NEET 2024 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $A$ છે.
લેસિથિન એ ફોસ્ફોલિપિડનો એક પ્રકાર છે. ફોસ્ફોલિપિડ્સ એવા લિપિડ્સ છે જેમના બંધારણમાં ફોસ્ફેટ સમૂહ અને ફોસ્ફોરાયલેટેડ કાર્બનિક સંયોજન હોય છે.
તેઓ કોષરસસ્તરના આવશ્યક ઘટકો છે,જે તેના પ્રવાહી મોઝેક બંધારણમાં ફાળો આપે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે ગ્લિસરાઇડ્સ એ લિપિડ્સનો એક અલગ સમૂહ છે જે ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડના બનેલા હોય છે.
વિકલ્પ $C$ અને $D$ ખોટા છે કારણ કે કાર્બોદિતો અને એમિનો એસિડ એ જૈવિક અણુઓના અલગ વર્ગો છે.

(B) પ્રકાશસંશ્લેષણની અંધકાર પ્રક્રિયા,જેને કેલ્વિન ચક્ર અથવા પ્રકાશ-સ્વતંત્ર પ્રક્રિયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં થાય છે.
તેને સીધી રીતે પ્રકાશ,ક્લોરોફિલ અથવા પ્રકાશ-ગ્રહણ કરનાર તંત્રની જરૂર હોતી નથી.
તેના બદલે,તે કાર્બન ડાયોક્સાઇડને ગ્લુકોઝમાં ફેરવવા માટે પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓની નીપજોનો ઉપયોગ કરે છે.
અંધકાર પ્રક્રિયા માટેની આવશ્યક જરૂરિયાતો નીચે મુજબ છે:
$1$. $CO_2$: શર્કરાના સંશ્લેષણ માટે કાર્બન સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. $ATP$: રિડક્શન પ્રક્રિયા માટે જરૂરી ઊર્જા પૂરી પાડે છે.
$3$. $NADPH$: $3-PGA$ ને $G3P$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે રિડક્શન કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$C, D$ અને $E$ એ સાચી જરૂરિયાતો છે.

(D) - લેપ્ટોટીન અવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રો પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ ધીમે ધીમે દૃશ્યમાન થાય છે કારણ કે તેઓ ઘટ્ટ થવાનું શરૂ કરે છે.
- ડીપ્લોટીન અવસ્થાની શરૂઆત સાયનેપ્ટોનેમલ કોમ્પ્લેક્સના વિઘટન દ્વારા અને બાયવેલેન્ટના પુનઃસંયોજિત સમજાત રંગસૂત્રોની એકબીજાથી અલગ થવાની વૃત્તિ દ્વારા ઓળખાય છે,સિવાય કે જ્યાં વ્યતિકરણ (chiasmata) થયેલ હોય.
- તેથી,વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.

(D) ઘાસમાં,શિરાઓની સાથે આવેલા અમુક અધિસ્તરીય કોષો (adaxial epidermal cells) મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ કોષોને બુલિફોર્મ કોષો કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પર્ણમાં રહેલા બુલિફોર્મ કોષો પાણીનું શોષણ કરે છે અને સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે પર્ણની સપાટી ખુલ્લી રહે છે.
જ્યારે પાણીની અછતને કારણે તેઓ શિથિલ (flaccid) બને છે,ત્યારે તેઓ પર્ણને અંદરની તરફ વાળી દે છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય.

(B) ઉકેલ: ઓક્સિન,ખાસ કરીને $2,4-D$ ($2$,$4$-ડાયક્લોરોફિનોક્સીએસેટિક એસિડ) જેવા કૃત્રિમ ઓક્સિનનો ઉપયોગ પસંદગીયુક્ત નીંદણનાશક તરીકે થાય છે. તે ઘાસ જેવી પરિપક્વ એકદળી વનસ્પતિઓને અસર કરતું નથી. આનું કારણ એ છે કે એકદળી વનસ્પતિઓમાં અલગ પ્રકારની વાહક પેશીઓની રચના હોય છે અને તેમાં લાગુ કરાયેલ ઓક્સિનનું સ્થળાંતર મર્યાદિત હોય છે,જેના કારણે તેનું ઝડપથી વિઘટન થાય છે. આથી,પહોળા પાંદડાવાળા નીંદણનો નાશ થાય છે જ્યારે ઘાસ સુરક્ષિત રહે છે.

(B) બીજમાં,ભ્રૂણમૂળ (radicle) એ ભ્રૂણનો તે ભાગ છે જે અંકુરણ દરમિયાન મૂળ તંત્રમાં વિકસિત થવા માટે નિર્ધારિત હોય છે.
મકાઈના દાણા (એકદળી બીજ) ની આપેલી આકૃતિ જોતા:
- $A$ એ ભ્રૂણાગ્ર ચોલ (coleoptile) દર્શાવે છે.
- $B$ એ આદિમૂળ (plumule) દર્શાવે છે.
- $C$ એ ભ્રૂણમૂળ (radicle) દર્શાવે છે.
- $D$ એ ભ્રૂણમૂળ ચોલ (coleorhiza) દર્શાવે છે.
તેથી,'$C$' તરીકે લેબલ થયેલ ભાગ ભ્રૂણમૂળ છે,જે મૂળ બનાવે છે.

(A) કોષવિભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે ખાસ કરીને $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) તબક્કે જોડાય છે. આ જોડાણ રંગસૂત્રોને વિષુવવૃત્તીય તલ (ભાજનતલ) પર ગોઠવવા માટે અત્યંત મહત્વનું છે,જેથી ત્યારબાદના $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) તબક્કામાં તેમને અલગ કરી શકાય.

(D) નિયમિત (actinomorphic) પુષ્પ એવું પુષ્પ છે જેને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
$Datura$ (ધતૂરો) એ નિયમિત પુષ્પનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તેનાથી વિપરીત,$Cassia$,$Pisum$ અને $Sesbania$ માં એકવ્યાસસંમિત (zygomorphic) પુષ્પો જોવા મળે છે,જેને માત્ર એક જ વિશિષ્ટ ઉભા સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(C) આપેલ વાયુરંધ્ર (stoma) ની આકૃતિમાં,ઘટકો નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે:
$A$ એ અધિસ્તરીય કોષ (epidermal cell) દર્શાવે છે.
$B$ એ રક્ષક કોષ (guard cell) દર્શાવે છે.
$C$ એ રક્ષક કોષની અંદરની દીવાલ દર્શાવે છે.
$D$ એ વાયુરંધ્ર છિદ્ર (stomatal pore) દર્શાવે છે.
રક્ષક કોષો એ વિશિષ્ટ કોષો છે જે વાયુરંધ્ર છિદ્રના ખુલવા અને બંધ થવાનું નિયમન કરે છે. રક્ષક કોષોની એક લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમની બહારની દીવાલ (છિદ્રથી દૂર) પાતળી હોય છે અને અંદરની દીવાલ (છિદ્રની તરફ) ખૂબ જ જાડી હોય છે. તેથી,ઘટક $B$ એ રક્ષક કોષો દર્શાવે છે.

(B) જ્યારે સંપૂર્ણ રીતે વિભેદિત થયેલા પેરેન્કાઇમા કોષો ફરીથી વિભાજન પામવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરે છે અને ઇન્ટરફેસિક્યુલર કેમ્બિયમ બનાવે છે,ત્યારે આ ઘટનાને નિર્વિભેદન (Dedifferentiation) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા પરિપક્વ કોષોને ફરીથી મેરિસ્ટમેટિક અવસ્થામાં પાછા ફરવાની મંજૂરી આપે છે,જે દ્વિતીય વૃદ્ધિમાં મદદરૂપ થાય છે.

(D) $Rhizopus$ સામાન્ય રીતે બ્રેડ મોલ્ડ તરીકે ઓળખાય છે.
$Ustilago$ એ પરોપજીવી ફૂગ છે જે વનસ્પતિઓમાં સ્મટ રોગ ફેલાવે છે,તેથી તેને સ્મટ ફૂગ કહેવામાં આવે છે.
$Puccinia$ એ પરોપજીવી ફૂગ છે જે વનસ્પતિઓમાં રસ્ટ રોગ ફેલાવે છે,તેથી તેને રસ્ટ ફૂગ કહેવામાં આવે છે.
$Agaricus$ એ બેસિડિયોમાયસેટીસ વર્ગની ફૂગ છે જે સામાન્ય રીતે મશરૂમ તરીકે ઓળખાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-II, C-IV, D-I$ છે.

(C) પરિજાયી (Perigynous) પુષ્પોમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર (gynoecium) કેન્દ્રમાં સ્થિત હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસન (thalamus) ની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે.
આકૃતિ $(a)$ માં,અંડાશય કેન્દ્રમાં સ્થિત છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર ગોઠવાયેલા છે,જે પરિજાયી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
આકૃતિ $(b)$ માં પણ,અંડાશય કેન્દ્રમાં સ્થિત છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર છે,જે પણ પરિજાયી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
તેથી,બંને આકૃતિઓ $(a)$ અને $(b)$ પરિજાયી સ્થિતિ દર્શાવે છે.

(A) સૃષ્ટિ $Fungi$ (ફૂગ) નું વિવિધ વર્ગોમાં વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે કવકજાળની બાહ્યાકાર વિદ્યા,બીજાણુ નિર્માણની પદ્ધતિ અને ફલનકાયની રચના પર આધારિત છે. જોકે બધી ફૂગ પરપોષી હોય છે,પરંતુ પોષણની પદ્ધતિનો ઉપયોગ ફૂગના વિવિધ વર્ગો વચ્ચે તફાવત કરવા માટે પ્રાથમિક માપદંડ તરીકે થતો નથી.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- કોષકેન્દ્રિકા $(A)$: તે સક્રિય રીબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ સંશ્લેષણનું સ્થાન છે $(III)$.
- તારાકેન્દ્ર $(B)$: તારાકેન્દ્રો એવી અંગિકાઓ છે જે ગાડાના પૈડા જેવી રચના ધરાવે છે $(II)$.
- ગોલ્ગી પ્રસાધન $(C)$: તે ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડના નિર્માણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે $(I)$.
- રંગહીન કણ $(D)$: આ રંગહીન રંજકકણો છે જે મુખ્યત્વે સ્ટાર્ચ,તેલ અથવા પ્રોટીન જેવા પોષકતત્વોના સંગ્રહ માટે જવાબદાર છે $(IV)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-II, C-I, D-IV$ છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે મેલોનેટ એ સબસ્ટ્રેટ (સક્સિનેટ) સાથે નજીકની બંધારણીય સમાનતા દર્શાવે છે અને તે સક્સિનિક ડિહાઈડ્રોજનેઝ ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન માટે સબસ્ટ્રેટ સાથે સ્પર્ધા કરે છે.
આ પ્રકારના અવરોધનને,જેમાં અવરોધક અણુ બંધારણમાં સબસ્ટ્રેટ જેવો જ હોય છે અને સક્રિય સ્થાન સાથે જોડાય છે,તેને સ્પર્ધાત્મક અવરોધન (Competitive inhibition) કહેવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$,$C$,અને $D$ ખોટા છે કારણ કે તે એવી પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરતા નથી જેમાં અવરોધક બંધારણીય સમાનતાને કારણે સબસ્ટ્રેટ સાથે સ્પર્ધા કરે છે.

