NEET 2016 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે. હર્બેરિયમ એ સૂકવેલા,દબાવેલા અને સંગ્રહિત વનસ્પતિના નમૂનાઓનો સંગ્રહ છે,જેને શીટ્સ પર ચોંટાડવામાં આવે છે અને સ્વીકૃત વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ ઓળખીને વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
હર્બેરિયમ શીટના નીચેના જમણા ખૂણે એક પ્રમાણિત લેબલ $(7 \ cm \times 12 \ cm)$ લગાવવામાં આવે છે,જેમાં સામાન્ય રીતે નીચેની માહિતી હોય છે:
$(i)$ વનસ્પતિનું વૈજ્ઞાનિક નામ
$(ii)$ સામાન્ય અથવા સ્થાનિક નામ
$(iii)$ કુળ
$(iv)$ પ્રાપ્તિસ્થાન
$(v)$ એકત્રીકરણની તારીખ
$(vi)$ એકત્રીકરણ નંબર
$(vii)$ એકત્ર કરનારનું નામ
$(viii)$ સંસ્થાનું નામ.
વનસ્પતિની ઊંચાઈ એ હર્બેરિયમ શીટના લેબલ પર નોંધવામાં આવતી પ્રમાણિત માહિતી નથી.

(A) ઘરમાખી (Musca domestica) નું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. કુળ: Muscidae
$2$. ગોત્ર: Diptera
$3$. વર્ગ: Insecta
$4$. સમુદાય: Arthropoda
આને આપેલા સ્તંભો સાથે જોડતા:
$(A)$ કુળ એ $(iii)$ Muscidae સાથે જોડાય છે.
$(B)$ ગોત્ર એ $(i)$ Diptera સાથે જોડાય છે.
$(C)$ વર્ગ એ $(iv)$ Insecta સાથે જોડાય છે.
$(D)$ સમુદાય એ $(ii)$ Arthropoda સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(iii), B-(i), C-(iv), D-(ii)$ છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે: અર્ન્સ્ટ મેયરે જૈવિક જાતિની વ્યાખ્યા આપી હતી.
વિધાન $B$ ખોટું છે: પ્રકાશગાળો મોસમી પ્રજનન કરનારા સજીવોમાં,વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ બંનેમાં પ્રજનનને અસર કરે છે.
વિધાન $C$ ખોટું છે: દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા આપવામાં આવી હતી,આર.એચ. વ્હીટેકર દ્વારા નહીં.
વિધાન $D$ સાચું છે: બેક્ટેરિયા,લીલ અને અમીબા જેવા એકકોષી સજીવોમાં,પ્રજનન એ વૃદ્ધિનો પર્યાય છે કારણ કે તેમાં કોષોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને $D$ સાચા છે.

(C) : જૈવિક નામો લેટિન ભાષામાંથી લેવામાં આવ્યા છે અથવા લેટિનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે. આનું કારણ એ છે કે લેટિન એક મૃત ભાષા છે,અને તેથી સમય જતાં તેના સ્વરૂપ કે જોડણીમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી. તેમને અન્ય કોઈપણ ભાષામાં લખવા તે નામકરણના સાર્વત્રિક નિયમોની વિરુદ્ધ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ફૂગ એ સુકોષકેન્દ્રી અને પરપોષી સજીવો છે,જે એકકોષી (દા.ત. યીસ્ટ) અથવા બહુકોષી હોઈ શકે છે. ફૂગની કોષદીવાલ મુખ્યત્વે $Chitin$ (કાઈટીન) ની બનેલી હોય છે,જે $N$-acetyl-$D$-glucosamine નો જટિલ પોલીસેકેરાઈડ છે,સેલ્યુલોઝની નહીં. સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિઓની કોષદીવાલનો મુખ્ય ઘટક છે.

(B) મિથેનોજેન્સ $Archaebacteria$ સમૂહમાં આવે છે.
તેમાં $Methanobacillus$ અને $Methanothrix$ જેવા મિથેન ઉત્પન્ન કરતા પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
મિથેનોજેન્સ એ અવિકલ્પી અજારક (obligate anaerobes) સજીવો છે જે ઓક્સિજનની ઉણપવાળા વાતાવરણમાં જોવા મળે છે,જેમ કે દલદલ,કાદવ,ગટરના પાણીના શુદ્ધિકરણ દરમિયાન બનતો કાદવ (sludge) અને વાગોળતા પ્રાણીઓના પાચનતંત્રમાં.
મોટે ભાગે,તેઓ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ નું રિડક્શન અને હાઇડ્રોજન $(H_2)$ નું ઓક્સિડેશન કરીને મિથેન $(CH_4)$ ઉત્પન્ન કરીને પોતાની ઉર્જા મેળવે છે.

(A) : ડાયેટમની કોષદીવાલ સિલિકાની બનેલી હોય છે,જે તેમને અવિનાશી અને સડવા સામે પ્રતિરોધક બનાવે છે.
આ કારણોસર,તેઓ અબજો વર્ષો સુધી જમા થઈને 'ડાયેટમેસિયસ અર્થ' બનાવે છે.
તેથી,ડાયેટમની કોષદીવાલ સરળતાથી નાશ પામે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$A$: યુબેક્ટેરિયાને 'સાચા બેક્ટેરિયા' (true bacteria) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,'ખોટા બેક્ટેરિયા' તરીકે નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$B$: ફાયકોમાયસેટીસને સામાન્ય રીતે 'શેવાળ ફૂગ' (algal fungi) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમનું કવકજાળ પડદા વગરનું અને બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે,જે શેવાળ જેવું લાગે છે.
$C$: સાયનોબેક્ટેરિયા એ પ્રકાશસંશ્લેષી આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે સામાન્ય રીતે 'નીલ-હરિત લીલ' (blue-green algae) તરીકે ઓળખાય છે.
$D$: ગોલ્ડન શેવાળ (ક્રાયસોફાઇટ્સ) માં ડાયેટમ્સ અને ડેસ્મિડ્સનો સમાવેશ થાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. વાયરોઇડ્સ એ ચેપી કારકો છે જે ફક્ત પ્રોટીન આવરણ વગરના ટૂંકા,વર્તુળાકાર એક-શૃંખલામય $RNA$ ના બનેલા હોય છે. વાયરોઇડ $RNA$ ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેનું આણ્વીય દળ વાયરસમાં જોવા મળતા $RNA$ ની તુલનામાં ઓછું હોય છે. તેથી,તેમનું $RNA$ ઉચ્ચ આણ્વીય દળ ધરાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. મોટાભાગની ફૂગની કોષદીવાલ મુખ્યત્વે $chitin$ (કાઈટીન) ની બનેલી હોય છે,જે $N$-એસીટાઈલગ્લુકોસામાઈન એકમોથી બનેલી એક જટિલ પોલીસેકેરાઈડ છે. $chitin$ ઉપરાંત,ફૂગની કોષદીવાલમાં અન્ય પોલીસેકેરાઈડ્સ,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને અન્ય વિવિધ પદાર્થો પણ હોઈ શકે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સૃષ્ટિ $Protista$ માં તમામ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સમૂહમાં પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રજીવો જેવા કે ક્રાયસોફાઇટ્સ,ડાયનોફ્લેજેલેટ્સ અને યુગ્લીનોઇડ્સ,તેમજ મૃતોપજીવી પ્રજીવો જેવા કે સ્લાઇમ મોલ્ડ્સ અને વિવિધ પ્રજીવ સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.

(C) શંકુદ્રુમ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓ છે જે કઠોર,ઠંડી અથવા સૂકી પરિસ્થિતિઓમાં ટકી રહેવા માટે મરુનિવાસી (xerophytic) અનુકૂલનો દર્શાવે છે.
આ અનુકૂલનોમાં સોય જેવા પાંદડા,જાડું મીણયુક્ત ક્યુટિકલ અને ખાડામાં રહેલા વાયુરંધ્ર (sunken stomata) નો સમાવેશ થાય છે,જે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઘટાડવામાં અને પાણીના વ્યયને રોકવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,જાડા ક્યુટિકલની હાજરી એ અતિશય પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓને સહન કરવા માટેનું મુખ્ય અનુકૂલન છે.

(B) એ ખોટું વિધાન છે. એલ્જિનિક એસિડ બદામી લીલ (Phaeophyceae) માંથી મેળવવામાં આવે છે,જ્યારે કેરેજીનન લાલ લીલ (Rhodophyceae) માંથી મેળવવામાં આવે છે. તેથી,એલ્જિન લાલ લીલમાંથી અને કેરેજીનન બદામી લીલમાંથી મળે છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(A) : $Sequoia \text{ } sempervirens$ એ સૌથી ઊંચું અનાવૃત બીજધારી છે。
$B$: અનાવૃત બીજધારીઓના પર્ણો આબોહવાની ચરમસીમાઓ (જેમ કે સોયાકાર પર્ણો, જાડું ક્યુટિકલ અને નિમગ્ન વાયુરંધ્રો) માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોય છે, જે તેમને કઠિન પરિસ્થિતિઓમાં ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે。
$C$: અનાવૃત બીજધારીઓ વિષમબીજાણુક હોય છે, એટલે કે તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ અને ગુરુબીજાણુઓ。
$D$: સાલ્વિનિયા એ જલીય ત્રિઅંગી (Pteridophyte) છે, અનાવૃત બીજધારી નથી. ગિંકગો અને પાઈનસ એ અનાવૃત બીજધારીઓ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
બ્રાયોફાઇટ્સ અને ટેરિડોફાઇટ્સમાં,નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે.
તેમને ફલન માટે સ્ત્રી પ્રજનન અંગ,એટલે કે સ્ત્રીધાની (archegonium) સુધી પહોંચવા માટે બાહ્ય માધ્યમ તરીકે પાણીની જરૂર પડે છે.
તેથી,આ વનસ્પતિ સમૂહોમાં નર જન્યુઓના વહન માટે પાણી અનિવાર્ય છે.

