NEET 2019 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. વિરોઇડ્સ મુક્ત $RNA$ ધરાવે છે અને તેમાં પ્રોટીનનું આવરણ હોતું નથી,તેથી વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. વાયરસ ફરજિયાત પરોપજીવીઓ છે કારણ કે તેમને પ્રજનન માટે યજમાન કોષની જરૂર હોય છે,તેથી વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. વાયરસમાં,આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) એ ચેપી ઘટક છે,પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) નહીં. પ્રોટીનનું આવરણ માત્ર આનુવંશિક દ્રવ્યનું રક્ષણ કરે છે. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.
$4$. પ્રાયોન્સ સંપૂર્ણપણે અસામાન્ય રીતે ગડી થયેલા પ્રોટીનથી બનેલા ચેપી ઘટકો છે,તેથી વિધાન $D$ સાચું છે.

(D) ગ્લુકોઝ ટ્રાન્સપોર્ટર $(GLUT)$ એ મેમ્બ્રેન પ્રોટીનનો એક સમૂહ છે જે કોષરસ પટલ દ્વારા ગ્લુકોઝના વહનને સરળ બનાવે છે.
$GLUT-IV$ એ મુખ્ય ઇન્સ્યુલિન-નિયંત્રિત ગ્લુકોઝ ટ્રાન્સપોર્ટર છે જે એડિપોઝ પેશી અને રેખિત સ્નાયુઓ (કંકાલ અને હૃદયના સ્નાયુઓ) માં જોવા મળે છે.
જ્યારે ઇન્સ્યુલિનનું સ્તર વધે છે,ત્યારે $GLUT-IV$ કોષની અંદરની વેસિકલ્સમાંથી કોષરસ પટલ પર સ્થળાંતરિત થાય છે,જેનાથી આ કોષોમાં ગ્લુકોઝના શોષણનો દર વધે છે.
તેનાથી વિપરીત,$GLUT-I$,$GLUT-II$,અને $GLUT-III$ સામાન્ય રીતે ઇન્સ્યુલિન-સ્વતંત્ર ટ્રાન્સપોર્ટર માનવામાં આવે છે.

(B) જઠરાંત્રિય માર્ગનું અસ્તર પાચક ઉત્સેચકો અને એસિડિક જઠરરસની ઘાતક અસરથી રક્ષણ મેળવવા માટે શ્લેષ્મ (mucus) ના જાડા સ્તર દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.
આ શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ $Goblet$ $Cells$ (ગોબ્લેટ કોષો) દ્વારા થાય છે,જે જઠરાંત્રિય માર્ગના શ્લેષ્મ અધિચ્છદમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ગ્રંથિમય અધિચ્છદ કોષો છે.
$Chief$ $Cells$ (મુખ્ય કોષો) $pepsinogen$ જેવા પ્રો-એન્ઝાઇમનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$Oxyntic$ $Cells$ (પેરીએટલ કોષો) $HCl$ અને $Intrinsic$ $Factor$ નો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) પિલા (Pila) એ મૃદુકાય સમુદાયનું પ્રાણી છે જે ખોરાક લેવા માટે રેડુલા $(iii)$ નામનું અંગ ધરાવે છે.
$(b)$ બોમ્બિક્સ (Bombyx) (રેશમનો કીડો) એ સંધિપાદ સમુદાયનું પ્રાણી છે જે માલ્પિઘિયન નલિકાઓ $(iv)$ દ્વારા ઉત્સર્જન કરે છે.
$(c)$ પ્યુરોબ્રેકિયા (Pleurobrachia) એ ટીનોફોરા સમુદાયનું પ્રાણી છે જે આઠ બાહ્ય પક્ષ્મલ કમ્બ પ્લેટ્સ $(ii)$ ધરાવે છે.
$(d)$ ટીનિયા (Taenia) (પટ્ટીકૃમિ) એ પૃથુકૃમિ સમુદાયનું પ્રાણી છે જે ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમન માટે જ્યોત કોષો $(i)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(B) સબમેટાસેન્ટ્રિક રંગસૂત્રમાં,સેન્ટ્રોમિયર મધ્યભાગથી થોડે દૂર આવેલું હોય છે,જેના પરિણામે એક ટૂંકી ભુજા અને એક લાંબી ભુજા બને છે.
પરંપરાગત રીતે,ટૂંકી ભુજાને $p$-આર્મ (ફ્રેન્ચ શબ્દ 'petit' પરથી,જેનો અર્થ નાનું થાય છે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
લાંબી ભુજાને $q$-આર્મ (વર્ણમાળામાં $p$ પછી આવતો અક્ષર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,ટૂંકી અને લાંબી ભુજાઓને અનુક્રમે $p$-આર્મ અને $q$-આર્મ કહેવામાં આવે છે.

(D) પ્રકાશ અથવા અંધકારના સમયગાળા (ફોટોપીરિયડ) ના ગ્રહણનું સ્થાન પર્ણો છે.
જોકે પુષ્પસર્જન પ્રરોહાગ્ર પર થાય છે,પરંતુ યોગ્ય પ્રકાશગાળાના સંપર્કમાં આવવાથી પર્ણોમાં અંતઃસ્ત્રાવી સંકેત (ફ્લોરિજન) ઉત્પન્ન થાય છે અને ત્યારબાદ તે પુષ્પસર્જનને પ્રેરવા માટે પ્રરોહાગ્ર તરફ સ્થળાંતરિત થાય છે.
તેથી,પર્ણોને ફોટોપીરિયોડિક ઉત્તેજના માટે ગ્રહણનું પ્રાથમિક સ્થાન માનવામાં આવે છે.

(B) $Hypothalamus$ એ મગજનો એક નાનો પણ મહત્વનો ભાગ છે જે $Diencephalon$ ના પાયામાં આવેલો છે.
તે શરીરના થર્મોસ્ટેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરના આંતરિક તાપમાનને સ્થિર સ્તરે જાળવી રાખીને તાપમાનના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે ભૂખ,તરસ અને પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી અંતઃસ્ત્રાવોના મુક્ત થવા જેવી અન્ય આવશ્યક ક્રિયાઓનું પણ નિયંત્રણ કરે છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,$DNA$ મુખ્યત્વે કોષકેન્દ્રમાં જોવા મળે છે.
વધુમાં,અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર અને હરિતકણમાં તેમનું પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ હોય છે.
લાયસોઝોમ્સ એ પાચક ઉત્સેચકો ધરાવતી પટલમય કોથળીઓ છે અને તેમાં $DNA$ હોતું નથી.
રસધાનીઓ એ સંગ્રહ કરતી કોથળીઓ છે જે ટોનોપ્લાસ્ટ નામના પટલથી ઘેરાયેલી હોય છે અને તેમાં પણ $DNA$ હોતું નથી.
તેથી,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીની જોડી સાચો જવાબ છે કારણ કે તે બંનેમાં $DNA$ હોતું નથી.

(D) જલવાહક (Xylem) એ એક જટિલ કાયમી પેશી છે જે મૂળમાંથી વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો સુધી પાણી અને ઓગળેલા ખનિજોના વહન માટે જવાબદાર છે.
પાણી અને ખનિજ ક્ષારો ઉપરાંત,જલવાહક મૂળમાંથી પ્રરોહ તંત્ર સુધી થોડું કાર્બનિક નાઇટ્રોજન (એમિનો એસિડ અને સંબંધિત સંયોજનોના સ્વરૂપમાં) અને વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો (જેમ કે સાયટોકાઈનિન) નું પણ વહન કરે છે.
તેથી,જલવાહક દ્વારા થતા સ્થળાંતરનું સૌથી સચોટ વર્ણન પાણી,ખનિજ ક્ષારો,થોડું કાર્બનિક નાઇટ્રોજન અને અંતઃસ્ત્રાવો છે.

(B) સાંદ્ર મૂત્રનું નિર્માણ મુખ્યત્વે કાઉન્ટર-કરન્ટ મિકેનિઝમ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં મૂત્રપિંડના આંતરિક મજ્જક આંતરકોષીય અવકાશમાં ઉચ્ચ ઓસ્મોલેરિટી ઢાળ જાળવી રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઢાળ $NaCl$ અને યુરિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે,જે પાણીને સંગ્રહિત નલિકામાંથી આંતરકોષીય અવકાશમાં ફરીથી શોષવાની મંજૂરી આપે છે,જેનાથી મૂત્ર સાંદ્ર બને છે.
એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ સંગ્રહિત નલિકાની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારીને આ પ્રક્રિયાને વધુ વેગ આપે છે.

(D) લાયસોઝોમ એ પટલથી ઘેરાયેલી પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,અંતઃકોષરસજાળમાં નહીં.
તેથી,લાયસોઝોમ અંતઃકોષરસજાળમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે તે વિધાન ખોટું છે.
લાયસોઝોમમાં અસંખ્ય જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.

(A) "Omnis cellula-e cellula" ના ખ્યાલનો અર્થ એ છે કે બધા કોષો અગાઉના અસ્તિત્વ ધરાવતા કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે.
આ ખ્યાલ સૌપ્રથમ $1855$ માં રુડોલ્ફ વિર્ચો દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે શ્લેઇડન અને શ્વાન દ્વારા આપવામાં આવેલી કોષવાદની પૂર્વધારણામાં સુધારો કરીને તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું.

(C) હિમોડાયાલિસિસ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ કિડની નિષ્ફળ જાય ત્યારે રુધિરમાંથી યુરિયા જેવા નકામા પદાર્થોને દૂર કરવા માટે થાય છે. જો કે,તે કુદરતી કિડનીના કાર્યનો સંપૂર્ણ વિકલ્પ નથી.
$1$. કુદરતી કિડની 'એરિથ્રોપોએટિન' નામનું અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે,જે અસ્થિમજ્જાને $RBC$ ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે. કૃત્રિમ કિડની આ અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરી શકતી નથી,જેના પરિણામે $RBC$ ઉત્પાદનમાં ઘટાડો (એનિમિયા) થાય છે.
$2$. કુદરતી કિડની વિટામિન $D$ ના સક્રિયકરણ માટે જવાબદાર છે,જે જઠરાંત્રિય માર્ગમાંથી કેલ્શિયમ આયનોના શોષણ માટે જરૂરી છે. કાર્યરત કિડનીના અભાવમાં,આ સક્રિયકરણ ખોરવાય છે,જેના કારણે કેલ્શિયમના શોષણમાં ઘટાડો થાય છે.
$3$. હિમોડાયાલિસિસ ખાસ કરીને રુધિરમાંથી નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરો અને વધારાના પોટેશિયમ આયનોને દૂર કરવા માટે રચાયેલ છે; તેથી,વિકલ્પો $(a)$ અને $(b)$ ખોટા છે કારણ કે આ મુખ્ય કાર્યો છે જે મશીન સફળતાપૂર્વક કરે છે.
આમ,$(c)$ અને $(d)$ એ લાંબા ગાળાની કિડની નિષ્ફળતાના સાચા પરિણામો છે જે હિમોડાયાલિસિસ દ્વારા સંપૂર્ણપણે સુધારી શકાતા નથી.