(C) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે મૃદુતક અને સ્થૂલકોણક બંને જીવંત પેશીઓ છે. સ્થૂલકોણક કોષો જીવંત હોય છે અને તેમાં જીવરસ (protoplasm) હોય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે અનાવૃત બીજધારીઓમાં સામાન્ય રીતે જલવાહિનીઓનો અભાવ હોય છે (જલવાહક તંતુઓ મુખ્ય પાણી વહન કરતા ઘટકો છે),જ્યારે જલવાહિનીઓની હાજરી એ આવૃત બીજધારીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(C) કેલ્વિન ચક્રમાં $CO_2$ ના $1$ અણુના સ્થાપન માટે ત્રણ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: કાર્બોક્સિલેશન,રિડક્શન અને પુનઃસર્જન.
રિડક્શન તબક્કા દરમિયાન,$3-PGA$ ના $1$ અણુના રિડક્શન માટે $G3P$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે $ATP$ ના $2$ અણુઓ અને $NADPH$ ના $2$ અણુઓ વપરાય છે.
વધારામાં,$RuMP$ ને ફરીથી $RuBP$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે પુનઃસર્જન તબક્કા દરમિયાન $ATP$ ના $1$ અણુની જરૂર પડે છે.
તેથી,$CO_2$ ના $1$ અણુના સ્થાપન માટે કુલ $3$ અણુ $ATP$ અને $2$ અણુ $NADPH$ વપરાય છે.

(D) સાચો જવાબ વિકલ્પ $D$ છે કારણ કે કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ ઉત્સેચકનો સહ-કારક $\text{ઝિંક}$ $(Zn^{2+})$ છે.
$\text{નિયાસિન}$ એ એક વિટામિન છે જે $NAD$ અને $NADP$ જેવા સહ-ઉત્સેચકો માટે પુરોગામી તરીકે કાર્ય કરે છે.
$\text{ફ્લેવિન}$ એ $FAD$ અને $FMN$ જેવા સહ-ઉત્સેચકોનો ઘટક છે.
$\text{હિમ}$ એ પેરોક્સિડેઝ અને કેટલેઝ જેવા ઉત્સેચકોમાં જોવા મળતો પ્રોસ્થેટિક સમૂહ છે.
તેથી, $\text{ઝિંક}$ એ કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝની ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયા માટે જરૂરી આવશ્યક ધાતુ આયન સહ-કારક છે.

(B) ફિયોફાઈસી (બદામી લીલ) ના સભ્યોમાં,અલિંગી પ્રજનન દ્વિ-કશાધારી ચલ બીજાણુઓ દ્વારા થાય છે જે નાસપતી આકારના હોય છે અને તેમાં બે પાર્શ્વિય રીતે જોડાયેલી કશાઓ હોય છે.
ફિયોફાઈસીમાં લિંગી પ્રજનન સમજન્યુક (isogamous),અસમજન્યુક (anisogamous) અથવા અંડજન્યુક (oogamous) પ્રકારનું હોઈ શકે છે. તેથી,વિધાન $B$ ખોટું છે કારણ કે તે માત્ર અંડજન્યુક હોવાનો દાવો કરે છે.
સંગ્રહિત ખોરાક જટિલ કાર્બોદિત સ્વરૂપે હોય છે,જે સામાન્ય રીતે મેનિટોલ અથવા લેમિનારિન છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
મુખ્ય રંજકદ્રવ્યો ક્લોરોફિલ $a$,$c$,કેરોટીનોઈડ્સ અને ઝેન્થોફિલ્સ (જેમ કે ફ્યુકોઝેન્થિન) છે. તેથી,વિધાન $D$ સાચું છે.
વાનસ્પતિક કોષોમાં સેલ્યુલોઝની કોષદીવાલ હોય છે,જે સામાન્ય રીતે બહારની તરફ આલ્જીન (algin) ના જિલેટીનયુક્ત આવરણથી ઢંકાયેલી હોય છે. તેથી,વિધાન $E$ સાચું છે.
આમ,સાચા વિધાનોનો સમૂહ $A, C, D$ અને $E$ છે.

(A) હરિતકણમાં હાજર $DNA$ વર્તુળાકાર અને બેવડી શૃંખલામય હોય છે. આ $DNA$ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો અને કણાભસૂત્રમાં જોવા મળતા $DNA$ જેવું જ હોય છે,જે આ અંગિકાઓની ઉત્પત્તિના અંતઃસહજીવનવાદ (endosymbiotic theory) ને સમર્થન આપે છે.

(B) વિધાન $I$ સાચું છે: $C_3$ વનસ્પતિઓમાં,$RuBisCO$ ઉત્સેચક $CO_2$ અને $O_2$ બંને માટે આકર્ષણ ધરાવે છે. જ્યારે $O_2$ ની સાંદ્રતા વધારે હોય છે,ત્યારે $RuBisCO$ $CO_2$ ને બદલે $O_2$ સાથે જોડાય છે,જે પ્રકાશશ્વસન તરફ દોરી જાય છે,જેનાથી $CO_2$ ના સ્થાપનની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે: $C_4$ વનસ્પતિઓએ પ્રકાશશ્વસનને ટાળવા માટે એક પદ્ધતિ વિકસાવી છે. તેમના મધ્યપર્ણ કોષોમાં $RuBisCO$ નો અભાવ હોય છે,અને પુલકંચુક કોષો $RuBisCO$ ની આસપાસ $CO_2$ ની ઊંચી સાંદ્રતા જાળવી રાખે છે,જે બંને પ્રકારના કોષોમાં પ્રકાશશ્વસનને અસરકારક રીતે દૂર કરે છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ગુલાબ: તે પરિજાયા (Perigynous) પુષ્પ છે જેમાં બીજાશય અર્ધ-અધસ્થ હોય છે $(A-II)$.
$B$. વટાણા: તેમાં સીમાંત જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે, જેમાં જરાયુ બીજાશયની વક્ષ સીવણ પર એક ધાર બનાવે છે $(B-IV)$.
$C$. કપાસ: તેમાં વળેલું (Twisted) પુષ્પવિન્યાસ જોવા મળે છે, જેમાં દલપત્રની એક ધાર તેની પછીના દલપત્ર પર ચઢેલી હોય છે $(C-I)$.
$D$. કેરી: તે અષ્ઠિફળ (Drupe) પ્રકારનું ફળ છે, જે એકસ્ત્રીકેસરી ઉચ્ચસ્થ બીજાશયમાંથી વિકસે છે અને એક બીજ ધરાવે છે $(D-III)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.

(B) ઓક્સિડેશનમાં સબસ્ટ્રેટમાંથી ઇલેક્ટ્રોન અથવા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓનો ત્યાગ થાય છે,જે સામાન્ય રીતે $NAD^+$ અથવા $FAD$ જેવા ઇલેક્ટ્રોન વાહકોના રિડક્શન સાથે જોડાયેલ હોય છે.
ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ ચક્ર ($TCA$ ચક્ર) માં:
$1$. આઇસોસાઇટ્રેટ $\rightarrow \alpha$-કીટોગ્લુટેરિક એસિડમાં $NAD^+$ નું $NADH + H^+$ માં રિડક્શન થાય છે.
$2$. સક્સિનિક એસિડ $\rightarrow$ મેલિક એસિડમાં $FAD$ નું $FADH_2$ માં રિડક્શન થાય છે.
$3$. મેલિક એસિડ $\rightarrow$ ઓક્સાલોએસેટિક એસિડમાં $NAD^+$ નું $NADH + H^+$ માં રિડક્શન થાય છે.
$4$. સક્સિનિલ-$CoA$ નું સક્સિનિક એસિડમાં રૂપાંતરણ એ સબસ્ટ્રેટ-સ્તરનું ફોસ્ફોરાયલેશન છે,જેમાં $GDP$ (અથવા $ADP$) નું $GTP$ (અથવા $ATP$) માં ફોસ્ફોરાયલેશન થાય છે. આ તબક્કામાં સબસ્ટ્રેટમાંથી ઇલેક્ટ્રોન કે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ દૂર થતા નથી,તેથી તે ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા નથી.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. $GLUT$-$4$ એ એક વહન પ્રોટીન છે જે કોષોમાં ગ્લુકોઝના વહનને સક્ષમ બનાવે છે $(IV)$.
$B$. ઇન્સ્યુલિન એ એક પેપ્ટાઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે $(I)$.
$C$. ટ્રિપ્સિન એ પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે $(II)$.
$D$. કોલેજન એ પ્રાણી સૃષ્ટિમાં સૌથી વધુ જોવા મળતું પ્રોટીન છે અને તે આંતરકોષીય આધારક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે $(III)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-IV, B-I, C-II, D-III$ છે.

(A) સાઇટ્રિક એસિડ ચક્ર (ક્રેબ્સ ચક્ર) કણાભસૂત્રના આધારકમાં થાય છે.
ગ્લાયકોલિસિસ કોષના કોષરસમાં થાય છે.
ઇલેક્ટ્રોન પરિવહન તંત્ર $(ETS)$ કણાભસૂત્રના અંતઃપટલ પર આવેલું હોય છે.
પ્રોટોન ઢાળ કણાભસૂત્રના અંતઃપટલની આરપાર રચાય છે,જેમાં પ્રોટોન કણાભસૂત્રની આંતરપટલીય અવકાશમાં એકઠા થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.