(B) સાચું વિધાન $B$ છે.
$A$: ખોટું,કારણ કે કેટલાક સસ્તન પ્રાણીઓ જેવા કે $Ornithorhynchus$ (પ્લેટિપસ) અને $Tachyglossus$ (એકિડના) અંડપ્રસવી છે.
$B$: સાચું,બધા સાયક્લોસ્ટોમ્સ જડબાં અને યુગ્મિત મીનપક્ષોના અભાવ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$C$: ખોટું,કારણ કે મગર એ સરીસૃપ છે જે ચાર ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે.
$D$: ખોટું,કારણ કે કાસ્થિમત્સ્ય (Chondrichthyes) માં,$Chimaera$ સિવાય,ઝાલરો ઝાલરઢાંકણ દ્વારા ઢંકાયેલી હોતી નથી.

(A) : અપત્યપ્રસવ એ સમાન લક્ષણ નથી.
બધા જ પક્ષીઓ અંડપ્રસવી (oviparous) છે,જ્યારે મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી (viviparous) છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં અપવાદરૂપે મોનોટ્રીમ્સ જેવા કે $Ornithorhynchus$ (ડક-બિલ્ડ પ્લેટિપસ) અને $Tachyglossus$ (સ્પાઇની એન્ટિટર) અંડપ્રસવી છે.
જોકે,મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી હોવાથી અને બધા પક્ષીઓ અંડપ્રસવી હોવાથી,અપત્યપ્રસવ એ બંને જૂથોમાં સમાન લક્ષણ નથી.

(C) સાચો જવાબ છે.
$1$. મેરુદંડી સમુદાયમાં જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓ (Agnatha) અને જડબાવાળા પૃષ્ઠવંશીઓ (Gnathostomata) બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,બધા મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં જડબા હોતા નથી.
$2$. મોટાભાગના સરીસૃપોમાં $3$-ખંડીય હૃદય હોય છે જેમાં એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે,પરંતુ મગરમાં $4$-ખંડીય હૃદય હોય છે.
$3$. કાસ્થિમત્સ્ય વર્ગમાં કાસ્થિની બનેલી માછલીઓનો સમાવેશ થાય છે,જે હંમેશા કાસ્થિમય અંતઃકંકાલ ધરાવે છે.
$4$. જોકે મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ અપત્યપ્રસવી છે,પરંતુ ડક-બિલ્ડ પ્લેટિપસ અને સ્પાઈની એન્ટઈટર જેવા પ્રાણીઓ અંડપ્રસવી છે.

(A) : પેરાપોડિયા એ નૂપુરક (Annelida) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી શરીરની દીવાલની ચપટી અને માંસલ પાર્શ્વવર્તી રચનાઓ છે. આ રચનાઓ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયમાં જોવા મળતી નથી. સંધિપાદ સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણોમાં સાંધાવાળા ઉપાંગો,કાઈટીનયુક્ત બાહ્ય કંકાલ અને ખંડનયુક્ત શરીરનો સમાવેશ થાય છે. પેરાપોડિયા $Nereis$ જેવા નૂપુરક પ્રાણીઓમાં પ્રચલન અને શ્વસનનું કાર્ય કરે છે.

(B) 'Polyadelphous' (બહુસંઘી) શબ્દ પુંકેસરોના જોડાણ સાથે સંબંધિત છે.
આ સ્થિતિમાં,પુષ્પના પુંકેસરોના તંતુઓ એકબીજા સાથે જોડાઈને બેથી વધુ સમૂહો બનાવે છે,જ્યારે પરાગાશયો મુક્ત રહે છે.
પુંકેસરો પુષ્પના પુંકેસરચક્ર (androecium) નો ભાગ હોવાથી,આ શબ્દ પુંકેસરચક્ર સાથે સંબંધિત છે.
આ સ્થિતિનું ઉદાહરણ $Citrus$ (લીંબુ વર્ગની વનસ્પતિ) માં જોવા મળે છે.

(B) આપેલ છોડમાં $Indigofera$,$Sesbania$,$Salvia$,$Allium$,$Aloe$,રાય,મગફળી,મૂળો,ચણા અને સલગમનો સમાવેશ થાય છે.
પુષ્પોમાં અલગ-અલગ લંબાઈ ધરાવતા પુંકેસર ચોક્કસ કુળની લાક્ષણિકતા છે:
$1$. $Salvia$ ($Lamiaceae$ કુળ): ડાયડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (બે લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$2$. રાય ($Brassica$ $campestris$): ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$3$. મૂળો ($Raphanus$ $sativus$): ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$4$. સલગમ ($Brassica$ $rapa$): ટેટ્રાડાયનેમસ સ્થિતિ દર્શાવે છે (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા પુંકેસર).
$Indigofera$,$Sesbania$,ચણા અને મગફળી ($Fabaceae$ કુળ) માં દ્વિસંઘી પુંકેસર હોય છે પરંતુ સામાન્ય રીતે સમાન લંબાઈના હોય છે.
$Allium$ અને $Aloe$ ($Liliaceae$ કુળ) માં પુંકેસર સમાન લંબાઈના હોય છે.
તેથી,કુલ $4$ છોડ ($Salvia$,રાય,મૂળો અને સલગમ) એવા છે જેમાં પુંકેસરની લંબાઈ અલગ-અલગ હોય છે.

(A) ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ,જેને એક્ટિનોમોર્ફિક સંમિતિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે પુષ્પને તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Brassica$ (રાઈ) એક્ટિનોમોર્ફિક (ત્રિજ્યાવર્તી) સંમિતિ દર્શાવે છે.
તેની સામે,$Trifolium$,$Pisum$ (વટાણા) અને $Cassia$ ઝાયગોમોર્ફિક (દ્વિપાર્શ્વ) સંમિતિ દર્શાવે છે,જેમાં પુષ્પને માત્ર એક જ વિશિષ્ટ ઊભી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
મુક્ત-કેન્દ્રીય જરાયુવિન્યાસ ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે અંડકો મધ્યસ્થ ધરી પર ગોઠવાયેલા હોય અને તેમાં આડપડદા (septa) ગેરહાજર હોય.
આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ $Dianthus$ અને $Primula$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
તેની સામે,$Argemone$ અને $Brassica$ માં અક્ષવર્તી (parietal) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં અંડકો બીજાશયની અંદરની દીવાલ પર વિકાસ પામે છે.
$Citrus$ માં સ્તંભીય (axile) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરયુક્ત બીજાશયમાં તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. $Nepenthes$ (કળશપર્ણ) નો કળશ એ પર્ણનું રૂપાંતરણ છે.
$2$. $Nepenthes$ માં,પર્ણપત્ર કીટકોને પકડવા અને પાચન કરવા માટે કળશ જેવી રચનામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. પર્ણાગ્રહ કળશને ઢાંકવા માટે ઢાંકણ બનાવે છે,અને પર્ણતલ ઘણીવાર પર્ણ જેવું બને છે.
$4$. કાકડીના પ્રતાન,$Opuntia$ (ફાફડા થોર) ની ચપટી રચનાઓ (પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ),અને લીંબુના કંટક એ બધા પ્રકાંડના રૂપાંતરણોના ઉદાહરણો છે.

(A) : પર્ણસદૃશ પ્રકાંડ (phylloclades) એ ચપટા લીલા પ્રકાંડ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે।
શાખાસદૃશ પ્રકાંડ (cladodes) એ પ્રકાંડની શાખાઓ છે જે પર્ણના કાર્યો કરવા માટે રૂપાંતરિત થાય છે।
શાખાસદૃશ પ્રકાંડ હંમેશા ચપટા હોતા નથી; ઉદાહરણ તરીકે, $Ruscus aculeatus$ માં, તે પર્ણ જેવા અને કાંટાદાર ટોચવાળા હોય છે, જ્યારે $Asparagus$ માં, તે થોડા ચપટા, માંસલ, સીધા અથવા વળેલા અણીદાર બંધારણો છે જે શલ્કપત્રના કક્ષમાં સમૂહમાં વિકસે છે।
પર્ણદંડ (phyllodes) એ પર્ણના પર્ણદંડ અથવા ધરીનું રૂપાંતરણ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા માટે લીલા અને ચપટા બને છે।

(B) મકાઈ જેવા એકદળી બીજમાં, ભ્રૂણ એક મોટા ઢાલ આકારના બીજપત્ર ધરાવે છે જેને $\text{વરુથિકા}$ $(scutellum)$ કહેવામાં આવે છે।
$\text{ભ્રૂણાગ્ર ચોલ}$ $(coleoptile)$ એ આદિપ્રરોહને ઢાંકતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે।
$\text{આદિપ્રરોહ}$ $(plumule)$ એ ભ્રૂણનો પ્રરોહ ભાગ છે।
$\text{ભ્રૂણમૂલાગ્ર ચોલ}$ $(coleorhiza)$ એ ભ્રૂણમૂળને ઢાંકતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે।

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$Liliaceae$ કુળના સભ્યો ત્રિ-સ્ત્રીકેસરી (ત્રણ સ્ત્રીકેસર) અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી (સ્ત્રીકેસર જોડાયેલા) સ્ત્રીકેસરચક્ર ધરાવે છે.
તેમાં બીજાશય ઉચ્ચસ્થ અને ત્રિ-કોટરીય હોય છે,જેમાં દરેક કોટરમાં બે થી ઘણા અંડકો આવેલા હોય છે અને જરાયુવિન્યાસ અક્ષવર્તી હોય છે.

