Gujarati

General term, Coefficient of any power of x, Independent term, Middle term and Greatest term and Greatest coefficient Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Binomial Theorem · General term, Coefficient of any power of x, Independent term, Middle term and Greatest term and Greatest coefficient

442+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 442 questions in Gujarati

301
EasyMCQ
જો $(p+q)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં $r$-મું અને $(r+1)$-મું પદ સમાન હોય,તો $\frac{(n+1)q}{r(p+q)}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) $(p+q)^{n}$ ના વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {}^{n}C_{k} p^{n-k} q^{k}$ છે.
આપેલ છે કે $r$-મું પદ અને $(r+1)$-મું પદ સમાન છે,તેથી $T_{r} = T_{r+1}$.
$T_{r} = {}^{n}C_{r-1} p^{n-r+1} q^{r-1}$ અને $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} p^{n-r} q^{r}$.
તેમને સરખાવતા: ${}^{n}C_{r-1} p^{n-r+1} q^{r-1} = {}^{n}C_{r} p^{n-r} q^{r}$.
બંને બાજુ ${}^{n}C_{r-1} p^{n-r} q^{r-1}$ વડે ભાગતા,આપણને $p = \frac{{}^{n}C_{r}}{{}^{n}C_{r-1}} q$ મળે છે.
ગુણધર્મ $\frac{{}^{n}C_{r}}{{}^{n}C_{r-1}} = \frac{n-r+1}{r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$p = \frac{n-r+1}{r} q$ મળે.
ગોઠવતા $pr = (n-r+1)q = nq - rq + q = q(n+1) - rq$ મળે.
આમ,$pr + rq = q(n+1)$,જેનો અર્થ છે કે $r(p+q) = q(n+1)$.
તેથી,$\frac{q(n+1)}{r(p+q)} = 1$.
302
DifficultMCQ
જો $C_{0}+2 \cdot C_{1}+3 \cdot C_{2}+\ldots+(n+1) \cdot C_{n}=576$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$5$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) આપણને આપેલ સરવાળો $S = \sum_{k=0}^{n} (k+1) C_{k} = 576$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=0}^{n} C_{k} x^{k} = (1+x)^{n}$.
$x$ વડે ગુણતા,$\sum_{k=0}^{n} C_{k} x^{k+1} = x(1+x)^{n}$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\sum_{k=0}^{n} (k+1) C_{k} x^{k} = (1+x)^{n} + nx(1+x)^{n-1}$.
$x=1$ મુકતા,$\sum_{k=0}^{n} (k+1) C_{k} = (1+1)^{n} + n(1)(1+1)^{n-1} = 2^{n} + n \cdot 2^{n-1}$.
આનું સાદું રૂપ $2^{n-1}(2+n) = 576$ થાય.
આપણે $576 = 64 \times 9 = 2^{6} \times 9 = 2^{7-1}(7+2)$ લખી શકીએ.
$2^{n-1}(n+2) = 2^{7-1}(7+2)$ ની સરખામણી કરતા,$n=7$ મળે છે.
303
EasyMCQ
$ \left(\frac{10}{x}+\frac{x}{10}\right)^{10} $ ના વિસ્તરણનું મધ્યમ પદ શોધો.
A
$ {}^{10}C_{4} $
B
$ {}^{10}C_{5} $
C
$ {}^{10}C_{6} $
D
$ {}^{10}C_{7} $

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $ \left(\frac{10}{x}+\frac{x}{10}\right)^{10} $ છે.
અહીં,ઘાત $ n = 10 $ છે,જે બેકી સંખ્યા છે.
તેથી,વિસ્તરણમાં પદોની કુલ સંખ્યા $ n + 1 = 11 $ છે.
મધ્યમ પદ $ \left(\frac{n}{2} + 1\right) $-મું પદ છે,એટલે કે $ \left(\frac{10}{2} + 1\right) = 6 $-ઠું પદ.
$ (a+b)^n $ ના વિસ્તરણનું વ્યાપક પદ $ T_{r+1} = {}^{n}C_{r} a^{n-r} b^{r} $ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$ 6 $-ઠા પદ માટે,$ r = 5 $ લેતા.
$ T_{6} = {}^{10}C_{5} \left(\frac{10}{x}\right)^{10-5} \left(\frac{x}{10}\right)^{5} $.
$ T_{6} = {}^{10}C_{5} \left(\frac{10}{x}\right)^{5} \left(\frac{x}{10}\right)^{5} $.
$ T_{6} = {}^{10}C_{5} \times 1 = {}^{10}C_{5} $.
304
EasyMCQ
જો $(1+x)^{44}$ ના વિસ્તરણમાં $21^{\text{st}}$ અને $22^{\text{nd}}$ પદો સમાન હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$ \frac{21}{22} $
B
$ \frac{23}{24} $
C
$ \frac{8}{7} $
D
$ \frac{7}{8} $

Solution

(D) $(1+x)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^nC_r x^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(1+x)^{44}$ ના વિસ્તરણ માટે,$21^{\text{st}}$ પદ $T_{21} = T_{20+1} = {}^{44}C_{20} x^{20}$ છે.
$22^{\text{nd}}$ પદ $T_{22} = T_{21+1} = {}^{44}C_{21} x^{21}$ છે.
આપેલ છે કે $T_{21} = T_{22}$,તેથી ${}^{44}C_{20} x^{20} = {}^{44}C_{21} x^{21}$.
બંને બાજુ $x^{20}$ વડે ભાગતા (ધારો કે $x \neq 0$),આપણને $x = \frac{{}^{44}C_{20}}{{}^{44}C_{21}}$ મળે છે.
${}^nC_r = \frac{n!}{r!(n-r)!}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{44!}{20!24!} \times \frac{21!23!}{44!} = \frac{21!}{20!} \times \frac{23!}{24!} = \frac{21}{1} \times \frac{1}{24} = \frac{21}{24} = \frac{7}{8}$.
305
DifficultMCQ
$(x+\sqrt{x^2-1})^8+(x-\sqrt{x^2-1})^8$ ના વિસ્તરણમાં $x$ ની મહત્તમ ઘાતનો સહગુણક શોધો.
A
$64$
B
$128$
C
$256$
D
$512$

Solution

(C) ધારો કે $y = \sqrt{x^2-1}$. પદાવલિ $(x+y)^8 + (x-y)^8$ છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$(x+y)^8 + (x-y)^8 = 2 \sum_{k=0, 2, 4, 6, 8} \binom{8}{k} x^{8-k} y^k$.
$y^2 = x^2-1$ મુકતા,પદો આ મુજબ મળે:
$2 [ \binom{8}{0} x^8 + \binom{8}{2} x^6(x^2-1) + \binom{8}{4} x^4(x^2-1)^2 + \binom{8}{6} x^2(x^2-1)^3 + \binom{8}{8} (x^2-1)^4 ]$.
$x$ ની મહત્તમ ઘાત $x^8$ છે.
$x^8$ નો સહગુણક $2 [ \binom{8}{0} + \binom{8}{2} + \binom{8}{4} + \binom{8}{6} + \binom{8}{8} ]$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k \text{ even}} \binom{n}{k} = 2^{n-1}$.
તેથી,સરવાળો $2 \times 2^{8-1} = 2 \times 2^7 = 2^8 = 256$ થાય.
306
MediumMCQ
$(1-x+x^2-x^3)^4$ ના વિસ્તરણમાં $x^4$ નો સહગુણક શોધો.
A
$31$
B
$30$
C
$25$
D
$-14$