(A) શેરડી તેના પ્રકાંડમાં કાર્બોદિતોનો સંગ્રહ શર્કરા સ્વરૂપે કરે છે. શેરડીના પાક પર જિબરેલિનનો છંટકાવ કરવાથી પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો થાય છે,જેના પરિણામે પ્રતિ એકર $20$ ટન જેટલું ઉત્પાદન વધી શકે છે.

(C) સાચો જવાબ વિકલ્પ $C$ ($A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે) છે.
$FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) સ્ત્રીઓમાં અંડપુટિકાઓ પર કાર્ય કરીને તેમની વૃદ્ધિ અને વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે.
પુરુષોમાં,$FSH$ શુક્રકોષજનન પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરવા માટે સર્ટિલી કોષો પર કાર્ય કરે છે,જ્યારે $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) એન્ડ્રોજનના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરવા માટે લેડિગ કોષો (આંતરાલીય કોષો) પર કાર્ય કરે છે.
તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે $FSH$ લેડિગ કોષો પર કાર્ય કરતું નથી.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે વધતી જતી અંડપુટિકાઓ સ્ત્રીઓમાં ઇસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ કરે છે અને આંતરાલીય કોષો (લેડિગ કોષો) પુરુષોમાં એન્ડ્રોજનનો સ્ત્રાવ કરે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:

$A.$ લાઈપેઝ	$II.$ એસ્ટર બંધ (લિપિડ્સનું પાચન કરે છે)
$B.$ ન્યુક્લિએઝ	$IV.$ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ (ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરે છે)
$C.$ પ્રોટીએઝ	$I.$ પેપ્ટાઈડ બંધ (પ્રોટીનનું પાચન કરે છે)
$D.$ એમાઈલેઝ	$III.$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ (કાર્બોદિતો/સ્ટાર્ચનું પાચન કરે છે)

તેથી,સાચો ક્રમ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે,જે વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે.

(D) સાચો જવાબ વિકલ્પ $D$ $(E-C-A-D-B)$ છે.
હૃદયની વહન પ્રણાલી સંકલિત સંકોચન સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક ચોક્કસ માર્ગને અનુસરે છે:
$1$. એક્શન પોટેન્શિયલ $SA$ નોડ $(E)$ પર ઉદ્ભવે છે.
$2$. તે $AV$ નોડ $(C)$ સુધી પહોંચે છે.
$3$. $AV$ નોડથી,તે $AV$ બંડલ $(A)$ માં જાય છે.
$4$. $AV$ બંડલ જમણી અને ડાબી બંડલ શાખાઓ $(D)$ માં વિભાજિત થાય છે.
$5$. અંતે,આવેગ પર્કિન્જે તંતુઓ $(B)$ દ્વારા વેન્ટ્રિક્યુલર માયોકાર્ડિયમમાં ફેલાય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A.$ પોન્સ: મગજના વિવિધ ભાગોને જોડે છે $(III)$.
$B.$ હાયપોથેલેમસ: તેમાં ન્યુરોસેક્રેટરી કોષો હોય છે જે અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે $(IV)$.
$C.$ મેડ્યુલા: શ્વસન અને જઠરના સ્ત્રાવનું નિયંત્રણ કરે છે $(II)$.
$D.$ અનુમસ્તિષ્ક: ચેતાકોષો માટે વધારાની જગ્યા પૂરી પાડે છે અને શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રાનું નિયમન કરે છે $(I)$.
આમ,સાચો ક્રમ $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(A)$ છે.
નર અને માદા બંને વંદામાં,ઉદરના $10^{\text{th}}$ ખંડ પર ગુદા સૂત્ર (anal cerci) તરીકે ઓળખાતી સંધિવાળી તંતુમય રચનાઓની એક જોડી આવેલી હોય છે.
આ રચનાઓ સંવેદી હોય છે અને તે પર્યાવરણમાં થતા કંપનોને પારખવામાં વંદાને મદદ કરે છે.
વિકલ્પ $(B)$,$(C)$ અને $(D)$ ખોટા છે કારણ કે $5^{\text{th}}$,$8^{\text{th}}$ અને $9^{\text{th}}$ ખંડ પર આવી રચનાઓ હોતી નથી,અને પુખ્ત વંદામાં $11^{\text{th}}$ ઉદરીય ખંડ ગેરહાજર હોય છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A.$ ઉચ્છવાસ ક્ષમતા $(EC)$ $=$ ભરતી કદ $(TV)$ $+$ ઉચ્છવાસ અનામત કદ $(ERV)$. આ $II$ સાથે જોડાય છે.
$B.$ કાર્યાત્મક અવશેષી ક્ષમતા $(FRC)$ $=$ ઉચ્છવાસ અનામત કદ $(ERV)$ $+$ અવશેષી કદ $(RV)$. આ $IV$ સાથે જોડાય છે.
$C.$ જૈવિક ક્ષમતા $(VC)$ $=$ ઉચ્છવાસ અનામત કદ $(ERV)$ $+$ ભરતી કદ $(TV)$ $+$ અંતઃશ્વાસ અનામત કદ $(IRV)$. આ $I$ સાથે જોડાય છે.
$D.$ અંતઃશ્વાસ ક્ષમતા $(IC)$ $=$ ભરતી કદ $(TV)$ $+$ અંતઃશ્વાસ અનામત કદ $(IRV)$. આ $III$ સાથે જોડાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.

(C) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
$1$. આંતરાવસ્થા ત્રણ પેટા-તબક્કાઓ ધરાવે છે: ગેપ $1$ તબક્કો $(E)$,સંશ્લેષણ તબક્કો $(C)$,અને ગેપ $2$ તબક્કો $(A)$.
$2$. $M$-તબક્કામાં કોષકેન્દ્ર વિભાજન $(D)$ અને ત્યારબાદ કોષરસ વિભાજન $(B)$ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $E \rightarrow C \rightarrow A \rightarrow D \rightarrow B$ છે.

(C) - એક્સોનેમ એ પક્ષ્મ અને કશામાં જોવા મળતી મુખ્ય રચના છે $(A-II)$.
- તારાકેન્દ્ર તેના આડછેદમાં લાક્ષણિક કાર્ટવ્હીલ (ગાડાના પૈડા જેવી) ભાત દર્શાવે છે $(B-I)$.
- ક્રિસ્ટી એ કણાભસૂત્રના અંતઃપટલના ગડીમય પ્રવર્ધો છે $(C-IV)$.
- સેટેલાઇટ એ રંગસૂત્રનો એક નાનો ભાગ છે જે ગૌણ સંકોચન દ્વારા મુખ્ય ભાગથી અલગ પડે છે $(D-III)$.
- તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.

$(B)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ડાયાકાઇનેસિસ: આ અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ નો અંતિમ તબક્કો છે, જે વ્યતિકરણ (chiasmata) ના અંતિમકરણની પૂર્ણતા દ્વારા લાક્ષણિક છે.
$(B)$ પેકીટીન: આ તબક્કો પુનઃસંયોજન ગાંઠો (recombination nodules) ની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિક છે, જે એવી જગ્યાઓ છે જ્યાં સમજાત રંગસૂત્રોની બિન-સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing over) થાય છે.
$(C)$ ઝાયગોટીન: આ તબક્કા દરમિયાન, સમજાત રંગસૂત્રોની જોડી બને છે, જેને સિનેપ્સિસ કહેવાય છે, જે સિનેપ્ટોનેમલ સંકુલ નામના જટિલ બંધારણના નિર્માણ સાથે થાય છે.
$(D)$ લેપ્ટોટીન: આ તબક્કા દરમિયાન, રંગસૂત્રો પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ ધીમે ધીમે દૃશ્યમાન થાય છે અને પાતળા દોરા જેવા દેખાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $A$. તંતુમય સાંધા: આ સાંધા કોઈ પણ પ્રકારનું હલનચલન થવા દેતા નથી। તે ખોપરીના ચપટા હાડકાંમાં જોવા મળે છે, જે સીવની (sutures) સ્વરૂપે ઘટ્ટ તંતુમય સંયોજક પેશીઓની મદદથી જોડાયેલા હોય છે $(A-III)$.
- $B$. કાસ્થિમય સાંધા: આ સાંધા કરોડસ્તંભમાં પાસપાસેના મણકા વચ્ચે જોવા મળે છે અને મર્યાદિત હલનચલન શક્ય બનાવે છે $(B-I)$.
- $C$. મિજાગરા સાંધા: આ એક પ્રકારના સાયનોવિયલ સાંધા છે જે ઘૂંટણમાં જોવા મળે છે અને પ્રચલનમાં મદદ કરે છે $(C-IV)$.
- $D$. ઉખલ સાંધા: આ પણ એક પ્રકારના સાયનોવિયલ સાંધા છે જે હ્યુમરસ અને પેક્ટોરલ ગર્ડલ વચ્ચે જોવા મળે છે અને પરિભ્રમણીય હલનચલન શક્ય બનાવે છે $(D-II)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.

(A) વાયુકોષ્ઠોમાં ઓક્સિહેમોગ્લોબિનનું નિર્માણ મુખ્યત્વે ઓક્સિજનના આંશિક દબાણ $(pO_2)$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
વાયુકોષ્ઠોમાં ઉચ્ચ $pO_2$,ઓછું $pCO_2$,ઓછી $H^{+}$ સાંદ્રતા અને નીચું તાપમાન જેવી પરિસ્થિતિઓ હોય છે.
આ પરિસ્થિતિઓ ઓક્સિજન-હિમોગ્લોબિન વિયોજન વક્રને ડાબી તરફ ખસેડે છે,જે હિમોગ્લોબિન સાથે ઓક્સિજનના જોડાણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,ઉચ્ચ $pO_2$ અને ઓછી $H^{+}$ સાંદ્રતા એ ઓક્સિહેમોગ્લોબિનના નિર્માણ માટે અનુકૂળ પરિબળો છે.

(C) સાચો જવાબ વિકલ્પ $C$ છે કારણ કે ગ્લુકાગોન એ સ્વાદુપિંડના આલ્ફા કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થતો પેપ્ટાઈડ (પ્રોટીનયુક્ત) અંતઃસ્ત્રાવ છે.
સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો કોલેસ્ટ્રોલમાંથી મેળવવામાં આવે છે. ટેસ્ટોસ્ટેરોન,પ્રોજેસ્ટેરોન અને કોર્ટિસોલ એ બધા સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ અંતઃસ્ત્રાવોમાંથી માત્ર ગ્લુકાગોન જ એવો અંતઃસ્ત્રાવ છે જે સ્ટીરોઈડ નથી.

