Gujarati

General term, Coefficient of any power of x, Independent term, Middle term and Greatest term and Greatest coefficient Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Binomial Theorem · General term, Coefficient of any power of x, Independent term, Middle term and Greatest term and Greatest coefficient

442+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 442 questions in Gujarati

251
DifficultMCQ
ધારો કે $\left(x-\frac{3}{x^2}\right)^n, x \neq 0, n \in N$ ના વિસ્તરણમાં પ્રથમ ત્રણ પદોના સહગુણકોનો સરવાળો $376$ છે. તો $x^4$ નો સહગુણક $......$ છે.
A
$404$
B
$403$
C
$402$
D
$405$

Solution

(D) આપેલ દ્વિપદી પદાવલિ $\left(x-\frac{3}{x^2}\right)^n$ છે.
દ્વિપદી પ્રમેય મુજબ પ્રથમ ત્રણ પદો નીચે મુજબ છે:
$T_1 = { }^n C_0 x^n$
$T_2 = -3 { }^n C_1 x^{n-3}$
$T_3 = 9 { }^n C_2 x^{n-6}$
સહગુણકોનો સરવાળો $376$ આપેલ છે:
${ }^n C_0 - 3 { }^n C_1 + 9 { }^n C_2 = 376$
$1 - 3n + 9 \frac{n(n-1)}{2} = 376$
$9n^2 - 15n - 750 = 0$
$3n^2 - 5n - 250 = 0$
$(n-10)(3n+25) = 0$
$n = 10$ મળે છે.
વ્યાપક પદ $T_{r+1} = { }^{10} C_r (-3)^r x^{10-3r}$ છે.
$x^4$ ના સહગુણક માટે $10-3r = 4$ લેતા $r = 2$ મળે.
તેથી સહગુણક ${ }^{10} C_2 (-3)^2 = 45 \times 9 = 405$ થાય.
252
DifficultMCQ
જો $(1+x)^{10}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $a_r$ એ $x^{10-r}$ નો સહગુણક હોય,તો $\sum \limits_{r=1}^{10} r^3\left(\frac{a_r}{a_{r-1}}\right)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$4895$
B
$1210$
C
$5445$
D
$3025$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a_r$ એ $(1+x)^{10}$ માં $x^{10-r}$ નો સહગુણક છે,તેથી $a_r = {}^{10}C_{10-r} = {}^{10}C_r$.
હવે,ગુણોત્તર $\frac{a_r}{a_{r-1}} = \frac{{}^{10}C_r}{{}^{10}C_{r-1}} = \frac{11-r}{r}$ છે.
સરવાળામાં કિંમત મૂકતા,$\sum \limits_{r=1}^{10} r^3 \left(\frac{11-r}{r}\right)^2 = \sum \limits_{r=1}^{10} r(11-r)^2$.
પદનું વિસ્તરણ કરતા: $\sum \limits_{r=1}^{10} (121r - 22r^2 + r^3)$.
$n=10$ માટે સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$= 121 \times 55 - 22 \times 385 + 3025 = 6655 - 8470 + 3025 = 1210$.
253
DifficultMCQ
જો $(\alpha x^3 + \frac{1}{\beta x})^{11}$ માં $x^9$ નો સહગુણક અને $(\alpha x - \frac{1}{\beta x^3})^{11}$ માં $x^{-9}$ નો સહગુણક સમાન હોય,તો $(\alpha \beta)^2$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$6$

Solution

(C) પ્રથમ પદાવલિ $(\alpha x^3 + \frac{1}{\beta x})^{11}$ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_r \alpha^{11-r} \beta^{-r} x^{33-4r}$ છે.
$x^9$ માટે $33-4r = 9 \Rightarrow r = 6$. સહગુણક ${}^{11}C_6 \alpha^5 \beta^{-6}$ છે.
બીજી પદાવલિ $(\alpha x - \frac{1}{\beta x^3})^{11}$ માટે,સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {}^{11}C_k \alpha^{11-k} (-1)^k \beta^{-k} x^{11-4k}$ છે.
$x^{-9}$ માટે $11-4k = -9 \Rightarrow k = 5$. સહગુણક $-{}^{11}C_5 \alpha^6 \beta^{-5}$ છે.
બંને સહગુણકો સમાન હોવાથી,${}^{11}C_6 \alpha^5 \beta^{-6} = -{}^{11}C_5 \alpha^6 \beta^{-5}$.
આથી $\alpha \beta = -1$ મળે,તેથી $(\alpha \beta)^2 = 1$.
254
DifficultMCQ
$(1+2x)^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં ત્રણ ક્રમિક પદોના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $2:5:8$ છે. તો આ ત્રણ પદોની વચ્ચે આવતા પદનો સહગુણક $...........$ છે.
A
$1020$
B
$9920$
C
$1120$
D
$1000$

Solution

(C) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક પદો $T_r, T_{r+1}, T_{r+2}$ છે. તેમના સહગુણકો $^nC_{r-1} 2^{r-1}, ^nC_r 2^r, ^nC_{r+1} 2^{r+1}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $^nC_{r-1} 2^{r-1} : ^nC_r 2^r : ^nC_{r+1} 2^{r+1} = 2 : 5 : 8$ છે.
$\frac{^nC_{r-1} 2^{r-1}}{^nC_r 2^r} = \frac{2}{5}$ પરથી,$\frac{r}{n-r+1} \times \frac{1}{2} = \frac{2}{5}$ $\Rightarrow \frac{r}{n-r+1} = \frac{4}{5}$ $\Rightarrow 5r = 4n - 4r + 4$ $\Rightarrow 9r - 4n = 4$ (સમીકરણ $1$).
$\frac{^nC_r 2^r}{^nC_{r+1} 2^{r+1}} = \frac{5}{8}$ પરથી,$\frac{r+1}{n-r} \times \frac{1}{2} = \frac{5}{8}$ $\Rightarrow \frac{r+1}{n-r} = \frac{5}{4}$ $\Rightarrow 4r + 4 = 5n - 5r$ $\Rightarrow 9r - 5n = -4$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા: $(9r - 4n) - (9r - 5n) = 4 - (-4) \Rightarrow n = 8$.
$n=8$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $9r - 32 = 4$ $\Rightarrow 9r = 36$ $\Rightarrow r = 4$.
વચ્ચેના પદનો સહગુણક $^nC_r 2^r = ^8C_4 2^4 = 70 \times 16 = 1120$ થાય.
255
DifficultMCQ
ધારો કે $K$ એ $(1+x)^{99}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ ના એકી ઘાતાંકોના સહગુણકોનો સરવાળો છે. ધારો કે $a$ એ $(2+\frac{1}{\sqrt{2}})^{200}$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદ છે. જો $\frac{{}^{200}C_{99} K}{a} = \frac{2^{\ell} m}{n}$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ એકી સંખ્યાઓ છે,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(\ell, n)$ બરાબર છે:
A
$(50, 51)$
B
$(51, 99)$
C
$(50, 101)$
D
$(51, 101)$

Solution

(C) $(1+x)^{99}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ ના એકી ઘાતાંકોના સહગુણકોનો સરવાળો $K = 2^{99-1} = 2^{98}$ છે.
$(2+\frac{1}{\sqrt{2}})^{200}$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદ $a$ એ $101$ મું પદ છે:
$a = {}^{200}C_{100} (2)^{100} (\frac{1}{\sqrt{2}})^{100} = {}^{200}C_{100} \cdot 2^{100} \cdot 2^{-50} = {}^{200}C_{100} \cdot 2^{50}$.
હવે,$\frac{{}^{200}C_{99} K}{a} = \frac{{}^{200}C_{99} \cdot 2^{98}}{{}^{200}C_{100} \cdot 2^{50}}$ લો.
ગુણધર્મ ${}^{n}C_{r} = \frac{n-r+1}{r} {}^{n}C_{r-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{{}^{200}C_{99}}{{}^{200}C_{100}} = \frac{100}{101}$ મળે છે.
આમ,$\frac{{}^{200}C_{99} K}{a} = \frac{100}{101} \cdot 2^{48} = \frac{25 \cdot 2^2 \cdot 2^{48}}{101} = \frac{2^{50} \cdot 25}{101}$.
$\frac{2^{\ell} m}{n}$ સાથે સરખાવતા,$\ell = 50$,$m = 25$,અને $n = 101$ મળે છે.
તેથી,ક્રમયુક્ત જોડ $(\ell, n) = (50, 101)$ છે.
256
DifficultMCQ
જો $(ax^3 + \frac{1}{bx^{1/3}})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{15}$ નો સહગુણક એ $(ax^{1/3} - \frac{1}{bx^3})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{-15}$ ના સહગુણક જેટલો હોય,જ્યાં $a$ અને $b$ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,તો દરેક આવી ક્રમયુક્ત જોડી $(a, b)$ માટે:
A
$a=b$
B
$ab=1$
C
$a=3b$
D
$ab=3$

