NEET 2021 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(C) દ્વિતીયક ચયાપચયકો એ વનસ્પતિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક સંયોજનો છે જે જીવન ટકાવી રાખવા માટે (વૃદ્ધિ, વિકાસ અથવા પ્રજનન) આવશ્યક નથી, પરંતુ તે શાકાહારીઓ અથવા રોગકારકો સામે રક્ષણ જેવા પર્યાવરણીય ફાયદાઓ પૂરા પાડે છે.
પ્રાથમિક ચયાપચયકો, જેમ કે $Amino \text{ } acids$, $Glucose$ (શર્કરા), અને $Nucleotides$, જીવનની પાયાની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે આવશ્યક છે.
$Morphine$, $Codeine$, $Vinblastine$, $Curcumin$, $Rubber$, અને $Gums$ એ બધા દ્વિતીયક ચયાપચયકોના ઉદાહરણો છે.
તેથી, $Amino \text{ } acids$ અને $Glucose$ એ પ્રાથમિક ચયાપચયકો છે, દ્વિતીયક ચયાપચયકો નથી.

(C) જેમી એ લિવરવર્ટ્સ,જેમ કે $Marchantia$ માં જોવા મળતી વિશિષ્ટ અલિંગી પ્રજનન રચનાઓ છે.
તેઓ લીલા,બહુકોષીય,અલિંગી કલિકાઓ છે જે થેલસ પર આવેલા નાના પાત્રોમાં વિકસે છે,જેને જેમી કપ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે તેઓ પિતૃ વનસ્પતિથી અલગ થાય છે,ત્યારે આ જેમી અંકુરિત થઈને નવા સજીવો બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) અર્ધસૂત્રીભાજન એ બે તબક્કાઓ ધરાવતું ન્યૂનકારી વિભાજન છે: અર્ધસૂત્રીભાજન-$I$ અને અર્ધસૂત્રીભાજન-$II$.
અર્ધસૂત્રીભાજન-$I$ માં,સમજાત રંગસૂત્રો અલગ થાય છે,પરંતુ સેન્ટ્રોમિયર અકબંધ રહે છે.
ભાજનોત્તર અવસ્થા-$II$ (Anaphase-$II$) માં,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
તેથી,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન એ ભાજનોત્તર અવસ્થા-$II$ ની લાક્ષણિકતા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ વાયુરંધ્ર (Lenticels) એ છાલમાં રહેલા છિદ્રો છે જે $(iii)$ વાયુઓનું વિનિમય કરવામાં મદદ કરે છે.
$(b)$ ત્વક્ષૈધા (Cork cambium) ને $(i)$ ત્વક્ષૈધા (Phellogen) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$(c)$ દ્વિતીયક બાહ્યક (Secondary cortex) ને $(iv)$ ત્વક્ષાવરણ (Phelloderm) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(d)$ બૂચ (Cork) ના કોષો મૃત હોય છે અને તેમની કોષદીવાલમાં $(ii)$ સુબેરીનનું જમા થવું જોવા મળે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(ii)$ છે.

(B) વનસ્પતિઓ પર્યાવરણ અથવા જીવનના તબક્કાઓના પ્રતિભાવમાં તેમના વિકાસના પથને બદલવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે,જેના પરિણામે વિવિધ પ્રકારની રચનાઓનું નિર્માણ થાય છે. આ ઘટનાને $Plasticity$ (સુઘટ્યતા) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Larkspur$,$Buttercup$ અને $Cotton$ માં જોવા મળતી વિષમપર્ણતા (heterophylly) એ સુઘટ્યતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં બાળ અવસ્થામાં ઉત્પન્ન થતા પર્ણો પરિપક્વ અવસ્થામાં ઉત્પન્ન થતા પર્ણો કરતા આકારમાં અલગ હોય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ક્રિસ્ટી: આ કણાભસૂત્રના અંતઃપટલના અંતઃવલનો છે જે જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે. તેથી,$(a)-(iii)$.
$(b)$ થાઈલેકોઈડ્સ: આ રંજકકણના આધારકમાં જોવા મળતી ચપટી,તકતી જેવી પટલમય કોથળીઓ છે,જે પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયાઓનું સ્થાન છે. તેથી,$(b)-(iv)$.
$(c)$ સેન્ટ્રોમિયર: આ રંગસૂત્ર પરનું પ્રાથમિક સંકીર્ણ છે જ્યાં કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ જોડાય છે. તેથી,$(c)-(i)$.
$(d)$ સિસ્ટર્ની: આ ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધન બનાવે છે. તેથી,$(d)-(ii)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

$(C)$ સંસક્તિ એટલે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
$(b)$ આસક્તિ એટલે પાણીના અણુઓનું ધ્રુવીય સપાટીઓ તરફનું આકર્ષણ.
$(c)$ પૃષ્ઠતાણ સમજાવે છે કે શા માટે પાણીના અણુઓ વાયુ અવસ્થા કરતા પ્રવાહી અવસ્થામાં એકબીજા તરફ વધુ આકર્ષાયેલા હોય છે.
$(d)$ બિંદુત્સવેદન એ પર્ણની ટોચ પરથી પ્રવાહી સ્વરૂપે પાણી ગુમાવવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી, સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(iii)$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પરિપક્વ ચાલની નલિકાના ઘટકો વિશિષ્ટ કોષો છે જે ખોરાકના કાર્યક્ષમ વહન માટે પરિપક્વતા સમયે તેમનું કોષકેન્દ્ર,રિબોઝોમ્સ,રસધાની અને અન્ય અંગિકાઓ ગુમાવે છે.
તેથી,એવું વિધાન કે જેમાં તેઓ સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર અને સામાન્ય કોષરસની અંગિકાઓ ધરાવે છે તે ખોટું છે.
સૂક્ષ્મકાય (જેમ કે પેરોક્સિસોમ્સ) વનસ્પતિ અને પ્રાણી કોષો બંનેમાં જોવા મળે છે.
પરિકોષકેન્દ્રીય અવકાશ (બે કોષકેન્દ્ર પટલ વચ્ચેની જગ્યા) કોષકેન્દ્રરસ અને કોષરસ વચ્ચે અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
કોષકેન્દ્ર છિદ્રો એ જટિલ રચનાઓ છે જે કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ વચ્ચે બંને દિશામાં $RNA$ અને પ્રોટીનની અવરજવરનું નિયમન કરે છે.

(C) સક્રિય રીતે વિભાજન પામવાની ક્ષમતા ધરાવતા કોષોને વર્ધનશીલ પેશી $(ii)$ કહેવામાં આવે છે.
$(b)$ એવી પેશી જેમાં બધા કોષો રચના અને કાર્યની દ્રષ્ટિએ સમાન હોય તેને સરળ પેશી $(iv)$ કહેવાય છે.
$(c)$ વિવિધ પ્રકારના કોષો ધરાવતી પેશી જટિલ પેશી છે,જેમ કે વાહક પેશી $(i)$.
$(d)$ અત્યંત જાડી કોષદિવાલ અને સાંકડી પોલાણ ધરાવતા મૃત કોષો સ્ક્લેરિડ $(iii)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(iii)$ છે.

(C) કેરેજીન એ એક પ્રકારનું ફાયકોકોલોઇડ છે,જે દરિયાઈ શેવાળની કોષદીવાલમાંથી મેળવવામાં આવતો જેલી જેવો પદાર્થ છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,કેરેજીન લાલ શેવાળ (Rhodophyceae) ની કોષદીવાલમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ પદાર્થોનો ઉપયોગ ખાદ્ય અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગોમાં ઘટ્ટ કરવાના અને સ્થિરતા લાવનારા એજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) જે વનસ્પતિઓ બે અલગ-અલગ પ્રકારના બીજાણુઓ,એટલે કે લઘુબીજાણુ (microspores) અને ગુરુબીજાણુ (megaspores) ઉત્પન્ન કરે છે,તેમને વિષમબીજાણુક (heterosporous) વનસ્પતિઓ કહેવામાં આવે છે.
$Selaginella$ અને $Salvinia$ એ ત્રિઅંગી (pteridophytes) વનસ્પતિઓના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે જે વિષમબીજાણુકતા દર્શાવે છે.
આ ઘટનાને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં બીજ ધારણ કરવાની પ્રકૃતિ (seed habit) માટેનું પૂર્વગામી પગલું માનવામાં આવે છે.

(C) પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓમાં, પુંકેસરના તંતુઓના જોડાણના આધારે તેમનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે.
$1$. એકસંઘી (Monadelphous): પુંકેસર એક જ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે (દા.ત., જાસૂદ).
$2$. દ્વિસંઘી (Diadelphous): પુંકેસર બે સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે (દા.ત., વટાણા, જેમાં $9$ પુંકેસર એક સમૂહમાં અને $1$ પુંકેસર મુક્ત હોય છે).
$3$. બહુસંઘી (Polyadelphous): પુંકેસર બેથી વધુ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે (દા.ત., લીંબુ).
તેથી, દ્વિસંઘી પુંકેસર એ ફેબેસી (Fabaceae) કુળની લાક્ષણિકતા છે, જે ખાસ કરીને વટાણા $(Pisum \text{ } sativum)$ માં જોવા મળે છે.

(C) રંગસૂત્રબિંદુના સ્થાનના આધારે રંગસૂત્રનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. મધ્યકેન્દ્રી (Metacentric): રંગસૂત્રબિંદુ મધ્યમાં હોય છે,જેના પરિણામે બે સમાન ભુજાઓ બને છે.
$2$. ઉપમધ્યકેન્દ્રી (Submetacentric): રંગસૂત્રબિંદુ મધ્યથી થોડે દૂર હોય છે,જેનાથી એક ટૂંકી અને એક લાંબી ભુજા બને છે.
$3$. અગ્રકેન્દ્રી (Acrocentric): રંગસૂત્રબિંદુ છેડાની નજીક હોય છે,જેનાથી એક અત્યંત ટૂંકી અને એક ખૂબ લાંબી ભુજા બને છે.
$4$. અંત્યકેન્દ્રી (Telocentric): રંગસૂત્રબિંદુ રંગસૂત્રના અંતિમ છેડે હોય છે.
તેથી,જ્યારે રંગસૂત્રબિંદુ બે સમાન ભુજાઓની મધ્યમાં હોય,ત્યારે તેને મધ્યકેન્દ્રી (Metacentric) કહેવાય છે.