(D) અન્નવાહક પેશીમાં શર્કરાનું વહન $bi-directional$ (દ્વિ-દિશાયી) હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે સ્ત્રોત (જ્યાં શર્કરા ઉત્પન્ન થાય છે,સામાન્ય રીતે પર્ણો) અને સિંક (જ્યાં શર્કરાનો વપરાશ કે સંગ્રહ થાય છે,જેમ કે મૂળ,ફળ અથવા વિકસતી કલિકાઓ) ઋતુ અથવા વનસ્પતિના વિકાસના તબક્કા મુજબ બદલાઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,વસંતઋતુ દરમિયાન,મૂળમાં સંગ્રહિત શર્કરા (સ્ત્રોત તરીકે) ઉપરની તરફ વિકસતી કલિકાઓ (સિંક તરીકે) તરફ જાય છે,જ્યારે ઉનાળા દરમિયાન,પર્ણોમાં ઉત્પન્ન થયેલી શર્કરા (સ્ત્રોત તરીકે) નીચેની તરફ મૂળ (સિંક તરીકે) તરફ જાય છે.
તેથી,અન્નવાહક દ્વારા થતું વહન કોઈ એક દિશા પૂરતું મર્યાદિત નથી.

(B) મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક રોગોનો એક સમૂહ છે જે સ્નાયુઓની નબળાઈ અને સ્નાયુ સમૂહના ઘટાડાનું કારણ બને છે. તે સ્નાયુઓની રચના અને કાર્ય માટે જવાબદાર જનીનોમાં થતા પરિવર્તનને કારણે થતી આનુવંશિક વિકૃતિ છે.
ટેટની એ શરીરના પ્રવાહીમાં કેલ્શિયમના નીચા સ્તરને કારણે થાય છે.
માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ ચેતાસ્નાયુ જોડાણને અસર કરતી સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકૃતિ છે.
બોટ્યુલિઝમ એ એક દુર્લભ પરંતુ ગંભીર બીમારી છે જે શરીરની ચેતા પર હુમલો કરતા ઝેરને કારણે થાય છે.

(A) આપેલ લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન: પૃથુકૃમિથી મેરુદંડી સુધીના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
$2$. દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ: પૃથુકૃમિથી મેરુદંડી સુધીના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે (પુખ્ત શૂળત્વચી સિવાય).
$3$. શરીરના ખંડન સાથે સાચા દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ: આ લાક્ષણિકતા મુખ્યત્વે અનુપૂરક,સંધિપાદ અને મેરુદંડી સમુદાયમાં જોવા મળે છે.
- અનુપૂરક સમુદાયના પ્રાણીઓ ખંડન દર્શાવે છે.
- સંધિપાદ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં શરીરનું શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજન જોવા મળે છે.
- મેરુદંડી સમુદાયમાં સ્નાયુબદ્ધ અને કંકાલના ખંડો જોવા મળે છે.
મૃદુકાય સમુદાયના પ્રાણીઓ દેહકોષ્ઠી છે પરંતુ તેમાં સાચું શરીર ખંડન જોવા મળતું નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ અનુપૂરક,સંધિપાદ અને મેરુદંડી છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$1$. મોરેલ્સ અને ટ્રફલ્સ એ એસ્કોમાયસેટીસ વર્ગની ખાવાલાયક ફૂગ છે,જે સ્વાદિષ્ટ માનવામાં આવે છે.
$2$. $Claviceps$ એ ફૂગની એક પ્રજાતિ છે જે વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ ઉત્પન્ન કરે છે અને તે $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) નો સ્ત્રોત છે.
$3$. એસ્કોમાયસેટીસમાં,કોનિડિયા એ અલિંગી બીજાણુઓ છે જે કોનિડિયોફોર્સ પર બાહ્ય રીતે ઉત્પન્ન થાય છે,જ્યારે એસ્કોસ્પોર એ લિંગી બીજાણુઓ છે જે એસ્કાઈની અંદર અંતર્જાત રીતે ઉત્પન્ન થાય છે.
$4$. યીસ્ટ એ એકકોષીય ફૂગ છે અને તેમાં તંતુમય શરીર કે કવકતંતુઓ હોતા નથી. લાંબા દોરા જેવા કવકતંતુઓ ધરાવતું તંતુમય શરીર એ બહુકોષીય ફૂગ (જેમ કે $Rhizopus$ અથવા $Penicillium$) ની લાક્ષણિકતા છે.

(C) ચર્મવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસમાં,અંડકો અંડાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘવર્તી ભાગમાં વિકાસ પામે છે.
આ પ્રકારના જરાયુવિન્યાસમાં,અંડાશય એક-કોટરીય (unilocular) હોય છે,પરંતુ ખોટા પડદા (replum) ના નિર્માણને કારણે તે દ્વિ-કોટરીય બની શકે છે.

(B) શ્વસન ગુણાંક $(RQ)$ એટલે શ્વસન દરમિયાન મુક્ત થતા $CO_2$ ના કદ અને વપરાતા $O_2$ ના કદનો ગુણોત્તર.
ટ્રાયપામિટિન $(C_{51}H_{98}O_6)$ જેવા ફેટી એસિડ માટે, જારક શ્વસનનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2(C_{51}H_{98}O_6) + 145O_2 \rightarrow 102CO_2 + 98H_2O + \text{Energy}$
$RQ$ ની ગણતરી:
$RQ = \frac{\text{મુક્ત થતા } CO_2 \text{ નું કદ}}{\text{વપરાતા } O_2 \text{ નું કદ}} = \frac{102}{145} \approx 0.7$
તેથી, ટ્રાયપામિટિન માટે $RQ$ નું મૂલ્ય $0.7$ છે.

(D) કોષચક્ર એ કોષમાં થતી ઘટનાઓની શ્રેણી છે જે તેના વિભાજન અને $DNA$ ના સ્વયંજનન તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે બે બાળ કોષો ઉત્પન્ન થાય છે.
તે મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$-તબક્કો (ભાજન).
આંતરાવસ્થાને વધુ ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_{1}$ તબક્કો (Gap $1$),$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ),અને $G_{2}$ તબક્કો (Gap $2$).
આ ક્રમ $G_{1}$ તબક્કાથી શરૂ થાય છે,જ્યાં કોષ વૃદ્ધિ પામે છે અને $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે તૈયારી કરે છે.
ત્યારબાદ $S$ તબક્કો આવે છે,જ્યાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
ત્યાર પછી $G_{2}$ તબક્કો આવે છે,જ્યાં કોષ ભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
અંતે,$M$ તબક્કો (ભાજન) આવે છે,જ્યાં કોષનું વિભાજન થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $G_{1} \rightarrow S \rightarrow G_{2} \rightarrow M$ છે.

(D) Thiobacillus એ બેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જે નાઈટ્રોજન ચક્રમાં,ખાસ કરીને વિનાઈટ્રીકરણ (Denitrification) ની પ્રક્રિયામાં તેની ભૂમિકા માટે જાણીતી છે.
વિનાઈટ્રીકરણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા નાઈટ્રેટ $(NO_3^-)$ નું નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ અથવા નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ $(N_2O)$ માં રિડક્શન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા જમીનમાં રહેલા Pseudomonas અને Thiobacillus જેવા વિનાઈટ્રીકારી બેક્ટેરિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે નાઈટ્રોજનને વાતાવરણમાં પાછું લાવવામાં મદદ કરે છે.

(C) માદા જન્યુજનકને વિકસતા યુવાન ભ્રૂણ સાથે પિતૃ બીજાણુજનક પર જાળવી રાખવાની ઘટના એ બીજ નિર્માણની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ ઉદવિકાસીય પગલું છે.
$Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) માં,ખાસ કરીને $Selaginella$ અને $Salvinia$ જેવી વિષમ બીજાણુક (heterosporous) જાતિઓમાં,માદા જન્યુજનક સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર હોતા નથી પરંતુ અમુક સમય માટે પિતૃ બીજાણુજનક પર જળવાઈ રહે છે.
આ વિકાસ $Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) અને $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) માં જોવા મળતી બીજ ધારણ કરવાની ક્ષમતા તરફનું એક મહત્વનું સોપાન છે.

(D) મનુષ્યમાં $12$ જોડી પાંસળીઓ હોય છે.
$1$. પ્રથમ $7$ જોડીને 'સાચી પાંસળીઓ' અથવા વર્ટીબ્રોસ્ટર્નલ પાંસળીઓ કહેવાય છે કારણ કે તે પૃષ્ઠ બાજુએ ઉરસના કરોડમણકા સાથે અને વક્ષ બાજુએ કાચવત કાસ્થિની મદદથી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$2$. $8^{\text{મી}}$,$9^{\text{મી}}$ અને $10^{\text{મી}}$ પાંસળીઓની જોડી સીધી રીતે ઉરોસ્થિ સાથે જોડાતી નથી પરંતુ કાચવત કાસ્થિની મદદથી $7^{\text{મી}}$ પાંસળી સાથે જોડાય છે; આને વર્ટીબ્રોકોન્ડ્રલ અથવા 'ખોટી પાંસળીઓ' કહેવાય છે.
$3$. છેલ્લી $2$ જોડી ($11^{\text{મી}}$ અને $12^{\text{મી}}$) વક્ષ બાજુએ જોડાયેલી હોતી નથી અને તેથી તેને 'મુક્ત પાંસળીઓ' અથવા વર્ટીબ્રલ પાંસળીઓ કહેવાય છે.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચું વિધાન છે.

(C) કોન્કેનાવેલિન $A$ એ દ્વિતીયક ચયાપચય (secondary metabolite) છે જેને લેક્ટિન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
દ્વિતીયક ચયાપચય એ વનસ્પતિઓ,ફૂગ અથવા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક સંયોજનો છે જે મૂળભૂત અસ્તિત્વ માટે આવશ્યક નથી પરંતુ તે પર્યાવરણીય ફાયદાઓ પ્રદાન કરે છે.
લેક્ટિન એ પ્રોટીન છે જે ચોક્કસ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $Pinus$ એ ફૂગ સાથે એક ફરજિયાત સહજીવી જોડાણ ધરાવે છે જેને માયકોરાઈઝા (કવકમૂળ) કહેવામાં આવે છે.
આ જોડાણ વનસ્પતિ માટે આવશ્યક છે કારણ કે ફૂગના તંતુઓ જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજ પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે,જે $Pinus$ ના મૂળ જાતે કાર્યક્ષમ રીતે કરી શકતા નથી.
આ જોડાણ વગર,$Pinus$ નો છોડ અંકુરિત થવા અને પર્યાવરણમાં સ્થાપિત થવા માટે પૂરતા પોષક તત્વો મેળવી શકતો નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ઘાસ જેવા ઘણા એકદળી વનસ્પતિના પાંદડાઓમાં,શિરાઓની સાથે આવેલા કેટલાક અધિસ્તરીય કોષો મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જેને $bulliform$ કોષો કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે આ કોષો પાણીનું શોષણ કરે છે અને સ્ફીત (turgid) હોય છે,ત્યારે પાંદડાની સપાટી ખુલ્લી રહે છે.
જો કે,ખૂબ જ સૂકા હવામાન દરમિયાન,આ $bulliform$ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) બની જાય છે.
આ સ્ફીતતા ગુમાવવાને કારણે પાંદડા અંદરની તરફ વળી જાય છે જેથી વાતાવરણના સંપર્કમાં આવતી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે,જેનાથી બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઘટે છે અને પાણીનો વ્યય અટકે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ લિબરકુહનના ક્રિપ્ટ્સ નાના આંતરડાના શ્લેષ્મસ્તરમાં રસાંકુરો (villi) ના પાયાની વચ્ચે જોવા મળે છે.
$(b)$ ગ્લિસનનું કેપ્સ્યુલ એ પાતળું સંયોજક પેશીનું આવરણ છે જે યકૃતના દરેક યકૃત ખંડિકા (hepatic lobule) ને આવરે છે.
$(c)$ લેંગરહેન્સના ટાપુઓ એ સ્વાદુપિંડનો અંતઃસ્ત્રાવી ભાગ છે.
$(d)$ બ્રનરની ગ્રંથિઓ એ સબમ્યુકોસલ ગ્રંથિઓ છે જે ખાસ કરીને નાના આંતરડાના પકવાશય (duodenum) માં જોવા મળે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઇન્સ્યુલિન: તેની ઉણપ અથવા અવરોધને કારણે $Diabetes \text{ } mellitus$ (ડાયાબિટીસ મેલિટસ) થાય છે $(a-v)$.
$2$. થાયરોક્સિન: તેની ઉણપથી $Goitre$ (ગોઇટર) થાય છે $(b-iv)$.
$3$. કોર્ટિકોઇડ્સ: ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ્સ અથવા મિનરલોકોર્ટિકોઇડ્સની ઉણપને કારણે $Addison's \text{ } disease$ (એડિસનનો રોગ) થાય છે $(c-i)$.
$4$. ગ્રોથ હોર્મોન: પુખ્ત વયના લોકોમાં વધુ પડતા સ્ત્રાવને કારણે $Acromegaly$ (એક્રોમેગેલી) થાય છે $(d-iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-v, b-iv, c-i, d-iii)$ છે.