Solution

(B) $(ax^3 + \frac{1}{bx^{1/3}})^{15}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_r (ax^3)^{15-r} (b^{-1}x^{-1/3})^r = {}^{15}C_r a^{15-r} b^{-r} x^{45-3r-r/3}$ છે.
$x$ નો ઘાતાંક $15$ લેતા: $45 - \frac{10r}{3} = 15$ $\Rightarrow \frac{10r}{3} = 30$ $\Rightarrow r = 9$.
સહગુણક ${}^{15}C_9 a^6 b^{-9}$ છે.
$(ax^{1/3} - \frac{1}{bx^3})^{15}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_r (ax^{1/3})^{15-r} (-b^{-1}x^{-3})^r = {}^{15}C_r a^{15-r} (-1)^r b^{-r} x^{5-r/3-3r}$ છે.
$x$ નો ઘાતાંક $-15$ લેતા: $5 - \frac{10r}{3} = -15$ $\Rightarrow \frac{10r}{3} = 20$ $\Rightarrow r = 6$.
સહગુણક ${}^{15}C_6 a^9 (-1)^6 b^{-6} = {}^{15}C_6 a^9 b^{-6}$ છે.
${}^{15}C_9 = {}^{15}C_6$ હોવાથી,સહગુણકોને સરખાવતા: $a^6 b^{-9} = a^9 b^{-6}$.
બંને બાજુ $a^6 b^{-6}$ વડે ભાગતા,આપણને $b^{-3} = a^3$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a^3 b^3 = 1$,તેથી $ab = 1$.
257
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha > 0$ એ સૌથી નાની સંખ્યા છે જેથી $(x^{2/3} + 2x^{-3})^{30}$ ના વિસ્તરણમાં $\beta x^{-\alpha}$ પદ મળે,જ્યાં $\beta \in \mathbb{N}$. તો $\alpha$ ની કિંમત $.............$ છે.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) $(x^{2/3} + 2x^{-3})^{30}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ:
$T_{r+1} = {}^{30}C_{r} (x^{2/3})^{30-r} (2x^{-3})^{r}$
$T_{r+1} = {}^{30}C_{r} \cdot 2^{r} \cdot x^{(60-11r)/3}$
અહીં પદ $\beta x^{-\alpha}$ છે,તેથી $-\alpha = \frac{60-11r}{3}$,એટલે કે $\alpha = \frac{11r-60}{3}$.
$\alpha > 0$ હોવાથી,$11r > 60$,એટલે કે $r > 5.45$.
$r$ એ પૂર્ણાંક હોવાથી,$r$ ની સૌથી નાની કિંમત $6$ છે.
$r = 6$ માટે,$\alpha = \frac{11(6)-60}{3} = 2$.
આમ,$\alpha$ ની સૌથી નાની કિંમત $2$ છે.
258
DifficultMCQ
$\left(\frac{4x}{5} + \frac{5}{2x^2}\right)^9$ ના વિસ્તરણમાં $x^{-6}$ નો સહગુણક $........$ છે.
A
$5041$
B
$5042$
C
$5043$
D
$5040$

Solution

(D) $\left(\frac{4x}{5} + \frac{5}{2x^2}\right)^9$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^9C_r \left(\frac{4x}{5}\right)^{9-r} \left(\frac{5}{2x^2}\right)^r$
$= {}^9C_r \left(\frac{4}{5}\right)^{9-r} \left(\frac{5}{2}\right)^r x^{9-3r}$
$x^{-6}$ નો સહગુણક શોધવા માટે,$x$ નો ઘાતાંક $-6$ લઈએ:
$9 - 3r = -6$
$3r = 15 \Rightarrow r = 5$
$r = 5$ મૂકતા,સહગુણક:
સહગુણક $= {}^9C_5 \left(\frac{4}{5}\right)^4 \left(\frac{5}{2}\right)^5$
$= 126 \times \frac{256}{625} \times \frac{3125}{32} = 5040$
259
DifficultMCQ
જો $\left(\frac{x^{5/2}}{2} - \frac{4}{x^{\ell}}\right)^9$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અચળ પદ $-84$ હોય અને $x^{-3\ell}$ નો સહગુણક $2^{\alpha}\beta$ હોય,જ્યાં $\beta < 0$ એ એકી સંખ્યા છે,તો $|\alpha\ell - \beta|$ ની કિંમત શોધો.
A
$99$
B
$97$
C
$96$
D
$98$

Solution

(D) $\left(\frac{x^{5/2}}{2} - \frac{4}{x^{\ell}}\right)^9$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{9}{r} \left(\frac{x^{5/2}}{2}\right)^{9-r} \left(-\frac{4}{x^{\ell}}\right)^r$ છે.
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ: $\frac{45-5r}{2} - r\ell = 0 \implies r(5+2\ell) = 45$.
અચળ પદ $-84$ આપેલ છે,તેથી $(-1)^r \binom{9}{r} 2^{3r-9} = -84$. $r=3$ લેતા,$\binom{9}{3} = 84$,જે શરત સંતોષે છે.
$r=3$ મૂકતા,$3(5+2\ell) = 45 \implies \ell = 5$.
$x^{-3\ell} = x^{-15}$ ના સહગુણક માટે,$\frac{45-5r}{2} - 5r = -15 \implies r=5$.
સહગુણક $(-1)^5 \binom{9}{5} \frac{4^5}{2^4} = -126 \times 2^6 = -63 \times 2^7$ મળે છે.
તેથી $\alpha = 7$ અને $\beta = -63$.
$|\alpha\ell - \beta| = |7(5) - (-63)| = 98$.
260
DifficultMCQ
જો $\left( x^{\frac{2}{3}} + \frac{\alpha}{x^3} \right)^{22}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ $7315$ હોય,તો $|\alpha|$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$6$

Solution

(B) $(x^{\frac{2}{3}} + \alpha x^{-3})^{22}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{22}C_r \cdot (x^{\frac{2}{3}})^{22-r} \cdot (\alpha x^{-3})^r$
$T_{r+1} = {}^{22}C_r \cdot \alpha^r \cdot x^{\frac{44-2r}{3} - 3r}$
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ:
$\frac{44-2r}{3} - 3r = 0$
$44 - 2r - 9r = 0$
$11r = 44 \implies r = 4$
આપેલ છે કે સ્વતંત્ર પદ $7315$ છે:
${}^{22}C_4 \cdot \alpha^4 = 7315$
$\frac{22 \times 21 \times 20 \times 19}{4 \times 3 \times 2 \times 1} \cdot \alpha^4 = 7315$
$7315 \cdot \alpha^4 = 7315$
$\alpha^4 = 1 \implies |\alpha| = 1$
261
DifficultMCQ
જો $(\sqrt[4]{2} + \frac{1}{\sqrt[4]{3}})^n$ ના વિસ્તરણમાં શરૂઆતથી પાંચમું પદ અને અંતથી પાંચમા પદનો ગુણોત્તર $\sqrt{6} : 1$ હોય,તો શરૂઆતથી ત્રીજું પદ શોધો:
A
$60 \sqrt{2}$
B
$60 \sqrt{3}$
C
$30 \sqrt{2}$
D
$30 \sqrt{3}$

Solution

(B) શરૂઆતથી $5$-મું પદ $T_5 = {^nC_4} (2^{1/4})^{n-4} (3^{-1/4})^4 = {^nC_4} 2^{(n-4)/4} 3^{-1}$ છે.
અંતથી $5$-મું પદ એ શરૂઆતથી $(n-3)$-મું પદ છે,જે $T_{n-3} = {^nC_4} 2^1 3^{-(n-4)/4}$ છે.
ગુણોત્તર લેતા: $6^{(n-4)/4 - 1} = 6^{1/2}$.
તેથી,$\frac{n-4}{4} - 1 = \frac{1}{2} \Rightarrow n = 10$.
શરૂઆતથી ત્રીજું પદ $T_3 = {^{10}C_2} (2^{1/4})^8 (3^{-1/4})^2 = 45 \cdot 4 \cdot 3^{-1/2} = 60 \sqrt{3}$.
262
DifficultMCQ
$(x^4-\frac{1}{x^3})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{18}$ નો સહગુણક $...........$ છે.
A
$5004$
B
$5003$
C
$5002$
D
$5005$

Solution

(D) $(x^4-\frac{1}{x^3})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_r (x^4)^{15-r} (-\frac{1}{x^3})^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું સાદું રૂપ $T_{r+1} = {}^{15}C_r (-1)^r x^{60-4r} x^{-3r} = {}^{15}C_r (-1)^r x^{60-7r}$ થાય છે.
$x^{18}$ નો સહગુણક શોધવા માટે,આપણે ઘાતાંક $60-7r = 18$ લઈએ છીએ.
$7r = 60 - 18 = 42$,જે આપણને $r = 6$ આપે છે.
સહગુણક ${}^{15}C_6 (-1)^6 = {}^{15}C_6 = 5005$ છે.
263
DifficultMCQ
જો $\left(ax^2+\frac{1}{2bx}\right)^{11}$ માં $x^7$ નો સહગુણક અને $\left(ax-\frac{1}{3bx^2}\right)^{11}$ માં $x^{-7}$ નો સહગુણક સમાન હોય,તો
A
$64ab = 243$
B
$729ab = 32$
C
$243ab = 64$
D
$32ab = 729$