(B) લીલમાં સંગ્રહિત ખોરાકનો પ્રકાર તેના વર્ગ મુજબ બદલાય છે:
$1$. Phaeophyceae (બદામી લીલ) માં ખોરાક જટિલ કાર્બોદિત સ્વરૂપે,સામાન્ય રીતે મેનીટોલ અથવા લેમિનારિન તરીકે સંગ્રહિત થાય છે.
$2$. Ectocarpus એ Phaeophyceae વર્ગની લીલ છે.
$3$. Gracilaria એ Rhodophyceae (લાલ લીલ) વર્ગની છે,જે ફ્લોરિડિયન સ્ટાર્ચ સ્વરૂપે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
$4$. Volvox અને Ulothrix એ Chlorophyceae (લીલી લીલ) વર્ગની છે,જે સ્ટાર્ચ સ્વરૂપે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.

(B) સોર્ઘમ એ $C_{4}$ વનસ્પતિ છે.
$C_{4}$ વનસ્પતિઓમાં,પ્રાથમિક $CO_{2}$ ગ્રાહી ફોસ્ફોઈનોલપાયરુવેટ $(PEP)$ છે,જે $3$-કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
આ પ્રક્રિયા $PEP$ કાર્બોક્સિલેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$C_{4}$ ચક્ર દરમિયાન બનતું પ્રથમ સ્થાયી ઉત્પાદન ઓક્ઝેલોએસેટિક એસિડ $(OAA)$ છે,જે $4$-કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) પ્રકાશકાલિનતા એ રાત્રિની લંબાઈ અથવા અંધકારના સમયગાળા પ્રત્યે સજીવોની શારીરિક પ્રતિક્રિયા છે.
વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાશ/અંધકારના સમયગાળાને ગ્રહણ કરવાનું સ્થાન પર્ણ છે.
જોકે પુષ્પ સર્જનની પ્રક્રિયા પ્રરોહાગ્ર પર થાય છે,પરંતુ પ્રકાશનું ઉત્તેજન પર્ણો દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે,જે ત્યારબાદ એક અંતઃસ્ત્રાવી પદાર્થ (ફ્લોરિજન) ઉત્પન્ન કરે છે જે પુષ્પ સર્જન શરૂ કરવા માટે પ્રરોહાગ્ર સુધી પહોંચે છે.

(C) વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ $2,4-D$ ($2$,$4$-ડાયક્લોરોફિનોક્સિએસેટિક એસિડ) એ એક કૃત્રિમ ઓક્સિન છે.
તેનો ઉપયોગ ઘઉં અને મકાઈ જેવા એકદળી પાકના ખેતરોમાં દ્વિદળી નીંદણને મારવા માટે નીંદણનાશક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે પરિપક્વ એકદળી વનસ્પતિઓને અસર કરતું નથી,તેથી તે એક પસંદગીયુક્ત નીંદણનાશક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ Nitrococcus: તે નાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયા છે જે એમોનિયાનું નાઈટ્રાઈટમાં રૂપાંતર કરે છે. તેથી, $(a)-(ii)$.
$(b)$ Rhizobium: તે સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં રૂપાંતર કરે છે. તેથી, $(b)-(iv)$.
$(c)$ Thiobacillus: તે વિનાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયા છે જે નાઈટ્રેટનું ફરીથી વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનમાં રૂપાંતર કરે છે (વિનાઈટ્રીફિકેશન). તેથી, $(c)-(i)$.
$(d)$ Nitrobacter: તે નાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયા છે જે નાઈટ્રાઈટનું નાઈટ્રેટમાં રૂપાંતર કરે છે. તેથી, $(d)-(iii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(iii)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $S$ તબક્કો: આ તબક્કામાં $DNA$ ની પ્રતિકૃતિ થાય છે. તેથી, $(a)-(iv)$.
$(b)$ $G_2$ તબક્કો: આ તબક્કામાં સમભાજનની તૈયારી માટે પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે. તેથી, $(b)-(i)$.
$(c)$ શાંત અવસ્થા $(G_0)$: આ અવસ્થામાં કોષો ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય રહે છે પરંતુ કોષ વિભાજન કરતા નથી, જેને ઘણીવાર નિષ્ક્રિય તબક્કો કહેવામાં આવે છે. તેથી, $(c)-(ii)$.
$(d)$ $G_1$ તબક્કો: આ સમભાજન અને $DNA$ પ્રતિકૃતિની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે. તેથી, $(d)-(iii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.

(B) સાચું વિધાન $B$ છે.
$1$. પ્લાઝમોગેમી એટલે બે પ્રચલિત અથવા અપ્રચલિત જન્યુઓ વચ્ચેના જીવરસનું જોડાણ.
$2$. કેરિયોગેમી એ બે કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ છે,બે કોષોનું નહીં.
$3$. જે સજીવો મૃત કાર્બનિક પદાર્થો પર આધાર રાખે છે તેમને મૃતોપજીવી કહેવાય છે,જીવંત વનસ્પતિઓ પર આધાર રાખનારાઓને નહીં (તેમને પરોપજીવી કહેવાય છે).
$4$. વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન હેટરોસિસ્ટ નામના વિશિષ્ટ કોષોમાં થાય છે,શીથ કોષોમાં નહીં.

(D) અચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશનમાં,$PS-II$ અને $PS-I$ બંને શ્રેણીબદ્ધ રીતે કાર્ય કરે છે,જેના પરિણામે $ATP$ અને $NADPH + H^+$ બંનેનું ઉત્પાદન થાય છે.
સ્ટ્રોમા લેમેલામાં $PS-II$ અને $NADP$ રિડક્ટેઝ ઉત્સેચકનો અભાવ હોય છે,તેથી તેઓ ફક્ત $PS-I$ ને સંડોવતું ચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશન કરે છે.
ગ્રાના લેમેલામાં $PS-I$ અને $PS-II$ બંને હોય છે,જે અચક્રીય ઇલેક્ટ્રોન પ્રવાહને મંજૂરી આપે છે.
ચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશનમાં માત્ર $PS-I$ સામેલ છે,$PS-II$ નહીં. તેથી,ચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશનમાં $PS-I$ અને $PS-II$ બંને સામેલ છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇન $(ETC)$ માં,$NADH+H^{+}$ ના એક અણુના ઓક્સિડેશનથી $3$ $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે,જ્યારે $FADH_{2}$ ના એક અણુના ઓક્સિડેશનથી $2$ $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
વિકલ્પ $B$ આનાથી ઉલટું જણાવે છે,તેથી તે ખોટું છે.
ઓક્સિજન $ETC$ ના અંતે (અંતિમ તબક્કે) અંતિમ ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારનાર તરીકે કાર્ય કરે છે.
કોમ્પ્લેક્સ $V$ ($ATP$ સિન્થેઝ) પ્રોટોન ગ્રેડિયન્ટનો ઉપયોગ કરીને $ATP$ ના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
પ્રોટોન ગ્રેડિયન્ટ $ETC$ માં ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રતિક્રિયાઓ દરમિયાન મુક્ત થતી ઊર્જા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પ્રોટીન: પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના પોલિમર છે જે $(iv)$ પેપ્ટાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$(b)$ અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ: આમાં તેમની હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલામાં એક અથવા વધુ $(i)$ $C=C$ દ્વિબંધ હોય છે.
$(c)$ ન્યુક્લિક એસિડ: ન્યુક્લિક એસિડમાં ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ $(ii)$ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$(d)$ પોલીસેકેરાઇડ: પોલીસેકેરાઇડમાં મોનોસેકેરાઇડ્સ $(iii)$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.

(C) વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે ઘાસના પર્ણોની અધિસ્તરમાં આવેલા મોટા રંગહીન ખાલી કોષોને બુલિફોર્મ કોષો કહેવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે દ્વિદળી પર્ણોમાં,વાહકપેશી પુલ જાડી દીવાલવાળા કોષોના સ્તર દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે જેને પુલકંચુક કહેવાય છે,સંયુક્ત પેશી નહીં.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે મજ્જા કિરણોના કોષો જે વર્ધનશીલ બનીને એધા વલયનો ભાગ બનાવે છે તેને આંતરપુલિય એધા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે છાલમાં મસૂર આકારના છિદ્રો બનાવવા માટે અધિસ્તરને તોડતા છૂટા મૃદુતકીય કોષોને પૂરક કોષો કહેવામાં આવે છે,જે વાયુરંધ્ર (lenticels) બનાવે છે.

(C) સરળ સ્નાયુઓ અરેખિત (non-striated) અને અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે જે રુધિરવાહિનીઓ,જઠર અને આંતરડા જેવા આંતરિક અંગોની દીવાલમાં જોવા મળે છે.
આંતરવર્તી તકતીઓ (intercalated discs) એ હૃદયના સ્નાયુઓમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ જોડાણો છે,જે હૃદયના ઝડપી સંદેશાવ્યવહાર અને સંકલિત સંકોચન માટે જવાબદાર છે.
તેથી,એ વિધાન કે સરળ સ્નાયુ કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર આંતરવર્તી તકતીઓ દ્વારા થાય છે,તે ખોટું છે.

(B) અંતઃપટલ તંત્ર એવી અંગિકાઓનું બનેલું છે જેમના કાર્યો એકબીજા સાથે સંકલિત હોય છે.
આમાં અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
કણાભસૂત્ર અને રિબોઝોમ્સના કાર્યો ઉપરની અંગિકાઓ સાથે સંકલિત હોતા નથી,તેથી તેમને અંતઃપટલ તંત્રનો ભાગ માનવામાં આવતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) $Succus \ entericus$ એ આંતરડાના રસ માટેનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે નાના આંતરડાની ગ્રંથિઓ દ્વારા,ખાસ કરીને $Lieberkühn$ ની ગર્ત અને બ્રનરની ગ્રંથિઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેમાં વિવિધ ઉત્સેચકો જેવા કે ડાયસેકેરાઈડેઝ (દા.ત.,માલ્ટેઝ,લેક્ટેઝ,સુક્રેઝ),ડાયપેપ્ટાઈડેઝ,લાઈપેઝ અને ન્યુક્લિઓસાઈડેઝ હોય છે,જે નાના આંતરડામાં ખોરાકના પાચનના અંતિમ તબક્કાને પૂર્ણ કરે છે.

(D) $Muscidae$ કુળમાં સામાન્ય ઘરમાખીનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. ઘરમાખી,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Musca$ $domestica$ છે,તે $Muscidae$ કુળ અને $Diptera$ શ્રેણીમાં આવે છે.
$2$. અગ્નિજ્યોત (Fire fly) $Lampyridae$ કુળમાં આવે છે.
$3$. તિત્તીઘોડો $Acrididae$ કુળમાં આવે છે.
$4$. વંદો $Blattidae$ કુળમાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) પ્રાણીકોષોમાં,સેન્ટ્રિઓલ એ કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણમાં સામેલ એક મહત્વપૂર્ણ અંગિકા છે.
કોષચક્રના $S-$તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન,કોષકેન્દ્રમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
તે જ સમયે,કોષરસમાં રહેલી સેન્ટ્રિઓલની જોડી પણ સ્વયંજનન પામે છે જેથી દરેક બાળકોષને સેન્ટ્રિઓલની એક જોડી પ્રાપ્ત થાય.
તેથી,સેન્ટ્રિઓલના સ્વયંજનન માટેનો સાચો તબક્કો $S-$તબક્કો છે.