(B) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા ગ્લુકોઝના ફોસ્ફોરાયલેશન દ્વારા ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટ બનાવવા સાથે શરૂ થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં $ATP$ નો એક અણુ વપરાય છે અને તે $Hexokinase$ (અથવા લીવરમાં $Glucokinase$) ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
આ ગ્લાયકોલિસિસ પથનું પ્રથમ અપરિવર્તનીય પગલું છે,જે ગ્લુકોઝને કોષની અંદર જકડી રાખે છે.

(D) કોર્નિયા એ આંખના ડોળાનો અગ્ર,પારદર્શક ભાગ છે.
તે કોલેજન તંતુઓના ઘટ્ટ મેટ્રિક્સનું બનેલું છે,જે માળખાકીય અખંડિતતા અને પારદર્શિતા પ્રદાન કરે છે.
તે અવાસ્ક્યુલર (અરુધિરવાહિનીયુક્ત) છે,એટલે કે તેમાં રુધિરવાહિનીઓનો અભાવ હોય છે,જે તેની પારદર્શિતા જાળવવામાં મદદ કરે છે.
ચેતા અંતના ઉચ્ચ ઘનત્વને કારણે તેને આંખનો સૌથી સંવેદનશીલ ભાગ માનવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $D$ સાચું છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે: પ્રોસ્થેટિક ગ્રુપ એ કાર્બનિક સંયોજનો અથવા ધાતુ આયનો છે જે એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
વિધાન $(B)$ ખોટું છે: પ્રોટીન ભાગ (એપોએન્ઝાઇમ) અને તેના બિન-પ્રોટીન સહકારક (જેમ કે પ્રોસ્થેટિક ગ્રુપ) ધરાવતા સંપૂર્ણ,ઉદ્દીપકીય સક્રિય ઉત્સેચકને હોલોએન્ઝાઇમ કહેવામાં આવે છે,એપોએન્ઝાઇમ નહીં. એપોએન્ઝાઇમ ખાસ કરીને ઉત્સેચકના નિષ્ક્રિય પ્રોટીન ભાગને દર્શાવે છે.

(B) વર્ણવેલ શ્વસન વિકાર $Asthma$ (દમ) છે.
$Asthma$ એ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ છે જે બ્રોન્કાઈ અને બ્રોન્કિઓલ્સમાં સોજો આવવાને કારણે 'વ્હીઝિંગ' (શ્વાસ લેતી વખતે અવાજ આવવો) પેદા કરે છે.
તે ઘણીવાર હવામાં હાજર એલર્જન અને પ્રદૂષકો દ્વારા ઉત્તેજિત થાય છે.
વિકલ્પ $A$ નાસિકાના પોલિપ્સનો ઉલ્લેખ કરે છે.
વિકલ્પ $C$ એ $Emphysema$ (વાયુકોષ્ઠોનો સોજો) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ એ $Respiratory$ $Distress$ $Syndrome$ દર્શાવે છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ફ્લોએમ (અન્નવાહક) ચાલની કોષો (sieve cells) અને આલ્બ્યુમિનસ કોષો (albuminous cells) નું બનેલું હોય છે. આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,અનાવૃત બીજધારીઓમાં ચાલની નલિકાઓ (sieve tubes) અને સાથી કોષો (companion cells) હોતા નથી. તેના બદલે,તેમની પાસે ચાલની કોષો હોય છે જે ચાલની નલિકાઓ કરતા ઓછા વિશિષ્ટ હોય છે,અને આલ્બ્યુમિનસ કોષો હોય છે જે સાથી કોષોને સમાન કાર્ય કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) અનાનસના છોડમાં ફૂલો આવતા પહેલા લાંબો વાનસ્પતિક વૃદ્ધિનો તબક્કો હોય છે.
કૃત્રિમ રીતે ફૂલો લાવવા અને આખા વર્ષ દરમિયાન ઉત્પાદન મેળવવા માટે ચોક્કસ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
વ્યાવસાયિક અનાનસની ખેતીમાં $Auxins$ (જેમ કે $NAA$ અથવા $2,4-D$) અને $Ethylene$ નો ઉપયોગ ફૂલોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે થાય છે.
$Ethylene$ અનાનસમાં ફૂલો લાવવા માટે ખૂબ જ અસરકારક છે,જ્યારે $Auxins$ ફળના વિકાસ અને સમાન રીતે પાકવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,ઉત્પાદન વધારવા માટે $Auxin$ અને $Ethylene$ નું મિશ્રણ યોગ્ય પસંદગી છે.

(A) $G_0$ તબક્કો,જેને શાંત અવસ્થા (quiescent stage) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એવી સ્થિતિ છે જેમાં કોષો કોષચક્રમાંથી બહાર નીકળી જાય છે.
આ તબક્કામાં,કોષો ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય રહે છે પરંતુ જ્યાં સુધી સજીવની જરૂરિયાત મુજબ તેમને ફરીથી વિભાજન માટે સંકેત ન મળે ત્યાં સુધી તેઓ કોષ વિભાજન કરતા નથી.
તેથી,$G_0$ તબક્કામાં રહેલા કોષો કોષચક્રમાંથી બહાર નીકળી ગયા છે તેમ માનવામાં આવે છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ મૃતોપજીવી: જે સજીવો મૃત અને સડતા કાર્બનિક પદાર્થોમાંથી પોષણ મેળવે છે,જે મૃત કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટન $(ii)$ માં પરિણમે છે.
$(b)$ પરોપજીવી: જે સજીવો અન્ય જીવંત સજીવો (યજમાન) પર અથવા તેની અંદર રહે છે અને તેમાંથી પોષણ મેળવે છે,આમ જીવંત વનસ્પતિઓ કે પ્રાણીઓ પર વસવાટ $(iii)$ કરે છે.
$(c)$ લાઈકેન: આ લીલ (ફાયકોબાયોન્ટ) અને ફૂગ (માયકોબાયોન્ટ) વચ્ચેનું સહજીવન $(iv)$ દર્શાવે છે.
$(d)$ માયકોરાઈઝા: આ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન $(i)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.

(C) કાર્ડિયાક આઉટપુટ એટલે દરેક વેન્ટ્રિકલ દ્વારા પ્રતિ મિનિટ પમ્પ કરવામાં આવતા રુધિરનું કદ. તેની ગણતરી સ્ટ્રોક વોલ્યુમ અને હૃદયના ધબકારાના ગુણાકાર તરીકે કરવામાં આવે છે.
સ્ટ્રોક વોલ્યુમ એ એક ધબકારામાં વેન્ટ્રિકલ દ્વારા પમ્પ કરાયેલ રુધિરનું પ્રમાણ છે,જે એન્ડ-ડાયસ્ટોલિક વોલ્યુમ $(EDV)$ અને એન્ડ-સિસ્ટોલિક વોલ્યુમ $(ESV)$ વચ્ચેનો તફાવત છે.
આપેલ છે: $EDV = 100 \; mL$,$ESV = 50 \; mL$.
સ્ટ્રોક વોલ્યુમ = $EDV - ESV = 100 \; mL - 50 \; mL = 50 \; mL$.
કાર્ડિયાક આઉટપુટ = $5 \; L = 5000 \; mL$.
સૂત્ર: $\text{કાર્ડિયાક આઉટપુટ} = \text{સ્ટ્રોક વોલ્યુમ} \times \text{હૃદયના ધબકારા}$.
$5000 \; mL = 50 \; mL \times \text{હૃદયના ધબકારા}$.
હૃદયના ધબકારા = $5000 / 50 = 100$ ધબકારા પ્રતિ મિનિટ.

(D) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જે તેમની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) ધરાવે છે. આ પક્ષ્મોનું કાર્ય અધિચ્છદ પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું છે. મનુષ્યોમાં,પક્ષ્મલ અધિચ્છદ કોષો મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ (bronchioles) અને અંડવાહિની (Fallopian tubes) જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે. શ્વાસવાહિકાઓમાં,તેઓ શ્વસન માર્ગમાંથી શ્લેષ્મ અને ધૂળના કણોને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે અંડવાહિનીમાં,તેઓ અંડકોષને ગર્ભાશય તરફ ખસેડવામાં મદદ કરે છે.

(D) વાર્ષિક વલયો સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન વાહક એધાની ભિન્ન પ્રવૃત્તિને કારણે રચાય છે,જે મોસમી આબોહવાકીય ફેરફારોથી પ્રભાવિત થાય છે.
સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં,વસંત ઋતુ દરમિયાન એધા ખૂબ જ સક્રિય હોય છે,જે પહોળી વાહિનીઓ ધરાવતા મોટી સંખ્યામાં જલવાહક ઘટકો ઉત્પન્ન કરે છે,જેને વસંતકાષ્ઠ અથવા વહેલું કાષ્ઠ કહેવાય છે,જે રંગમાં આછું હોય છે.
શરદ ઋતુમાં,એધા ઓછી સક્રિય બને છે અને સાંકડી વાહિનીઓ ધરાવતા ઓછા જલવાહક ઘટકો ઉત્પન્ન કરે છે,જેને શરદકાષ્ઠ અથવા મોડું કાષ્ઠ કહેવાય છે,જે રંગમાં ઘેરું હોય છે.
આ બંને પટ્ટાઓ મળીને એક વાર્ષિક વલય બનાવે છે.
તેથી,સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોના વૃક્ષોમાં વાર્ષિક વલયો ખૂબ જ સ્પષ્ટ હોય છે જ્યાં અલગ મોસમી ફેરફારો જોવા મળે છે.
આમ,'સમશીતોષ્ણ પ્રદેશના વૃક્ષોમાં વાર્ષિક વલયો સ્પષ્ટ હોતા નથી' તે વિધાન ખોટું છે.