Solution

(B) વિસ્તરણ $\left(ax^2+\frac{1}{2bx}\right)^{11}$ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_r (ax^2)^{11-r} (\frac{1}{2bx})^r = {}^{11}C_r a^{11-r} (\frac{1}{2b})^r x^{22-3r}$ છે.
$22-3r = 7$ લેતા,$3r = 15$,તેથી $r = 5$. સહગુણક ${}^{11}C_5 a^6 (\frac{1}{2b})^5 = \frac{{}^{11}C_5 a^6}{32b^5}$ છે.
વિસ્તરણ $\left(ax-\frac{1}{3bx^2}\right)^{11}$ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{11}C_r (ax)^{11-r} (-\frac{1}{3bx^2})^r = {}^{11}C_r a^{11-r} (-\frac{1}{3b})^r x^{11-3r}$ છે.
$11-3r = -7$ લેતા,$3r = 18$,તેથી $r = 6$. સહગુણક ${}^{11}C_6 a^5 (-\frac{1}{3b})^6 = \frac{{}^{11}C_6 a^5}{729b^6}$ છે.
સહગુણકોને સરખાવતા: $\frac{{}^{11}C_5 a^6}{32b^5} = \frac{{}^{11}C_6 a^5}{729b^6}$.
કારણ કે ${}^{11}C_5 = {}^{11}C_6 = 462$,તેથી $\frac{a^6}{32b^5} = \frac{a^5}{729b^6}$.
$a^5$ વડે ભાગતા અને $b^6$ વડે ગુણતા,આપણને $\frac{ab}{32} = \frac{1}{729}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $729ab = 32$.
264
DifficultMCQ
જો $(1+x)^n$ ના વિસ્તરણમાં ત્રણ ક્રમિક પદોના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $1:5:20$ હોય,તો ચોથા પદનો સહગુણક $............$ છે.
A
$3654$
B
$1827$
C
$5481$
D
$2436$

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક સહગુણકો ${}^nC_{r-1}, {}^nC_r, {}^nC_{r+1}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર ${}^nC_{r-1} : {}^nC_r : {}^nC_{r+1} = 1 : 5 : 20$ છે.
$\frac{{}^nC_r}{{}^nC_{r-1}} = \frac{5}{1}$ પરથી,$\frac{n-r+1}{r} = 5 \implies n = 6r-1 \dots(1)$.
$\frac{{}^nC_{r+1}}{{}^nC_r} = \frac{20}{5} = 4$ પરથી,$\frac{n-r}{r+1} = 4 \implies n = 5r+4 \dots(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ ને સરખાવતા,$6r-1 = 5r+4 \implies r = 5$.
$r=5$ ને $(1)$ માં મૂકતા,$n = 6(5)-1 = 29$.
ચોથા પદનો સહગુણક ${}^nC_3 = {}^{29}C_3$ છે.
${}^{29}C_3 = \frac{29 \times 28 \times 27}{3 \times 2 \times 1} = 3654$.
265
DifficultMCQ
ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો સૌથી મોટો પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. જો $\left(3x^2 - \frac{1}{2x^5}\right)^7$ ના વિસ્તરણમાં અચળ પદ $\alpha$ હોય,તો $[\alpha]$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$1274$
B
$1275$
C
$1273$
D
$1272$

Solution

(B) $\left(3x^2 - \frac{1}{2x^5}\right)^7$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^7C_r (3x^2)^{7-r} \left(-\frac{1}{2x^5}\right)^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદને સરળ બનાવતા,$T_{r+1} = {}^7C_r \cdot 3^{7-r} \cdot (-1/2)^r \cdot x^{14-7r}$ મળે છે.
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ,તેથી $14 - 7r = 0$,જેનો અર્થ છે કે $r = 2$.
$r = 2$ મૂકતા,$\alpha = {}^7C_2 \cdot 3^5 \cdot (-1/2)^2 = 21 \cdot 243 \cdot \frac{1}{4} = 1275.75$.
તેથી,$[\alpha] = [1275.75] = 1275$.
266
DifficultMCQ
$\left(2x^2+\frac{1}{2x}\right)^{11}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{10}$ અને $x^7$ ના સહગુણકોનો તફાવત કેટલો થાય?
A
$12^3-12$
B
$11^3-11$
C
$10^3-10$
D
$13^3-13$

Solution

(A) $\left(2x^2+\frac{1}{2x}\right)^{11}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{11}C_r (2x^2)^{11-r} \left(\frac{1}{2x}\right)^r = {}^{11}C_r \cdot 2^{11-2r} \cdot x^{22-3r}$
$x^{10}$ ના સહગુણક માટે,$22-3r = 10 \implies r = 4$.
સહગુણક $= {}^{11}C_4 \cdot 2^3 = 330 \cdot 8 = 2640$.
$x^7$ ના સહગુણક માટે,$22-3r = 7 \implies r = 5$.
સહગુણક $= {}^{11}C_5 \cdot 2^1 = 462 \cdot 2 = 924$.
તફાવત $= 2640 - 924 = 1716$.
$12^3 - 12 = 1728 - 12 = 1716$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
267
DifficultMCQ
જો $(ax - \frac{1}{bx^2})^{13}$ માં $x^7$ નો સહગુણક અને $(ax + \frac{1}{bx^2})^{13}$ માં $x^{-5}$ નો સહગુણક સમાન હોય,તો $a^4 b^4$ ની કિંમત શોધો:
A
$44$
B
$22$
C
$11$
D
$33$

Solution

(B) $(ax - \frac{1}{bx^2})^{13}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{13}C_r (ax)^{13-r} (-\frac{1}{bx^2})^r = {}^{13}C_r a^{13-r} (-b^{-1})^r x^{13-3r}$ છે.
$x^7$ ના સહગુણક માટે,$13-3r = 7$ લેતા,$r = 2$ મળે છે.
તેથી,$x^7$ નો સહગુણક ${}^{13}C_2 a^{11} b^{-2}$ છે.
$(ax + \frac{1}{bx^2})^{13}$ ના વિસ્તરણ માટે,સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{13}C_r (ax)^{13-r} (\frac{1}{bx^2})^r = {}^{13}C_r a^{13-r} b^{-r} x^{13-3r}$ છે.
$x^{-5}$ ના સહગુણક માટે,$13-3r = -5$ લેતા,$r = 6$ મળે છે.
તેથી,$x^{-5}$ નો સહગુણક ${}^{13}C_6 a^7 b^{-6}$ છે.
બંને સહગુણકોને સરખાવતા: ${}^{13}C_2 a^{11} b^{-2} = {}^{13}C_6 a^7 b^{-6}$.
બંને બાજુ $a^7 b^{-6}$ વડે ભાગતા,$a^4 b^4 = \frac{{}^{13}C_6}{{}^{13}C_2}$ મળે છે.
કિંમતો ગણતા: ${}^{13}C_6 = 1716$ અને ${}^{13}C_2 = 78$.
તેથી,$a^4 b^4 = \frac{1716}{78} = 22$.
268
DifficultMCQ
$(3^{1/2} + 5^{1/4})^{680}$ ના વિસ્તરણમાં પૂર્ણાંક પદોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$170$
B
$171$
C
$172$
D
$173$

Solution

(B) $(3^{1/2} + 5^{1/4})^{680}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{680}C_r (3^{1/2})^{680-r} (5^{1/4})^r$ છે.
આ પદ $T_{r+1} = {}^{680}C_r \cdot 3^{(680-r)/2} \cdot 5^{r/4}$ તરીકે સરળ બને છે.
પદ પૂર્ણાંક હોવા માટે,બંને ઘાતાંકો પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
$1$) $r/4$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,તેથી $r$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ. આમ,$r \in \{0, 4, 8, \dots, 680\}$.
$2$) $(680-r)/2$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $680-r$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ. $680$ બેકી હોવાથી,$r$ પણ બેકી હોવો જોઈએ.
બધા $4$ ના ગુણકો બેકી સંખ્યા હોવાથી,$r \in \{0, 4, 8, \dots, 680\}$ બંને શરતોનું પાલન કરે છે.
આવા પદોની સંખ્યા $0, 4, 8, \dots, 680$ શ્રેણીમાં રહેલા પદોની સંખ્યા જેટલી છે.
સમાંતર શ્રેણીના પદોની સંખ્યા શોધવાના સૂત્ર મુજબ,$n = \frac{680 - 0}{4} + 1 = 170 + 1 = 171$.
269
DifficultMCQ
જો $(\frac{4x}{5} - \frac{5}{2x})^{2022}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અંતથી $1011$ મું પદ,શરૂઆતથી $1011$ માં પદ કરતાં $1024$ ગણું હોય,તો $|x|$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$8$
C
$\frac{5}{16}$
D
$15$