(A) : પેપિલિયોનેસીયસ દલપુંજની પાછળની મોટી દ્વિ-ખંડીય પાંખડીને પ્રમાણભૂત (standard) અથવા વેક્સિલમ (vexillum) કહેવામાં આવે છે. તે બે નાની પાર્શ્વ પાંખડીઓને ઢાંકે છે,જેને પાંખો (wings) અથવા એલે (alae) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) દ્વિદળી પ્રકાંડ અને મૂળની અંતસ્થ રચનામાં,કોર્ટેક્સ (બાહ્યક) એ આધારક પેશી છે જે અધિસ્તર (સૌથી બહારનું સ્તર) અને સ્ટીલ (પ્રકાંડ અથવા મૂળનો કેન્દ્રીય ભાગ,જેમાં પરિચક્ર,વાહીપુલ અને મજ્જાનો સમાવેશ થાય છે) ની વચ્ચે આવેલી હોય છે.
તેથી,કોર્ટેક્સ એ અધિસ્તર અને સ્ટીલ વચ્ચેનું સ્તર છે.

(C) : $Tyloses$ એ $parenchyma$ (મૃદુતક) કોષોનું ફુગ્ગા જેવું વિસ્તરણ છે જે કોષદીવાલના ગર્ત (pit) દ્વારા નજીકની $xylem$ (જલવાહક) વાહિની અથવા $tracheid$ (વાહિનિકી) ના પોલાણમાં પ્રવેશે છે.
$Tyloses$ સામાન્ય રીતે જૂના કાષ્ઠીય પેશીઓમાં રચાય છે,કદાચ ઈજાના પ્રતિભાવ રૂપે; તેઓ અંતે વાહિનીઓને અવરોધે છે અને આમ વનસ્પતિમાં ફૂગ અને અન્ય રોગકારકોના ફેલાવાને રોકવામાં મદદ કરે છે.
$Tyloses$ ટેનિન,ગુંદર,રંજકદ્રવ્યો વગેરેથી ભરાઈ શકે છે,જે $heartwood$ (અંતઃકાષ્ઠ) ને તેનો ઘેરો રંગ આપે છે,અને તેમની દીવાલો પાતળી રહી શકે છે અથવા કાષ્ઠીભૂત (lignified) બની શકે છે.

(D) વનસ્પતિના પર્ણ અને પ્રકાંડનું અધિસ્તર $stomata$ (વાયુરંધ્ર) નામના છિદ્રો દ્વારા આવરી લેવાયેલું હોય છે.
દરેક $stomata$ એ $guard$ $cells$ (રક્ષક કોષો) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ અધિસ્તરીય કોષોની જોડી દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે.
ઘણા કિસ્સાઓમાં,આ $guard$ $cells$ ની આસપાસ અન્ય પ્રકારના ઓછા વિભેદિત અધિસ્તરીય કોષો આવેલા હોય છે,જેને $subsidiary$ $cells$ (સહાયક કોષો) કહેવામાં આવે છે,જે $guard$ $cells$ ને આધાર પૂરો પાડે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
નર વંદાના પ્રજનન તંત્રમાં શુક્રપિંડની એક જોડ,શુક્રવાહિનીઓ,સ્ખલન નલિકા અને સહાયક ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે.
શુક્રાશય એ સ્ખલન નલિકાના અગ્ર ભાગની વક્ષ સપાટી પર આવેલી અસંખ્ય નાની કોથળીઓ છે.
આ રચનાઓ શુક્રકોષોને શુક્રાણુધર (spermatophores) નામના સમૂહના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

(A) : લીસા સ્નાયુ તંતુઓ લાંબા અને ત્રાકાકાર (fusiform) હોય છે.
દરેક તંતુમાં કોષરસ (sarcoplasm) થી ઘેરાયેલું એક અંડાકાર કોષકેન્દ્ર હોય છે.
કોષરસમાં સ્નાયુતંતુકો (myofibrils) આયામ રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ તંતુઓમાં રેખાઓનો અભાવ હોય છે અને તે અનૈચ્છિક હોય છે,એટલે કે તે આપણી ઈચ્છાશક્તિના નિયંત્રણમાં હોતા નથી.

(C) સાચો વિકલ્પ $(c)$ સરળ સ્નાયુ - આંતરડાની દીવાલ છે.
$1$. સંક્રાંતિ અધિચ્છદ મૂત્રાશય અને મૂત્રવાહિનીમાં જોવા મળે છે, નાકના ટેરવે નહીં। નાકનો ટેરવો સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિ (elastic cartilage) નો બનેલો હોય છે.
$2$. જઠરનું અસ્તર સાદા સ્તંભાકાર અધિચ્છદનું બનેલું હોય છે, ઘનાકાર અધિચ્છદનું નહીં.
$3$. સરળ સ્નાયુઓ જઠર, આંતરડા અને રુધિરવાહિનીઓ જેવા આંતરિક અંગોની દીવાલમાં જોવા મળે છે. તેઓ આંતરડામાં પરિસંકોચન જેવી અનૈચ્છિક ગતિઓ માટે જવાબદાર છે.
$4$. કંડરા (Tendons) એ સઘન નિયમિત સંયોજક પેશીના બનેલા હોય છે, ખાસ કરીને શ્વેત તંતુમય સંયોજક પેશી, આરિયોલર પેશી નહીં.

(D) $Periplaneta$ $americana$ (વંદો) એ $Arthropoda$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
કીટકોમાં ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન થતું વિખંડન 'સુપરફિસિયલ' (પૃષ્ઠસ્થ) પ્રકારનું હોય છે,અરીય કે અનિશ્ચિત હોતું નથી.
અરીય અને અનિશ્ચિત વિખંડન એ ડ્યુટરોસ્ટોમ્સ (જેમ કે શૂળત્વચી અને મેરુદંડી) ની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે $Periplaneta$ $americana$ ની લાક્ષણિકતા નથી.

(B) એ સાચો જવાબ છે કારણ કે મોટી કેન્દ્રીય રસધાની એ વનસ્પતિ કોષોની લાક્ષણિકતા છે. પ્રાણી કોષોમાં સામાન્ય રીતે ઘણી નાની,વિખરાયેલી રસધાનીઓ હોય છે અથવા તેમાં રસધાનીઓનો અભાવ હોય છે.

(B) એ ખોટું વિધાન છે. પિલી અને ફિમ્બ્રીએ એ બેક્ટેરિયાની સપાટી પરના ઉપાંગો છે જે પ્રચલન (locomotion) માં સામેલ નથી.
$1$. પિલી એ પિલિન નામના વિશિષ્ટ પ્રોટીનથી બનેલી લાંબી,નળાકાર રચનાઓ છે. તે જનીનિક દ્રવ્યના સ્થળાંતર માટે સંયુગ્મન નલિકા (conjugation tube) બનાવવામાં મદદ કરે છે.
$2$. ફિમ્બ્રીએ એ કોષની સપાટી પરથી ઉગતા નાના,બ્રશ જેવા તંતુઓ છે. તે મુખ્યત્વે બેક્ટેરિયાને ખડકો અથવા યજમાન પેશીઓ સાથે ચોંટવામાં મદદ કરે છે.
$3$. બેક્ટેરિયલ ગતિશીલતા મુખ્યત્વે કશા (flagella) દ્વારા થાય છે,પિલી કે ફિમ્બ્રીએ દ્વારા નહીં.

(A) : લાયસોઝોમ એ એકલ પટલથી ઘેરાયેલી નાની પુટિકાઓ છે,જે $5-8 \ nm$ ના નાના સ્ફટિકમય અથવા અર્ધ-સ્ફટિકમય કણોના સ્વરૂપમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો ધરાવે છે.
તેમાં લગભગ $50$ જેટલા ઉત્સેચકો જોવા મળે છે.
બધા જ ઉત્સેચકો એક જ લાયસોઝોમમાં હોતા નથી,પરંતુ વિવિધ પ્રકારના લાયસોઝોમમાં ઉત્સેચકોના અલગ-અલગ સમૂહો હોય છે.
મહત્વના ઉત્સેચકોમાં એસિડ ફોસ્ફેટેઝ,સલ્ફેટોઝ,પ્રોટીએઝ,પેપ્ટિડેઝ,ન્યુક્લિએઝ,લાઈપેઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝનો સમાવેશ થાય છે.
તેમને એસિડ હાઈડ્રોલેઝ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ પાચક ઉત્સેચકો સામાન્ય રીતે $4-5$ જેટલી એસિડિક $pH$ ધરાવતા માધ્યમમાં કાર્ય કરે છે.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે: કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે તેઓ પોતાનું જનીનિક દ્રવ્ય $(DNA)$ અને રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે.
વિધાન $(B)$ ખોટું છે: જોકે આ અંગિકાઓ પૂર્વ-અસ્તિત્વ ધરાવતી અંગિકાઓના વિભાજન દ્વારા બને છે,પરંતુ તેમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેની તંત્રનો અભાવ હોતો નથી. તેઓ પોતાનું $DNA$,$mRNA$,$tRNA$,$rRNA$ અને રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે,જે તેમને તેમના પોતાના કેટલાક પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(B)$ ખોટું છે.

