JEE Main 2019 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

478 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ151250 of 478 questions

Page 4 of 5 · Gujarati

151
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$8$ પુરુષો અને $5$ સ્ત્રીઓમાંથી $11$ સભ્યોની સમિતિ બનાવવાની છે. જો $m$ એ ઓછામાં ઓછા $6$ પુરુષો સાથે સમિતિ બનાવવાની રીતોની સંખ્યા હોય અને $n$ એ ઓછામાં ઓછી $3$ સ્ત્રીઓ સાથે સમિતિ બનાવવાની રીતોની સંખ્યા હોય,તો:
A
$n = m - 8$
B
$m + n = 68$
C
$m = n = 78$
D
$m = n = 68$

Solution

(C) કુલ ઉપલબ્ધ સભ્યો $8$ પુરુષો અને $5$ સ્ત્રીઓ છે,તેથી કુલ વ્યક્તિઓ = $13$. આપણે $11$ સભ્યો પસંદ કરવાના છે.
$m$ માટે (ઓછામાં ઓછા $6$ પુરુષો):
શક્ય કિસ્સાઓ ($6$ પુરુષો,$5$ સ્ત્રીઓ),($7$ પુરુષો,$4$ સ્ત્રીઓ),($8$ પુરુષો,$3$ સ્ત્રીઓ) છે.
$m = \binom{8}{6} \times \binom{5}{5} + \binom{8}{7} \times \binom{5}{4} + \binom{8}{8} \times \binom{5}{3} = (28 \times 1) + (8 \times 5) + (1 \times 10) = 28 + 40 + 10 = 78$.
$n$ માટે (ઓછામાં ઓછી $3$ સ્ત્રીઓ):
શક્ય કિસ્સાઓ ($8$ પુરુષો,$3$ સ્ત્રીઓ),($7$ પુરુષો,$4$ સ્ત્રીઓ),($6$ પુરુષો,$5$ સ્ત્રીઓ) છે.
$n = \binom{5}{3} \times \binom{8}{8} + \binom{5}{4} \times \binom{8}{7} + \binom{5}{5} \times \binom{8}{6} = (10 \times 1) + (5 \times 8) + (1 \times 28) = 10 + 40 + 28 = 78$.
આમ,$m = n = 78$.
152
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$\cos^2 10^o - \cos 10^o \cos 50^o + \cos^2 50^o$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{3}{2}(1 + \cos 20^o)$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{3}{4} + \cos 20^o$

Solution

(B) ધારો કે $E = \cos^2 10^o - \cos 10^o \cos 50^o + \cos^2 50^o$.
$\frac{2}{2}$ વડે ગુણતા,$E = \frac{1}{2} (2 \cos^2 10^o - 2 \cos 10^o \cos 50^o + 2 \cos^2 50^o)$.
$2 \cos^2 \theta = 1 + \cos 2\theta$ અને $2 \cos A \cos B = \cos(A+B) + \cos(A-B)$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{1}{2} [(1 + \cos 20^o) - (\cos 60^o + \cos(-40^o)) + (1 + \cos 100^o)]$.
$E = \frac{1}{2} [2 + \cos 20^o - \frac{1}{2} - \cos 40^o + \cos 100^o]$.
$E = \frac{1}{2} [\frac{3}{2} + \cos 20^o - 2 \sin 70^o \sin 30^o]$.
$\sin 30^o = \frac{1}{2}$ અને $\sin 70^o = \cos 20^o$ હોવાથી:
$E = \frac{1}{2} [\frac{3}{2} + \cos 20^o - \cos 20^o] = \frac{3}{4}$.
153
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ગણ $S = \left\{ \frac{\alpha + i}{\alpha - i} : \alpha \in R \right\} (i = \sqrt{-1})$ ના તમામ બિંદુઓ શેના પર આવેલા છે?
A
સીધી રેખા જેનો ઢાળ $1$ છે
B
વર્તુળ જેની ત્રિજ્યા $\sqrt{2}$ છે
C
સીધી રેખા જેનો ઢાળ $-1$ છે
D
વર્તુળ જેની ત્રિજ્યા $1$ છે

Solution

(D) ધારો કે $z = \frac{\alpha + i}{\alpha - i}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,આપણને $|z| = \left| \frac{\alpha + i}{\alpha - i} \right|$ મળે છે.
કારણ કે $|\alpha + i| = \sqrt{\alpha^2 + 1}$ અને $|\alpha - i| = \sqrt{\alpha^2 + (-1)^2} = \sqrt{\alpha^2 + 1}$,તેથી $|z| = \frac{\sqrt{\alpha^2 + 1}}{\sqrt{\alpha^2 + 1}} = 1$ થાય.
સમીકરણ $|z| = 1$ એ સંકર સમતલમાં ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર કેન્દ્ર અને $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
154
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે એક અચળ ન હોય તેવી $A.P.$,$a_1, a_2, a_3, \dots$ ના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = 50n + \frac{n(n - 7)}{2}A$ છે,જ્યાં $A$ એક અચળાંક છે. જો $d$ એ આ $A.P.$ નો સામાન્ય તફાવત હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(d, a_{50})$ બરાબર છે
A
$(A, 50 + 46A)$
B
$(A, 50 + 45A)$
C
$(50, 50 + 45A)$
D
$(50, 50 + 46A)$

Solution

(A) આપેલ પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો: $S_n = 50n + \frac{n(n - 7)}{2}A$.
$n$-મું પદ $T_n = S_n - S_{n-1}$ દ્વારા મળે છે.
$T_n = 50n + \frac{n(n - 7)}{2}A - [50(n - 1) + \frac{(n - 1)(n - 8)}{2}A]$.
$T_n = 50 + \frac{A}{2} [n^2 - 7n - (n^2 - 9n + 8)]$.
$T_n = 50 + \frac{A}{2} [2n - 8] = 50 + A(n - 4)$.
સામાન્ય તફાવત $d = T_n - T_{n-1} = [50 + A(n - 4)] - [50 + A(n - 5)] = A$.
$a_{50}$ શોધવા માટે,$T_n$ ના સૂત્રમાં $n = 50$ મૂકતા:
$a_{50} = 50 + A(50 - 4) = 50 + 46A$.
આમ,ક્રમયુક્ત જોડ $(d, a_{50})$ એ $(A, 50 + 46A)$ છે.
155
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો રેખા $y = mx + 7\sqrt{3}$ એ અતિવલય $\frac{x^2}{24} - \frac{y^2}{18} = 1$ ને અભિલંબ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{\sqrt{5}}{2}$
C
$\frac{\sqrt{15}}{2}$
D
$\frac{3}{\sqrt{5}}$

Solution

(A) અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{24} - \frac{y^2}{18} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 24$ અને $b^2 = 18$ છે.
અભિલંબની શરત મુજબ,$c^2 = \frac{m^2(a^2 + b^2)^2}{a^2 - b^2m^2}$.
અહીં $c = 7\sqrt{3}$ હોવાથી $c^2 = 147$ મળે.
કિંમતો મૂકતા: $147 = \frac{m^2(24 + 18)^2}{24 - 18m^2} = \frac{1764m^2}{24 - 18m^2}$.
સાદુરૂપ આપતા: $24 - 18m^2 = 12m^2$ $\Rightarrow 30m^2 = 24$ $\Rightarrow m^2 = \frac{4}{5}$.
તેથી,$m = \pm \frac{2}{\sqrt{5}}$.
156
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો પરવલય $y^2 = 16x$ ની નાભિ જીવાનું એક અંત્યબિંદુ $(1, 4)$ હોય,તો આ નાભિ જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$25$
B
$24$
C
$22$
D
$20$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 16x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 16$,તેથી $a = 4$ મળે.
પરવલયની નાભિ $S(a, 0) = (4, 0)$ છે.
ધારો કે નાભિ જીવાનું એક અંત્યબિંદુ $A(at_1^2, 2at_1) = (1, 4)$ છે.
$a = 4$ હોવાથી,$4t_1^2 = 1$ $\Rightarrow t_1^2 = \frac{1}{4}$ $\Rightarrow t_1 = \frac{1}{2}$ (કારણ કે $y > 0$).
નાભિ જીવા માટે,અંત્યબિંદુઓના પ્રાચલોનો ગુણાકાર $t_1 t_2 = -1$ થાય. તેથી,$t_2 = -\frac{1}{t_1} = -2$.
$t$ પ્રાચલ ધરાવતી નાભિ જીવાની લંબાઈ $L = a(t + \frac{1}{t})^2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$t = t_1 = \frac{1}{2}$ મૂકતા,આપણને મળે:
$L = 4(\frac{1}{2} + \frac{1}{1/2})^2 = 4(\frac{1}{2} + 2)^2 = 4(\frac{5}{2})^2 = 4 \times \frac{25}{4} = 25$.
Solution diagram
157
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$P(2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x + y = 7$ ને $P$ થી $4$ એકમના અંતરે છેદતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$\frac{\sqrt{5} - 1}{\sqrt{5} + 1}$
B
$\frac{1 - \sqrt{5}}{1 + \sqrt{5}}$
C
$\frac{\sqrt{7} - 1}{\sqrt{7} + 1}$
D
$\frac{1 - \sqrt{7}}{1 + \sqrt{7}}$

Solution

(D) ધારો કે રેખાનો ઢાળ $m = \tan \theta$ છે. $P(2, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $x = 2 + r \cos \theta$ અને $y = 3 + r \sin \theta$ છે,જ્યાં $r = 4$ છે.
આ કિંમતો $x + y = 7$ માં મૂકતા:
$(2 + 4 \cos \theta) + (3 + 4 \sin \theta) = 7$
$4(\cos \theta + \sin \theta) = 2$
$\cos \theta + \sin \theta = \frac{1}{2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$1 + 2 \sin \theta \cos \theta = \frac{1}{4}$
$\sin 2\theta = \frac{1}{4} - 1 = -\frac{3}{4}$
$\sin 2\theta = \frac{2m}{1 + m^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{2m}{1 + m^2} = -\frac{3}{4}$
$8m = -3 - 3m^2 \Rightarrow 3m^2 + 8m + 3 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $m = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$m = \frac{-8 \pm \sqrt{64 - 36}}{6} = \frac{-8 \pm \sqrt{28}}{6} = \frac{-8 \pm 2\sqrt{7}}{6} = \frac{-4 \pm \sqrt{7}}{3}$
$\frac{1 - \sqrt{7}}{1 + \sqrt{7}}$ નું સંમેયીકરણ કરતા તે $\frac{-4 + \sqrt{7}}{3}$ મળે છે.
158
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $S = \{ \theta \in [ - 2\pi , 2\pi ] : 2\cos^2 \theta + 3\sin \theta = 0 \}$. તો $S$ ના ઘટકોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{13\pi}{6}$
B
$2\pi$
C
$\pi$
D
$\frac{5\pi}{3}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $2\cos^2 \theta + 3\sin \theta = 0$
$\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2(1 - \sin^2 \theta) + 3\sin \theta = 0$
$2 - 2\sin^2 \theta + 3\sin \theta = 0$
$2\sin^2 \theta - 3\sin \theta - 2 = 0$
$(2\sin \theta + 1)(\sin \theta - 2) = 0$
$\sin \theta = 2$ શક્ય નથી,તેથી $\sin \theta = -\frac{1}{2}$.
$\theta \in [-2\pi, 2\pi]$ માટે,$\sin \theta = -\frac{1}{2}$ ના ઉકેલો:
$\theta = -\frac{\pi}{6}, -\frac{5\pi}{6}, \frac{7\pi}{6}, \frac{11\pi}{6}$.
ઘટકોનો સરવાળો = $(-\frac{\pi}{6}) + (-\frac{5\pi}{6}) + (\frac{7\pi}{6}) + (\frac{11\pi}{6}) = \frac{12\pi}{6} = 2\pi$.
159
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ નો સ્પર્શક યામ અક્ષોને ભિન્ન બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો $PQ$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 16x^2y^2 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2x^2y^2 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 4x^2y^2 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 2xy = 0$

Solution

(C) ધારો કે $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $S(h, k)$ છે.
$P$ એ $x$-અક્ષ પર અને $Q$ એ $y$-અક્ષ પર હોવાથી,ધારો કે $P = (a, 0)$ અને $Q = (0, b).$
મધ્યબિંદુ $S(h, k)$ માટે $h = \frac{a}{2}$ અને $k = \frac{b}{2},$ તેથી $a = 2h$ અને $b = 2k.$
રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે,જે $\frac{x}{2h} + \frac{y}{2k} = 1$ બને છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ નો સ્પર્શક હોવાથી,ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r = 1$ જેટલું હોવું જોઈએ.
અંતર $d = \frac{|-1|}{\sqrt{(\frac{1}{2h})^2 + (\frac{1}{2k})^2}} = 1.$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{1}{\frac{1}{4h^2} + \frac{1}{4k^2}} = 1,$
જેનું સાદું રૂપ $\frac{1}{4h^2} + \frac{1}{4k^2} = 1$ થાય છે.
$4h^2k^2$ વડે ગુણતા,$k^2 + h^2 = 4h^2k^2$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 = 4x^2y^2$ અથવા $x^2 + y^2 - 4x^2y^2 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
160
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ચાર વ્યક્તિઓ લક્ષ્યને અનુક્રમે $\frac{1}{2}, \frac{1}{3}, \frac{1}{4}$ અને $\frac{1}{8}$ સંભાવના સાથે સચોટ રીતે વીંધી શકે છે. જો બધા સ્વતંત્ર રીતે લક્ષ્ય પર નિશાન સાધે,તો લક્ષ્ય વીંધાય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{25}{32}$
B
$\frac{25}{192}$
C
$\frac{7}{32}$
D
$\frac{1}{192}$

Solution

(A) ધારો કે ચાર વ્યક્તિઓ દ્વારા લક્ષ્યને વીંધવાની સંભાવનાઓ $P(A) = \frac{1}{2}$,$P(B) = \frac{1}{3}$,$P(C) = \frac{1}{4}$,અને $P(D) = \frac{1}{8}$ છે.
લક્ષ્ય વીંધાય તેની સંભાવના $1 - P(\text{કોઈ પણ લક્ષ્યને વીંધી શકતું નથી})$ છે.
ઘટનાઓ સ્વતંત્ર હોવાથી,$P(\text{કોઈ નહીં}) = P(\overline{A}) \cdot P(\overline{B}) \cdot P(\overline{C}) \cdot P(\overline{D})$.
$P(\overline{A}) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$,$P(\overline{B}) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$,$P(\overline{C}) = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$,અને $P(\overline{D}) = 1 - \frac{1}{8} = \frac{7}{8}$.
$P(\text{કોઈ નહીં}) = \frac{1}{2} \cdot \frac{2}{3} \cdot \frac{3}{4} \cdot \frac{7}{8} = \frac{7}{32}$.
તેથી,લક્ષ્ય વીંધાય તેની સંભાવના $1 - \frac{7}{32} = \frac{25}{32}$ છે.
161
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો પરવલય $y^2 = x$ ના બિંદુ $(\alpha, \beta)$,$(\beta > 0)$ આગળનો સ્પર્શક એ ઉપવલય $x^2 + 2y^2 = 1$ નો પણ સ્પર્શક હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$2\sqrt{2} + 1$
B
$\sqrt{2} - 1$
C
$\sqrt{2} + 1$
D
$2\sqrt{2} - 1$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = x$ ના બિંદુ $(\alpha, \beta)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y\beta = \frac{x + \alpha}{2}$ છે.
બિંદુ $(\alpha, \beta)$ પરવલય પર હોવાથી,$\beta^2 = \alpha$,તેથી સમીકરણ $y\beta = \frac{x + \beta^2}{2}$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $y = \frac{1}{2\beta}x + \frac{\beta}{2}$ છે.
અહીં,ઢાળ $m = \frac{1}{2\beta}$ અને અંતઃખંડ $c = \frac{\beta}{2}$ છે.
આ રેખા ઉપવલય $x^2 + 2y^2 = 1$ નો પણ સ્પર્શક છે,જેને $\frac{x^2}{1} + \frac{y^2}{1/2} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(\frac{\beta}{2})^2 = 1(\frac{1}{2\beta})^2 + \frac{1}{2}$.
$\frac{\beta^2}{4} = \frac{1}{4\beta^2} + \frac{1}{2}$.
$4\beta^2$ વડે ગુણતા: $\beta^4 = 1 + 2\beta^2$.
$\beta^4 - 2\beta^2 - 1 = 0$.
$\beta^2$ માટે દ્વિઘાત સૂત્ર વાપરતા: $\beta^2 = 1 + \sqrt{2}$.
$\alpha = \beta^2$ હોવાથી,$\alpha = \sqrt{2} + 1$ મળે.
162
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
કેટલાક સમાન દડાઓને હરોળમાં ગોઠવીને એક સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવવામાં આવે છે. પ્રથમ હરોળમાં એક દડો,બીજી હરોળમાં બે દડા અને આ રીતે આગળ વધે છે. જો સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવવામાં વપરાયેલા કુલ દડાઓની સંખ્યામાં વધુ $99$ સમાન દડા ઉમેરવામાં આવે,તો આ તમામ દડાઓને એક ચોરસમાં ગોઠવી શકાય છે,જેની દરેક બાજુમાં ત્રિકોણની દરેક બાજુમાં રહેલા દડાઓની સંખ્યા કરતા બરાબર $2$ દડા ઓછા હોય છે. તો સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવવા માટે વપરાયેલા દડાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$190$
B
$262$
C
$225$
D
$157$

Solution

(A) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણની દરેક બાજુમાં $n$ દડા છે.
ત્રિકોણમાં દડાઓની કુલ સંખ્યા પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના સરવાળા દ્વારા મળે છે: $S = \frac{n(n+1)}{2}$.
પ્રશ્ન મુજબ,$99$ દડા ઉમેરવાથી તે $(n-2)$ બાજુવાળો ચોરસ બનાવે છે.
તેથી,સમીકરણ: $\frac{n(n+1)}{2} + 99 = (n-2)^2$.
$2$ વડે ગુણતા: $n^2 + n + 198 = 2(n^2 - 4n + 4)$.
$n^2 + n + 198 = 2n^2 - 8n + 8$.
પદોને ગોઠવતા: $n^2 - 9n - 190 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(n - 19)(n + 10) = 0$.
$n$ ધન હોવો જોઈએ,તેથી $n = 19$.
સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવવા માટે વપરાયેલા દડાઓની સંખ્યા $\frac{19(19+1)}{2} = \frac{19 \times 20}{2} = 190$ છે.
163
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
વર્તુળો $x^2 + y^2 = 4$ અને $x^2 + y^2 + 6x + 8y - 24 = 0$ નો સામાન્ય સ્પર્શક કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(-4, 6)$
B
$(6, -2)$
C
$(-6, 4)$
D
$(4, -2)$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ માટે,કેન્દ્ર $C_1(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 6x + 8y - 24 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2(-3, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 7$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = 5$ છે.
અહીં $d = |r_2 - r_1| = 5$ હોવાથી,વર્તુળો એકબીજાને અંદરથી સ્પર્શે છે.
સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે.
$(x^2 + y^2 - 4) - (x^2 + y^2 + 6x + 8y - 24) = 0$
$3x + 4y - 10 = 0$.
બિંદુ $(6, -2)$ આ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
164
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $A.P.$ ના પ્રથમ ત્રણ પદોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $33$ અને $1155$ હોય,તો તેના $11$ માં પદની કિંમત શું થાય?
A
$-25$
B
$25$
C
$-36$
D
$-35$

Solution

(A) ધારો કે $A.P.$ માં ત્રણ સંખ્યાઓ $a-d, a, a+d$ છે.
આપેલ છે કે $(a-d) + a + (a+d) = 33$.
$3a = 33 \Rightarrow a = 11$.
વળી,$(a-d)(a)(a+d) = 1155$.
$a(a^2 - d^2) = 1155$.
$11(121 - d^2) = 1155$.
$121 - d^2 = 105$.
$d^2 = 16 \Rightarrow d = \pm 4$.
જો $d = 4$ હોય,તો પ્રથમ પદ $A = a-d = 7$. $11$ મું પદ $T_{11} = A + 10d = 7 + 10(4) = 47$.
જો $d = -4$ હોય,તો પ્રથમ પદ $A = a-d = 15$. $11$ મું પદ $T_{11} = A + 10d = 15 + 10(-4) = -25$.
165
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$\sin\,10^o \sin\,30^o \sin\,50^o \sin\,70^o$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{36}$
B
$\frac{1}{32}$
C
$\frac{1}{18}$
D
$\frac{1}{16}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin\theta \sin(60^o - \theta) \sin(60^o + \theta) = \frac{1}{4} \sin(3\theta)$.
આપેલ પદાવલિ: $E = \sin\,10^o \sin\,30^o \sin\,50^o \sin\,70^o$.
પદોને ગોઠવતા: $E = \sin\,30^o \times [\sin\,10^o \sin(60^o - 10^o) \sin(60^o + 10^o)]$.
$\theta = 10^o$ માટે નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા: $E = \sin\,30^o \times [\frac{1}{4} \sin(3 \times 10^o)]$.
$E = \sin\,30^o \times \frac{1}{4} \sin\,30^o$.
$\sin\,30^o = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$E = \frac{1}{2} \times \frac{1}{4} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{16}$.
166
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $z \in \mathbb{C}$ એવું છે કે $|z| < 1$. જો $w = \frac{5 + 3z}{5(1 - z)}$ હોય,તો
A
$5 \text{ Im}(w) < 1$
B
$4 \text{ Im}(w) > 5$
C
$5 \text{ Re}(w) > 1$
D
$5 \text{ Re}(w) > 4$

