) + b(y-y_1) + c(z-z_1) = 0$ છે.
બિંદુ $(1,2,2)$ અને અભિલંબ સદિશ $(1,2,2)$ ની કિંમતો મૂકતા:
$1(x-1) + 2(y-2) + 2(z-2) = 0$
$x - 1 + 2y - 4 + 2z - 4 = 0$
$x + 2y + 2z - 9 = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
100
MathematicsMediumMCQTS EAMCET · 2001
દ્વિપદી ચલ $X$ માટે,જો $n=4$ અને $P(X=4)=6 P(X=2)$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{3}{7}$
B
$\frac{4}{7}$
C
$\frac{6}{7}$
D
$\frac{5}{7}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ માટે સંભાવનાનું સૂત્ર $P(X=k) = { }^n C_k p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$.
અહીં $n=4$ આપેલ છે અને સમીકરણ $P(X=4) = 6 P(X=2)$ છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: ${ }^4 C_4 p^4 q^0 = 6 \cdot { }^4 C_2 p^2 q^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ${ }^4 C_4 = 1$ અને ${ }^4 C_2 = \frac{4 \times 3}{2 \times 1} = 6$,તેથી:
$1 \cdot p^4 = 6 \cdot 6 \cdot p^2 q^2$.
$p^4 = 36 p^2 q^2$.
બંને બાજુ $p^2$ વડે ભાગતા ($p \neq 0$ ધારીને):
$p^2 = 36 q^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$p = 6q$ (કારણ કે $p$ અને $q$ સંભાવનાઓ છે,તેથી તે ધન હોવી જોઈએ).
$q = 1-p$ મૂકતા:
$p = 6(1-p)$.
$p = 6 - 6p$.
$7p = 6$.
$p = \frac{6}{7}$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real TS EAMCET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live TS EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in TS EAMCET 2001?

There are 114 Mathematics questions from the TS EAMCET 2001 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are TS EAMCET 2001 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice TS EAMCET 2001 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full TS EAMCET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from TS EAMCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix TS EAMCET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick TS EAMCET 2001 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.