(D) સૂક્ષ્મનલિકાઓ એ $tubulin$ પ્રોટીનથી બનેલી અશાખિત,પોલા અને અતિસૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે. તે ગતિશીલ રચનાઓ છે જે મોનોમર્સના જોડાણ અથવા વિઘટન દ્વારા તેમના છેડા પર ઝડપથી વૃદ્ધિ અથવા વિઘટન પામી શકે છે. સૂક્ષ્મનલિકાઓ કોષપિંજરના આવશ્યક ઘટકો છે અને તે વિવિધ વિશિષ્ટ રચનાઓમાં જોવા મળે છે,જેમાં $centrioles$ (તારાકેન્દ્ર),$basal$ $bodies$ (આધારકાય),$cilia$ (પક્ષ્મ),$flagella$ (કશા),$spindle$ $fibres$ (ત્રાકતંતુઓ) અને $chromosome$ $fibres$ (રંગસૂત્ર તંતુઓ) નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(A) : લાયસોઝોમ્સ એ નાની પુટિકાઓ છે જે એકલ પટલ દ્વારા આવરિત હોય છે અને તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો આવેલા હોય છે.
કોષકેન્દ્ર,કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ એ બેવડા પટલથી આવરિત કોષીય અંગિકાઓ છે.

(B) : રાઇબોઝાઇમ એ એક રાઇબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ ઉત્સેચક છે જે પ્રોટીન ઉત્સેચકની જેમ જ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.
તેઓ રાઇબોઝોમમાં જોવા મળે છે અને તેને ઉદ્દીપકીય $RNAs$ પણ કહેવામાં આવે છે.

(D) પ્રોટીનનું તૃતીય બંધારણ અથવા ત્રિ-પરિમાણીય બંધારણ વિવિધ પ્રકારના બંધો દ્વારા સ્થિર થાય છે,જેમાં હાઇડ્રોજન બંધ,આયનિક બંધ,વાન્ડર વાલ્સ આંતરક્રિયાઓ અને હાઇડ્રોફોબિક બંધોનો સમાવેશ થાય છે.
એસ્ટર બંધ સામાન્ય રીતે લિપિડ્સ (ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલ વચ્ચે) અથવા ન્યુક્લિક એસિડમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તે મોટાભાગના પ્રોટીનના ત્રિ-પરિમાણીય બંધારણને સ્થિર કરવામાં સામેલ હોતા નથી.
તેથી,એસ્ટર બંધ આ પ્રક્રિયામાં સામેલ હોવાની શક્યતા સૌથી ઓછી છે.

(B) આ આલેખ રાસાયણિક પ્રક્રિયા દરમિયાન પ્રક્રિયકો અને નીપજોની ઉર્જા સ્તર દર્શાવે છે.
નીપજનું ઉર્જા સ્તર પ્રક્રિયક કરતા ઓછું હોવાથી,આ પ્રક્રિયા ઉષ્માક્ષેપક છે.
ઉત્સેચકો પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જા ઘટાડે છે.
આલેખમાં,$A$ એ ઉત્સેચકની હાજરીમાં સક્રિયકરણ ઉર્જા (નીચો શિખર) દર્શાવે છે અને $B$ એ ઉત્સેચકની ગેરહાજરીમાં સક્રિયકરણ ઉર્જા (ઊંચો શિખર) દર્શાવે છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે તે ઉત્સેચકની હાજરીમાં $A$ ઉર્જા અને ઉત્સેચકની ગેરહાજરીમાં $B$ ઉર્જા ધરાવતી ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે.

(D) : તટસ્થ અથવા સાચી ચરબી ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે. તે ત્રણ ફેટી એસિડના અણુઓ અને એક ટ્રાયહાઈડ્રિક આલ્કોહોલ,જેને ગ્લિસરોલ (ગ્લિસરીન અથવા $1,2,3$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીપ્રોપેન) કહેવાય છે,તેના એસ્ટરીકરણ દ્વારા બને છે.

(B) સાચો જવાબ છે કારણ કે આ વિધાન ખોટું છે.
ગ્લાયસીન એ સૌથી સરળ એમિનો એસિડ છે જેમાં તેની પાર્શ્વ શૃંખલા તરીકે હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(R = H)$ હોય છે.
તેમાં સલ્ફર હોતું નથી.
સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન એવા એમિનો એસિડ છે જે તેમની પાર્શ્વ શૃંખલામાં સલ્ફર ધરાવે છે.

(A) : કોષચક્રના $S$-તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે. આ માટે,તેમના $DNA$ અણુઓ ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેની આબેહૂબ નકલો બનાવે છે. $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,એટલે કે એકકીય કોષો માટે $1C$ થી $2C$ અને દ્વિકીય કોષો માટે $2C$ થી $4C$ થાય છે. પરિણામે,જનીનોના બેવડા સેટ રચાય છે. $DNA$ ના સ્વયંજનન સાથે નવા રંગસૂત્રદ્રવ્યના તંતુઓ (chromatin fibers) બને છે જે જોડીમાં જોડાયેલા રહે છે,અને રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં વધારો થતો નથી. રંગસૂત્રદ્રવ્યના તંતુઓ એ લાંબા રંગસૂત્રો હોવાથી,દરેક રંગસૂત્રમાં બે રંગસૂત્રદ્રવ્યના તંતુઓ અથવા સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ હોય છે જે સેન્ટ્રોમિયર નામના સામાન્ય બિંદુ પર જોડાયેલા રહે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
જ્યારે કોષમાં $DNA$ રેપ્લિકેશન ફોર્ક અટકી જાય છે,ત્યારે તે સૂચવે છે કે કોષ હાલમાં કોષચક્રના $S$ તબક્કામાં છે,જ્યાં $DNA$ સંશ્લેષણ થઈ રહ્યું છે.
$G_2/M$ ચેકપોઈન્ટ એ પ્રાથમિક પદ્ધતિ છે જે કોષ સમભાજનમાં પ્રવેશતા પહેલા $DNA$ રેપ્લિકેશનની પૂર્ણતાનું નિરીક્ષણ કરે છે.
જો $DNA$ રેપ્લિકેશન અધૂરું હોય અથવા અટકી ગયું હોય,તો ક્ષતિગ્રસ્ત અથવા અધૂરા રંગસૂત્રોના વિભાજનને રોકવા માટે કોષચક્રને $G_2/M$ સંક્રમણ પર અટકાવવામાં આવે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પેકીટીન: આ તબક્કા દરમિયાન, સમજાત રંગસૂત્રોની નોન-સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing-over) થાય છે $(iii)$.
$(B)$ ભાજન અવસ્થા-$I$: આ તબક્કા દરમિયાન, બાયવેલેન્ટ રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે $(iv)$.
$(C)$ ડાયાકીનેસિસ: આ અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ નો અંતિમ તબક્કો છે, જે વ્યતિકરણ (chiasmata) ના અંતિમકરણ દ્વારા લાક્ષણિક છે $(ii)$.
$(D)$ ઝાયગોટીન: આ તબક્કા દરમિયાન, સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બને છે, જેને સાયનેપ્સિસ કહેવામાં આવે છે $(i)$.
આમ, સાચો ક્રમ $A-(iii), B-(iv), C-(ii), D-(i)$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી નાની તકતી જેવી રચનાઓને કાઇનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ સ્પિન્ડલ તંતુઓના રંગસૂત્રો સાથે જોડાણ માટેના સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોને કોષના મધ્યમાં ગોઠવવામાં મદદ કરે છે.
સેન્ટ્રોમિયર એ રંગસૂત્રનું પ્રાથમિક સંકોચન છે,જ્યારે કાઇનેટોકોર એ વિશિષ્ટ પ્રોટીન સંકુલ છે જ્યાં સ્પિન્ડલ તંતુઓના સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) જોડાય છે.

(A) : મિથેનોજેન્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા (Archaebacteria) સમૂહનો ભાગ છે. તેમાં $Methanobacillus$ અને $Methanothrix$ જેવા મિથેન ઉત્પન્ન કરતા પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
મિથેનોજેન્સ એ વૈકલ્પિક અજારક સજીવો છે જે ઓક્સિજનની ઉણપવાળા વાતાવરણમાં જોવા મળે છે,જેમ કે દલદલ,કાદવ (સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ દરમિયાન બનતો કાદવ),અને રૂમિનેન્ટ પ્રાણીઓના પાચનતંત્રમાં.
તેઓ મુખ્યત્વે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ નું રિડક્શન અને હાઇડ્રોજન $(H_2)$ નું ઓક્સિડેશન કરીને તેમની ઉર્જા મેળવે છે,જેના પરિણામે મિથેન $(CH_4)$ ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) એ ખોટું વિધાન છે.
બટાટા,કેળા અને આદુમાં,નવા છોડ રૂપાંતરિત પ્રકાંડમાં રહેલી ગાંઠો (nodes) માંથી ઉદભવે છે,આંતરગાંઠો (internodes) માંથી નહીં.
બટાટા કંદ (tuber) દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જેની ગાંઠો (આંખો) પર કલિકાઓ હોય છે.
કેળા અને આદુ ગાંઠામૂળી (rhizomes) દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જેમાં પણ નવા છોડના નિર્માણ માટે ગાંઠો પર કલિકાઓ આવેલી હોય છે.