Solution

(A) આપણી પાસે $(1-x+x^2-x^3)^4 = [(1-x) + x^2(1-x)]^4 = [(1-x)(1+x^2)]^4 = (1-x)^4(1+x^2)^4$ છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને બંને પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(1-x)^4 = 1 - 4x + 6x^2 - 4x^3 + x^4$.
$(1+x^2)^4 = 1 + 4x^2 + 6x^4 + 4x^6 + x^8$.
આપણે $(1 - 4x + 6x^2 - 4x^3 + x^4)(1 + 4x^2 + 6x^4 + 4x^6 + x^8)$ ના ગુણાકારમાં $x^4$ નો સહગુણક શોધવાનો છે.
$x^4$ આપતા પદો છે:
$(1 \times 6x^4) + (6x^2 \times 4x^2) + (x^4 \times 1) = 6x^4 + 24x^4 + 1x^4 = 31x^4$.
તેથી,$x^4$ નો સહગુણક $31$ છે.
307
EasyMCQ
ધારો કે $n$ એ ધન પૂર્ણાંક છે. જો $(1+x)^n$ ના વિસ્તરણમાં $2^{\text{nd}}$,$3^{\text{rd}}$ અને $4^{\text{th}}$ પદોના સહગુણકો સમાંતર શ્રેણી ($A$.$P$.) માં હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(B) $(1+x)^n$ ના વિસ્તરણમાં $2^{\text{nd}}$,$3^{\text{rd}}$ અને $4^{\text{th}}$ પદોના સહગુણકો અનુક્રમે $\binom{n}{1}$,$\binom{n}{2}$ અને $\binom{n}{3}$ છે.
તેઓ સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,$2 \binom{n}{2} = \binom{n}{1} + \binom{n}{3}$ થાય.
દ્વિપદી સહગુણકોનું વિસ્તરણ કરતા: $2 \times \frac{n(n-1)}{2} = n + \frac{n(n-1)(n-2)}{6}$.
$n$ વડે ભાગતા ($n > 0$ હોવાથી): $n-1 = 1 + \frac{(n-1)(n-2)}{6}$.
$6$ વડે ગુણતા: $6n - 6 = 6 + (n^2 - 3n + 2)$.
પદોને ગોઠવતા: $n^2 - 9n + 14 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(n-7)(n-2) = 0$.
આમ,$n = 7$ અથવા $n = 2$.
$4^{\text{th}}$ પદ અસ્તિત્વમાં હોવા માટે,$n \ge 3$ હોવું જોઈએ,તેથી $n = 7$.
308
EasyMCQ
જો $(x+a)^{15}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અગિયારમું પદ એ આઠમા અને બારમા પદનો સમગુણોત્તર મધ્યક હોય,તો વિસ્તરણમાં સૌથી મોટું પદ કયું છે ($^{\text{th}}$ પદ માં)?
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$10$

Solution

(C) $(x+a)^{15}$ નું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_r x^{15-r} a^r$ છે.
આપેલ છે કે $T_{11} = \sqrt{T_8 T_{12}}$.
પદો મૂકતા: ${}^{15}C_{10} x^5 a^{10} = \sqrt{({}^{15}C_7 x^8 a^7)({}^{15}C_{11} x^4 a^{11})}$.
ગણતરી કરતા $\frac{x}{a} \approx 1.013$ મળે છે.
સૌથી મોટું પદ $T_{r+1}$ શોધવા માટે $r = \lfloor \frac{(n+1)|x|}{|x|+|a|} \rfloor$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,
$r = \lfloor \frac{16 \cdot 1.013}{1.013+1} \rfloor = 8$.
તેથી,$T_{8+1} = T_9$ એ સૌથી મોટું પદ છે.
309
MediumMCQ
$(x^2+x-2)^5$ ના વિસ્તરણમાં $x^2$ નો સહગુણક શોધો.
A
$800$
B
$756$
C
$0$
D
$512$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $(x^2+x-2)^5$ છે.
આપણે દ્વિઘાત પદાવલિ $x^2+x-2$ ના અવયવ $(x+2)(x-1)$ તરીકે પાડી શકીએ છીએ.
તેથી,પદાવલિ $((x+2)(x-1))^5 = (x+2)^5(x-1)^5$ બને છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(x+2)^5 = \sum_{k=0}^{5} \binom{5}{k} x^k 2^{5-k}$ અને $(x-1)^5 = \sum_{j=0}^{5} \binom{5}{j} x^j (-1)^{5-j}$.
આપણે આ બે વિસ્તરણોના ગુણાકારમાં $x^2$ નો સહગુણક શોધવાની જરૂર છે.
ગુણાકાર $(\binom{5}{0}2^5 + \binom{5}{1}2^4 x + \binom{5}{2}2^3 x^2 + \dots) \times (\binom{5}{0}(-1)^5 + \binom{5}{1}(-1)^4 x + \binom{5}{2}(-1)^3 x^2 + \dots)$ છે.
ધારો કે $A = (32 + 80x + 80x^2 + \dots)$ અને $B = (-1 + 5x - 10x^2 + \dots)$.
$x^2$ નો સહગુણક આ રીતે મળે છે:
$(32 \times -10) + (80 \times 5) + (80 \times -1) = -320 + 400 - 80 = 0$.
આમ,$x^2$ નો સહગુણક $0$ છે.
310
MediumMCQ
$k$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોની સંખ્યા શોધો જેના માટે $(\sqrt{x}+\sqrt[k]{y})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં બરાબર નવ અસંમેય પદો હોય.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) $(\sqrt{x}+\sqrt[k]{y})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{10}{r} x^{(10-r)/2} y^{r/k}$ છે,જ્યાં $r = 0, 1, 2, \dots, 10$ છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$\frac{10-r}{2}$ અને $\frac{r}{k}$ બંને પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
કુલ $11$ પદોમાંથી $9$ અસંમેય છે,તેથી $2$ પદો સંમેય હોવા જોઈએ.
$r=0$ માટે,$T_1 = x^5$ હંમેશા સંમેય છે.
$r=10$ માટે,$T_{11} = y^{10/k}$ સંમેય છે જો $k$ એ $10$ નો ભાજક હોય.
$k=5$ અને $k=10$ માટે,આપણને બરાબર $2$ સંમેય પદો મળે છે.
311
DifficultMCQ
$(x+y^2)^{13}$ અને $(x^2+y)^{14}$ બંનેના વિસ્તરણમાં $x^r y^s$ (ચોક્કસ $r$ અને $s$ માટે) ધરાવતા પદો હાજર છે. જો $\alpha$ આવા પદોની સંખ્યા હોય,તો સરવાળો $\alpha \sum_{r, s}(r+s) =$
A
$27$
B
$40$
C
$18$
D
$35$

Solution

(C) $(x+y^2)^{13}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{k+1} = \binom{13}{k} x^{13-k} y^{2k}$ છે,જ્યાં $0 \le k \le 13$.
અહીં,$r = 13-k$ અને $s = 2k$.
$(x^2+y)^{14}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{j+1} = \binom{14}{j} x^{28-2j} y^j$ છે,જ્યાં $0 \le j \le 14$.
અહીં,$r = 28-2j$ અને $s = j$.
પદો સમાન હોવા માટે,$13-k = 28-2j$ અને $2k = j$ હોવું જોઈએ.
$j = 2k$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $13-k = 28-4k \implies 3k = 15 \implies k = 5$.
તેથી $j = 10$.
આમ,$\alpha = 1$ પદ મળે છે.
આ પદ માટે,$r = 8$ અને $s = 10$,તેથી $r+s = 18$.
પરિણામે,$\alpha \sum (r+s) = 1 \times 18 = 18$.
312
MediumMCQ
જો $(1+\alpha x+\beta x^2)(1+x)^{11}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{10}$ અને $x^{11}$ ના સહગુણકો અનુક્રમે $396$ અને $144$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2=$
A
$10$
B
$13$
C
$25$
D
$20$

Solution

(B) વિસ્તરણ $(1+\alpha x+\beta x^2)(1+x)^{11}$ છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1+x)^{11} = \sum_{k=0}^{11} \binom{11}{k} x^k$ નો ઉપયોગ કરતા,પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$(1+\alpha x+\beta x^2) \sum_{k=0}^{11} \binom{11}{k} x^k = \sum \binom{11}{k} x^k + \alpha \sum \binom{11}{k} x^{k+1} + \beta \sum \binom{11}{k} x^{k+2}$.
$x^{10}$ માટે,સહગુણક $\binom{11}{10} + \alpha \binom{11}{9} + \beta \binom{11}{8} = 11 + 55\alpha + 165\beta = 396$ છે.
$11$ વડે ભાગતા,$1 + 5\alpha + 15\beta = 36$,તેથી $5\alpha + 15\beta = 35$,અથવા $\alpha + 3\beta = 7$ (સમીકરણ $1$).
$x^{11}$ માટે,સહગુણક $\binom{11}{11} + \alpha \binom{11}{10} + \beta \binom{11}{9} = 1 + 11\alpha + 55\beta = 144$ છે.
તેથી,$11\alpha + 55\beta = 143$,અથવા $\alpha + 5\beta = 13$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(5\beta - 3\beta) = 13 - 7$,તેથી $2\beta = 6$,જેનો અર્થ છે $\beta = 3$.
સમીકરણ $1$ માં $\beta = 3$ મુકતા: $\alpha + 3(3) = 7$,તેથી $\alpha = 7 - 9 = -2$.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 = (-2)^2 + 3^2 = 4 + 9 = 13$.
313
MediumMCQ
$(1+x-x^2)^6$ ના વિસ્તરણમાં $x^4$ અને $x^6$ ના સહગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$121$
B
$-91$
C
$11$
D
$31$