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(A)$ છે કારણ કે:
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે હેનલેના પાશની ઉતરતી ભુજા પાણી માટે પ્રવેશ્ય અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ માટે લગભગ અપ્રવેશ્ય હોય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા $(PCT)$ સાદા ઘનાકાર બ્રશ બોર્ડર અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે,સાદા સ્તંભાકાર અધિચ્છદ દ્વારા નહીં. આ વિશિષ્ટ અધિચ્છદ પુનઃશોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(A)$ છે.
આકૃતિ $(a)$ કંકાલ સ્નાયુના તંતુઓ દર્શાવે છે,જે પટ્ટાવાળા (striated) હોય છે અને કંકાલના હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે. ટ્રાયસેપ્સ જેવા લાક્ષણિક સ્નાયુઓમાં,આ તંતુઓ સમાંતર રીતે એકસાથે જોડાયેલા હોય છે.
આકૃતિ $(b)$ અરેખિત સ્નાયુના તંતુઓ દર્શાવે છે,જે ત્રાકાકાર (fusiform) હોય છે અને જઠર તથા આંતરડા જેવા આંતરિક અંગોની દીવાલમાં જોવા મળે છે.
આકૃતિ $(c)$ હૃદસ્નાયુના તંતુઓ દર્શાવે છે,જે શાખિત હોય છે અને ફક્ત હૃદયમાં જ જોવા મળે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. Pleurobrachia: તે $Ctenophora$ સમુદાયનો સભ્ય છે.
$B$. Radula: તે $Mollusca$ સમુદાયમાં જોવા મળતું ખોરાક ગ્રહણ કરવા માટેનું રેતી જેવું અંગ છે.
$C$. Stomochord: તે $Hemichordata$ સમુદાયના પ્રાણીઓના કોલર પ્રદેશમાં જોવા મળતી મેરુદંડ જેવી આદિ રચના છે.
$D$. Air bladder: તે $Osteichthyes$ (અસ્થિમત્સ્ય) માં જોવા મળે છે જે તેમને તારકતા (buoyancy) પૂરી પાડે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. Pterophyllum ને સામાન્ય રીતે Angel fish તરીકે ઓળખવામાં આવે છે $(A-III)$.
$B$. Myxine ને સામાન્ય રીતે Hag fish તરીકે ઓળખવામાં આવે છે $(B-I)$.
$C$. Pristis ને સામાન્ય રીતે Saw fish તરીકે ઓળખવામાં આવે છે $(C-II)$.
$D$. Exocoetus ને સામાન્ય રીતે Flying fish તરીકે ઓળખવામાં આવે છે $(D-IV)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-III, B-I, C-II, D-IV$ છે.

(A) સાચો જવાબ માત્ર $A$ છે.
$1$. નૂપુરક (Annelids) સાચું દેહકોષ્ઠ (મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત શરીરગુહા) ધરાવે છે,તેથી તેઓ સાચા દેહકોષ્ઠી છે.
$2$. સછિદ્ર (Poriferans) માં શરીરગુહાનો અભાવ હોય છે અને તેઓ અદેહકોષ્ઠી છે.
$3$. સૂત્રકૃમિ (Aschelminthes) માં શરીરગુહા હોય છે પરંતુ તે મધ્યગર્ભસ્તર દ્વારા આવરિત હોતી નથી,તેથી તેઓ કૂટદેહકોષ્ઠી છે.
$4$. પૃથુકૃમિ (Platyhelminthes) માં શરીરગુહાનો અભાવ હોય છે અને તેઓ અદેહકોષ્ઠી છે.
તેથી,માત્ર વિધાન $A$ સાચું છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે જક્ષ્ટા મેડ્યુલરી નેફ્રોનનો હેન્લેનો પાશ કોર્ટિકલ નેફ્રોનના હેન્લેના પાશ કરતા ઘણો લાંબો હોય છે અને તે રીનલ મેડ્યુલામાં ઊંડે સુધી વિસ્તરેલો હોય છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે જક્ષ્ટા મેડ્યુલરી નેફ્રોનનો રીનલ કોર્પસલ આંતરિક કોર્ટિકલ પ્રદેશમાં,કોર્ટિકોમેડ્યુલરી જંકશનની નજીક આવેલો હોય છે,રીનલ મેડ્યુલામાં નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે કોર્ટિકલ નેફ્રોનની સરખામણીમાં જક્ષ્ટા મેડ્યુલરી નેફ્રોનની સંખ્યા ઓછી હોય છે,જે કિડનીમાં નેફ્રોનનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે કોલમ્સ ઓફ બર્ટિની એ રીનલ કોર્ટેક્સનો રીનલ મેડ્યુલામાં વિસ્તરેલો ભાગ છે,અને નેફ્રોન ખાસ કરીને તેમાં આવેલા હોતા નથી.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:

$A$. ખોરાકનો સંગ્રહ કરવા માટેની રચના	$IV$. અન્નસંગ્રહાશય
$B$. અગ્રઆંત્ર અને મધ્યાંત્રના જોડાણ પર $6-8$ અંધનાલિકાઓનું વલય (પાચક રસોનો સ્ત્રાવ)	$II$. જઠરીય અંધાંત્ર
$C$. મધ્યાંત્ર અને પશ્ચાંત્રના જોડાણ પર $100-150$ પીળા રંગના પાતળા તંતુઓનું વલય (ઉત્સર્જન)	$III$. માલ્પિઘિયન નલિકાઓ
$D$. ખોરાકના કણોને દળવા માટેની રચના	$I$. ગિઝાર્ડ

તેથી, સાચો ક્રમ $A-IV, B-II, C-III, D-I$ છે, જે વિકલ્પ $(D)$ ને અનુરૂપ છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. $P$ તરંગ કર્ણકોના વિદ્યુતીય ઉત્તેજન (અથવા વિધ્રુવીકરણ) ને દર્શાવે છે, જે બંને કર્ણકોના સંકોચન તરફ દોરી જાય છે। તેથી, $A-III$.
$B$. $QRS$ સંકુલ ક્ષેપકોના વિધ્રુવીકરણને દર્શાવે છે, જે ક્ષેપકોના સંકોચનની શરૂઆત કરે છે। તેથી, $B-II$.
$C$. $T$ તરંગ ક્ષેપકોની ઉત્તેજિત અવસ્થામાંથી સામાન્ય અવસ્થામાં પાછા ફરવાની પ્રક્રિયા (પુનઃધ્રુવીકરણ) દર્શાવે છે। $T$ તરંગનો અંત સિસ્ટોલના અંતને ચિહ્નિત કરે છે। તેથી, $C-IV$.
$D$. $T-P$ ગાળો એ સમયગાળો દર્શાવે છે જ્યારે હૃદયના સ્નાયુઓ વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ નિષ્ક્રિય હોય છે, જે $T$ તરંગના અંત અને આગામી $P$ તરંગની શરૂઆત વચ્ચે જોવા મળે છે। તેથી, $D-I$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-III, B-II, C-IV, D-I$ છે।

(D) વિધાન $I$ સાચું છે: કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ બંને બેવડી પટલ ધરાવતી અર્ધ-સ્વાયત્ત કોષીય અંગિકાઓ છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: કણાભસૂત્રના અંતઃપટલમાં વિશિષ્ટ વાહક પ્રોટીન હોય છે જે વિવિધ આયનો અને ચયાપચયના ઘટકોના વહનને મંજૂરી આપે છે,જે તેને પ્રમાણમાં વધુ પ્રવેશશીલ બનાવે છે. તેની સરખામણીમાં,હરિતકણનું અંતઃપટલ અત્યંત પસંદગીયુક્ત છે અને મોટાભાગના આયનો અને ચયાપચયના ઘટકો માટે પ્રમાણમાં અપ્રવેશશીલ છે,જેના માટે તેમના વહન માટે વિશિષ્ટ વાહકોની જરૂર પડે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.

(B) અમેરુદંડી પ્રાણીઓના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. મેરુદંડ ગેરહાજર હોય છે (વિધાન $B$).
$2$. મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર વક્ષ બાજુએ,નક્કર અને બેવડું હોય છે (વિધાન $C$ અમેરુદંડી માટે ખોટું છે કારણ કે તે મેરુદંડીમાં પૃષ્ઠ બાજુએ હોય છે).
$3$. જો હૃદય હાજર હોય તો તે પૃષ્ઠ બાજુએ હોય છે (વિધાન $D$).
$4$. ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી ગેરહાજર હોય છે (વિધાન $E$).
$5$. કંઠનળી ઝાલર ફાટો દ્વારા છિદ્રિષ્ઠ હોતી નથી (વિધાન $A$ એ મેરુદંડીનું લક્ષણ છે).
તેથી,વિધાન $B, D$ અને $E$ એ અમેરુદંડીના સાચા લક્ષણો છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ (માત્ર $B, D, E$) છે.

(D) ઉત્સેચકની ક્રિયાના ઉદ્દીપકીય ચક્રનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ સૌ પ્રથમ,સબસ્ટ્રેટ ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન સાથે જોડાય છે $(E)$.
$(2)$ આનાથી ઉત્સેચક-સબસ્ટ્રેટ સંકુલનું નિર્માણ થાય છે $(A)$.
$(3)$ ઉત્સેચકનું સક્રિય સ્થાન,જે હવે સબસ્ટ્રેટની નજીક છે,તે સબસ્ટ્રેટના રાસાયણિક બંધોને તોડે છે,જેનાથી ઉત્સેચક-નીપજ સંકુલ બને છે $(D)$.
$(4)$ ત્યારબાદ ઉત્સેચક પ્રક્રિયાની નીપજોને મુક્ત કરે છે $(C)$.
$(5)$ અંતે,મુક્ત ઉત્સેચક ફરીથી ઉદ્દીપકીય ચક્ર ચલાવવા માટે સબસ્ટ્રેટના બીજા અણુ સાથે જોડાવા માટે તૈયાર થાય છે $(B)$.
આમ,સાચો ક્રમ $E, A, D, C, B$ છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
માનવ મગજમાં,એક ઊંડી ખાંચ પ્રમસ્તિષ્કને લંબાઈની દિશામાં બે ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે,જેને ડાબા અને જમણા મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ કહેવામાં આવે છે. મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ ચેતાતંતુઓના એક માર્ગ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જેને કોર્પસ કેલોસમ કહેવાય છે.
મગજસ્તંભના ત્રણ મુખ્ય ભાગો છે: મધ્ય મગજ,પોન્સ અને મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટા.
પ્રમસ્તિષ્ક એ અગ્ર મગજનો ભાગ છે જે મગજસ્તંભ બનાવતું નથી.
તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે અને વિધાન $II$ ખોટું છે.