Solution

(C) આપેલ છે $w = \frac{5 + 3z}{5(1 - z)}$.
$z$ માટે ઉકેલતા:
$5w(1 - z) = 5 + 3z$
$5w - 5wz = 5 + 3z$
$5w - 5 = z(3 + 5w)$
$z = \frac{5w - 5}{5w + 3}$.
$|z| < 1$ હોવાથી,$\left| \frac{5w - 5}{5w + 3} \right| < 1$.
$|5w - 5| < |5w + 3|$.
$5$ વડે ભાગતા:
$|w - 1| < |w + \frac{3}{5}|$.
આ સંકર સમતલમાં $1$ અને $-\frac{3}{5}$ ની વચ્ચેના બિંદુઓ દર્શાવે છે જે $1$ ની નજીક છે.
$1$ અને $-\frac{3}{5}$ ને જોડતા રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક $x = \frac{1 - 3/5}{2} = \frac{1}{5}$ છે.
બિંદુઓ $1$ ની નજીક હોવાથી,$\text{Re}(w) > \frac{1}{5}$,જેનો અર્થ છે કે $5 \text{ Re}(w) > 1$.
Solution diagram
167
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $(x + 1)^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $x$ ના ઘાતાંકોમાં ત્રણ ક્રમિક સહગુણકોનો ગુણોત્તર $2 : 15 : 70$ હોય,તો આ ત્રણ સહગુણકોની સરેરાશ શોધો.
A
$964$
B
$625$
C
$227$
D
$232$

Solution

(D) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક સહગુણકો $^{n}C_{r-1}, ^{n}C_{r},$ અને $^{n}C_{r+1}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર: $\frac{^{n}C_{r-1}}{^{n}C_{r}} = \frac{2}{15}$ અને $\frac{^{n}C_{r}}{^{n}C_{r+1}} = \frac{15}{70} = \frac{3}{14}$.
સૂત્ર $\frac{^{n}C_{r-1}}{^{n}C_{r}} = \frac{r}{n-r+1}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{r}{n-r+1} = \frac{2}{15}$ $\Rightarrow 15r = 2n - 2r + 2$ $\Rightarrow 2n - 17r = -2 \dots (1)$.
સૂત્ર $\frac{^{n}C_{r}}{^{n}C_{r+1}} = \frac{r+1}{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{r+1}{n-r} = \frac{3}{14}$ $\Rightarrow 14r + 14 = 3n - 3r$ $\Rightarrow 3n - 17r = 14 \dots (2)$.
$(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા: $(3n - 17r) - (2n - 17r) = 14 - (-2) \Rightarrow n = 16$.
$(1)$ માં $n = 16$ મૂકતા: $2(16) - 17r = -2$ $\Rightarrow 32 + 2 = 17r$ $\Rightarrow 17r = 34$ $\Rightarrow r = 2$.
સહગુણકો $^{16}C_{1}, ^{16}C_{2}, ^{16}C_{3}$ છે.
$^{16}C_{1} = 16, ^{16}C_{2} = 120, ^{16}C_{3} = 560$.
સરેરાશ $= \frac{16 + 120 + 560}{3} = \frac{696}{3} = 232$.
168
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો બે રેખાઓ $x + (a - 1)y = 1$ અને $2x + a^2y = 1$ $(a \in R - \{0, 1\})$ પરસ્પર લંબ હોય,તો તેમના છેદબિંદુનું ઉગમબિંદુથી અંતર શોધો.
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{\sqrt{2}}{5}$
C
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
D
$\sqrt{\frac{2}{5}}$

Solution

(D) બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
રેખા $L_1: x + (a - 1)y = 1$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{a - 1}$ છે.
રેખા $L_2: 2x + a^2y = 1$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{2}{a^2}$ છે.
$m_1 m_2 = -1$ હોવાથી,$\left(-\frac{1}{a - 1}\right) \left(-\frac{2}{a^2}\right) = -1$.
$\Rightarrow \frac{2}{a^2(a - 1)} = -1$ $\Rightarrow a^3 - a^2 + 2 = 0$.
ઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(a + 1)(a^2 - 2a + 2) = 0$.
અહીં $a^2 - 2a + 2 = (a - 1)^2 + 1 > 0$ હોવાથી,માત્ર વાસ્તવિક ઉકેલ $a = -1$ મળે છે.
$a = -1$ મુકતા:
$L_1: x - 2y = 1$.
$L_2: 2x + y = 1$.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$x - 2y = 1$ $(1)$
$2x + y = 1$ $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $4x + 2y = 2$.
બંનેનો સરવાળો કરતા: $5x = 3 \Rightarrow x = \frac{3}{5}$.
$x = \frac{3}{5}$ ને $(2)$ માં મુકતા: $y = -\frac{1}{5}$.
છેદબિંદુ $P(\frac{3}{5}, -\frac{1}{5})$ છે.
ઉગમબિંદુથી અંતર $OP = \sqrt{(\frac{3}{5})^2 + (-\frac{1}{5})^2} = \sqrt{\frac{10}{25}} = \sqrt{\frac{2}{5}}$.
169
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ક્ષૈતિજ જમીન પર ઉભેલા બે થાંભલાઓની ઊંચાઈ અનુક્રમે $5 \, m$ અને $10 \, m$ છે. તેમના ટોચના બિંદુઓને જોડતી રેખા જમીન સાથે $15^o$ નો ખૂણો બનાવે છે. તો થાંભલાઓ વચ્ચેનું અંતર ($m$ માં) કેટલું હશે?
A
$\frac{5}{2} \, (2 + \sqrt{3})$
B
$5 \, (\sqrt{3} + 1)$
C
$5 \, (2 + \sqrt{3})$
D
$10 \, (\sqrt{3} - 1)$

Solution

(C) ધારો કે બે થાંભલાઓની ઊંચાઈ $h_1 = 5 \, m$ અને $h_2 = 10 \, m$ છે. તેમની વચ્ચેનું અંતર $x$ છે.
નાના થાંભલાની ટોચથી મોટા થાંભલા પર એક આડી રેખા દોરતા,આપણને એક કાટકોણ ત્રિકોણ મળે છે જેની ઊભી બાજુની લંબાઈ $h_2 - h_1 = 10 - 5 = 5 \, m$ છે.
નાના થાંભલાની ટોચથી મોટા થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $15^o$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan(15^o) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{5}{x}$
$\tan(15^o) = 2 - \sqrt{3}$ હોવાથી:
$2 - \sqrt{3} = \frac{5}{x}$
$x = \frac{5}{2 - \sqrt{3}}$
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$x = \frac{5(2 + \sqrt{3})}{4 - 3} = 5(2 + \sqrt{3}) \, m$.
Solution diagram
170
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
પરવલય $y^2 = 4x$ ને બિંદુ $(1, 2)$ આગળ અને $x$-અક્ષને સ્પર્શતા બે વર્તુળો પૈકી નાના વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ ($sq. units$ માં) શોધો.
A
$4\pi (2 - \sqrt{2})$
B
$8\pi (3 - 2\sqrt{2})$
C
$4\pi (3 + \sqrt{2})$
D
$8\pi (2 - \sqrt{2})$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4x$ ના બિંદુ $(1, 2)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $2y = 4\left(\frac{x + 1}{2}\right)$ છે,જે $y = x + 1$ થાય છે.
બિંદુ $(1, 2)$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ $-1$ છે અને તે $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $y - 2 = -1(x - 1)$ એટલે કે $y = -x + 3$ છે.
ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(h, k)$ છે. વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = |k|$. કેન્દ્ર અભિલંબ પર હોવાથી $k = -h + 3$,એટલે કે $h = 3 - k$. તેથી કેન્દ્ર $C(3 - r, r)$ છે.
કેન્દ્ર $C(3 - r, r)$ થી બિંદુ $P(1, 2)$ સુધીનું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું થાય:
$PC^2 = r^2$
$(3 - r - 1)^2 + (r - 2)^2 = r^2$
$2(r - 2)^2 = r^2$
$r^2 - 8r + 8 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$r = 4 \pm 2\sqrt{2}$.
નાના વર્તુળ માટે,$r = 4 - 2\sqrt{2}$ લેતા.
ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = \pi (4 - 2\sqrt{2})^2 = 8\pi (3 - 2\sqrt{2})$.
Solution diagram
171
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $(m^2 + 1)x^2 - 3x + (m^2 + 1)^2 = 0$ માં $m$ એવી રીતે પસંદ કરવામાં આવે કે જેથી તેના બીજનો સરવાળો મહત્તમ થાય,તો તેના બીજના ઘનનો તફાવત (absolute difference) કેટલો થાય?
A
$8\sqrt{3}$
B
$4\sqrt{3}$
C
$10\sqrt{5}$
D
$8\sqrt{5}$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $(m^2 + 1)x^2 - 3x + (m^2 + 1)^2 = 0$ છે.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = \frac{3}{m^2 + 1}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{(m^2 + 1)^2}{m^2 + 1} = m^2 + 1$.
બીજનો સરવાળો મહત્તમ હોવા માટે,છેદ $(m^2 + 1)$ ન્યૂનતમ હોવો જોઈએ.
$m^2 + 1$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $1$ છે (જ્યારે $m = 0$ હોય).
તેથી,$\alpha + \beta = \frac{3}{1} = 3$ અને $\alpha \beta = 0^2 + 1 = 1$.
બીજના ઘનનો તફાવત $|\alpha^3 - \beta^3| = |(\alpha - \beta)(\alpha^2 + \alpha \beta + \beta^2)|$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta = 3^2 - 4(1) = 9 - 4 = 5$,તેથી $|\alpha - \beta| = \sqrt{5}$.
વળી,$\alpha^2 + \alpha \beta + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - \alpha \beta = 3^2 - 1 = 8$.
તેથી,$|\alpha^3 - \beta^3| = \sqrt{5} \times 8 = 8\sqrt{5}$.
172
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
એક શહેરમાં બે સમાચારપત્રો $A$ અને $B$ પ્રકાશિત થાય છે. એવું જાણવા મળ્યું છે કે શહેરની $25\%$ વસ્તી $A$ વાંચે છે અને $20\%$ વસ્તી $B$ વાંચે છે,જ્યારે $8\%$ વસ્તી $A$ અને $B$ બંને વાંચે છે. વધુમાં,જેઓ $A$ વાંચે છે પણ $B$ નથી વાંચતા તેમાંથી $30\%$ લોકો જાહેરાતો જુએ છે,જેઓ $B$ વાંચે છે પણ $A$ નથી વાંચતા તેમાંથી $40\%$ લોકો જાહેરાતો જુએ છે,અને જેઓ $A$ અને $B$ બંને વાંચે છે તેમાંથી $50\%$ લોકો જાહેરાતો જુએ છે. તો જાહેરાતો જોતી વસ્તીની ટકાવારી કેટલી છે?
A
$12.8$
B
$13.5$
C
$13.9$
D
$13$

Solution

(C) ધારો કે કુલ વસ્તી $100$ છે.
$n(A) = 25$,$n(B) = 20$,અને $n(A \cap B) = 8$.
$A$ વાંચતા પણ $B$ ન વાંચતા લોકોની સંખ્યા $n(A \setminus B) = n(A) - n(A \cap B) = 25 - 8 = 17$.
$B$ વાંચતા પણ $A$ ન વાંચતા લોકોની સંખ્યા $n(B \setminus A) = n(B) - n(A \cap B) = 20 - 8 = 12$.
$A$ અને $B$ બંને વાંચતા લોકોની સંખ્યા $n(A \cap B) = 8$.
જાહેરાતો જોતી વસ્તીની ટકાવારી:
$= (17 \text{ ના } 30\%) + (12 \text{ ના } 40\%) + (8 \text{ ના } 50\%)$
$= (0.30 \times 17) + (0.40 \times 12) + (0.50 \times 8)$
$= 5.1 + 4.8 + 4.0 = 13.9$.
Solution diagram
173
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $P \Rightarrow (q \vee r)$ અસત્ય હોય,તો $p, q, r$ ના સત્યતા મૂલ્યો અનુક્રમે શું હશે?
A
$F, T, T$
B
$T, F, F$
C
$T, T, F$
D
$F, F, F$

Solution

(B) શરતી વિધાન $P \Rightarrow (q \vee r)$ ત્યારે જ અસત્ય હોય જ્યારે પૂર્વગ સત્ય હોય અને ઉત્તરગ અસત્ય હોય.
એટલે કે,$P = T$ અને $(q \vee r) = F$.
વિકલ્પ $(q \vee r)$ અસત્ય હોવા માટે,$q$ અને $r$ બંને અસત્ય હોવા જોઈએ.
તેથી,$p = T, q = F, r = F$.
174
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$1 + 2 \times 3 + 3 \times 5 + 4 \times 7 + \dots$ શ્રેણીનો $11$ મા પદ સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$915$
B
$946$
C
$945$
D
$916$

Solution

(B) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = n(2n - 1) = 2n^2 - n$ છે.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} (2k^2 - k) = 2 \sum_{k=1}^{n} k^2 - \sum_{k=1}^{n} k$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રો $\sum k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને $\sum k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = 2 \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \right] - \frac{n(n+1)}{2} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{3} - \frac{n(n+1)}{2}$.
$n = 11$ માટે:
$S_{11} = \frac{11(12)(23)}{3} - \frac{11(12)}{2}$.
$S_{11} = 11 \times 4 \times 23 - 11 \times 6$.
$S_{11} = 1012 - 66 = 946$.
175
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ચડતા ક્રમમાં રહેલી નીચેની દસ સંખ્યાઓ $10, 22, 26, 29, 34, x, 42, 67, 70, y$ નો મધ્યક અને મધ્યસ્થ અનુક્રમે $42$ અને $35$ છે. તો $\frac{y}{x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{7}{3}$
B
$\frac{9}{4}$
C
$\frac{7}{2}$
D
$\frac{8}{3}$

Solution

(A) આપેલ $10$ સંખ્યાઓ: $10, 22, 26, 29, 34, x, 42, 67, 70, y$ ચડતા ક્રમમાં છે.
$1$. મધ્યકની ગણતરી:
$\text{મધ્યક} = \frac{10 + 22 + 26 + 29 + 34 + x + 42 + 67 + 70 + y}{10} = 42$
$300 + x + y = 420$
$x + y = 120 \quad \dots (i)$
$2$. મધ્યસ્થની ગણતરી:
$10$ અવલોકનો માટે,મધ્યસ્થ એ $5$ માં અને $6$ ઠ્ઠા પદની સરેરાશ છે.
$\text{મધ્યસ્થ} = \frac{34 + x}{2} = 35$
$34 + x = 70$
$x = 36$
$3$. $y$ ની કિંમત:
સમીકરણ $(i)$ માં $x = 36$ મૂકતા:
$36 + y = 120$
$y = 84$
$4$. અંતિમ ગુણોત્તર:
$\frac{y}{x} = \frac{84}{36} = \frac{7}{3}$
176
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
એક લંબચોરસ એક વર્તુળમાં અંતર્ગત છે જેનો વ્યાસ $3y = x + 7$ રેખા પર આવેલો છે. જો લંબચોરસના બે પાસપાસેના શિરોબિંદુઓ $(-8, 5)$ અને $(6, 5)$ હોય,તો લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ ($sq. units$ માં) કેટલું થાય?
A
$72$
B
$84$
C
$98$
D
$56$

Solution

(B) ધારો કે લંબચોરસના શિરોબિંદુઓ $A(-8, 5)$ અને $B(6, 5)$ છે. $AB$ એ લંબચોરસની બાજુ હોવાથી,$AB$ ની લંબાઈ $= |6 - (-8)| = 14$ થાય.
ધારો કે અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $D(-8, k)$ અને $C(6, k)$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર એ વિકર્ણ $AC$ (અથવા $BD$) નું મધ્યબિંદુ છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $= \left( \frac{-8 + 6}{2}, \frac{5 + k}{2} \right) = \left( -1, \frac{5 + k}{2} \right)$.
કેન્દ્ર વ્યાસ $3y = x + 7$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$3\left( \frac{5 + k}{2} \right) = -1 + 7$
$3\left( \frac{5 + k}{2} \right) = 6$
$\frac{5 + k}{2} = 2$
$5 + k = 4$
$k = -1$.
બાજુ $BC$ ની લંબાઈ $= |5 - (-1)| = 6$ થાય.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= AB \times BC = 14 \times 6 = 84 \text{ sq. units}$.
Solution diagram
177
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $(1 + ax + bx^2)(1 - 3x)^{15}$ ના $x$ ના ઘાતાંકોમાં વિસ્તરણમાં $x^2$ અને $x^3$ ના સહગુણકો શૂન્ય હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(a, b)$ બરાબર શું થાય?
A
$(-54, 315)$
B
$(28, 861)$
C
$(28, 315)$
D
$(-21, 714)$

Solution

(C) $(1 - 3x)^{15}$ નું વિસ્તરણ $\sum_{k=0}^{15} \binom{15}{k} (-3x)^k = 1 - 45x + 945x^2 - 12285x^3 + \dots$ છે.
$x^2$ નો સહગુણક: $945 - 45a + b = 0 \Rightarrow 45a - b = 945$.
$x^3$ નો સહગુણક: $-12285 + 945a - 45b = 0 \Rightarrow 21a - b = 273$.
બાદબાકી કરતા $24a = 672 \Rightarrow a = 28$ મળે છે.
$a = 28$ મુકતા $b = 315$ મળે છે.
178
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
શ્રેણી $\frac{3 \times 1}{1^2} + \frac{5 \times (1^3 + 2^3)}{1^2 + 2^2} + \frac{7 \times (1^3 + 2^3 + 3^3)}{1^2 + 2^2 + 3^2} + \dots$ ના $10$ માં પદ સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$620$
B
$660$
C
$680$
D
$600$

Solution

(B) $n$ મું પદ $T_n$ આ મુજબ છે:
$T_n = \frac{(2n+1) \sum_{k=1}^n k^3}{\sum_{k=1}^n k^2}$
સૂત્રો $\sum k^3 = \frac{n^2(n+1)^2}{4}$ અને $\sum k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = \frac{(2n+1) \times \frac{n^2(n+1)^2}{4}}{\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}}$
$T_n = \frac{6}{4} n(n+1) = \frac{3}{2}(n^2 + n)$
હવે,સરવાળો $S_{10} = \sum_{n=1}^{10} T_n = \frac{3}{2} \left[ \sum_{n=1}^{10} n^2 + \sum_{n=1}^{10} n \right]$
$S_{10} = \frac{3}{2} \left[ \frac{10(11)(21)}{6} + \frac{10(11)}{2} \right]$
$S_{10} = \frac{3}{2} [385 + 55] = \frac{3}{2} [440] = 660$
179
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
નીચેનામાંથી કયું બુલિયન પદાવલિ (Boolean expression) એક 'tautology' છે?
A
$(p \vee q) \wedge (p \vee \sim q)$
B
$(p \wedge q) \vee (p \wedge \sim q)$
C
$(p \vee q) \wedge (\sim p \vee \sim q)$
D
$(p \vee q) \vee (p \vee \sim q)$