(C) : લિંગી પ્રજનનમાં નર અને માદા જન્યુઓનું નિર્માણ અને ફલન સામેલ છે.
જન્યુ નિર્માણ અર્ધીકરણ કોષ વિભાજન દ્વારા પૂર્ણ થાય છે,જેમાં સમજાત રંગસૂત્રોની નોન-સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing over) થાય છે,જે જન્યુઓમાં નવા આનુવંશિક પુનઃસંયોજન તરફ દોરી જાય છે.
આ નર અને માદા જન્યુઓનું યાદચ્છિક ફલન સંતતિમાં આનુવંશિક વિવિધતા લાવે છે,જે તેમના પિતૃઓ જેવા દેખાવા છતાં,તેમના પોતાના નવા લક્ષણો પણ દર્શાવે છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ જોડાયેલા સ્ત્રીકેસરોને $\text{યુક્તસ્ત્રીકેસરી}$ $(iii)$ કહેવામાં આવે છે।
$(B)$ જન્યુઓના નિર્માણની પ્રક્રિયાને $\text{જન્યુજનન}$ $(i)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
$(C)$ ઉચ્ચ કક્ષાની $\text{એસ્કોમાયસેટીસ}$ ફૂગની કવકજાળ $\text{દ્વિકોષકેન્દ્રી}$ $(iv)$ તબક્કામાંથી પસાર થાય છે।
$(D)$ એકલિંગી માદા પુષ્પને $\text{સ્ત્રીકેસરી}$ $(ii)$ પુષ્પ કહેવાય છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $A-(iii), B-(i), C-(iv), D-(ii)$ છે।

(C) મોટાભાગની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુજનન (megasporogenesis) ની પ્રક્રિયામાં અંડકના પ્રદેહ (nucellus) માં એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ નું વિભેદન થાય છે.
આ $MMC$ અર્ધીકરણ પામે છે,જે એક ન્યૂનકારી વિભાજન (reduction division) છે,જેના પરિણામે ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
- તંતુમય પ્રસાધન સહાયક કોષોમાં જોવા મળે છે,અંડકોષમાં નહીં.
- સામાન્ય રીતે માત્ર ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો હોય છે.
- ભ્રૂણપુટમાં મધ્યસ્થ કોષ સામાન્ય રીતે સૌથી મોટો કોષ હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ઘણી જલીય વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે વોટર હાયસિન્થ $(Eichhornia)$ અને વોટર લિલી $(Nymphaea)$,પુષ્પો પાણીની સપાટીથી ઉપર આવે છે. આ પુષ્પો પાણીમાં ડૂબેલા ન હોવાથી,પરાગનયન પાણી દ્વારા થતું નથી. તેના બદલે,આ વનસ્પતિઓમાં પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે,જે મોટાભાગની સ્થળજ વનસ્પતિઓ જેવું જ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું અંડક તકનીકી રીતે 'આવરણયુક્ત મહાબીજાણુધાની' (integumented megasporangium) ના સમકક્ષ છે.
આવૃત બીજધારીઓમાં,મહાબીજાણુધાની એક અથવા બે રક્ષણાત્મક આવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને અંડકાવરણો કહેવામાં આવે છે,જે પ્રદેહ અને ભ્રૂણપુટ સાથે મળીને અંડકની રચના કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
નાળિયેરનું પાણી એ મુક્ત કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
નાળિયેરના ભ્રૂણપોષના વિકાસ દરમિયાન,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર કોષરસવિભાજન વગર સતત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે મોટી સંખ્યામાં મુક્ત કોષકેન્દ્રો બને છે.
આ પ્રવાહી,જેમાં મુક્ત કોષકેન્દ્રો હોય છે,તેને નાળિયેરનું પાણી કહેવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,પરિઘીય ભાગમાં કોષીયકરણ થાય છે,જે નક્કર નાળિયેર (કોષીય ભ્રૂણપોષ) બનાવે છે.

(C) : વિધાન "ટેપેટમ પરાગાશયના સ્ફોટનમાં મદદ કરે છે" તે ખોટું છે.
$1$. ટેપેટમ એ લઘુબીજાણુધાનીનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે, જે વિકાસ પામતી પરાગરજને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$2$. પરાગાશયનું સ્ફોટન મુખ્યત્વે એન્ડોથેસિયમ સ્તર દ્વારા થાય છે, જેમાં $\alpha$-સેલ્યુલોઝના તંતુમય જાડા સ્તરો વિકસે છે જે પરાગરજના મુક્ત થવામાં મદદ કરે છે.
$3$. ઘણી જાતિની પરાગરજ (દા.ત., પાર્થેનિયમ) ગંભીર એલર્જી પેદા કરે છે.
$4$. પાક સંવર્ધન કાર્યક્રમોમાં ઉપયોગ માટે પરાગરજને પ્રવાહી નાઈટ્રોજન $(-196^{\circ}C)$ માં વર્ષો સુધી સંગ્રહિત કરી શકાય છે.
$5$. પરાગરજનું બાહ્ય આવરણ (Exine) સ્પોરોપોલેનિનનું બનેલું હોય છે, જે જાણીતા સૌથી પ્રતિરોધક કાર્બનિક પદાર્થોમાંનું એક છે.

(B) : અસંજનન (Apomixis) એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જે લિંગી પ્રજનનની નકલ કરે છે. અસંજનન દર્શાવતી સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રક્રિયા વગર બીજનું નિર્માણ થાય છે. તેમાં ભ્રૂણનો વિકાસ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણ વગર અંડકના કોષોમાંથી સીધો જ થાય છે.

(C) એ ખોટું વિધાન છે. પરાગરજ-સ્ત્રીકેસર આંતરક્રિયા એ એક ગતિશીલ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરાગરજ અને પરાગાસન વચ્ચે રાસાયણિક સંવાદ થાય છે. માત્ર સુસંગત પરાગરજને જ અંકુરિત થવા અને પરાગનલિકાને પરાગવાહિની દ્વારા અંડક સુધી પહોંચવા દેવામાં આવે છે. અસંગત પરાગરજને નકારી કાઢવામાં આવે છે અને તેમની વૃદ્ધિ પરાગાસનની સપાટી પર અથવા પરાગવાહિનીમાં અટકાવી દેવામાં આવે છે. વિકલ્પ $C$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે કારણ કે ઘણી પ્રજાતિઓની પરાગરજ ફૂલના પરાગાસન પર અંકુરિત થઈ શકતી નથી; માત્ર સમાન પ્રજાતિની સુસંગત પરાગરજ જ અંકુરિત થઈ શકે છે.

(D) પુંકેસર બે ભાગોનું બનેલું છે: પરાગાશય અને તંતુ. તંતુનો દૂરનો (distal) છેડો પરાગાશય સાથે જોડાયેલો હોય છે,જ્યારે તંતુનો નજીકનો (proximal) છેડો પુષ્પના પુષ્પાસન અથવા દલપત્ર સાથે જોડાયેલો હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) નર પ્રજનન તંત્રમાં શુક્રકોષોના વહનનો સાચો માર્ગ નીચે મુજબ છે:
$1$. શુક્રકોષો શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. તેઓ વૃષણજાળ (Rete testis) માં જાય છે.
$3$. વૃષણજાળમાંથી,તેઓ શુક્રવાહિકાઓ (Efferent ductules) દ્વારા પસાર થાય છે.
$4$. ત્યારબાદ તેઓ પરિપક્વતા અને સંગ્રહ માટે અધિવૃષણનલિકા (Epididymis) માં પ્રવેશ કરે છે.
$5$. અંતે,તેઓ શુક્રવાહિની (Vas deferens) દ્વારા વહન પામે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: વૃષણજાળ $\to$ શુક્રવાહિકાઓ $\to$ અધિવૃષણનલિકા $\to$ શુક્રવાહિની.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ મોન્સ પ્યુબિસ એ માદાના બાહ્ય જનન અંગોનો એક ભાગ છે.
$(B)$ એન્ટ્રમ એ પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકામાં જોવા મળતી પ્રવાહીથી ભરેલી ગુહા છે.
$(C)$ ટ્રોફેક્ટોડર્મ એ બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું બહારનું સ્તર છે જે ભ્રૂણ નિર્માણ અને ગર્ભસ્થાપનમાં મદદ કરે છે.
$(D)$ નેબેનકર્ન એ શુક્રકોષના મધ્ય ભાગમાં કણાભસૂત્રોના સમૂહ દ્વારા બનતી રચના છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(iii), B-(iv), C-(i), D-(ii)$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,જરાયુ (Placenta) એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા અને ગર્ભના વિકાસ માટે જરૂરી એવા અનેક મહત્વપૂર્ણ અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં હ્યુમન કોરિઓનિક ગોનાડોટ્રોપિન $(hCG)$,હ્યુમન પ્લેસેન્ટલ લેક્ટોજન $(hPL)$,ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $GnRH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,જે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડને લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ અને ફોલિકલ-સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ સ્ત્રવિત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
$FSH$ અંડાશયના પુટિકાઓની વૃદ્ધિ અને એસ્ટ્રોજનના ઉત્પાદનને ઉત્તેજિત કરે છે.
$LH$ કોર્પસ લ્યુટિયમને પ્રોજેસ્ટેરોન સ્ત્રવિત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
પ્રોજેસ્ટેરોન અને એસ્ટ્રોજનનું વધતું સ્તર હાયપોથેલેમસ અને અગ્ર પિટ્યુટરી પર નકારાત્મક પ્રતિપોષણ (negative feedback) આપે છે,જે $GnRH$ ના મુક્ત થવાને અવરોધે છે,જે બદલામાં $FSH$ અને $LH$ ના ઉત્પાદનને અટકાવે છે.