(C) લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓની યાદી,જેને 'રેડ ડેટા બુક' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $IUCN$ (ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ફોર કન્ઝર્વેશન ઓફ નેચર) દ્વારા પ્રકાશિત અને જાળવવામાં આવે છે. આ સંસ્થા વૈશ્વિક સ્તરે વિવિધ પ્રજાતિઓની સંરક્ષણ સ્થિતિ પર નજર રાખે છે જેથી જૈવવિવિધતા સંરક્ષણના પ્રયાસોમાં મદદ મળી શકે.

(C) $DNA$ નું ટ્રાન્સક્રિપ્શન યુનિટ મુખ્યત્વે $DNA$ ના ત્રણ પ્રદેશો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$(i)$ પ્રમોટર
$(ii)$ સ્ટ્રક્ચરલ જનીન
$(iii)$ ટર્મિનેટર
પ્રમોટર એ સ્ટ્રક્ચરલ જનીનના $5'$-છેડા (અપસ્ટ્રીમ) તરફ આવેલું હોય છે (આ સંદર્ભ કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડની ધ્રુવીયતાના આધારે લેવામાં આવે છે).
ટર્મિનેટર એ કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડના $3'$-છેડા (ડાઉનસ્ટ્રીમ) તરફ આવેલું હોય છે.

(A) સ્નેપડ્રેગન $(Antirrhinum \text{ } majus)$ માં ફૂલનો રંગ અપૂર્ણ પ્રભુતા (incomplete dominance) દર્શાવે છે। લાલ ફૂલ માટેનું જનીન પ્રકાર $RR$, સફેદ ફૂલ માટે $rr$ અને ગુલાબી ફૂલ માટે $Rr$ છે.

જન્યુઓ	$R$	$r$
$R$	$RR$ (લાલ)	$Rr$ (ગુલાબી)
$R$	$RR$ (લાલ)	$Rr$ (ગુલાબી)

પરિણામી સંતતિના જનીન પ્રકારો $50\% \text{ } RR$ (લાલ) અને $50\% \text{ } Rr$ (ગુલાબી) મળે છે.
તેથી, સંતતિમાં અપેક્ષિત સ્વરૂપ પ્રકારો લાલ ફૂલ અને ગુલાબી ફૂલ ધરાવતા છોડ છે।

(C) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે વેલિસનેરિયાના પુષ્પો નાના,અસ્પષ્ટ હોય છે અને મધુરસ ઉત્પન્ન કરતા નથી.
વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે વોટર લિલી (Nymphaea) માં પરાગનયન કીટકો અથવા પવન દ્વારા થાય છે,પાણી દ્વારા નહીં.
વિધાન $C$ સાચું છે કારણ કે પાણી દ્વારા પરાગનયન પામતી મોટાભાગની જાતિઓમાં,પરાગરજ પર શ્લેષ્મી (mucilaginous) આવરણ હોય છે જે તેને ભીની થતી અટકાવે છે.
વિધાન $D$ સાચું છે કારણ કે ઝોસ્ટેરા (Zostera) જેવી કેટલીક જલોદભિદ વનસ્પતિઓમાં પરાગરજ લાંબી અને પટ્ટી જેવી હોય છે.
વિધાન $E$ સાચું છે કારણ કે ઘણી જલોદભિદ વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ પાણીના પ્રવાહ દ્વારા નિષ્ક્રિય રીતે વહન પામે છે.
તેથી,વિધાનો $B, C, D$ અને $E$ સાચા છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(B)$ (માત્ર $B$ અને $C$) છે.
જ્યારે માત્ર રુચિ ધરાવતા જનીન (gene of interest) ધરાવતા $DNA$ ના ટુકડાને કોઈ અન્ય સજીવમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમાં સ્વતંત્ર રીતે સ્વયંજનન માટે જરૂરી 'ઓરિજિન ઓફ રેપ્લિકેશન' $(ori)$ નો અભાવ હોય છે.
તેથી,નીચે મુજબની શક્યતાઓ રહેલી છે:
$(B)$ તે યજમાન સજીવના જિનોમમાં સંકલિત (integrate) થઈ શકે છે.
$(C)$ એકવાર સંકલિત થયા પછી,તે કોષ વિભાજન દરમિયાન યજમાન $DNA$ સાથે ગુણન પામી શકે છે અને વારસામાં આગળ વધી શકે છે.
તે સ્વતંત્ર રીતે ગુણન પામી શકતું નથી (જેમ કે $A$ અને $E$ માં દર્શાવેલ છે) કારણ કે તેમાં સ્વાયત્ત સ્વયંજનન માટે જરૂરી ક્રમનો અભાવ હોય છે.

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $A$ છે.
પ્રથમ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ,Hind $II$,ને તેની ચોક્કસ $DNA$ ન્યુક્લિયોટાઇડ ક્રમને ઓળખવાની ક્ષમતાના આધારે અલગ કરવામાં આવ્યો હતો.
એવું જાણવા મળ્યું હતું કે Hind $II$ હંમેશા $6$ બેઝ પેર $(bp)$ ના ચોક્કસ ક્રમને ઓળખીને $DNA$ અણુઓને એક ચોક્કસ બિંદુએ કાપે છે.
વિકલ્પ $B$,$C$ અને $D$ ખોટા છે કારણ કે તે $6 \ bp$ સિવાયની લંબાઈ દર્શાવે છે.

(A) સંરક્ષણનો એ પ્રકાર જેમાં ભયગ્રસ્ત પ્રજાતિઓને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાંથી બહાર કાઢીને ખાસ વ્યવસ્થામાં રાખવામાં આવે છે જ્યાં તેમને સુરક્ષિત કરી શકાય અને વિશેષ કાળજી આપી શકાય,તેને $Ex-situ$ (સ્થાન-બાહ્ય) સંરક્ષણ કહેવામાં આવે છે.
$Ex-situ$ સંરક્ષણ એ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણની એક વ્યૂહરચના છે જેમાં સજીવોને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહાર રાખવામાં આવે છે,જેમ કે પ્રાણી સંગ્રહાલયો,વનસ્પતિ ઉદ્યાનો અને વન્યજીવન સફારી પાર્કમાં.

(B) વિધાન $I$ સાચું છે: $Bt$ વિષ ખરેખર કીટકોના ચોક્કસ સમૂહ માટે વિશિષ્ટ હોય છે અને તે $cry$ $IAc$ જેવા ચોક્કસ $cry$ જનીનો દ્વારા સંકેતિત થાય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે: જોકે $Bt$ વિષ $B. \text{ thuringiensis}$ માં નિષ્ક્રિય પ્રોટોક્સિન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે, પરંતુ કીટકના આંતરડામાં તેનું સક્રિય વિષમાં રૂપાંતર આંતરડાના આલ્કલાઇન (બેઝિક) $pH$ ને કારણે થાય છે, એસિડિક $pH$ ને કારણે નહીં. આલ્કલાઇન $pH$ સ્ફટિકોને ઓગાળે છે, જેનાથી પ્રોટોક્સિન આંતરડાના પ્રોટીએઝ ઉત્સેચકો દ્વારા સક્રિય થઈ શકે છે.
તેથી, વિધાન $I$ સાચું છે અને વિધાન $II$ ખોટું છે.

(B) . જનીનના બે કે તેથી વધુ વૈકલ્પિક સ્વરૂપોને કારક (Allele) કહેવામાં આવે છે $(III)$.
$B$. $F_1$ સંતતિનું સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ સાથેનું સંકરણ એ કસોટી સંકરણ (Test cross) છે $(IV)$.
$C$. $F_1$ સંતતિનું કોઈપણ પિતૃ સાથેનું સંકરણ એ બેક ક્રોસ (Backcross) છે $(I)$.
$D$. વનસ્પતિમાં રંગસૂત્રના સમૂહોની સંખ્યાને સુગુણતા (Ploidy) કહેવામાં આવે છે $(II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

(C) જૈવવિવિધતાના નુકસાનના મુખ્ય કારણો,જેને ઘણીવાર 'ઈવિલ ક્વાર્ટેટ' (Evil Quartet) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે નીચે મુજબ છે:
$(1)$ નિવાસસ્થાનનું નુકસાન અને વિખંડન: આ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓના વિલુપ્તીકરણ માટેનું સૌથી મહત્વનું કારણ છે.
$(2)$ અતિ-શોષણ: મનુષ્યોએ ઘણી પ્રજાતિઓનું અતિ-શોષણ કર્યું છે (દા.ત.,સ્ટેલરની સી કાઉ,પેસેન્જર કબૂતર).
$(3)$ વિદેશી પ્રજાતિઓનું આક્રમણ: જ્યારે વિદેશી પ્રજાતિઓ અજાણતા અથવા જાણીજોઈને દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમાંથી કેટલીક આક્રમક બની જાય છે અને સ્થાનિક પ્રજાતિઓના ઘટાડા અથવા વિલુપ્તીકરણનું કારણ બને છે.
$(4)$ સહ-વિલુપ્તી: જ્યારે કોઈ એક પ્રજાતિ લુપ્ત થાય છે,ત્યારે તેની સાથે અનિવાર્ય રીતે જોડાયેલી વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓની પ્રજાતિઓ પણ લુપ્ત થઈ જાય છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,$A$ (અતિ-શોષણ),$B$ (સહ-વિલુપ્તી),અને $D$ (નિવાસસ્થાનનું નુકસાન અને વિખંડન) મુખ્ય કારણો તરીકે ઓળખાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ માત્ર $A, B$ અને $D$ છે.

(B) . Clostridium butylicum એ બ્યુટીરિક એસિડ $(III)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$B$. Saccharomyces cerevisiae નો ઉપયોગ ઇથેનોલ $(I)$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$C$. Trichoderma polysporum એ સાયક્લોસ્પોરિન-$A$ $(IV)$ નો સ્ત્રોત છે.
$D$. Streptococcus sp. સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ $(II)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.