Solution

(C) શરૂઆતથી $1011$ મું પદ $T_{1011} = {}^{2022}C_{1010} (\frac{4x}{5})^{1012} (-\frac{5}{2x})^{1010}$ છે.
અંતથી $1011$ મું પદ એ શરૂઆતથી $1012$ મું પદ છે.
આપેલ શરત મુજબ,$|x| = \frac{5}{16}$ મળે છે.
270
DifficultMCQ
$(1-x)^{100}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં પ્રથમ $50$ પદોના સહગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-{ }^{101}C_{50}$
B
${ }^{99}C_{49}$
C
$-{ }^{99}C_{49}$
D
${ }^{101}C_{50}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1-x)^{100} = C_0 - C_1x + C_2x^2 - C_3x^3 + \dots + C_{100}x^{100}$ છે.
ધારો કે $S = C_0 - C_1 + C_2 - C_3 + \dots - C_{49}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(1-x)^{100}$ માં તમામ સહગુણકોનો સરવાળો $(1-1)^{100} = 0$ થાય છે.
તેથી,$(C_0 - C_1 + C_2 - \dots + C_{50} - \dots + C_{100}) = 0$.
ગુણધર્મ $C_r = C_{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$C_{100} = C_0, C_{99} = C_1, \dots, C_{51} = C_{49}$ મળે.
તેથી,$2(C_0 - C_1 + C_2 - \dots - C_{49}) + C_{50} = 0$.
$2S + C_{50} = 0 \implies S = -\frac{1}{2} C_{50}$.
$S = -\frac{1}{2} \binom{100}{50} = -\frac{1}{2} \times \frac{100}{50} \binom{99}{49} = -\binom{99}{49}$.
271
DifficultMCQ
ધારો કે $\left(\sqrt{x} - \frac{6}{x^{3/2}}\right)^n$,$n \leq 15$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $\alpha$ એ અચળ પદ છે. જો વિસ્તરણમાં બાકીના પદોના સહગુણકોનો સરવાળો $649$ હોય અને $x^{-n}$ નો સહગુણક $\lambda \alpha$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત $..........$ છે.
A
$35$
B
$34$
C
$36$
D
$33$

Solution

(C) સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {^nC_k} (x^{1/2})^{n-k} (-6 x^{-3/2})^k = {^nC_k} (-6)^k x^{(n-4k)/2}$ છે.
અચળ પદ માટે,$n-4k = 0$,તેથી $n = 4k$. $n \leq 15$ હોવાથી,$k$ ની કિંમત $1, 2, 3$ હોઈ શકે.
બધા સહગુણકોનો સરવાળો $x=1$ મૂકવાથી મળે,જે $(1-6)^n = (-5)^n$ છે.
બાકીના પદોનો સરવાળો $(-5)^n - \alpha = 649$ છે.
જો $k=1, n=4$ લઈએ: $(-5)^4 - {^4C_1}(-6)^1 = 625 + 24 = 649$. આ સાચું છે.
તેથી,$n=4$ અને $\alpha = {^4C_1}(-6)^1 = -24$.
$x^{-n} = x^{-4}$ નો સહગુણક ત્યારે મળે જ્યારે $(n-4k)/2 = -4$,એટલે કે $4-4k = -8$,$4k = 12$,$k=3$.
સહગુણક ${^4C_3}(-6)^3 = 4 \times (-216) = -864$ છે.
આમ,$-864 = \lambda(-24)$,તેથી $\lambda = \frac{-864}{-24} = 36$.
272
DifficultMCQ
$\left\{7^{(1/2)} + 11^{(1/6)}\right\}^{824}$ ના વિસ્તરણમાં પૂર્ણાંક પદોની સંખ્યા ................... છે.
A
$142$
B
$138$
C
$421$
D
$456$

Solution

(B) $(7^{1/2} + 11^{1/6})^{824}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{824}C_r (7)^{(824-r)/2} (11)^{r/6}$ છે.
પદ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$7$ અને $11$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
$1$. $7$ નો ઘાતાંક $(824-r)/2 = 412 - r/2$ છે. આ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$r$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
$2$. $11$ નો ઘાતાંક $r/6$ છે. આ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$r$ એ $6$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
આ બંનેને જોડતા,$r$ એ $\text{lcm}(2, 6) = 6$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
તેથી,$r$ ની કિંમતો $0, 6, 12, \dots, 822$ હોઈ શકે છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી છે જ્યાં $a = 0$,$d = 6$ અને છેલ્લું પદ $l = 822$ છે.
સૂત્ર $l = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા,$822 = 0 + (n-1)6$.
$n-1 = 822/6 = 137$.
$n = 138$.
તેથી,કુલ $138$ પૂર્ણાંક પદો છે.
273
DifficultMCQ
$(1+x)(1-x^2)(1+\frac{3}{x}+\frac{3}{x^2}+\frac{1}{x^3})^5, x \neq 0$ ના વિસ્તરણમાં,$x^3$ અને $x^{-13}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$118$
B
$116$
C
$115$
D
$117$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $E = (1+x)(1-x^2)(1+\frac{1}{x})^{15} = (1+x)(1-x)(1+x)(1+\frac{1}{x})^{15}$
$= \frac{(1-x^2)(1+x)^{16}}{x^{15}} = \frac{(1+x)^{16} - x^2(1+x)^{16}}{x^{15}}$
$= (1+x)^{16}x^{-15} - (1+x)^{16}x^{-13}$
$E$ માં $x^3$ નો સહગુણક:
$= (1+x)^{16}$ માં $x^{18}$ નો સહગુણક $- (1+x)^{16}$ માં $x^{16}$ નો સહગુણક
$= 0 - \binom{16}{16} = -1$
$E$ માં $x^{-13}$ નો સહગુણક:
$= (1+x)^{16}$ માં $x^2$ નો સહગુણક $- (1+x)^{16}$ માં $x^0$ નો સહગુણક
$= \binom{16}{2} - \binom{16}{0} = 120 - 1 = 119$
સહગુણકોનો સરવાળો $= 119 + (-1) = 118$.
274
DifficultMCQ
ધારો કે $\left(\frac{1}{3} x^{\frac{1}{3}} + \frac{1}{2} x^{-\frac{2}{3}}\right)^{18}$ ના વિસ્તરણમાં સાતમા અને તેરમા પદના સહગુણકો અનુક્રમે $m$ અને $n$ છે. તો $\left(\frac{n}{m}\right)^{\frac{1}{3}}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{4}{9}$
B
$\frac{1}{9}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{9}{4}$

Solution

(D) $(a+b)^{18}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{18}C_r a^{18-r} b^r$ છે.
સાતમા પદ $(T_7)$ માટે,$r=6$:
$T_7 = {}^{18}C_6 \left(\frac{1}{3} x^{\frac{1}{3}}\right)^{12} \left(\frac{1}{2} x^{-\frac{2}{3}}\right)^6 = {}^{18}C_6 \cdot 3^{-12} \cdot 2^{-6}$.
તેથી,$m = {}^{18}C_6 \cdot 3^{-12} \cdot 2^{-6}$.
તેરમા પદ $(T_{13})$ માટે,$r=12$:
$T_{13} = {}^{18}C_{12} \left(\frac{1}{3} x^{\frac{1}{3}}\right)^6 \left(\frac{1}{2} x^{-\frac{2}{3}}\right)^{12} = {}^{18}C_{12} \cdot 3^{-6} \cdot 2^{-12}$.
અહીં ${}^{18}C_6 = {}^{18}C_{12}$ હોવાથી:
$\frac{n}{m} = \frac{3^{-6} \cdot 2^{-12}}{3^{-12} \cdot 2^{-6}} = 3^6 \cdot 2^{-6} = \left(\frac{3}{2}\right)^6$.
તેથી $\left(\frac{n}{m}\right)^{\frac{1}{3}} = \left(\left(\frac{3}{2}\right)^6\right)^{\frac{1}{3}} = \left(\frac{3}{2}\right)^2 = \frac{9}{4}$.
275
DifficultMCQ
$(2^{\frac{1}{5}} + 5^{\frac{1}{3}})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં તમામ સંમેય પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$3133$
B
$633$
C
$931$
D
$6131$