(A) વંદાનો પાચનમાર્ગ ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે: અગ્રઆંત્ર,મધ્યાંત્ર અને પશ્ચાંત્ર.
$1$. અગ્રઆંત્રમાં મુખ,ગ્રસની,અન્નનળી,અન્નસંગ્રહાશય (ખોરાક સંગ્રહ માટે) અને પેશણી (ખોરાક દળવા માટે) નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. મધ્યાંત્ર એ પાચન અને શોષણનું સ્થાન છે.
$3$. પશ્ચાંત્રમાં શેષાંત્ર,કોલોન અને મળાશયનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,મુખથી શરૂ થતો સાચો ક્રમ છે: ગ્રસની $\rightarrow$ અન્નનળી $\rightarrow$ અન્નસંગ્રહાશય $\rightarrow$ પેશણી $\rightarrow$ શેષાંત્ર $\rightarrow$ કોલોન $\rightarrow$ મળાશય.

(B) સ્ટીરોઈડ હોર્મોન્સ લિપિડમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને લક્ષ્ય કોષોના કોષરસ પટલમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.
કોષરસમાં પ્રવેશ્યા પછી,તેઓ ચોક્કસ અંતઃકોષીય ગ્રાહકો (સામાન્ય રીતે કોષરસ અથવા કોષકેન્દ્રમાં હાજર) સાથે જોડાઈને હોર્મોન-રિસેપ્ટર સંકુલ બનાવે છે.
આ હોર્મોન-રિસેપ્ટર સંકુલ ત્યારબાદ કોષકેન્દ્રમાં પ્રવેશે છે અને $DNA$ ના ચોક્કસ ક્રમ (હોર્મોન રિસ્પોન્સ એલિમેન્ટ્સ) સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણ ચોક્કસ જનીનોના $mRNA$ માં થતા ટ્રાન્સક્રિપ્શનને પ્રોત્સાહન આપીને અથવા અવરોધીને જનીન અભિવ્યક્તિનું નિયમન કરે છે,જે અંતે ચોક્કસ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે જે કોષીય પ્રવૃત્તિઓમાં ફેરફાર કરે છે.

(A) એક્સપાયરેટરી કેપેસિટી $(EC)$ એટલે સામાન્ય શ્વાસ લીધા પછી વ્યક્તિ દ્વારા બહાર કાઢી શકાતા હવાના કુલ કદને કહેવામાં આવે છે.
તે ટાઈડલ વોલ્યુમ $(TV)$ અને એક્સપાયરેટરી રિઝર્વ વોલ્યુમ $(ERV)$ ના સરવાળા જેટલું હોય છે.
સૂત્ર: $EC = TV + ERV$.
આપેલ છે: $TV = 500 \; mL$ અને $ERV = 1000 \; mL$.
ગણતરી: $EC = 500 \; mL + 1000 \; mL = 1500 \; mL$.
એક્સપાયરેટરી કેપેસિટીની ગણતરી કરવા માટે રેસિડ્યુઅલ વોલ્યુમ $(RV)$ ની જરૂર પડતી નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $1500 \; mL$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇન $(ETC)$ ના ઉત્સેચકો કણાભસૂત્રના અંતઃપટલમાં આવેલા હોય છે,બાહ્ય પટલમાં નહીં. બાહ્ય પટલ પોરિન્સની હાજરીને કારણે આયનો,$ATP$ અને પોષક તત્વો જેવા નાના અણુઓ માટે પ્રવેશશીલ છે. અંતઃપટલ ગડીઓ બનાવે છે જેને ક્રિસ્ટી કહેવાય છે,જે જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે. કણાભસૂત્રીય આધારકમાં એક એકલ વર્તુળાકાર $DNA$ અણુ,થોડા $RNA$ અણુઓ અને $70S$ રિબોઝોમ્સ હોય છે.

(A) ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ $(ECG)$ એ કાર્ડિયાક ચક્ર દરમિયાન હૃદયની વિદ્યુત પ્રવૃત્તિનું ગ્રાફિકલ નિરૂપણ છે.
$1$. $(a) \; P-$તરંગ કર્ણકોના વિદ્યુત ઉત્તેજન (અથવા વિધ્રુવીકરણ) ને દર્શાવે છે, જે બંને કર્ણકોના સંકોચન તરફ દોરી જાય છે.
$2$. $(b) \; QRS$ સંકુલ ક્ષેપકોના વિધ્રુવીકરણને દર્શાવે છે, જે ક્ષેપકનું સંકોચન શરૂ કરે છે.
$3$. $(c) \; T-$તરંગ ક્ષેપકોના ઉત્તેજિત અવસ્થામાંથી સામાન્ય અવસ્થામાં પાછા ફરવાની પ્રક્રિયા (પુનઃધ્રુવીકરણ) દર્શાવે છે। $T-$તરંગનો અંત સિસ્ટોલના અંતને સૂચવે છે.
$4$. $(d) \; T-$તરંગના કદમાં ઘટાડો ઘણીવાર કોરોનરી ઇસ્કેમિયા સાથે સંકળાયેલ છે, જ્યાં હૃદયના સ્નાયુઓને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી.
તેથી, સાચી જોડ છે: $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$.

(B) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ.
$1$. પ્રજાતિનું નામ મોટા અક્ષરથી શરૂ થાય છે અને જાતિનું નામ નાના અક્ષરથી શરૂ થાય છે.
$2$. જ્યારે જે વૈજ્ઞાનિકે સૌપ્રથમ જાતિનું વર્ણન કર્યું હોય તેનું નામ જાતિના નામ પછી લખવામાં આવે છે,ત્યારે તે ટૂંકાક્ષરમાં રોમન લિપિમાં લખાય છે.
$3$. કેરી માટે,વૈજ્ઞાનિક નામ Mangifera indica છે,અને કેરોલસ લિનિયસે સૌપ્રથમ તેનું વર્ણન કર્યું હોવાથી,તેને Mangifera indica Linn. તરીકે લખવામાં આવે છે.

(B) સ્ત્રાવી કોષો પ્રોટીન અથવા અન્ય પદાર્થોના સંશ્લેષણ અને નિકાસ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
ગોલ્ગી પ્રસાધન સ્ત્રાવ માટે પ્રોટીન અને લિપિડ્સના પેકેજિંગ,ફેરફાર અને વર્ગીકરણમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સ્ત્રાવમાં અત્યંત સક્રિય હોય તેવા કોષો,જેમ કે સ્વાદુપિંડના એસિનર કોષો અથવા ગોબ્લેટ કોષો,વ્યાપક પ્રક્રિયા અને પેકેજિંગની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ખૂબ મોટી સંખ્યામાં ગોલ્ગી પ્રસાધન ધરાવે છે.
જ્યારે અંતઃકોષરસજાળ સંશ્લેષણમાં સામેલ છે,ત્યારે ગોલ્ગી પ્રસાધન એ સ્ત્રાવી ઉત્પાદનોના અંતિમ પેકેજિંગ અને રવાના કરવા માટે જવાબદાર પ્રાથમિક અંગિકા છે.

(C) કોષકેન્દ્રમાં આવેલી પટલવિહીન ન્યુક્લિયોપ્લાઝમિક રચનાઓને કોષકેન્દ્રિકા (nucleolus) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ કોઈ પણ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલી હોતી નથી.
કોષકેન્દ્રિકા એ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સક્રિય સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
રિબોઝોમલ પ્રોટીન કોષરસમાંથી કોષકેન્દ્રિકામાં લાવવામાં આવે છે અને ત્યાં $rRNA$ સાથે જોડાઈને રિબોઝોમલ પેટા એકમો બનાવે છે.

(B) જે સજીવોમાં માત્ર $70S$ રીબોઝોમ્સ હોય છે તે આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotes) સજીવો છે (દા.ત.,બેક્ટેરિયા).
આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે એકલ,ડબલ સ્ટ્રેન્ડેડ,વર્તુળાકાર $DNA$ અણુ હોય છે જે હિસ્ટોન પ્રોટીન સાથે જોડાયેલ હોતું નથી (નેકેડ $DNA$).
તેથી,વિકલ્પ $B$ એ આવા સજીવોમાં જોવા મળતા આનુવંશિક દ્રવ્યનું સાચું વર્ણન છે.

(B) અર્ધીકરણ-$I$ માં,સમજાત રંગસૂત્રો અલગ થાય છે,પરંતુ સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલા રહે છે.
$S$ તબક્કા પછી $4C$ જેટલા $DNA$ ધરાવતા દ્વિકીય કોષ $(2n)$ થી શરૂઆત કરતા,અર્ધીકરણ-$I$ ના અંતે બે બાળ કોષો બને છે.
દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો એક સેટ મળે છે,પરંતુ દરેક રંગસૂત્ર હજુ પણ બે સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સનું બનેલું હોય છે.
તેથી,દરેક બાળ કોષમાં $n$ રંગસૂત્રો અને $2C$ જેટલો $DNA$ નો જથ્થો હોય છે.
એકકીય જન્યુ (અર્ધીકરણ-$II$ પછી બનતા) માં $n$ રંગસૂત્રો અને $1C$ જેટલો $DNA$ નો જથ્થો હોય છે.
આમ,અર્ધીકરણ-$I$ પછીના બાળ કોષોમાં એકકીય જન્યુ $(1C)$ ની સરખામણીમાં બમણો $(2C)$ $DNA$ નો જથ્થો હોય છે.

(B) લેસીથિન એ ફોસ્ફોલિપિડનો એક પ્રકાર છે,ખાસ કરીને ફોસ્ફેટિડિલકોલિન.
ફોસ્ફોલિપિડ્સ એ જટિલ લિપિડ્સ છે જેમાં ફેટી એસિડ્સ અને આલ્કોહોલ (સામાન્ય રીતે ગ્લિસરોલ) ઉપરાંત ફોસ્ફેટ જૂથ હોય છે.
તેઓ જૈવિક પટલના આવશ્યક ઘટકો છે,જે લિપિડ બાયલેયર બનાવે છે.
તેથી,લેસીથિન જે શ્રેણીમાં આવે છે તે મુખ્ય ઘટક ફોસ્ફોલિપિડ છે.

(B) નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ.
પ્યુરીન્સ એ બેવડી વલય ધરાવતી રચનાઓ છે,જેમાં એડેનાઇન $(A)$ અને ગ્વાનિન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિન્સ એ એકવલયી રચનાઓ છે,જેમાં સાયટોસિન $(C)$,થાઇમિન $(T)$ અને યુરેસિલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે.
$DNA$ માં એડેનાઇન,ગ્વાનિન,સાયટોસિન અને થાઇમિન હોય છે.
$RNA$ માં એડેનાઇન,ગ્વાનિન,સાયટોસિન અને યુરેસિલ હોય છે.
તેથી,$DNA$ અને $RNA$ બંનેમાં હાજર પ્યુરીન્સ એડેનાઇન અને ગ્વાનિન છે.