(A) પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર (કાળા બીજ) ધરાવતી વનસ્પતિનો અજ્ઞાત જનીન પ્રકાર નક્કી કરવા માટે,કસોટી સંકરણ (test cross) કરવામાં આવે છે.
કસોટી સંકરણમાં પ્રભાવી લક્ષણ ધરાવતી વનસ્પતિનું સંકરણ પ્રચ્છન્ન પિતૃ (homozygous recessive) સાથે કરવામાં આવે છે.
અહીં સફેદ બીજનો રંગ $(bb)$ પ્રચ્છન્ન હોવાથી,કાળા બીજ ધરાવતી વનસ્પતિનું સંકરણ $bb$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી વનસ્પતિ સાથે કરવાથી તે જાણી શકાય છે કે કાળા બીજ ધરાવતી વનસ્પતિ સમયુગ્મી $(BB)$ છે કે વિષમયુગ્મી $(Bb)$.

(A) મેન્ડલના પ્રભુત્વના નિયમ મુજબ:
$(1)$ લક્ષણોનું નિયંત્રણ કારકો નામના સ્વતંત્ર એકમો દ્વારા થાય છે $(D)$.
$(2)$ કારકો જોડમાં હોય છે $(C)$.
$(3)$ કારકોની અસમાન જોડમાં,એક કારક બીજા કારક પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે (પ્રભાવી) અને બીજું પ્રચ્છન્ન રહે છે $(A)$.
$(4)$ પ્રભુત્વનો નિયમ સમજાવે છે કે શા માટે એકસંકરણ પ્રયોગની $F_1$ પેઢીમાં પિતૃઓના માત્ર એક જ લક્ષણની અભિવ્યક્તિ જોવા મળે છે $(E)$.
વિધાન $(B)$ એ વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Segregation) ને દર્શાવે છે,જે જણાવે છે કે કારકો કોઈ મિશ્રણ દર્શાવતા નથી અને $F_2$ પેઢીમાં બંને લક્ષણો મૂળ સ્વરૂપે પાછા મળે છે.
તેથી,વિધાન $A, C, D$ અને $E$ પ્રભુત્વના નિયમ દ્વારા સમજાવી શકાય છે.

(B) Verhulst-Pearl લોજિસ્ટિક વૃદ્ધિ સમીકરણ $\frac{dN}{dt} = rN \left( \frac{K-N}{K} \right)$ માં:
- $\frac{dN}{dt}$ એ સમય સાથે વસ્તીના કદમાં થતા ફેરફારનો દર દર્શાવે છે.
- $N$ એ $t$ સમયે વસ્તીની ગીચતા દર્શાવે છે.
- $r$ એ કુદરતી વધારાનો આંતરિક દર દર્શાવે છે.
- $K$ એ વહન ક્ષમતા (Carrying capacity) દર્શાવે છે,જે ઉપલબ્ધ સંસાધનોને આધારે પર્યાવરણ દ્વારા ટકાવી શકાતી વસ્તીનું મહત્તમ કદ છે.

(D) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે ઉષ્ણકટિબંધીય અક્ષાંશો લાખો વર્ષોથી પ્રમાણમાં ખલેલ વિનાના રહ્યા છે,જેનાથી ઉત્ક્રાંતિના વૈવિધ્યકરણ માટે વધુ સમય મળ્યો છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે કારણ કે સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોની તુલનામાં ઉષ્ણકટિબંધીય પર્યાવરણ ઓછું મોસમી હોય છે.
વિધાન $C$ સાચું છે કારણ કે ઉષ્ણકટિબંધમાં વધુ સૌર ઊર્જાની પ્રાપ્તિ ઉચ્ચ પ્રાથમિક ઉત્પાદકતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
વિધાન $D$ સાચું છે કારણ કે સ્થિર પર્યાવરણ જાતિઓને વિશિષ્ટ નિકે (niche) વિકસાવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
વિધાન $E$ સાચું છે કારણ કે ઉષ્ણકટિબંધીય પર્યાવરણ પ્રમાણમાં સ્થિર અને અનુમાનિત છે,જે ઉચ્ચ જૈવવિવિધતાને ટેકો આપે છે.
તેથી,વિધાન $A, C, D$ અને $E$ સાચા છે.

(B) $lac$ ઓપેરોનનો $y$ જનીન પરમીએઝ ઉત્સેચક માટે સંકેતન કરે છે.
પરમીએઝ લેક્ટોઝ સહિતના $\beta$-ગેલેક્ટોસાઈડ્સ માટે બેક્ટેરિયલ કોષરસસ્તરની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે.
તેથી,વૃદ્ધિ માધ્યમમાં હાજર લેક્ટોઝ પરમીએઝની ક્રિયા દ્વારા કોષમાં વહન પામે છે.

(D) ટોટિપોટન્સી (પૂર્ણક્ષમતા) એટલે વનસ્પતિના કોઈપણ કોષની યોગ્ય પ્રયોગશાળાની પરિસ્થિતિઓમાં વિભાજન પામી,વિભેદિત થઈ અને સંપૂર્ણ પરિપક્વ વનસ્પતિમાં પુનઃસર્જિત થવાની આંતરિક ક્ષમતા. આ જૈવિક સિદ્ધાંત વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન (Plant tissue culture) નો આધાર છે.

(A) રોબર્ટ મેએ વૈશ્વિક જાતિ વિવિધતાનો અંદાજ આશરે $7$ મિલિયન લગાવ્યો હતો.
એલેક્ઝાન્ડર વોન હમ્બોલ્ટે જાતિ-વિસ્તાર સંબંધ (Species-Area relationship) આપ્યો હતો.
પોલ એહર્લિચે ઇકોસિસ્ટમમાં જાતિઓની ભૂમિકા સમજાવવા માટે 'રિવેટ પોપર પૂર્વધારણા' (Rivet popper hypothesis) નામની સામ્યતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
ડેવિડ ટિલમેને જાતિઓની સમૃદ્ધિ અને ઇકોસિસ્ટમની સ્થિરતા વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવવા માટે આઉટડોર પ્લોટ્સનો ઉપયોગ કરીને લાંબા ગાળાના ઇકોસિસ્ટમ પ્રયોગો કર્યા હતા.

(A) $1$. એકસંઘી (Monoadelphous): પુંકેસરો એક જ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે, જે જાસૂદમાં જોવા મળે છે $(A-IV)$.
$2$. દ્વિસંઘી (Diadelphous): પુંકેસરો બે સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે, જે વટાણામાં જોવા મળે છે $(B-II)$.
$3$. બહુસંઘી (Polyadelphous): પુંકેસરો બેથી વધુ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે, જે લીંબુમાં જોવા મળે છે $(C-I)$.
$4$. પરિદલલગ્ન (Epiphyllous): પુંકેસરો પરિદલપુંજ (tepals) સાથે જોડાયેલા હોય છે, જે લીલીમાં જોવા મળે છે $(D-III)$.
તેથી, સાચી જોડ $A-IV, B-II, C-I, D-III$ છે.

(A) $1$. ફ્રેડરિક ગ્રિફિથે $Streptococcus$ $pneumoniae$ પર પ્રયોગો કર્યા અને બેક્ટેરિયલ રૂપાંતરણની ઘટના શોધી કાઢી.
$2$. ફ્રાન્કોઈસ જેકોબ અને જેક્સ મોનોડે પ્રોકેરિયોટ્સમાં જનીન નિયમન સમજાવવા માટે $Lac$ ઓપેરોન મોડેલ પ્રસ્તાવિત કર્યું.
$3$. હર ગોવિંદ ખુરાનાએ જનીનિક કોડને સમજવામાં મદદરૂપ એવા ચોક્કસ બેઝના સંયોજનો ધરાવતા $RNA$ અણુઓના સંશ્લેષણ માટે રાસાયણિક પદ્ધતિઓ વિકસાવી.
$4$. મેસેલ્સન અને સ્ટેહલે $E. coli$ અને $^{15}N$ આઈસોટોપ્સનો ઉપયોગ કરીને $DNA$ સ્વયંજનનની અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત પદ્ધતિ માટે પ્રાયોગિક પુરાવા આપ્યા.
તેથી, સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

(C) $E. coli$ જેવા આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,$DNA$ પ્રતિકૃતિની પ્રક્રિયા $DNA$ આધારિત $DNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકો દ્વારા થાય છે.
આ ઉત્સેચકો અત્યંત વિશિષ્ટ હોય છે અને તે માત્ર $5^{\prime} \rightarrow 3^{\prime}$ દિશામાં જ ન્યુક્લિયોટાઈડ્સના પોલિમરાઈઝેશનને ઉત્પ્રેરિત કરી શકે છે.
આ એકદિશીય સંશ્લેષણ એ $DNA$ પ્રતિકૃતિની પાયાની લાક્ષણિકતા છે,જે વધતી જતી શૃંખલામાં ન્યુક્લિયોટાઈડ્સના સચોટ ઉમેરાને સુનિશ્ચિત કરે છે.

(D) આપેલ આકૃતિ વાયુ-પરાગિત વનસ્પતિનો પુષ્પવિન્યાસ દર્શાવે છે.
વાયુ-પરાગિત પુષ્પો સામાન્ય રીતે સારી રીતે બહાર દેખાતા પુકેસર ધરાવે છે જેથી પરાગરજ પવનના પ્રવાહ દ્વારા સરળતાથી ફેલાઈ શકે.
તેઓ ઘણીવાર પરાગરજના મુક્ત થવાની કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે સંઘનિત પુષ્પવિન્યાસ ધરાવે છે.
પુકેસર સારી રીતે બહાર દેખાતા હોવાથી,તેઓ સંપૂર્ણ સ્વ-પરાગનયનને બદલે પર-પરાગનયન માટે અનુકૂલિત હોય છે.

(B) દૈહિક સંકરણ એ વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનની એક તકનીક છે જેમાં બે અલગ-અલગ વનસ્પતિ જાતોની કોષદીવાલ દૂર કરીને પ્રોટોપ્લાસ્ટ મેળવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ પ્રોટોપ્લાસ્ટને $PEG$ (પોલિઇથિલિન ગ્લાયકોલ) જેવા રાસાયણિક ઘટકો અથવા ઇલેક્ટ્રોફ્યુઝનનો ઉપયોગ કરીને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે છે,જેથી દૈહિક સંકર કોષ બને છે,જેમાંથી નવી વનસ્પતિનું પુનઃસર્જન કરી શકાય છે.