Solution

(A) $(2^{\frac{1}{5}} + 5^{\frac{1}{3}})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_{r} (2^{\frac{1}{5}})^{15-r} (5^{\frac{1}{3}})^{r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદને સરળ બનાવતા,$T_{r+1} = {}^{15}C_{r} 2^{3 - \frac{r}{5}} 5^{\frac{r}{3}}$ મળે છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$2$ અને $5$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $r$ એ $5$ નો ગુણક હોવો જોઈએ અને $r$ એ $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \le r \le 15$ હોવાથી,$r$ માટે શક્ય કિંમતો $0$ અને $15$ છે.
$r = 0$ માટે,$T_1 = {}^{15}C_0 2^3 5^0 = 1 \times 8 \times 1 = 8$.
$r = 15$ માટે,$T_{16} = {}^{15}C_{15} 2^0 5^5 = 1 \times 1 \times 3125 = 3125$.
તમામ સંમેય પદોનો સરવાળો $8 + 3125 = 3133$ થાય છે.
276
DifficultMCQ
જો $(1+2x-3x^3)(\frac{3}{2}x^2-\frac{1}{3x})^9$ ના વિસ્તરણમાં અચળ પદ $p$ હોય,તો $108p$ ની કિંમત શોધો.
A
$43$
B
$54$
C
$77$
D
$55$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $(1+2x-3x^3)(\frac{3}{2}x^2-\frac{1}{3x})^9$ છે.
$(\frac{3}{2}x^2-\frac{1}{3x})^9$ ના વિસ્તરણનું વ્યાપક પદ $T_{r+1} = {}^9C_r (\frac{3}{2}x^2)^{9-r} (-\frac{1}{3x})^r$ છે.
$T_{r+1} = {}^9C_r \frac{3^{9-2r}}{2^{9-r}} (-1)^r x^{18-3r}$.
અચળ પદ મેળવવા માટે,આપણે $x^0$ અને $x^{-3}$ ના સહગુણકોની જરૂર છે.
$1$. $x^0$ માટે: $18-3r = 0 \implies r=6$. સહગુણક ${}^9C_6 (\frac{3}{2})^3 (-\frac{1}{3})^6 = \frac{7}{18}$ મળે છે.
$2$. $x^{-3}$ માટે: $18-3r = -3 \implies r=7$. સહગુણક ${}^9C_7 (\frac{3}{2})^2 (-\frac{1}{3})^7 = -\frac{1}{27}$ મળે છે.
અચળ પદ $p = 1(\frac{7}{18}) - 3(-\frac{1}{27}) = \frac{7}{18} + \frac{1}{9} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$108p = 108 \cdot \frac{1}{2} = 54$.
277
DifficultMCQ
જો $\left(\frac{\sqrt[5]{3}}{x}+\frac{2x}{\sqrt[3]{5}}\right)^{12}, x \neq 0$ ના વિસ્તરણમાં અચળ પદ $\alpha \times 2^8 \times \sqrt[5]{3}$ હોય,તો $25 \alpha$ ની કિંમત શોધો :
A
$639$
B
$724$
C
$693$
D
$742$

Solution

(C) $\left(\frac{3^{1/5}}{x} + \frac{2x}{5^{1/3}}\right)^{12}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{12}C_r \left(\frac{3^{1/5}}{x}\right)^{12-r} \left(\frac{2x}{5^{1/3}}\right)^r$
$T_{r+1} = {}^{12}C_r \cdot 3^{\frac{12-r}{5}} \cdot 2^r \cdot 5^{-r/3} \cdot x^{2r-12}$
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ,તેથી $2r - 12 = 0$,જે $r = 6$ આપે છે.
$r = 6$ મૂકતા:
$T_7 = {}^{12}C_6 \cdot 3^{6/5} \cdot 2^6 \cdot 5^{-2} = \frac{693 \cdot 2^8}{25} \cdot 3^{1/5}$
અચળ પદ $\alpha \times 2^8 \times 3^{1/5}$ આપેલ હોવાથી,$\alpha = \frac{693}{25}$ મળે.
તેથી,$25 \alpha = 693$.
278
DifficultMCQ
જો $(x+y)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં બીજું,ત્રીજું અને ચોથું પદ અનુક્રમે $135$,$30$ અને $\frac{10}{3}$ હોય,તો $6(n^3+x^2+y)$ ની કિંમત ............. થાય.
A
$305$
B
$806$
C
$604$
D
$204$

Solution

(B) $(x+y)^n$ ના વિસ્તરણમાં પદો $T_{r+1} = {}^nC_r x^{n-r} y^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે:
$T_2 = {}^nC_1 x^{n-1} y = 135$ ...........$(i)$
$T_3 = {}^nC_2 x^{n-2} y^2 = 30$ ............$(ii)$
$T_4 = {}^nC_3 x^{n-3} y^3 = \frac{10}{3}$ ............$(iii)$
$(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{{}^nC_1 x^{n-1} y}{{}^nC_2 x^{n-2} y^2} = \frac{135}{30} \Rightarrow \frac{x}{y} = \frac{9(n-1)}{4}$ ............$(iv)$
$(ii)$ ને $(iii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{{}^nC_2 x^{n-2} y^2}{{}^nC_3 x^{n-3} y^3} = \frac{30}{10/3} \Rightarrow \frac{x}{y} = 3(n-2)$ ............$(v)$
$(iv)$ અને $(v)$ ને સરખાવતા:
$n = 5$.
$(v)$ માં $n=5$ મૂકતા:
$\frac{x}{y} = 9 \Rightarrow x = 9y$.
$(i)$ માં $n=5$ અને $x=9y$ મૂકતા:
$y = \frac{1}{3}$ અને $x = 3$.
$6(n^3+x^2+y)$ ની ગણતરી:
$6(5^3 + 3^2 + \frac{1}{3}) = 806$.
279
MediumMCQ
જો $(\sqrt{a}x^2 + \frac{1}{2x^3})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ $105$ હોય,તો $a^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$4$
B
$9$
C
$6$
D
$2$

Solution

(A) $(\sqrt{a}x^2 + \frac{1}{2x^3})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{10}C_r (\sqrt{a}x^2)^{10-r} (\frac{1}{2x^3})^r$
$T_{r+1} = {}^{10}C_r (\sqrt{a})^{10-r} (\frac{1}{2})^r x^{20-5r}$
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ:
$20 - 5r = 0 \implies r = 4$
$r = 4$ મૂકતા:
${}^{10}C_4 (\sqrt{a})^6 (\frac{1}{2})^4 = 105$
$210 \cdot a^3 \cdot \frac{1}{16} = 105$
$a^3 = 8 \implies a = 2$
તેથી,$a^2 = 4$.
280
DifficultMCQ
$x^2(1+x)^{98} + x^3(1+x)^{97} + x^4(1+x)^{96} + \ldots + x^{54}(1+x)^{46}$ માં $x^{70}$ નો સહગુણક ${}^{99}C_p - {}^{46}C_q$ છે. તો $p+q$ ની શક્ય કિંમત કઈ છે?
A
$55$
B
$61$
C
$68$
D
$83$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $\sum_{k=2}^{54} x^k(1+x)^{100-k}$ સ્વરૂપમાં છે.
આપણે $\sum_{k=2}^{54} x^k(1+x)^{100-k}$ માં $x^{70}$ નો સહગુણક શોધવો છે.
આ દરેક $k$ માટે $(1+x)^{100-k}$ માં $x^{70-k}$ નો સહગુણક શોધવા સમાન છે,જે ${}^{100-k}C_{70-k}$ છે.
સરવાળો કરતા,$S = {}^{98}C_{68} + {}^{97}C_{67} + \ldots + {}^{46}C_{16}$ મળે.
હોકી-સ્ટિક આઈડેન્ટિટી $\sum_{i=r}^n {}^iC_r = {}^{n+1}C_{r+1}$ નો ઉપયોગ કરતા,સરવાળો $\sum_{j=46}^{98} {}^jC_{30}$ થાય.
આથી,${}^{99}C_{31} - {}^{46}C_{31}$ મળે.
સરખાવતા $p=31, q=31$ અથવા $p=68, q=15$ મળે.
આમ,$p+q = 83$ શક્ય છે.
281
DifficultMCQ
$(x^{2/3} + \frac{1}{2}x^{-2/5})^9$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $x^{2/3}$ અને $x^{-2/5}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$21/4$
B
$69/16$
C
$63/16$
D
$19/4$

Solution

(A) $(x^{2/3} + \frac{1}{2}x^{-2/5})^9$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^9C_r (x^{2/3})^{9-r} (\frac{1}{2} x^{-2/5})^r$ છે.
$T_{r+1} = {}^9C_r (\frac{1}{2})^r x^{6 - \frac{16r}{15}}$.
$x^{2/3}$ ના સહગુણક માટે,$6 - \frac{16r}{15} = \frac{2}{3}$ લેતા.
$r = 5$ મળે છે.
$x^{2/3}$ નો સહગુણક $= {}^9C_5 (\frac{1}{2})^5 = \frac{63}{16}$.
$x^{-2/5}$ ના સહગુણક માટે,$6 - \frac{16r}{15} = -\frac{2}{5}$ લેતા.
$r = 6$ મળે છે.
$x^{-2/5}$ નો સહગુણક $= {}^9C_6 (\frac{1}{2})^6 = \frac{21}{16}$.
સહગુણકોનો સરવાળો $= \frac{63}{16} + \frac{21}{16} = \frac{21}{4}$.
282
AdvancedMCQ
ધારો કે $m$ એ સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક છે કે જેથી $(1+x)^2+(1+x)^3+\cdots+(1+x)^{49}+(1+mx)^{50}$ ના વિસ્તરણમાં $x^2$ નો સહગુણક કોઈ ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે $(3n+1)^{51}C_3$ થાય. તો $n$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$5$
D
$4$