(D) : એક એકકીય નર જન્યુ (શુક્રકોષ) અને એક એકકીય માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણથી દ્વિકીય યુગ્મનજ બનવાની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે.
મનુષ્યમાં,ફલન ત્યારે જ થાય છે જ્યારે અંડકોષ અને શુક્રકોષો એકસાથે અંડવાહિની (Fallopian tube) ના એમ્પ્યુલરી-ઇસ્થમિક જંકશન પર પહોંચે છે.

(A) : પુટિકા અવસ્થા દરમિયાન $FSH$ નો સ્ત્રાવ વધે છે.
પુટિકા અવસ્થા (પ્રસાર અવસ્થા) સામાન્ય રીતે $28$ દિવસના ચક્રમાં $6-13$ અથવા $14$ દિવસનો સમાવેશ કરે છે.
પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ અંડપુટિકાને એસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.

(D) Inhibin એ એક પેપ્ટાઈડ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે માદાઓમાં અંડાશયના પુટિકાઓના ગ્રાન્યુલોસા કોષો દ્વારા અને નરના વૃષણમાં સર્ટોલી કોષો (નર્સ કોષો) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
તેનું મુખ્ય શારીરિક કાર્ય અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિને નકારાત્મક પ્રતિપોષણ (negative feedback) આપવાનું છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,Inhibin એ $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) ના સ્ત્રાવને અસર કર્યા વિના $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) ના સ્ત્રાવને પસંદગીયુક્ત રીતે અવરોધે છે.
તેથી,તે અંડાશયમાં ગ્રાન્યુલોસા કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને $FSH$ ના સ્ત્રાવને અવરોધે છે તે વિધાન સાચું છે.

(A) $LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે.
મલ્ટીલોડ $375$ અને $Cu7$ એ કોપર મુક્ત કરતા $IUD$ છે.
લિપ્સ લૂપ એ બિન-ઔષધીય (non-medicated) $IUD$ છે.

(B) : વેસેક્ટોમી એ પુરુષોમાં કરવામાં આવતી શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા ગર્ભનિરોધકની પદ્ધતિ છે. વેસેક્ટોમીમાં,શુક્રવાહિનીનો એક નાનો ભાગ વૃષણકોથળી પર નાનો કાપો મૂકીને દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધી દેવામાં આવે છે. આ શુક્રકોષોના વહનને અટકાવે છે. વેસેક્ટોમીમાં ઉલટાવી શકાય તેવી શક્યતા ખૂબ ઓછી હોય છે. કામવાસના અને ઉત્તેજનાની પ્રક્રિયા પર તેની કોઈ અસર થતી નથી. શુક્રાશય એ કોથળી જેવી રચનાઓની એક જોડી છે જે સ્ખલન નલિકા બનાવવા માટે શુક્રવાહિની સાથે જોડાય છે. તેઓ વીર્ય પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જેમાં ફ્રુક્ટોઝ,પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન અને ક્લોટિંગ પ્રોટીન હોય છે,પરંતુ તેમાં શુક્રકોષો હોતા નથી. જે પુરુષે વેસેક્ટોમી કરાવી હોય,તેની સ્ખલન નલિકામાં વીર્ય પ્રવાહી તો આવશે,પરંતુ શુક્રવાહિનીમાં કાપ હોવાને કારણે અધિવૃષણમાંથી શુક્રકોષોનું વહન થશે નહીં,તેથી વીર્યમાં શુક્રકોષોનો અભાવ જોવા મળશે.

(A) સહાયક પ્રજનન તકનીકોમાં,ભ્રૂણને તેમના વિકાસના તબક્કાના આધારે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
જો ભ્રૂણ $16$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા તબક્કે પહોંચી ગયું હોય,તો તેને મોરુલા અથવા બ્લાસ્ટોસિસ્ટ તબક્કો કહેવામાં આવે છે.
$IUT$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ટ્રાન્સફર) તકનીક મુજબ,$8$ થી વધુ બ્લાસ્ટોમિયર્સ ધરાવતા ભ્રૂણને તેમના આગળના વિકાસ માટે સીધા ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) : વેસેક્ટોમી એ પુરુષો માટેની એક શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવતી વંધ્યીકરણ પદ્ધતિ છે,જેમાં શુક્રકોષોના વહન ને અટકાવવા માટે વૃષણકોથળી પર નાનો કાપો મૂકીને $vas \ deferens$ (શુક્રવાહિની) નો નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધી દેવામાં આવે છે.
શુક્રકોષજનન એ વૃષણની અંદર થતી કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે,જેના પરિણામે શુક્રકોષોનું ઉત્પાદન થાય છે,જે વેસેક્ટોમીથી પ્રભાવિત થતું નથી.

(B) : એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભના વિકાસ દરમિયાન તેની આસપાસ રહેલા એમ્નિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલા રંગસૂત્રોની ભાતને આધારે ગર્ભની જાતિ અને આનુવંશિક વિકૃતિઓ જાણવા માટેની એક પૂર્વ-નિદાન પદ્ધતિ છે.
તેનો ઉપયોગ ગર્ભની જાતિ નક્કી કરવા,રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં રહેલી અસાધારણતા (જેમ કે ડાઉન સિન્ડ્રોમ) ઓળખવા અને અમુક જૈવ-રાસાયણિક કે ઉત્સેચકીય ખામીઓ શોધવા માટે થઈ શકે છે.
તે સામાન્ય રીતે ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે સ્ત્રી $14-16$ અઠવાડિયાની ગર્ભવતી હોય.
તાળવામાં ચીરો (cleft palate) એ એક શારીરિક ખામી છે જે સામાન્ય રીતે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ દ્વારા શોધી શકાય છે,એમ્નિયોસેન્ટેસિસ દ્વારા નહીં.

(C) $(C) :$ ટ્રાન્સલોકેશન (સ્થળાંતરણ) એ રંગસૂત્રીય અસાધારણતા છે જે બિન-સમજાત રંગસૂત્રો વચ્ચેના ભાગોની પુનઃગોઠવણીને કારણે થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે જનીન એક લિંકેજ ગ્રુપમાંથી બીજા લિંકેજ ગ્રુપમાં જઈ શકે છે,કારણ કે જનીન ધરાવતો રંગસૂત્રનો ટુકડો બીજા રંગસૂત્ર પર સ્થાનાંતરિત થાય છે.

(A) વર્ણાંધ પુરુષનું જનીન પ્રકાર $X^c Y$ છે,જ્યાં $X^c$ એ વર્ણાંધતા માટેનું $X$-લિંગ સંલગ્ન પ્રચ્છન્ન જનીન છે.
સામાન્ય રંગ દ્રષ્ટિ માટે સમયુગ્મી સ્ત્રીનું જનીન પ્રકાર $XX$ છે.
જ્યારે આ માતા-પિતા સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે,ત્યારે શક્ય જનીન પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
- પુત્રીઓ: $X^c X$ (સામાન્ય દ્રષ્ટિ ધરાવતી વાહક)
- પુત્રો: $XY$ (સામાન્ય દ્રષ્ટિ)
પુત્રને તેનો $Y$ રંગસૂત્ર પિતા પાસેથી અને $X$ રંગસૂત્ર માતા પાસેથી (જે સામાન્ય સમયુગ્મી છે) મળે છે,તેથી બધા પુત્રો સામાન્ય દ્રષ્ટિ ધરાવતા હશે.
તેથી,તેમના પુત્રના વર્ણાંધ હોવાની સંભાવના $0$ છે.

(B) સાચા વિધાનો $(1), (2)$ અને $(3)$ છે.
$(1)$ હિમોફિલિયા એ લિંગ-સંલગ્ન પ્રચ્છન્ન રોગ છે,જે અસરગ્રસ્ત ન હોય તેવી વાહક માતામાંથી કેટલાક નર સંતાનોમાં તેના વહન દર્શાવે છે.
$(2)$ ડાઉન્સ સિન્ડ્રોમ એ રંગસૂત્રીય વિકાર છે જે રંગસૂત્ર નંબર $21$ ની વધારાની નકલની હાજરીને કારણે થાય છે ($21$ ની ટ્રાયસોમી),જે એન્યુપ્લોઇડીનો એક પ્રકાર છે.
$(3)$ ફિનાઇલકીટોન્યુરિયા એ ચયાપચયની જન્મજાત ખામી છે જે દૈહિક પ્રચ્છન્ન લક્ષણ તરીકે વારસામાં મળે છે.
$(4)$ સિકલ સેલ એનિમિયા એ દૈહિક પ્રચ્છન્ન લક્ષણ છે જે માતા-પિતા બંને જનીનના વાહક (અથવા વિષમયુગ્મી) હોય ત્યારે સંતાનોમાં ફેલાઈ શકે છે. તેથી,વિધાન $(4)$ ખોટું છે.