(B) લિન્ડેમેનના $10 \%$ ના નિયમ મુજબ,એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર પર માત્ર $10 \%$ ઉર્જાનું વહન થાય છે.
પ્રથમ પોષક સ્તરની $NPP$ એ બીજા પોષક સ્તર માટે $GPP$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,બીજા પોષક સ્તરની $GPP = 100x \text{ kcal } m^{-2} yr^{-1}$ થશે.
ઉર્જા વહન કાર્યક્ષમતા $10 \%$ ધારીએ તો,બીજા પોષક સ્તરની $NPP = 100x \times 10 \% = 10x \text{ kcal } m^{-2} yr^{-1}$ થશે.
બીજા પોષક સ્તરની આ $NPP$ એ ત્રીજા પોષક સ્તર માટે $GPP$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આમ,ત્રીજા પોષક સ્તરની $GPP = 10x \text{ kcal } m^{-2} yr^{-1}$ થશે.

(C) હાર્ડી-વેઈનબર્ગનો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે ઉત્ક્રાંતિના પરિબળોની ગેરહાજરીમાં વસ્તીમાં જનીન આવૃત્તિઓ સ્થિર રહે છે અને પેઢી દર પેઢી અચળ રહે છે.
જે પરિબળો આ સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડે છે તેમાં જનીનિક વિચલન,જનીન સ્થળાંતર (જનીન પ્રવાહ),ઉત્પરિવર્તન,જનીનિક પુનઃસંયોજન અને પ્રાકૃતિક પસંદગીનો સમાવેશ થાય છે.
સ્થિર જનીન પુલનો અર્થ એ છે કે જનીન આવૃત્તિઓમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી,જે સંતુલન જાળવવા માટેની એક સ્થિતિ છે,ન કે તેને ખલેલ પહોંચાડતું પરિબળ.
તેથી,સ્થિર જનીન પુલ હાર્ડી-વેઈનબર્ગ સંતુલનને અસર કરશે નહીં.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(B)$ છે,કારણ કે પેંગ્વિન અને ડોલ્ફિનના ફ્લિપર્સ સમાન કાર્ય (તરવાનું) કરે છે પરંતુ તેઓ રચનાત્મક રીતે સમાન નથી. આ સમધર્મી અંગોનું ઉદાહરણ છે.
- વિકલ્પ $(A)$ ખોટો છે કારણ કે કુદરતી પસંદગી એ ઉત્ક્રાંતિની એક પ્રક્રિયા છે,રચનાત્મક સમાનતાનું સ્વરૂપ નથી.
- વિકલ્પ $(C)$ ખોટો છે કારણ કે અપસારી ઉત્ક્રાંતિને પરિણામે સમમૂલક અંગોનું નિર્માણ થાય છે,જેમાં અંગોનું મૂળ સમાન હોય છે પરંતુ તેઓ અલગ-અલગ કાર્યો કરે છે.
- વિકલ્પ $(D)$ ખોટો છે કારણ કે અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય વિસ્તારોમાં ફેલાતી વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે.

(B) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$A. \alpha-1$ એન્ટિટ્રિપ્સિન એ $III. \text{એમ્ફિસેમા}$ ની સારવાર માટે વપરાતું પ્રોટીન છે.
$B. \text{Cry } IAb$ એ $IV. \text{કોર્ન બોરર}$ ને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતું જનીન છે.
$C. \text{Cry } IAc$ એ $I. \text{કોટન બોલવોર્મ}$ ને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતું જનીન છે.
$D. \text{એન્ઝાઇમ રિપ્લેસમેન્ટ થેરાપી}$ એ $II. ADA \text{ ઉણપ}$ માટે વપરાતી સારવાર પદ્ધતિ છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

(B) ડાઉન્સ સિન્ડ્રોમ એ $21$ નંબરના રંગસૂત્રની વધારાની નકલની હાજરીને કારણે થાય છે (ટ્રાયસોમી $21$).
ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ એ $X$-રંગસૂત્રની વધારાની નકલની હાજરીને કારણે થાય છે (જનીન પ્રકાર $XXY$).
$\alpha$-થેલેસેમિયા એ દરેક પિતૃના $16$ મા રંગસૂત્ર પર આવેલા બે નજીકથી જોડાયેલા જનીનો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$\beta$-થેલેસેમિયા એ દરેક પિતૃના $11$ મા રંગસૂત્ર પર આવેલા એક જનીન $HBB$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

(B) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે યોનિપટલની હાજરી કે ગેરહાજરી એ કૌમાર્ય અથવા જાતીય અનુભવની વિશ્વસનીય નિશાની નથી. યોનિપટલ એ એક પાતળી શ્લેષ્મ પટલ છે જે વિવિધ કારણોસર ખેંચાઈ શકે છે અથવા તૂટી શકે છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે યોનિપટલ માત્ર પ્રથમ સંભોગ દરમિયાન જ નહીં,પરંતુ અચાનક પછડાટ કે આંચકા,વેજિનલ ટેમ્પનનો ઉપયોગ,ઘોડેસવારી કે સાયકલિંગ જેવી રમતોમાં સક્રિય ભાગીદારીને કારણે પણ તૂટી શકે છે,અને કેટલીક સ્ત્રીઓમાં તે સંભોગ પછી પણ જળવાઈ રહે છે.
તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે અને વિધાન $II$ ખોટું છે.

(B) - સામાન્ય શરદી રાઈનોવાયરસ દ્વારા થાય છે $(A-III)$.
- હિમોઝોઈન એ પ્લાઝમોડિયમના ચેપ પછી રક્તકણો (RBCs) તૂટવાને કારણે લોહીમાં મુક્ત થતો ઝેરી પદાર્થ છે $(B-I)$.
- વિડાલ ટેસ્ટ એ ટાઈફોઈડ તાવના નિદાન માટે વપરાતી કસોટી છે $(C-II)$.
- એલર્જી એ રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશય પ્રતિક્રિયા છે, જે ઘણીવાર ધૂળના રજકણો જેવા એલર્જન દ્વારા થાય છે $(D-IV)$.
- તેથી, સાચી જોડ $A-III, B-I, C-II, D-IV$ છે.

(D) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(D)$ છે કારણ કે ગર્ભાશયનું ફંડસ એ ગર્ભાશયનો ઉપરનો,ગુંબજ આકારનો ભાગ છે,જે ફેલોપિયન ટ્યુબના મુખની ઉપર આવેલો હોય છે.
- વિકલ્પ $(A)$ ખોટો છે કારણ કે ઇસ્થમસ એ અંડવાહિનીનો છેલ્લો અને સાંકડો ભાગ છે જે ગર્ભાશય સાથે જોડાય છે.
- વિકલ્પ $(B)$ ખોટો છે કારણ કે ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ એ અંડવાહિનીનો અંડાશયની નજીકનો ગળણી આકારનો ભાગ છે.
- વિકલ્પ $(C)$ ખોટો છે કારણ કે એમ્પ્યુલા એ અંડવાહિનીનો પહોળો ભાગ છે જ્યાં સામાન્ય રીતે ફલનની પ્રક્રિયા થાય છે.

(D) સ્તનપાનના શરૂઆતના થોડા દિવસો દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા દૂધને કોલોસ્ટ્રમ કહેવામાં આવે છે.
તેમાં અનેક એન્ટિબોડીઝ (ખાસ કરીને $IgA$) હોય છે જે નવજાત શિશુમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ વિકસાવવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
તેથી,ડોક્ટરો શિશુના વિકાસના પ્રારંભિક સમયગાળા દરમિયાન સ્તનપાન કરાવવાની સલાહ આપે છે જેથી બાળક તંદુરસ્ત રહે અને તેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વિકસે.
આમ,વિધાન $A$ અને કારણ $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) સાચો જવાબ વિકલ્પ $C$ છે કારણ કે:
$1$. વોલ્ટ્સ એ ગર્ભનિરોધકની અવરોધક પદ્ધતિ છે જે રબરની બનેલી હોય છે,જેને સંવનન દરમિયાન ગ્રીવાને ઢાંકવા માટે સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$2$. સમયાંતરે સંયમ એ ગર્ભનિરોધકની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે જેમાં યુગલો ફળદ્રુપ સમયગાળા દરમિયાન સંવનન કરવાનું ટાળે છે.
$3$. દૂધસ્ત્રાવ એમેનોરિયા એ ગર્ભનિરોધકની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે જે આ હકીકત પર આધારિત છે કે પ્રસૂતિ પછીના તીવ્ર દૂધસ્ત્રાવના સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત અને તેથી માસિક ચક્ર થતું નથી.
$4$. સંવનન અંતરાય એ ગર્ભનિરોધકની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે જેમાં પુરુષ સાથી વીર્યસેચન ટાળવા માટે સ્ખલન પહેલાં જ તેના શિશ્નને યોનિમાંથી બહાર કાઢી લે છે.

(A) સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગો ત્યારે થાય છે જ્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર ભૂલથી શરીરના પોતાના સ્વસ્થ કોષો પર હુમલો કરે છે.
$1$. માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા ન્યુરોમસ્ક્યુલર ડિસઓર્ડર છે.
$2$. રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ એ સાંધામાં લાંબા ગાળાની બળતરા પેદા કરતો સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગ છે.
$3$. સિસ્ટેમિક લ્યુપસ એરિથેમેટોસસ $(SLE)$ એ એક પ્રણાલીગત સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગ છે.
મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક વિકાર છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના ક્રમશઃ નબળા પડવા અને અધઃપતન દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
ગાઉટ એ સાંધામાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થતો ચયાપચયનો વિકાર છે.
તેથી,$A, B$ અને $E$ સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગો છે. સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે $Agrobacterium$ $tumefaciens$ ના $Ti$ પ્લાઝમિડનો અર્થ 'Tumor inducing plasmid' (ગાંઠ પ્રેરક પ્લાઝમિડ) થાય છે.
આ પ્લાઝમિડમાં $T-DNA$ (ટ્રાન્સફર $DNA$) હોય છે,જે ચેપ દરમિયાન યજમાન વનસ્પતિના જનીનસમૂહમાં દાખલ થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે ઘણી દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં ગાંઠ (crown galls) ઉત્પન્ન થાય છે.
વિકલ્પ $A$,$C$,અને $D$ ખોટા છે કારણ કે તે $Ti$ પ્લાઝમિડના જૈવિક કાર્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી.