(C) $Myasthenia \text{ } gravis$ એ એક લાંબા ગાળાની સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકૃતિ છે.
તે ચેતાસ્નાયુ જંકશનને અસર કરે છે, જે એવી જગ્યા છે જ્યાં ચેતાકોષ સ્નાયુ તંતુ સાથે સંપર્ક કરે છે.
આ સ્થિતિમાં, એન્ટિબોડીઝ ચેતાસ્નાયુ જંકશન પર એસિટિલકોલાઇન રીસેપ્ટર્સને અવરોધે છે અથવા તેનો નાશ કરે છે.
આનાથી સ્નાયુ ચેતા તરફથી સંકેતો મેળવી શકતા નથી, જેના પરિણામે કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક, નબળાઈ અને અંતે લકવો થાય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ખંડન એ એનેલિડા $(iii)$ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(b)$ નલિકાતંત્ર (જલ પરિવહન તંત્ર) એ સછિદ્ર (Porifera) $(iv)$ સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$(c)$ કંકત પટ્ટીઓ પ્રચલનમાં મદદ કરવા માટે ટીનોફોરા $(ii)$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે.
$(d)$ દંશક કોષો (Cnidoblasts) એ કોએલેન્ટેરાટા (Cnidaria) $(i)$ સમુદાયની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(D) વિધાન $(a)$ ખોટું છે કારણ કે મેટાજેનેસિસ નાઇડેરિયા (દા.ત.,ઓબેલિયા) માં જોવા મળે છે,હેલ્મિન્થ્સમાં નહીં.
વિધાન $(b)$ સાચું છે કારણ કે ઇકાઇનોડર્મ્સ ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે કારણ કે ગોળ કૃમિઓ (એસ્કેલ્મિન્થિસ) માં અંગ-તંત્ર સ્તરીય આયોજન જોવા મળે છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે કારણ કે ટીનોફોરામાં કંકત પટ્ટીઓ પ્રચલનમાં મદદ કરે છે,પાચનમાં નહીં.
વિધાન $(e)$ સાચું છે કારણ કે જલવાહક તંત્ર એ ઇકાઇનોડર્મ્સની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,વિધાન $(b), (c)$ અને $(e)$ સાચા છે.

(A) કોષચક્રમાં,$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) $DNA$ ના સ્વયંજનન (replication) દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ દીઠ $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે ($2C$ થી $4C$),પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
કારણ કે $G_1$ તબક્કે રંગસૂત્રોની સંખ્યા $8$ છે,તેથી $S$ તબક્કા પછી પણ રંગસૂત્રોની સંખ્યા $8$ જ રહેશે કારણ કે રંગસૂત્રિકાઓ સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલી રહે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $8$ છે.

(B) ઓડીનો વાલ્વ (જેને હેપેટો-પેનક્રિયાટિક સ્ફિન્ક્ટર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક સ્નાયુબદ્ધ વાલ્વ છે જે એમ્પ્યુલા ઓફ વેટર દ્વારા પકવાશયમાં પાચક રસો (પિત્ત અને સ્વાદુપિંડનો રસ) ના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરે છે.
તે એવા જોડાણ પર સ્થિત છે જ્યાં યકૃત-સ્વાદુપિંડ નળી (hepato-pancreatic duct) પકવાશયમાં ખુલે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પોલા અને વાયુયુક્ત (pneumatic) લાંબા હાડકાંની હાજરી એ પક્ષીઓ (વર્ગ $Aves$) ની ઉડવા માટે શરીરનું વજન ઘટાડવાની એક લાક્ષણિક અનુકૂલન છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Neophron$ (ગીધ) એ $Aves$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
$Hemidactylus$ (ઘરગરોળી) એ સરીસૃપ છે,$Macropus$ (કાંગારૂ) એ સસ્તન છે,અને $Ornithorhynchus$ (પ્લેટિપસ) એ અંડપ્રસવી સસ્તન છે. આમાંથી કોઈ પણ પ્રાણીમાં વાયુયુક્ત હાડકાં જોવા મળતા નથી.

(A) માનવ શ્વસનતંત્રમાં,વાયુઓનું વિનિમય વાયુકોષ્ઠોમાં દબાણના તફાવતને આધારે સાદા પ્રસરણ દ્વારા થાય છે.
વાયુકોષ્ઠોમાં ઓક્સિજનનું આંશિક દબાણ $(pO_{2})$ $104 \ mm \ Hg$ હોય છે.
વાયુકોષ્ઠોમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું આંશિક દબાણ $(pCO_{2})$ $40 \ mm \ Hg$ હોય છે.
આ મૂલ્યો વાયુકોષ્ઠોમાંથી રુધિરમાં $O_{2}$ ના પ્રસરણને અને રુધિરમાંથી વાયુકોષ્ઠોમાં $CO_{2}$ ના પ્રસરણને સરળ બનાવે છે.

(A) વાયુકોષ્ઠોમાં,ઓક્સિજનનું આંશિક દબાણ $(pO_{2})$ ઉચ્ચ હોય છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું આંશિક દબાણ $(pCO_{2})$ નીચું હોય છે.
આ પરિસ્થિતિઓ ઓક્સિહિમોગ્લોબિન બનાવવા માટે હિમોગ્લોબિન સાથે ઓક્સિજનના જોડાણ માટે આદર્શ છે.
વધુમાં,$H^{+}$ આયનોની ઓછી સાંદ્રતા (ઉચ્ચ $pH$) અને નીચું તાપમાન હિમોગ્લોબિન સાથે ઓક્સિજનના જોડાણને વધુ પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,વાયુકોષ્ઠોમાં અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ ઉચ્ચ $pO_{2}$,નીચું $pCO_{2}$,ઓછા $H^{+}$ અને નીચું તાપમાન છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ Physalia ને સામાન્ય રીતે Portuguese Man of War તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. $(b)$ Limulus ને King crab તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે એક જીવંત અશ્મિ (Living fossil) છે.
$3$. $(c)$ Ancylostoma ને સામાન્ય રીતે Hookworm તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$4$. $(d)$ Pinctada ને સામાન્ય રીતે Pearl oyster તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઈજા કે આઘાત એવા પરિબળોને ઉત્તેજિત કરે છે જે પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણીને સક્રિય કરે છે.
$1$. $Thrombokinase$ ઉત્સેચક સંકુલની હાજરીમાં નિષ્ક્રિય $Prothrombin$ માંથી $Thrombin$ ઉત્સેચક બને છે.
$2$. ત્યારબાદ $Thrombin$ એક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરીને નિષ્ક્રિય,દ્રાવ્ય રુધિરરસ પ્રોટીન $Fibrinogen$ ને અદ્રાવ્ય $Fibrin$ તંતુઓમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
$3$. આ $Fibrin$ તંતુઓ એક જાળી બનાવે છે જે રુધિર કોષોને ફસાવીને ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરે છે.
તેથી,$Fibrinogen$ નું $Fibrin$ માં રૂપાંતર કરવા માટે જવાબદાર સાચો ઉત્સેચક $Thrombin$ છે.

(D) ગૌણ ચયાપચયકો (Secondary metabolites) એ વનસ્પતિઓ,ફૂગ અથવા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક સંયોજનો છે જે મૂળભૂત અસ્તિત્વ માટે આવશ્યક નથી પરંતુ પર્યાવરણીય લાભો પૂરા પાડે છે.
$1$. આલ્કલોઇડ્સમાં કોડીન અને મોર્ફિન જેવા સંયોજનોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. ટોક્સિનમાં એબ્રીન અને રિસિનનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. લેક્ટિન્સમાં કોન્કેનાવેલિન $A$ નો સમાવેશ થાય છે.
$4$. દવાઓમાં વિનબ્લાસ્ટિન અને કરક્યુમિનનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,રિસિનને ટોક્સિન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,દવા તરીકે નહીં. તેથી,'દવાઓ $-$ રિસિન' ની જોડી ખોટી છે.

(C) અર્ધીકરણ-$I$ ની પૂર્વાવસ્થા પાંચ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલી છે: $\text{લેપ્ટોટીન}$, $\text{ઝાયગોટીન}$, $\text{પેકીટીન}$, $\text{ડિપ્લોટીન}$ અને $\text{ડાયાકિનેસિસ}$.
$1$. $\text{લેપ્ટોટીન}$: રંગસૂત્રો સ્પષ્ટ અને ઘટ્ટ દોરી જેવા દેખાય છે.
$2$. $\text{ઝાયગોટીન}$: સમાનધર્મી રંગસૂત્રો વચ્ચે જોડી બનવાની પ્રક્રિયા (synapsis) થાય છે.
$3$. $\text{પેકીટીન}$: અસમાન રંગસૂત્રિકાઓ વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing over) થાય છે.
$4$. $\text{ડિપ્લોટીન}$: સાયનેપ્ટોનેમલ સંકુલનું વિઘટન થાય છે અને સમાનધર્મી રંગસૂત્રો વ્યતિકરણના સ્થાનો સિવાય અલગ પડે છે, જેને $Chiasmata$ (વ્યતિકરણ બિંદુ) કહે છે.
$5$. $\text{ડાયાકિનેસિસ}$: આ અર્ધીકરણ-$I$ ની પૂર્વાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો છે. આ તબક્કાની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા $chiasmata$ નું $terminalisation$ (અંતિમ અવસ્થા) છે. રંગસૂત્રો સંપૂર્ણપણે ઘટ્ટ બને છે અને સમાનધર્મી રંગસૂત્રોને અલગ કરવા માટે ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ થાય છે.