(D) એન્ઝાઇમ્સ અથવા અન્ય ઉત્પાદનોના મોટા પાયે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે,સૂક્ષ્મજીવોને મોટા પાત્રોમાં ઉછેરવામાં આવે છે જેને બાયોરિએક્ટર કહેવામાં આવે છે.
બાયોરિએક્ટર ઇચ્છિત ઉત્પાદન મેળવવા માટે તાપમાન,$pH$,સબસ્ટ્રેટ,ક્ષાર,વિટામિન્સ અને ઓક્સિજન જેવી શ્રેષ્ઠ વૃદ્ધિની પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડે છે.
$BOD$ ઇન્ક્યુબેટરનો ઉપયોગ પ્રયોગશાળાના સ્તરે ઇન્ક્યુબેશન માટે થાય છે,જ્યારે સ્લજ ડાયજેસ્ટરનો ઉપયોગ સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાં થાય છે.
તેથી,મોટા પાયે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટેનું સાચું સાધન બાયોરિએક્ટર છે.

(A) ગોલ્ડન રાઈસ એ ચોખાની $(Oryza \text{ } sativa)$ એક જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત જાત છે, જેને બીટા-કેરોટીન ઉત્પન્ન કરવા માટે એન્જિનિયર્ડ કરવામાં આવી છે, જે વિટામિન $A$ નું પુરોગામી (precursor) છે.
આ ફેરફાર ડેફોડિલ પ્લાન્ટ $(Narcissus \text{ } pseudonarcissus)$ અને બેક્ટેરિયમ $Erwinia \text{ } uredovora$ ના જનીનોને ચોખાના જિનોમમાં દાખલ કરીને પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.
તેથી, તે વિટામિન $A$ થી સમૃદ્ધ છે અને તેમાં ડેફોડિલ પ્લાન્ટમાંથી મેળવેલા જનીનોનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $In$ $situ$ (સ્થાન-અંતર્ગત) સંરક્ષણ એટલે સજીવોનું તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં રક્ષણ કરવું।
બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ,વન્યજીવ અભયારણ્ય અને પવિત્ર ઉપવન એ $in$ $situ$ સંરક્ષણના ઉદાહરણો છે કારણ કે તે સજીવોને તેમના કુદરતી પર્યાવરણમાં સુરક્ષિત રાખે છે।
વનસ્પતિ ઉદ્યાન (Botanical Garden) એ $ex$ $situ$ (સ્થાન-બહાર) સંરક્ષણનું ઉદાહરણ છે,જ્યાં વનસ્પતિઓને સંશોધન,શિક્ષણ અને સંરક્ષણના હેતુ માટે તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહાર રાખવામાં આવે છે।

(D) જિનેટિક કોડ ટ્રિપ્લેટ (કોડોન) સ્વરૂપે વંચાય છે. જ્યારે ઉમેરવામાં આવેલા અથવા દૂર કરવામાં આવેલા ન્યુક્લિયોટાઈડની સંખ્યા $3$ ના ગુણાંકમાં ન હોય ત્યારે રીડિંગ ફ્રેમમાં ફેરફાર (ફ્રેમશિફ્ટ મ્યુટેશન) થાય છે.
જો $3$ ન્યુક્લિયોટાઈડ (અથવા $3$ ના ગુણાંકમાં) ઉમેરવામાં આવે અથવા દૂર કરવામાં આવે,તો રીડિંગ ફ્રેમ બદલાતી નથી,જોકે એક અથવા વધુ એમિનો એસિડ ઉમેરાઈ કે દૂર થઈ શકે છે.
આપેલ $mRNA$ શૃંખલા $5'-AAC-AGC-GGU-GCU-AUU-3'$ માં,$7^{th}, 8^{th}$ અને $9^{th}$ સ્થાન પરથી $GGU$ (જે $3$ ન્યુક્લિયોટાઈડ ધરાવે છે) દૂર કરવાથી બરાબર એક કોડોન દૂર થાય છે.
આના પરિણામે એક એમિનો એસિડનો ઘટાડો થાય છે,પરંતુ ત્યારબાદના કોડોન સમાન રીડિંગ ફ્રેમમાં જ રહે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચી પરિસ્થિતિ છે.

(D) પરમાણુ કચરો અત્યંત કિરણોત્સર્ગી અને સજીવો માટે જોખમી હોય છે.
તેનો નિકાલ અત્યંત સાવધાની સાથે કરવો જોઈએ.
પરમાણુ કચરાના નિકાલ માટે સૌથી વધુ સ્વીકૃત અને વૈજ્ઞાનિક રીતે યોગ્ય પદ્ધતિ તેને પૃથ્વીની સપાટીની નીચે ઊંડા ખડકોમાં દાટી દેવાની છે.
આ પદ્ધતિ કિરણોત્સર્ગી પદાર્થોને જીવાવરણમાં ફેલાતા અટકાવે છે અને લાંબા ગાળાની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ લેક્ટોબેસિલસ: દૂધના આથવણ દ્વારા $(ii)$ દહીં બનાવે છે.
$2$. $(b)$ સેકેરોમાયસીસ સેરેવિસી: જેને સામાન્ય રીતે બ્રુઅર્સ યીસ્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ $(iv)$ બ્રેડ બનાવવા માટે થાય છે.
$3$. $(c)$ એસ્પરજીલસ નાઇજર: એક ફૂગ જેનો ઉપયોગ વ્યાવસાયિક રીતે $(iii)$ સાઇટ્રિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$4$. $(d)$ એસીટોબેક્ટર એસેટી: એક બેક્ટેરિયા જેનો ઉપયોગ $(v)$ એસિટિક એસિડના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(iii), (d)-(v)$ છે. સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) જનીનિક નકશાના એકમને સેન્ટિમોર્ગન $(cM)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે થોમસ હન્ટ મોર્ગનના સન્માનમાં નામ આપવામાં આવ્યું છે.
એક સેન્ટિમોર્ગન $(1 \ cM)$ ને રંગસૂત્ર પરના બે જનીન સ્થાન (loci) વચ્ચેના એવા અંતર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે કે જેની વચ્ચે $1 \%$ પુનઃસંયોજન (recombination/crossing over) ની આવૃત્તિ હોય.
તેથી,$1 \ cM$ નું નકશા અંતર $1 \%$ પુનઃસંયોજન આવૃત્તિને અનુરૂપ છે.
આ એકમ રંગસૂત્રો પર જનીનોના સાપેક્ષ સ્થાનને દર્શાવવા માટે અનિવાર્ય છે.

(C) આંતર-ગર્ભાશય ઉપકરણો (IUDs) એ ગર્ભનિરોધકની અસરકારક પદ્ધતિઓ છે.
તેમને ત્રણ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. બિન-ઔષધીય IUDs: દા.ત.,લિપ્સ લૂપ.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા IUDs: દા.ત.,કોપર $T$ $(CuT)$,કોપર $7$ $(Cu7)$,મલ્ટીલોડ $375$.
$3$. હોર્મોન મુક્ત કરતા IUDs: આ ઉપકરણો એવા હોર્મોન્સ મુક્ત કરે છે જે ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં પ્રોજેસ્ટાસર્ટ અને $LNG-20$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) જૈવ-નિયંત્રણ એટલે વનસ્પતિના રોગો અને જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ.
$Trichoderma$ પ્રજાતિઓ મુક્તજીવી ફૂગ છે જે મૂળના નિવસનતંત્રમાં ખૂબ જ સામાન્ય છે.
તેઓ ઘણી વનસ્પતિ રોગકારક જીવાતો સામે અસરકારક જૈવ-નિયંત્રક છે.
$Chlorella$ એ લીલ છે,$Anabaena$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે (જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર જૈવ-ખાતર તરીકે થાય છે),અને $Lactobacillus$ એ દૂધમાંથી દહીં બનાવવા માટે વપરાતું બેક્ટેરિયા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) Expressed Sequence Tags $(ESTs)$ એ હ્યુમન જીનોમ પ્રોજેક્ટમાં વપરાતી એક પદ્ધતિ છે,જેનો ઉપયોગ $RNA$ તરીકે અભિવ્યક્ત થતા તમામ જનીનોને ઓળખવા માટે થાય છે.
આ $cDNA$ (પૂરક $DNA$) ના ટૂંકા ક્રમ છે જે અભિવ્યક્ત જનીન ટ્રાન્સક્રિપ્ટના એક અથવા બંને છેડાઓને સિક્વન્સિંગ કરીને મેળવવામાં આવે છે.
તે જીનોમના એવા ભાગોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે સક્રિયપણે $RNA$ માં ટ્રાન્સક્રાઈબ થાય છે,તેથી તે જનીન શોધ અને મેપિંગ માટે ઉપયોગી સાધન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) કોલોસ્ટ્રમ એ સ્તનપાનના શરૂઆતના દિવસોમાં માતા દ્વારા ઉત્પન્ન થતું પીળાશ પડતું પ્રવાહી છે.
તે એન્ટિબોડીઝથી ભરપૂર હોય છે,ખાસ કરીને ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $A$ $(IgA)$.
આ એન્ટિબોડીઝ નવજાત શિશુને નિષ્ક્રિય રોગપ્રતિકારક શક્તિ પ્રદાન કરે છે,જે તેમને તેમના જીવનના શરૂઆતના સમયમાં વિવિધ ચેપથી સુરક્ષિત રાખે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) અંતઃસંવર્ધન એટલે એક જ જાતિના વધુ નજીકથી સંબંધિત વ્યક્તિઓ વચ્ચે $4-6$ પેઢીઓ સુધી પ્રજનન કરાવવું.
$1$. તે સમયુગ્મતા વધારે છે,જે કોઈપણ પ્રાણીમાં શુદ્ધ વંશાવલિ વિકસાવવા માટે જરૂરી છે.
$2$. અંતઃસંવર્ધન હાનિકારક પ્રચ્છન્ન જનીનોને બહાર લાવે છે જે પસંદગી દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
$3$. તે શ્રેષ્ઠ જનીનોના સંચય અને ઓછા ઇચ્છનીય જનીનોને દૂર કરવામાં પણ મદદ કરે છે.
$4$. જોકે,સતત અંતઃસંવર્ધન,ખાસ કરીને નજીકનું અંતઃસંવર્ધન,સામાન્ય રીતે પ્રજનનક્ષમતા અને ઉત્પાદકતા ઘટાડે છે.

(B) પુરુષ પ્રજનન તંત્રમાં શુક્રકોષોના વહનનો સાચો માર્ગ નીચે મુજબ છે:
$1$. શુક્રકોષો $Seminiferous \text{ } tubules$ (શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓ) માં ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. તેઓ $Rete \text{ } testis$ (વૃષણજાળ) માં જાય છે.
$3$. ત્યાંથી, તેઓ $Vasa \text{ } efferentia$ (શુક્રવાહિકાઓ) દ્વારા પસાર થાય છે.
$4$. ત્યારબાદ તેઓ $Epididymis$ (અધિવૃષણનલિકા) માં સંગ્રહિત અને પરિપક્વ થાય છે.
$5$. સ્ખલન દરમિયાન, તેઓ $Vas \text{ } deferens$ (શુક્રવાહિની) દ્વારા આગળ વધે છે.
$6$. તેઓ $Ejaculatory \text{ } duct$ (સ્ખલન નલિકા) માં પ્રવેશ કરે છે.
$7$. અંતે, તેઓ $Urethra$ (મૂત્રમાર્ગ) દ્વારા પસાર થઈને $Urethral \text{ } meatus$ (મૂત્રમાર્ગમુખ) દ્વારા શરીરની બહાર નીકળે છે.

