Gujarati

Mix Examples - Areas Related to Circles Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Areas Related to Circles · Mix Examples - Areas Related to Circles

215+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 215 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$20 \,m$ બાજુવાળા ચોરસ ઘાસના મેદાનના ખૂણે એક વાછરડું $6 \,m$ લાંબા દોરડા વડે બાંધેલું છે. જો દોરડાની લંબાઈમાં $5.5 \,m$ નો વધારો કરવામાં આવે,તો વાછરડું ચરી શકે તેવા ઘાસના મેદાનના ક્ષેત્રફળમાં થતો વધારો શોધો. ($m^2$ માં)
A
$75$
B
$85.725$
C
$75.625$
D
$80.500$

Solution

(C) ધારો કે વાછરડું ચોરસ મેદાનના ખૂણા $A$ પર બાંધેલું છે.
ક્ષેત્રફળમાં થતો વધારો એ $90^{\circ}$ ના કેન્દ્રિય ખૂણા અને $R = 11.5 \,m$ $(6 \,m + 5.5 \,m)$ તથા $r = 6 \,m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે વૃતાંશના ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે.
ક્ષેત્રફળમાં જરૂરી વધારો $= R$ ત્રિજ્યાવાળા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ $- r$ ત્રિજ્યાવાળા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ
$= \frac{90^{\circ}}{360^{\circ}} \times \pi \times R^2 - \frac{90^{\circ}}{360^{\circ}} \times \pi \times r^2$
$= \frac{1}{4} \times \pi \times (R^2 - r^2)$
$= \frac{1}{4} \times \frac{22}{7} \times (11.5^2 - 6^2)$
$= \frac{1}{4} \times \frac{22}{7} \times (11.5 + 6) \times (11.5 - 6)$
$= \frac{1}{4} \times \frac{22}{7} \times 17.5 \times 5.5$
$= \frac{1}{4} \times \frac{22}{7} \times \frac{35}{2} \times \frac{11}{2}$
$= \frac{11 \times 5 \times 11}{8} = \frac{605}{8} = 75.625 \,m^2$.
Solution diagram
52
MediumMCQ
એક વર્તુળાકાર રમતના મેદાનનું ક્ષેત્રફળ $22176 \, m^{2}$ છે. આ મેદાનની ફરતે વાડ કરવાનો ખર્ચ $Rs. \, 50$ પ્રતિ $metre$ ના દરે શોધો. ( $Rs.$ માં)
A
$26000$
B
$28400$
C
$29400$
D
$26400$

Solution

(D) આપેલ છે,વર્તુળાકાર રમતના મેદાનનું ક્ષેત્રફળ $= 22176 \, m^{2}$.
વર્તુળના ક્ષેત્રફળના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\pi r^{2} = 22176$.
$\pi = \frac{22}{7}$ મૂકતા,$\frac{22}{7} r^{2} = 22176$.
$r^{2} = \frac{22176 \times 7}{22} = 1008 \times 7 = 7056$.
$r = \sqrt{7056} = 84 \, m$.
વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ $2 \pi r = 2 \times \frac{22}{7} \times 84 = 44 \times 12 = 528 \, m$ થાય.
વાડ કરવાનો ખર્ચ $= \text{પરિઘ} \times \text{દર}$.
ખર્ચ $= 528 \times 50 = 26400 \, Rs.$
53
MediumMCQ
એક ટ્રેક્ટરના આગળના અને પાછળના પૈડાંના વ્યાસ અનુક્રમે $80 \,cm$ અને $2 \,m$ છે. જો આગળનું પૈડું $1400$ પરિભ્રમણ પૂર્ણ કરે,તો તેટલા જ અંતરમાં પાછળનું પૈડું કેટલા પરિભ્રમણ કરશે તે શોધો.
A
$560$
B
$540$
C
$500$
D
$520$

Solution

(A) આપેલ છે કે,આગળના પૈડાનો વ્યાસ $d_{1} = 80 \,cm$.
પાછળના પૈડાનો વ્યાસ $d_{2} = 2 \,m = 200 \,cm$.
આગળના પૈડાનો પરિઘ $C_{1} = \pi d_{1} = 80\pi \,cm$.
પાછળના પૈડાનો પરિઘ $C_{2} = \pi d_{2} = 200\pi \,cm$.
આગળના પૈડા દ્વારા $1400$ પરિભ્રમણમાં કાપેલું કુલ અંતર $D = 1400 \times C_{1} = 1400 \times 80\pi \,cm$.
ધારો કે પાછળના પૈડા દ્વારા કરવામાં આવતા પરિભ્રમણની સંખ્યા $n$ છે.
તેથી,$n \times C_{2} = D$.
$n \times 200\pi = 1400 \times 80\pi$.
$n = \frac{1400 \times 80\pi}{200\pi} = 7 \times 80 = 560$.
આમ,પાછળનું પૈડું $560$ પરિભ્રમણ કરશે.
54
Difficult
એક ત્રિકોણાકાર ખેતરની બાજુઓ $15 \, m$,$16 \, m$ અને $17 \, m$ છે. ખેતરના ત્રણ ખૂણાઓ પર એક ગાય,એક ભેંસ અને એક ઘોડાને $7 \, m$ લાંબા દોરડા વડે અલગ-અલગ બાંધવામાં આવ્યા છે જેથી તેઓ ખેતરમાં ચરી શકે. ખેતરનો કેટલો ભાગ ત્રણેય પ્રાણીઓ દ્વારા ચરી શકાતો નથી તે શોધો.

Solution

(A) આપેલ છે કે,એક ત્રિકોણાકાર ખેતરની બાજુઓ $a = 15 \, m$,$b = 16 \, m$ અને $c = 17 \, m$ છે.
દરેક પ્રાણીને એક ખૂણા પર $r = 7 \, m$ લંબાઈના દોરડા સાથે બાંધવામાં આવ્યું છે. દરેક પ્રાણી તેના ખૂણા પર એક વૃતાંશ (sector) જેટલો ભાગ ચરે છે.
ત્રણેય વૃતાંશના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો:
ક્ષેત્રફળનો સરવાળો $= \frac{\angle A}{360^{\circ}} \pi r^2 + \frac{\angle B}{360^{\circ}} \pi r^2 + \frac{\angle C}{360^{\circ}} \pi r^2 = \frac{(\angle A + \angle B + \angle C)}{360^{\circ}} \pi r^2$
ત્રિકોણના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ હોવાથી,ક્ષેત્રફળનો સરવાળો $= \frac{180^{\circ}}{360^{\circ}} \times \pi \times (7)^2 = \frac{1}{2} \times \frac{22}{7} \times 49 = 77 \, m^2$.
હવે,હેરોનનું સૂત્ર વાપરીને ત્રિકોણાકાર ખેતરનું ક્ષેત્રફળ શોધીએ:
અર્ધ-પરિમિતિ $s = \frac{15 + 16 + 17}{2} = \frac{48}{2} = 24 \, m$.
ક્ષેત્રફળ $= \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)} = \sqrt{24(24-15)(24-16)(24-17)} = \sqrt{24 \times 9 \times 8 \times 7} = 24\sqrt{21} \, m^2$.
જે ભાગ ચરી શકાતો નથી તે કુલ ક્ષેત્રફળ અને ચરેલા ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે:
ન ચરાયેલ ભાગ $= (24\sqrt{21} - 77) \, m^2$.
Solution diagram
55
Difficult
$12 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના વૃત્તાંશનો કેન્દ્રિય ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો તે વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ શોધો ($\pi = 3.14$ લો).

Solution

(N/A) આપેલ છે કે,વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r) = 12 \, cm$ અને વૃત્તાંશનો કેન્દ્રિય ખૂણો $(\theta) = 60^{\circ}$ છે.
વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\pi r^2 \theta}{360^{\circ}} = \frac{3.14 \times 12 \times 12 \times 60^{\circ}}{360^{\circ}} = 3.14 \times 2 \times 12 = 75.36 \, cm^2$.
બે ત્રિજ્યાઓ અને જીવા દ્વારા બનતો ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે,જેમાં શિરોબિંદુનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોવાથી તે સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\sqrt{3}}{4} \times (\text{બાજુ})^2 = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 12^2 = 36\sqrt{3} \, cm^2$.
વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ $=$ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $-$ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= (75.36 - 36\sqrt{3}) \, cm^2$.
Solution diagram
56
DifficultMCQ
એક વર્તુળાકાર તળાવનો વ્યાસ $17.5 \, m$ છે. તેની આસપાસ $2 \, m$ પહોળો રસ્તો છે. જો રસ્તો બનાવવાનો ખર્ચ $Rs. \, 25$ પ્રતિ $m^2$ હોય,તો રસ્તો બનાવવાનો કુલ ખર્ચ ($Rs.$ માં) શોધો.
A
$3051.50$
B
$3025.75$
C
$1022.46$
D
$3061.50$