(D) $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિમાં, $AB$ રુધિરજૂથ ધરાવતી વ્યક્તિઓના $RBCs$ ની સપાટી પર $A$ અને $B$ બંને પ્રતિજન (antigens) હોય છે。
તેમની પોતાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ $A$ અને $B$ બંને પ્રતિજનને 'પોતાના' તરીકે ઓળખતી હોવાથી, તેઓ તેમના રુધિર પ્લાઝ્મામાં એન્ટિ-$A$ કે એન્ટિ-$B$ એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરતા નથી。
પરિણામે, તેઓ કોઈપણ રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા (agglutination) વગર $A$, $B$, $AB$ અથવા $O$ રુધિરજૂથ ધરાવતી વ્યક્તિઓ પાસેથી રુધિર સ્વીકારી શકે છે。
તેથી, પ્લાઝ્મામાં એન્ટિ-$A$ અને એન્ટિ-$B$ એન્ટિબોડીઝના અભાવને કારણે તેમને "સાર્વત્રિક સ્વીકારનાર" કહેવામાં આવે છે。

(D) એરિથ્રોપોએટિન એ એક ગ્લાયકોપ્રોટીન અંતઃસ્ત્રાવ છે જે એરિથ્રોપોએસીસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે,જે રક્તકણો $(R.B.C.)$ ના નિર્માણની પ્રક્રિયા છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવ મુખ્યત્વે મૂત્રપિંડના જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર કોષો (ખાસ કરીને ઇન્ટરસ્ટિશિયલ ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ્સ) દ્વારા રુધિરમાં ઓક્સિજનના ઓછા સ્તર અથવા હાયપોક્સિયાના પ્રતિભાવમાં ઉત્પન્ન અને સ્ત્રાવ થાય છે.
એકવાર રુધિરમાં મુક્ત થયા પછી,તે અસ્થિમજ્જા સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તે એરિથ્રોઇડ પ્રોજેનિટર કોષોને પરિપક્વ રક્તકણોમાં વિભેદિત અને પ્રસારિત થવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ મૂત્રપિંડના જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર કોષો છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
વંદામાં,અગ્રઆંત્ર અને મધ્યઆંત્રના જોડાણ પર $6-8$ અંધ નલિકાઓનું વલય હોય છે જેને યકૃત અથવા જઠરીય અંધાંત્ર (gastric caeca) કહેવાય છે,મધ્યઆંત્ર અને પશ્ચાંત્રના જોડાણ પર નહીં.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે: હાયપોફેરિંક્સ જીભ તરીકે કાર્ય કરે છે અને મુખાગો દ્વારા ઘેરાયેલી ગુહામાં આવેલું હોય છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે: માદા વંદામાં,$7^{\text{th}}$ ઉરોસ્થિ હોડી આકારનું હોય છે અને તે $8^{\text{th}}$ અને $9^{\text{th}}$ ઉરોસ્થિ સાથે મળીને પ્રજનન કોથળી બનાવે છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે: નર અને માદા બંને વંદામાં $10^{\text{th}}$ ઉદરીય ખંડ એક જોડ સાંધાવાળી તંતુમય રચનાઓ ધરાવે છે જેને ગુદા સૂત્ર (anal cerci) કહેવાય છે.

(C) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(a)$ માત્ર એકલ બંધ ધરાવતા લિપિડ્સને સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ કહેવાય છે,અસંતૃપ્ત નહીં. તેથી,વિધાન $(a)$ ખોટું છે.
$(b)$ લેસીથિન એ કોષરસસ્તરમાં જોવા મળતું જાણીતું ફોસ્ફોલિપિડ છે. તેથી,વિધાન $(b)$ સાચું છે.
$(c)$ ગ્લિસરોલને રાસાયણિક રીતે ટ્રાયહાઈડ્રોક્સી પ્રોપેન $(CH_2OH-CHOH-CH_2OH)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન $(c)$ સાચું છે.
$(d)$ પામિટિક એસિડમાં $16$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે,$20$ નહીં. તેથી,વિધાન $(d)$ ખોટું છે.
$(e)$ એરાકીડોનિક એસિડમાં $20$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે,$16$ નહીં. તેથી,વિધાન $(e)$ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(B) $1$. ટાઈટ જંકશન (Tight junctions): આ જોડાણો પાડોશી કોષો વચ્ચે સીલ બનાવીને પેશીઓમાં પદાર્થોના લીકેજને અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
$2$. એડહેરિંગ જંકશન (Adhering junctions): આ જોડાણો પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે.
$3$. ગેપ જંકશન (Gap junctions): આ જોડાણો પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડીને તેમની વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે,જેનાથી આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓનું ઝડપી સ્થળાંતર શક્ય બને છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ટાઈટ જંકશન અને ગેપ જંકશન છે.

(A) સ્નાયુ સંકોચનના સ્લાઈડિંગ ફિલામેન્ટ સિદ્ધાંત મુજબ:
$1$. $'H'$ ઝોન અદ્રશ્ય થઈ જાય છે કારણ કે એક્ટિન તંતુઓ માયોસિન તંતુઓ પર સરકે છે.
$2$. $'A'$ બેન્ડ (એનિસોટ્રોપિક બેન્ડ) તેની લંબાઈ જાળવી રાખે છે કારણ કે તે માયોસિન તંતુઓની લંબાઈ દર્શાવે છે,જે ટૂંકા થતા નથી.
$3$. $'I'$ બેન્ડ (આઈસોટ્રોપિક બેન્ડ) ની પહોળાઈ ઘટે છે કારણ કે એક્ટિન તંતુઓ સાર્કોમિયરના કેન્દ્ર તરફ ખેંચાય છે.
$4$. માયોસિન હેડ $ATP$ નું $ADP$ અને $Pi$ માં જળવિભાજન કરે છે,જે પાવર સ્ટ્રોક માટે ઉર્જા પૂરી પાડે છે.
$5$. એક્ટિન તંતુઓ સાથે જોડાયેલી $Z$-લાઈનો સાર્કોમિયરના કેન્દ્ર તરફ અંદરની તરફ ખેંચાય છે,જેનાથી સાર્કોમિયર ટૂંકું થાય છે.
તેથી,ઘટનાઓ $(a), (c), (d),$ અને $(e)$ સાચી છે.

(A) મુખાગ્ર (prostomium) એ એક નાનો માંસલ ભાગ છે જે અળસિયાના મુખની ઉપર આવેલો હોય છે.
વિધાન $(a)$ સાચું છે કારણ કે તે મુખ માટે આવરણ તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે કારણ કે તેનો ઉપયોગ જમીનમાં તિરાડો ખોલવા માટે ફાચર તરીકે થાય છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે કારણ કે મુખાગ્ર સંવેદનાત્મક કાર્ય કરે છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે કારણ કે અળસિયાનો પ્રથમ શરીર ખંડ પરિસ્ટોમિયમ (મુખ ખંડ) છે,મુખાગ્ર નથી. મુખાગ્ર એ પ્રથમ ખંડની આગળ આવેલો મુખ-પૂર્વેનો ભાગ છે.
તેથી,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(A) વધારે ઊંચાઈએ વાતાવરણીય દબાણ ઘટે છે,જેના પરિણામે ઓક્સિજનનું આંશિક દબાણ $(pO_2)$ પણ ઘટે છે.
આ ઓછા $pO_2$ ને કારણે,શરીરને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી,જે 'એલ્ટિટ્યુડ સિકનેસ' ના લક્ષણો જેવા કે ઉબકા,થાક,હૃદયના ધબકારા વધવા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પેદા કરે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) પ્રોટોપ્લાસ્ટ સંલયન: બે અલગ-અલગ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓના પ્રોટોપ્લાસ્ટના જોડાણથી દૈહિક સંકર (somatic hybrids) બને છે,જેમ કે 'પોમેટો' (બટાટા અને ટામેટાનું સંકર). તેથી,$(a)-(ii)$.
$(b)$ વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન: આ તકનીક વનસ્પતિ કોષની સંપૂર્ણ વનસ્પતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા પર આધારિત છે,જેને પૂર્ણક્ષમતા (totipotency) કહેવાય છે. તેથી,$(b)-(i)$.
$(c)$ વર્ધનશીલ પેશી (Meristem) સંવર્ધન: ચેપગ્રસ્ત વનસ્પતિઓમાં પણ વર્ધનશીલ પેશી વાયરસ મુક્ત હોય છે. તેથી,વાયરસ મુક્ત વનસ્પતિઓ મેળવવા માટે વર્ધનશીલ પેશીનું સંવર્ધન કરવામાં આવે છે. તેથી,$(c)-(iv)$.
$(d)$ સૂક્ષ્મપ્રવર્ધન: આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ટૂંકા સમયમાં હજારો વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે,જે મૂળ વનસ્પતિ સાથે આનુવંશિક રીતે સમાન હોય છે,જેને સોમાક્લોન્સ કહેવાય છે. તેથી,$(d)-(iii)$.
સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$ છે.

(B) પરિસ્થિતિકીય તંત્રની ઉત્પાદકતાના અભ્યાસમાં,$GPP$ એટલે ગ્રોસ પ્રાઈમરી પ્રોડક્ટિવિટી (કુલ પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા),જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન કાર્બનિક દ્રવ્યોના ઉત્પાદનનો કુલ દર છે.
$NPP$ એટલે નેટ પ્રાઈમરી પ્રોડક્ટિવિટી (ચોખ્ખી પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા),જે વિષમપોષી સજીવો દ્વારા વપરાશ માટે ઉપલબ્ધ જૈવભાર (biomass) છે.
$R$ એ શ્વસન દ્વારા થતો વ્યય દર્શાવે છે,જે વનસ્પતિઓ દ્વારા તેમની પોતાની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે વપરાતી ઉર્જા છે.
આ સંબંધ $NPP = GPP - R$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.

(C) સ્થાપક અસર (founder effect) એ એક એવી ઘટના છે જે ત્યારે થાય છે જ્યારે વ્યક્તિઓનો એક નાનો સમૂહ નવી વસાહત સ્થાપવા માટે મોટી વસ્તીમાંથી અલગ થઈ જાય છે.
નવો સમૂહ નાનો હોવાથી,તેમાં મૂળ વસ્તીની સંપૂર્ણ જનીનિક વિવિધતા હોતી નથી.
નાની વસ્તીમાં આકસ્મિક ઘટનાઓને કારણે જનીન આવૃત્તિઓમાં થતો આ ફેરફાર એ $Genetic \ drift$ (જનીનિક વિચલન) નો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે.
તેથી,સ્થાપક અસર માટે $Genetic \ drift$ મુખ્ય પરિબળ છે.