(C) હાર્ડી-વેઈનબર્ગના સિદ્ધાંત મુજબ,એલીલ આવૃત્તિઓનો સરવાળો $p + q = 1$ થાય છે,જ્યાં $p$ એ એલીલ $A$ ની આવૃત્તિ છે અને $q$ એ એલીલ $a$ ની આવૃત્તિ છે.
આપેલ છે કે $p = 0.4$,તેથી $q = 1 - 0.4 = 0.6$.
જિનોટાઇપ આવૃત્તિઓ $(p + q)^2 = p^2 + 2pq + q^2 = 1$ ના વિસ્તરણ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$p^2$ એ હોમોઝાયગસ પ્રભાવી વ્યક્તિઓની આવૃત્તિ $(AA)$ દર્શાવે છે,
$2pq$ એ હેટરોઝાયગસ વ્યક્તિઓની આવૃત્તિ $(Aa)$ દર્શાવે છે,
અને $q^2$ એ હોમોઝાયગસ પ્રચ્છન્ન વ્યક્તિઓની આવૃત્તિ $(aa)$ દર્શાવે છે.
કિંમતોની ગણતરી કરતા:
$p^2 = (0.4)^2 = 0.16 (AA)$
$2pq = 2 \times 0.4 \times 0.6 = 0.48 (Aa)$
$q^2 = (0.6)^2 = 0.36 (aa)$
તેથી,આવૃત્તિઓ $0.16(AA), 0.48(Aa),$ અને $0.36(aa)$ છે.

(B) ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ એ એક આનુવંશિક વિકૃતિ છે જે વધારાના $X$ રંગસૂત્રની હાજરીને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે $47, XXY$ પ્રકારનું કાર્યોટાઈપ જોવા મળે છે.
આ સ્થિતિ ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં એકંદરે પુરુષ જેવો વિકાસ જોવા મળે છે,પરંતુ તેઓમાં ગાયનેકોમેસ્ટિયા (સ્તન પેશીઓનો વિકાસ) જેવા સ્ત્રીલક્ષી લક્ષણો પણ જોવા મળે છે.
આ વ્યક્તિઓ વંધ્ય હોય છે કારણ કે તેઓ સક્રિય શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરવામાં અસમર્થ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,ટર્નર સિન્ડ્રોમ $(45, XO)$ માં સ્ત્રીઓમાં એક $X$ રંગસૂત્રનો અભાવ હોય છે,જ્યારે ડાઉન સિન્ડ્રોમ $(47, XX/XY + 21)$ એ $21$ માં રંગસૂત્રની ટ્રાયસોમી છે.

(D) ગ્રીનહાઉસ અસર એ એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે જે પૃથ્વીની સપાટીને ગરમ રાખે છે.
જ્યારે સૂર્યની ઉર્જા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેનો કેટલોક ભાગ અવકાશમાં પાછો પરાવર્તિત થાય છે અને બાકીનો ભાગ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ દ્વારા શોષાય છે અને ફરીથી ઉત્સર્જિત થાય છે.
$CO_2$ (કાર્બન ડાયોક્સાઈડ) અને $CH_4$ (મિથેન) એ ગ્લોબલ વોર્મિંગમાં ફાળો આપતા મુખ્ય ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ છે.
કુલ ગ્રીનહાઉસ અસરમાં $CO_2$ નો ફાળો આશરે $60\%$ છે,જ્યારે $CH_4$ નો ફાળો આશરે $20\%$ છે.
તેથી,સાચી જોડી કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને મિથેન છે.

(A) મોન્ટ્રીયલ પ્રોટોકોલ પર $1987$ માં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા,જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઓઝોન સ્તરને નુકસાન પહોંચાડતા પદાર્થો,ખાસ કરીને ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન $(CFCs)$ ના ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવાનો હતો.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ ઓઝોન સ્તરના ઘટાડા માટે જવાબદાર પદાર્થોના ઉત્પાદન અને વપરાશને તબક્કાવાર બંધ કરીને ઓઝોન સ્તરનું રક્ષણ કરવા માટે બનાવવામાં આવી હતી.
તેનાથી વિપરીત,ક્યોટો પ્રોટોકોલ ગ્લોબલ વોર્મિંગનો સામનો કરવા માટે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનને ઘટાડવા પર કેન્દ્રિત હતો.

(D) જે ઘટનામાં માદા જન્યુ ફલન વગર ભ્રૂણમાં વિકસે છે તેને $Parthenogenesis$ (અસંયોગી જનન) કહેવામાં આવે છે.
વનસ્પતિઓના સંદર્ભમાં,આ ઘણીવાર $Apomixis$ (અસંગત જનન) સાથે સંકળાયેલું છે.
$Autogamy$ એટલે સ્વ-પરાગનયન.
$Parthenocarpy$ એટલે ફલન વગર ફળનો વિકાસ.
$Syngamy$ એટલે નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ (ફલન).

(C) ગોનોરિયા,સિફિલિસ અને ક્લેમિડિયાસિસ જેવા જાતીય સંક્રમિત રોગો $(STDs)$ બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે અને જો તેનું વહેલું નિદાન થાય અને યોગ્ય એન્ટિબાયોટિક્સ દ્વારા સારવાર કરવામાં આવે તો તે સંપૂર્ણપણે મટી શકે છે.
જો કે,વાયરલ ચેપ જેવા કે જનન અંગોના હર્પીસ (Genital herpes),હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ ચેપ અને હેપેટાઇટિસ-$B$ સંપૂર્ણપણે મટી શકતા નથી.
જનન અંગોના હર્પીસ હર્પીસ સિમ્પ્લેક્સ વાયરસ $(HSV)$ દ્વારા થાય છે અને તે જીવનભર શરીરમાં રહે છે,જેમાં સમયાંતરે લક્ષણો જોવા મળે છે,તેથી તે અસાધ્ય છે.

(D) કિડની જેવા પ્રત્યારોપિત અંગનો અસ્વીકાર મુખ્યત્વે પ્રાપ્તકર્તાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ દ્વારા થાય છે,જે દાતાની પેશીઓને બહારની (પરકીય) પેશી તરીકે ઓળખે છે.
આ પ્રક્રિયા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ દ્વારા સંચાલિત થાય છે,જે કોષ-માધ્યિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના મુખ્ય ઘટકો છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,સાયટોટોક્સિક $T$-કોષો પ્રત્યારોપિત કોષોની સપાટી પરના $MHC$ (મેજર હિસ્ટોકોમ્પેટિબિલિટી કોમ્પ્લેક્સ) એન્ટિજેન્સને 'પોતાના નથી' (non-self) તરીકે ઓળખે છે અને ગ્રાફ્ટનો નાશ કરવા માટે હુમલો શરૂ કરે છે.
તેથી,કોષ-માધ્યિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ ગ્રાફ્ટના અસ્વીકાર માટે જવાબદાર છે.

(C) જનીનિક કોડ લગભગ સાર્વત્રિક (universal) માનવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે બેક્ટેરિયાથી લઈને મનુષ્યો સુધીના લગભગ તમામ સજીવોમાં સમાન કોડોન સમાન એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે.
આ સાર્વત્રિકતાને કારણે,રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને માનવ જનીન (જેમ કે ઇન્સ્યુલિન માટેનું જનીન) બેક્ટેરિયલ કોષમાં (જેમ કે $E. coli$) દાખલ કરી શકાય છે.
બેક્ટેરિયલ મશીનરી માનવ કોડોનને ઓળખે છે અને તેનું યોગ્ય માનવ પ્રોટીન (ઇન્સ્યુલિન) માં ભાષાંતર કરે છે,કારણ કે જનીનિક ભાષા તમામ પ્રજાતિઓમાં સમાન છે.

(C) $T$.$H$. Morgan ના વિદ્યાર્થી,Alfred Sturtevant એ એક જ રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીન જોડ વચ્ચેની પુનઃસંયોજનની આવૃત્તિનો ઉપયોગ જનીનો વચ્ચેના અંતરના માપ તરીકે કર્યો હતો અને રંગસૂત્ર પર તેમનું સ્થાન નક્કી કર્યું હતું.
આ પદ્ધતિને જિનેટિક મેપિંગ અથવા લિંકેજ મેપિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$1$ મેપ યુનિટ એ $1\%$ પુનઃસંયોજન આવૃત્તિને અનુરૂપ છે.

(B) રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ એવા ઉત્સેચકો છે જે $DNA$ માં ચોક્કસ પેલિન્ડ્રોમિક ન્યુક્લિઓટાઈડ ક્રમને ઓળખે છે અને $DNA$ અણુની બંને શૃંખલાઓ પર ચોક્કસ સ્થાનો પર શર્કરા-ફોસ્ફેટ બેકબોનને કાપે છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે આ ઉત્સેચકો ચોક્કસ આંતરિક સ્થાનો પર કાર્ય કરે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ $DNA$ ડબલ હેલિક્સની બંને શૃંખલાઓને કાપે છે,માત્ર એકને નહીં.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે તેઓ શર્કરા-ફોસ્ફેટ બેકબોનમાં ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધોને તોડે છે.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે તેઓ ચોક્કસ પેલિન્ડ્રોમિક ક્રમોને ઓળખે છે.

(A) જૈવવિવિધતાના નુકસાન અને જાતિઓના વિલુપ્ત થવાનું સૌથી મહત્વનું કારણ $\text{આવાસનું} \text{ } \text{નુકસાન} \text{ } \text{અને} \text{ } \text{વિખંડન}$ છે।
જેમ જેમ માનવ વસ્તી વધે છે, તેમ જમીનની માંગ વધે છે, જેના પરિણામે ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનો જેવા કુદરતી આવાસોનો નાશ થાય છે।
જ્યારે મોટા આવાસો નાના ટુકડાઓમાં વિભાજિત થાય છે, ત્યારે જે જાતિઓને મોટા પ્રદેશોની જરૂર હોય છે અથવા જે સ્થળાંતર કરનારી હોય છે, તેઓ ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થાય છે, જે વસ્તીમાં ઘટાડો અને અંતે વિલુપ્તતા તરફ દોરી જાય છે।

(B) હ્યુગો દ વ્રીસે ઉત્ક્રાંતિનો ઉત્પરિવર્તનવાદ (Mutation Theory) રજૂ કર્યો હતો.
તેમના મતે,ઉત્ક્રાંતિ એ એક આકસ્મિક પ્રક્રિયા છે,જેનો અર્થ છે કે તે મોટા,અચાનક અને અસતત ભિન્નતાઓ દ્વારા થાય છે.
આ ઉત્પરિવર્તનો યાદચ્છિક (random) અને દિશાવિહીન (directionless) હોય છે,જે ડાર્વિનના પ્રાકૃતિક પસંદગીના સિદ્ધાંતમાં સૂચવેલા નાના અને દિશાત્મક ભિન્નતાઓથી વિપરીત છે.

(D) $Antirrhinum$ $(Snapdragon)$ માં,પુષ્પના રંગનું આનુવંશિકતા એ અપૂર્ણ પ્રભુતાનું ઉદાહરણ છે.
$1$. પ્રભુતાનો નિયમ જણાવે છે કે એક કારક બીજાની અભિવ્યક્તિને દબાવે છે,જે અહીં જોવા મળતું નથી કારણ કે સ્વરૂપ પ્રકાર મધ્યવર્તી (ગુલાબી) છે.
$2$. અપૂર્ણ પ્રભુતાને કારણે $F_{2}$ પેઢીમાં $1:2:1$ ($1$ લાલ : $2$ ગુલાબી : $1$ સફેદ) નો સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર મળે છે,જે જનીન પ્રકારના ગુણોત્તર સમાન છે.
$3$. વિશ્લેષણનો નિયમ (મેન્ડલનો પ્રથમ નિયમ) જણાવે છે કે જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન કારકો અલગ પડે છે. આ નિયમ સાર્વત્રિક છે અને $Antirrhinum$ સહિત તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોને લાગુ પડે છે. તેથી,વિધાન કે વિશ્લેષણનો નિયમ લાગુ પડતો નથી તે ખોટું છે.