Solution

(D) આપેલ છે કે,એક વર્તુળાકાર તળાવની આસપાસ $2 \, m$ પહોળો રસ્તો છે.
વર્તુળાકાર તળાવનો વ્યાસ $= 17.5 \, m$.
વર્તુળાકાર તળાવની ત્રિજ્યા $(r_i) = \frac{17.5}{2} = 8.75 \, m$.
રસ્તાની પહોળાઈ $= 2 \, m$.
રસ્તા સાથેના બહારના વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r_e) = 8.75 + 2 = 10.75 \, m$.
વર્તુળાકાર રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ $= \pi r_e^2 - \pi r_i^2 = \pi(r_e^2 - r_i^2) = \pi(r_e + r_i)(r_e - r_i)$.
ક્ષેત્રફળ $= 3.14 \times (10.75 + 8.75) \times (10.75 - 8.75) = 3.14 \times 19.5 \times 2 = 122.46 \, m^2$.
રસ્તો બનાવવાનો ખર્ચ $= \text{ક્ષેત્રફળ} \times \text{દર} = 122.46 \times 25 = Rs. \, 3061.50$.
Solution diagram
57
MediumMCQ
આકૃતિમાં,$ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel DC$,$AB = 18 \, cm$,$DC = 32 \, cm$ અને $AB$ તથા $DC$ વચ્ચેનું અંતર $14 \, cm$ છે. જો $A, B, C$ અને $D$ કેન્દ્ર લઈને $7 \, cm$ ત્રિજ્યાના સમાન ચાપ દોરવામાં આવ્યા હોય,તો આકૃતિના છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો ($cm^2$ માં).
Question diagram
A
$196$
B
$350$
C
$144$
D
$186$

Solution

(A) આપેલ છે: $AB = 18 \, cm$,$DC = 32 \, cm$,ઊંચાઈ $(h) = 14 \, cm$ અને દરેક ચાપની ત્રિજ્યા $(r) = 7 \, cm$.
$AB \parallel DC$ હોવાથી,ક્રમિક અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે. તેથી,$\angle A + \angle D = 180^{\circ}$ અને $\angle B + \angle C = 180^{\circ}$.
$ heta$ ખૂણાવાળા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$A$ અને $D$ આગળના વૃતાંશોનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{\angle A + \angle D}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{180^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times (7)^2 = \frac{1}{2} \times 22 \times 7 = 77 \, cm^2$.
તે જ રીતે,$B$ અને $C$ આગળના વૃતાંશોનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{\angle B + \angle C}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{180^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times (7)^2 = 77 \, cm^2$.
સમલંબ ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times (AB + DC) \times h = \frac{1}{2} \times (18 + 32) \times 14 = \frac{1}{2} \times 50 \times 14 = 350 \, cm^2$.
છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ = સમલંબ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $-$ (ચારેય વૃતાંશોના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો) = $350 - (77 + 77) = 350 - 154 = 196 \, cm^2$.
58
DifficultMCQ
$3.5\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ત્રણ વર્તુળો એવી રીતે દોરવામાં આવ્યા છે કે દરેક વર્તુળ બાકીના બે વર્તુળોને સ્પર્શે છે. આ વર્તુળો વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($cm^{2}$ માં)
A
$1.220$
B
$1.967$
C
$3.359$
D
$2.176$

Solution

(B) આપેલ છે કે,ત્રણ વર્તુળો એવી રીતે દોરવામાં આવ્યા છે કે દરેક વર્તુળ બાકીના બે વર્તુળોને સ્પર્શે છે.
ધારો કે ત્રણ વર્તુળોના કેન્દ્રો $A, B$ અને $C$ છે. દરેક વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 3.5\, cm$ હોવાથી,કોઈપણ બે સ્પર્શતા વર્તુળોના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $2r = 2 \times 3.5 = 7\, cm$ થાય.
આમ,$AB = BC = CA = 7\, cm$. આથી $7\, cm$ બાજુવાળો સમબાજુ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ બને છે.
સમબાજુ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{\sqrt{3}}{4} \times a^{2} = \frac{\sqrt{3}}{4} \times (7)^{2} = \frac{49\sqrt{3}}{4} \approx \frac{49 \times 1.732}{4} \approx 21.2176\, cm^{2}$.
ત્રણ વર્તુળો વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ એ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળમાંથી ત્રિકોણની અંદર આવેલા ત્રણ વૃતાંશના ક્ષેત્રફળને બાદ કરવાથી મળે છે. સમબાજુ ત્રિકોણનો દરેક ખૂણો $60^{\circ}$ હોય છે.
ત્રણ વૃતાંશનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 3 \times \left( \frac{60^{\circ}}{360^{\circ}} \times \pi r^{2} \right) = 3 \times \frac{1}{6} \times \pi \times (3.5)^{2} = \frac{1}{2} \times \frac{22}{7} \times 3.5 \times 3.5 = 11 \times 0.5 \times 3.5 = 19.25\, cm^{2}$.
તેથી,વર્તુળો વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $= \triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ - ત્રણ વૃતાંશનું કુલ ક્ષેત્રફળ
$= 21.2176 - 19.25 = 1.9676\, cm^{2}$.
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,જરૂરી ક્ષેત્રફળ $1.967\, cm^{2}$ મળે છે.
Solution diagram
59
MediumMCQ
$5\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જો તેની અનુરૂપ ચાપની લંબાઈ $3.5\, cm$ હોય. ($cm^2$ માં)
A
$6$
B
$7.25$
C
$8.75$
D
$9.50$

Solution

(C) વર્તુળના વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધી શકાય છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times l \times r$
જ્યાં $l$ એ ચાપની લંબાઈ છે અને $r$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે.
આપેલ છે:
ત્રિજ્યા $(r) = 5\, cm$
ચાપની લંબાઈ $(l) = 3.5\, cm$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 3.5 \times 5$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{17.5}{2} = 8.75\, cm^2$
આમ,વૃત્તાંશનું જરૂરી ક્ષેત્રફળ $8.75\, cm^2$ છે.
Solution diagram
60
DifficultMCQ
$7 \, cm$ ત્રિજ્યાના ચાર વર્તુળાકાર કાર્ડબોર્ડના ટુકડાઓને કાગળ પર એવી રીતે મૂકવામાં આવે છે કે જેથી દરેક ટુકડો અન્ય બે ટુકડાઓને સ્પર્શે. આ ટુકડાઓ વચ્ચે ઘેરાયેલા ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો ( $cm^2$ માં).
A
$196$
B
$38.5$
C
$44$
D
$42$

Solution

(D) આપેલ છે કે ચાર વર્તુળાકાર કાર્ડબોર્ડના ટુકડાઓને કાગળ પર એવી રીતે મૂકવામાં આવ્યા છે કે જેથી દરેક ટુકડો અન્ય બે ટુકડાઓને સ્પર્શે છે。
ધારો કે ચાર વર્તુળોના કેન્દ્રો $A, B, C$ અને $D$ છે. દરેક વર્તુળની ત્રિજ્યા $7 \, cm$ હોવાથી, કોઈપણ બે સ્પર્શતા વર્તુળોના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $7 + 7 = 14 \, cm$ થાય。
આમ, $AB = BC = CD = DA = 14 \, cm$. આ $14 \, cm$ બાજુવાળો એક ચોરસ $ABCD$ બનાવે છે。
ચોરસ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $= (\text{બાજુ})^2 = (14)^2 = 196 \, cm^2$.
ચોરસની અંદર ચાર વૃતાંશ છે, જે દરેકનો કેન્દ્રિય ખૂણો $90^{\circ}$ અને ત્રિજ્યા $r = 7 \, cm$ છે。
એક વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{90^{\circ}}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{1}{4} \times \frac{22}{7} \times (7)^2 = \frac{1}{4} \times 22 \times 7 = 38.5 \, cm^2$.
ચાર વૃતાંશનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 4 \times 38.5 = 154 \, cm^2$.
આ ટુકડાઓ વચ્ચે ઘેરાયેલા ભાગનું ક્ષેત્રફળ = (ચોરસ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ) - (ચાર વૃતાંશનું કુલ ક્ષેત્રફળ)
$= 196 - 154 = 42 \, cm^2$.
તેથી, જરૂરી ક્ષેત્રફળ $42 \, cm^2$ છે.
Solution diagram
61
DifficultMCQ
$784 \, cm^{2}$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતી એક ચોરસ કાર્ડબોર્ડ શીટ પર, મહત્તમ કદની ચાર એકરૂપ વર્તુળાકાર પ્લેટો એવી રીતે મૂકવામાં આવી છે કે દરેક વર્તુળાકાર પ્લેટ અન્ય બે પ્લેટોને સ્પર્શે છે અને ચોરસ શીટની દરેક બાજુ બે વર્તુળાકાર પ્લેટોને સ્પર્શે છે. વર્તુળાકાર પ્લેટો દ્વારા આવરી ન લેવાયેલ ચોરસ શીટનું ક્ષેત્રફળ શોધો ( $cm^{2}$ માં).
A
$168$
B
$174$
C
$172$
D
$616$