Solution

(D) Tautology એ એક એવું વિધાન છે જે તેના ઘટકોના તમામ શક્ય સત્ય મૂલ્યો માટે હંમેશા સાચું હોય છે.
વિકલ્પ $(A)$ તપાસીએ: $(p \vee q) \wedge (p \vee \sim q) \equiv p \vee (q \wedge \sim q) \equiv p \vee F \equiv p$. આ tautology નથી.
વિકલ્પ $(B)$ તપાસીએ: $(p \wedge q) \vee (p \wedge \sim q) \equiv p \wedge (q \vee \sim q) \equiv p \wedge T \equiv p$. આ tautology નથી.
વિકલ્પ $(C)$ તપાસીએ: $(p \vee q) \wedge (\sim p \vee \sim q) \equiv (p \vee q) \wedge \sim (p \wedge q)$. આ tautology નથી.
વિકલ્પ $(D)$ તપાસીએ: $(p \vee q) \vee (p \vee \sim q) \equiv p \vee (q \vee \sim q) \equiv p \vee T \equiv T$. પરિણામ હંમેશા સાચું હોવાથી,આ એક tautology છે.
180
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + x \sin \theta - 2 \sin \theta = 0$ ના બીજ હોય,જ્યાં $\theta \in (0, \frac{\pi}{2})$,તો $\frac{\alpha^{12} + \beta^{12}}{(\alpha^{-12} + \beta^{-12})(\alpha - \beta)^{24}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2^{12}}{(\sin \theta + 8)^{12}}$
B
$\frac{2^{12}}{(\sin \theta - 4)^{12}}$
C
$\frac{2^{12}}{(\sin \theta - 8)^{6}}$
D
$\frac{2^{6}}{(\sin \theta + 8)^{12}}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + x \sin \theta - 2 \sin \theta = 0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\sin \theta$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = -2 \sin \theta$ થાય.
આપણે પદાવલિ $E = \frac{\alpha^{12} + \beta^{12}}{(\alpha^{-12} + \beta^{-12})(\alpha - \beta)^{24}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
છેદનું સાદું રૂપ આપતા: $\alpha^{-12} + \beta^{-12} = \frac{\beta^{12} + \alpha^{12}}{(\alpha \beta)^{12}}$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા: $E = \frac{\alpha^{12} + \beta^{12}}{\frac{\alpha^{12} + \beta^{12}}{(\alpha \beta)^{12}} (\alpha - \beta)^{24}} = \frac{(\alpha \beta)^{12}}{(\alpha - \beta)^{24}}$.
કારણ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4 \alpha \beta$,તેથી $(\alpha - \beta)^{24} = ((\alpha + \beta)^2 - 4 \alpha \beta)^{12}$.
આમ,$E = \left[ \frac{\alpha \beta}{(\alpha + \beta)^2 - 4 \alpha \beta} \right]^{12}$.
કિંમતો મૂકતા: $E = \left[ \frac{-2 \sin \theta}{(-\sin \theta)^2 - 4(-2 \sin \theta)} \right]^{12} = \left[ \frac{-2 \sin \theta}{\sin^2 \theta + 8 \sin \theta} \right]^{12}$.
$\theta \in (0, \frac{\pi}{2})$ હોવાથી,$\sin \theta \neq 0$,તેથી $E = \left[ \frac{-2}{\sin \theta + 8} \right]^{12} = \frac{2^{12}}{(\sin \theta + 8)^{12}}$.
181
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$ABC$ એક ત્રિકોણાકાર પાર્ક છે જેમાં $AB = AC = 100 \text{ મીટર}$ છે. $BC$ ના મધ્યબિંદુ $P$ પર એક શિરોલંબ ટાવર આવેલો છે. જો ટાવરની ટોચ $Q$ ના $A$ અને $B$ આગળના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $\cot^{-1}(3\sqrt{2})$ અને $\csc^{-1}(2\sqrt{2})$ હોય,તો ટાવરની ઊંચાઈ (મીટરમાં) શોધો.
A
$25$
B
$10\sqrt{5}$
C
$\frac{100}{3\sqrt{3}}$
D
$20$

Solution

(D) $P$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $\triangle ABC$ માં,$AB=AC=100$. ધારો કે $AP = x$. $P$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$AP \perp BC$.
$\triangle ABP$ માં,$BP^2 = AB^2 - AP^2 = 100^2 - x^2$. તેથી $BP = \sqrt{10000 - x^2}$.
ટાવરની ઊંચાઈ $PQ = h$ છે.
$A$ આગળ ઉત્સેધકોણ $\alpha = \cot^{-1}(3\sqrt{2})$ છે,તેથી $\cot \alpha = \frac{AP}{PQ} = \frac{x}{h} = 3\sqrt{2} \implies x = 3\sqrt{2}h$.
$B$ આગળ ઉત્સેધકોણ $\beta = \csc^{-1}(2\sqrt{2})$ છે,તેથી $\csc \beta = \frac{BQ}{PQ} = \frac{\sqrt{BP^2 + h^2}}{h} = 2\sqrt{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{BP^2 + h^2}{h^2} = 8 \implies BP^2 + h^2 = 8h^2 \implies BP^2 = 7h^2$.
$BP^2 = 100^2 - x^2$ મૂકતા: $10000 - x^2 = 7h^2$.
$x = 3\sqrt{2}h$ મૂકતા: $10000 - (3\sqrt{2}h)^2 = 7h^2 \implies 10000 - 18h^2 = 7h^2$.
$25h^2 = 10000 \implies h^2 = 400 \implies h = 20$.
Solution diagram
182
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $a > 0$ અને $z = \frac{(1 + i)^2}{a - i}$ નું માન $\sqrt{\frac{2}{5}}$ હોય,તો $\bar{z}$ બરાબર શું થાય?
A
$-\frac{3}{5} - \frac{1}{5}i$
B
$-\frac{1}{5} - \frac{3}{5}i$
C
$-\frac{1}{5} + \frac{3}{5}i$
D
$\frac{1}{5} - \frac{3}{5}i$

Solution

(B) આપેલ છે કે $z = \frac{(1 + i)^2}{a - i} = \frac{2i}{a - i}$.
અંશ અને છેદને અનુબદ્ધ $(a + i)$ વડે ગુણતા,$z = \frac{2i(a + i)}{a^2 + 1} = \frac{-2 + 2ai}{a^2 + 1}$ મળે.
માન $|z| = \frac{|2i|}{|a - i|} = \frac{2}{\sqrt{a^2 + 1}}$.
$|z| = \sqrt{\frac{2}{5}}$ આપેલ હોવાથી,$\frac{2}{\sqrt{a^2 + 1}} = \sqrt{\frac{2}{5}} \implies \frac{4}{a^2 + 1} = \frac{2}{5} \implies a^2 + 1 = 10 \implies a^2 = 9$.
$a > 0$ હોવાથી,$a = 3$ મળે.
$a = 3$ ને $z$ માં મૂકતા,$z = \frac{2i(3 + i)}{3^2 + 1} = \frac{6i - 2}{10} = -\frac{1}{5} + \frac{3}{5}i$.
તેથી અનુબદ્ધ $\bar{z} = -\frac{1}{5} - \frac{3}{5}i$ થાય.
183
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$0, 1, 2, 5, 7$ અને $9$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી $6$ અંકની સંખ્યાઓ,જે $11$ વડે વિભાજ્ય હોય અને કોઈ પણ અંકનું પુનરાવર્તન ન થતું હોય,તેની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$36$
B
$60$
C
$72$
D
$48$

Solution

(B) $6$ અંકની સંખ્યા $abcdef$ ધારો. $11$ વડે વિભાજ્યતા માટે $|(a+c+e) - (b+d+f)|$ એ $11$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
બધા અંકોનો સરવાળો $0+1+2+5+7+9 = 24$ છે. ધારો કે $S_1 = a+c+e$ અને $S_2 = b+d+f$. તેથી $S_1 + S_2 = 24$ અને $S_1 - S_2 = 11k$.
$k=0$ માટે,$S_1 = S_2 = 12$.
${a, c, e}$ અને ${b, d, f}$ માટે શક્ય ગણ:
કિસ્સો $I$: ${a, c, e} = {9, 2, 1}$ અને ${b, d, f} = {7, 5, 0}$.
ગોઠવણીની કુલ રીતો $= 3! \times 3! = 36$.
કિસ્સો $II$: ${a, c, e} = {7, 5, 0}$ અને ${b, d, f} = {9, 2, 1}$.
અહીં $a \neq 0$. $a$ માટે $2$ વિકલ્પો છે,બાકીના $2$ સ્થાન માટે $2!$ રીતો અને ${b, d, f}$ માટે $3!$ રીતો.
કુલ $= 2 \times 2! \times 6 = 24$.
કુલ સંખ્યા $= 36 + 24 = 60$.
184
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
રેખા $x = y$ એ એક વર્તુળને $(1, 1)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. જો આ વર્તુળ $(1, -3)$ બિંદુમાંથી પણ પસાર થતું હોય,તો તેની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$3\sqrt{2}$
B
$3$
C
$2$
D
$2\sqrt{2}$

Solution

(D) રેખા $L: x - y = 0$ ને $(1, 1)$ બિંદુએ સ્પર્શતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $(x - 1)^2 + (y - 1)^2 + \lambda(x - y) = 0$ છે.
વર્તુળ $(1, -3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$(1 - 1)^2 + (-3 - 1)^2 + \lambda(1 - (-3)) = 0$
$0 + 16 + 4\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = -4$.
સમીકરણમાં $\lambda = -4$ મૂકતા:
$(x - 1)^2 + (y - 1)^2 - 4(x - y) = 0$
$x^2 + y^2 - 6x + 2y + 2 = 0$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(3, -1)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{3^2 + (-1)^2 - 2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$ થાય.
Solution diagram
185
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો વર્તુળો $x^2 + y^2 + 5Kx + 2y + K = 0$ અને $2(x^2 + y^2) + 2Kx + 3y - 1 = 0$,$(K \in R)$,બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો રેખા $4x + 5y - K = 0$ એ $P$ અને $Q$ માંથી પસાર થાય તે માટે
A
$K$ ની ફક્ત એક કિંમત
B
$K$ ની કોઈ કિંમત નહીં
C
$K$ ની અસંખ્ય કિંમતો
D
$K$ ની ફક્ત બે કિંમતો

Solution

(B) પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $S_1: x^2 + y^2 + 5Kx + 2y + K = 0$ છે.
બીજા વર્તુળનું સમીકરણ $S_2: x^2 + y^2 + Kx + \frac{3}{2}y - \frac{1}{2} = 0$ છે.
બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2 + y^2 + 5Kx + 2y + K) - (x^2 + y^2 + Kx + \frac{3}{2}y - \frac{1}{2}) = 0$
$4Kx + \frac{1}{2}y + K + \frac{1}{2} = 0$.
આ રેખા આપેલી રેખા $4x + 5y - K = 0$ ને સમાન છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $\frac{4K}{4} = \frac{1/2}{5} = \frac{K + 1/2}{-K}$ મળે છે.
$\frac{4K}{4} = \frac{1}{10}$ પરથી,આપણને $K = \frac{1}{10}$ મળે છે.
બીજી સમાનતા તપાસતા: $\frac{1}{10} = \frac{1/10 + 1/2}{-1/10} = \frac{6/10}{-1/10} = -6$.
$K = \frac{1}{10} \neq -6$ હોવાથી,$K$ ની એવી કોઈ કિંમત નથી જેના માટે રેખાઓ સમાન હોય.
186
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો રેખા $x - 2y = 12$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને બિંદુ $(3, -4.5)$ આગળ સ્પર્શતી હોય,તો ઉપવલયના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$12\sqrt{2}$
B
$9$
C
$8\sqrt{3}$
D
$5$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{xx_1}{a^2} + \frac{yy_1}{b^2} = 1$ છે.
આપેલ બિંદુ $(3, -4.5)$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{3x}{a^2} - \frac{4.5y}{b^2} = 1$ થાય.
આપેલ રેખા $x - 2y = 12$ ને $\frac{x}{12} - \frac{y}{6} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $\frac{3}{a^2} = \frac{1}{12}$ $\Rightarrow a^2 = 36$ $\Rightarrow a = 6$.
અને $\frac{4.5}{b^2} = \frac{1}{6} \Rightarrow b^2 = 27$.
નાભિલંબની લંબાઈ $= \frac{2b^2}{a} = \frac{2 \times 27}{6} = 9$.
187
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2019
જો $a_1, a_2, a_3, \dots, a_n$ એ $A.P.$ માં હોય અને $a_1 + a_4 + a_7 + \dots + a_{16} = 114$ હોય,તો $a_1 + a_6 + a_{11} + a_{16}$ ની કિંમત શોધો.
A
$76$
B
$64$
C
$98$
D
$38$

Solution

(A) આપેલ સરવાળો $a_1 + a_4 + a_7 + a_{10} + a_{13} + a_{16} = 114$ છે.
આ $6$ પદોની સમાંતર શ્રેણી $(A.P.)$ છે,જેમાં પ્રથમ પદ $a_1$ અને અંતિમ પદ $a_{16}$ છે.
$A.P.$ ના સરવાળાનું સૂત્ર $S_n = \frac{n}{2}(\text{પ્રથમ પદ} + \text{અંતિમ પદ})$ છે.
તેથી,$\frac{6}{2}(a_1 + a_{16}) = 114$.
$3(a_1 + a_{16}) = 114 \Rightarrow a_1 + a_{16} = 38$.
આપણે $S = a_1 + a_6 + a_{11} + a_{16}$ નો સરવાળો શોધવાનો છે.
આ પણ $4$ પદોની સમાંતર શ્રેણી છે,જેમાં પ્રથમ પદ $a_1$ અને અંતિમ પદ $a_{16}$ છે.
$S = \frac{4}{2}(a_1 + a_{16}) = 2(38) = 76$.
188
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2019
જો કોઈ $x \in R$ માટે,એક કસોટીમાં $20$ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા મેળવેલા ગુણનું આવૃત્તિ વિતરણ નીચે મુજબ છે:
ગુણ: $2, 3, 5, 7$
આવૃત્તિ: $(x+1)^2, 2x-5, x^2-3x, x$
તો ગુણનો મધ્યક શોધો.
A
$2.8$
B
$3.2$
C
$2.5$
D
$3$

Solution

(A) આવૃત્તિઓનો સરવાળો $\sum f_i = (x+1)^2 + (2x-5) + (x^2-3x) + x = 20$ છે.
સાદુરૂપ આપતા,$2x^2 + 2x - 4 = 20 \Rightarrow x^2 + x - 12 = 0$.
અવયવ પાડતા,$(x+4)(x-3) = 0$.
આવૃત્તિ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 3$ લેતા.
આવૃત્તિઓ: $16, 1, 0, 3$.
મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum x_i f_i}{\sum f_i} = \frac{(2 \times 16) + (3 \times 1) + (5 \times 0) + (7 \times 3)}{20} = \frac{56}{20} = 2.8$.
189
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\mathop {\lim }\limits_{x \to 1} \frac{{{x^4} - 1}}{{x - 1}} = \mathop {\lim }\limits_{x \to k} \frac{{{x^3} - {k^3}}}{{{x^2} - {k^2}}}$,હોય તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{8}$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(B) પ્રથમ,ડાબી બાજુનું લક્ષ મેળવો:
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 1} \frac{{{x^4} - 1}}{{x - 1}} = \mathop {\lim }\limits_{x \to 1} \frac{(x-1)(x+1)(x^2+1)}{x-1} = \mathop {\lim }\limits_{x \to 1} (x+1)(x^2+1) = (1+1)(1^2+1) = 2 \times 2 = 4$.
હવે,જમણી બાજુનું લક્ષ મેળવો:
$\mathop {\lim }\limits_{x \to k} \frac{{{x^3} - {k^3}}}{{{x^2} - {k^2}}} = \mathop {\lim }\limits_{x \to k} \frac{(x-k)(x^2+xk+k^2)}{(x-k)(x+k)} = \mathop {\lim }\limits_{x \to k} \frac{x^2+xk+k^2}{x+k} = \frac{k^2+k^2+k^2}{k+k} = \frac{3k^2}{2k} = \frac{3k}{2}$.
બંને બાજુ સરખાવતા:
$4 = \frac{3k}{2}$ $\Rightarrow 3k = 8$ $\Rightarrow k = \frac{8}{3}$.
190
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત અને $(4, -2\sqrt{3})$ બિંદુમાંથી પસાર થતા અતિવલયની નિયામિકા $5x = 4\sqrt{5}$ હોય અને તેની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ હોય,તો
A
$4e^4 + 8e^2 - 35 = 0$
B
$4e^4 - 24e^2 + 35 = 0$
C
$4e^4 - 12e^2 - 27 = 0$
D
$4e^4 - 24e^2 + 27 = 0$

Solution

(B) ધારો કે અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે. તે $(4, -2\sqrt{3})$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{16}{a^2} - \frac{12}{b^2} = 1 \dots (i)$.
નિયામિકા $x = \frac{a}{e}$ આપેલ છે,તેથી $\frac{a}{e} = \frac{4\sqrt{5}}{5} = \frac{4}{\sqrt{5}}$,એટલે કે $a^2 = \frac{16e^2}{5} \dots (ii)$.
$b^2 = a^2(e^2 - 1)$ નો ઉપયોગ કરીને,$(i)$ માં $a^2$ અને $b^2$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{16}{a^2} - \frac{12}{a^2(e^2 - 1)} = 1$.
$a^2 = \frac{16e^2}{5}$ મૂકતા:
$\frac{5}{e^2} - \frac{60}{16e^2(e^2 - 1)} = 1$.
$4e^2(e^2 - 1)$ વડે ગુણતા:
$20(e^2 - 1) - 15 = 4e^2(e^2 - 1) \Rightarrow 20e^2 - 35 = 4e^4 - 4e^2$.
તેથી $4e^4 - 24e^2 + 35 = 0$ મળે છે.
191
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$|x - y| \leq 2$ અને $|x + y| \leq 2$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતો પ્રદેશ શેના દ્વારા સીમિત છે?
A
$8\sqrt{2}$ ચોરસ એકમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો સમબાજુ ચતુષ્કોણ
B
$8$ ચોરસ એકમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ચોરસ
C
$2$ એકમ બાજુની લંબાઈ ધરાવતો સમબાજુ ચતુષ્કોણ
D
$2\sqrt{2}$ એકમ બાજુની લંબાઈ ધરાવતો ચોરસ

Solution

(D) આપેલ અસમતાઓ $|x - y| \leq 2$ અને $|x + y| \leq 2$ છે.
આને $-2 \leq x - y \leq 2$ અને $-2 \leq x + y \leq 2$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ રેખાઓ $x - y = 2$,$x - y = -2$,$x + y = 2$,અને $x + y = -2$ દ્વારા સીમિત પ્રદેશ દર્શાવે છે.
આ પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ આ રેખાઓના છેદબિંદુઓ છે:
$1$) $x - y = 2$ અને $x + y = 2$ થી $(2, 0)$ મળે છે.
$2$) $x + y = 2$ અને $x - y = -2$ થી $(0, 2)$ મળે છે.
$3$) $x - y = -2$ અને $x + y = -2$ થી $(-2, 0)$ મળે છે.
$4$) $x + y = -2$ અને $x - y = 2$ થી $(0, -2)$ મળે છે.
ક્રમિક શિરોબિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર (દા.ત.,$(2, 0)$ અને $(0, 2)$) $\sqrt{(2-0)^2 + (0-2)^2} = \sqrt{4 + 4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$ છે.
બધી બાજુઓ $2\sqrt{2}$ સમાન હોવાથી અને વિકર્ણો પરસ્પર લંબ હોવાથી,આ પ્રદેશ એક ચોરસ છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $(\text{બાજુ})^2 = (2\sqrt{2})^2 = 8$ ચોરસ એકમ છે.
આમ,આ પ્રદેશ $2\sqrt{2}$ એકમ બાજુની લંબાઈ ધરાવતો ચોરસ છે.
Solution diagram
192
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\mathop {\lim }\limits_{x \to 1} \frac{{{x^2} - ax + b}}{{x - 1}} = 3$ હોય,તો $a + b$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$1$
C
$-4$
D
$-3$

Solution

(D) લક્ષનું અસ્તિત્વ હોય અને તે શાંત હોય તે માટે,$x = 1$ આગળ અંશ $0$ હોવો જોઈએ.
તેથી,$1^2 - a(1) + b = 0$,જે સૂચવે છે કે $1 - a + b = 0$,અથવા $b = a - 1$.
$L'Hopital$ ના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\mathop {\lim }\limits_{x \to 1} \frac{d/dx(x^2 - ax + b)}{d/dx(x - 1)} = 3$.
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 1} (2x - a) = 3$.
$x = 1$ મૂકતા,આપણને $2 - a = 3$ મળે છે,તેથી $a = -1$.
કારણ કે $b = a - 1$,તેથી $b = -1 - 1 = -2$.
તેથી,$a + b = -1 + (-2) = -3$.
193
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
રેખા $4x - 3y + 2 = 0$ ને સમાંતર અને ઉગમબિંદુથી $\frac{3}{5}$ અંતરે આવેલી રેખાઓ દોરવામાં આવે છે. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ આ રેખાઓ પૈકી કોઈ એક પર આવેલું છે?
A
$\left( -\frac{1}{4}, \frac{2}{3} \right)$
B
$\left( \frac{1}{4}, \frac{1}{3} \right)$
C
$\left( \frac{1}{4}, -\frac{1}{3} \right)$
D
$\left( -\frac{1}{4}, -\frac{2}{3} \right)$