Solution

(C) વિસ્તરણ $(1 + (x - x^2))^6$ છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(1 + y)^n = \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} y^k$.
અહીં,$n = 6$ અને $y = (x - x^2)$.
$(1 + x - x^2)^6 = \sum_{k=0}^{6} \binom{6}{k} x^k (1 - x)^k$.
$x^4$ નો સહગુણક શોધવા માટે:
$k=2$ માટે: $15$,$k=3$ માટે: $-60$,$k=4$ માટે: $15$.
$x^4$ નો કુલ સહગુણક $= 15 - 60 + 15 = -30$.
$x^6$ નો સહગુણક શોધવા માટે:
$k=3$ માટે: $-20$,$k=4$ માટે: $90$,$k=5$ માટે: $-30$,$k=6$ માટે: $1$.
$x^6$ નો કુલ સહગુણક $= -20 + 90 - 30 + 1 = 41$.
સહગુણકોનો સરવાળો $= -30 + 41 = 11$.
314
MediumMCQ
$(p-q)^{14}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં,જો $7^{\text{th}}$ પદ અને $8^{\text{th}}$ પદનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $\frac{p+q}{p-q}=$
A
$14$
B
$15$
C
$16$
D
$13$

Solution

(B) $(p-q)^{14}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{14}{r} p^{14-r} (-q)^r$ છે.
$7^{\text{th}}$ પદ માટે,$r=6$: $T_7 = \binom{14}{6} p^8 q^6$.
$8^{\text{th}}$ પદ માટે,$r=7$: $T_8 = -\binom{14}{7} p^7 q^7$.
$T_7 + T_8 = 0$ આપેલ હોવાથી,$\binom{14}{6} p^8 q^6 = \binom{14}{7} p^7 q^7$.
તેથી,$p = \frac{\binom{14}{7}}{\binom{14}{6}} q = \frac{8}{7} q$.
હવે,$\frac{p+q}{p-q} = \frac{\frac{8}{7}q + q}{\frac{8}{7}q - q} = \frac{15/7}{1/7} = 15$.
315
MediumMCQ
$(x+3y)^{13}$ ના વિસ્તરણમાં,જ્યારે $x=\frac{1}{2}$ અને $y=\frac{1}{3}$ હોય ત્યારે સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટું પદ કયું છે?
A
${ }^{13}C_9 \left(\frac{1}{2}\right)^4 \left(\frac{1}{3}\right)^9$
B
${ }^{13}C_4 \left(\frac{1}{2}\right)^9 \left(\frac{1}{3}\right)^4$
C
${ }^{13}C_9 \left(\frac{1}{2}\right)^9 \left(\frac{1}{3}\right)^4$
D
${ }^{13}C_{10} \left(\frac{1}{2}\right)^3 \left(\frac{1}{3}\right)^{10}$

Solution

(C) આપેલ વિસ્તરણ $(x+3y)^{13}$ છે જ્યાં $x=\frac{1}{2}$ અને $y=\frac{1}{3}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(\frac{1}{2} + 3(\frac{1}{3}))^{13} = (\frac{1}{2} + 1)^{13} = (\frac{3}{2})^{13}$ મળે.
ધારો કે $T_{r+1}$ એ $(a+b)^n$ ના વિસ્તરણમાં $(r+1)$-મું પદ છે.
સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટા પદ માટેની શરત $\frac{T_{r+1}}{T_r} \geq 1$ છે.
અહીં,$T_{r+1} = {}^{13}C_r (\frac{1}{2})^{13-r} (1)^r = {}^{13}C_r (\frac{1}{2})^{13-r}$.
$\frac{T_{r+1}}{T_r} = \frac{{}^{13}C_r (\frac{1}{2})^{13-r}}{{}^{13}C_{r-1} (\frac{1}{2})^{13-(r-1)}} = \frac{{}^{13}C_r}{{}^{13}C_{r-1}} \times 2 = \frac{14-r}{r} \times 2$.
$\frac{28-2r}{r} \geq 1$ લેતા,$28-2r \geq r$,તેથી $3r \leq 28$,એટલે કે $r \leq 9.33$.
આમ,$r=9$ માટે સૌથી મોટું પદ $T_{10} = {}^{13}C_9 (\frac{1}{2})^4$ મળે છે.
316
MediumMCQ
$\left(\frac{2x^2}{5} + \sqrt{\frac{5}{x}}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સ્વતંત્ર પદનું વર્ગમૂળ શું થાય?
A
$15\sqrt{10}$
B
$10\sqrt{15}$
C
$30\sqrt{5}$
D
$20\sqrt{5}$

Solution

(C) $\left(\frac{2x^2}{5} + \left(\frac{5}{x}\right)^{1/2}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{10}C_r \left(\frac{2x^2}{5}\right)^{10-r} \left(\frac{5^{1/2}}{x^{1/2}}\right)^r$
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$20 - 2r - \frac{r}{2} = 0 \Rightarrow r = 8$
$r=8$ મૂકતા,$T_9 = {}^{10}C_8 \cdot \frac{2^2}{5^{-2}} = 45 \cdot 4 \cdot 25 = 4500$
સ્વતંત્ર પદનું વર્ગમૂળ $\sqrt{4500} = 30\sqrt{5}$ થાય.
317
DifficultMCQ
જ્યારે $x=1$ હોય ત્યારે $(5+3x)^6$ ના વિસ્તરણમાં સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટું પદ કયું છે?
A
$3^5 \times 5^3$
B
$3^3 \times 5^5$
C
$3^2 \times 5^5$
D
$3^4 \times 5^4$

Solution

(B) ધારો કે $T_{r+1}$ એ સૌથી મોટું પદ છે,તેથી $\frac{T_{r+1}}{T_r} \geq 1$.
$(a+b)^n$ ના વિસ્તરણ માટે,શરત $\frac{T_{r+1}}{T_r} = \frac{n-r+1}{r} \times |\frac{b}{a}| \geq 1$ છે.
અહીં $n=6$,$a=5$,$b=3x$. $x=1$ પર,$b=3$.
$\frac{6-r+1}{r} \times \frac{3}{5} \geq 1$
$\Rightarrow \frac{7-r}{r} \times \frac{3}{5} \geq 1$
$\Rightarrow 21 - 3r \geq 5r$
$\Rightarrow 8r \leq 21$
$\Rightarrow r \leq 2.625$.
$r$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી સૌથી મોટું પદ $r=2$ પર મળે છે,જે $T_{2+1} = T_3$ છે.
$T_3 = {}^6C_2 \times 5^{6-2} \times (3 \times 1)^2$
$T_3 = 15 \times 5^4 \times 3^2$
$T_3 = (3 \times 5) \times 5^4 \times 3^2 = 3^3 \times 5^5$.
318
EasyMCQ
$(\sqrt{2} + 3^{1/5})^{10}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં સંમેય પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$41$
B
$39$
C
$32$
D
$30$

Solution

(A) $(\sqrt{2} + 3^{1/5})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{10}C_r (\sqrt{2})^{10-r} (3^{1/5})^r = {}^{10}C_r (2)^{(10-r)/2} (3)^{r/5}$ છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$2$ અને $3$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આમ,$(10-r)/2$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ (જે તમામ બેકી $r$ માટે સાચું છે) અને $r/5$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ.
$0 \le r \le 10$ માટે,$r = 0$ અને $r = 10$ એ શરતોનું પાલન કરે છે.
$r = 0$ માટે: $T_1 = {}^{10}C_0 (2)^5 (3)^0 = 1 \times 32 \times 1 = 32$.
$r = 10$ માટે: $T_{11} = {}^{10}C_{10} (2)^0 (3)^2 = 1 \times 1 \times 9 = 9$.
સંમેય પદોનો સરવાળો $32 + 9 = 41$ છે.
319
MediumMCQ
$(1+x)^{12}$ ના વિસ્તરણમાં મધ્યમ પદથી સમાન અંતરે આવેલા પદોનો ગુણોત્તર $\frac{1}{256}$ $(x \in N)$ હોય,તો $(1+x)^{12}$ ના વિસ્તરણના તમામ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$4^{12}$ અથવા $6^{12}$
B
$3^{12}$ અથવા $5^{12}$
C
$6^{12}$ અથવા $7^{12}$
D
$12^{12}$