Solution

(A) આપેલ છે કે, ચોરસ શીટનું ક્ષેત્રફળ $= 784 \, cm^{2}$.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= (\text{બાજુ})^{2}$ હોવાથી, $(\text{બાજુ})^{2} = 784$.
તેથી, બાજુ $= \sqrt{784} = 28 \, cm$.
ચાર એકરૂપ વર્તુળાકાર પ્લેટો એવી રીતે મૂકવામાં આવી છે કે દરેક પ્લેટ અન્ય બે પ્લેટોને અને ચોરસની બાજુઓને સ્પર્શે છે, તેથી દરેક વર્તુળાકાર પ્લેટનો વ્યાસ ચોરસની બાજુના અડધા જેટલો થાય.
દરેક વર્તુળાકાર પ્લેટનો વ્યાસ $= 28 / 2 = 14 \, cm$.
દરેક વર્તુળાકાર પ્લેટની ત્રિજ્યા $(r) = 14 / 2 = 7 \, cm$.
એક વર્તુળાકાર પ્લેટનું ક્ષેત્રફળ $= \pi r^{2} = \frac{22}{7} \times (7)^{2} = 22 \times 7 = 154 \, cm^{2}$.
ચાર વર્તુળાકાર પ્લેટોનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 4 \times 154 = 616 \, cm^{2}$.
વર્તુળાકાર પ્લેટો દ્વારા આવરી ન લેવાયેલ ચોરસ શીટનું ક્ષેત્રફળ $= \text{ચોરસનું ક્ષેત્રફળ} - \text{ચાર વર્તુળાકાર પ્લેટોનું ક્ષેત્રફળ}$.
$= 784 - 616 = 168 \, cm^{2}$.
Solution diagram
62
DifficultMCQ
એક રૂમના ભોંયતળિયાનું માપ $5 \, m \times 4 \, m$ છે અને તે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ દરેક $50 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતી વર્તુળાકાર લાદીઓથી ઢંકાયેલું છે. લાદીઓથી ન ઢંકાયેલા ભોંયતળિયાનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($\pi = 3.14$ નો ઉપયોગ કરો) ($m^2$ માં)
Question diagram
A
$15.7$
B
$4.3$
C
$3.14$
D
$5.26$

Solution

(B) આપેલ છે કે,રૂમનું ભોંયતળિયું વર્તુળાકાર લાદીઓથી ઢંકાયેલું છે.
ભોંયતળિયાની લંબાઈ $(l) = 5 \, m$.
ભોંયતળિયાની પહોળાઈ $(b) = 4 \, m$.
ભોંયતળિયાનું ક્ષેત્રફળ $= l \times b = 5 \times 4 = 20 \, m^2$.
દરેક વર્તુળાકાર લાદીનો વ્યાસ $= 50 \, cm = 0.5 \, m$.
દરેક વર્તુળાકાર લાદીની ત્રિજ્યા $(r) = \frac{0.5}{2} = 0.25 \, m = \frac{1}{4} \, m$.
એક વર્તુળાકાર લાદીનું ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = 3.14 \times (0.25)^2 = 3.14 \times 0.0625 = 0.19625 \, m^2$.
આકૃતિ પરથી,લંબાઈ પર લાદીઓની સંખ્યા $= \frac{5 \, m}{0.5 \, m} = 10$ લાદી.
પહોળાઈ પર લાદીઓની સંખ્યા $= \frac{4 \, m}{0.5 \, m} = 8$ લાદી.
લાદીઓની કુલ સંખ્યા $= 10 \times 8 = 80$ લાદી.
$80$ લાદીઓ દ્વારા આવરી લેવાયેલ કુલ ક્ષેત્રફળ $= 80 \times 0.19625 = 15.7 \, m^2$.
લાદીઓથી ન ઢંકાયેલ ભોંયતળિયાનું ક્ષેત્રફળ $=$ ભોંયતળિયાનું કુલ ક્ષેત્રફળ $-$ લાદીઓનું કુલ ક્ષેત્રફળ.
ન ઢંકાયેલ ક્ષેત્રફળ $= 20 - 15.7 = 4.3 \, m^2$.
Solution diagram
63
DifficultMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણના બધા શિરોબિંદુઓ એક વર્તુળ પર આવેલા છે. જો વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $1256 \, cm^{2}$ હોય,તો સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($\pi = 3.14$ નો ઉપયોગ કરો). ($cm^{2}$ માં)
A
$600$
B
$400$
C
$800$
D
$1600$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે.
આપેલ છે કે,વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $= 1256 \, cm^{2}$.
$\pi r^{2} = 1256$
$r^{2} = \frac{1256}{3.14} = 400$
$r = \sqrt{400} = 20 \, cm$.
જ્યારે સમબાજુ ચતુષ્કોણના બધા શિરોબિંદુઓ વર્તુળ પર આવેલા હોય,ત્યારે તે સમબાજુ ચતુષ્કોણ ચોરસ બને છે કારણ કે તેના વિકર્ણો વર્તુળના વ્યાસ છે અને તેઓ એકબીજાને $90^{\circ}$ પર દુભાગે છે.
આમ,વિકર્ણો $d_{1}$ અને $d_{2}$ એ વર્તુળના વ્યાસ જેટલા થાય છે.
$d_{1} = d_{2} = 2 \times r = 2 \times 20 = 40 \, cm$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times d_{1} \times d_{2}$
$= \frac{1}{2} \times 40 \times 40$
$= 20 \times 40 = 800 \, cm^{2}$.
આમ,સમબાજુ ચતુષ્કોણનું જરૂરી ક્ષેત્રફળ $800 \, cm^{2}$ છે.
Solution diagram
64
MediumMCQ
તીરંદાજીના લક્ષ્યમાં આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રણ સમકેન્દ્રી વર્તુળો દ્વારા બનેલા ત્રણ પ્રદેશો છે. જો સમકેન્દ્રી વર્તુળોના વ્યાસનો ગુણોત્તર $1: 2: 3$ હોય,તો ત્રણ પ્રદેશોના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર શોધો.
Question diagram
A
$2: 3: 5$
B
$1: 3: 2$
C
$1: 2: 5$
D
$1: 3: 5$

Solution

(D) ધારો કે સમકેન્દ્રી વર્તુળોના વ્યાસ $k, 2k$ અને $3k$ છે.
તેથી,સમકેન્દ્રી વર્તુળોની ત્રિજ્યાઓ $\frac{k}{2}, k$ અને $\frac{3k}{2}$ છે.
અંદરના વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ,$A_1 = \pi \left(\frac{k}{2}\right)^2 = \frac{\pi k^2}{4}$.
વચ્ચેના પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ,$A_2 = \pi(k)^2 - \frac{\pi k^2}{4} = \frac{3\pi k^2}{4}$.
બહારના પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ,$A_3 = \pi \left(\frac{3k}{2}\right)^2 - \pi(k)^2 = \frac{9\pi k^2}{4} - \pi k^2 = \frac{5\pi k^2}{4}$.
ક્ષેત્રફળોનો જરૂરી ગુણોત્તર $A_1 : A_2 : A_3 = \frac{\pi k^2}{4} : \frac{3\pi k^2}{4} : \frac{5\pi k^2}{4} = 1 : 3 : 5$ છે.
65
MediumMCQ
એક ઘડિયાળના મિનિટ કાંટાની લંબાઈ $5\, cm$ છે. સવારે $6:05$ થી $6:40$ ના સમયગાળા દરમિયાન મિનિટ કાંટા દ્વારા આવરી લેવાયેલ ક્ષેત્રફળ શોધો ($cm^2$ માં).
A
$45 \frac{5}{6}$
B
$55 \frac{5}{6}$
C
$45 \frac{7}{6}$
D
$55 \frac{7}{6}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે,$60\, \text{min}$ માં,મિનિટ કાંટો $360^{\circ}$ પરિભ્રમણ કરે છે.
$1\, \text{min}$ માં,મિનિટ કાંટો $\frac{360^{\circ}}{60} = 6^{\circ}$ પરિભ્રમણ કરે છે.
તેથી,સવારે $6:05$ થી $6:40$ સુધીના સમયગાળામાં,વીતેલો સમય $35\, \text{min}$ છે.
$35\, \text{min}$ માં મિનિટ કાંટા દ્વારા બનતો ખૂણો $\theta = 6^{\circ} \times 35 = 210^{\circ}$ છે.
આપેલ છે કે મિનિટ કાંટાની લંબાઈ $(r) = 5\, \text{cm}$ છે.
મિનિટ કાંટા દ્વારા આવરી લેવાયેલ ક્ષેત્રફળ એ ત્રિજ્યા $r = 5\, \text{cm}$ અને ખૂણા $\theta = 210^{\circ}$ વાળા વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{210^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times (5)^2$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{7}{12} \times \frac{22}{7} \times 25 = \frac{22 \times 25}{12} = \frac{11 \times 25}{6} = \frac{275}{6}$.
મિશ્ર અપૂર્ણાંકમાં ફેરવતા,$\frac{275}{6} = 45 \frac{5}{6}\, \text{cm}^2$.
આમ,મિનિટ કાંટા દ્વારા આવરી લેવાયેલ જરૂરી ક્ષેત્રફળ $45 \frac{5}{6}\, \text{cm}^2$ છે.
66
DifficultMCQ
$200^{\circ}$ ના કેન્દ્રિય ખૂણાવાળા વર્તુળના વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $770 \, cm^{2}$ છે. આ વૃત્તાંશના અનુરૂપ ચાપની લંબાઈ શોધો. ($cm$ માં)
A
$75 \frac{1}{3}$
B
$73 \frac{1}{3}$
C
$73 \frac{1}{5}$
D
$75 \frac{1}{5}$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે અને કેન્દ્રિય ખૂણો $\theta = 200^{\circ}$ છે.
વૃત્તાંશના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^{2}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $770 = \frac{200}{360} \times \frac{22}{7} \times r^{2}$.
$770 = \frac{5}{9} \times \frac{22}{7} \times r^{2}$.
$r^{2} = \frac{770 \times 9 \times 7}{5 \times 22} = \frac{770 \times 63}{110} = 7 \times 63 = 441$.
$r = \sqrt{441} = 21 \, cm$.
હવે,ચાપની લંબાઈ $l$ નું સૂત્ર: $l = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 2\pi r$.
$l = \frac{200}{360} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 21$.
$l = \frac{5}{9} \times 2 \times 22 \times 3 = \frac{5 \times 2 \times 22}{3} = \frac{220}{3} \, cm$.
$l = 73 \frac{1}{3} \, cm$.
67
Difficult
$7 \, cm$ અને $21 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળોના બે વૃતાંશના કેન્દ્રિય ખૂણા અનુક્રમે $120^{\circ}$ અને $40^{\circ}$ છે. બંને વૃતાંશના ક્ષેત્રફળ અને તેમના અનુરૂપ ચાપની લંબાઈ શોધો. તમે શું અવલોકન કરો છો?