Solution

(C) વિસ્તરણમાં $x^2$ નો સહગુણક નીચે મુજબ છે:
$= {^2C_2} + {^3C_2} + {^4C_2} + \cdots + {^{49}C_2} + {^{50}C_2} \cdot m^2$
નિત્યસમ ${^nC_r} + {^nC_{r-1}} = {^{n+1}C_r}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે ${^2C_2} = {^3C_3}$.
આમ,સરવાળો ${^3C_3} + {^3C_2} + {^4C_2} + \cdots + {^{49}C_2} + {^{50}C_2} \cdot m^2 = {^4C_3} + {^4C_2} + \cdots + {^{49}C_2} + {^{50}C_2} \cdot m^2$ થાય.
આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખતા,પ્રથમ $49$ પદોનો સરવાળો ${^{50}C_3}$ મળે છે.
તેથી,કુલ સહગુણક ${^{50}C_3} + {^{50}C_2} \cdot m^2$ છે.
આપણને આપેલ છે કે આ $(3n+1) \cdot {^{51}C_3}$ બરાબર છે.
નોંધો કે ${^{51}C_3} = {^{50}C_3} + {^{50}C_2}$.
તેથી,${^{50}C_3} + {^{50}C_2} \cdot m^2 = (3n+1)({^{50}C_3} + {^{50}C_2})$.
$16 + m^2 = 51n + 17$ મળે છે.
$m^2 = 51n + 1$.
$n=5$ માટે,$m^2 = 256 = 16^2$,તેથી $m=16$.
આમ,$n$ નું મૂલ્ય $5$ છે.
283
EasyMCQ
ધારો કે $a$ અને $b$ બે શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. જો $(ax^2 + \frac{70}{27bx})^4$ ના વિસ્તરણમાં $x^5$ નો સહગુણક એ $(ax - \frac{1}{bx^2})^7$ ના વિસ્તરણમાં $x^{-5}$ ના સહગુણક જેટલો હોય,તો $2b$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$3$
C
$4$
D
$10$

Solution

(B) $(ax^2 + \frac{70}{27bx})^4$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^4C_r (ax^2)^{4-r} (\frac{70}{27bx})^r = {}^4C_r a^{4-r} (\frac{70}{27b})^r x^{8-3r}$ છે.
$x^5$ ના સહગુણક માટે,$8-3r = 5$ લેતા,$r=1$ મળે છે.
સહગુણક ${}^4C_1 a^3 (\frac{70}{27b}) = 4a^3 \cdot \frac{70}{27b} = \frac{280a^3}{27b}$ થાય.
$(ax - \frac{1}{bx^2})^7$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^7C_r (ax)^{7-r} (-\frac{1}{bx^2})^r = {}^7C_r a^{7-r} (-\frac{1}{b})^r x^{7-3r}$ છે.
$x^{-5}$ ના સહગુણક માટે,$7-3r = -5$ લેતા,$3r = 12$,એટલે કે $r=4$ મળે છે.
સહગુણક ${}^7C_4 a^3 (-\frac{1}{b})^4 = 35 \cdot \frac{a^3}{b^4} = \frac{35a^3}{b^4}$ થાય.
બંને સહગુણકોને સરખાવતા: $\frac{35a^3}{b^4} = \frac{280a^3}{27b}$.
$35a^3$ વડે ભાગતા ($a \neq 0$ હોવાથી),$\frac{1}{b^3} = \frac{8}{27}$ મળે છે.
આમ,$b^3 = \frac{27}{8}$,જેનો અર્થ છે કે $b = \frac{3}{2}$.
તેથી,$2b = 2(\frac{3}{2}) = 3$.
284
DifficultMCQ
$(1+x)^{n+5}$ ના ત્રણ ક્રમિક પદોના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $5: 10: 14$ છે. તો $n=$
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક પદો $T_r, T_{r+1}, T_{r+2}$ છે. તેમના સહગુણકો ${}^{n+5}C_{r-1}, {}^{n+5}C_r, {}^{n+5}C_{r+1}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર ${}^{n+5}C_{r-1} : {}^{n+5}C_r : {}^{n+5}C_{r+1} = 5 : 10 : 14$ છે.
$\frac{{}^{n+5}C_r}{{}^{n+5}C_{r-1}} = \frac{10}{5} = 2$ પરથી,$\frac{(n+5)-r+1}{r} = 2 \Rightarrow n+6 = 3r$.
$\frac{{}^{n+5}C_{r+1}}{{}^{n+5}C_r} = \frac{14}{10} = \frac{7}{5}$ પરથી,$\frac{(n+5)-r}{r+1} = \frac{7}{5}$ $\Rightarrow 5n + 25 - 5r = 7r + 7$ $\Rightarrow 5n + 18 = 12r$.
$r = \frac{n+6}{3}$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $5n + 18 = 12(\frac{n+6}{3}) = 4(n+6) = 4n + 24$.
આમ,$n = 24 - 18 = 6$.
285
AdvancedMCQ
$(1+x^2)^4(1+x^3)^7(1+x^4)^{12}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{11}$ નો સહગુણક શોધો.
A
$1051$
B
$1106$
C
$1113$
D
$1120$

Solution

(C) આપણે $(1+x^2)^4(1+x^3)^7(1+x^4)^{12}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{11}$ નો સહગુણક શોધવો છે.
આ $2a + 3b + 4c = 11$ સમીકરણના અનૃણ પૂર્ણાંક ઉકેલો શોધવા સમાન છે,જ્યાં $0 \le a \le 4$,$0 \le b \le 7$,અને $0 \le c \le 12$ છે.
શક્ય $(a, b, c)$ ના સંયોજનો:
$1$. જો $b=1$ હોય,તો $2a + 4c = 8 \implies a + 2c = 4$. શક્ય $(a, c)$ એ $(4, 0), (2, 1), (0, 2)$ છે.
$2$. જો $b=3$ હોય,તો $2a + 4c = 2 \implies a + 2c = 1$. શક્ય $(a, c)$ એ $(1, 0)$ છે.
દ્વિપદી પ્રમેય $\binom{n}{r}$ નો ઉપયોગ કરીને સહગુણકોની ગણતરી:
- $(a, b, c) = (4, 1, 0)$ માટે: $\binom{4}{4} \times \binom{7}{1} \times \binom{12}{0} = 7$.
- $(a, b, c) = (2, 1, 1)$ માટે: $\binom{4}{2} \times \binom{7}{1} \times \binom{12}{1} = 504$.
- $(a, b, c) = (0, 1, 2)$ માટે: $\binom{4}{0} \times \binom{7}{1} \times \binom{12}{2} = 462$.
- $(a, b, c) = (1, 3, 0)$ માટે: $\binom{4}{1} \times \binom{7}{3} \times \binom{12}{0} = 140$.
સરવાળો: $7 + 504 + 462 + 140 = 1113$.
286
DifficultMCQ
કોઈ $n \neq 10$ માટે,જો $(1+x)^{n+4}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $5^{\text{th}}$,$6^{\text{th}}$ અને $7^{\text{th}}$ પદના સહગુણકો $A.P.$ માં હોય,તો $(1+x)^{n+4}$ ના વિસ્તરણમાં સૌથી મોટો સહગુણક કયો છે?
A
$70$
B
$35$
C
$20$
D
$10$

Solution

(B) $(1+x)^{n+4}$ ના $5^{\text{th}}$,$6^{\text{th}}$ અને $7^{\text{th}}$ પદના સહગુણકો $^{n+4}C_4$,$^{n+4}C_5$ અને $^{n+4}C_6$ છે.
તેઓ $A.P.$ માં હોવાથી,$2 \times ^{n+4}C_5 = ^{n+4}C_4 + ^{n+4}C_6$.
આ સમીકરણ ઉકેલતા,$n^2 - 13n + 30 = 0$ મળે છે.
$n=3$ અથવા $n=10$ મળે,પરંતુ $n \neq 10$ હોવાથી $n=3$ લેતા.
તેથી,$(1+x)^7$ ના વિસ્તરણમાં સૌથી મોટો સહગુણક $^{7}C_3 = 35$ છે.
287
MediumMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ એ $(1+x)^{2n-1}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અનુક્રમે $30^{\text{th}}$ અને $12^{\text{th}}$ પદના સહગુણકો છે. જો $2A = 5B$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો:
A
$22$
B
$21$
C
$20$
D
$19$