(D) આંતરજાતીય પરજીવિતા એ એક પ્રકારની આંતરક્રિયા છે જેમાં એક જાતિ (પરજીવી) ને લાભ થાય છે જ્યારે બીજી જાતિ (યજમાન) ને નુકસાન થાય છે.
આ આંતરક્રિયામાં,પરજીવી $(A)$ પોષણ અને આશ્રય મેળવે છે,જેને ધન ચિહ્ન $(+)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
યજમાન $(B)$ ને નુકસાન થાય છે કારણ કે તે પોષક તત્વો ગુમાવે છે અને રોગો અથવા ઓછી ક્ષમતાનો ભોગ બની શકે છે,જેને ઋણ ચિહ્ન $(-)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,પરજીવિતાને જાતિ $A (+)$ અને જાતિ $B (-)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(B) એક લાક્ષણિક પરિપક્વ આવૃતબીજધારી ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) $8$-કોષકેન્દ્રીય અને $7$-કોષીય હોય છે.
તેમાં નીચે મુજબની રચનાઓ હોય છે:
$1$. અંડતલીય છેડે ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો.
$2$. અંડછિદ્રીય છેડે બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષ (અંડપ્રસાધન).
$3$. એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે,જે પાછળથી જોડાઈને એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે.
આમ,કુલ $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે,પરંતુ તેઓ $7$ કોષોમાં વ્યવસ્થિત થયેલા હોય છે.

(B) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીની પ્રક્રિયામાં,જનીન દ્રવ્યના અલગીકરણમાં પ્રોટીન,$RNA$ અને પોલિસેકેરાઇડ્સ જેવા અનિચ્છનીય કોષીય ઘટકોને ચોક્કસ ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરીને દૂર કરવામાં આવે છે.
એકવાર દ્રાવણમાં શુદ્ધ $DNA$ મેળવ્યા પછી,તેને ઠંડા ઇથેનોલ ઉમેરીને અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે $DNA$ નિલંબનમાં ઝીણા તંતુઓના સમૂહ તરીકે દેખાય છે,જેને સ્પૂલિંગ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે.

(B) એક વનસ્પતિના પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું બીજી વનસ્પતિના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરણ થવાની પ્રક્રિયાને $Xenogamy$ (પર-પરાગનયન) કહેવામાં આવે છે.
$Xenogamy$ માં,પરાગરજ આનુવંશિક રીતે અલગ વનસ્પતિમાંથી આવે છે,જે સંતતિમાં આનુવંશિક વિવિધતા લાવે છે.
$Geitonogamy$ માં એક જ વનસ્પતિના એક પુષ્પના પરાગાશયમાંથી બીજા પુષ્પના પરાગાસન પર પરાગરજનું સ્થાનાંતરણ થાય છે,જે આનુવંશિક રીતે સ્વ-પરાગનયન જેવું જ છે.
$Chasmogamy$ અને $Cleistogamy$ એ પરાગનયન દરમિયાન પુષ્પની સ્થિતિ (ખુલ્લું કે બંધ) દર્શાવે છે,પરાગરજનો આનુવંશિક સ્ત્રોત નહીં.

(C) એકસદની (monoecious) વનસ્પતિ એટલે એવી વનસ્પતિ કે જેમાં નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો એક જ વનસ્પતિ પર જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$1$. $Carica$ $papaya$ (પપૈયું) દ્વિસદની (dioecious) છે,એટલે કે નર અને માદા પુષ્પો અલગ અલગ વનસ્પતિ પર હોય છે.
$2$. $Marchantia$ $polymorpha$ દ્વિસદની છે,કારણ કે નર અને માદા સુકાય અલગ હોય છે.
$3$. $Chara$ એ એકસદની લીલ છે,જેમાં નર પ્રજનન અંગ (પુજન્યુધાની - antheridium) અને માદા પ્રજનન અંગ (સ્ત્રીજન્યુધાની - oogonium) બંને એક જ વનસ્પતિ દેહ પર હાજર હોય છે.
$4$. $Cycas$ $circinalis$ દ્વિસદની છે,જેમાં નર અને માદા શંકુ અલગ અલગ વનસ્પતિ પર હોય છે.
તેથી,$Chara$ સાચો જવાબ છે.

(A) આણ્વિક જીવવિજ્ઞાનનો સેન્ટ્રલ ડોગ્મા જૈવિક તંત્રમાં આનુવંશિક માહિતીના પ્રવાહને દર્શાવે છે.
$1$. $(a)$ એ પ્રતિકૃતિ (Replication) દર્શાવે છે,જેમાં $DNA$ પોતાની નકલ બનાવે છે.
$2$. $(b)$ એ પ્રત્યાંકન (Transcription) દર્શાવે છે,જેમાં $DNA$ નો ઉપયોગ $mRNA$ ના સંશ્લેષણ માટે થાય છે.
$3$. $(c)$ એ ભાષાંતર (Translation) દર્શાવે છે,જેમાં $mRNA$ નો ઉપયોગ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા અથવા પ્રોટીન $(d)$ ના સંશ્લેષણ માટે થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-$પ્રતિકૃતિ,$(b)-$પ્રત્યાંકન,$(c)-$ભાષાંતર,$(d)-$પ્રોટીન છે.

(B) ઉત્પરિવર્તન સંવર્ધન (Mutation breeding) એ વનસ્પતિ સંવર્ધનમાં આનુવંશિક વિવિધતા લાવવા માટે વપરાતી એક તકનીક છે.
$Gamma$ કિરણો એ આયનીકરણ કરતા વિકિરણો છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ કોષોમાં ઉત્પરિવર્તન પ્રેરવા માટે મ્યુટાજેન્સ તરીકે થાય છે.
આ વિકિરણો $DNA$ ના ક્રમમાં ફેરફાર કરે છે,જે નવા લક્ષણોના વિકાસમાં પરિણમી શકે છે.
કાઈનેટિન અને ઝિએટિન એ સાયટોકાઈનિન (વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવો) ના પ્રકારો છે અને તેનો ઉપયોગ મ્યુટાજેન્સ તરીકે થતો નથી.
ઇન્ફ્રારેડ કિરણો આયનીકરણ ન કરતા હોવાથી તેમાં $DNA$ માં ઉત્પરિવર્તન પ્રેરવા માટે પૂરતી ઉર્જા હોતી નથી.

(B) દરિયાઈ નિવસનતંત્રમાં,પ્રાથમિક ઉત્પાદકો (ફાઈટોપ્લાન્કટન) નો કુલ જૈવભાર ઉપભોક્તાઓ (ઝૂપ્લાન્કટન અને માછલીઓ) ની તુલનામાં ઘણો ઓછો હોય છે કારણ કે તેમનું આયુષ્ય ટૂંકું હોય છે અને તેઓ ઝડપથી વપરાઈ જાય છે. તેથી,સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે. વિકલ્પ $B$ માં આપેલું વિધાન કે 'સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે સીધો હોય છે' તે ખોટું છે. ઊર્જાનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે ઊર્જાના પ્રવાહ દરમિયાન દરેક પોષક સ્તરે ઊર્જાનો વ્યય થાય છે. ઘાસના મેદાનના નિવસનતંત્રમાં,સંખ્યાનો પિરામિડ સીધો હોય છે કારણ કે ઉત્પાદકોની સંખ્યા ઉપભોક્તાઓની સંખ્યા કરતા ઘણી વધારે હોય છે.

(C) પ્રકૃતિમાં, જ્યારે બે જાતિઓ સમાન મર્યાદિત સંસાધન માટે સ્પર્ધા કરે છે, ત્યારે તેઓ ઘણીવાર તેમના અસ્તિત્વને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સીધી સ્પર્ધા ટાળવાની પદ્ધતિઓ વિકસાવે છે।
આ ઘટનાને $Resource \text{ } partitioning$ (સંસાધન વિભાજન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
ખોરાક લેવા માટે અલગ-અલગ સમય અથવા અલગ-અલગ ખોરાક શોધવાની પદ્ધતિઓ પસંદ કરીને, જાતિઓ એક જ નિવાસસ્થાનમાં એકબીજાને લુપ્ત કર્યા વિના સહઅસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે।
આ ખ્યાલ $Robert \text{ } MacArthur$ દ્વારા તેમના 'વોર્બલર્સ' (warblers) પક્ષીઓના અભ્યાસ દ્વારા પ્રખ્યાત રીતે દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં જોવા મળ્યું હતું કે એક જ વૃક્ષ પર રહેતી પાંચ નજીકની સંબંધિત જાતિઓ તેમની ખોરાક શોધવાની પ્રવૃત્તિઓમાં વર્તણૂકીય તફાવતો દ્વારા સ્પર્ધા ટાળવામાં સફળ રહી હતી।

(B) જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસની પ્રક્રિયામાં,$DNA$ ના ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવામાં આવે છે.
આ $DNA$ ટુકડાઓને જોવા માટે,જેલને ઇથિડિયમ બ્રોમાઇડ $(EtBr)$ નામના ફ્લોરોસન્ટ ડાય (રંજક) વડે અભિરંજિત કરવામાં આવે છે.
જ્યારે આ જેલને અલ્ટ્રાવાયોલેટ $(UV)$ વિકિરણ હેઠળ રાખવામાં આવે છે,ત્યારે $EtBr$ એ $DNA$ ની વચ્ચે ગોઠવાઈ જાય છે અને ફ્લોરોસેન્સ દર્શાવે છે.
પરિણામે,$UV$ પ્રકાશ હેઠળ $DNA$ ના ટુકડાઓ તેજસ્વી નારંગી રંગની પટ્ટીઓ તરીકે દેખાય છે.

(B) જનીન થેરાપી એ પદ્ધતિઓનો સમૂહ છે જે બાળકમાં અથવા ગર્ભમાં નિદાન થયેલ જનીનિક ખામીને સુધારવાની મંજૂરી આપે છે. આમાં,રોગની સારવાર માટે વ્યક્તિના કોષો અને પેશીઓમાં જનીનો દાખલ કરવામાં આવે છે. જનીનિક ખામીના સુધારણામાં વ્યક્તિ અથવા ગર્ભમાં સામાન્ય જનીનનું પ્રત્યારોપણ કરવામાં આવે છે,જેથી તે બિન-કાર્યક્ષમ જનીનના કાર્યને સંભાળી શકે અને તેની ભરપાઈ કરી શકે.

(C) પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન $(PCR)$ એ $DNA$ ના ચોક્કસ ટુકડાનું પ્રવર્ધન (amplification) કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે. તેમાં ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે જે ચક્રમાં પુનરાવર્તિત થાય છે:
$1$. ડીનેચરશન (વિકૃતિકરણ): બેવડી શૃંખલાવાળા $DNA$ ને બે શૃંખલાઓને અલગ કરવા માટે ઊંચા તાપમાને (સામાન્ય રીતે $94-95^{\circ}C$ ની આસપાસ) ગરમ કરવામાં આવે છે.
$2$. એનિલિંગ (તાપાનુશીલન): તાપમાન ઘટાડવામાં આવે છે (સામાન્ય રીતે $50-65^{\circ}C$) જેથી પ્રાઈમર્સ સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ ટેમ્પલેટ પર પૂરક ક્રમ સાથે જોડાઈ શકે.
$3$. એક્સટેન્શન (પ્રસાર): તાપમાનને $Taq$ $DNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક માટે અનુકૂળ કરવામાં આવે છે (સામાન્ય રીતે $72^{\circ}C$),જેથી તે પ્રાઈમર્સમાં ન્યુક્લિયોટાઈડ્સ ઉમેરીને નવી $DNA$ શૃંખલાનું સંશ્લેષણ કરી શકે.
તેથી,સાચો ક્રમ ડીનેચરશન,એનિલિંગ અને એક્સટેન્શન છે.