Solution

(N/A) ધારો કે બે વૃતાંશની ત્રિજ્યાઓ $r_1 = 7 \, cm$ અને $r_2 = 21 \, cm$ છે,અને તેમના કેન્દ્રિય ખૂણા $\theta_1 = 120^{\circ}$ અને $\theta_2 = 40^{\circ}$ છે.
વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ વૃતાંશ માટે:
$A_1 = \frac{120^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times (7)^2 = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times 49 = \frac{22 \times 7}{3} = \frac{154}{3} \approx 51.33 \, cm^2$.
બીજા વૃતાંશ માટે:
$A_2 = \frac{40^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times (21)^2 = \frac{1}{9} \times \frac{22}{7} \times 441 = \frac{22 \times 63}{9} = 22 \times 7 = 154 \, cm^2$.
ચાપની લંબાઈ $l = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 2\pi r$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ વૃતાંશ માટે:
$l_1 = \frac{120^{\circ}}{360^{\circ}} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 7 = \frac{1}{3} \times 44 = \frac{44}{3} \approx 14.67 \, cm$.
બીજા વૃતાંશ માટે:
$l_2 = \frac{40^{\circ}}{360^{\circ}} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 21 = \frac{1}{9} \times 2 \times 22 \times 3 = \frac{132}{9} = \frac{44}{3} \approx 14.67 \, cm$.
અવલોકન: બંને વૃતાંશના ચાપની લંબાઈ સમાન છે,પરંતુ તેમના ક્ષેત્રફળ સમાન નથી.
Solution diagram
68
Difficult
આકૃતિમાં આપેલ છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) બાહ્ય ચોરસની બાજુનું માપ $14 \, cm$ છે.
ચોરસની દરેક બાજુથી અંદરની આકૃતિનું અંતર $3 \, cm$ છે.
અંદરની આકૃતિ એક મધ્યવર્તી ચોરસ અને તેની બાજુઓ પર જોડાયેલા ચાર અર્ધવર્તુળોની બનેલી છે.
અંદરના ચોરસની બાજુની લંબાઈ $14 - (3 + 3) = 8 \, cm$ છે.
આ $8 \, cm$ ના ચોરસની બાજુઓ પર ચાર અર્ધવર્તુળો જોડાયેલા હોવાથી,દરેક અર્ધવર્તુળનો વ્યાસ $8 / 2 = 4 \, cm$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = 2 \, cm$ થાય.
બાહ્ય ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= 14^2 = 196 \, cm^2$.
અંદરના ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= 8^2 = 64 \, cm^2$.
ચાર અર્ધવર્તુળોનું ક્ષેત્રફળ $= 4 \times (\frac{1}{2} \pi r^2) = 2 \pi r^2 = 2 \times \pi \times (2)^2 = 8 \pi \, cm^2$.
અછાયાંકિત અંદરના ભાગનું ક્ષેત્રફળ $= \text{અંદરના ચોરસનું ક્ષેત્રફળ} + \text{ચાર અર્ધવર્તુળોનું ક્ષેત્રફળ} = 64 + 8 \pi \, cm^2$.
છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ $= \text{બાહ્ય ચોરસનું ક્ષેત્રફળ} - \text{અછાયાંકિત અંદરના ભાગનું ક્ષેત્રફળ} = 196 - (64 + 8 \pi) = 132 - 8 \pi \, cm^2$.
69
DifficultMCQ
$1.54 \, m^2$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતું એક વર્તુળાકાર પૈડું $176 \, m$ અંતર કાપવા માટે કેટલા પરિભ્રમણ કરશે?
A
$40$
B
$80$
C
$120$
D
$160$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળાકાર પૈડા દ્વારા કરવામાં આવતા પરિભ્રમણની સંખ્યા $n$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r$ છે.
આપેલ છે કે,વર્તુળાકાર પૈડાનું ક્ષેત્રફળ $= 1.54 \, m^2$.
વર્તુળના ક્ષેત્રફળના સૂત્ર મુજબ,$\pi r^2 = 1.54$.
$\frac{22}{7} \times r^2 = 1.54 \Rightarrow r^2 = \frac{1.54 \times 7}{22} = 0.07 \times 7 = 0.49$.
આમ,$r = \sqrt{0.49} = 0.7 \, m$.
એક પરિભ્રમણમાં કાપેલું અંતર એ પૈડાના પરિઘ જેટલું હોય છે.
પરિઘ $= 2 \pi r = 2 \times \frac{22}{7} \times 0.7 = 2 \times 22 \times 0.1 = 4.4 \, m$.
કુલ કાપેલું અંતર $176 \, m$ છે.
પરિભ્રમણની સંખ્યા $n = \frac{\text{કુલ અંતર}}{\text{પરિઘ}} = \frac{176}{4.4} = \frac{1760}{44} = 40$.
તેથી,પૈડું $40$ પરિભ્રમણ કરશે.
70
Difficult
$5 \, cm$ લંબાઈની જીવા દ્વારા કેન્દ્ર આગળ $90^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતા વર્તુળના બે વૃત્તખંડોના ક્ષેત્રફળનો તફાવત શોધો.

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે.
$OA = OB = r \, cm$.
આપેલ છે કે જીવાની લંબાઈ $AB = 5 \, cm$ અને કેન્દ્રિય ખૂણો $\theta = 90^{\circ}$ છે.
$\triangle AOB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AB^2 = OA^2 + OB^2 \implies 5^2 = r^2 + r^2 \implies 2r^2 = 25 \implies r^2 = 12.5$.
$\triangle AOB$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times OA \times OB \times \sin(90^{\circ}) = \frac{1}{2} \times r^2 \times 1 = \frac{12.5}{2} = 6.25 \, cm^2$.
વૃત્તાંશ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{90^{\circ}}{360^{\circ}} \times \pi \times 12.5 = \frac{12.5 \pi}{4} = 3.125 \pi \, cm^2$.
લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ - $\triangle AOB$ નું ક્ષેત્રફળ = $(3.125 \pi - 6.25) \, cm^2$.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ = $\pi r^2 = 12.5 \pi \, cm^2$.
ગુરુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ - લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = $12.5 \pi - (3.125 \pi - 6.25) = (9.375 \pi + 6.25) \, cm^2$.
ક્ષેત્રફળનો તફાવત = $(9.375 \pi + 6.25) - (3.125 \pi - 6.25) = 6.25 \pi + 12.5 = (6.25 \pi + 12.5) \, cm^2$ અથવા $(\frac{25 \pi}{4} + \frac{25}{2}) \, cm^2$.
71
DifficultMCQ
$21 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના $120^{\circ}$ ના ખૂણાવાળા વૃત્તાંશ અને તેના અનુરૂપ ગુરુ વૃત્તાંશના ક્ષેત્રફળનો તફાવત શોધો. ($cm^2$ માં)
A
$500$
B
$386$
C
$462$
D
$924$