(C) પાલતુ મરઘાંમાં,લિંગ નિશ્ચયન $ZW-ZZ$ પ્રકારની પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે,જેમાં માદા વિષમયુગ્મી $(ZW)$ અને નર સમયુગ્મી $(ZZ)$ હોય છે. તેથી,સંતતિનું લિંગ શુક્રકોષને બદલે અંડકોષના પ્રકાર (તે $Z$ ધરાવે છે કે $W$) પર આધાર રાખે છે. આમ,વિધાન $C$ ખોટું છે.
- નર ફળમાખી $(Drosophila)$ વિષમયુગ્મી $(XY)$ હોય છે,તેથી વિધાન $A$ સાચું છે.
- નર તીડ $XO$ પ્રકારના હોય છે,જેનો અર્થ છે કે $50 \%$ શુક્રકોષોમાં લિંગી રંગસૂત્રનો અભાવ હોય છે,તેથી વિધાન $B$ સાચું છે.
- માનવ નર $XY$ હોય છે,જેમાં $Y$ રંગસૂત્ર $X$ રંગસૂત્ર કરતા ઘણું ટૂંકું હોય છે,તેથી વિધાન $D$ સાચું છે.

(C) પોલીબ્લેન્ડ એ રિસાયકલ કરેલા મોડિફાઇડ પ્લાસ્ટિકનો ઝીણો પાવડર છે.
તે બેંગલોરના અહેમદ ખાન દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
જ્યારે તેને ડામર (bitumen) સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ડામરના પાણીને અપાકર્ષવાના ગુણધર્મોમાં વધારો કરે છે અને રસ્તાઓના નિર્માણમાં મદદ કરે છે,જેનાથી રસ્તાનું આયુષ્ય વધે છે અને પાણીથી થતા નુકસાન સામે રક્ષણ મળે છે.
તેથી,તે રસ્તાઓના નિર્માણ માટે એક સારું મટીરીયલ સાબિત થયું છે.

(A) દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ (secondary oocyte) અર્ધીકરણ-$II$ (meiosis-$II$) ના મેટાફેઝ-$II$ તબક્કે અટકેલો રહે છે જ્યાં સુધી શુક્રકોષ અંડકોષના ઝોના પેલ્યુસિડાના સંપર્કમાં ન આવે.
જ્યારે શુક્રકોષ દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષના કોષરસમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે અર્ધીકરણ-$II$ પૂર્ણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે એક મોટો એકકીય અંડકોષ અને એક નાનો બીજો ધ્રુવીયકાય બને છે.
તેથી,બીજા ધ્રુવીયકાયનું ઉત્સર્જન શુક્રકોષના પ્રવેશ પછી પરંતુ નર અને માદા પ્રકોષકેન્દ્રના જોડાણ (ફલન) પહેલા થાય છે.

(B) $1992$ માં રિયો ડી જાનેરોમાં યોજાયેલ પૃથ્વી સંમેલન,જેને યુનાઈટેડ નેશન્સ કોન્ફરન્સ ઓન એન્વાયરમેન્ટ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ $(UNCED)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે બોલાવવામાં આવ્યું હતું.
આ ઐતિહાસિક સંમેલન જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણ અને તેના લાભોના ટકાઉ ઉપયોગ માટે બોલાવવામાં આવ્યું હતું.
તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પર્યાવરણના રક્ષણ અને ભાવિ પેઢીઓ માટે ટકાઉ વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વૈશ્વિક સહકારની તાત્કાલિક જરૂરિયાતને સંબોધવાનો હતો.

(B) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીની પ્રક્રિયામાં,જનીન દ્રવ્ય $(DNA)$ ના અલગીકરણમાં ઘણા તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
વિશિષ્ટ ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરીને $RNA$,પ્રોટીન અને લિપિડ્સ જેવા અન્ય બાયોમોલેક્યુલ્સને દૂર કર્યા પછી,શુદ્ધ $DNA$ જલીય દ્રાવણમાં રહે છે.
આ મિશ્રણમાંથી $DNA$ ને અવક્ષેપિત કરવા માટે,તેમાં ઠંડું ઇથેનોલ ઉમેરવામાં આવે છે.
આના કારણે $DNA$ ઝીણા દોરા જેવા અવક્ષેપ બનાવે છે,જેને સ્પૂલિંગ (spooling) દ્વારા એકત્રિત કરી શકાય છે.

(A) $1$. દુગ્ધસ્ત્રાવ એમેનોરિયા એ એક કુદરતી પદ્ધતિ છે જે આ હકીકત પર આધારિત છે કે પ્રસૂતિ પછીના તીવ્ર દુગ્ધસ્ત્રાવના સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત (ovulation) થતું નથી. આ પ્રોલેક્ટીનના ઉચ્ચ સ્તર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જે $GnRH$ ના સ્ત્રાવને અવરોધે છે,આમ અંડપાત અટકાવે છે. આ એક અંતઃસ્ત્રાવ આધારિત શારીરિક સ્થિતિ છે.
$2$. ગોળીઓ (મુખ દ્વારા લેવાતા ગર્ભનિરોધકો) માં પ્રોજેસ્ટોજેન્સ અથવા પ્રોજેસ્ટોજેન અને ઇસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ હોય છે,જે અંડપાત અને ગર્ભસ્થાપનને અટકાવે છે.
$3$. કટોકટીના ગર્ભનિરોધકો (દા.ત.,મોર્નિંગ-આફ્ટર પિલ્સ) માં અંડપાતને રોકવા અથવા વિલંબિત કરવા માટે પ્રોજેસ્ટોજેન્સ અથવા પ્રોજેસ્ટોજેન-ઇસ્ટ્રોજનના મિશ્રણની ઉચ્ચ માત્રા હોય છે.
$4$. અવરોધક પદ્ધતિઓ (દા.ત.,કોન્ડોમ,ડાયાફ્રામ) એ ભૌતિક સાધનો છે જે શુક્રકોષ અને અંડકોષના મિલનને અટકાવે છે; તેમાં અંતઃસ્ત્રાવોનો સમાવેશ થતો નથી.
$5$. $CuT$ (કોપર-ટી) એ ગર્ભાશયની અંદરનું સાધન $(IUD)$ છે જે શુક્રકોષની ગતિશીલતા અને ફલન ક્ષમતાને દબાવવા માટે કોપર આયનો મુક્ત કરે છે; તેમાં અંતઃસ્ત્રાવોનો સમાવેશ થતો નથી.
તેથી,દુગ્ધસ્ત્રાવ એમેનોરિયા,ગોળીઓ અને કટોકટીના ગર્ભનિરોધકોમાં અંતઃસ્ત્રાવોની ભૂમિકા હોય છે.

(B) હેરોઈન,જેને ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક અર્ધ-સંશ્લેષિત ઓપિયોઈડ દવા છે.
તે રાસાયણિક રીતે મોર્ફિનમાંથી સંશ્લેષિત થાય છે,જે અફીણના છોડ $Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં મોર્ફિનનું એસિટાઈલેશન કરવામાં આવે છે,જેમાં મોર્ફિનના અણુમાં બે એસિટાઈલ જૂથો ઉમેરવામાં આવે છે.
આ રાસાયણિક ફેરફાર હેરોઈનને મોર્ફિન કરતા વધુ લિપિડ-દ્રાવ્ય બનાવે છે,જેનાથી તે રુધિર-મગજ અવરોધ (blood-brain barrier) ને વધુ ઝડપથી ઓળંગી શકે છે.

(B) સ્થાયીકારક પસંદગી એ કુદરતી પસંદગીનો એક પ્રકાર છે જેમાં વસ્તીની સરેરાશ કોઈ ચોક્કસ બિન-અતિવાદી લક્ષણ મૂલ્ય પર સ્થિર થાય છે.
આ કિસ્સામાં,સરેરાશ વજન ($3$ થી $3.3 \; kg$) ધરાવતા નવજાત શિશુઓનો જીવિત રહેવાનો દર ઊંચો $(97 \%)$ છે,જ્યારે અતિવાદી વજન (ખૂબ ઓછું: $2$ થી $2.5 \; kg$ અથવા ખૂબ વધારે: $4.5$ થી $5 \; kg$) ધરાવતા શિશુઓનો મૃત્યુદર ખૂબ ઊંચો $(99 \%)$ છે.
જેহেতু પસંદગી પ્રક્રિયા મધ્યવર્તી સ્વરૂપને પ્રોત્સાહન આપે છે અને અતિવાદી સ્વરૂપોને દૂર કરે છે,તેથી તેને સ્થાયીકારક પસંદગી કહેવામાં આવે છે.

(D) નિવસનતંત્રીય પિરામિડ એ નિવસનતંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો વચ્ચેના સંબંધનું આલેખકીય નિરૂપણ છે.
$1$. શક્તિનો પિરામિડ હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે શક્તિનો પ્રવાહ એકદિશીય હોય છે અને દરેક ક્રમિક પોષક સ્તરે તે ઘટે છે.
$2$. ઘાસના મેદાનમાં સંખ્યાનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે સીધો હોય છે.
$3$. જંગલમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે સીધો હોય છે.
$4$. સમુદ્રમાં જૈવભારનો પિરામિડ સામાન્ય રીતે ઉલટો હોય છે કારણ કે ફાઈટોપ્લાન્કટન (ઉત્પાદકો) નો જૈવભાર તે સમયે તેમના પર નભતા ઝૂપ્લાન્કટન અને નાની માછલીઓ (ગ્રાહકો) કરતા ઘણો ઓછો હોય છે.

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં ફલન પછી નીચે મુજબના ફેરફારો થાય છે:
$1$. $\text{અંડાશય}$ (Ovary) $\text{ફળ}$ (Fruit) માં વિકસે છે.
$2$. $\text{યુગ્મનજ}$ (Zygote) $\text{ભ્રૂણ}$ (Embryo) માં વિકસે છે.
$3$. $\text{મધ્યસ્થ } \text{કોષ}$ (Central cell) (અથવા $\text{પ્રાથમિક } \text{ભ્રૂણપોષ } \text{કોષ}$) $\text{ભ્રૂણપોષ}$ (Endosperm) માં વિકસે છે.
$4$. $\text{અંડકો}$ (Ovules) $\text{બીજ}$ (Seeds) માં વિકસે છે, $\text{ભ્રૂણપુટ}$ (Embryo sac) માં નહીં. $\text{ભ્રૂણપુટ}$ એ ફલન પહેલાં $\text{અંડક}$ ની અંદર હાજર રહેલી રચના છે.
તેથી, વિધાન '$\text{અંડકો } \text{ભ્રૂણપુટમાં } \text{વિકસે } \text{છે}$' ખોટું છે.