Solution

(B) મધ્યમ પદ $(\frac{12}{2}+1)$ મું પદ એટલે કે $7$ મું પદ છે.
મધ્યમ પદથી સમાન અંતરે આવેલા પદો $T_{7-k}$ અને $T_{7+k}$ છે.
$k=2$ માટે,ગુણોત્તર $\frac{T_5}{T_9} = \frac{{}^{12}C_4 x^4}{{}^{12}C_8 x^8} = \frac{1}{256}$ છે.
${}^{12}C_4 = {}^{12}C_8$ હોવાથી,$\frac{1}{x^4} = \frac{1}{256}$ $\Rightarrow x^4 = 256$ $\Rightarrow x = 4$.
$k=4$ માટે,ગુણોત્તર $\frac{T_3}{T_{11}} = \frac{{}^{12}C_2 x^2}{{}^{12}C_{10} x^{10}} = \frac{1}{256}$ છે.
${}^{12}C_2 = {}^{12}C_{10}$ હોવાથી,$\frac{1}{x^8} = \frac{1}{256}$ $\Rightarrow x^8 = 256$ $\Rightarrow x = \sqrt{2}$.
જોકે $x \in N$ આપેલ હોવાથી,$k=1$ માટે તપાસતા: $\frac{T_6}{T_8} = \frac{{}^{12}C_5 x^5}{{}^{12}C_7 x^7} = \frac{1}{x^2} = \frac{1}{256} \Rightarrow x = 16$.
$(1+x)^{12}$ ના વિસ્તરણમાં તમામ પદોનો સરવાળો $(1+x)^{12}$ થાય.
$x=4$ માટે,સરવાળો $(1+4)^{12} = 5^{12}$ થાય.
$x=2$ માટે,સરવાળો $(1+2)^{12} = 3^{12}$ થાય.
320
EasyMCQ
જો $(x+a)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં $2^{\text{nd}}$,$3^{\text{rd}}$ અને $4^{\text{th}}$ પદો અનુક્રમે $96, 216$ અને $216$ હોય અને $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય,તો $a+x=$
A
$n+1$
B
$n$
C
$n-1$
D
$\frac{n}{2}$

Solution

(A) પદો દ્વિપદી વિસ્તરણ સૂત્ર $T_{r+1} = {}^{n}C_{r} x^{n-r} a^{r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$T_2 = {}^{n}C_1 x^{n-1} a = 96$ $(i)$
$T_3 = {}^{n}C_2 x^{n-2} a^2 = 216$ $(ii)$
$T_4 = {}^{n}C_3 x^{n-3} a^3 = 216$ $(iii)$
$(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{{}^{n}C_1 x^{n-1} a}{{}^{n}C_2 x^{n-2} a^2} = \frac{96}{216}$ $\Rightarrow \frac{n x}{\frac{n(n-1)}{2} a} = \frac{4}{9}$ $\Rightarrow \frac{2x}{(n-1)a} = \frac{4}{9}$ $\Rightarrow 9x = 2(n-1)a$.
$(ii)$ ને $(iii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{{}^{n}C_2 x^{n-2} a^2}{{}^{n}C_3 x^{n-3} a^3} = \frac{216}{216}$ $\Rightarrow \frac{\frac{n(n-1)}{2} x}{\frac{n(n-1)(n-2)}{6} a} = 1$ $\Rightarrow \frac{3x}{(n-2)a} = 1$ $\Rightarrow 3x = (n-2)a$.
બંને સમીકરણો પરથી:
$\frac{9x}{3x} = \frac{2(n-1)a}{(n-2)a}$ $\Rightarrow 3 = \frac{2(n-1)}{n-2}$ $\Rightarrow 3n-6 = 2n-2$ $\Rightarrow n=4$.
$n=4$ ને $3x = (n-2)a$ માં મૂકતા $3x = 2a$ મળે,તેથી $a = \frac{3}{2}x$.
$(i)$ માં મૂકતા:
$4 x^3 (\frac{3}{2}x) = 96$ $\Rightarrow 6x^4 = 96$ $\Rightarrow x^4 = 16$ $\Rightarrow x=2$.
તેથી $a = \frac{3}{2}(2) = 3$.
આમ,$a+x = 3+2 = 5$. $n=4$ હોવાથી,$a+x = n+1$.
321
EasyMCQ
જો $(1+x)^n$ ના વિસ્તરણમાં $r^{\text{th}}$,$(r+1)^{\text{th}}$ અને $(r+2)^{\text{th}}$ પદોના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $4:15:42$ હોય,તો $n-r=$
A
$18$
B
$15$
C
$14$
D
$17$

Solution

(C) $(1+x)^n$ નું સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {^nC_k} x^k$ છે.
$r^{\text{th}}$ પદનો સહગુણક ${^nC_{r-1}}$ છે.
$(r+1)^{\text{th}}$ પદનો સહગુણક ${^nC_r}$ છે.
$(r+2)^{\text{th}}$ પદનો સહગુણક ${^nC_{r+1}}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર ${^nC_{r-1}} : {^nC_r} : {^nC_{r+1}} = 4 : 15 : 42$ છે.
$\frac{{^nC_{r-1}}}{{^nC_r}} = \frac{4}{15}$ પરથી,$\frac{r}{n-r+1} = \frac{4}{15} \Rightarrow 19r - 4n = 4$ $(i)$.
$\frac{{^nC_r}}{{^nC_{r+1}}} = \frac{15}{42} = \frac{5}{14}$ પરથી,$\frac{r+1}{n-r} = \frac{5}{14} \Rightarrow 19r - 5n = -14$ (ii).
$(i)$ માંથી (ii) બાદ કરતા: $n = 18$.
$n=18$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $r = 4$.
તેથી,$n - r = 18 - 4 = 14$.
322
EasyMCQ
$(1+x)^{21}$ ના વિસ્તરણમાં $(2r+6)^{\text{th}}$ અને $(r-1)^{\text{th}}$ પદના સહગુણકો સમાન હોય,તો $r$ ની કિંમત શોધો:
A
$7$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) $(1+x)^{n}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {}^{n}C_{k} x^{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(1+x)^{21}$ ના વિસ્તરણ માટે,$(k+1)^{\text{th}}$ પદનો સહગુણક ${}^{21}C_{k}$ છે.
$(2r+6)^{\text{th}}$ પદનો સહગુણક ${}^{21}C_{(2r+6)-1} = {}^{21}C_{2r+5}$ છે.
$(r-1)^{\text{th}}$ પદનો સહગુણક ${}^{21}C_{(r-1)-1} = {}^{21}C_{r-2}$ છે.
આ સહગુણકો સમાન હોવાથી,${}^{21}C_{2r+5} = {}^{21}C_{r-2}$ મળે.
ગુણધર્મ ${}^{n}C_{a} = {}^{n}C_{b}$ નો ઉપયોગ કરતા,જેનો અર્થ છે કે $a = b$ અથવા $a + b = n$:
કિસ્સો $1$: $2r+5 = r-2 \Rightarrow r = -7$ (શક્ય નથી).
કિસ્સો $2$: $(2r+5) + (r-2) = 21$ $\Rightarrow 3r + 3 = 21$ $\Rightarrow 3r = 18$ $\Rightarrow r = 6$.
323
DifficultMCQ
$(1+x+2x^2)(\frac{3x^2}{2}-\frac{1}{3x})^9$ ના વિસ્તરણમાં સ્વતંત્ર પદ કયું છે?
A
$\frac{18}{7}$
B
$\frac{7}{18}$
C
$-\frac{7}{18}$
D
$-\frac{18}{7}$

Solution

(B) $(\frac{3x^2}{2}-\frac{1}{3x})^9$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^9C_r (\frac{3x^2}{2})^{9-r} (-\frac{1}{3x})^r = {}^9C_r (\frac{3}{2})^{9-r} (-\frac{1}{3})^r x^{18-3r}$ છે.
$(1+x+2x^2) \times {}^9C_r (\frac{3}{2})^{9-r} (-\frac{1}{3})^r x^{18-3r}$ નું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^{18-3r}$,$x^{19-3r}$,અને $x^{20-3r}$ વાળા પદો મળે છે.
સ્વતંત્ર પદ માટે,ઘાતાંકને $0$ લેતા:
$1$) $18-3r = 0 \Rightarrow r = 6$. પદ ${}^9C_6 (\frac{3}{2})^3 (-\frac{1}{3})^6 = 84 \times \frac{27}{8} \times \frac{1}{729} = \frac{7}{18}$ મળે છે.
$2$) $19-3r = 0 \Rightarrow r = 19/3$ (પૂર્ણાંક નથી).
$3$) $20-3r = 0 \Rightarrow r = 20/3$ (પૂર્ણાંક નથી).
આમ,સ્વતંત્ર પદ $\frac{7}{18}$ છે.
324
MediumMCQ
જો $(2-3x)^9$ ના વિસ્તરણમાં જ્યારે $x=1$ હોય ત્યારે સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટું પદ $P_1^\alpha P_2^\beta P_3^\gamma P_4^\delta$ હોય (જ્યાં $P_1 < P_2 < P_3 < P_4$ એ પ્રથમ ચાર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે),તો $\alpha+\beta+\gamma+\delta=$
A
$13$
B
$12$
C
$14$
D
$11$