Solution

(C) આપેલ છે કે,વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r) = 21 \, cm$ અને લઘુ વૃત્તાંશનો કેન્દ્રિય ખૂણો $(\theta) = 120^{\circ}$ છે.
પ્રથમ,વર્તુળનું કુલ ક્ષેત્રફળ શોધો:
ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = \frac{22}{7} \times (21)^2 = \frac{22}{7} \times 21 \times 21 = 22 \times 3 \times 21 = 1386 \, cm^2$.
ત્યારબાદ,લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધો:
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{120^{\circ}}{360^{\circ}} \times 1386 = \frac{1}{3} \times 1386 = 462 \, cm^2$.
હવે,ગુરુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધો:
ગુરુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \text{વર્તુળનું કુલ ક્ષેત્રફળ} - \text{લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ} = 1386 - 462 = 924 \, cm^2$.
અંતે,ગુરુ વૃત્તાંશ અને લઘુ વૃત્તાંશના ક્ષેત્રફળનો તફાવત શોધો:
તફાવત $= 924 - 462 = 462 \, cm^2$.
72
Medium
$77\, m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ અને ક્ષેત્રફળ શોધો.

Solution

(N/A) અહીં,વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $r = 77\, m$ છે.
વર્તુળનો પરિઘ શોધવાનું સૂત્ર $C = 2\pi r$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$C = 2 \times \frac{22}{7} \times 77 = 2 \times 22 \times 11 = 484\, m$ મળે.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$A = \frac{22}{7} \times 77 \times 77 = 22 \times 11 \times 77 = 18634\, m^2$ મળે.
આમ,વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ $484\, m$ અને ક્ષેત્રફળ $18634\, m^2$ છે.
73
EasyMCQ
એક વર્તુળનો પરિઘ $251.2 \, cm$ છે. તેનો વ્યાસ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm$ માં)
A
$80$
B
$70$
C
$85$
D
$75$

Solution

(A) વર્તુળના પરિઘનું સૂત્ર $C = \pi d$ છે,જ્યાં $C$ એ પરિઘ છે અને $d$ એ વ્યાસ છે.
અહીં $C = 251.2 \, cm$ અને $\pi = 3.14$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $251.2 = 3.14 \times d$.
વ્યાસ $d$ શોધવા માટે,પરિઘને $\pi$ વડે ભાગતા: $d = \frac{251.2}{3.14}$.
$d = 80 \, cm$.
આમ,વર્તુળનો વ્યાસ $80 \, cm$ છે.
74
EasyMCQ
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $5544 \, cm^{2}$ છે. તેની ત્રિજ્યા શોધો ($cm$ માં).
A
$55$
B
$42$
C
$48$
D
$54$

Solution

(B) વર્તુળના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \pi r^{2}$ છે.
આપેલ છે કે,$A = 5544 \, cm^{2}$.
$\pi = \frac{22}{7}$ ની કિંમત મૂકતા:
$5544 = \frac{22}{7} \times r^{2}$
$r^{2} = 5544 \times \frac{7}{22}$
$r^{2} = 252 \times 7$
$r^{2} = 1764$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$r = \sqrt{1764} = 42$
આમ,વર્તુળની ત્રિજ્યા $42 \, cm$ છે.
75
EasyMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ $220\, m$ છે. તેની બહારની બાજુએ સમાન પહોળાઈનો રસ્તો છે. જો રસ્તા સાથેના મેદાનનો પરિઘ $264\, m$ હોય,તો રસ્તાની પહોળાઈ શોધો ( $m$ માં).
A
$21$
B
$13$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $r_{1}$ છે અને રસ્તા સાથેના વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $r_{2}$ છે.
આપેલ છે કે,મેદાનનો પરિઘ $= 2 \pi r_{1} = 220\, m$.
આપેલ છે કે,રસ્તા સાથેના મેદાનનો પરિઘ $= 2 \pi r_{2} = 264\, m$.
રસ્તાની પહોળાઈ $w = r_{2} - r_{1}$ દ્વારા મળે છે.
બંને પરિઘની બાદબાકી કરતા:
$2 \pi r_{2} - 2 \pi r_{1} = 264 - 220$
$2 \pi (r_{2} - r_{1}) = 44$
$2 \times \frac{22}{7} \times w = 44$
$w = \frac{44 \times 7}{2 \times 22}$
$w = \frac{44 \times 7}{44}$
$w = 7\, m$.
આમ,રસ્તાની પહોળાઈ $7\, m$ છે.
76
MediumMCQ
એક કારના પૈડાની ત્રિજ્યા $21 \, cm$ છે. જો તે પ્રતિ મિનિટ $800$ પરિભ્રમણ કરતી હોય,તો કારની ઝડપ $km/h$ માં શોધો.
A
$53.21$
B
$45.36$
C
$56.12$
D
$63.36$

Solution

(D) $1$ પરિભ્રમણમાં કાપેલું અંતર એ પૈડાના પરિઘ જેટલું હોય છે.
પરિઘ $= 2 \pi r = 2 \times \frac{22}{7} \times 21 = 132 \, cm$.
$1$ મિનિટમાં કાપેલું અંતર $= 800 \times 132 \, cm = 105600 \, cm$.
$1$ કલાક ($60$ મિનિટ) માં કાપેલું અંતર $= 105600 \times 60 \, cm = 6336000 \, cm$.
સેન્ટિમીટરને કિલોમીટરમાં ફેરવવા માટે,આપણે $100$ વડે ભાગીશું (મીટર મેળવવા માટે) અને પછી $1000$ વડે ભાગીશું (કિલોમીટર મેળવવા માટે).
ઝડપ $= \frac{6336000}{100 \times 1000} \, km/h = 63.36 \, km/h$.
આમ,કારની ઝડપ $63.36 \, km/h$ છે.
77
MediumMCQ
બે સમકેન્દ્રી વર્તુળોની ત્રિજ્યાઓ $23 \, cm$ અને $16 \, cm$ છે. આ વર્તુળો દ્વારા બનતા વર્તુળાકાર વલયનું ક્ષેત્રફળ શોધો ( $cm^2$ માં).
A
$858$
B
$753$
C
$654$
D
$578$

Solution

(A) બહારના વર્તુળની ત્રિજ્યા $r_{1} = 23 \, cm$ છે અને અંદરના વર્તુળની ત્રિજ્યા $r_{2} = 16 \, cm$ છે.
વર્તુળાકાર વલયનું ક્ષેત્રફળ એ બહારના વર્તુળના ક્ષેત્રફળ અને અંદરના વર્તુળના ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \pi r_{1}^{2} - \pi r_{2}^{2}$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \pi (r_{1}^{2} - r_{2}^{2})$
નિત્યસમ $a^{2} - b^{2} = (a + b)(a - b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \pi (r_{1} + r_{2})(r_{1} - r_{2})$
$\pi = \frac{22}{7}$ કિંમત મૂકતા:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times (23 + 16) \times (23 - 16)$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times 39 \times 7$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = 22 \times 39 = 858 \, cm^{2}$
78
EasyMCQ
$42 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા વર્તુળનો પરિઘ અને ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$132 \, cm, 1386 \, cm^2$
B
$132 \, cm, 693 \, cm^2$
C
$264 \, cm, 1386 \, cm^2$
D
$66 \, cm, 693 \, cm^2$

Solution

(A) આપેલ વ્યાસ $d = 42 \, cm$ છે.
ત્રિજ્યા $r = d / 2 = 42 / 2 = 21 \, cm$.
વર્તુળનો પરિઘ $= 2 \pi r = 2 \times (22 / 7) \times 21 = 2 \times 22 \times 3 = 132 \, cm$.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = (22 / 7) \times 21 \times 21 = 22 \times 3 \times 21 = 1386 \, cm^2$.
આમ,વર્તુળનો પરિઘ $132 \, cm$ અને ક્ષેત્રફળ $1386 \, cm^2$ છે.
79
EasyMCQ
એક વર્તુળની ત્રિજ્યા $12 \, cm$ છે. તેનો પરિઘ અને ક્ષેત્રફળ શોધો $(\pi = 3.14)$.
A
$75.36 \, cm, 452.16 \, cm^2$
B
$75.36 \, cm, 452.16 \, cm$
C
$75.36 \, cm^2, 452.16 \, cm^2$
D
$75.36 \, cm, 452.16 \, cm^3$