(C) જ્યારે એક ઊંચા શુદ્ધ સંવર્ધિત છોડ $(TT)$ નું સંકરણ એક નીચા શુદ્ધ સંવર્ધિત છોડ $(tt)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં બધા જ છોડ વિષમયુગ્મી ઊંચા $(Tt)$ મળે છે.
જ્યારે $F_1$ છોડ $(Tt)$ નું સ્વ-ફલન $(Tt \times Tt)$ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં મળતા જનીન પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$TT$ (સમયુગ્મી ઊંચા) : $Tt$ (વિષમયુગ્મી ઊંચા) : $tt$ (નીચા).
આમ,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $1 : 2 : 1$ મળે છે.

(D) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પ્રભુતા: વિષમયુગ્મી સજીવમાં,માત્ર એક જ એલિલ પોતાની અભિવ્યક્તિ દર્શાવે છે,જે બીજા એલિલની અસરને દબાવી દે છે. તેથી,$(A)-(ii)$.
$(B)$ સહપ્રભુતા: વિષમયુગ્મી સજીવમાં,બંને એલિલ પોતાની સંપૂર્ણ અભિવ્યક્તિ દર્શાવે છે,જેમ કે $AB$ રુધિરજૂથના વારસામાં જોવા મળે છે. તેથી,$(B)-(iii)$.
$(C)$ પ્લીઓટ્રોપી: આ ત્યારે થાય છે જ્યારે એક જ જનીન અનેક લક્ષણોને અસર કરે છે. તેથી,$(C)-(iv)$.
$(D)$ બહુજનીનિક વારસો: આ ત્યારે થાય છે જ્યારે ઘણા જનીનો એક લક્ષણનું નિયંત્રણ કરે છે,જેમ કે માનવ ત્વચાનો રંગ અથવા ઊંચાઈ. તેથી,$(D)-(i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(ii), B-(iii), C-(iv), D-(i)$ છે,જે વિકલ્પ $(D)$ ને અનુરૂપ છે.

(A) : જો દ્વિસંકર ટેસ્ટ ક્રોસમાં $F_2$ પેઢીમાં પુનઃસંયોજિત (recombinants) ની તુલનામાં પિતૃ પ્રકારના સંયોજનો વધુ જોવા મળે,તો તે લિંકેજ (સહલગ્નતા) ની હાજરી સૂચવે છે.
લિંકેજ એ એક જ રંગસૂત્ર પર આવેલા બે અલગ-અલગ જનીનોની અર્ધીકરણ દરમિયાન સમજાત રંગસૂત્રોના અલગીકરણ વખતે સાથે રહેવાની વૃત્તિ છે.
પૂર્ણ લિંકેજ દરમિયાન કોઈ પુનઃસંયોજિત બનતા નથી,જ્યારે અપૂર્ણ લિંકેજમાં પિતૃ સંયોજનોની સાથે થોડા પુનઃસંયોજિત પણ ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) હિમોફિલિયા એ જાતિ-સંલગ્ન (sex-linked) આનુવંશિક વિકાર છે.
તે રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર કારકોના ઉત્પાદન માટેના જનીનોમાં થતા વિકૃતિ (mutation) ને કારણે થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન વિકાર છે,જેનો અર્થ છે કે ખામીયુક્ત જનીન $X$ રંગસૂત્ર પર સ્થિત હોય છે.
તે પ્રચ્છન્ન હોવાથી,નર (જેમની પાસે માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોય છે) માદા કરતા વધુ અસરગ્રસ્ત થાય છે,કારણ કે તેમને રોગના લક્ષણો દર્શાવવા માટે ખામીયુક્ત જનીનની માત્ર એક નકલની જરૂર હોય છે.

(B) : ટેલર અને અન્ય $(1957)$ એ $DNA$ ના અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત સ્વયંજનનને સાબિત કરવા માટે $Vicia$ $faba$ (વાળ) પર પ્રયોગો કર્યા હતા.
તેમણે $Vicia$ $faba$ ના મૂળના અગ્રભાગના વિભાજન પામતા કોષોને સામાન્ય થાઇમિનને બદલે રેડિયોએક્ટિવ $^3H$-થાઇમિડિન આપ્યું અને જોયું કે બધા જ રંગસૂત્રો રેડિયોએક્ટિવ બની ગયા હતા.
ત્યારબાદ લેબલ થયેલ થાઇમિનને સામાન્ય થાઇમિન સાથે બદલવામાં આવ્યું.
આગામી પેઢીમાં દરેક રંગસૂત્રની બે રંગસૂત્રિકાઓમાંથી એકમાં રેડિયોએક્ટિવિટી જોવા મળી,જ્યારે ત્યારપછીની પેઢીમાં $50\%$ રંગસૂત્રોમાં રેડિયોએક્ટિવિટી હાજર હતી.
આ ત્યારે જ શક્ય છે જો રંગસૂત્રના બે શૃંખલાઓમાંથી એક નવી બને અને બીજી દરેક સ્વયંજનન વખતે જળવાઈ રહે.

(B) : સિસ્ટ્રોન (અથવા જનીન) એ $DNA$ નો એક એવો ખંડ છે જે ચોક્કસ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા અથવા કાર્યાત્મક $RNA$ અણુ (જેમ કે,ટ્રાન્સફર $RNA$ અથવા રીબોઝોમલ $RNA$) માટેની માહિતી ધરાવે છે.
આથી,સિસ્ટ્રોન એ કાર્યનો એકમ છે.
આધુનિક જનીનશાસ્ત્રમાં,આવા જનીનને સ્ટ્રક્ચરલ જનીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
બેક્ટેરિયામાં,$23S\ rRNA$ એ મોટા રાઈબોઝોમલ સબયુનિટ $(50S)$ નો એક ઘટક છે.
તે રાઈબોઝોમના બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે અને રાઈબોઝાઈમ તરીકે પણ કામ કરે છે (ખાસ કરીને,તે પેપ્ટિડિલ ટ્રાન્સફરેઝ પ્રવૃત્તિ ધરાવે છે),જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન એમિનો એસિડ વચ્ચે પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરતા અણુએ બંધારણીય અને રાસાયણિક બંને રીતે સ્થિર હોવું જોઈએ. જો આનુવંશિક દ્રવ્ય અસ્થિર હોય,તો તે સમય જતાં ચયાપચયની ક્રિયાઓ અને આનુવંશિક માહિતીના નુકસાન તરફ દોરી જાય છે. તેથી,તે 'અસ્થિર' હોવું જોઈએ તે વિધાન ખોટું છે.

(A) : $DNA$ ની જે શૃંખલા પર $RNA$ પોલિમરેઝ જોડાઈને પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપિત કરે છે,તેને ટેમ્પલેટ શૃંખલા કહેવામાં આવે છે.
તેને માસ્ટર અથવા એન્ટિસેન્સ શૃંખલા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેની ધ્રુવીયતા $3' \rightarrow 5'$ હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
પોલિપેપ્ટાઇડ સંશ્લેષણની શરૂઆત ચોક્કસ પ્રારંભિક કોડોન દ્વારા થાય છે.
મુખ્ય પ્રારંભિક કોડોન $AUG$ છે,જે મિથિઓનાઇન એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે.
કેટલાક દુર્લભ કિસ્સાઓમાં,$GUG$ (જે વેલાઇન માટે સંકેત આપે છે) પણ પ્રારંભિક કોડોન તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
અન્ય વિકલ્પો ($UAA$,$UAG$,અને $UGA$) એ સ્ટોપ કોડોન (સમાપ્તિ કોડોન) છે જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના અંતનો સંકેત આપે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$Lac$ ઓપેરોનમાં,લેક્ટોઝ પ્રેરક તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે માધ્યમમાં લેક્ટોઝ હાજર હોય છે,ત્યારે તે કોષમાં પ્રવેશ કરે છે અને એલોલેક્ટોઝમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે વાસ્તવિક પ્રેરક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રેરક રિપ્રેસર પ્રોટીન સાથે જોડાય છે,જેના કારણે તેમાં રચનાત્મક ફેરફાર થાય છે જે રિપ્રેસરને ઓપરેટર સાઇટ સાથે જોડાતા અટકાવે છે.
પરિણામે,$RNA$ પોલીમરેઝ પ્રમોટર વિસ્તાર સુધી પહોંચી શકે છે અને સ્ટ્રક્ચરલ જનીનોનું ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) આગળ વધે છે.

(C) ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક જ $mRNA$ અણુ સાથે ઘણા રિબોઝોમ્સ જોડાઈ શકે છે,જેથી એક જ પોલિપેપ્ટાઈડ શૃંખલાની ઘણી નકલો એકસાથે બનાવી શકાય. આ રચના,જેમાં $mRNA$ ની એક શૃંખલા સાથે ઘણા રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,તેને પોલિરાઈબોઝોમ અથવા પોલિસોમ કહેવામાં આવે છે.