(D) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) ની પ્રક્રિયામાં $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડમાંથી $RNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે.
આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ: $3'TACATGGCAAATATCCATTCA5'$ છે.
$RNA$ સંશ્લેષણ માટેના બેઝ-પેરિંગના નિયમો મુજબ:
$DNA$ માં રહેલ $A$ (એડેનિન) એ $RNA$ માં $U$ (યુરેસિલ) સાથે જોડાય છે.
$DNA$ માં રહેલ $T$ (થાયમિન) એ $RNA$ માં $A$ (એડેનિન) સાથે જોડાય છે.
$DNA$ માં રહેલ $C$ (સાયટોસિન) એ $RNA$ માં $G$ (ગ્વાનિન) સાથે જોડાય છે.
$DNA$ માં રહેલ $G$ (ગ્વાનિન) એ $RNA$ માં $C$ (સાયટોસિન) સાથે જોડાય છે.
આ નિયમોને ટેમ્પલેટ $3'TACATGGCAAATATCCATTCA5'$ પર લાગુ કરતા:
પરિણામી $mRNA$ ક્રમ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં $5'AUGUACCGUUUAUAGGUAAGU3'$ મળે છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(B)$ છે.
વિધાન $(B)$ ખોટું છે કારણ કે બાયો-રિએક્ટર્સનો ઉપયોગ મોટા જથ્થામાં ($100-1000$ લિટર) કલ્ચરની પ્રક્રિયા કરવા માટે થાય છે.
નાના પાયે કરવામાં આવતા કલ્ચરથી નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ઉત્પાદન મેળવી શકાતું નથી. મોટા જથ્થામાં ઉત્પાદન મેળવવા માટે બાયો-રિએક્ટર્સનો વિકાસ જરૂરી છે.

(C) સાચો જવાબ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.
$A$. કોકેઈન એ $Erythroxylum$ $coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે અને તે $CNS$ (મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર) પર ઉત્તેજક અસર કરે છે.
$B$. હેરોઈન એ મોર્ફિનના એસિટિલેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જે $Papaver$ $somniferum$ (અફીણ) વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$C$. મોર્ફિન $Papaver$ $somniferum$ માંથી મેળવવામાં આવે છે અને તે શસ્ત્રક્રિયામાં અસરકારક શામક અને પીડાનાશક તરીકે વપરાય છે.
$D$. મેરિજુઆના $Cannabis$ $sativa$ માંથી મેળવવામાં આવે છે અને તે ભ્રામક અસરો ઉત્પન્ન કરે છે, જે શરીરની રુધિરાભિસરણ તંત્રને અસર કરે છે.

(C) સાચો જવાબ વિકલ્પ $C$ છે કારણ કે:
- લિપ્સ લૂપ એ બિન-ઔષધીય $IUD$ છે $(A-III)$.
- મલ્ટીલોડ $375$ એ કોપર મુક્ત કરતું $IUD$ છે $(B-I)$.
- $LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે $(C-IV)$.
- પ્રોજેસ્ટોજેન્સનો ઉપયોગ ઇમ્પ્લાન્ટ્સ તરીકે થાય છે $(D-II)$.

(C) ભૂતકાળથી વર્તમાન સુધી માનવ ઉત્ક્રાંતિનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Homo$ $\text{habilis}$ (આશરે $2.0 - 1.5$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં)
$2$. $Homo$ $\text{erectus}$ (આશરે $1.5$ મિલિયન વર્ષ પહેલાં)
$3$. $Homo$ $\text{neanderthalensis}$ (આશરે $100,000 - 40,000$ વર્ષ પહેલાં)
$4$. $Homo$ $\text{sapiens}$ (આધુનિક માનવ)
તેથી, સાચો કાલક્રમિક ક્રમ $A \rightarrow D \rightarrow C \rightarrow B$ છે. આમ, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ટાઈફોઈડ: સાલ્મોનેલા ટાઈફી (Salmonella typhi) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે। ($IV$ સાથે જોડાય છે)
$B$. લેશમેનિયાસિસ: લેશમેનિયા ડોનોવાની (Leishmania donovani) નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે। ($III$ સાથે જોડાય છે)
$C$. દાદર (Ringworm): માઈક્રોસ્પોરમ,ટ્રાયકોફાયટોન અને એપિડર્મોફાયટોન પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે। ($I$ સાથે જોડાય છે)
$D$. ફાઈલેરિયાસિસ: વુકેરેરિયા બેન્ક્રોફ્ટી (Wuchereria bancrofti) અથવા વુકેરેરિયા મેલાયી (Wuchereria malayi) નામના સૂત્રકૃમિ દ્વારા થાય છે। ($II$ સાથે જોડાય છે)
તેથી,સાચો ક્રમ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે।

(A) સાચો જવાબ વિકલ્પ $A$ છે,કારણ કે:
આપેલ $pBR322$ વેક્ટરની આકૃતિમાં,'$X$' એ $ori$ (ઓરિજિન ઓફ રેપ્લિકેશન) સાઇટ દર્શાવે છે,જ્યારે '$Y$' એ $rop$ જનીન દર્શાવે છે.
'$X$' $(ori)$ એ તે ક્રમ છે જ્યાં પ્રતિકૃતિ શરૂ થાય છે અને તે લિંક્ડ $DNA$ ની કોપી સંખ્યાને નિયંત્રિત કરવા માટે જવાબદાર છે.
'$Y$' $(rop)$ પ્લાઝમિડના પ્રતિકૃતિમાં સામેલ પ્રોટીન માટે કોડિંગ કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ '$X$' અને '$Y$' ના કાર્યોને યોગ્ય રીતે ઓળખે છે.

(D) વિધાન $I$ સાચું છે: અસ્થિમજ્જા એ પ્રાથમિક લસિકા અંગ છે જ્યાં હિમેટોપોએસીસ દ્વારા લસિકાકણો સહિતના તમામ રક્તકણો ઉત્પન્ન થાય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: અસ્થિમજ્જા અને થાઇમસ એ પ્રાથમિક લસિકા અંગો છે જે $T$-લસિકાકણોના વિકાસ અને પરિપક્વતા માટે જરૂરી સૂક્ષ્મ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. ખાસ કરીને,$T$-લસિકાકણો પરિપક્વતા માટે થાઇમસમાં સ્થળાંતર કરે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.

(D) $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિમાં,જનીનો $I^A, I^B$ અને $i$ હોય છે.
બાળકનું રુધિરજૂથ $O$ (જનીન પ્રકાર $ii$) હોવા માટે,તેણે દરેક પિતૃ પાસેથી એક $i$ જનીન મેળવવું આવશ્યક છે.
તેથી,પિતા (રુધિરજૂથ $B$) નો જનીન પ્રકાર $I^Bi$ અને માતા (રુધિરજૂથ $A$) નો જનીન પ્રકાર $I^Ai$ હોવો જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પો જોતા:
$A$ એ $I^Bi$ (પિતા),$I^Ai$ (માતા) અને $ii$ (બાળક) દર્શાવે છે,જે આપેલા રુધિરજૂથો સાથે સુસંગત છે.
આમ,માત્ર વિકલ્પ $A$ સાચો છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $A$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $snRNAs$,$tRNA$ અને $5s$ $rRNA$ ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે. તેથી,$A-IV$.
- $B$. પ્રોકેરિયોટ્સમાં પ્રત્યાંકનનું સમાપ્તિ રો $(Rho)$ ફેક્ટર દ્વારા થાય છે. તેથી,$B-III$.
- $C$. એક્સોન્સના સ્પ્લાઈસિંગમાં ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરીને એક્સોન્સને જોડવાની પ્રક્રિયા થાય છે,જે $snRNPs$ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેથી,$C-I$.
- $D$. $TATA$ બોક્સ એ પ્રત્યાંકન એકમના પ્રમોટર વિસ્તારમાં જોવા મળતો ચોક્કસ $DNA$ ક્રમ છે. તેથી,$D-II$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(D) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(D)$ છે.
શુક્રકોષજનનની અંતઃસ્ત્રાવી નિયંત્રણ પ્રક્રિયા મુજબ:
$(A)$ એ $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) દર્શાવે છે,જે સર્ટૉલી કોષો પર કાર્ય કરે છે.
$(B)$ એ લેડિગ કોષો દર્શાવે છે,જે $LH$ દ્વારા ઉત્તેજિત થઈને એન્ડ્રોજન્સનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$(C)$ એ સર્ટૉલી કોષો દર્શાવે છે,જે $FSH$ દ્વારા ઉત્તેજિત થઈને એવા કારકોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે શુક્રકાયાંતરણની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે.
$(D)$ એ શુક્રકાયાંતરણ (spermiogenesis) દર્શાવે છે,જે શુક્રકોષોના નિર્માણ માટે શુક્રકોષીય કોષો (spermatids) નું શુક્રકોષોમાં રૂપાંતરણ થવાની પ્રક્રિયા છે.

(C) ગૌસનો સ્પર્ધાત્મક નિષેધનો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે સમાન સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરતી બે નજીકની સંબંધિત જાતિઓ અનંતકાળ સુધી અસ્તિત્વમાં રહી શકતી નથી અને સ્પર્ધામાં નબળી જાતિ અંતે દૂર થઈ જાય છે.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે આ સિદ્ધાંત ખાસ કરીને સમાન સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરતી જાતિઓનો ઉલ્લેખ કરે છે,વિવિધ સંસાધનોનો નહીં.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે તે સંસાધનો મર્યાદિત હોય ત્યારે સ્પર્ધાના પરિણામનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે,જે નબળી જાતિના નાબૂદી તરફ દોરી જાય છે.

(C) સાચો જવાબ વિકલ્પ $C$ છે.
$A$. મેસોઝોઇક યુગને સરીસૃપો અને પક્ષીઓનો યુગ માનવામાં આવે છે, જે $III$ સાથે સુસંગત છે.
$B$. પ્રોટેરોઝોઇક યુગ નિમ્ન કક્ષાના અપૃષ્ઠવંશીઓ જેવા પ્રારંભિક જીવન સ્વરૂપો સાથે સંકળાયેલ છે, જે $I$ સાથે સુસંગત છે.
$C$. સિનોઝોઇક યુગને સસ્તન પ્રાણીઓનો યુગ કહેવામાં આવે છે, જે $IV$ સાથે સુસંગત છે.
$D$. પેલેઓઝોઇક યુગમાં મત્સ્યનું વર્ચસ્વ અને ઉભયજીવીઓનો ઉદભવ જોવા મળ્યો હતો, જે $II$ સાથે સુસંગત છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.