Solution

(A) આપેલ છે: વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r) = 12 \, cm$ અને $\pi = 3.14$.
વર્તુળનો પરિઘ $= 2 \pi r = 2 \times 3.14 \times 12 = 75.36 \, cm$.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = 3.14 \times (12)^2 = 3.14 \times 144 = 452.16 \, cm^2$.
આમ,વર્તુળનો પરિઘ $75.36 \, cm$ અને ક્ષેત્રફળ $452.16 \, cm^2$ છે.
80
EasyMCQ
એક વર્તુળનો પરિઘ $176 \, cm$ છે. તેની ત્રિજ્યા $cm$ માં શોધો.
A
$48$
B
$33$
C
$18$
D
$28$

Solution

(D) વર્તુળના પરિઘનું સૂત્ર $C = 2 \pi r$ છે,જ્યાં $C$ એ પરિઘ છે અને $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
આપેલ છે કે $C = 176 \, cm$ અને $\pi = \frac{22}{7}$ લેતા:
$176 = 2 \times \frac{22}{7} \times r$
$176 = \frac{44}{7} \times r$
$r = \frac{176 \times 7}{44}$
$r = 4 \times 7$
$r = 28 \, cm$
તેથી,વર્તુળની ત્રિજ્યા $28 \, cm$ છે.
81
EasyMCQ
એક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $346.5 \, cm^2$ છે. તેની ત્રિજ્યા શોધો (સેમીમાં).
A
$10.5$
B
$11.3$
C
$9.04$
D
$14.07$

Solution

(A) વર્તુળના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \pi r^2$ છે,જ્યાં $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
આપેલ છે કે $A = 346.5 \, cm^2$ અને $\pi = \frac{22}{7}$ લેતા:
$346.5 = \frac{22}{7} \times r^2$
$r^2 = \frac{346.5 \times 7}{22}$
$r^2 = \frac{2425.5}{22}$
$r^2 = 110.25$
$r = \sqrt{110.25}$
$r = 10.5 \, cm$.
82
EasyMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ $352\, m$ છે. મેદાનનું ક્ષેત્રફળ શોધો ($m^2$ માં).
A
$7845$
B
$9856$
C
$9354$
D
$8647$

Solution

(B) આપેલ છે કે,વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ $C = 352\, m$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે પરિઘનું સૂત્ર $C = 2\pi r$ છે,જ્યાં $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
$2 \times \frac{22}{7} \times r = 352$
$r = \frac{352 \times 7}{2 \times 22}$
$r = \frac{352 \times 7}{44} = 8 \times 7 = 56\, m$.
હવે,વર્તુળાકાર મેદાનનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ છે.
$A = \frac{22}{7} \times 56 \times 56$
$A = 22 \times 8 \times 56$
$A = 176 \times 56 = 9856\, m^2$.
83
EasyMCQ
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $75.46\, cm^{2}$ છે. તેનો પરિઘ શોધો. ($cm$ માં)
A
$42.26$
B
$36.8$
C
$30.8$
D
$20.6$

Solution

(C) આપેલ છે કે,વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A = 75.46\, cm^{2}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે વર્તુળના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \pi r^{2}$ છે.
$\pi = 3.14$ લેતા,$75.46 = 3.14 \times r^{2}$ મળે.
$r^{2} = \frac{75.46}{3.14} = 24.0318... \approx 24.01$.
વર્ગમૂળ લેતા,$r = \sqrt{24.01} = 4.9\, cm$ મળે.
વર્તુળનો પરિઘ $C = 2\pi r$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$C = 2 \times 3.14 \times 4.9 = 6.28 \times 4.9 = 30.772\, cm$.
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,પરિઘ $30.8\, cm$ થાય છે.
84
EasyMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $35 \, m$ છે. તેની બહારની તરફ $3.5 \, m$ પહોળાઈનો રસ્તો છે. રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ $m^2$ માં શોધો.
A
$804.6$
B
$625.1$
C
$701.6$
D
$808.5$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $r = 35 \, m$ છે.
રસ્તાની પહોળાઈ $w = 3.5 \, m$ છે.
બહારના વર્તુળની ત્રિજ્યા (મેદાન + રસ્તો) $R = r + w = 35 + 3.5 = 38.5 \, m$ થશે.
રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ એ બહારના વર્તુળના ક્ષેત્રફળ અને અંદરના વર્તુળાકાર મેદાનના ક્ષેત્રફળ વચ્ચેનો તફાવત છે.
રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ $= \pi R^2 - \pi r^2 = \pi(R^2 - r^2) = \pi(R - r)(R + r)$.
કિંમતો મૂકતા: $\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times (38.5 - 35) \times (38.5 + 35)$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times 3.5 \times 73.5$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = 22 \times 0.5 \times 73.5 = 11 \times 73.5 = 808.5 \, m^2$.
85
MediumMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $56 \, m$ છે. તેની અંદરની બાજુએ તેની સીમા પર $7 \, m$ પહોળાઈનો રસ્તો છે. આ રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ $m^2$ માં શોધો.
A
$2310$
B
$2218$
C
$2601$
D
$2851$

Solution

(A) બહારના વર્તુળની ત્રિજ્યા $(R)$ $= 56 \, m$ છે。
રસ્તાની પહોળાઈ $= 7 \, m$ છે。
અંદરના વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r)$ $= R - \text{પહોળાઈ} = 56 \, m - 7 \, m = 49 \, m$ થાય。
રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ એ બહારના વર્તુળના ક્ષેત્રફળ અને અંદરના વર્તુળના ક્ષેત્રફળ વચ્ચેનો તફાવત છે。
રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ $= \pi R^2 - \pi r^2 = \pi(R^2 - r^2) = \pi(R - r)(R + r)$.
કિંમતો મૂકતા: $\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times (56 - 49) \times (56 + 49)$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times 7 \times 105$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = 22 \times 105 = 2310 \, m^2$.
86
Medium
એક વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $63 \, m$ છે. તેની સીમા પર વાડ કરવાનો ખર્ચ ₹ $50 / m$ ના દરે શોધો. મેદાનને સમતલ કરવાનો ખર્ચ ₹ $40 / m^2$ ના દરે શોધો.

Solution

(N/A) $1$. વાડ કરવાનો ખર્ચ: વર્તુળાકાર મેદાનની સીમા એટલે તેનો પરિઘ,જે $C = 2 \pi r$ દ્વારા મળે છે.
$r = 63 \, m$ અને $\pi = 22/7$ લેતા,$C = 2 \times (22/7) \times 63 = 2 \times 22 \times 9 = 396 \, m$.
વાડ કરવાનો ખર્ચ $396 \, m \times ₹ 50/m = ₹ 19,800$ થાય.
$2$. સમતલ કરવાનો ખર્ચ: વર્તુળાકાર મેદાનનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ છે.
$A = (22/7) \times 63 \times 63 = 22 \times 9 \times 63 = 12,474 \, m^2$.
સમતલ કરવાનો ખર્ચ $12,474 \, m^2 \times ₹ 40/m^2 = ₹ 4,98,960$ થાય.
87
MediumMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાનની ફરતે દીવાલ બનાવવાનો ખર્ચ $₹ 60/m$ ના દરે $₹ 26,400$ થાય છે. મેદાનને $₹ 50/m^2$ ના દરે સમતલ કરવાનો ખર્ચ શોધો. (₹ માં) ($1,000$ માં)
A
$672$
B
$752$
C
$770$
D
$519$

Solution

(C) $1$. વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ: $\text{પરિઘ} = \frac{\text{કુલ ખર્ચ}}{\text{મીટર દીઠ દર}} = \frac{26,400}{60} = 440 \ m$.
$2$. ધારો કે મેદાનની ત્રિજ્યા $r$ છે। પરિઘનું સૂત્ર $2\pi r = 440$ છે.
$3$. $\pi = \frac{22}{7}$ લેતા, $2 \times \frac{22}{7} \times r = 440$, તેથી $r = \frac{440 \times 7}{44} = 70 \ m$.
$4$. મેદાનનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2 = \frac{22}{7} \times 70 \times 70 = 22 \times 10 \times 70 = 15,400 \ m^2$.
$5$. $₹ 50/m^2$ ના દરે મેદાનને સમતલ કરવાનો ખર્ચ $15,400 \times 50 = ₹ 7,70,000$ થાય.
88
Medium
$6 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,એક લઘુચાપ કેન્દ્ર આગળ $60^{\circ}$ માપનો ખૂણો આંતરે છે. તે ચાપને અનુરૂપ લઘુ વૃત્તાંશ અને ગુરુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.