(A) જનીનિક વિચલન એટલે વસ્તીમાં જનીન આવૃત્તિઓમાં થતા યાદચ્છિક ફેરફારો,જે કુદરતી પસંદગીને બદલે આકસ્મિક ઘટનાઓને કારણે થાય છે.
જોકે જનીનિક વિચલન કોઈપણ કદની વસ્તીમાં થઈ શકે છે,પરંતુ તેની અસરો નાની અને અલગ પડેલી વસ્તીમાં સૌથી વધુ સ્પષ્ટ અને નોંધપાત્ર હોય છે.
આવી નાની વસ્તીમાં,આકસ્મિક ઘટનાઓ જનીનોના ઝડપી નાશ અથવા સ્થિરતા તરફ દોરી શકે છે,જે સમય જતાં વસ્તીના જનીનિક બંધારણમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે.
આ ઘટનાને $Sewall \ Wright$ અસર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $2pq$ છે.
એક સ્થિર વસ્તીમાં,બે વૈકલ્પિક કારકો (alleles) ધરાવતા જનીન માટે,'$A$' (પ્રભાવી) અને '$a$' (પ્રચ્છન્ન),જો '$A$' ની આવૃત્તિ $p$ હોય અને '$a$' ની આવૃત્તિ $q$ હોય,તો ત્રણ સંભવિત જનીન પ્રકારો ($AA$,$Aa$ અને $aa$) ની આવૃત્તિ Hardy-Weinberg સમીકરણ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે:
$p^2 + 2pq + q^2 = 1$
જ્યાં:
$p^2$ = $AA$ (સમયુગ્મી પ્રભાવી) વ્યક્તિઓની આવૃત્તિ.
$q^2$ = $aa$ (સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન) વ્યક્તિઓની આવૃત્તિ.
$2pq$ = $Aa$ (વિષમયુગ્મી) વ્યક્તિઓની આવૃત્તિ.

(B) માનવ ઉત્ક્રાંતિનો સાચો ઘટનાક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Ramapithecus$: આશરે $14-15$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
$2$. $Australopithecus$: આશરે $2-5$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
$3$. $Homo \text{ } habilis$: આશરે $2$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા (પ્રથમ માનવ જેવું હોમિનિડ).
$4$. $Homo \text{ } erectus$: આશરે $1.5$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતા.
તેથી,સાચો ક્રમ $Ramapithecus \to Australopithecus \to Homo \text{ } habilis \to Homo \text{ } erectus$ છે.

(C) રાસાયણિક ઉત્ક્રાંતિના સિદ્ધાંત (ઓપેરિન-હેલ્ડન પૂર્વધારણા) મુજબ જીવનની ઉત્પત્તિમાં ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. કાર્બનિક મોનોમર્સનું સંશ્લેષણ $(II)$: અકાર્બનિક પૂર્વગામીઓમાંથી એમિનો એસિડ અને ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ જેવા સરળ અણુઓ બન્યા.
$2$. કાર્બનિક પોલિમર્સનું સંશ્લેષણ $(III)$: મોનોમર્સ જોડાઈને પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ જેવા જટિલ અણુઓ બનાવ્યા.
$3$. પ્રોટોબાયોન્ટ્સનું નિર્માણ $(I)$: આ પોલિમર્સ એકત્રિત થઈને પટલયુક્ત રચનાઓ બનાવે છે જેને પ્રોટોબાયોન્ટ્સ કહેવાય છે.
$4$. $DNA$ આધારિત આનુવંશિક તંત્રનું નિર્માણ $(IV)$: અંતે,આ તંત્રો સ્વયં-પ્રતિકૃતિ ધરાવતા $DNA$ આધારિત આનુવંશિક તંત્રમાં વિકસિત થયા.
તેથી,સાચો ક્રમ $II, III, I, IV$ છે.

(B) : સમમૂલક અંગો એવા અંગો છે જે સમાન પૂર્વજ અને સમાન મૂળભૂત શરીરરચના ધરાવે છે,ભલે તેમના કાર્યો અલગ હોય.
પક્ષીની પાંખ અને વ્હેલના ફ્લિપર બંને રૂપાંતરિત અગ્ર ઉપાંગો છે.
બંને રચનાઓમાં સમાન હાડકાંઓ જેવા કે હ્યુમરસ,રેડિયસ-અલ્ના,કાર્પલ્સ,મેટાકાર્પલ્સ અને આંગળીઓ (digits) જોવા મળે છે.
પક્ષીની પાંખ ઉડવા માટે અનુકૂલિત છે,જ્યારે વ્હેલના ફ્લિપર તરવા માટે અનુકૂલિત છે,જે અપસારી ઉત્ક્રાંતિ (divergent evolution) દર્શાવે છે.

(D) સમધર્મી રચનાઓ એવા અંગો છે જે સમાન કાર્યો કરે છે પરંતુ તેમની રચનાત્મક ઉત્પત્તિ અને વિકાસના તબક્કાઓ અલગ હોય છે.
આ રચનાઓ ત્યારે ઉદભવે છે જ્યારે વિવિધ જાતિઓ સમાન પર્યાવરણીય દબાણોને અનુકૂલિત થવા માટે સ્વતંત્ર રીતે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ (convergent evolution) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે: પૃથ્વી પરના સૌથી પહેલા સજીવો સાદા,બિન-લીલા અને અજારક હતા કારણ કે આદિ વાતાવરણ રિડક્શનકર્તા હતું અને તેમાં મુક્ત ઓક્સિજનનો અભાવ હતો.
વિધાન $(B)$ સાચું છે: પ્રથમ સ્વયંપોષી સજીવો રસાયણસ્વયંપોષી (જેમ કે મિથેનોજેન્સ) હતા જે અકાર્બનિક રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓમાંથી ઊર્જા મેળવતા હતા અને આડપેદાશ તરીકે ઓક્સિજન મુક્ત કરતા ન હતા. ઓક્સિજનયુક્ત પ્રકાશસંશ્લેષણ સાયનોબેક્ટેરિયાના આગમન સાથે ઘણું મોડું વિકસિત થયું હતું.

(A) કોલેરા $Vibrio \text{ } cholerae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ધનુર (ટેટનસ) $Clostridium \text{ } tetani$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ટાઈફોઈડ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
શીતળા (સ્મોલપોક્સ) $Variola$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
ગાલપચોળિયાં (મમ્પ્સ) $Paramyxovirus$ દ્વારા થાય છે.
હર્પીસ $Herpes \text{ } simplex$ વાયરસ દ્વારા થાય છે અને ઈન્ફલ્યુએન્ઝા $Orthomyxovirus$ દ્વારા થાય છે.
તેથી, માત્ર બેક્ટેરિયલ રોગો ધરાવતો સમૂહ કોલેરા અને ધનુર છે.

(D) $HIV$ એ આશરે $90-120 \ nm$ વ્યાસ ધરાવતો ગોળાકાર વાયરસ છે.
તેનું જનીનદ્રવ્ય સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ ના બે સમાન અણુઓનું બનેલું છે અને તેની સાથે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકો જોડાયેલા હોય છે.
તેનું આવરણ યજમાન કોષના પટલમાંથી મેળવેલ લિપિડ બાયલેયરનું બનેલું છે,જેના પર ગ્લાયકોપ્રોટીન સ્પાઇક્સ આવેલા હોય છે.
$HIV$ એ રેટ્રોવાયરસ છે જે ખાસ કરીને હેલ્પર $T$ કોષો પર હુમલો કરે છે.
આ કોષોનો નાશ કરીને,તે ઉપાર્જિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને નબળો પાડે છે,કારણ કે રોગપ્રતિકારક તંત્ર એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે $B$ કોષોને સંકેત આપી શકતું નથી.
આ સ્થિતિને $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) કહેવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. એન્ટિવેનમ પૂર્વ-નિર્મિત એન્ટિબોડીઝને સીધા શરીરમાં દાખલ કરીને નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતા (passive immunity) પૂરી પાડે છે. તેનાથી વિપરીત,પોલિયોના ટીપાં (ઓરલ પોલિયો વેક્સિન) માં નિષ્ક્રિય કરેલા (attenuated) એટલે કે નબળા પાડેલા રોગકારકો હોય છે. જ્યારે આ નબળા રોગકારકો શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તેઓ રોગપ્રતિકારક તંત્રને ચોક્કસ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જેનાથી સક્રિય પ્રતિકારકતા (active immunity) પ્રાપ્ત થાય છે.

(B) કેન્સરના કોષો વિવિધ આનુવંશિક વિકૃતિઓને કારણે અનિયંત્રિત વિભાજન દર્શાવે છે.
$(a)$ વિકૃતિઓ ઘણીવાર ટ્યુમર સપ્રેસર જનીનોને નિષ્ક્રિય કરે છે,જે કોષચક્રના નિયંત્રણ માટે જવાબદાર હોય છે,જેના પરિણામે અનિયંત્રિત વૃદ્ધિ થાય છે.
$(b)$ કેન્સરના કોષો સામાન્ય રીતે ટેલોમેરેઝની વધેલી પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે,જે તેમને અનંતકાળ સુધી વિભાજન કરવાની ક્ષમતા આપે છે. વિકૃતિઓ ટેલોમેરેઝને અવરોધતી નથી; તેના બદલે,તે ઘણીવાર તેની અતિશય અભિવ્યક્તિ અથવા સક્રિયકરણ તરફ દોરી જાય છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$(c)$ પ્રોટો-ઓન્કોજીન્સમાં થતી વિકૃતિઓ તેમને ઓન્કોજીન્સમાં ફેરવે છે,જે કોષચક્રને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વેગ આપે છે.
$(d)$ વિકૃતિઓ ટેલોમેરેઝ અવરોધકોનો નાશ કરી શકે છે અથવા તેને નિષ્ક્રિય કરી શકે છે,જે કેન્સરના કોષોના અમર સ્વભાવમાં વધુ ફાળો આપે છે.
આમ,જે વિધાન સાચું નથી તે $(b)$ છે.