Solution

(A) $(2-3x)^9$ ના વિસ્તરણમાં સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટા પદ માટે,આપણે $|T_{r+1}| \geq |T_r|$ ની શરત ચકાસીએ છીએ.
$x=1$ મૂકતા,$|T_{r+1}| = {^9C_r} 2^{9-r} 3^r$.
$\frac{|T_{r+1}|}{|T_r|} = \frac{9-r+1}{r} \cdot \frac{3}{2} \geq 1$ $\Rightarrow 30-3r \geq 2r$ $\Rightarrow 5r \leq 30$ $\Rightarrow r \leq 6$.
તેથી,$r=6$ માટે સૌથી મોટું પદ મળે છે.
$|T_7| = {^9C_6} 2^3 3^6 = 84 \times 8 \times 729 = 2^5 \times 3^7 \times 7^1$.
અહીં $P_1=2, P_2=3, P_3=7, P_4=11$ છે,તેથી $\alpha=5, \beta=7, \gamma=1, \delta=0$.
$\alpha+\beta+\gamma+\delta = 5+7+1+0 = 13$.
325
MediumMCQ
$(1+x)^{15}$ ના વિસ્તરણમાં,જ્યારે $x=\frac{1}{2}$ હોય ત્યારે સૌથી મોટું પદ કયું છે?
A
$\frac{1}{32}{ }^{15} C_5$
B
$\frac{1}{64}{ }^{15} C_6$
C
$\frac{1}{32}{ }^{15} C_6$
D
$\frac{1}{64}{ }^{15} C_5$

Solution

(A) ધારો કે $(1+x)^{15}$ ના વિસ્તરણમાં $T_{r+1}$ અને $T_r$ એ $(r+1)$-મું અને $r$-મું પદ છે.
અહીં $n=15$ અને $x=\frac{1}{2}$ આપેલ છે.
સૌથી મોટા પદ માટે,શરત $T_{r+1} \geq T_r$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{T_{r+1}}{T_r} \geq 1$.
સામાન્ય પદના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{T_{r+1}}{T_r} = \frac{{}^{n}C_r x^r}{{}^{n}C_{r-1} x^{r-1}} = \frac{n-r+1}{r} \cdot x$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{15-r+1}{r} \cdot \frac{1}{2} \geq 1$.
$\frac{16-r}{2r} \geq 1$.
$16-r \geq 2r$.
$3r \leq 16 \Rightarrow r \leq \frac{16}{3} \approx 5.33$.
$r$ એ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી સૌથી મોટું પદ $r=5$ પર મળે છે,જે $T_{5+1} = T_6$ છે.
$T_6 = {}^{15}C_5 \cdot x^5 = {}^{15}C_5 \cdot (\frac{1}{2})^5 = \frac{1}{32} {}^{15}C_5$.
326
EasyMCQ
જો $(1-x+x^2)^{10}=a_0+a_1 x+a_2 x^2+\ldots+a_{20} x^{20}$ હોય,તો $2 a_2+3 a_3+4 a_4+\ldots+20 a_{20}=$
A
$0$
B
$10$
C
$20$
D
-$20$

Solution

(C) આપેલ વિસ્તરણ: $(1-x+x^2)^{10}=a_0+a_1 x+a_2 x^2+\ldots+a_{20} x^{20}$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$10(1-x+x^2)^9 \cdot (-1+2x) = a_1 + 2a_2 x + 3a_3 x^2 + \ldots + 20a_{20} x^{19}$.
$x=1$ મૂકતા:
$10(1-1+1)^9 \cdot (-1+2) = a_1 + 2a_2 + 3a_3 + \ldots + 20a_{20}$.
$10(1)^9 \cdot (1) = a_1 + 2a_2 + 3a_3 + \ldots + 20a_{20} = 10$.
$a_1$ શોધવા માટે,મૂળ પદાવલિનું વિકલન કરી $x=0$ મૂકતા અથવા $(1-x+x^2)^{10}$ માં $x$ નો સહગુણક જોતા:
$(1-x+x^2)^{10} = 1 + 10(-x+x^2) + \ldots = 1 - 10x + \ldots$.
આમ,$a_1 = -10$.
$a_1 = -10$ ને સમીકરણ $a_1 + 2a_2 + 3a_3 + \ldots + 20a_{20} = 10$ માં મૂકતા:
$-10 + (2a_2 + 3a_3 + \ldots + 20a_{20}) = 10$.
તેથી,$2a_2 + 3a_3 + \ldots + 20a_{20} = 20$.
327
MediumMCQ
જો $\left(x^2-\frac{1}{2x}\right)^{20}$ ના વિસ્તરણમાં $m$-મું પદ મધ્યમ પદ હોય,તો $T_{m+3}$ નો સહગુણક શોધો.
A
${}^{20}C_{13} 2^{-13}$
B
-${}^{20}C_{13} 2^{13}$
C
-${}^{20}C_{13} 2^{-13}$
D
${}^{20}C_{13} 2^{13}$

Solution

(C) $\left(x^2-\frac{1}{2x}\right)^{20}$ ના વિસ્તરણમાં $20+1 = 21$ પદો છે.
પદોની સંખ્યા એકી હોવાથી,મધ્યમ પદ $\left(\frac{20}{2}+1\right) = 11$-મું પદ છે.
તેથી,$m = 11$.
આપણે $T_{m+3} = T_{11+3} = T_{14} = T_{13+1}$ નો સહગુણક શોધવાનો છે.
$(a+b)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^nC_r a^{n-r} b^r$ છે.
$T_{13+1}$ માટે,$n=20$,$r=13$,$a=x^2$,અને $b=-\frac{1}{2x}$ છે.
$T_{14} = {}^{20}C_{13} (x^2)^7 \left(-\frac{1}{2^{13} x^{13}}\right) = -{}^{20}C_{13} \cdot 2^{-13} x$.
આમ,$T_{m+3}$ નો સહગુણક $-{}^{20}C_{13} 2^{-13}$ છે.
328
EasyMCQ
$(\sqrt[5]{3}+\sqrt[3]{2})^{15}$ ના વિસ્તરણમાં
A
સંમેય પદોની સંખ્યા $3$ છે
B
બધા જ સંમેય પદોનો સરવાળો $58$ છે
C
બધા જ સંમેય પદોનો સરવાળો એ બધા જ અસંમેય પદોના સરવાળા કરતા વધારે છે
D
બધા જ અસંમેય પદોનો સરવાળો એ બધા જ સંમેય પદોના સરવાળા કરતા વધારે છે

Solution

(D) $(\sqrt[5]{3}+\sqrt[3]{2})^{15}$ ના વિસ્તરણનું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{15}C_r 3^{(15-r)/5} 2^{r/3}$ છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$r$ એ $5$ અને $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ,એટલે કે $r$ એ $15$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \leq r \leq 15$ હોવાથી,$r$ ની શક્ય કિંમતો $0$ અને $15$ છે.
$r=0$ માટે,$T_1 = 27$ અને $r=15$ માટે,$T_{16} = 32$ મળે.
સંમેય પદોનો સરવાળો $= 27 + 32 = 59$ થાય.
આમ,અસંમેય પદોનો સરવાળો એ સંમેય પદોના સરવાળા કરતા વધારે છે.
329
EasyMCQ
જો $(3+\frac{x}{2})^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં $x^9$ અને $x^{10}$ ના સહગુણકો સમાન હોય,તો $n=$
A
$69$
B
$96$
C
$66$
D
$99$