Solution

(A) રેખા $4x - 3y + 2 = 0$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $4x - 3y + \lambda = 0$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર $\frac{|\lambda|}{\sqrt{4^2 + (-3)^2}} = \frac{|\lambda|}{5}$ દ્વારા મળે છે.
આ અંતર $\frac{3}{5}$ આપેલ હોવાથી,$\frac{|\lambda|}{5} = \frac{3}{5}$,જેનો અર્થ છે કે $|\lambda| = 3$,તેથી $\lambda = \pm 3$.
આમ,રેખાઓના સમીકરણો $4x - 3y + 3 = 0$ અને $4x - 3y - 3 = 0$ છે.
હવે,આપણે આપેલા બિંદુઓને ચકાસીએ:
વિકલ્પ $A$ માટે: $4(-\frac{1}{4}) - 3(\frac{2}{3}) + 3 = -1 - 2 + 3 = 0$. આ બિંદુ સમીકરણ $4x - 3y + 3 = 0$ નું સમાધાન કરે છે.
Solution diagram
194
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો રેખા $ax + y = c$ એ વક્રો $x^2 + y^2 = 1$ અને $y^2 = 4\sqrt{2}x$ બંનેને સ્પર્શતી હોય,તો $|c|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$2$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે. અહીં $4a = 4\sqrt{2}$ હોવાથી $a = \sqrt{2}$ મળે. તેથી સ્પર્શક $y = mx + \frac{\sqrt{2}}{m}$ છે.
આ રેખાને $mx - y + \frac{\sqrt{2}}{m} = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ ને પણ સ્પર્શતી હોવાથી,કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r = 1$ જેટલું થાય.
અંતરના સૂત્ર મુજબ: $\left| \frac{\frac{\sqrt{2}}{m}}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}} \right| = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{2}{m^2(m^2 + 1)} = 1 \Rightarrow m^4 + m^2 - 2 = 0$.
$t = m^2$ લેતા,$t^2 + t - 2 = 0 \Rightarrow (t + 2)(t - 1) = 0$. $m^2 > 0$ હોવાથી $m^2 = 1$,એટલે કે $m = \pm 1$.
$m = 1$ મૂકતા: $y = x + \sqrt{2} \Rightarrow x - y + \sqrt{2} = 0$. $ax + y = c$ સાથે સરખાવતા $a = -1$ અને $c = -\sqrt{2}$ મળે,તેથી $|c| = \sqrt{2}$.
$m = -1$ મૂકતા: $y = -x - \sqrt{2} \Rightarrow x + y = -\sqrt{2}$. $ax + y = c$ સાથે સરખાવતા $a = 1$ અને $c = -\sqrt{2}$ મળે,તેથી $|c| = \sqrt{2}$.
195
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $5x + 9 = 0$ એ અતિવલય $16x^2 - 9y^2 = 144$ ની નિયામિકા (directrix) હોય,તો તેનું અનુરૂપ નાભિ (focus) શોધો.
A
$(5, 0)$
B
$\left( \frac{5}{3}, 0 \right)$
C
$(-5, 0)$
D
$\left( -\frac{5}{3}, 0 \right)$

Solution

(C) અતિવલયનું આપેલ સમીકરણ $16x^2 - 9y^2 = 144$ છે. $144$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{16} = 1$ મળે.
અહીં,$a^2 = 9$ અને $b^2 = 16,$ તેથી $a = 3$ અને $b = 4.$
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{16}{9}} = \frac{5}{3}.$
અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની નિયામિકા $x = \pm \frac{a}{e}$ છે.
આપેલ નિયામિકા $5x + 9 = 0$ એટલે કે $x = -\frac{9}{5}$ છે.
અહીં $\frac{a}{e} = \frac{3}{5/3} = \frac{9}{5}$ હોવાથી,નિયામિકા $x = -\frac{9}{5}$ એ નાભિ $(-ae, 0)$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,નાભિ $(-3 \times \frac{5}{3}, 0) = (-5, 0)$ થાય.
196
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જે વર્તુળો $x^2 + y^2 = 1$ ને બહારથી સ્પર્શે છે,$y$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને પ્રથમ ચરણમાં આવેલા છે,તેવા વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x = \sqrt{1 + 2y}, y \ge 0$
B
$x = \sqrt{1 + 4x}, x \ge 0$
C
$x = \sqrt{1 + 4y}, y \ge 0$
D
$y = \sqrt{1 + 2x}, x \ge 0$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $y$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,તેની ત્રિજ્યા $r = |h| = h$ થાય (પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી $h > 0$).
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ ને બહારથી સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું થાય:
$\sqrt{h^2 + k^2} = r + 1 = h + 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$h^2 + k^2 = (h + 1)^2$
$h^2 + k^2 = h^2 + 2h + 1$
$k^2 = 2h + 1$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = 2x + 1$ મળે,એટલે કે $y = \sqrt{2x + 1}$ જ્યાં $x \ge 0$.
Solution diagram
197
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $a_1, a_2, a_3, \dots$ એ $A.P.$ છે જેમાં $a_6 = 2$ છે. તો આ $A.P.$ નો સામાન્ય તફાવત,જે ગુણાકાર $a_1 a_4 a_5$ ને મહત્તમ બનાવે છે,તે શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{8}{5}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{6}{5}$

Solution

(B) ધારો કે $a$ એ પ્રથમ પદ છે અને $d$ એ $A.P.$ નો સામાન્ય તફાવત છે.
આપેલ છે કે $a_6 = a + 5d = 2$,તેથી $a = 2 - 5d$.
પદો $a_1 = a = 2 - 5d$,$a_4 = a + 3d = 2 - 2d$,અને $a_5 = a + 4d = 2 - d$ છે.
ધારો કે ગુણાકાર $f(d) = a_1 a_4 a_5 = (2 - 5d)(2 - 2d)(2 - d)$ છે.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા: $f(d) = (4 - 4d - 10d + 10d^2)(2 - d) = (10d^2 - 14d + 4)(2 - d) = -10d^3 + 34d^2 - 32d + 8$.
મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,વિકલન $f'(d) = -30d^2 + 68d - 32$ મેળવો.
$f'(d) = 0$ લેતા $\Rightarrow -2(15d^2 - 34d + 16) = 0 \Rightarrow 15d^2 - 34d + 16 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $d = \frac{34 \pm \sqrt{1156 - 960}}{30} = \frac{34 \pm 14}{30}$.
તેથી,$d_1 = \frac{8}{5}$ અને $d_2 = \frac{2}{3}$ મળે છે.
દ્વિતીય વિકલન: $f''(d) = -60d + 68$.
$d = \frac{2}{3}$ માટે,$f''(\frac{2}{3}) = 28 > 0$ (સ્થાનિક ન્યૂનતમ).
$d = \frac{8}{5}$ માટે,$f''(\frac{8}{5}) = -28 < 0$ (સ્થાનિક મહત્તમ).
આમ,$d = \frac{8}{5}$ પર ગુણાકાર મહત્તમ થાય છે.
198
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
સૌથી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ શોધો કે જેથી $(x^2 + \frac{1}{x^3})^n$ ના વિસ્તરણમાં $x$ નો સહગુણક $^nC_{23}$ થાય.
A
$38$
B
$58$
C
$23$
D
$35$

Solution

(A) $(x^2 + x^{-3})^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = ^nC_r (x^2)^{n-r} (x^{-3})^r = ^nC_r x^{2n-5r}$ છે.
$x$ નો સહગુણક મેળવવા માટે,$x$ નો ઘાતાંક $1$ લઈએ:
$2n - 5r = 1 \Rightarrow 2n = 5r + 1$.
આપેલ છે કે સહગુણક $^nC_{23}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $r = 23$ અથવા $n-r = 23$.
કિસ્સો $1$: જો $r = 23$ હોય,તો $2n = 5(23) + 1 = 116 \Rightarrow n = 58$.
કિસ્સો $2$: જો $n-r = 23$ હોય,તો $r = n-23$. આ કિંમત $2n = 5r + 1$ માં મૂકતા:
$2n = 5(n-23) + 1$ $\Rightarrow 2n = 5n - 115 + 1$ $\Rightarrow 3n = 114$ $\Rightarrow n = 38$.
$n$ ની બે શક્ય કિંમતો ($58$ અને $38$) માંથી,સૌથી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યા $38$ છે.
199
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે એક ગોળાકાર સ્ટેડિયમની સીમા પર સમાન ઊંચાઈના $20$ સ્તંભો ઉભા કરવામાં આવ્યા છે. જો દરેક સ્તંભની ટોચને તેના તમામ બિન-પડોશી સ્તંભોની ટોચ સાથે બીમ દ્વારા જોડવામાં આવે,તો બીમની કુલ સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$210$
B
$180$
C
$170$
D
$190$

Solution

(C) $20$ સ્તંભો એ $20$ બાજુવાળા બહુકોણના શિરોબિંદુઓ બનાવે છે.
દરેક સ્તંભની ટોચને તમામ બિન-પડોશી સ્તંભો સાથે જોડવી એટલે $20$ બાજુવાળા બહુકોણના વિકર્ણોની સંખ્યા શોધવી.
$20$ માંથી $2$ સ્તંભો પસંદ કરવાની કુલ રીતો $^{20}C_2$ છે.
$^{20}C_2 = \frac{20 \times 19}{2} = 190$.
આ $190$ જોડાણોમાં બહુકોણની $20$ બાજુઓ (જે પડોશી સ્તંભોને જોડે છે) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,બીમ (વિકર્ણો) ની કુલ સંખ્યા $190 - 20 = 170$ છે.
200
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $50$ અવલોકનો $x_1, x_2, \dots, x_{50}$ ના મધ્યક અને પ્રમાણિત વિચલન બંને $16$ હોય,તો $(x_1 - 4)^2, (x_2 - 4)^2, \dots, (x_{50} - 4)^2$ નો મધ્યક શોધો.
A
$400$
B
$380$
C
$525$
D
$480$

Solution

(A) આપેલ છે: મધ્યક $\mu = \frac{1}{50} \sum x_i = 16$ અને પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = 16$.
પ્રમાણિત વિચલનના સૂત્ર મુજબ: $\sigma^2 = \frac{1}{50} \sum x_i^2 - \mu^2$.
કિંમતો મૂકતા: $16^2 = \frac{1}{50} \sum x_i^2 - 16^2$.
$\frac{1}{50} \sum x_i^2 = 16^2 + 16^2 = 256 + 256 = 512$.
આપણે $(x_i - 4)^2$ નો મધ્યક શોધવાનો છે,જે $\frac{1}{50} \sum (x_i - 4)^2$ છે.
પદનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{1}{50} \sum (x_i^2 - 8x_i + 16) = \frac{1}{50} \sum x_i^2 - 8 \left( \frac{1}{50} \sum x_i \right) + \frac{1}{50} \sum 16$.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા: $512 - 8(16) + 16 = 512 - 128 + 16 = 400$.
201
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ છે. તો $\mathbb{R}$ માં $y \ne 0$ માટે,નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} y + 1 & \alpha & \beta \\ \alpha & y + \beta & 1 \\ \beta & 1 & y + \alpha \end{array} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$y(y^2 - 3)$
B
$y^3 - 1$
C
$y^3$
D
$y(y^2 - 1)$

Solution

(C) સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ $\alpha = \omega$ અને $\beta = \omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ અને $\omega^2$ એ એકમના સંકર ઘનમૂળ છે. નોંધો કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $\omega^3 = 1$ થાય.
ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} y + 1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & y + \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & y + \omega \end{array} \right|$ છે.
હારની પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} y + 1 + \omega + \omega^2 & y + 1 + \omega + \omega^2 & y + 1 + \omega + \omega^2 \\ \omega & y + \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & y + \omega \end{array} \right|$
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,પ્રથમ હાર $y, y, y$ બને છે.
$\Delta = y \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ \omega & y + \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & y + \omega \end{array} \right|$
સ્તંભની પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = y \left| \begin{array}{ccc} 1 & 0 & 0 \\ \omega & y + \omega^2 - \omega & 1 - \omega \\ \omega^2 & 1 - \omega^2 & y + \omega - \omega^2 \end{array} \right|$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = y \left[ (y + \omega^2 - \omega)(y + \omega - \omega^2) - (1 - \omega)(1 - \omega^2) \right]$
$\Delta = y \left[ (y + (\omega^2 - \omega))(y - (\omega^2 - \omega)) - (1 - \omega^2 - \omega + \omega^3) \right]$
$\Delta = y \left[ y^2 - (\omega^2 - \omega)^2 - (1 - (\omega^2 + \omega) + 1) \right]$
$\omega^2 + \omega = -1$ હોવાથી,$\Delta = y \left[ y^2 - (\omega^4 - 2\omega^3 + \omega^2) - (1 - (-1) + 1) \right] = y \left[ y^2 - (\omega - 2 + \omega^2) - 3 \right]$
$\Delta = y \left[ y^2 - (-1 - 2) - 3 \right] = y \left[ y^2 + 3 - 3 \right] = y^3.$
આમ,જવાબ $y^3$ છે.
202
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $f:R \to R$ એ વિકલનીય વિધેય હોય અને $f(2) = 6$ હોય,તો $\lim_{x \to 2} \int_{6}^{f(x)} \frac{2t \, dt}{x - 2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$2f'(2)$
C
$12f'(2)$
D
$24f'(2)$

Solution

(C) ધારો કે $L = \lim_{x \to 2} \frac{1}{x - 2} \int_{6}^{f(x)} 2t \, dt$.
$f(2) = 6$ હોવાથી,સંકલન $\int_{6}^{6} 2t \, dt = 0$ થાય છે,જે $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપ આપે છે.
$L'\text{H\^opital}$ ના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
અંશનું વિકલન: $\frac{d}{dx} \int_{6}^{f(x)} 2t \, dt = 2f(x) \cdot f'(x)$ (Leibniz ના નિયમ મુજબ).
છેદનું વિકલન: $\frac{d}{dx} (x - 2) = 1$.
તેથી,$L = \lim_{x \to 2} \frac{2f(x)f'(x)}{1} = 2f(2)f'(2)$.
$f(2) = 6$ હોવાથી,$L = 2(6)f'(2) = 12f'(2)$.
203
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x + 3y - z = 0$,$x + ky - 2z = 0$ અને $2x - y + z = 0$ નો ઉકેલ $(x, y, z)$ શૂન્યેતર (non-trivial) હોય,તો $\frac{x}{y} + \frac{y}{z} + \frac{z}{x} + k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{4}$
B
$-4$
C
$\frac{1}{2}$
D
$-\frac{1}{4}$

Solution

(C) સમીકરણોની સિસ્ટમનો શૂન્યેતર ઉકેલ હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$D = \begin{vmatrix} 2 & 3 & -1 \\ 1 & k & -2 \\ 2 & -1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$2(k - 2) - 3(1 - (-4)) - 1(-1 - 2k) = 0$
$2k - 4 - 3(5) + 1 + 2k = 0$
$4k - 18 = 0 \Rightarrow 4k = 18 \Rightarrow k = \frac{9}{2}$
$k = \frac{9}{2}$ ને સમીકરણોમાં મૂકતા:
$(1) 2x + 3y - z = 0$
$(2) x + \frac{9}{2}y - 2z = 0$
$(3) 2x - y + z = 0$
સમીકરણ $(1)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા:
$(2x + 3y - z) - (2x - y + z) = 0 \Rightarrow 4y - 2z = 0 \Rightarrow z = 2y \Rightarrow \frac{y}{z} = \frac{1}{2}$
$z = 2y$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$2x + 3y - 2y = 0 \Rightarrow 2x + y = 0 \Rightarrow \frac{x}{y} = -\frac{1}{2}$
તેથી,$\frac{z}{x} = \frac{2y}{-0.5y} = -4$
હવે,અભિવ્યક્તિની ગણતરી કરતા:
$\frac{x}{y} + \frac{y}{z} + \frac{z}{x} + k = -\frac{1}{2} + \frac{1}{2} - 4 + \frac{9}{2} = \frac{1}{2}$
204
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
સંકલન $\int_{0}^{1} x \cot^{-1}(1 - x^2 + x^4) dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{\pi}{4} - \frac{1}{2} \log_e 2$
B
$\frac{\pi}{2} - \log_e 2$
C
$\frac{\pi}{2} - \frac{1}{2} \log_e 2$
D
$\frac{\pi}{4} - \log_e 2$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{0}^{1} x \cot^{-1}(1 - x^2 + x^4) dx$.
ગુણધર્મ $\cot^{-1}(u) = \tan^{-1}(\frac{1}{u})$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે:
$I = \int_{0}^{1} x \tan^{-1}\left(\frac{1}{1 - x^2 + x^4}\right) dx$.
આપણે દલીલને $\frac{x^2 - (x^2 - 1)}{1 + x^2(x^2 - 1)}$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$I = \int_{0}^{1} x \left[ \tan^{-1}(x^2) - \tan^{-1}(x^2 - 1) \right] dx$.
ધારો કે $x^2 = t$,તો $2x dx = dt$,તેથી $x dx = \frac{1}{2} dt$.
જ્યારે $x=0, t=0$ અને જ્યારે $x=1, t=1$.
$I = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t) dt - \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t - 1) dt$.
બીજા સંકલન પર $\int_{0}^{a} f(t) dt = \int_{0}^{a} f(a - t) dt$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t) dt - \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(1 - t - 1) dt = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t) dt - \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(-t) dt$.
કારણ કે $\tan^{-1}(-t) = -\tan^{-1}(t)$:
$I = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t) dt + \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t) dt = \int_{0}^{1} \tan^{-1}(t) dt$.
ખંડશઃ સંકલન કરતા: $\int \tan^{-1}(t) dt = t \tan^{-1}(t) - \int \frac{t}{1+t^2} dt = t \tan^{-1}(t) - \frac{1}{2} \ln(1+t^2)$.
$0$ થી $1$ સુધી મૂલ્ય શોધતા:
$I = [1 \cdot \tan^{-1}(1) - \frac{1}{2} \ln(2)] - [0 - 0] = \frac{\pi}{4} - \frac{1}{2} \ln 2$.
205
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $0 < x < \frac{\pi}{2}$ માટે $\cos x \frac{dy}{dx} - y \sin x = 6x$ અને $y(\frac{\pi}{3}) = 0$ હોય,તો $y(\frac{\pi}{6})$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{\pi^2}{4\sqrt{3}}$
B
$-\frac{\pi^2}{2}$
C
$\frac{\pi^2}{2\sqrt{3}}$
D
$-\frac{\pi^2}{2\sqrt{3}}$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\cos x \frac{dy}{dx} - y \sin x = 6x$ છે.
$\cos x$ વડે ભાગતા,$\frac{dy}{dx} - y \tan x = 6x \sec x$ મળે.
આ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = -\tan x$ અને $Q = 6x \sec x$.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int P dx} = e^{-\int \tan x dx} = e^{-\ln(\sec x)} = \frac{1}{\sec x} = \cos x$.
વ્યાપક ઉકેલ $y \cdot IF = \int Q \cdot IF dx + C$ છે.
$y \cos x = \int (6x \sec x) \cdot \cos x dx = \int 6x dx = 3x^2 + C$.
$y(\frac{\pi}{3}) = 0$ આપેલ હોવાથી,$0 \cdot \cos(\frac{\pi}{3}) = 3(\frac{\pi}{3})^2 + C$,તેથી $0 = \frac{\pi^2}{3} + C$,એટલે કે $C = -\frac{\pi^2}{3}$.
આમ,$y \cos x = 3x^2 - \frac{\pi^2}{3}$.
$x = \frac{\pi}{6}$ માટે,$\cos(\frac{\pi}{6}) = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
$y \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = 3(\frac{\pi}{6})^2 - \frac{\pi^2}{3} = 3(\frac{\pi^2}{36}) - \frac{\pi^2}{3} = \frac{\pi^2}{12} - \frac{4\pi^2}{12} = -\frac{3\pi^2}{12} = -\frac{\pi^2}{4}$.
$y = -\frac{\pi^2}{4} \cdot \frac{2}{\sqrt{3}} = -\frac{\pi^2}{2\sqrt{3}}$.
206
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
એક પાણીની ટાંકી ઉંધા શંકુ આકારની છે,જેનો અર્ધ-શીર્ષકોણ $\tan^{-1}(1/2)$ છે. પાણી $5 \ m^3/min$ ના અચળ દરે ટાંકીમાં ભરવામાં આવે છે. જ્યારે ટાંકીમાં પાણીની ઊંડાઈ $10 \ m$ હોય,ત્યારે પાણીની સપાટી વધવાનો દર ($m/min$ માં) શોધો.
A
$\frac{2}{\pi}$
B
$\frac{1}{5\pi}$
C
$\frac{1}{10\pi}$
D
$\frac{1}{15\pi}$