(B) $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) એ $DNA$ ના ચોક્કસ ખંડને ઇન-વિટ્રો (in-vitro) પદ્ધતિ દ્વારા પ્રવર્ધિત કરવાની તકનીક છે。
તેના મુખ્ય ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$1$. $\text{જનીન}$ $\text{પ્રવર્ધન}$ ($Gene$ $amplification$): $DNA$ ના ચોક્કસ ક્રમની લાખો નકલો બનાવવી。
$2$. $\text{આણ્વિક}$ $\text{નિદાન}$ ($Molecular$ $diagnosis$): દર્દીઓમાં રોગકારક જીવાણુઓ (જેમ કે વાયરસ અથવા બેક્ટેરિયા) ની હાજરી તપાસવી, ભલે તેમની સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી હોય。
$3$. $\text{જનીન}$ $\text{વિકૃતિઓની}$ $\text{શોધ}$ ($Detection$ of $gene$ $mutations$): રોગો સાથે સંકળાયેલ ચોક્કસ જનીનિક ફેરફારો અથવા વિકૃતિઓને ઓળખવી。
$4$. $DNA$ $\text{ફિંગરપ્રિન્ટિંગ}$ અને $\text{ફોરેન્સિક}$ $\text{વિશ્લેષણ}$。
અલગ કરેલા પ્રોટીનનું શુદ્ધિકરણ એ ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રોસેસિંગની તકનીક છે, તે $PCR$ નો ઉપયોગ નથી。

(A) કોઈપણ આપેલ સમયે જમીન અથવા પાણીમાં રહેલા અકાર્બનિક પોષક તત્વો (જેમ કે કાર્બન, નાઈટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને કેલ્શિયમ) ના જથ્થાને $Standing \text{ } state$ (સ્થાયી અવસ્થા) કહેવામાં આવે છે।
તેનાથી વિપરીત, કોઈપણ સમયે નિવસનતંત્રમાં હાજર જીવંત જૈવભાર (કાર્બનિક દ્રવ્ય) ના જથ્થાને $Standing \text{ } crop$ (સ્થાયી પાક) કહેવામાં આવે છે।

(C) $Punnett$ $square$ (પ્યુનેટ સ્ક્વેર) એ એક આલેખકીય નિરૂપણ છે જેનો ઉપયોગ આનુવંશિક સંકરણમાં સંતતિના તમામ સંભવિત જનીન પ્રકારો (genotypes) ની સંભાવનાની ગણતરી કરવા માટે થાય છે.
તે બ્રિટિશ આનુવંશિકશાસ્ત્રી $Reginald$ $C.$ $Punnett$ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
આ આકૃતિ જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન જનીનોના અલગીકરણ અને ફલન દરમિયાન તેમના યાદચ્છિક જોડાણ દ્વારા યુગ્મનજ બનવાની પ્રક્રિયાને સમજવામાં મદદ કરે છે,જે ત્યારબાદ $F_{1}$ અને $F_{2}$ પેઢીના છોડમાં વિકસે છે.

(C) ઘાતાંકીય વૃદ્ધિનું સમીકરણ $N_{t} = N_{0} e^{rt}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ સમીકરણમાં,$N_{t}$ એ સમય $t$ પર વસ્તી ગીચતા છે,$N_{0}$ એ સમય શૂન્ય પર વસ્તી ગીચતા છે,$r$ એ પ્રાકૃતિક વધારાનો આંતરિક દર છે,અને $t$ એ સમયગાળો છે.
સંજ્ઞા $e$ એ પ્રાકૃતિક લઘુગણકનો આધાર દર્શાવે છે,જે એક અસંમેય ગાણિતિક અચળાંક છે જેનું મૂલ્ય આશરે $2.71828$ જેટલું હોય છે.

(B) વિકલ્પ $B$ સાચો છે. બેક્ટેરિયામાં,ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયા ત્યારે સમાપ્ત થાય છે જ્યારે $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $Rho$ ફેક્ટર ($ρ$ ફેક્ટર) સાથે મળે છે,જે $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ પોલિમરેઝને અલગ કરવામાં મદદ કરે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે કેપિંગમાં,મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ $hnRNA$ ના $5^{\prime}$ છેડા પર ઉમેરવામાં આવે છે,$3^{\prime}$ છેડા પર નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ટ્રાન્સક્રિપ્શન દરમિયાન ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ (કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ નહીં) ની નકલ $mRNA$ માં થાય છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે સ્પ્લિટ જનીન ગોઠવણી (ઇન્ટ્રોન્સ અને એક્સોન્સની હાજરી) એ યુકેરિયોટ્સની લાક્ષણિકતા છે,પ્રોકેરિયોટ્સની નહીં.

(A) પ્લાઝમિડ $pBR322$ બે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનો ધરાવે છે: $amp^R$ (એમ્પિસિલિન પ્રતિરોધક) અને $tet^R$ (ટેટ્રાસાયકલિન પ્રતિરોધક).
$PstI$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ પર વિદેશી $DNA$ ટુકડાનું નિવેશ,જે $amp^R$ જનીનની અંદર આવેલું છે,તેના પરિણામે $amp^R$ જનીનનું નિવેશ નિષ્ક્રિયકરણ (insertional inactivation) થાય છે.
આ નિષ્ક્રિયકરણને કારણે,પુનઃસંયોજિત પ્લાઝમિડ યજમાન $E. coli$ કોષને એમ્પિસિલિન સામે પ્રતિકાર આપવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે.
તેથી,રૂપાંતરિત કોષો એમ્પિસિલિન પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનશે પરંતુ તેઓ $\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ માટે દાખલ કરેલા જનીનને અભિવ્યક્ત કરી શકશે.

(B) $DNA$ ફિંગરપ્રિન્ટિંગ એ એક એવી તકનીક છે જેનો ઉપયોગ $DNA$ ના ચોક્કસ પ્રદેશોનું વિશ્લેષણ કરીને વ્યક્તિઓની ઓળખ કરવા માટે થાય છે,જેને પુનરાવર્તિત $DNA$ (Repetitive $DNA$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રદેશો ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના ટૂંકા અનુક્રમો ધરાવે છે જે ઘણી વખત પુનરાવર્તિત થાય છે,જેને ઘણીવાર વેરિએબલ નંબર ટેન્ડમ રિપીટ્સ $(VNTRs)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અનુક્રમો ઉચ્ચ સ્તરની બહુરૂપતા (polymorphism) દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ વ્યક્તિઓ વચ્ચે નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે,જે અનન્ય ઓળખ માટે પરવાનગી આપે છે.
જોકે સેટેલાઇટ $DNA$ એ શ્રેણી છે જેમાં આ પુનરાવર્તિત અનુક્રમોનો સમાવેશ થાય છે,ફિંગરપ્રિન્ટિંગ માટે વિશ્લેષણ કરાયેલ ચોક્કસ પ્રદેશો પુનરાવર્તિત $DNA$ અનુક્રમો છે.

(C) વિકૃત જનીનોને શોધવા માટે વપરાતી તકનીક મોલેક્યુલર હાઇબ્રિડાઇઝેશનના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
$1$. રેડિયોએક્ટિવ પ્રોબ એ રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ સાથે જોડાયેલ સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ અથવા $RNA$ અણુ છે.
$2$. આ પ્રોબને સામાન્ય જનીન ક્રમ માટે પૂરક બનવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે.
$3$. જ્યારે આ પ્રોબને કોષોના ક્લોનમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કોષોમાં હાજર સામાન્ય જનીન ક્રમ સાથે હાઇબ્રિડાઇઝ (બંધન) કરશે.
$4$. જો કે,જો કોઈ જનીન વિકૃત હોય,તો વિકૃત જનીનનો ક્રમ સામાન્ય જનીન કરતા અલગ હશે.
$5$. આ તફાવતને કારણે,રેડિયોએક્ટિવ પ્રોબ વિકૃત જનીન સાથે સ્થિર હાઇબ્રિડ બનાવી શકશે નહીં.
$6$. પરિણામે,જ્યારે કોષોને ફોટોગ્રાફિક ફિલ્મ (ઓટોરેડિયોગ્રાફી) પર મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે સામાન્ય જનીનો રેડિયોએક્ટિવ સિગ્નલ તરીકે દેખાશે,જ્યારે વિકૃત જનીન ફિલ્મ પર દેખાશે નહીં કારણ કે પ્રોબ તેની સાથે જોડાઈ શક્યો નથી.

(B) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,પ્રત્યાંકન માટે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ જવાબદાર છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ $I$ એ $rRNAs$ ($28S, 18S$ અને $5.8S$) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ એ $mRNA$ ના પૂર્વગામીનું પ્રત્યાંકન કરે છે,જેને વિષમકેન્દ્રીય $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $tRNA, 5S$ $rRNA$ અને સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNA$ $(snRNA)$ ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) પરાગરજ કેટલા સમય સુધી જીવિત રહે છે તે સમયગાળો ખૂબ જ પરિવર્તનશીલ છે અને તે પ્રવર્તમાન તાપમાન અને ભેજ પર આધાર રાખે છે.
ડાંગર અને ઘઉં જેવા કેટલાક અનાજમાં,પરાગરજ મુક્ત થયાના $30$ મિનિટની અંદર તેમની જીવિતતા ગુમાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,$Solanaceae$,$Rosaceae$ અને $Leguminosae$ કુળના કેટલાક સભ્યોમાં,પરાગરજ ઘણા મહિનાઓ સુધી તેમની જીવિતતા જાળવી રાખે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Rosaceae$ અને $Leguminosae$ ની જોડી એવા કુળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જેમાં પરાગરજ મહિનાઓ સુધી જીવિત રહી શકે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ વોલ્ટ્સ એ અવરોધક પદ્ધતિઓ છે જે ગ્રીવા દ્વારા શુક્રકોષોના પ્રવેશને અટકાવે છે. તેથી,$(a)-(i)$.
$(b)$ $IUDs$ (ગર્ભાશયમાં મુકાતા સાધનો) જેમ કે લિપ્સ લૂપ,ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના ભક્ષણ (Phagocytosis) માં વધારો કરે છે. તેથી,$(b)-(iii)$.
$(c)$ વાસેક્ટોમી એ પુરુષોમાં શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા વંધ્યીકરણની પદ્ધતિ છે જેમાં શુક્રવાહિનીનો નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધવામાં આવે છે. તેથી,$(c)-(ii)$.
$(d)$ ટ્યુબેક્ટોમી એ સ્ત્રીઓમાં શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા વંધ્યીકરણની પદ્ધતિ છે જેમાં અંડવાહિનીનો નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધવામાં આવે છે. તેથી,$(d)-(iv)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(a)-(i), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(iv)$ છે,જે વિકલ્પ $(B)$ ને અનુરૂપ છે.