Solution

(A) $(3+\frac{x}{2})^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^nC_r (3)^{n-r} (\frac{x}{2})^r = {}^nC_r \frac{3^{n-r}}{2^r} x^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x^r$ નો સહગુણક ${}^nC_r \frac{3^{n-r}}{2^r}$ છે.
$r=9$ માટે,સહગુણક ${}^nC_9 \frac{3^{n-9}}{2^9}$ છે.
$r=10$ માટે,સહગુણક ${}^nC_{10} \frac{3^{n-10}}{2^{10}}$ છે.
આપેલ છે કે આ સહગુણકો સમાન છે:
${}^nC_9 \frac{3^{n-9}}{2^9} = {}^nC_{10} \frac{3^{n-10}}{2^{10}}$.
બંને બાજુને ${}^nC_9 \frac{3^{n-10}}{2^{10}}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{3^{n-9}}{3^{n-10}} \times \frac{2^{10}}{2^9} = \frac{{}^nC_{10}}{{}^nC_9}$.
$3^1 \times 2^1 = \frac{n-10+1}{10} = \frac{n-9}{10}$.
$6 = \frac{n-9}{10}$ $\Rightarrow n-9 = 60$ $\Rightarrow n = 69$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
330
EasyMCQ
જો $\left(\frac{2p}{3} + \frac{3q}{2}\right)^9$ ના વિસ્તરણમાં $6^{th}$ પદ $ap^bq^c$ હોય,તો $a, b$ અને $c$ અનુક્રમે શું થાય?
A
$189, 5, 4$
B
$189, 4, 5$
C
$212, 4, 5$
D
$212, 5, 4$

Solution

(B) $(x+y)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^nC_r x^{n-r} y^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\left(\frac{2p}{3} + \frac{3q}{2}\right)^9$ ના વિસ્તરણ માટે,$6^{th}$ પદ $(T_6)$ એ $T_{5+1}$ છે.
અહીં,$n=9$,$r=5$,$x=\frac{2p}{3}$,અને $y=\frac{3q}{2}$.
$T_6 = {}^9C_5 \left(\frac{2p}{3}\right)^4 \left(\frac{3q}{2}\right)^5$
$T_6 = 126 \times \frac{16 p^4}{81} \times \frac{243 q^5}{32} = 189 p^4 q^5$.
$189 p^4 q^5$ ને $ap^bq^c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=189, b=4, c=5$ મળે છે.
331
MediumMCQ
$(1+3x)^n \left(1+\frac{1}{3x}\right)^n$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં અચળ પદ કયું છે?
A
$\binom{2n}{n}$
B
$\binom{2n}{n-1}$
C
$\binom{2n}{n+1}$
D
આવું કોઈ પદ અસ્તિત્વમાં નથી

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $(1+3x)^n \left(1+\frac{1}{3x}\right)^n$
$= (1+3x)^n \left(\frac{3x+1}{3x}\right)^n$
$= \frac{(1+3x)^n (1+3x)^n}{(3x)^n}$
$= \frac{(1+3x)^{2n}}{(3x)^n}$
$(1+3x)^{2n}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{2n}{r} (3x)^r$ છે.
અચળ પદ શોધવા માટે,આપણે એવું પદ જોઈએ જ્યાં $x$ નો ઘાત $0$ હોય.
પદાવલિ $\frac{1}{(3x)^n} \times \sum_{r=0}^{2n} \binom{2n}{r} (3x)^r = \sum_{r=0}^{2n} \binom{2n}{r} (3x)^{r-n}$ છે.
અચળ પદ ત્યારે મળે જ્યારે $r-n = 0$,એટલે કે $r = n$.
$r=n$ મૂકતા,અચળ પદ $\binom{2n}{n} (3x)^{n-n} = \binom{2n}{n}$ મળે છે.
આમ,અચળ પદ $\binom{2n}{n}$ છે.
332
EasyMCQ
જો $\left(\sqrt{x}-\frac{k}{x^2}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ થી સ્વતંત્ર પદ $405$ હોય,તો $k=$
A
માત્ર $3$
B
માત્ર $-3$
C
$\pm 3$
D
$0$

Solution

(C) $\left(\sqrt{x}-\frac{k}{x^2}\right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ આ મુજબ છે:
$T_{r+1} = \binom{10}{r} (x^{1/2})^{10-r} (-k x^{-2})^r$
$T_{r+1} = \binom{10}{r} (-k)^r x^{\frac{10-r}{2} - 2r}$
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ:
$\frac{10-r}{2} - 2r = 0$
$10 - r = 4r$
$5r = 10 \Rightarrow r = 2$
હવે,$r=2$ ને પદના સમીકરણમાં મૂકતા:
$T_3 = \binom{10}{2} (-k)^2 = 405$
$45 k^2 = 405$
$k^2 = 9$
$k = \pm 3$
333
EasyMCQ
$\left(\frac{x^3}{2} - \frac{2}{x^2}\right)^{12}$ ના વિસ્તરણમાં અંતથી $5^{\text{th}}$ પદમાં $x$ ના ઘાતાંકનો અંક શોધો.
A
$3$
B
$-3$
C
$4$
D
$-4$

Solution

(D) $(a + b)^n$ ના વિસ્તરણમાં અંતથી $r^{\text{th}}$ પદ એ શરૂઆતથી $(n - r + 2)^{\text{th}}$ પદ છે.
અહીં,$n = 12$ અને $r = 5$ છે,તેથી આપણે શરૂઆતથી $(12 - 5 + 2) = 9^{\text{th}}$ પદ શોધવું પડશે.
સામાન્ય પદ $T_{k+1} = {}^{12}C_k (\frac{x^3}{2})^{12-k} (-\frac{2}{x^2})^k$ છે.
$9^{\text{th}}$ પદ માટે,$k = 8$.
$T_9 = {}^{12}C_8 (\frac{x^3}{2})^4 (-\frac{2}{x^2})^8$
$T_9 = {}^{12}C_8 \cdot \frac{x^{12}}{2^4} \cdot \frac{2^8}{x^{16}}$
$T_9 = {}^{12}C_8 \cdot 2^4 \cdot x^{12-16}$
$T_9 = {}^{12}C_8 \cdot 16 \cdot x^{-4}$
આમ,$x$ ના ઘાતાંકનો અંક $-4$ છે.
334
MediumMCQ
જો $n \geq 100$ અને $1+(1+x)+(1+x)^2+\cdots+(1+x)^n$ માં $x^{100}$ નો સહગુણક ${ }^{201} C_{101}$ હોય,તો $n=$
A
$100$
B
$200$
C
$101$
D
$190$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે: $S = 1 + (1+x) + (1+x)^2 + \cdots + (1+x)^n$.
સમગુણોત્તર શ્રેણીના સરવાળાના સૂત્ર $S = \frac{a(r^n - 1)}{r - 1}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = 1$,$r = (1+x)$,અને પદોની સંખ્યા $n+1$ છે:
$S = \frac{1((1+x)^{n+1} - 1)}{(1+x) - 1} = \frac{(1+x)^{n+1} - 1}{x}$.
આપણે $S$ માં $x^{100}$ નો સહગુણક શોધવો છે,જે $\frac{(1+x)^{n+1} - 1}{x}$ માં $x^{100}$ ના સહગુણક જેટલો છે.
આ $(1+x)^{n+1} - 1$ માં $x^{101}$ નો સહગુણક શોધવા સમાન છે.
$(1+x)^{n+1}$ માં $x^{101}$ નો સહગુણક ${ }^{n+1} C_{101}$ છે.
આપેલ છે કે આ સહગુણક ${ }^{201} C_{101}$ છે,તેથી ${ }^{n+1} C_{101} = { }^{201} C_{101}$.
આમ,$n+1 = 201$,જેનો અર્થ છે કે $n = 200$.
335
EasyMCQ
$(a-b)^n, n \geq 5$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં,$5^{\text{th}}$ અને $6^{\text{th}}$ પદોનો સરવાળો શૂન્ય છે. તો $\frac{a}{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{n-4}{5}$
B
$\frac{n-5}{6}$
C
$\frac{n-4}{6}$
D
$\frac{n-5}{5}$