Solution

(B) ધારો કે $t$ સમયે પાણીની ઊંડાઈ $h$ છે અને પાણીની સપાટીની ત્રિજ્યા $r$ છે.
અર્ધ-શીર્ષકોણ $\theta = \tan^{-1}(1/2)$ આપેલ છે,તેથી $\tan \theta = \frac{r}{h} = \frac{1}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $r = \frac{h}{2}$.
શંકુમાં પાણીનું ઘનફળ $V = \frac{1}{3}\pi r^2 h$ છે.
$r = \frac{h}{2}$ મૂકતા,આપણને મળે $V = \frac{1}{3}\pi \left(\frac{h}{2}\right)^2 h = \frac{\pi h^3}{12}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{dV}{dt} = \frac{\pi}{12} (3h^2) \frac{dh}{dt} = \frac{\pi h^2}{4} \frac{dh}{dt}$.
આપેલ છે કે $\frac{dV}{dt} = 5 \ m^3/min$ અને $h = 10 \ m$,આ કિંમતો મૂકતા:
$5 = \frac{\pi (10)^2}{4} \frac{dh}{dt}$
$5 = \frac{100\pi}{4} \frac{dh}{dt}$
$5 = 25\pi \frac{dh}{dt}$
$\frac{dh}{dt} = \frac{5}{25\pi} = \frac{1}{5\pi} \ m/min$.
Solution diagram
207
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $B$ અને $C$ એ રેખા $\frac{x + 2}{3} = \frac{y - 1}{0} = \frac{z}{4}$ પર આવેલા છે,જેથી $BC = 5 \text{ એકમ}$ થાય. જો શિરોબિંદુ $A$ એ $(1, -1, 2)$ હોય,તો આ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ ($\text{ચોરસ એકમ}$ માં) શોધો:
A
$2\sqrt{34}$
B
$\sqrt{34}$
C
$6$
D
$5\sqrt{17}$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $L: \frac{x + 2}{3} = \frac{y - 1}{0} = \frac{z}{4} = \lambda$ છે. આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(3\lambda - 2, 1, 4\lambda)$ છે.
ધારો કે $D$ એ $A(1, -1, 2)$ થી રેખા $L$ પરનો લંબપાદ છે. $D$ એ $L$ પર હોવાથી,$D = (3\lambda - 2, 1, 4\lambda)$.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = 3\hat{i} + 0\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{AD} = (3\lambda - 2 - 1)\hat{i} + (1 - (-1))\hat{j} + (4\lambda - 2)\hat{k} = (3\lambda - 3)\hat{i} + 2\hat{j} + (4\lambda - 2)\hat{k}$.
$\vec{AD} \perp \vec{v}$ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3\lambda - 3) + 0(2) + 4(4\lambda - 2) = 0$
$9\lambda - 9 + 16\lambda - 8 = 0$
$25\lambda = 17 \implies \lambda = \frac{17}{25}$.
$\lambda$ ની કિંમત $\vec{AD}$ માં મૂકતા:
$\vec{AD} = (3(\frac{17}{25}) - 3)\hat{i} + 2\hat{j} + (4(\frac{17}{25}) - 2)\hat{k} = -\frac{24}{25}\hat{i} + 2\hat{j} + \frac{18}{25}\hat{k}$.
વેધ $AD$ ની લંબાઈ $= |\vec{AD}| = \sqrt{(-\frac{24}{25})^2 + 2^2 + (\frac{18}{25})^2} = \sqrt{\frac{576}{625} + 4 + \frac{324}{625}} = \sqrt{\frac{136}{25}} = \frac{2\sqrt{34}}{5}$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 5 \times \frac{2\sqrt{34}}{5} = \sqrt{34}$.
Solution diagram
208
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
મેટ્રિક્સ $A = \begin{bmatrix} 0 & 2x & 2x \\ 2y & y & -y \\ 1 & -1 & 1 \end{bmatrix}$ જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$ અને $x \neq y$,જેના માટે $A^T A = 3I_3$ હોય,તેવા મેટ્રિક્સની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A^T A = 3I_3$.
$A^T A$ ની ગણતરી કરતા:
$A^T A = \begin{bmatrix} 0 & 2y & 1 \\ 2x & y & -1 \\ 2x & -y & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & 2x & 2x \\ 2y & y & -y \\ 1 & -1 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4y^2+1 & 2y^2-1 & -2y^2+1 \\ 2y^2-1 & 4x^2+y^2+1 & 4x^2-y^2-1 \\ -2y^2+1 & 4x^2-y^2-1 & 4x^2+y^2+1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 & 0 & 0 \\ 0 & 3 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix}$.
ઘટકોને સરખાવતા:
$1$) $4y^2 + 1 = 3 \Rightarrow 4y^2 = 2 \Rightarrow y^2 = \frac{1}{2} \Rightarrow y = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$2$) $4x^2 + y^2 + 1 = 3 \Rightarrow 4x^2 + \frac{1}{2} + 1 = 3 \Rightarrow 4x^2 = \frac{3}{2} \Rightarrow x^2 = \frac{3}{8} \Rightarrow x = \pm \sqrt{\frac{3}{8}}$.
$3$) $4x^2 - y^2 - 1 = 0 \Rightarrow 4(\frac{3}{8}) - \frac{1}{2} - 1 = \frac{3}{2} - \frac{1}{2} - 1 = 0$ (સંતોષાય છે).
$4$) $2y^2 - 1 = 0 \Rightarrow 2(\frac{1}{2}) - 1 = 0$ (સંતોષાય છે).
$x = \pm \sqrt{\frac{3}{8}}$ અને $y = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,$(x, y)$ ની $2 \times 2 = 4$ શક્ય જોડીઓ મળે છે.
શરત $x \neq y$ તપાસતા: $\sqrt{\frac{3}{8}} \approx 0.612$ અને $\frac{1}{\sqrt{2}} \approx 0.707$ હોવાથી,બધી $4$ જોડીઓ $x \neq y$ શરતનું પાલન કરે છે.
આમ,આવા $4$ મેટ્રિક્સ શક્ય છે.
209
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} a|\pi - x| + 1, & x \le 5 \\ b|\pi - x| + 3, & x > 5 \end{cases}$ એ $x = 5$ આગળ સતત હોય,તો $a - b$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{5 - \pi}$
B
$\frac{2}{\pi - 5}$
C
$\frac{2}{\pi + 5}$
D
$\frac{-2}{\pi + 5}$

Solution

(A) વિધેય $f(x)$ એ $x = 5$ આગળ સતત હોવા માટે,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$,જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$ અને $x = 5$ આગળ વિધેયની કિંમત સમાન હોવી જોઈએ.
$LHL = \lim_{x \to 5^-} f(x) = a|\pi - 5| + 1 = a(5 - \pi) + 1$ (કારણ કે $5 > \pi$,તેથી $|\pi - 5| = 5 - \pi$).
$RHL = \lim_{x \to 5^+} f(x) = b|\pi - 5| + 3 = b(5 - \pi) + 3$.
$f(5) = a|\pi - 5| + 1 = a(5 - \pi) + 1$.
$LHL$ અને $RHL$ ને સરખાવતા:
$a(5 - \pi) + 1 = b(5 - \pi) + 3$.
પદોને ગોઠવતા:
$a(5 - \pi) - b(5 - \pi) = 3 - 1$.
$(a - b)(5 - \pi) = 2$.
તેથી,$a - b = \frac{2}{5 - \pi}$.
210
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $f(x) = [x] - [\frac{x}{4}]$,$x \in R$,જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે,તો
A
$\lim_{x \to 4^-} f(x)$ અને $\lim_{x \to 4^+} f(x)$ બંને અસ્તિત્વ ધરાવે છે પરંતુ સમાન નથી
B
$\lim_{x \to 4^-} f(x)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે પરંતુ $\lim_{x \to 4^+} f(x)$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી
C
$\lim_{x \to 4^+} f(x)$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે પરંતુ $\lim_{x \to 4^-} f(x)$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી
D
$f$ એ $x = 4$ આગળ સતત છે

Solution

(D) આપેલ છે $f(x) = [x] - [\frac{x}{4}]$.
$x = 4$ આગળ જમણી બાજુનું લક્ષ:
$\lim_{x \to 4^+} f(x) = \lim_{x \to 4^+} [x] - \lim_{x \to 4^+} [\frac{x}{4}] = 4 - 1 = 3$.
$x = 4$ આગળ ડાબી બાજુનું લક્ષ:
$\lim_{x \to 4^-} f(x) = \lim_{x \to 4^-} [x] - \lim_{x \to 4^-} [\frac{x}{4}] = 3 - 0 = 3$.
વળી,$f(4) = [4] - [\frac{4}{4}] = 4 - 1 = 3$.
અહીં $\lim_{x \to 4^+} f(x) = \lim_{x \to 4^-} f(x) = f(4) = 3$ હોવાથી,વિધેય $f$ એ $x = 4$ આગળ સતત છે.
211
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\int {{e^{\sec x}}\left( {\sec x + \tan x f(x) + (\sec x \tan x + \sec^2 x)} \right)dx = {e^{\sec x}}f(x) + C}$ હોય,તો $f(x)$ ની શક્ય પસંદગી કઈ છે?
A
$\sec x - \tan x - \frac{1}{2}$
B
$x \sec x + \tan x + \frac{1}{2}$
C
$\sec x + x \tan x - \frac{1}{2}$
D
$\sec x + \tan x + \frac{1}{2}$

Solution

(D) આપેલ સંકલન સમીકરણ: $\int e^{\sec x} (\sec x + \tan x f(x) + \sec x \tan x + \sec^2 x) dx = e^{\sec x} f(x) + C$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$e^{\sec x} (\sec x + \tan x f(x) + \sec x \tan x + \sec^2 x) = \frac{d}{dx} (e^{\sec x} f(x))$.
જમણી બાજુ ગુણાકારનો નિયમ વાપરતા:
$e^{\sec x} (\sec x + \tan x f(x) + \sec x \tan x + \sec^2 x) = e^{\sec x} \cdot \sec x \tan x \cdot f(x) + e^{\sec x} f'(x)$.
બંને બાજુ $e^{\sec x}$ વડે ભાગતા:
$\sec x + \tan x f(x) + \sec x \tan x + \sec^2 x = \sec x \tan x f(x) + f'(x)$.
$f'(x)$ માટે ગોઠવતા:
$f'(x) = \sec x + \sec x \tan x + \sec^2 x + \tan x f(x) - \sec x \tan x f(x)$.
જો આપણે $f(x) = \sec x + \tan x$ લઈએ,તો $f'(x) = \sec x \tan x + \sec^2 x$ મળે છે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા તે સાબિત થાય છે. તેથી,$f(x) = \sec x + \tan x + c$.
વિકલ્પોને જોતા,$f(x) = \sec x + \tan x + \frac{1}{2}$ એ યોગ્ય પસંદગી છે.
212
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $P$ એ એક સમતલ છે,જે સમતલો $x + y + z - 6 = 0$ અને $2x + 3y + z + 5 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થાય છે અને તે $xy$-સમતલને લંબ છે. તો બિંદુ $(0, 0, 256)$ નું $P$ થી અંતર કેટલું થાય?
A
$63\sqrt{5}$
B
$205\sqrt{5}$
C
$\frac{17}{\sqrt{5}}$
D
$\frac{11}{\sqrt{5}}$

Solution

(D) સમતલો $P_1: x + y + z - 6 = 0$ અને $P_2: 2x + 3y + z + 5 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x + y + z - 6) + \lambda(2x + 3y + z + 5) = 0$
$x(1 + 2\lambda) + y(1 + 3\lambda) + z(1 + \lambda) + (-6 + 5\lambda) = 0$.
સમતલ $P$ એ $xy$-સમતલને લંબ હોવાથી (જેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{k} = (0, 0, 1)$ છે),સમતલ $P$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1 + 2\lambda, 1 + 3\lambda, 1 + \lambda)$ એ $\vec{k}$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર $\vec{n} \cdot \vec{k} = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $1 + \lambda = 0$,એટલે કે $\lambda = -1$.
સમીકરણમાં $\lambda = -1$ મુકતા:
$x(1 - 2) + y(1 - 3) + z(1 - 1) + (-6 - 5) = 0$
$-x - 2y - 11 = 0$,અથવા $x + 2y + 11 = 0$.
બિંદુ $(0, 0, 256)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d = \frac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$d = \frac{|1(0) + 2(0) + 0(256) + 11|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + 0^2}} = \frac{11}{\sqrt{1 + 4}} = \frac{11}{\sqrt{5}}$.
213
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
વિધેય $f(x) = \frac{1}{4 - x^2} + \log(x^3 - x)$ નો પ્રદેશ શોધો.
A
$\left( 1, 2 \right) \cup \left( 2, \infty \right)$
B
$\left( -1, 0 \right) \cup \left( 1, 2 \right) \cup \left( 3, \infty \right)$
C
$\left( -1, 0 \right) \cup \left( 1, 2 \right) \cup \left( 2, \infty \right)$
D
$\left( -2, -1 \right) \cup \left( -1, 0 \right) \cup \left( 2, \infty \right)$

Solution

(C) વિધેય $f(x) = \frac{1}{4 - x^2} + \log(x^3 - x)$ છે.
વિધેય વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,બે શરતો એકસાથે સંતોષાવી જોઈએ:
$1$. છેદ શૂન્ય ન હોવો જોઈએ: $4 - x^2 \neq 0 \implies x^2 \neq 4 \implies x \neq \pm 2$.
$2$. લઘુગણકનો આધાર ધન હોવો જોઈએ: $x^3 - x > 0$.
અસમતાનું અવયવીકરણ કરતા: $x(x^2 - 1) > 0 \implies x(x - 1)(x + 1) > 0$.
વેવી કર્વ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા,$x(x - 1)(x + 1) > 0$ માટેનો ઉકેલ $x \in (-1, 0) \cup (1, \infty)$ મળે છે.
હવે,આપણે તે બિંદુઓને બાકાત રાખવા પડશે જ્યાં છેદ શૂન્ય થાય છે ($x = 2$ અને $x = -2$).
કારણ કે $x = -2$ એ અંતરાલ $(-1, 0) \cup (1, \infty)$ માં નથી,તેથી આપણે ફક્ત $x = 2$ ને બાકાત રાખવાની જરૂર છે.
આમ,પ્રદેશ $x \in (-1, 0) \cup (1, 2) \cup (2, \infty)$ છે.
214
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
પ્રદેશ $A = \{(x,y) : \frac{y^2}{2} \le x \le y + 4\}$ નું ક્ષેત્રફળ ($sq. units$ માં) શોધો.
A
$\frac{53}{3}$
B
$18$
C
$30$
D
$16$

Solution

(B) આ પ્રદેશ પરવલય $x = \frac{y^2}{2}$ અને રેખા $x = y + 4$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે。
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે, $\frac{y^2}{2} = y + 4$ લો。
$y^2 = 2y + 8 \Rightarrow y^2 - 2y - 8 = 0$.
$(y - 4)(y + 2) = 0$, તેથી $y = 4$ અને $y = -2$.
$y = 4$ માટે, $x = 8$ અને $y = -2$ માટે, $x = 2$.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ સંકલન $\int_{-2}^{4} (x_{\text{right}} - x_{\text{left}}) dy$ દ્વારા મળે છે。
$A = \int_{-2}^{4} (y + 4 - \frac{y^2}{2}) dy$.
$A = \left[ \frac{y^2}{2} + 4y - \frac{y^3}{6} \right]_{-2}^{4}$.
$A = (\frac{16}{2} + 16 - \frac{64}{6}) - (\frac{4}{2} - 8 - \frac{-8}{6})$.
$A = (8 + 16 - \frac{32}{3}) - (2 - 8 + \frac{4}{3}) = (24 - \frac{32}{3}) - (-6 + \frac{4}{3})$.
$A = \frac{72 - 32}{3} - \frac{-18 + 4}{3} = \frac{40}{3} - (-\frac{14}{3}) = \frac{54}{3} = 18$ $sq. units$.
215
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2019
જો એક એકમ સદિશ $\vec{r}$ એ $\hat{i}$ સાથે $\frac{\pi}{3}$,$\hat{j}$ સાથે $\frac{\pi}{4}$ અને $\hat{k}$ સાથે $\theta \in (0, \pi)$ ખૂણો બનાવતો હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5\pi}{12}$
B
$\frac{5\pi}{6}$
C
$\frac{2\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(C) ધારો કે એકમ સદિશ $\vec{r}$ ના દિક-ખૂણાઓ $\alpha = \frac{\pi}{3}$,$\beta = \frac{\pi}{4}$ અને $\gamma = \theta$ છે.
એકમ સદિશના દિક-કોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા $1$ થાય છે,જે સંબંધ $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\cos^2(\frac{\pi}{3}) + \cos^2(\frac{\pi}{4}) + \cos^2 \theta = 1$.
કારણ કે $\cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2}$ અને $\cos(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $(\frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + \cos^2 \theta = 1$.
$\frac{1}{4} + \frac{1}{2} + \cos^2 \theta = 1$.
$\frac{3}{4} + \cos^2 \theta = 1$.
$\cos^2 \theta = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}$.
તેથી,$\cos \theta = \pm \frac{1}{2}$.
આપેલ છે કે $\theta \in (0, \pi)$,જો $\cos \theta = \frac{1}{2}$ હોય,તો $\theta = \frac{\pi}{3}$. જો $\cos \theta = -\frac{1}{2}$ હોય,તો $\theta = \frac{2\pi}{3}$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$\frac{2\pi}{3}$ એ સાચો જવાબ છે.
216
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $Q(0, -1, -3)$ એ સમતલ $3x - y + 4z = 2$ માં બિંદુ $P$ નું પ્રતિબિંબ હોય અને $R$ એ બિંદુ $(3, -1, -2)$ હોય,તો $\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{\sqrt{91}}{2}$
B
$2\sqrt{13}$
C
$\frac{\sqrt{65}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{91}}{4}$

Solution

(A) ધારો કે $P$ એ $(x_1, y_1, z_1)$ છે. $Q(0, -1, -3)$ એ સમતલ $3x - y + 4z - 2 = 0$ માં $P$ નું પ્રતિબિંબ હોવાથી,રેખા $PQ$ સમતલને લંબ છે.
સમતલના અભિલંબના દિક-ગુણોત્તર $(3, -1, 4)$ છે.
રેખા $PQ$ એ $Q(0, -1, -3)$ માંથી પસાર થાય છે અને અભિલંબને સમાંતર છે,તેથી તેનું સમીકરણ $\frac{x-0}{3} = \frac{y+1}{-1} = \frac{z+3}{4} = k$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3k, -k-1, 4k-3)$ છે. $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M$ સમતલ પર આવેલું છે.
$M = (\frac{3k}{2}, \frac{-k-2}{2}, \frac{4k-6}{2})$. સમતલના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $3(\frac{3k}{2}) - (\frac{-k-2}{2}) + 4(\frac{4k-6}{2}) = 2$.
$9k + k + 2 + 16k - 24 = 4 \implies 26k = 26 \implies k = 1$.
આમ,$M = (1.5, -1, 1)$. સદિશ $\vec{QP} = 2\vec{QM} = 2(1.5, 0, 4) = (3, 0, 8)$.
$P = Q + (3, 0, 8) = (3, -1, 5)$.
હવે,$\vec{QR} = (3-0, -1-(-1), -2-(-3)) = (3, 0, 1)$ અને $\vec{QP} = (3, 0, 8)$.
$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\vec{QP} \times \vec{QR}|$.
$\vec{QP} \times \vec{QR} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 0 & 8 \\ 3 & 0 & 1 \end{vmatrix} = 21\hat{j}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |21\hat{j}| = 10.5$.
217
MathematicsMediumMCQJEE Main · 2019
જો બિંદુ $P(\beta, 0, \beta) \, (\beta \neq 0)$ થી રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{0} = \frac{z + 1}{-1}$ પરના લંબની લંબાઈ $\sqrt{\frac{3}{2}}$ હોય,તો $\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{0} = \frac{z + 1}{-1} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $C$ એ $(\lambda, 1, -\lambda - 1)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $P(\beta, 0, \beta)$ છે.
રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (1, 0, -1)$ છે.
સદિશ $\vec{PC} = (\lambda - \beta, 1 - 0, -\lambda - 1 - \beta) = (\lambda - \beta, 1, -\lambda - \beta - 1)$ છે.
કારણ કે $PC$ એ રેખાને લંબ છે,તેથી $\vec{PC} \cdot \vec{v} = 0$:
$(\lambda - \beta)(1) + (1)(0) + (-\lambda - \beta - 1)(-1) = 0$
$\lambda - \beta + \lambda + \beta + 1 = 0$
$2\lambda + 1 = 0 \implies \lambda = -\frac{1}{2}$.
આમ,બિંદુ $C$ એ $(-\frac{1}{2}, 1, -\frac{1}{2})$ છે.
લંબ $PC$ ની લંબાઈ $\sqrt{(\beta - (-\frac{1}{2}))^2 + (0 - 1)^2 + (\beta - (-\frac{1}{2}))^2} = \sqrt{\frac{3}{2}}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\beta + \frac{1}{2})^2 + 1 + (\beta + \frac{1}{2})^2 = \frac{3}{2}$.
$2(\beta + \frac{1}{2})^2 = \frac{3}{2} - 1 = \frac{1}{2}$.
$(\beta + \frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4}$.
$\beta + \frac{1}{2} = \pm \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $1$: $\beta + \frac{1}{2} = \frac{1}{2} \implies \beta = 0$ (અસ્વીકાર્ય,કારણ કે $\beta \neq 0$).
કિસ્સો $2$: $\beta + \frac{1}{2} = -\frac{1}{2} \implies \beta = -1$.
તેથી,$\beta = -1$.
Solution diagram
218
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{\sin((p+1)x) + \sin x}{x} & , x < 0 \\ q & , x = 0 \\ \frac{\sqrt{x+x^2} - \sqrt{x}}{x^{3/2}} & , x > 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(p, q)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(-3/2, -1/2)$
B
$(5/2, 1/2)$
C
$(-1/2, 3/2)$
D
$(-3/2, 1/2)$