Solution

આપેલ છે: વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 6 \, cm$ અને કેન્દ્ર આગળનો ખૂણો $\theta = 60^{\circ}$.
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\pi r^2 \theta}{360^{\circ}}$
$= \frac{22}{7} \times 6 \times 6 \times \frac{60}{360}$
$= \frac{22}{7} \times 36 \times \frac{1}{6}$
$= \frac{22 \times 6}{7} = \frac{132}{7} \, cm^2 \approx 18.86 \, cm^2$.
ગુરુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \text{વર્તુળનું કુલ ક્ષેત્રફળ} - \text{લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ}$
$= \pi r^2 - \frac{132}{7}$
$= \frac{22}{7} \times 6 \times 6 - \frac{132}{7}$
$= \frac{792}{7} - \frac{132}{7} = \frac{660}{7} \, cm^2 \approx 94.29 \, cm^2$.
આમ,લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{132}{7} \, cm^2$ અને ગુરુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{660}{7} \, cm^2$ છે.
89
MediumMCQ
$O$ કેન્દ્રિત વર્તુળમાં,$\overline{OA}$ અને $\overline{OB}$ પરસ્પર લંબ ત્રિજ્યાઓ છે. આ ત્રિજ્યાઓ દ્વારા બનતા વૃત્તાંશની પરિમિતિ $75 \, cm$ છે. તો તેના અનુરૂપ લઘુવૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($cm^2$ માં)
A
$126$
B
$134$
C
$142$
D
$215$

Solution

(A) લઘુવૃત્તાંશના ખૂણાનું માપ $\theta = 90^{\circ}$ છે (કારણ કે $OA \perp OB$).
લઘુવૃત્તાંશની પરિમિતિ = લઘુચાપની લંબાઈ $+ 2 \times$ (ત્રિજ્યા).
$75 = \frac{\pi r \theta}{180} + 2r$
$75 = \frac{22}{7} \times \frac{r \times 90}{180} + 2r$
$75 = r \left( \frac{11}{7} + 2 \right)$
$75 = \frac{25}{7} r$
$r = \frac{75 \times 7}{25} = 21 \, cm$.
લઘુવૃત્તાંશ $OACB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\pi r^2 \theta}{360} = \frac{22}{7} \times \frac{21 \times 21 \times 90}{360} = 346.5 \, cm^2$.
$\Delta OAB$ માં,$m\angle O = 90^{\circ}$,તેથી $\Delta OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times OA \times OB = \frac{1}{2} \times 21 \times 21 = 220.5 \, cm^2$.
લઘુવૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = લઘુવૃત્તાંશ $OACB$ નું ક્ષેત્રફળ $- \Delta OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= 346.5 - 220.5 = 126 \, cm^2$.
Solution diagram
90
MediumMCQ
એક ઘડિયાળના મિનિટ કાંટાની લંબાઈ $14 \, cm$ છે. સવારે $10.10$ થી $10.30$ વાગ્યા સુધીમાં તેના દ્વારા આવરી લેવાયેલ ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$205 \frac{1}{3} \, cm^2$
B
$200 \, cm^2$
C
$210 \, cm^2$
D
$205 \, cm^2$

Solution

(A) $60$ મિનિટ ($1$ કલાક) દરમિયાન,મિનિટ કાંટો એક પૂર્ણ પરિભ્રમણ પૂર્ણ કરે છે,એટલે કે તે $360^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે.
સવારે $10.10$ થી $10.30$ સુધીનો સમયગાળો $20$ મિનિટનો છે.
તેથી,$20$ મિનિટમાં મિનિટ કાંટા દ્વારા આંતરેલો ખૂણો $\theta$:
$\theta = \frac{360^{\circ}}{60} \times 20 = 120^{\circ}$.
સેક્ટરની ત્રિજ્યા $r$ એ મિનિટ કાંટાની લંબાઈ છે,જે $14 \, cm$ છે.
આવરી લેવાયેલ ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{\pi r^2 \theta}{360^{\circ}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times 14 \times 14 \times \frac{120^{\circ}}{360^{\circ}}$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{22}{7} \times 196 \times \frac{1}{3}$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = 22 \times 28 \times \frac{1}{3} = \frac{616}{3} \, cm^2$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = 205 \frac{1}{3} \, cm^2$.
91
DifficultMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $35 \, m$ છે. તેની અંદરની બાજુએ તેની સીમા પર $3.5 \, m$ પહોળો રસ્તો છે. કેન્દ્ર આગળ $72^{\circ}$ માપનો ખૂણો બનાવતી બે ત્રિજ્યાઓ વચ્ચેના રસ્તાના ભાગનું સમારકામ કરવાનું છે. જો સમારકામનો દર ₹ $80 / m^{2}$ હોય,તો સમારકામનો ખર્ચ શોધો. (₹ માં)
A
$15021$
B
$12045$
C
$11704$
D
$11632$

Solution

(C) વર્તુળાકાર મેદાનની ત્રિજ્યા $R = 35 \, m$ છે. તેની અંદરની બાજુએ $w = 3.5 \, m$ પહોળો રસ્તો છે. તેથી અંદરના વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = R - w = 35 - 3.5 = 31.5 \, m$ થશે.
સમારકામ કરવાના ભાગનું ક્ષેત્રફળ એ બહારના વર્તુળના વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ અને અંદરના વર્તુળના અનુરૂપ વૃતાંશના ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે,જ્યાં કેન્દ્ર આગળનો ખૂણો $\theta = 72^{\circ}$ છે.
સમારકામ કરવાના ભાગનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi \times (R^2 - r^2)$
$= \frac{72}{360} \times \frac{22}{7} \times (35^2 - 31.5^2)$
$= \frac{1}{5} \times \frac{22}{7} \times (35 - 31.5)(35 + 31.5)$
$= \frac{22}{35} \times 3.5 \times 66.5$
$= \frac{22}{35} \times \frac{7}{2} \times 66.5$
$= 11 \times 0.2 \times 66.5 = 2.2 \times 66.5 = 146.3 \, m^{2}$.
સમારકામનો કુલ ખર્ચ $= 146.3 \, m^{2} \times ₹ 80 / m^{2} = ₹ 11,704$.
Solution diagram
92
MediumMCQ
એક ચોરસ ખેતરની લંબાઈ $50 \, m$ છે. એક ગાયને એક ખૂણા (શિરોબિંદુ) પર $3 \, m$ લાંબા દોરડા વડે બાંધવામાં આવી છે. ખેતરના જે ભાગમાં ગાય ચરી શકે તે ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($m^2$ માં)
A
$4.02$
B
$8.21$
C
$6.22$
D
$7.065$

Solution

(D) ધારો કે ગાયને ચોરસ ખેતર $ABCD$ ના શિરોબિંદુ $A$ પર $3 \, m$ લાંબા દોરડા વડે બાંધવામાં આવી છે.
ચોરસના દરેક ખૂણાનું માપ $90^{\circ}$ હોવાથી,ગાય જે ભાગમાં ચરી શકે તે ભાગ એ $r = 3 \, m$ ત્રિજ્યા અને $\theta = 90^{\circ}$ ના ખૂણાવાળા વર્તુળનો વૃતાંશ છે.
વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\pi r^2 \theta}{360^{\circ}}$
$= \frac{3.14 \times (3)^2 \times 90^{\circ}}{360^{\circ}}$
$= \frac{3.14 \times 9 \times 1}{4}$
$= \frac{28.26}{4}$
$= 7.065 \, m^2$
આમ,ખેતરના જે ભાગમાં ગાય ચરી શકે છે તેનું ક્ષેત્રફળ $7.065 \, m^2$ છે.
Solution diagram
93
EasyMCQ
$6.3 \ cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,એક ચાપ કેન્દ્ર આગળ $150^{\circ}$ માપનો ખૂણો આંતરે છે. આ ચાપની લંબાઈ અને આ ચાપ દ્વારા બનતા વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$16.5 \ cm, 51.975 \ cm^2$
B
$15.5 \ cm, 50.975 \ cm^2$
C
$17.5 \ cm, 52.975 \ cm^2$
D
$16.0 \ cm, 51.000 \ cm^2$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 6.3 \ cm$,કેન્દ્રિય ખૂણો $\theta = 150^{\circ}$.
ચાપની લંબાઈ $l = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 2\pi r = \frac{150}{360} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 6.3 = \frac{5}{12} \times 2 \times 22 \times 0.9 = 16.5 \ cm$.
વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{150}{360} \times \frac{22}{7} \times 6.3 \times 6.3 = \frac{5}{12} \times 22 \times 0.9 \times 6.3 = 51.975 \ cm^2$.
94
MediumMCQ
$42 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,એક ચાપ કેન્દ્ર આગળ $120^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે. આ ચાપની લંબાઈ અને આ ચાપ દ્વારા બનતા વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$88 \, cm, 1848 \, cm^2$
B
$44 \, cm, 924 \, cm^2$
C
$176 \, cm, 3696 \, cm^2$
D
$88 \, cm, 924 \, cm^2$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 42 \, cm$ અને કેન્દ્ર આગળનો ખૂણો $\theta = 120^{\circ}$.
ચાપની લંબાઈ $l = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 2\pi r = \frac{120^{\circ}}{360^{\circ}} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 42 = \frac{1}{3} \times 2 \times 22 \times 6 = 88 \, cm$.
વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{120^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times 42 \times 42 = \frac{1}{3} \times 22 \times 6 \times 42 = 22 \times 2 \times 42 = 1848 \, cm^2$.
95
MediumMCQ
$28 \ cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં લઘુચાપની લંબાઈ $22 \ cm$ છે. આ ચાપ દ્વારા કેન્દ્ર આગળ બનતા ખૂણાનું માપ શોધો. આ ચાપ દ્વારા બનતા વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ પણ શોધો.
A
ખૂણો: $45^{\circ}$,ક્ષેત્રફળ: $308 \ cm^2$
B
ખૂણો: $30^{\circ}$,ક્ષેત્રફળ: $250 \ cm^2$
C
ખૂણો: $60^{\circ}$,ક્ષેત્રફળ: $400 \ cm^2$
D
ખૂણો: $90^{\circ}$,ક્ષેત્રફળ: $500 \ cm^2$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 28 \ cm$,ચાપની લંબાઈ $l = 22 \ cm$.
$1$. કેન્દ્ર આગળ બનતો ખૂણો $\theta$ શોધવા માટે:
ચાપની લંબાઈનું સૂત્ર $l = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 2\pi r$ છે.
$22 = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 28$.
$22 = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times 176$.
$\theta = \frac{22 \times 360^{\circ}}{176} = \frac{360^{\circ}}{8} = 45^{\circ}$.
$2$. વૃતાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે:
વૃતાંશના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2$ છે.
$A = \frac{45^{\circ}}{360^{\circ}} \times \frac{22}{7} \times 28 \times 28$.
$A = \frac{1}{8} \times 22 \times 4 \times 28 = 11 \times 28 = 308 \ cm^2$.
96
EasyMCQ
એક વર્તુળમાં,એકબીજાને લંબ એવી બે ત્રિજ્યાઓ દ્વારા બનતા વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ $38.5 \, cm^2$ છે. વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો ($cm$ માં).
A
$23$
B
$19$
C
$13$
D
$7$