Solution

(A) $(a-b)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{n}{r} a^{n-r} (-b)^r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$5^{\text{th}}$ પદ માટે,$r=4$: $T_5 = \binom{n}{4} a^{n-4} b^4$.
$6^{\text{th}}$ પદ માટે,$r=5$: $T_6 = -\binom{n}{5} a^{n-5} b^5$.
આપેલ છે કે $T_5 + T_6 = 0$,તેથી $\binom{n}{4} a^{n-4} b^4 = \binom{n}{5} a^{n-5} b^5$.
બંને બાજુ $\binom{n}{4} a^{n-5} b^4$ વડે ભાગતા,$\frac{a}{b} = \frac{\binom{n}{5}}{\binom{n}{4}} = \frac{n-4}{5}$ મળે છે.
336
MediumMCQ
જો '$(2x - 3y)^8$' ના વિસ્તરણમાં '$a$' મધ્યમ પદ હોય અને '$(3x + 4y)^7$' ના વિસ્તરણમાં '$b, c$' મધ્યમ પદો હોય,તો જ્યારે $x=2$ અને $y=3$ હોય ત્યારે $\frac{b+c}{a}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે $x=2, y=3$.
$(2x - 3y)^8$ માટે,પદોની સંખ્યા $8+1=9$ છે,તેથી મધ્યમ પદ $5$મું પદ છે.
$a = {^8C_4} (2x)^4 (-3y)^4 = 70 \times 16x^4 \times 81y^4 = 70 \times 2^8 \times 3^8$.
$(3x + 4y)^7$ માટે,પદોની સંખ્યા $7+1=8$ છે,તેથી મધ્યમ પદો $4$થા અને $5$મા પદ છે.
$b = {^7C_3} (3x)^4 (4y)^3 = 35 \times 3^7 \times 2^{10}$.
$c = {^7C_4} (3x)^3 (4y)^4 = 35 \times 3^7 \times 2^{11}$.
હવે,$\frac{b+c}{a} = \frac{35 \times 3^7 \times 2^{10} + 35 \times 3^7 \times 2^{11}}{70 \times 2^8 \times 3^8} = 2$.
337
EasyMCQ
$(1+x)^{24}$ ના વિસ્તરણમાં $r$-મા અને $(r+1)$-મા પદના સહગુણકોનો ગુણોત્તર $12:13$ હોય,તો $r$ એ કયા દ્વિઘાત સમીકરણનું બીજ છે?
A
$x^2-5x+6=0$
B
$x^2-11x+30=0$
C
$x^2-14x+13=0$
D
$x^2-14x+24=0$

Solution

(D) $(1+x)^{24}$ ના વિસ્તરણમાં $r$-મું પદ $T_r = {}^{24}C_{r-1} x^{r-1}$ છે,તેથી તેનો સહગુણક ${}^{24}C_{r-1}$ છે.
$(r+1)$-મું પદ $T_{r+1} = {}^{24}C_r x^r$ છે,તેથી તેનો સહગુણક ${}^{24}C_r$ છે.
આપેલ છે કે સહગુણકોનો ગુણોત્તર $12:13$ છે,તેથી $\frac{{}^{24}C_{r-1}}{{}^{24}C_r} = \frac{12}{13}$.
સૂત્ર $\frac{{}^nC_{k-1}}{{}^nC_k} = \frac{k}{n-k+1}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{r}{25-r} = \frac{12}{13}$ મળે.
$13r = 300 - 12r \implies 25r = 300 \implies r = 12$.
હવે,$r=12$ માટે દ્વિઘાત સમીકરણો તપાસતા:
$x^2-14x+24=0$ માં $x=12$ મૂકતા,$144 - 168 + 24 = 0$ મળે છે,જે સત્ય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
338
EasyMCQ
જ્યારે $a = \frac{1}{4}$ અને $b = \frac{2}{3}$ હોય ત્યારે $(2a - 3b)^{19}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટું પદ કયું છે?
A
$^{19}C_5 \cdot 2^{11}$
B
$^{19}C_3 \cdot \frac{1}{2^{11}}$
C
$^{19}C_4 \cdot \frac{1}{2^{13}}$
D
$^{19}C_3 \cdot 2^{13}$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $(2a - 3b)^{19}$ છે.
$a = \frac{1}{4}$ અને $b = \frac{2}{3}$ મૂકતા:
$2a = 2(\frac{1}{4}) = \frac{1}{2}$
$3b = 3(\frac{2}{3}) = 2$
તેથી,પદાવલિ $(\frac{1}{2} - 2)^{19} = (\frac{1}{2})^{19}(1 - 4)^{19}$ બને છે.
ધારો કે $(x+y)^n$ ના વિસ્તરણમાં $T_r$ એ $r$-મું પદ છે. સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટું પદ $T_{r+1}$ એ શરત $r \le \frac{(n+1)|y|}{|x|+|y|}$ નું પાલન કરે છે.
અહીં $n=19$,$x=1$,$y=-4$.
$r \le \frac{(19+1)|-4|}{|1|+|-4|} = \frac{20 \times 4}{5} = 16$.
કારણ કે $r=16$ એ પૂર્ણાંક છે,તેથી $T_{16}$ અને $T_{17}$ બંને સંખ્યાત્મક રીતે સૌથી મોટા પદ છે.
$T_{17} = ^{19}C_{16} (\frac{1}{2})^{19-16} (-2)^{16} = ^{19}C_3 (\frac{1}{2})^3 (2^{16}) = ^{19}C_3 \cdot 2^{-3} \cdot 2^{16} = ^{19}C_3 \cdot 2^{13}$.
339
EasyMCQ
જો $a>0$ અને $\left(a x^3+\frac{c}{x}\right)^6$ ના વિસ્તરણમાં $x^2$ નો સહગુણક $60$ હોય,તો $a c^2=$
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(A) $\left(a x^3+\frac{c}{x}\right)^6$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = { }^6 C_r (a x^3)^{6-r} \left(\frac{c}{x}\right)^r$
$= { }^6 C_r a^{6-r} c^r x^{18-3r-r} = { }^6 C_r a^{6-r} c^r x^{18-4r}$
$x^2$ ના સહગુણક માટે,આપણે $x$ ના ઘાતાંકને $2$ તરીકે લઈએ છીએ:
$18-4r = 2$ $\Rightarrow 4r = 16$ $\Rightarrow r = 4$
સહગુણકના પદમાં $r=4$ મૂકતા:
${ }^6 C_4 a^{6-4} c^4 = 60$
$15 a^2 c^4 = 60$
$a^2 c^4 = 4$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$a c^2 = \pm 2$
કારણ કે $a > 0$,તેથી $a c^2 = 2$.
340
EasyMCQ
$\left(x^4-\frac{1}{x^3}\right)^{15}$ ના વિસ્તરણમાં $x^{32}$ અને $x^{-31}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$1470$
B
$1260$
C
-$1260$
D
-$1470$

Solution

(B) $\left(x^4-\frac{1}{x^3}\right)^{15}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{15}{r} (x^4)^{15-r} (-x^{-3})^r = \binom{15}{r} (-1)^r x^{60-7r}$ છે.
$x^{32}$ ના સહગુણક માટે,$60-7r = 32$ લેતા,$7r = 28$,તેથી $r = 4$.
સહગુણક $\binom{15}{4} (-1)^4 = 1365$ છે.
$x^{-31}$ ના સહગુણક માટે,$60-7r = -31$ લેતા,$7r = 91$,તેથી $r = 13$.
સહગુણક $\binom{15}{13} (-1)^{13} = -105$ છે.
સહગુણકોનો સરવાળો $1365 - 105 = 1260$ થાય.
341
EasyMCQ
$(3^{1/4} + 7^{1/6})^{144}$ ના વિસ્તરણમાં સંમેય પદોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$33$
B
$23$
C
$12$
D
$13$

Solution

(D) $(3^{1/4} + 7^{1/6})^{144}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{144}C_r (3)^{(144-r)/4} (7)^{r/6}$
પદ સંમેય હોવા માટે,$3$ અને $7$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
તેથી,$(144-r)/4$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
તે જ રીતે,$r/6$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ એ $6$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
તેથી,$r$ એ $\text{lcm}(4, 6) = 12$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \le r \le 144$ હોવાથી,$r$ ની શક્ય કિંમતો $0, 12, 24, \dots, 144$ છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી બનાવે છે જ્યાં $a = 0$,$d = 12$,અને છેલ્લું પદ $l = 144$ છે.
સૂત્ર $l = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$144 = 0 + (n-1)12$
$12 = n - 1$
$n = 13$
આમ,કુલ $13$ સંમેય પદો છે.
342
MediumMCQ
$(\sqrt{2}+\sqrt[5]{3})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સંમેય પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$41$
B
$42$
C
$32$
D
$39$