(B) ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવતા સાધનો $(IUDs)$ એ અસરકારક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે. તેને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. બિન-ઔષધીય $IUDs$: દા.ત.,લિપ્સ લૂપ.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: આ ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણની પ્રક્રિયામાં વધારો કરે છે અને શુક્રકોષોની ગતિશીલતા તથા ફલન ક્ષમતામાં ઘટાડો કરે છે. ઉદાહરણોમાં $CuT$,$Cu-7$ અને Multiload $375$ નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતા $IUDs$: આ ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે. ઉદાહરણોમાં પ્રોજેસ્ટાસર્ટ અને $LNG-20$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે.

(C) ચારગાફના નિયમ મુજબ,એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઈમિન $(T)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે,અને ગ્વાનિન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસિન $(C)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે કે એડેનાઈન $(A)$ = $30\%$,તેથી થાઈમિન $(T)$ પણ $30\%$ હશે.
$A + T$ ની કુલ ટકાવારી $30\% + 30\% = 60\%$ થાય છે.
$G + C$ માટે બાકી રહેલી ટકાવારી $100\% - 60\% = 40\%$ છે.
જેহেতু $G = C$,તેથી દરેક $40\% / 2 = 20\%$ હોવા જોઈએ.
તેથી,$T = 30\%, G = 20\%, C = 20\%$.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,અંડકોષ વિવિધ સ્તરો દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે. સૌથી બહારનું સ્તર કોરોના રેડિએટા છે,ત્યારબાદ ઝોના પેલ્યુસિડા આવેલું હોય છે,જે એક જાડું,બિન-કોષીય ગ્લાયકોપ્રોટીન સ્તર છે.
ઝોના પેલ્યુસિડામાં વિશિષ્ટ ગ્રાહકો (જેમ કે $ZP3$ પ્રોટીન) હોય છે જે શુક્રકોષની ઓળખ અને જોડાણ માટે આવશ્યક છે.
આ જોડાણની પ્રક્રિયા શુક્રકોષમાં એક્રોસોમ પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેનાથી તે ઝોના પેલ્યુસિડામાં પ્રવેશ કરી શકે છે અને અંડકોષના કોષરસ પટલ સુધી પહોંચી શકે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) બાયોફોર્ટિફિકેશન એ પાકની પોષણક્ષમતા વધારવા માટે કરવામાં આવતી સંવર્ધનની પ્રક્રિયા છે.
આમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ,વિટામિનનું પ્રમાણ અને સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો તથા ખનિજોનું પ્રમાણ વધારવાનો સમાવેશ થાય છે.
રોગો સામે પ્રતિકારક શક્તિ વધારવી એ રોગ-પ્રતિકારકતા માટેના વનસ્પતિ સંવર્ધનનો ઉદ્દેશ્ય છે,બાયોફોર્ટિફિકેશનનો નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(C) $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) પ્રક્રિયા ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓ ધરાવે છે: $1$. ડીનેચ્યુરેશન,$2$. એનિલિંગ,અને $3$. એક્સટેન્શન.
પ્રથમ તબક્કામાં,ડીનેચ્યુરેશન,ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ ટેમ્પલેટને ખૂબ ઊંચા તાપમાને (આશરે $94-98^{\circ}C$) ગરમ કરવામાં આવે છે જેથી પૂરક બેઝ જોડીઓ વચ્ચેના હાઇડ્રોજન બોન્ડ્સ તોડીને બે સ્ટ્રેન્ડ્સને અલગ કરી શકાય.
જો શરૂઆતમાં આ ઊંચું તાપમાન જાળવવામાં ન આવે,તો $DNA$ સ્ટ્રેન્ડ્સ અલગ થશે નહીં,અને ત્યારબાદના પગલાં (એનિલિંગ અને એક્સટેન્શન) થઈ શકશે નહીં.
તેથી,ડીનેચ્યુરેશન એ પ્રથમ પગલું છે જે સૌથી પહેલા અસરગ્રસ્ત થશે.

(C) પૃથ્વીની સપાટીથી વાતાવરણની ટોચ સુધીના હવાના સ્તંભમાં ઓઝોન સ્તરની જાડાઈ ડોબ્સન એકમ $(DU)$ માં માપવામાં આવે છે.
એક ડોબ્સન એકમ એટલે પ્રમાણિત તાપમાન અને દબાણ $(STP)$ પર ઓઝોનની $0.01 \ mm$ જાડાઈ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) પ્રોકેરિયોટ્સમાં,ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયા $DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ નામના એક જ પ્રકારના ઉત્સેચક દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ ઉત્સેચક ટ્રાન્સક્રિપ્શનના ત્રણેય તબક્કાઓ માટે જવાબદાર છે:
$1$. પ્રારંભ (Initiation): ઉત્સેચક સિગ્મા $(\sigma)$ ફેક્ટરની મદદથી $DNA$ ટેમ્પલેટ પરના પ્રમોટર સાઇટ સાથે જોડાય છે.
$2$. લંબાઈ (Elongation): ઉત્સેચક $RNA$ શૃંખલા બનાવવા માટે રાઇબોન્યુક્લિયોટાઇડ્સના પોલિમરાઇઝેશનને સરળ બનાવે છે.
$3$. સમાપ્તિ (Termination): ટર્મિનેટર સિક્વન્સ સુધી પહોંચ્યા પછી,ઉત્સેચક રો $(\rho)$ ફેક્ટરની મદદથી $DNA$ ટેમ્પલેટથી અલગ થઈ જાય છે.
તેથી,$DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ એ સમગ્ર પ્રક્રિયા માટે જરૂરી એકમાત્ર ઉત્સેચક છે.

(C) રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ એવા ઉત્સેચકો છે જે $DNA$ માં ચોક્કસ બેઝ પેર શૃંખલાઓને ઓળખે છે અને તે સ્થાનો પર $DNA$ ને કાપે છે.
આ ચોક્કસ શૃંખલાઓને પેલિન્ડ્રોમિક ન્યુક્લિયોટાઈડ શૃંખલાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$DNA$ માં પેલિન્ડ્રોમિક શૃંખલા એ બેઝ પેરની એવી શૃંખલા છે જે બંને શૃંખલાઓ પર વાંચતી વખતે સમાન વંચાય છે,જો વાંચવાની દિશા સમાન રાખવામાં આવે (દા.ત.,$5' - GAATTC - 3'$ અને $3' - CTTAAG - 5'$).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Aspergillus niger$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ વ્યાવસાયિક રીતે $\text{સાઇટ્રિક એસિડ}$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે (જોડ $a-iii$).
$2$. $Acetobacter aceti$ એ બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ $\text{એસિટિક એસિડ}$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે (જોડ $b-i$).
$3$. $Clostridium butylicum$ એ બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ $\text{બ્યુટિરિક એસિડ}$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે (જોડ $c-iv$).
$4$. $Lactobacillus$ એ બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ $\text{લેક્ટિક એસિડ}$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે (જોડ $d-ii$).
તેથી, સાચો ક્રમ $(a-iii, b-i, c-iv, d-ii)$ છે.

(C) સિકલ સેલ એનિમિયા એ દૈહિક પ્રચ્છન્ન જનીનિક ખામી છે.
ધારો કે સામાન્ય જનીન $Hb^A$ છે અને સિકલ સેલ જનીન $Hb^S$ છે.
બંને પિતૃઓ વિષમયુગ્મી છે, એટલે કે તેમનું જનીન પ્રકાર $Hb^A Hb^S$ છે.
સંકરણ: $Hb^A Hb^S \times Hb^A Hb^S$.
પુનેટ સ્ક્વેરના પરિણામો:
$1$ $Hb^A Hb^A$ (સામાન્ય)
$2$ $Hb^A Hb^S$ (વાહક/વિષમયુગ્મી)
$1$ $Hb^S Hb^S$ (રોગિષ્ઠ)
આમ, $4$ માંથી $1$ સંતતિ રોગિષ્ઠ હશે.
ટકાવારી = $(1/4) \times 100 = 25\%$.

(C) જાતીય સંક્રમિત રોગો (STIs) મુખ્યત્વે જાતીય સંપર્ક દ્વારા ફેલાય છે.
જોકે,કેટલાક ચેપ (જેમ કે $HIV$,જે જાતીય રીતે ફેલાઈ શકે છે) અન્ય માધ્યમો દ્વારા પણ ફેલાઈ શકે છે:
$1$. $(b)$ સંક્રમિત વ્યક્તિના રુધિરના સંચરણ દ્વારા: આ રુધિર દ્વારા ફેલાતા રોગકારકો માટેનું જાણીતું માધ્યમ છે.
$2$. $(c)$ સંક્રમિત માતાથી ગર્ભસ્થ શિશુમાં: ગર્ભાવસ્થા અથવા પ્રસૂતિ દરમિયાન ઉર્ધ્વગામી સંક્રમણ (Vertical transmission) થાય છે.
જંતુરહિત સોયનો ઉપયોગ $(a)$ કરવાથી ચેપ ફેલાતો અટકે છે,તેથી તે સંક્રમણનું માધ્યમ નથી. ચુંબન $(d)$ અને વારસાગત $(e)$ એ આ રોગોના ફેલાવાના સામાન્ય માધ્યમો નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(b)$ અને $(c)$ છે.

(D) પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) માટે ત્રણ મુખ્ય પ્રકારના $RNA$ ની જરૂર હોય છે:
$1$. $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$): આનુવંશિક સંકેત ધરાવતા ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$): એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી લાવે છે.
$3$. $rRNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$): રિબોઝોમનું બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય કેન્દ્ર બનાવે છે.
$siRNA$ (સ્મોલ ઇન્ટરફિયરિંગ $RNA$) એ $RNA$ ઇન્ટરફરન્સ $(RNAi)$ માં સામેલ છે,જે જનીન સાયલેન્સિંગની પ્રક્રિયા છે,અને તે પ્રમાણભૂત પ્રોટીન સંશ્લેષણ મશીનરીનો ભાગ નથી.