Solution

(D) વર્તુળના વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{\theta}{360^\circ} \times \pi r^2$ છે.
અહીં બે ત્રિજ્યાઓ એકબીજાને લંબ હોવાથી,કેન્દ્ર આગળનો ખૂણો $\theta = 90^\circ$ થશે.
આપેલ છે કે,$\text{Area} = 38.5 \, cm^2$ અને $\pi = \frac{22}{7}$.
કિંમતો મૂકતા: $38.5 = \frac{90^\circ}{360^\circ} \times \frac{22}{7} \times r^2$.
$38.5 = \frac{1}{4} \times \frac{22}{7} \times r^2$.
$38.5 = \frac{11}{14} \times r^2$.
$r^2 = \frac{38.5 \times 14}{11}$.
$r^2 = 3.5 \times 14 = 49$.
$r = \sqrt{49} = 7 \, cm$.
97
EasyMCQ
$14 \,cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,એક ચાપ કેન્દ્ર આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. આ ચાપની લંબાઈ,લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ અને તેના દ્વારા બનતા લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
ચાપની લંબાઈ: $22 \,cm$,વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ: $154 \,cm^2$,વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ: $56 \,cm^2$
B
ચાપની લંબાઈ: $22 \,cm$,વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ: $154 \,cm^2$,વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ: $42 \,cm^2$
C
ચાપની લંબાઈ: $11 \,cm$,વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ: $77 \,cm^2$,વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ: $28 \,cm^2$
D
ચાપની લંબાઈ: $44 \,cm$,વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ: $308 \,cm^2$,વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ: $112 \,cm^2$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 14 \,cm$,ખૂણો $\theta = 90^\circ$.
$1$. ચાપની લંબાઈ = $\frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r = \frac{90}{360} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 14 = \frac{1}{4} \times 88 = 22 \,cm$.
$2$. લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{\theta}{360^\circ} \times \pi r^2 = \frac{90}{360} \times \frac{22}{7} \times 14 \times 14 = \frac{1}{4} \times 22 \times 28 = 154 \,cm^2$.
$3$. લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ - ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $154 - \frac{1}{2} \times r^2 \times \sin(90^\circ) = 154 - \frac{1}{2} \times 14 \times 14 \times 1 = 154 - 98 = 56 \,cm^2$.
98
Medium
$21 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,લઘુચાપની લંબાઈ $33 \, cm$ છે. આ ચાપ દ્વારા કેન્દ્ર આગળ આંતરાતા ખૂણાનું માપ શોધો. ઉપરાંત,તેના દ્વારા બનતા લઘુ વૃત્તાંશ અને લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 21 \, cm$,ચાપની લંબાઈ $l = 33 \, cm$.
$1$. કેન્દ્ર આગળ આંતરાતો ખૂણો $(\theta)$: ચાપની લંબાઈનું સૂત્ર $l = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r$ છે. કિંમતો મૂકતા: $33 = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2 \times \frac{22}{7} \times 21$. $\theta$ માટે ઉકેલતા: $33 = \theta \times \frac{132}{360} \implies \theta = 90^\circ$.
$2$. લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ: $A_{sector} = \frac{\theta}{360^\circ} \times \pi r^2 = \frac{90}{360} \times \frac{22}{7} \times 21 \times 21 = \frac{1}{4} \times 22 \times 3 \times 21 = 346.5 \, cm^2$.
$3$. લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ: $A_{segment} = A_{sector} - A_{triangle} = 346.5 - \frac{1}{2} r^2 \sin(90^\circ) = 346.5 - \frac{1}{2} \times 21 \times 21 = 346.5 - 220.5 = 126 \, cm^2$.
99
MediumMCQ
$56 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,એકબીજાને લંબ એવી બે ત્રિજ્યાઓને અનુરૂપ લઘુ વૃત્તાંશ,ગુરુ વૃત્તાંશ અને લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
લઘુ વૃત્તાંશ: $2464 \, cm^2$,ગુરુ વૃત્તાંશ: $7392 \, cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડ: $896 \, cm^2$
B
લઘુ વૃત્તાંશ: $1232 \, cm^2$,ગુરુ વૃત્તાંશ: $8624 \, cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડ: $448 \, cm^2$
C
લઘુ વૃત્તાંશ: $2464 \, cm^2$,ગુરુ વૃત્તાંશ: $7392 \, cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડ: $1792 \, cm^2$
D
લઘુ વૃત્તાંશ: $4928 \, cm^2$,ગુરુ વૃત્તાંશ: $4928 \, cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડ: $896 \, cm^2$

Solution

(A) આપેલ ત્રિજ્યા $r = 56 \, cm$. બે ત્રિજ્યાઓ એકબીજાને લંબ હોવાથી,કેન્દ્રિય ખૂણો $\theta = 90^\circ$ છે.
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{\theta}{360^\circ} \times \pi r^2 = \frac{90}{360} \times \frac{22}{7} \times 56 \times 56 = \frac{1}{4} \times 22 \times 8 \times 56 = 2464 \, cm^2$.
ગુરુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = વર્તુળનું કુલ ક્ષેત્રફળ - લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $\pi r^2 - 2464 = \frac{22}{7} \times 56 \times 56 - 2464 = 9856 - 2464 = 7392 \, cm^2$.
લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ - ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $2464 - \frac{1}{2} \times r^2 \times \sin(90^\circ) = 2464 - \frac{1}{2} \times 56 \times 56 \times 1 = 2464 - 1568 = 896 \, cm^2$.
100
MediumMCQ
$42 \ cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,એક લઘુચાપ કેન્દ્ર આગળ $60^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે. આ ચાપને અનુરૂપ લઘુ વૃત્તાંશ અને લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($\sqrt{3} = 1.73$ લો)
A
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $924 \ cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = $161.07 \ cm^2$
B
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $924 \ cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = $170.50 \ cm^2$
C
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $850 \ cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = $161.07 \ cm^2$
D
લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $900 \ cm^2$,લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = $150.00 \ cm^2$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 42 \ cm$,કેન્દ્રિય ખૂણો $\theta = 60^{\circ}$.
$1$. લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{\theta}{360^{\circ}} \times \pi r^2 = \frac{60}{360} \times \frac{22}{7} \times 42 \times 42 = \frac{1}{6} \times 22 \times 6 \times 42 = 22 \times 42 = 924 \ cm^2$.
$2$. લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = લઘુ વૃત્તાંશનું ક્ષેત્રફળ - $\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ.
$\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} r^2 \sin(\theta) = \frac{1}{2} \times 42 \times 42 \times \sin(60^{\circ}) = 882 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 441 \times 1.73 = 762.93 \ cm^2$.
લઘુ વૃત્તખંડનું ક્ષેત્રફળ = $924 - 762.93 = 161.07 \ cm^2$.

Areas Related to Circles — Mix Examples - Areas Related to Circles · Frequently Asked Questions

1Are these Areas Related to Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Areas Related to Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.