Solution

(D) વિધેય $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = f(0)$ હોવું જરૂરી છે.
પ્રથમ,જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$ મેળવીએ:
$RHL = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{x+x^2} - \sqrt{x}}{x^{3/2}} = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{x}(\sqrt{1+x} - 1)}{x \cdot \sqrt{x}} = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{1+x} - 1}{x}$.
અંશ અને છેદને $\sqrt{1+x} + 1$ વડે ગુણતા:
$RHL = \lim_{x \to 0^+} \frac{(1+x) - 1}{x(\sqrt{1+x} + 1)} = \lim_{x \to 0^+} \frac{x}{x(\sqrt{1+x} + 1)} = \frac{1}{1+1} = \frac{1}{2}$.
હવે,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$ મેળવીએ:
$LHL = \lim_{x \to 0^-} \frac{\sin((p+1)x) + \sin x}{x} = \lim_{x \to 0^-} \left( \frac{\sin((p+1)x)}{x} + \frac{\sin x}{x} \right) = (p+1) + 1 = p+2$.
$f(0) = q$ હોવાથી,સાતત્ય માટે $LHL = RHL = f(0)$ થવું જોઈએ:
$p + 2 = 1/2 \implies p = 1/2 - 2 = -3/2$.
$q = 1/2$.
આમ,ક્રમયુક્ત જોડ $(p, q) = (-3/2, 1/2)$ મળે છે.
219
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો ${\Delta _1} = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} x & {\sin \theta } & {\cos \theta } \\ {\sin \theta } & { - x} & 1 \\ {\cos \theta } & 1 & x \end{array}} \right|$ અને ${\Delta _2} = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} x & {\sin 2\theta } & {\cos 2\theta } \\ {\sin 2\theta } & { - x} & 1 \\ {\cos 2\theta } & 1 & x \end{array}} \right|$,$x \ne 0$ હોય; તો તમામ $\theta \in \left( {0, \frac{\pi }{2}} \right)$ માટે:
A
${\Delta _1} - {\Delta _2} = - 2{x^3}$
B
${\Delta _1} + {\Delta _2} = - 2({x^3} + x - 1)$
C
${\Delta _1} - {\Delta _2} = x(\cos 2\theta - \cos 4\theta )$
D
${\Delta _1} + {\Delta _2} = - 2{x^3}$

Solution

(D) પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયક ${\Delta _1}$ નું વિસ્તરણ કરતા:
${\Delta _1} = x(-x^2 - 1) - \sin \theta (x \sin \theta - \cos \theta ) + \cos \theta (\sin \theta + x \cos \theta )$
$= -x^3 - x - x \sin^2 \theta + \sin \theta \cos \theta + \sin \theta \cos \theta + x \cos^2 \theta$
$= -x^3 - x + x(\cos^2 \theta - \sin^2 \theta ) + 2 \sin \theta \cos \theta$
$= -x^3 - x + x \cos 2\theta + \sin 2\theta$
તે જ રીતે,${\Delta _2}$ માટે,આપણે ${\Delta _1}$ ના પદમાં $\theta$ ની જગ્યાએ $2\theta$ મૂકીએ છીએ:
${\Delta _2} = -x^3 - x + x \cos 4\theta + \sin 4\theta$
આમ,સરવાળો ${\Delta _1} + {\Delta _2} = -2x^3 - 2x + x(\cos 2\theta + \cos 4\theta ) + (\sin 2\theta + \sin 4\theta )$ થાય છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
220
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $y = f(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = (\tan x - y) \sec^2 x$,$x \in \left( -\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2} \right)$ નો ઉકેલ હોય,અને $y(0) = 0$ હોય,તો $y\left( -\frac{\pi}{4} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2} - e$
B
$\frac{1}{e} - 2$
C
$e - 2$
D
$2 + \frac{1}{e}$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + y \sec^2 x = \tan x \sec^2 x$ છે.
આ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ પ્રકારનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = \sec^2 x$ અને $Q = \tan x \sec^2 x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $IF = e^{\int \sec^2 x dx} = e^{\tan x}$ છે.
ઉકેલ $y \cdot e^{\tan x} = \int (\tan x \sec^2 x) e^{\tan x} dx + C$ છે.
ધારો કે $t = \tan x$,તો $dt = \sec^2 x dx$.
સંકલન $\int t e^t dt = t e^t - e^t + C$ થાય છે.
તેથી,$y e^{\tan x} = e^{\tan x} (\tan x - 1) + C$.
$y(0) = 0$ આપેલ હોવાથી,$0 = e^0 (0 - 1) + C$,જેનો અર્થ છે કે $C = 1$.
આમ,$y = \tan x - 1 + e^{-\tan x}$.
$x = -\frac{\pi}{4}$ માટે,$\tan x = -1$.
$y\left( -\frac{\pi}{4} \right) = -1 - 1 + e^{-(-1)} = e - 2$.
221
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $f : R \to R$ એ $c \in R$ આગળ વિકલનીય છે અને $f(c) = 0$ છે. જો $g(x) = |f(x)|$ હોય,તો $x = c$ આગળ $g$ એ
A
જો $f'(c) = 0$ હોય તો વિકલનીય છે
B
જો $f'(c) \neq 0$ હોય તો વિકલનીય છે
C
વિકલનીય નથી
D
જો $f'(c) = 0$ હોય તો વિકલનીય નથી

Solution

(A) આપણે $x = c$ આગળ $g(x) = |f(x)|$ ની વિકલનીયતા વિકલનના વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરીને તપાસીએ:
$g'(c) = \lim_{h \to 0} \frac{|f(c + h)| - |f(c)|}{h}$
$f(c) = 0$ હોવાથી,આ પદ નીચે મુજબ સાદું રૂપ ધારણ કરે છે:
$g'(c) = \lim_{h \to 0} \frac{|f(c + h)|}{h}$
વિકલનની વ્યાખ્યા $f'(c) = \lim_{h \to 0} \frac{f(c + h) - f(c)}{h} = \lim_{h \to 0} \frac{f(c + h)}{h}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$g'(c) = \lim_{h \to 0} \left| \frac{f(c + h)}{h} \right| \cdot \frac{|h|}{h} = |f'(c)| \cdot \lim_{h \to 0} \frac{|h|}{h}$
જો $f'(c) = 0$ હોય,તો $g'(c) = 0 \cdot (\pm 1) = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $g(x)$ એ $x = c$ આગળ વિકલનીય છે.
જો $f'(c) \neq 0$ હોય,તો લક્ષ $\lim_{h \to 0} \frac{|h|}{h}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી ($h > 0$ માટે તે $1$ અને $h < 0$ માટે $-1$ છે),તેથી $g(x)$ એ $x = c$ આગળ વિકલનીય નથી.
આમ,જો $f'(c) = 0$ હોય તો $g(x)$ એ $x = c$ આગળ વિકલનીય છે.
222
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $f(x) = x^2, x \in R$. કોઈપણ $A \subseteq R$ માટે,$g(A) = \{x \in R : f(x) \in A\}$ વ્યાખ્યાયિત કરો. જો $S = [0, 4]$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
$f(g(S)) \neq f(S)$
B
$f(g(S)) = S$
C
$g(f(S)) \neq S$
D
$g(f(S)) = g(S)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = x^2$ અને $S = [0, 4]$.
પ્રથમ,$g(S) = \{x \in R : x^2 \in [0, 4]\} = \{x \in R : x^2 \leq 4\} = [-2, 2]$ શોધો.
હવે,$f(g(S)) = f([-2, 2]) = [0, 4] = S$ ની ગણતરી કરો.
$f(S) = f([0, 4]) = [0, 16]$ ની ગણતરી કરો.
વિકલ્પ $A$ તપાસો: $f(g(S)) = [0, 4]$ અને $f(S) = [0, 16]$,તેથી $f(g(S)) \neq f(S)$. આ વિધાન સાચું છે.
વિકલ્પ $B$ તપાસો: $f(g(S)) = [0, 4] = S$. આ વિધાન સાચું છે.
વિકલ્પ $C$ તપાસો: $g(f(S)) = g([0, 16]) = \{x \in R : x^2 \in [0, 16]\} = [-4, 4]$. કારણ કે $[-4, 4] \neq [0, 4]$,તેથી $g(f(S)) \neq S$. આ વિધાન સાચું છે.
વિકલ્પ $D$ તપાસો: $g(f(S)) = [-4, 4]$ અને $g(S) = [-2, 2]$. આમ,$g(f(S)) \neq g(S)$. તેથી,વિધાન $g(f(S)) = g(S)$ સાચું નથી.
223
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x + y + z = 5$,$x + 2y + 2z = 6$,અને $x + 3y + \lambda z = \mu$ (જ્યાં $\lambda, \mu \in \mathbb{R}$) ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $\lambda + \mu$ ની કિંમત શોધો:
A
$12$
B
$7$
C
$10$
D
$9$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,ત્રીજું સમીકરણ એ પ્રથમ બે સમીકરણોનું સુરેખ સંયોજન હોવું જોઈએ. ધારો કે ત્રીજું સમીકરણ $L_3 = a L_1 + b L_2$ છે.
$x + 3y + \lambda z = \mu = a(x + y + z - 5) + b(x + 2y + 2z - 6)$.
$x, y, z$ ના સહગુણકો અને અચળ પદની સરખામણી કરતા:
$a + b = 1$ ($x$ નો સહગુણક)
$a + 2b = 3$ ($y$ નો સહગુણક)
$a + 2b = \lambda$ ($z$ નો સહગુણક)
$5a + 6b = \mu$ (અચળ પદ)
પ્રથમ બે સમીકરણો ઉકેલતા:
$(a + 2b = 3)$ માંથી $(a + b = 1)$ બાદ કરતા $b = 2$ મળે છે.
$a + b = 1$ માં $b = 2$ મૂકતા $a = -1$ મળે છે.
હવે,$\lambda$ અને $\mu$ શોધો:
$\lambda = a + 2b = -1 + 2(2) = 3$.
$\mu = 5a + 6b = 5(-1) + 6(2) = -5 + 12 = 7$.
તેથી,$\lambda + \mu = 3 + 7 = 10$.
224
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $f(x) = e^x - x$ અને $g(x) = x^2 - x$,$\forall x \in R$. તો $x \in R$ નો એવો ગણ શોધો કે જ્યાં વિધેય $h(x) = (f \circ g)(x)$ વધતું વિધેય હોય.
A
$\left[ 0, \frac{1}{2} \right] \cup [1, \infty)$
B
$\left[ 1, \frac{1}{2} \right] \cup \left[ \frac{1}{2}, \infty \right)$
C
$\left[ \frac{-1}{2}, 0 \right] \cup [1, \infty)$
D
$[0, \infty)$

Solution

(A) $h(x) = f(g(x))$
$h'(x) = f'(g(x)) \cdot g'(x)$
આપેલ છે $f(x) = e^x - x$,તેથી $f'(x) = e^x - 1$.
આપેલ છે $g(x) = x^2 - x$,તેથી $g'(x) = 2x - 1$.
આમ,$h'(x) = (e^{x^2 - x} - 1)(2x - 1)$.
વિધેય $h(x)$ વધતું હોય તે માટે $h'(x) \geq 0$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $(e^{x^2 - x} - 1)(2x - 1) \geq 0$.
કિસ્સો $1$: બંને અવયવો અ-ઋણ હોય.
$e^{x^2 - x} - 1 \geq 0 \Rightarrow e^{x^2 - x} \geq 1 \Rightarrow x^2 - x \geq 0 \Rightarrow x(x - 1) \geq 0 \Rightarrow x \in (-\infty, 0] \cup [1, \infty)$.
$2x - 1 \geq 0 \Rightarrow x \geq \frac{1}{2}$.
છેદગણ: $x \in [1, \infty)$.
કિસ્સો $2$: બંને અવયવો અ-ધન હોય.
$e^{x^2 - x} - 1 \leq 0 \Rightarrow x^2 - x \leq 0 \Rightarrow x \in [0, 1]$.
$2x - 1 \leq 0 \Rightarrow x \leq \frac{1}{2}$.
છેદગણ: $x \in [0, \frac{1}{2}]$.
બંને કિસ્સાઓને જોડતા,$x$ નો ગણ $[0, \frac{1}{2}] \cup [1, \infty)$ મળે છે.
225
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$\int_{0}^{2\pi} [\sin 2x(1 + \cos 3x)] \,dx$ નું મૂલ્ય શોધો,જ્યાં $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે.
A
$\pi$
B
$-2\pi$
C
$2\pi$
D
$-\pi$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{0}^{2\pi} [\sin 2x(1 + \cos 3x)] \,dx$.
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) \,dx = \int_{0}^{a} f(a-x) \,dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે જોઈએ છીએ કે વિધેય $f(x) = [\sin 2x(1 + \cos 3x)]$ માટે $f(2\pi - x) = [\sin(4\pi - 2x)(1 + \cos(6\pi - 3x))] = [-\sin 2x(1 + \cos 3x)]$ થાય છે.
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} [f(x) + f(a-x)] \,dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ $x$ માટે જ્યાં $\sin 2x(1 + \cos 3x)$ પૂર્ણાંક ન હોય,ત્યાં $[t] + [-t] = -1$ થાય છે.
કારણ કે વિધેય અંતરાલ $[0, 2\pi]$ માં લગભગ દરેક જગ્યાએ પૂર્ણાંક નથી,તેથી:
$2I = \int_{0}^{2\pi} ( [\sin 2x(1 + \cos 3x)] + [-\sin 2x(1 + \cos 3x)] ) \,dx$
$2I = \int_{0}^{2\pi} -1 \,dx = -2\pi$.
તેથી,$I = -\pi$.
226
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } \left( {\frac{{{{\left( {n + 1} \right)}^{1/3}}}}{{{n^{4/3}}}} + \frac{{{{\left( {n + 2} \right)}^{1/3}}}}{{{n^{4/3}}}} + \dots + \frac{{{{\left( {2n} \right)}^{1/3}}}}{{{n^{4/3}}}}} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{4}(2^{4/3} - 1)$
B
$\frac{4}{3}(2^{3/4})$
C
$\frac{3}{4}(2^{4/3}) - \frac{4}{3}$
D
$\frac{4}{3}(2^{4/3})$

Solution

(A) આપેલ પદને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } \sum\limits_{r = 1}^n \frac{1}{n} \left( \frac{n+r}{n} \right)^{1/3}$
નિશ્ચિત સંકલનની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા:
$\int\limits_0^1 (1+x)^{1/3} dx$
સંકલન કરતા:
$= \left[ \frac{(1+x)^{4/3}}{4/3} \right]_0^1 = \frac{3}{4} (2^{4/3} - 1)$
227
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે દરેક જન્મેલ બાળક છોકરો કે છોકરી હોવાની શક્યતા સમાન છે. જો બે પરિવારોમાં દરેકને બે બાળકો હોય,તો ઓછામાં ઓછી બે છોકરીઓ છે તે આપેલ હોય ત્યારે તમામ બાળકો છોકરીઓ હોવાની શરતી સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{10}$
B
$\frac{1}{17}$
C
$\frac{1}{12}$
D
$\frac{1}{11}$

Solution

(D) ધારો કે $B$ એ છોકરો અને $G$ એ છોકરી દર્શાવે છે. દરેક પરિવારમાં બે બાળકો છે,તેથી કુલ $4$ બાળકો છે.
કુલ પરિણામોની સંખ્યા $2^4 = 16$ છે.
ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે બધા બાળકો છોકરીઓ છે. $E = \{GGGG\}$,તેથી $n(E) = 1$.
ધારો કે $F$ એ ઘટના છે કે ઓછામાં ઓછી બે છોકરીઓ છે.
$n(F) = n(\text{બરાબર 2 છોકરીઓ}) + n(\text{બરાબર 3 છોકરીઓ}) + n(\text{બરાબર 4 છોકરીઓ})$
$n(F) = ^4C_2 + ^4C_3 + ^4C_4 = 6 + 4 + 1 = 11$.
શરતી સંભાવના $P(E|F) = \frac{n(E \cap F)}{n(F)}$.
$E \subset F$ હોવાથી,$n(E \cap F) = n(E) = 1$.
તેથી,$P(E|F) = \frac{1}{11}$.
228
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $A(3, 0, -1)$,$B(2, 10, 6)$ અને $C(1, 2, 1)$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે અને $M$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $G$ એ $BM$ ને $2 : 1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે,તો $\cos(\angle GOA)$ ($O$ એ ઉગમબિંદુ છે) ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{30}}$
B
$\frac{1}{2\sqrt{15}}$
C
$\frac{1}{6\sqrt{10}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{15}}$

Solution

(D) $AC$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left( \frac{3+1}{2}, \frac{0+2}{2}, \frac{-1+1}{2} \right) = (2, 1, 0)$ છે.
જેમ કે $G$ એ $BM$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $G$ એ $\triangle ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ ના યામ $\left( \frac{3+2+1}{3}, \frac{0+10+2}{3}, \frac{-1+6+1}{3} \right) = (2, 4, 2)$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{OG} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\overrightarrow{OA} = 3\hat{i} + 0\hat{j} - 1\hat{k}$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{OG} \cdot \overrightarrow{OA} = (2)(3) + (4)(0) + (2)(-1) = 6 - 2 = 4$ છે.
માન $|\overrightarrow{OG}| = \sqrt{2^2 + 4^2 + 2^2} = \sqrt{4 + 16 + 4} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$ છે.
માન $|\overrightarrow{OA}| = \sqrt{3^2 + 0^2 + (-1)^2} = \sqrt{9 + 1} = \sqrt{10}$ છે.
આમ,$\cos(\angle GOA) = \frac{\overrightarrow{OG} \cdot \overrightarrow{OA}}{|\overrightarrow{OG}| |\overrightarrow{OA}|} = \frac{4}{(2\sqrt{6})(\sqrt{10})} = \frac{4}{2\sqrt{60}} = \frac{2}{2\sqrt{15}} = \frac{1}{\sqrt{15}}$.
229
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\int \frac{dx}{(x^2 - 2x + 10)^2} = A \left( \tan^{-1} \left( \frac{x - 1}{3} \right) + \frac{f(x)}{x^2 - 2x + 10} \right) + C$,જ્યાં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે,તો:
A
$A = \frac{1}{27}$ અને $f(x) = -(x - 1)$
B
$A = \frac{1}{54}$ અને $f(x) = 9(x - 1)^2$
C
$A = \frac{1}{54}$ અને $f(x) = 3(x - 1)$
D
$A = \frac{1}{81}$ અને $f(x) = 3(x - 1)$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \frac{dx}{(x^2 - 2x + 10)^2} = \int \frac{dx}{((x - 1)^2 + 9)^2}$.
$x - 1 = 3 \tan \theta$ આદેશ લેતા,$dx = 3 \sec^2 \theta d\theta$ મળે.
સંકલન $\int \frac{3 \sec^2 \theta d\theta}{(9 \tan^2 \theta + 9)^2} = \int \frac{3 \sec^2 \theta d\theta}{81 \sec^4 \theta} = \frac{1}{27} \int \cos^2 \theta d\theta$ થશે.
$\cos^2 \theta = \frac{1 + \cos 2\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{54} \int (1 + \cos 2\theta) d\theta = \frac{1}{54} (\theta + \frac{\sin 2\theta}{2}) + C$ મળે.
$\tan \theta = \frac{x - 1}{3}$ હોવાથી,$\theta = \tan^{-1} \left( \frac{x - 1}{3} \right)$.
વળી,$\sin 2\theta = 2 \sin \theta \cos \theta = 2 \left( \frac{x - 1}{\sqrt{(x - 1)^2 + 9}} \right) \left( \frac{3}{\sqrt{(x - 1)^2 + 9}} \right) = \frac{6(x - 1)}{x^2 - 2x + 10}$.
આ કિંમતો મૂકતા,$I = \frac{1}{54} \left( \tan^{-1} \left( \frac{x - 1}{3} \right) + \frac{3(x - 1)}{x^2 - 2x + 10} \right) + C$.
આપેલ સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$A = \frac{1}{54}$ અને $f(x) = 3(x - 1)$ મળે છે.
230
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
સમીકરણ $\left| \begin{matrix} x & -6 & -1 \\ 2 & -3x & x-3 \\ -3 & 2x & x+2 \end{matrix} \right| = 0$ ના વાસ્તવિક બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-4$
B
$0$
C
$6$
D
$1$