(C) રોગોની અસરકારક સારવાર માટે વહેલું નિદાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
$ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ એક અત્યંત સંવેદનશીલ મોલેક્યુલર ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક છે જેનો ઉપયોગ રોગકારકો અથવા રોગોની વહેલી તપાસ માટે થાય છે.
તે એન્ટિજન-એન્ટિબોડી ક્રિયાપ્રતિક્રિયાના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
$ELISA$ માં,રોગકારક દ્વારા થતા ચેપને એન્ટિજન (પ્રોટીન,ગ્લાયકોપ્રોટીન,વગેરે) ની હાજરી દ્વારા અથવા રોગકારક સામે સંશ્લેષિત એન્ટિબોડીઝને શોધીને ઓળખી શકાય છે.
તેથી,$ELISA$ નો ઉપયોગ વહેલા નિદાન માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) $1$. પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિન બે ટૂંકી પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ,શૃંખલા $A$ અને શૃંખલા $B$ ની બનેલી હોય છે,જે ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે. તેથી,વિધાન $(d)$ સાચું છે.
$2$. ઇન્સ્યુલિન પ્રો-હોર્મોન (પ્રો-ઇન્સ્યુલિન) તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે,જેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ નામનો વધારાનો ભાગ હોય છે. ઇન્સ્યુલિનમાં પરિપક્વ થતી વખતે આ $C$-પેપ્ટાઇડ દૂર કરવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન $(a)$ સાચું છે અને વિધાન $(c)$ પણ સાચું છે.
$3$. $rDNA$ ટેકનોલોજી દ્વારા ઉત્પાદિત ઇન્સ્યુલિન (દા.ત.,હ્યુમ્યુલિન) $E. coli$ માં અલગ $A$ અને $B$ શૃંખલાઓ તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે,જે પછીથી જોડાઈને પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિન બનાવે છે. તેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ હોતું નથી. તેથી,વિધાન $(b)$ ખોટું છે.
$4$. આમ,વિધાન $(a), (c)$ અને $(d)$ સાચા છે.

(A) એડેનોસિન ડીએમિનેઝ $(ADA)$ એ એક ઉત્સેચક છે જે રોગપ્રતિકારક તંત્રના યોગ્ય કાર્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ઉત્સેચકની ઉણપને કારણે સિવિયર કમ્બાઈન્ડ ઈમ્યુનોડેફિસિયન્સી $(SCID)$ થાય છે.
$SCID$ માં,શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ચેપ સામે અસરકારક રીતે લડવામાં અસમર્થ હોય છે કારણ કે $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ અને $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરતા નથી.
તેથી,$ADA$ ની ઉણપ રોગપ્રતિકારક તંત્રની નિષ્ક્રિયતામાં પરિણમે છે.

(A) મલ્ટિપલ ઓવ્યુલેશન એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર ટેકનોલોજી $(MOET)$ એ પશુધનના સુધારણા માટેનો એક કાર્યક્રમ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગાયને પુટિકાના પરિપક્વન અને સુપર ઓવ્યુલેશનને પ્રેરિત કરવા માટે $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) જેવી પ્રવૃત્તિ ધરાવતા હોર્મોન્સ આપવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે ચક્ર દીઠ એક અંડકોષને બદલે,ગાય $6-8$ અંડકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
પ્રાણીને કાં તો શ્રેષ્ઠ નર સાથે સમાગમ કરાવવામાં આવે છે અથવા કૃત્રિમ વીર્યસેચન કરવામાં આવે છે.
$8-32$ કોષીય અવસ્થા ધરાવતા ભ્રૂણને બિન-શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા મેળવીને સરોગેટ માતામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે વપરાયેલ હોર્મોનમાં $FSH$ જેવી પ્રવૃત્તિ હોય છે,$LH$ જેવી નહીં.

(A) અનુકૂલી પ્રસરણ એ એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વિવિધ જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયા છે જે એક બિંદુથી શરૂ થઈને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,ડાર્વિન ફિન્ચ $(iv)$.
$(b)$ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ ત્યારે થાય છે જ્યારે વિવિધ રચનાઓ સમાન કાર્ય માટે વિકસિત થાય છે અને સમાન દેખાવ ધરાવે છે,ઉદાહરણ તરીકે,પતંગિયા અને પક્ષીની પાંખો $(iii)$.
$(c)$ અપસારી ઉત્ક્રાંતિ ત્યારે થાય છે જ્યારે રચનાઓ સમાન મૂળ ધરાવે છે પરંતુ અલગ-અલગ કાર્યો કરે છે (સમમૂલક અંગો),ઉદાહરણ તરીકે,મનુષ્ય અને વ્હેલના અગ્ર ઉપાંગોના અસ્થિઓ $(ii)$.
$(d)$ માનવસર્જિત ક્રિયાઓ દ્વારા ઉત્ક્રાંતિ એ માનવીય પ્રવૃત્તિઓને કારણે જાતિઓમાં થતા ફેરફારોનો સંદર્ભ આપે છે,જેમ કે હર્બિસાઇડ્સ અને પેસ્ટિસાઇડ્સના વધુ પડતા ઉપયોગને કારણે પ્રતિરોધક જાતોની પસંદગી $(i)$.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(B) હિસ્ટોન એ બેઝિક પ્રોટીન છે જે ધન વીજભારિત હોય છે.
તેઓ બેઝિક એમિનો એસિડ,ખાસ કરીને લાયસિન અને આર્જિનિનથી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ પ્રોટીન $8$ અણુઓનો એકમ બનાવવા માટે સંગઠિત થાય છે જેને હિસ્ટોન ઓક્ટામર કહેવામાં આવે છે.
તેઓ બેઝિક પ્રોટીન હોવાથી,તેમનો $pH$ આલ્કલાઇન (બેઝિક) હોય છે,એસિડિક નથી.
તેથી,હિસ્ટોનનો $pH$ થોડો એસિડિક હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,$Corpus \ luteum$ (પીતપિંડ) એ અંતિમ તબક્કામાં $Relaxin$ હોર્મોનનો સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર મુખ્ય રચના છે.
$Relaxin$ પેલ્વિક અસ્થિબંધનને હળવા કરવામાં અને પ્રસૂતિ (બાળકના જન્મ) ની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે જન્મ નહેરને પહોળી કરવામાં મદદ કરે છે.
જોકે જરાયુ (placenta) પણ $hCG$,$hPL$,$estrogen$ અને $progesterone$ જેવા વિવિધ હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે,પરંતુ મનુષ્યોમાં $Relaxin$ ખાસ કરીને $Corpus \ luteum$ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) એ $Wuchereria \text{ } bancrofti$ (વુકેરેરિયા બેનક્રોફ્ટી) નામના કૃમિ દ્વારા થાય છે. તેથી, $(a)-(iii)$.
$(b)$ અમીબાયાસિસ એ પ્રજીવ પરોપજીવી $Entamoeba \text{ } histolytica$ (એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા) દ્વારા થાય છે. તેથી, $(b)-(iv)$.
$(c)$ ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus \text{ } pneumoniae$ અને $Haemophilus \text{ } influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે. તેથી, $(c)-(i)$.
$(d)$ દાદ (રીંગવોર્મ) એ ફૂગ દ્વારા થતો ચેપ છે જે $Trichophyton$, $Microsporum$ અને $Epidermophyton$ જેવી પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે. તેથી, $(d)-(ii)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

(D) પ્રસૂતિ એક જટિલ ન્યુરોએન્ડોક્રાઇન પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
$1$. પ્રસૂતિ માટેના સંકેતો સંપૂર્ણ વિકસિત ગર્ભ અને જરાયુ (placenta) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે ગર્ભાશયમાં હળવા સંકોચન પ્રેરે છે જેને 'ફીટલ ઇજેક્શન રિફ્લેક્સ' કહેવાય છે.
$2$. આ માતાની પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી ઓક્સિટોસિનના મુક્ત થવાને ઉત્તેજિત કરે છે,જે ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે અને ગર્ભાશયના વધુ મજબૂત સંકોચનનું કારણ બને છે.
$3$. એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનનો ગુણોત્તર વધે છે,જે ઓક્સિટોસિન પ્રત્યે ગર્ભાશયની સંવેદનશીલતા વધારે છે.
$4$. પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિનનું પણ સંશ્લેષણ થાય છે,જે ગર્ભાશયના સંકોચનને વધુ ઉત્તેજિત કરવામાં મદદ કરે છે.
$5$. પ્રોલેક્ટિન મુખ્યત્વે બાળકના જન્મ પછી દૂધના ઉત્પાદન (લેક્ટોજેનેસિસ) માટે જવાબદાર છે અને તે પ્રસૂતિની શરૂઆતમાં સામેલ નથી.

(B) એલનનો નિયમ જણાવે છે કે ઠંડા વાતાવરણમાં રહેતા સસ્તન પ્રાણીઓ સામાન્ય રીતે ગરમીનો વ્યય ઘટાડવા માટે ટૂંકા કાન અને અંગો ધરાવે છે,જેનું ઉદાહરણ ધ્રુવીય સીલ $(iv)$ છે.
$(b)$ દેહધાર્મિક અનુકૂલન: ઉત્તર અમેરિકાના રણમાં જોવા મળતો કાંગારુ ઉંદર $(i)$ તેની આંતરિક ચરબીના ઓક્સિડેશન દ્વારા તેની પાણીની તમામ જરૂરિયાતો પૂરી કરવા સક્ષમ છે,જે એક ઉત્તમ દેહધાર્મિક અનુકૂલન છે.
$(c)$ વર્તણૂકીય અનુકૂલન: રણની ગરોળી $(ii)$ જ્યારે ઠંડી હોય ત્યારે તડકામાં બેસીને અને જ્યારે ખૂબ ગરમી હોય ત્યારે છાયડામાં જઈને તેના શરીરનું તાપમાન જાળવે છે,જે એક વર્તણૂકીય પ્રતિભાવ છે.
$(d)$ જૈવરાસાયણિક અનુકૂલન: સમુદ્રમાં ખૂબ ઊંડે રહેતી માછલીઓ $(iii)$ અત્યંત ઊંચા દબાણની સ્થિતિમાં ટકી રહેવા માટે વિશિષ્ટ ઉત્સેચકો અને જૈવરાસાયણિક માર્ગો ધરાવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.

(D) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે કોડોન $'AUG'$ ફક્ત methionine માટે જ સંકેતન કરે છે. તે પ્રારંભિક કોડોન (initiation codon) તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. Phenylalanine માટે $'UUU'$ અને $'UUC'$ સંકેતન કરે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે $'AAA'$ અને $'AAG'$ બંને ડિજનરેટ કોડોન છે જે એમિનો એસિડ lysine માટે સંકેતન કરે છે.
તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.