Solution

(A) $(\sqrt{2}+\sqrt[5]{3})^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = \binom{10}{r} (\sqrt{2})^{10-r} (\sqrt[5]{3})^r = \binom{10}{r} 2^{(10-r)/2} 3^{r/5}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદ સંમેય હોવા માટે,$2$ અને $3$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આમ,$(10-r)/2$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
વળી,$r/5$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ એ $5$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$0 \le r \le 10$ હોવાથી,$r$ માટે શક્ય કિંમતો $r = 0$ અને $r = 10$ છે.
$r = 0$ માટે,$T_1 = \binom{10}{0} 2^5 3^0 = 1 \times 32 \times 1 = 32$.
$r = 10$ માટે,$T_{11} = \binom{10}{10} 2^0 3^2 = 1 \times 1 \times 9 = 9$.
સંમેય પદોનો સરવાળો $32 + 9 = 41$ થાય છે.
343
EasyMCQ
જો $(2^x + 4^{-x})^8$ ના વિસ્તરણમાં $t_r$ એ $r^{\text{th}}$ પદ હોય અને જો $t_3 = 7t_2$ હોય,તો $x =$
A
$1/2$
B
$-1/2$
C
$1/3$
D
$-1/3$

Solution

(D) $(a + b)^n$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $t_{r+1} = \binom{n}{r} a^{n-r} b^r$ છે.
$(2^x + 4^{-x})^8$ ના વિસ્તરણ માટે,$n=8$,$a=2^x$,અને $b=4^{-x} = 2^{-2x}$ છે.
$t_2 = t_{1+1} = \binom{8}{1} (2^x)^7 (2^{-2x})^1 = 8 \cdot 2^{5x}$.
$t_3 = t_{2+1} = \binom{8}{2} (2^x)^6 (2^{-2x})^2 = 28 \cdot 2^{2x}$.
આપેલ છે કે $t_3 = 7t_2$,તેથી:
$28 \cdot 2^{2x} = 7 \cdot (8 \cdot 2^{5x}) = 56 \cdot 2^{5x}$.
બંને બાજુ $28 \cdot 2^{2x}$ વડે ભાગતા:
$1 = 2 \cdot 2^{3x} = 2^{3x+1}$.
$1 = 2^0$ હોવાથી,$3x + 1 = 0$,એટલે કે $x = -1/3$.
344
DifficultMCQ
$(1+x)^{2n}$ ના વિસ્તરણમાં જો મધ્યમ પદ સૌથી મોટું પદ હોય,તો $x$ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$\left(\frac{n}{n+1}, \frac{n+1}{n}\right)$
B
$\left(\frac{n+1}{n}, \frac{n}{n+1}\right)$
C
$(n-2, n)$
D
$(n-1, n)$

Solution

(A) $(1+x)^{2n}$ ના વિસ્તરણમાં,મધ્યમ પદ $T_{n+1} = {}^{2n}C_n x^n$ છે. મધ્યમ પદ સૌથી મોટું પદ હોવાથી,તે તેના પાસપાસેના પદો $T_n$ અને $T_{n+2}$ કરતા મોટું અથવા સમાન હોવું જોઈએ.
$T_{n+1} \ge T_n \implies {}^{2n}C_n x^n \ge {}^{2n}C_{n-1} x^{n-1} \implies x \ge \frac{n}{n+1}$.
$T_{n+1} \ge T_{n+2} \implies {}^{2n}C_n x^n \ge {}^{2n}C_{n+1} x^{n+1} \implies x \le \frac{n+1}{n}$.
આમ,$x \in \left[\frac{n}{n+1}, \frac{n+1}{n}\right]$. વિકલ્પો મુજબ,અંતરાલ $\left(\frac{n}{n+1}, \frac{n+1}{n}\right)$ છે.
345
DifficultMCQ
$\left[\frac{(x+1)}{\left(x^{2/3}-x^{1/3}+1\right)}-\frac{(x-1)}{(x-\sqrt{x})}\right]^{10}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ $(x > 0, x \neq 1)$ થી સ્વતંત્ર પદ શોધો.
A
$105$
B
$210$
C
$315$
D
$420$

Solution

(B) કૌંસની અંદરની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા: $\left[\frac{(x^{1/3})^3+1^3}{x^{2/3}-x^{1/3}+1} - \frac{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}{\sqrt{x}(\sqrt{x}-1)}\right]^{10}$
$= \left[(x^{1/3}+1) - \frac{\sqrt{x}+1}{\sqrt{x}}\right]^{10} = \left[x^{1/3}+1 - (1+x^{-1/2})\right]^{10} = (x^{1/3}-x^{-1/2})^{10}$.
સામાન્ય પદ $T_{r+1}$ આ મુજબ છે: ${}^{10}C_r (x^{1/3})^{10-r} (-x^{-1/2})^r = {}^{10}C_r (-1)^r x^{\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2}}$.
$x$ થી સ્વતંત્ર પદ માટે,$x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવો જોઈએ: $\frac{10-r}{3} - \frac{r}{2} = 0$.
$20 - 2r - 3r = 0$ $\Rightarrow 5r = 20$ $\Rightarrow r = 4$.
પદ ${}^{10}C_4 (-1)^4 = \frac{10 \times 9 \times 8 \times 7}{4 \times 3 \times 2 \times 1} = 210$ છે.
346
EasyMCQ
$(\sqrt[4]{5}+\sqrt[5]{4})^{100}$ ના દ્વિપદી વિસ્તરણમાં સંમેય પદોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$50$
B
$5$
C
$6$
D
$51$

Solution

(C) $(\sqrt[4]{5}+\sqrt[5]{4})^{100}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ નીચે મુજબ છે:
$T_{r+1} = {}^{100}C_r (5^{1/4})^{100-r} (4^{1/5})^r$
$T_{r+1} = {}^{100}C_r 5^{\frac{100-r}{4}} 4^{\frac{r}{5}}$
પદ સંમેય હોય તે માટે $5$ અને $4$ ના ઘાતાંક પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ.
આમ,$\frac{100-r}{4}$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ (એટલે કે $r \in \{0, 4, 8, \dots, 100\}$).
વળી,$\frac{r}{5}$ પૂર્ણાંક હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $r$ એ $5$ નો ગુણક હોવો જોઈએ (એટલે કે $r \in \{0, 5, 10, \dots, 100\}$).
તેથી,$r$ એ $\text{lcm}(4, 5) = 20$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$r$ માટે શક્ય કિંમતો $0, 20, 40, 60, 80, 100$ છે.
આ કિંમતો ગણતા,આપણને $6$ પદો મળે છે.
આમ,સંમેય પદોની સંખ્યા $6$ છે.
347
MediumMCQ
જો $\binom{p}{q} = {}^{p}C_{q}$ અને $\sum_{i=0}^{m} \binom{10}{i} \binom{20}{m-i}$ મહત્તમ હોય,તો $m=$
A
$10$
B
$12$
C
$15$
D
$20$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $S = \sum_{i=0}^{m} \binom{10}{i} \binom{20}{m-i}$ છે.
Vandermonde ના નિત્યસમ મુજબ,આ સરવાળો $(1+x)^{10} (1+x)^{20} = (1+x)^{30}$ ના વિસ્તરણમાં $x^m$ નો સહગુણક દર્શાવે છે.
તેથી,$S = \binom{30}{m}$.
દ્વિપદી સહગુણક $\binom{n}{r}$ મહત્તમ હોય છે જ્યારે $n$ બેકી હોય ત્યારે $r = \frac{n}{2}$ અથવા $n$ એકી હોય ત્યારે $r = \frac{n \pm 1}{2}$.
અહીં,$n = 30$,જે બેકી સંખ્યા છે.
તેથી,મહત્તમ કિંમત ત્યારે મળે જ્યારે $m = \frac{30}{2} = 15$ હોય.
348
MediumMCQ
$\left(2 x^3-\frac{1}{3 x^2}\right)^5$ ના વિસ્તરણમાં $x^5$ નો સહગુણક શોધો.
A
$8$
B
$9$
C
$\frac{80}{9}$
D
$\frac{29}{3}$

Solution

(C) $\left(2 x^3-\frac{1}{3 x^2}\right)^5$ નું સામાન્ય પદ $T_{r+1} = { }^5 C_r (2 x^3)^{5-r} (-\frac{1}{3 x^2})^r$ છે.
પદનું સાદું રૂપ આપતા: $T_{r+1} = { }^5 C_r (2)^{5-r} (-\frac{1}{3})^r x^{15-5r}$.
$x^5$ નો સહગુણક મેળવવા માટે,$15 - 5r = 5$ લેતા,$r = 2$ મળે છે.
$r = 2$ મૂકતા,સહગુણક $= { }^5 C_2 (2)^3 (-\frac{1}{3})^2 = 10 \times 8 \times \frac{1}{9} = \frac{80}{9}$.

Binomial Theorem — General term, Coefficient of any power of x, Independent term, Middle term and Greatest term and Greatest coefficient · Frequently Asked Questions

1Are these Binomial Theorem questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Binomial Theorem Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.