Solution

(B) $(1+x)^m$ ના વિસ્તરણમાં $r^{\text{th}}$ પદ $T_r = {}^{m}C_{r-1} x^{r-1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(1+x)^{2n-1}$ ના વિસ્તરણ માટે:
$30^{\text{th}}$ પદ $T_{30} = {}^{2n-1}C_{29} x^{29}$ છે,તેથી $A = {}^{2n-1}C_{29}$.
$12^{\text{th}}$ પદ $T_{12} = {}^{2n-1}C_{11} x^{11}$ છે,તેથી $B = {}^{2n-1}C_{11}$.
આપેલ છે કે $2A = 5B$,તેથી $2({}^{2n-1}C_{29}) = 5({}^{2n-1}C_{11})$.
ગુણધર્મ ${}^{n}C_r = {}^{n}C_{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,${}^{2n-1}C_{29} = {}^{2n-1}C_{2n-30}$.
તેથી,$2({}^{2n-1}C_{2n-30}) = 5({}^{2n-1}C_{11})$.
$n=21$ મુકતા,$2n-1 = 41$.
$2({}^{41}C_{29}) = 5({}^{41}C_{11})$.
$2 \times \frac{41!}{12! 29!} = 5 \times \frac{41!}{11! 30!} \implies \frac{2}{12} = \frac{5}{30} \implies \frac{1}{6} = \frac{1}{6}$.
આમ,$n = 21$ એ સાચો જવાબ છે.
288
DifficultMCQ
$(\sqrt[3]{7}+\sqrt[12]{11})^{n}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં પૂર્ણાંક પદોની સંખ્યા $183$ હોય તે માટે $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો:
A
$2184$
B
$2148$
C
$2172$
D
$2196$

Solution

(A) વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} (7^{1/3})^{n-r} (11^{1/12})^{r} = {}^{n}C_{r} 7^{(n-r)/3} 11^{r/12}$ છે.
પદ પૂર્ણાંક હોવા માટે,ઘાતાંકો $\frac{n-r}{3}$ અને $\frac{r}{12}$ બંને પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $r$ એ $12$ નો ગુણક હોવો જોઈએ,તેથી $r \in \{0, 12, 24, \dots, 12k\}$.
વધુમાં,$n-r$ એ $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ. $r$ એ $12$ નો ગુણક હોવાથી,તે $3$ નો પણ ગુણક છે,જે સૂચવે છે કે $n$ પણ $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
અહીં $183$ પૂર્ણાંક પદો છે,તેથી $r$ ની કિંમતો $0, 12, 24, \dots, 12 \times 182$ થશે.
$r$ ની મહત્તમ કિંમત $12 \times 182 = 2184$ છે.
$r \le n$ હોવાથી,$183$ પદો મેળવવા માટે $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $n = 2184$ છે.
289
DifficultMCQ
$\left(\frac{x+1}{x^{2/3}+1-x^{1/3}}-\frac{x-1}{x-x^{1/2}}\right)^{10}, x>1$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ કયું છે?
A
$210$
B
$150$
C
$240$
D
$120$

Solution

(A) ધારો કે પદાવલિ $E = \left(\frac{x+1}{x^{2/3}-x^{1/3}+1} - \frac{x-1}{x-x^{1/2}}\right)^{10}$ છે.
સૂત્ર $a^3+b^3 = (a+b)(a^2-ab+b^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{x+1}{x^{2/3}-x^{1/3}+1} = x^{1/3}+1$ મળે.
બીજા પદ માટે,$\frac{x-1}{x-x^{1/2}} = \frac{\sqrt{x}+1}{\sqrt{x}} = 1 + x^{-1/2}$ મળે.
તેથી,$E = \left(x^{1/3}-x^{-1/2}\right)^{10}$ થાય.
વ્યાપક પદ $T_{r+1} = {}^{10}C_r (-1)^r x^{\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2}}$ છે.
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,ઘાતાંક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2} = 0$.
$20 - 5r = 0 \implies r = 4$.
તેથી,પદ ${}^{10}C_4 (-1)^4 = 210$ મળે.
290
DifficultMCQ
$(2+\sqrt{3})^8$ ના વિસ્તરણમાં તમામ સંમેય પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$16923$
B
$3763$
C
$33845$
D
$18817$

Solution

(D) $(2+\sqrt{3})^8$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = { }^8 C_r (2)^{8-r} (\sqrt{3})^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$r$ એ બેકી પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,એટલે કે $r \in \{0, 2, 4, 6, 8\}$.
સંમેય પદોનો સરવાળો:
$S = { }^8 C_0 (2)^8 + { }^8 C_2 (2)^6 (\sqrt{3})^2 + { }^8 C_4 (2)^4 (\sqrt{3})^4 + { }^8 C_6 (2)^2 (\sqrt{3})^6 + { }^8 C_8 (\sqrt{3})^8$
$S = 1 \cdot 256 + 28 \cdot 64 \cdot 3 + 70 \cdot 16 \cdot 9 + 28 \cdot 4 \cdot 27 + 1 \cdot 81$
$S = 256 + 5376 + 10080 + 3024 + 81$
$S = 18817$
291
DifficultMCQ
જો $\sum_{r=1}^9 \left(\frac{r+3}{2^r}\right) \cdot {}^9C_r = \alpha \left(\frac{3}{2}\right)^9 - \beta$,જ્યાં $\alpha, \beta \in N$,તો $(\alpha + \beta)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$27$
B
$9$
C
$81$
D
$18$

Solution

(C) આપેલ પદ $\sum_{r=1}^9 \left(\frac{r+3}{2^r}\right) \cdot {}^9C_r = \alpha \left(\frac{3}{2}\right)^9 - \beta$ છે.
સરવાળાને બે ભાગમાં વહેંચતા:
$\sum_{r=1}^9 \frac{r}{2^r} {}^9C_r + 3 \sum_{r=1}^9 \frac{1}{2^r} {}^9C_r$.
નિત્યસમ $r \cdot {}^nC_r = n \cdot {}^{n-1}C_{r-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,પ્રથમ ભાગ:
$\frac{9}{2} \sum_{r=1}^9 {}^8C_{r-1} \left(\frac{1}{2}\right)^{r-1} = \frac{9}{2} \left(1 + \frac{1}{2}\right)^8 = 3 \left(\frac{3}{2}\right)^9$.
બીજો ભાગ:
$3 \left[ \left(1 + \frac{1}{2}\right)^9 - 1 \right] = 3 \left(\frac{3}{2}\right)^9 - 3$.
બંનેનો સરવાળો કરતા:
$6 \left(\frac{3}{2}\right)^9 - 3$.
સરખામણી કરતા $\alpha = 6$ અને $\beta = 3$ મળે છે.
તેથી,$(\alpha + \beta)^2 = (6 + 3)^2 = 81$.
292
DifficultMCQ
$\left(\sqrt[3]{2}+\frac{1}{\sqrt[3]{3}}\right)^n, n \in N$ ના વિસ્તરણમાં,જો શરૂઆતથી $15^{\text{th}}$ પદ અને અંતથી $15^{\text{th}}$ પદનો ગુણોત્તર $\frac{1}{6}$ હોય,તો ${}^n C_3$ ની કિંમત શોધો:
A
$4060$
B
$1040$
C
$2300$
D
$4960$

Solution

(C) વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^n C_r (2^{1/3})^{n-r} (3^{-1/3})^r$ છે.
શરૂઆતથી $15^{\text{th}}$ પદ $T_{15} = {}^n C_{14} (2^{1/3})^{n-14} (3^{-1/3})^{14}$ છે.
અંતથી $15^{\text{th}}$ પદ એ શરૂઆતથી $(n-14)^{\text{th}}$ પદ છે,જે $T'_{15} = {}^n C_{n-14} (2^{1/3})^{14} (3^{-1/3})^{n-14}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{T_{15}}{T'_{15}} = \frac{1}{6}$ અને ${}^n C_{14} = {}^n C_{n-14}$ હોવાથી:
$\frac{(2^{1/3})^{n-14} (3^{-1/3})^{14}}{(2^{1/3})^{14} (3^{-1/3})^{n-14}} = \frac{1}{6}$
$(6^{1/3})^{n-28} = 6^{-1}$
$\frac{n-28}{3} = -1 \Rightarrow n = 25$.
તેથી,${}^{25} C_3 = \frac{25 \times 24 \times 23}{6} = 2300$.
293
DifficultMCQ
$(5^{\frac{1}{2}} + 7^{\frac{1}{8}})^{1016}$ ના વિસ્તરણમાં પૂર્ણાંક પદોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$127$
B
$130$
C
$129$
D
$128$