Solution

(B) નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$x[(-3x)(x+2) - (x-3)(2x)] - (-6)[2(x+2) - (x-3)(-3)] + (-1)[2(2x) - (-3x)(-3)] = 0$
$x[-3x^2 - 6x - (2x^2 - 6x)] + 6[2x + 4 - (-3x + 9)] - 1[4x - 9x] = 0$
$x[-3x^2 - 6x - 2x^2 + 6x] + 6[2x + 4 + 3x - 9] - 1[-5x] = 0$
$x[-5x^2] + 6[5x - 5] + 5x = 0$
$-5x^3 + 30x - 30 + 5x = 0$
$-5x^3 + 35x - 30 = 0$
$-5$ વડે ભાગતા,આપણને $x^3 - 7x + 6 = 0$ મળે છે.
આ $ax^3 + bx^2 + cx + d = 0$ સ્વરૂપનું ત્રિઘાત સમીકરણ છે,જ્યાં $a=1, b=0, c=-7, d=6$.
બીજનો સરવાળો $-b/a = -0/1 = 0$ થાય છે.
231
MathematicsEasyMCQJEE Main · 2019
સ્થાન સદિશ $-\hat{i} + 2\hat{j} + 6\hat{k}$ ધરાવતા બિંદુનું,બિંદુ $(2, 3, -4)$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$ ને સમાંતર રેખાથી અંતર શોધો.
A
$7$
B
$4\sqrt{3}$
C
$2\sqrt{13}$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ બિંદુ $P(-1, 2, 6)$ છે અને રેખા પરનું બિંદુ $A(2, 3, -4)$ છે. સદિશ $\vec{AP}$ નીચે મુજબ છે:
$\vec{AP} = (-1 - 2)\hat{i} + (2 - 3)\hat{j} + (6 - (-4))\hat{k} = -3\hat{i} - \hat{j} + 10\hat{k}$.
રેખા સદિશ $\vec{b} = 6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
બિંદુ $P$ નું રેખાથી લંબ અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર:
$d = \frac{|\vec{AP} \times \vec{b}|}{|\vec{b}|}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{AP} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{AP} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -3 & -1 & 10 \\ 6 & 3 & -4 \end{vmatrix} = \hat{i}(4 - 30) - \hat{j}(12 - 60) + \hat{k}(-9 - (-6)) = -26\hat{i} + 48\hat{j} - 3\hat{k}$.
હવે,તેનું માન $|\vec{AP} \times \vec{b}| = \sqrt{(-26)^2 + 48^2 + (-3)^2} = \sqrt{676 + 2304 + 9} = \sqrt{2989}$.
સદિશ $\vec{b}$ નું માન $|\vec{b}| = \sqrt{6^2 + 3^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 9 + 16} = \sqrt{61}$.
તેથી,$d = \sqrt{\frac{2989}{61}} = \sqrt{49} = 7$.
Solution diagram
232
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $f(x) = \log_e(\sin x)$ જ્યાં $0 < x < \pi$ અને $g(x) = \sin^{-1}(e^{-x})$ જ્યાં $x \ge 0$. જો $\alpha$ એક ધન વાસ્તવિક સંખ્યા છે જેથી $a = (fog)'(\alpha)$ અને $b = (fog)(\alpha)$ થાય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$a\alpha^2 + b\alpha - a = 2\alpha^2$
B
$a\alpha^2 - b\alpha - a = 0$
C
$a\alpha^2 - b\alpha - a = 1$
D
$a\alpha^2 + b\alpha + a = 0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = \log_e(\sin x)$ અને $g(x) = \sin^{-1}(e^{-x})$.
સૌ પ્રથમ,સંયોજિત વિધેય $(fog)(x) = f(g(x)) = \log_e(\sin(\sin^{-1}(e^{-x})))$ શોધો.
કારણ કે $\sin(\sin^{-1}(u)) = u$,તેથી $(fog)(x) = \log_e(e^{-x}) = -x$.
આપેલ છે કે $b = (fog)(\alpha)$,તેથી $b = -\alpha$.
હવે,વિકલન $(fog)'(x) = \frac{d}{dx}(-x) = -1$ શોધો.
આપેલ છે કે $a = (fog)'(\alpha)$,તેથી $a = -1$.
હવે,$a = -1$ અને $b = -\alpha$ ની કિંમતો વિકલ્પોમાં મૂકો.
વિકલ્પ $C$ તપાસતા: $a\alpha^2 - b\alpha - a = (-1)\alpha^2 - (-\alpha)\alpha - (-1) = -\alpha^2 + \alpha^2 + 1 = 1$.
તેથી,$a\alpha^2 - b\alpha - a = 1$ સાચું છે.
233
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\cos^{-1} x - \cos^{-1} \frac{y}{2} = \alpha$,જ્યાં $-1 \le x \le 1$,$-2 \le y \le 2$,અને $x \le \frac{y}{2}$ હોય,તો તમામ $x, y$ માટે $4x^2 - 4xy \cos \alpha + y^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$4 \sin^2 \alpha - 2x^2y^2$
B
$4 \cos^2 \alpha + 2x^2y^2$
C
$2 \sin^2 \alpha$
D
$4 \sin^2 \alpha$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\cos^{-1} x - \cos^{-1} \frac{y}{2} = \alpha$.
બંને બાજુ $\cos$ લેતા,$\cos(\cos^{-1} x - \cos^{-1} \frac{y}{2}) = \cos \alpha$ મળે.
$\cos(A - B) = \cos A \cos B + \sin A \sin B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x \cdot \frac{y}{2} + \sqrt{1 - x^2} \sqrt{1 - \frac{y^2}{4}} = \cos \alpha$.
પદોને ગોઠવતા: $\sqrt{1 - x^2} \sqrt{1 - \frac{y^2}{4}} = \cos \alpha - \frac{xy}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(1 - x^2)(1 - \frac{y^2}{4}) = (\cos \alpha - \frac{xy}{2})^2$.
$1 - \frac{y^2}{4} - x^2 + \frac{x^2y^2}{4} = \cos^2 \alpha - xy \cos \alpha + \frac{x^2y^2}{4}$.
$1 - \frac{y^2}{4} - x^2 = \cos^2 \alpha - xy \cos \alpha$.
આખા સમીકરણને $4$ વડે ગુણતા:
$4 - y^2 - 4x^2 = 4 \cos^2 \alpha - 4xy \cos \alpha$.
$4x^2 - 4xy \cos \alpha + y^2$ ની કિંમત શોધવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$4x^2 - 4xy \cos \alpha + y^2 = 4 - 4 \cos^2 \alpha$.
કારણ કે $1 - \cos^2 \alpha = \sin^2 \alpha$,તેથી:
$4x^2 - 4xy \cos \alpha + y^2 = 4 \sin^2 \alpha$.
234
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$10 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક ગોળાકાર લોખંડના દડા પર સમાન જાડાઈના બરફનું પડ છે,જે $50 \, cm^3/min$ ના દરે ઓગળે છે. જ્યારે બરફની જાડાઈ $5 \, cm$ હોય,ત્યારે બરફની જાડાઈ ઘટવાનો દર ($cm/min$ માં) કેટલો હશે?
A
$\frac{1}{36\pi}$
B
$\frac{5}{6\pi}$
C
$\frac{1}{9\pi}$
D
$\frac{1}{18\pi}$

Solution

(D) ધારો કે લોખંડના દડાની ત્રિજ્યા $r = 10 \, cm$ છે અને બરફના પડની જાડાઈ $h$ છે.
બરફ સહિત ગોળાની કુલ ત્રિજ્યા $R = 10 + h$ છે.
બરફના પડનું ઘનફળ $V$ એ બરફ સાથેના ગોળાના ઘનફળ અને લોખંડના દડાના ઘનફળ વચ્ચેનો તફાવત છે:
$V = \frac{4}{3}\pi (10 + h)^3 - \frac{4}{3}\pi (10)^3$
સમય $t$ ની સાપેક્ષે બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{dV}{dt} = \frac{4}{3}\pi \cdot 3(10 + h)^2 \cdot \frac{dh}{dt} = 4\pi (10 + h)^2 \frac{dh}{dt}$
આપેલ છે કે બરફ $50 \, cm^3/min$ ના દરે ઓગળે છે,તેથી $\frac{dV}{dt} = -50 \, cm^3/min$.
સમીકરણમાં $h = 5 \, cm$ અને $\frac{dV}{dt} = -50$ મૂકતા:
$-50 = 4\pi (10 + 5)^2 \frac{dh}{dt}$
$-50 = 4\pi (15)^2 \frac{dh}{dt}$
$-50 = 4\pi (225) \frac{dh}{dt}$
$-50 = 900\pi \frac{dh}{dt}$
$\frac{dh}{dt} = -\frac{50}{900\pi} = -\frac{1}{18\pi} \, cm/min$.
આમ,બરફની જાડાઈ ઘટવાનો દર $\frac{1}{18\pi} \, cm/min$ છે.
Solution diagram
235
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
રેખા $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 1}{-1} = \frac{z}{1}$ પરના બિંદુ $P$ માંથી સમતલ $x + y + z = 3$ પર લંબ દોરવામાં આવે છે,જેથી લંબપાદ $Q$ એ સમતલ $x - y + z = 3$ પર પણ આવેલું હોય. તો $Q$ ના યામ શોધો.
A
$(2, 0, 1)$
B
$(-1, 0, 4)$
C
$(1, 0, 2)$
D
$(4, 0, -1)$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 1}{-1} = \frac{z}{1} = \lambda$ પરનું બિંદુ $P$ એ $(2\lambda + 1, -\lambda - 1, \lambda)$ છે.
લંબપાદ $Q$ એ બંને સમતલો $x + y + z = 3$ અને $x - y + z = 3$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ બંને સમતલોના છેદબિંદુ શોધી શકીએ છીએ.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $(x + y + z) + (x - y + z) = 3 + 3 \Rightarrow 2x + 2z = 6 \Rightarrow x + z = 3$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(x + y + z) - (x - y + z) = 3 - 3 \Rightarrow 2y = 0 \Rightarrow y = 0$.
$Q$ એ બંને સમતલોની છેદરેખા પર હોવાથી,તેના યામ $y = 0$ અને $z = 3 - x$ નું પાલન કરે છે.
તેથી,$Q$ ના યામ $(x, 0, 3 - x)$ સ્વરૂપમાં છે.
$PQ$ એ સમતલ $x + y + z = 3$ ને લંબ હોવાથી,સદિશ $\vec{PQ}$ એ સમતલના અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 1, 1)$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\vec{PQ} = (x - (2\lambda + 1), 0 - (-\lambda - 1), 3 - x - \lambda) = (x - 2\lambda - 1, \lambda + 1, 3 - x - \lambda)$.
$\vec{PQ} = k(1, 1, 1)$ હોવાથી,$x - 2\lambda - 1 = \lambda + 1 = 3 - x - \lambda$.
$\lambda + 1 = 3 - x - \lambda$ પરથી,$2\lambda + x = 2$.
$x - 2\lambda - 1 = \lambda + 1$ પરથી,$x - 3\lambda = 2$.
$2\lambda + x = 2$ અને $x - 3\lambda = 2$ ને ઉકેલતા,બાદબાકી કરતા: $5\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = 0$.
$\lambda = 0$ ને $x - 3\lambda = 2$ માં મૂકતા,$x = 2$ મળે છે.
તેથી,$Q$ ના યામ $(2, 0, 3 - 2) = (2, 0, 1)$ છે.
236
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
સંકલન $\int_{\pi /6}^{\pi /3} {\sec ^{2/3} x \, \csc ^{4/3} x \, dx}$ ની કિંમત શોધો.
A
$3^{5/6} - 3^{2/3}$
B
$3^{5/3} - 3^{1/3}$
C
$3^{7/6} - 3^{5/6}$
D
$3^{4/3} - 3^{1/3}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \sec^{2/3} x \csc^{4/3} x \, dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે લખી શકીએ:
$I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{1}{\cos^{2/3} x \sin^{4/3} x} \, dx = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{1}{\cos^{2/3} x \sin^{2/3} x \cdot \sin^{2/3} x} \, dx$
$I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{1}{(\sin x \cos x)^{2/3} \cdot \sin^{2/3} x} \, dx = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{1}{\tan^{2/3} x \cdot \sin^2 x} \, dx$
$I = \int_{\pi/6}^{\pi/3} \frac{\sec^2 x}{\tan^{2/3} x} \, dx$.
ધારો કે $\tan x = t$,તેથી $\sec^2 x \, dx = dt$.
જ્યારે $x = \pi/6$,ત્યારે $t = \tan(\pi/6) = 1/\sqrt{3} = 3^{-1/2}$.
જ્યારે $x = \pi/3$,ત્યારે $t = \tan(\pi/3) = \sqrt{3} = 3^{1/2}$.
$I = \int_{3^{-1/2}}^{3^{1/2}} t^{-2/3} \, dt = \left[ \frac{t^{1/3}}{1/3} \right]_{3^{-1/2}}^{3^{1/2}} = 3 \left[ t^{1/3} \right]_{3^{-1/2}}^{3^{1/2}}$
$I = 3 \left( (3^{1/2})^{1/3} - (3^{-1/2})^{1/3} \right) = 3 \left( 3^{1/6} - 3^{-1/6} \right)$
$I = 3^{1 + 1/6} - 3^{1 - 1/6} = 3^{7/6} - 3^{5/6}$.
237
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $y = y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + y \tan x = 2x + x^2 \tan x$,$x \in \left( -\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2} \right)$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $y(0) = 1$ છે. તો
A
$y'\left( \frac{\pi}{4} \right) + y'\left( -\frac{\pi}{4} \right) = -\sqrt{2}$
B
$y'\left( \frac{\pi}{4} \right) - y'\left( -\frac{\pi}{4} \right) = \pi - \sqrt{2}$
C
$y\left( \frac{\pi}{4} \right) - y\left( -\frac{\pi}{4} \right) = \sqrt{2}$
D
$y\left( \frac{\pi}{4} \right) + y\left( -\frac{\pi}{4} \right) = \frac{\pi^2}{2} + 2$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + Py = Q$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P = \tan x$ અને $Q = 2x + x^2 \tan x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ ($I$.$F$.) $e^{\int P dx} = e^{\int \tan x dx} = e^{\ln |\sec x|} = \sec x$ છે.
બંને બાજુ $I$.$F$. વડે ગુણતા,આપણને $y \sec x = \int (2x + x^2 \tan x) \sec x dx$ મળે છે.
$y \sec x = \int 2x \sec x dx + \int x^2 \sec x \tan x dx$.
નોંધો કે $\frac{d}{dx}(x^2 \sec x) = 2x \sec x + x^2 \sec x \tan x$ થાય છે.
તેથી,$y \sec x = x^2 \sec x + C$.
$\sec x$ વડે ભાગતા,$y = x^2 + C \cos x$ મળે છે.
$y(0) = 1$ આપેલ હોવાથી,$1 = 0^2 + C \cos(0) \Rightarrow C = 1$.
તેથી,$y = x^2 + \cos x$.
હવે,$y' = 2x - \sin x$.
$y'\left( \frac{\pi}{4} \right) = 2\left( \frac{\pi}{4} \right) - \sin\left( \frac{\pi}{4} \right) = \frac{\pi}{2} - \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$y'\left( -\frac{\pi}{4} \right) = 2\left( -\frac{\pi}{4} \right) - \sin\left( -\frac{\pi}{4} \right) = -\frac{\pi}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$y'\left( \frac{\pi}{4} \right) - y'\left( -\frac{\pi}{4} \right) = \left( \frac{\pi}{2} - \frac{1}{\sqrt{2}} \right) - \left( -\frac{\pi}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} \right) = \pi - \frac{2}{\sqrt{2}} = \pi - \sqrt{2}$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
238
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો સમતલ $2x - y + 2z + 3 = 0$ નું સમતલો $4x - 2y + 4z + \lambda = 0$ અને $2x - y + 2z + \mu = 0$ થી અંતર અનુક્રમે $\frac{1}{3}$ અને $\frac{2}{3}$ એકમ હોય,તો $\lambda + \mu$ ની મહત્તમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$15$
B
$13$
C
$5$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ સમતલ $2x - y + 2z + 3 = 0$ છે.
પ્રથમ,સમતલ $4x - 2y + 4z + \lambda = 0$ ને $2x - y + 2z + \frac{\lambda}{2} = 0$ તરીકે લખો.
બે સમાંતર સમતલો $Ax + By + Cz + D_1 = 0$ અને $Ax + By + Cz + D_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|D_1 - D_2|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ સમતલ માટે,અંતર $\frac{|\frac{\lambda}{2} - 3|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2 + 2^2}} = \frac{1}{3}$ છે.
$\frac{|\frac{\lambda - 6}{2}|}{3} = \frac{1}{3} \implies |\lambda - 6| = 2$.
તેથી,$\lambda - 6 = 2$ અથવા $\lambda - 6 = -2$,જે $\lambda = 8$ અથવા $\lambda = 4$ આપે છે.
બીજા સમતલ $2x - y + 2z + \mu = 0$ માટે,અંતર $\frac{|\mu - 3|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2 + 2^2}} = \frac{2}{3}$ છે.
$\frac{|\mu - 3|}{3} = \frac{2}{3} \implies |\mu - 3| = 2$.
તેથી,$\mu - 3 = 2$ અથવા $\mu - 3 = -2$,જે $\mu = 5$ અથવા $\mu = 1$ આપે છે.
$\lambda + \mu$ ની મહત્તમ કિંમત $8 + 5 = 13$ છે.
239
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
પ્રથમ ચરણમાં વક્રો $y = 2^x$ અને $y = |x + 1|$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{3}{2}$
B
$\log_e 2 + \frac{3}{2}$
C
$\frac{3}{2} - \frac{1}{\log_e 2}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) આ પ્રદેશ $y = 2^x$ અને $y = x + 1$ (કારણ કે પ્રથમ ચરણમાં $x \ge 0$ હોવાથી,$|x + 1| = x + 1$) દ્વારા $x = 0$ થી $x = 1$ સુધી ઘેરાયેલો છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{0}^{1} ((x + 1) - 2^x) dx$
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = \left[ \frac{x^2}{2} + x - \frac{2^x}{\ln 2} \right]_{0}^{1}$
સીમાઓ મૂકતા:
$A = \left( \frac{1^2}{2} + 1 - \frac{2^1}{\ln 2} \right) - \left( \frac{0^2}{2} + 0 - \frac{2^0}{\ln 2} \right)$
$A = \left( \frac{1}{2} + 1 - \frac{2}{\ln 2} \right) - \left( 0 + 0 - \frac{1}{\ln 2} \right)$
$A = \frac{3}{2} - \frac{2}{\ln 2} + \frac{1}{\ln 2}$
$A = \frac{3}{2} - \frac{1}{\ln 2}$
Solution diagram
240
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $\lambda$ એક એવી વાસ્તવિક સંખ્યા છે જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x + y + z = 6$,$4x + \lambda y - \lambda z = \lambda - 2$,અને $3x + 2y - 4z = -5$ ને અનંત ઉકેલો છે. તો $\lambda$ એ કયા દ્વિઘાત સમીકરણનું બીજ છે?
A
$\lambda^2 - \lambda - 6 = 0$
B
$\lambda^2 - 3\lambda - 4 = 0$
C
$\lambda^2 + 3\lambda - 4 = 0$
D
$\lambda^2 + \lambda - 6 = 0$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક:
$D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 4 & \lambda & -\lambda \\ 3 & 2 & -4 \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1(-4\lambda - (-2\lambda)) - 1(-16 - (-3\lambda)) + 1(8 - 3\lambda) = 0$
$D = (-4\lambda + 2\lambda) - (-16 + 3\lambda) + (8 - 3\lambda) = 0$
$-2\lambda + 16 - 3\lambda + 8 - 3\lambda = 0$
$-8\lambda + 24 = 0 \Rightarrow \lambda = 3$
હવે,વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $A$ માટે: $\lambda^2 - \lambda - 6 = 0 \Rightarrow (\lambda - 3)(\lambda + 2) = 0$. અહીં,$\lambda = 3$ એ બીજ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
241
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને ઓછામાં ઓછી કેટલી વાર ઉછાળવો જોઈએ જેથી ઓછામાં ઓછી એક છાપ (head) મળવાની સંભાવના $99\%$ થી વધુ હોય?
A
$8$
B
$6$
C
$7$
D
$5$

Solution

(C) ધારો કે સિક્કાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. ઓછામાં ઓછી એક છાપ મળવાની સંભાવના $P(\text{at least one head}) = 1 - P(\text{no head})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સિક્કો નિષ્પક્ષ હોવાથી,$n$ વખત ઉછાળતા એક પણ છાપ ન મળે તેની સંભાવના $\left(\frac{1}{2}\right)^n$ છે.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે $1 - \left(\frac{1}{2}\right)^n > \frac{99}{100}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $1 - \frac{99}{100} > \left(\frac{1}{2}\right)^n$,એટલે કે $\frac{1}{100} > \left(\frac{1}{2}\right)^n$.
આ $2^n > 100$ ને સમાન છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $2^6 = 64$ અને $2^7 = 128$.
તેથી,$128 > 100$ હોવાથી,$n$ ની ન્યૂનતમ પૂર્ણાંક કિંમત $7$ છે.
242
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $\int {x^5 e^{-x^2} dx} = g(x) e^{-x^2} + c$,જ્યાં $c$ એ સંકલનનો અચળાંક છે,તો $g(-1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$-\frac{5}{2}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $t = x^2$,તેથી $dt = 2x dx$,જેનો અર્થ છે કે $x dx = \frac{1}{2} dt$.
આપણે સંકલનને $\int x^4 \cdot e^{-x^2} \cdot x dx = \int t^2 \cdot e^{-t} \cdot \frac{1}{2} dt = \frac{1}{2} \int t^2 e^{-t} dt$ તરીકે લખી શકીએ.
ખંડશઃ સંકલન $\int u dv = uv - \int v du$ નો ઉપયોગ કરતા,$u = t^2$ અને $dv = e^{-t} dt$ લેતા,$du = 2t dt$ અને $v = -e^{-t}$ મળે.
$\frac{1}{2} \int t^2 e^{-t} dt = \frac{1}{2} [ -t^2 e^{-t} - \int (-e^{-t}) 2t dt ] = \frac{1}{2} [ -t^2 e^{-t} + 2 \int t e^{-t} dt ]$.
ફરીથી $\int t e^{-t} dt$ માટે ખંડશઃ સંકલન કરતા,$u = t$ અને $dv = e^{-t} dt$ લેતા:
$\int t e^{-t} dt = -t e^{-t} - \int (-e^{-t}) dt = -t e^{-t} - e^{-t}$.
કિંમતો પાછી મૂકતા: $\frac{1}{2} [ -t^2 e^{-t} + 2(-t e^{-t} - e^{-t}) ] = (-\frac{1}{2} t^2 - t - 1) e^{-t} + c$.
$t = x^2$ મૂકતા: $g(x) = -\frac{x^4}{2} - x^2 - 1$.
તેથી,$g(-1) = -\frac{(-1)^4}{2} - (-1)^2 - 1 = -\frac{1}{2} - 1 - 1 = -\frac{5}{2}$.
243
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
ધારો કે $f:R \to R$ એ એક સતત વિકલનીય વિધેય છે જેથી $f(2) = 6$ અને $f'(2) = \frac{1}{48}$ થાય. જો $\int_6^{f(x)} 4t^3 \,dt = (x - 2)g(x)$ હોય,તો $\lim_{x \to 2} g(x)$ ની કિંમત શોધો.
A
$24$
B
$18$
C
$12$
D
$36$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\int_6^{f(x)} 4t^3 \,dt = (x - 2)g(x)$ છે.
આપણે $\lim_{x \to 2} g(x) = \lim_{x \to 2} \frac{\int_6^{f(x)} 4t^3 \,dt}{x - 2}$ શોધવાનું છે.
કારણ કે $f(2) = 6$,આ લક્ષ $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપમાં છે. લોપિટલના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \to 2} g(x) = \lim_{x \to 2} \frac{\frac{d}{dx} \int_6^{f(x)} 4t^3 \,dt}{\frac{d}{dx} (x - 2)}$.
લીબનીઝના સંકલન નિયમ મુજબ,અંશનું વિકલન $4(f(x))^3 \cdot f'(x)$ થાય છે.
તેથી,$\lim_{x \to 2} g(x) = \lim_{x \to 2} \frac{4(f(x))^3 \cdot f'(x)}{1} = 4(f(2))^3 \cdot f'(2)$.
આપેલ કિંમતો $f(2) = 6$ અને $f'(2) = \frac{1}{48}$ મૂકતા:
$\lim_{x \to 2} g(x) = 4 \cdot (6)^3 \cdot \frac{1}{48} = 4 \cdot 216 \cdot \frac{1}{48} = \frac{864}{48} = 18$.
244
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
સંકલન $\int \frac{2x^3 - 1}{x^4 + x} \,dx$ ની કિંમત શું થાય? (અહીં $C$ એ સંકલનનો અચળાંક છે)
A
$\frac{1}{2} \log_e \frac{|x^3 + 1|}{x^2} + C$
B
$\frac{1}{2} \log_e \frac{|x^3 + 1|^2}{|x^3|} + C$
C
$\log_e \left| \frac{x^3 + 1}{x} \right| + C$
D
$\log_e \frac{|x^3 + 1|}{x^2} + C$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \frac{2x^3 - 1}{x^4 + x} \,dx$.
અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા:
$I = \int \frac{2x - \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x}} \,dx$.
ધારો કે $t = x^2 + \frac{1}{x}$.
તેથી $dt = (2x - \frac{1}{x^2}) \,dx$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int \frac{1}{t} \,dt = \log_e |t| + C$.
$t = x^2 + \frac{1}{x} = \frac{x^3 + 1}{x}$ પાછા મૂકતા:
$I = \log_e \left| \frac{x^3 + 1}{x} \right| + C$.
245
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો $m$ એ $k$ ની ન્યૂનતમ કિંમત હોય જેના માટે વિધેય $f(x) = x\sqrt{kx - x^2}$ એ અંતરાલ $[0, 3]$ માં વધતું વિધેય હોય અને જ્યારે $k = m$ હોય ત્યારે $[0, 3]$ માં $f$ ની મહત્તમ કિંમત $M$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(m, M)$ બરાબર છે:
A
$(5, 3\sqrt{6})$
B
$(4, 3\sqrt{2})$
C
$(3, 3\sqrt{3})$
D
$(4, 3\sqrt{3})$

Solution

(D) આપેલ છે $f(x) = x\sqrt{kx - x^2}$.
$f(x)$ વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,$kx - x^2 \geq 0$,જેનો અર્થ છે $x(k - x) \geq 0$. $x \in [0, 3]$ માટે,આના માટે $k \geq 3$ જરૂરી છે.
વિકલન $f'(x) = \sqrt{kx - x^2} + x \cdot \frac{k - 2x}{2\sqrt{kx - x^2}} = \frac{2(kx - x^2) + kx - 2x^2}{2\sqrt{kx - x^2}} = \frac{3kx - 4x^2}{2\sqrt{kx - x^2}}$.
$f(x)$ એ $[0, 3]$ પર વધતું વિધેય હોવા માટે,આપણે $x \in (0, 3)$ માટે $f'(x) \geq 0$ ની જરૂર છે.
આનો અર્થ છે $3kx - 4x^2 \geq 0$,અથવા $x(3k - 4x) \geq 0$.
$x > 0$ હોવાથી,આપણને $3k - 4x \geq 0$,અથવા $k \geq \frac{4x}{3}$ ની જરૂર છે.
આ શરત $[0, 3]$ માં તમામ $x$ માટે સાચી હોવા માટે,$k$ એ $[0, 3]$ પર $\frac{4x}{3}$ ની મહત્તમ કિંમત જેટલું અથવા તેનાથી વધુ હોવું જોઈએ,જે $\frac{4(3)}{3} = 4$ છે.
આમ,$m = 4$.
હવે,$k = 4$ માટે,$f(x) = x\sqrt{4x - x^2}$.
$[0, 3]$ પર મહત્તમ કિંમત $M$ શોધવા માટે,આપણે વિકલન $f'(x) = \frac{12x - 4x^2}{2\sqrt{4x - x^2}} = \frac{2x(3 - x)}{\sqrt{4x - x^2}}$ તપાસીએ.
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ $x = 3$ છે. $f(0) = 0$ અને $f(3) = 3\sqrt{4(3) - 3^2} = 3\sqrt{12 - 9} = 3\sqrt{3}$ હોવાથી,મહત્તમ કિંમત $M = 3\sqrt{3}$ છે.
તેથી,$(m, M) = (4, 3\sqrt{3})$.
246
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો પ્રદેશ $\{(x,y): y^2 \le 4x, x + y \le 1, x \ge 0, y \ge 0\}$ નું ક્ષેત્રફળ ($sq. units$ માં) $a\sqrt{2} + b$ હોય,તો $a - b$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{10}{3}$
B
$6$
C
$\frac{8}{3}$
D
$-\frac{2}{3}$

Solution

(B) આ પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં પરવલય $y^2 = 4x$ અને રેખા $x + y = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,$x = 1 - y$ ને $y^2 = 4x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 4(1 - y) \implies y^2 + 4y - 4 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$y = \frac{-4 \pm \sqrt{16 - 4(1)(-4)}}{2} = \frac{-4 \pm \sqrt{32}}{2} = -2 \pm 2\sqrt{2}$.
$y \ge 0$ હોવાથી,$y = 2\sqrt{2} - 2$. તેથી $x = 1 - y = 1 - (2\sqrt{2} - 2) = 3 - 2\sqrt{2}$.
ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{3-2\sqrt{2}} 2\sqrt{x} dx + \int_{3-2\sqrt{2}}^{1} (1 - x) dx$ દ્વારા મળે છે.
$= \left[ \frac{4}{3} x^{3/2} \right]_{0}^{3-2\sqrt{2}} + \left[ x - \frac{x^2}{2} \right]_{3-2\sqrt{2}}^{1}$.
$= \frac{4}{3} (3-2\sqrt{2})^{3/2} + \left( (1 - 1/2) - ((3-2\sqrt{2}) - \frac{(3-2\sqrt{2})^2}{2}) \right)$.
અહીં $(3-2\sqrt{2}) = (\sqrt{2}-1)^2$ છે,તેથી $(3-2\sqrt{2})^{3/2} = (\sqrt{2}-1)^3 = 5\sqrt{2} - 7$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{8}{3}\sqrt{2} - \frac{10}{3}$.
આમ,$a = \frac{8}{3}$ અને $b = -\frac{10}{3}$.
$a - b = \frac{8}{3} - (-\frac{10}{3}) = \frac{18}{3} = 6$.
Solution diagram
247
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
વિકલ સમીકરણ $y^2 dx + (x - \frac{1}{y}) dy = 0$ ધ્યાનમાં લો. જો $x = 1$ હોય ત્યારે $y$ નું મૂલ્ય $1$ હોય,તો $y = 2$ હોય ત્યારે $x$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$\frac{3}{2} - \sqrt{e}$
B
$\frac{1}{2} + \frac{1}{\sqrt{e}}$
C
$\frac{3}{2} - \frac{1}{\sqrt{e}}$
D
$\frac{5}{2} + \frac{1}{\sqrt{e}}$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $y^2 dx + (x - \frac{1}{y}) dy = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $y^2 dx + x dy = \frac{1}{y} dy$ મળે છે.
$y^2 dy$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{dx}{dy} + \frac{x}{y^2} = \frac{1}{y^3}$ મળે છે.
આ $\frac{dx}{dy} + P(y)x = Q(y)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(y) = \frac{1}{y^2}$ અને $Q(y) = \frac{1}{y^3}$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ $e^{\int P(y) dy} = e^{\int \frac{1}{y^2} dy} = e^{-\frac{1}{y}}$ છે.
સામાન્ય ઉકેલ $x \cdot e^{-\frac{1}{y}} = \int \frac{1}{y^3} e^{-\frac{1}{y}} dy + C$ છે.
ધારો કે $t = -\frac{1}{y}$,તો $dt = \frac{1}{y^2} dy$. વળી,$\frac{1}{y} = -t$.
આ કિંમતો મૂકતા,$\int (-t) e^t dt = - (t e^t - e^t) = e^t(1 - t) = e^{-\frac{1}{y}}(1 + \frac{1}{y})$ મળે છે.
આમ,$x e^{-\frac{1}{y}} = e^{-\frac{1}{y}}(1 + \frac{1}{y}) + C$.
આપેલ છે કે $x=1$ ત્યારે $y=1$,તેથી $1 \cdot e^{-1} = e^{-1}(1 + 1) + C \implies e^{-1} = 2e^{-1} + C \implies C = -e^{-1}$.
તેથી,$x e^{-\frac{1}{y}} = e^{-\frac{1}{y}}(1 + \frac{1}{y}) - e^{-1}$.
$y=2$ માટે,$x e^{-1/2} = e^{-1/2}(1 + 1/2) - e^{-1} = \frac{3}{2} e^{-1/2} - e^{-1}$.
$e^{-1/2}$ વડે ભાગતા,આપણને $x = \frac{3}{2} - e^{-1/2} = \frac{3}{2} - \frac{1}{\sqrt{e}}$ મળે છે.
248
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$2 \ m$ લાંબી સીડી એક ઉભી દીવાલ પર ટેકવેલી છે. જો સીડીનો ઉપરનો છેડો $25 \ cm/sec$ ના દરે દીવાલ પર નીચે તરફ સરકતો હોય,તો જ્યારે સીડીનો ઉપરનો છેડો જમીનથી $1 \ m$ ઊંચાઈ પર હોય ત્યારે સીડીનો નીચેનો છેડો જમીન પર દીવાલથી દૂર કયા દરે ($cm/sec$ માં) સરકતો હશે?
A
$25$
B
$\frac{25}{3}$
C
$25\sqrt{3}$
D
$\frac{25}{\sqrt{3}}$

Solution

(D) ધારો કે સીડીના નીચેના છેડાનું દીવાલથી અંતર $x$ છે અને સીડીના ઉપરના છેડાની જમીનથી ઊંચાઈ $y$ છે. સીડીની લંબાઈ $L = 2 \ m = 200 \ cm$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$x^2 + y^2 = 200^2$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2x \frac{dx}{dt} + 2y \frac{dy}{dt} = 0$,જેનું સાદું રૂપ $x \frac{dx}{dt} + y \frac{dy}{dt} = 0$ થાય છે.
આપેલ છે કે ઉપરનો છેડો $25 \ cm/sec$ ના દરે નીચે સરકે છે,તેથી $\frac{dy}{dt} = -25 \ cm/sec$.
જ્યારે $y = 1 \ m = 100 \ cm$ હોય,ત્યારે $x^2 + 100^2 = 200^2$ પરથી $x^2 = 40000 - 10000 = 30000$ મળે,તેથી $x = \sqrt{30000} = 100\sqrt{3} \ cm$.
આ કિંમતોને વિકલિત સમીકરણમાં મૂકતા: $(100\sqrt{3}) \frac{dx}{dt} + (100)(-25) = 0$.
$(100\sqrt{3}) \frac{dx}{dt} = 2500$.
$\frac{dx}{dt} = \frac{2500}{100\sqrt{3}} = \frac{25}{\sqrt{3}} \ cm/sec$.
Solution diagram
249
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
જો ${e^y} + xy = e$ હોય,તો $x = 0$ આગળ ક્રમયુક્ત જોડ $\left( {\frac{{dy}}{{dx}},\frac{{{d^2}y}}{{d{x^2}}}} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\left( {\frac{1}{e}, - \frac{1}{{{e^2}}}} \right)$
B
$\left( {\frac{1}{e}, \frac{1}{{{e^2}}}} \right)$
C
$\left( { - \frac{1}{e},\frac{1}{{{e^2}}}} \right)$
D
$\left( { - \frac{1}{e}, - \frac{1}{{{e^2}}}} \right)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ ${e^y} + xy = e$ છે.
$x = 0$ આગળ,${e^y} + 0 = e \implies {e^y} = e \implies y = 1$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા:
${e^y} \frac{dy}{dx} + x \frac{dy}{dx} + y = 0$.
$(0, 1)$ બિંદુએ,${e^1} \frac{dy}{dx} + 0 + 1 = 0 \implies e \frac{dy}{dx} = -1 \implies \frac{dy}{dx} = -\frac{1}{e}$.
હવે,${e^y} \frac{dy}{dx} + x \frac{dy}{dx} + y = 0$ નું ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા:
${e^y} \frac{d^2y}{dx^2} + {e^y} \left( \frac{dy}{dx} \right)^2 + x \frac{d^2y}{dx^2} + \frac{dy}{dx} + \frac{dy}{dx} = 0$.
$x = 0, y = 1, \frac{dy}{dx} = -\frac{1}{e}$ મૂકતા:
$e \frac{d^2y}{dx^2} + e \left( -\frac{1}{e} \right)^2 + 0 + 2 \left( -\frac{1}{e} \right) = 0$.
$e \frac{d^2y}{dx^2} + \frac{1}{e} - \frac{2}{e} = 0$.
$e \frac{d^2y}{dx^2} = \frac{1}{e} \implies \frac{d^2y}{dx^2} = \frac{1}{e^2}$.
આમ,ક્રમયુક્ત જોડ $\left( -\frac{1}{e}, \frac{1}{e^2} \right)$ મળે છે.
250
MathematicsDifficultMCQJEE Main · 2019
$\sin^{-1} \left( \frac{12}{13} \right) - \sin^{-1} \left( \frac{3}{5} \right)$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\pi - \cos^{-1} \left( \frac{33}{65} \right)$
B
$\pi - \sin^{-1} \left( \frac{63}{65} \right)$
C
$\frac{\pi}{2} - \cos^{-1} \left( \frac{9}{65} \right)$
D
$\frac{\pi}{2} - \sin^{-1} \left( \frac{56}{65} \right)$

Solution

(D) ધારો કે $\alpha = \sin^{-1} \left( \frac{12}{13} \right)$ અને $\beta = \sin^{-1} \left( \frac{3}{5} \right)$.
તેથી $\sin \alpha = \frac{12}{13} \implies \cos \alpha = \sqrt{1 - \left( \frac{12}{13} \right)^2} = \frac{5}{13}$.
અને $\sin \beta = \frac{3}{5} \implies \cos \beta = \sqrt{1 - \left( \frac{3}{5} \right)^2} = \frac{4}{5}$.
સૂત્ર $\sin^{-1} x - \sin^{-1} y = \sin^{-1} (x \sqrt{1 - y^2} - y \sqrt{1 - x^2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin^{-1} \left( \frac{12}{13} \right) - \sin^{-1} \left( \frac{3}{5} \right) = \sin^{-1} \left( \frac{12}{13} \times \frac{4}{5} - \frac{3}{5} \times \frac{5}{13} \right)$
$= \sin^{-1} \left( \frac{48}{65} - \frac{15}{65} \right) = \sin^{-1} \left( \frac{33}{65} \right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^{-1} x + \cos^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\sin^{-1} \left( \frac{33}{65} \right) = \frac{\pi}{2} - \cos^{-1} \left( \frac{33}{65} \right)$.
વૈકલ્પિક રીતે,$\cos^{-1} x = \sin^{-1} \sqrt{1 - x^2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^{-1} \left( \frac{33}{65} \right) = \cos^{-1} \sqrt{1 - \left( \frac{33}{65} \right)^2} = \cos^{-1} \left( \frac{56}{65} \right) = \frac{\pi}{2} - \sin^{-1} \left( \frac{56}{65} \right)$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE Main style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live JEE Main mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in JEE Main 2019?

There are 478 Mathematics questions from the JEE Main 2019 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are JEE Main 2019 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice JEE Main 2019 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full JEE Main mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from JEE Main previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix JEE Main Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick JEE Main 2019 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.