Solution

(D) વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{1016}C_{r} (5^{\frac{1}{2}})^{1016-r} (7^{\frac{1}{8}})^{r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$5$ અને $7$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
$7$ નો ઘાતાંક $\frac{r}{8}$ છે,તેથી $r$ એ $8$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$5$ નો ઘાતાંક $\frac{1016-r}{2} = 508 - \frac{r}{2}$ છે. આ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$r$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
$r$ એ $8$ નો ગુણક હોવો જોઈએ,તેથી તે આપોઆપ બેકી સંખ્યા છે.
આમ,$r \in \{0, 8, 16, \dots, 1016\}$.
આ એક સમાંતર શ્રેણી છે જ્યાં $a = 0$,$d = 8$,અને છેલ્લું પદ $l = 1016$ છે.
સૂત્ર $l = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા,$1016 = 0 + (n-1)8$ મળે છે.
$n-1 = \frac{1016}{8} = 127$.
$n = 128$.
તેથી,કુલ $128$ પૂર્ણાંક પદો છે.
294
AdvancedMCQ
ધારો કે $a_0, a_1, \ldots, a_{23}$ એ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી દરેક વાસ્તવિક સંખ્યા $x$ માટે $(1+\frac{2}{5} x)^{23} = \sum_{i=0}^{23} a_i x^i$ થાય. ધારો કે $0 \leq j \leq 23$ માટે $a_j$ સંખ્યાઓમાં $a_r$ સૌથી મોટી છે. તો $r$ નું મૂલ્ય $....$ છે.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) $(1 + \frac{2}{5}x)^{23}$ ના વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{23}{r} (\frac{2}{5}x)^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સહગુણક $a_r = \binom{23}{r} (\frac{2}{5})^r$ છે.
સૌથી મોટો સહગુણક $a_r$ શોધવા માટે,આપણે ગુણોત્તર $\frac{a_r}{a_{r-1}} \geq 1$ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
$\frac{\binom{23}{r} (\frac{2}{5})^r}{\binom{23}{r-1} (\frac{2}{5})^{r-1}} \geq 1$
$\frac{23-r+1}{r} \times \frac{2}{5} \geq 1$
$\frac{24-r}{r} \times \frac{2}{5} \geq 1$
$48 - 2r \geq 5r$
$48 \geq 7r$
$r \leq \frac{48}{7} \approx 6.85$.
$r$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી સૌથી મોટો સહગુણક $r = 6$ પર મળે છે.
295
EasyMCQ
જો $n$ બેકી સંખ્યા હોય અને $\left(x^2+\frac{1}{x}\right)^n$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદ $924 x^6$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$14$
B
$12$
C
$8$
D
$10$

Solution

(B) $\left(x^2+\frac{1}{x}\right)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^nC_r (x^2)^{n-r} (x^{-1})^r = {}^nC_r x^{2n-3r}$ છે.
$n$ બેકી હોવાથી,મધ્યમ પદ $(\frac{n}{2} + 1)$-મું પદ છે,જ્યાં $r = \frac{n}{2}$ છે.
$r = \frac{n}{2}$ મૂકતા,આપણને $T_{\frac{n}{2}+1} = {}^nC_{\frac{n}{2}} x^{\frac{n}{2}}$ મળે છે.
આપેલ છે કે મધ્યમ પદ $924 x^6$ છે,તેથી $\frac{n}{2} = 6$,જેનો અર્થ છે કે $n = 12$.
સહગુણક તપાસતા: ${}^{12}C_6 = 924$.
આમ,$n = 12$ એ સાચો જવાબ છે.
296
EasyMCQ
$\left(x^{2}-\frac{1}{x^{2}}\right)^{16}$ ના વિસ્તરણમાં અચળ પદ કયું છે?
A
$^{16}C_{8}$
B
$^{16}C_{7}$
C
$^{16}C_{9}$
D
$^{16}C_{10}$

Solution

(A) $(x^2 - x^{-2})^{16}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = ^{16}C_{r} (x^2)^{16-r} (-x^{-2})^r$
$T_{r+1} = ^{16}C_{r} (-1)^r x^{32-2r} x^{-2r}$
$T_{r+1} = ^{16}C_{r} (-1)^r x^{32-4r}$
અચળ પદ માટે,$x$ નો ઘાત $0$ હોવો જોઈએ:
$32 - 4r = 0 \implies 4r = 32 \implies r = 8$
$r = 8$ મૂકતા:
$T_{8+1} = ^{16}C_{8} (-1)^8 x^{32-4(8)} = ^{16}C_{8} (1) (1) = ^{16}C_{8}$
297
EasyMCQ
$\left(x+\frac{1}{\sqrt{x}}\right)^{14}$ ના વિસ્તરણમાં $11$ મું પદ કયું છે?
A
$\frac{999}{x}$
B
$\frac{1001}{x}$
C
$1$
D
$\frac{x}{1001}$

Solution

(B) $(a+b)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} a^{n-r} b^{r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$n=14$,$a=x$,$b=\frac{1}{\sqrt{x}}$,અને આપણે $11$ મું પદ શોધવાનું છે,તેથી $r+1=11$,જેનો અર્થ છે $r=10$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$T_{11} = {}^{14}C_{10} (x)^{14-10} \left(\frac{1}{\sqrt{x}}\right)^{10}$
$T_{11} = {}^{14}C_{10} (x)^4 \left(\frac{1}{x^{1/2}}\right)^{10}$
$T_{11} = {}^{14}C_{10} (x)^4 \left(\frac{1}{x^5}\right)$
$T_{11} = {}^{14}C_{10} \cdot \frac{1}{x}$
${}^{14}C_{10} = {}^{14}C_{4} = \frac{14 \times 13 \times 12 \times 11}{4 \times 3 \times 2 \times 1} = 1001$ ની ગણતરી કરતા.
આમ,$T_{11} = \frac{1001}{x}$.
298
EasyMCQ
$\left(x^{2}+\frac{2}{x}\right)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં $13^{th}$ પદ $x$ થી સ્વતંત્ર છે,તો $n$ ના ભાજકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$36$
B
$37$
C
$38$
D
$39$

Solution

(D) $\left(x^{2}+\frac{2}{x}\right)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં $13^{th}$ પદ સામાન્ય પદના સૂત્ર $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} a^{n-r} b^{r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$r = 12$ માટે,આપણી પાસે છે:
$T_{13} = {}^{n}C_{12} (x^{2})^{n-12} (\frac{2}{x})^{12}$
$T_{13} = {}^{n}C_{12} x^{2n-24} \cdot \frac{2^{12}}{x^{12}}$
$T_{13} = {}^{n}C_{12} \cdot 2^{12} \cdot x^{2n-36}$
પદ $x$ થી સ્વતંત્ર હોવાથી,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ:
$2n - 36 = 0$ $\Rightarrow 2n = 36$ $\Rightarrow n = 18$.
$n = 18$ ના ભાજકો $1, 2, 3, 6, 9, 18$ છે.
ભાજકોનો સરવાળો $1 + 2 + 3 + 6 + 9 + 18 = 39$ થાય છે.
299
MediumMCQ
$(1+x)^{15}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં,$x^{r}$ અને $x^{r+3}$ ના સહગુણકો સમાન છે. તો,$r$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$7$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ છે કે,દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1+x)^{15}$ છે.
$x^{r}$ નો સહગુણક $^{15}C_{r}$ છે અને $x^{r+3}$ નો સહગુણક $^{15}C_{r+3}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સહગુણકો સમાન છે:
$^{15}C_{r} = ^{15}C_{r+3}$
દ્વિપદી સહગુણકોના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,જો $^{n}C_{x} = ^{n}C_{y}$ હોય,તો કાં તો $x = y$ અથવા $x + y = n$ થાય.
અહીં,$r \neq r+3$,તેથી $r + (r+3) = 15$ લેતા.
$2r + 3 = 15$
$2r = 12$
$r = 6$
300
EasyMCQ
વિસ્તરણ $\left(3x - \frac{1}{2x}\right)^{8}$ નું નવમું પદ શોધો.
A
$\frac{1}{512x^{9}}$
B
$\frac{-1}{512x^{9}}$
C
$\frac{-1}{256x^{8}}$
D
$\frac{1}{256x^{8}}$

Solution

(D) વિસ્તરણ $(x+a)^{n}$ નું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} x^{n-r} a^{r}$ છે.
આપેલ વિસ્તરણ $\left(3x - \frac{1}{2x}\right)^{8}$ માટે,$n = 8$ છે.
નવમું પદ $(T_{9})$ શોધવા માટે,$r+1 = 9$ લેતા,$r = 8$ મળે.
સૂત્રમાં $n = 8$,$r = 8$,$x = 3x$,અને $a = -\frac{1}{2x}$ મૂકતા:
$T_{9} = {}^{8}C_{8} (3x)^{8-8} \left(-\frac{1}{2x}\right)^{8}$
$T_{9} = 1 \cdot (3x)^{0} \cdot \left(-\frac{1}{2x}\right)^{8}$
$T_{9} = 1 \cdot 1 \cdot \frac{(-1)^{8}}{2^{8} x^{8}}$
$T_{9} = \frac{1}{256x^{8}}$

Binomial Theorem — General term, Coefficient of any power of x, Independent term, Middle term and Greatest term and Greatest coefficient · Frequently Asked Questions

1Are these Binomial Theorem questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Binomial Theorem Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.