(B) કેટલાક બીજમાં,જેમ કે મરી અને બીટમાં,પ્રદેહ (nucellus) ના અવશેષો જળવાઈ રહે છે. આ અવશિષ્ટ,કાયમી પ્રદેહને $Perisperm$ (બીજદેહ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $Bacillus$ $thuringiensis$ $(Bt)$ તેના વિકાસના ચોક્કસ તબક્કે કીટનાશક પ્રોટીન સ્ફટિકો ઉત્પન્ન કરે છે. આ સ્ફટિકોમાં ઝેરી કીટનાશક પ્રોટીન હોય છે. આ પ્રોટીન નિષ્ક્રિય પ્રોટોક્સિન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે, પરંતુ જ્યારે કીટક તેને ખાય છે ત્યારે તે સક્રિય ટોક્સિનમાં ફેરવાય છે. ટોક્સિનનું સક્રિયકરણ કીટકના આંતરડાની આલ્કલાઇન $pH$ દ્વારા થાય છે, જે સ્ફટિકોને ઓગાળી દે છે. એકવાર સક્રિય થયા પછી, ટોક્સિન મધ્યઆંતરડાના અધિચ્છદીય કોષોની સપાટી સાથે જોડાય છે અને છિદ્રો બનાવે છે, જેના કારણે કોષો ફૂલે છે અને તૂટી જાય છે, જે અંતે કીટકના મૃત્યુમાં પરિણમે છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન (double fertilization) ની પ્રક્રિયા થાય છે.
પરાગનલિકા સિનર્જિડમાં પ્રવેશ્યા પછી,તે બે નર જન્યુઓને સિનર્જિડના કોષરસમાં મુક્ત કરે છે.
એક નર જન્યુ અંડકોષ તરફ ગતિ કરે છે અને તેના કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાઈને દ્વિકીય યુગ્મનજ $(2n)$ બનાવે છે,જેને સંગમ (syngamy) કહેવાય છે.
બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો તરફ ગતિ કરે છે અને તેમની સાથે જોડાઈને ત્રિકીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ $(3n)$ બનાવે છે,જેને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવાય છે.
આમ,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે અને બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષના કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાય છે.

(C) $Lac$ ઓપેરોનમાં:
$1$. $i$ જનીન રિપ્રેસર પ્રોટીન માટે સંકેત આપે છે,જે ઓપેરોનનું નિયમન કરે છે.
$2$. $z$ જનીન $\beta-\text{ગેલેક્ટોસિડેઝ}$ માટે સંકેત આપે છે,જે લેક્ટોઝનું ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં જળવિભાજન કરે છે.
$3$. $y$ જનીન પરમીએઝ માટે સંકેત આપે છે,જે કોષની $\beta-\text{ગેલેક્ટોસાઈડ્સ}$ પ્રત્યેની પારગમ્યતા વધારે છે.
$4$. $a$ જનીન ટ્રાન્સએસીટાઈલેઝ માટે સંકેત આપે છે,જે $\beta-\text{ગેલેક્ટોસાઈડ્સ}$ માં એસીટાઈલ ગ્રુપનું સ્થાનાંતરણ કરે છે.
આ મુજબ જોડતા:
$(a) - (iii)$
$(b) - (i)$
$(c) - (iv)$
$(d) - (ii)$
તેથી,સાચો ક્રમ $(iii), (i), (iv), (ii)$ છે.

(C) આપેલ હોમિનિડ્સની મગજની ક્ષમતા નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ હોમો હેબિલિસ: તેમની મગજની ક્ષમતા $650-800 \text{ cc}$ ની વચ્ચે હતી. તેથી,$(a) - (iii)$.
$2$. $(b)$ હોમો નિએન્ડરથેલેન્સિસ: તેમની મગજની ક્ષમતા આશરે $1400 \text{ cc}$ હતી. તેથી,$(b) - (iv)$.
$3$. $(c)$ હોમો ઇરેક્ટસ: તેમની મગજની ક્ષમતા આશરે $900 \text{ cc}$ હતી. તેથી,$(c) - (i)$.
$4$. $(d)$ હોમો સેપિયન્સ: આધુનિક માનવીઓની મગજની ક્ષમતા આશરે $1350 \text{ cc}$ છે. તેથી,$(d) - (ii)$.
આમ,સાચી જોડ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

(D) ટાઈફોઈડ તાવ એ $Salmonella \ typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.
આ બેક્ટેરિયા સામાન્ય રીતે દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા નાના આંતરડામાં પ્રવેશ કરે છે અને રુધિર દ્વારા અન્ય અંગોમાં ફેલાય છે.
દર્દીના સીરમમાં $Salmonella \ typhi$ ના એન્ટિબોડીઝની હાજરી ચકાસવા માટે કરવામાં આવતી પ્રમાણભૂત નિદાન કસોટી $Widal \ test$ છે.
તેથી,સાચી જોડી $Salmonella \ typhi$ અને $Widal \ test$ છે.

(B) સ્ટેટિન્સનું ઉત્પાદન $Monascus$ $purpureus$ નામની ફૂગ (યીસ્ટ) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
તેઓ શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચકને સ્પર્ધાત્મક રીતે અવરોધીને કાર્ય કરે છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ રક્તમાં કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવા માટેના એજન્ટ તરીકે થાય છે.
સાયક્લોસ્પોરિન $A$ એ રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર (immunosuppressive) એજન્ટ છે.
સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝનો ઉપયોગ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હૃદયરોગનો હુમલો) ધરાવતા દર્દીઓની રક્તવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગંઠાવાને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે.
લાઈપેઝનો ઉપયોગ કપડાંમાંથી તેલના ડાઘ દૂર કરવા માટે ડિટર્જન્ટ ફોર્મ્યુલેશનમાં થાય છે.

(B) જૈવ-નિયંત્રકો એવા સજીવો છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિના રોગો અને જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
$1$. $Bacillus$ $thuringiensis$ $(Bt)$ એ એક બેક્ટેરિયા છે જેનો ઉપયોગ પતંગિયાની ઈયળોને નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવ-કીટનાશક તરીકે થાય છે.
$2$. $Trichoderma$ પ્રજાતિઓ મુક્તજીવી ફૂગ છે જે મૂળના નિવસનતંત્રમાં ખૂબ સામાન્ય છે અને અનેક વનસ્પતિ રોગકારકો માટે અસરકારક જૈવ-નિયંત્રકો છે.
$3$. $Baculoviruses$ એ રોગકારકો છે જે કીટકો અને અન્ય સંધિપાદ પ્રાણીઓ પર હુમલો કરે છે. જૈવિક નિયંત્રણ એજન્ટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતા મોટાભાગના $baculoviruses$ એ $Nucleopolyhedrovirus$ પ્રજાતિના છે.
તેથી,જૈવ-નિયંત્રકોનું સાચું જૂથ $Trichoderma$,$Baculovirus$ અને $Bacillus$ $thuringiensis$ છે.

(A) માનવ પ્રજનનમાં થતી ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. જનનકોષોનું નિર્માણ (Gametogenesis): જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) નું નિર્માણ.
$2$. જનનકોષોનું સ્થળાંતર (Gamete transfer): વીર્યસેચન (શુક્રકોષોનું માદા પ્રજનન માર્ગમાં સ્થળાંતર).
$3$. ફલન (Syngamy): નર અને માદા જનનકોષોનું જોડાણ થઈને યુગ્મનજનું નિર્માણ.
$4$. યુગ્મનજ (Zygote): ફલન પછી બનતી એકકોષીય દ્વિકીય રચના.
$5$. કોષ વિભાજન (Cleavage): યુગ્મનજ સમવિભાજન દ્વારા મોરુલા અને બ્લાસ્ટોસિસ્ટમાં ફેરવાય છે.
$6$. કોષ વિભેદન (Cell differentiation): ગર્ભના કોષો ચોક્કસ સ્તરો અને પેશીઓમાં ગોઠવાય છે.
$7$. અંગજનન (Organogenesis): વિભેદિત પેશીઓમાંથી અંગોનો વિકાસ.

(C) ઓક્સિટોસિન એ હાયપોથેલેમસ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થતું અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે બે મુખ્ય શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે:
$1$. ગર્ભ ઉત્સર્જન પરાવર્તી ક્રિયા: પ્રસૂતિ દરમિયાન,ઓક્સિટોસિન ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે અને મજબૂત સંકોચન પેદા કરે છે,જે બાળકને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
$2$. દૂધ ઉત્સર્જન પરાવર્તી ક્રિયા: સ્તનપાન દરમિયાન,ઓક્સિટોસિન સ્તન ગ્રંથિઓના સરળ સ્નાયુઓ (માયોએપિથેલિયલ કોષો) પર કાર્ય કરે છે જેથી દૂધનું ઉત્સર્જન થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) માસિક ચક્રના લ્યુટિયલ તબક્કા દરમિયાન,કોર્પસ લ્યુટિયમ પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનનું ઉચ્ચ સ્તર સ્ત્રાવ કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ અને હાયપોથેલેમસ પર મજબૂત નકારાત્મક પ્રતિપોષણ (negative feedback) અસર કરે છે.
પરિણામે,ગોનાડોટ્રોપિન,ખાસ કરીને $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) નો સ્ત્રાવ નોંધપાત્ર રીતે અવરોધાય છે.
કારણ કે નવી અંડાશયની પુટિકાઓના વિકાસ માટે $FSH$ જરૂરી છે,લ્યુટિયલ તબક્કા દરમિયાન તેનું નીચું સ્તર કોઈપણ નવી પુટિકાઓના વિકાસને અટકાવે છે.

(D) જ્યારે કોઈ અલગ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં (વિવિધ નિવાસસ્થાનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા) એક કરતા વધુ અનુકૂલી પ્રસરણ જોવા મળે,ત્યારે તેને અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ કહી શકાય.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં,માર્સુપિયલ્સ અને પ્લેસેન્ટલ સસ્તન પ્રાણીઓ ફાઈલોજેનેટિક રીતે અલગ હોવા છતાં,સમાન પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં ઉત્ક્રાંતિને કારણે ઘણા સમાન લક્ષણો દર્શાવે છે.
આ ઘટના,જેમાં અસંબંધિત જાતિઓ સમાન વાતાવરણમાં અનુકૂલન તરીકે સમાન લક્ષણો વિકસાવે છે,તેને અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a) XX-XO$ જાતિ નિશ્ચયન પદ્ધતિ તીડ જેવા કીટકોમાં જોવા મળે છે,જેમાં નર વિષમયુગ્મી $(XO)$ અને માદા સમયુગ્મી $(XX)$ હોય છે. તેથી,$(a) - (iii)$.
$(b) XX-XY$ જાતિ નિશ્ચયન પદ્ધતિ મનુષ્યો અને ડ્રોસોફિલામાં જોવા મળે છે,જેમાં માદા સમયુગ્મી $(XX)$ અને નર વિષમયુગ્મી $(XY)$ હોય છે. તેથી,$(b) - (iv)$.
$(c)$ કેરિયોટાઇપ $45$ (ખાસ કરીને $44 + XO$) ટર્નર સિન્ડ્રોમમાં પરિણમે છે,જે માદાઓમાં જોવા મળતી રંગસૂત્રીય વિકૃતિ છે. તેથી,$(c) - (i)$.
$(d) ZW-ZZ$ જાતિ નિશ્ચયન પદ્ધતિ પક્ષીઓમાં જોવા મળે છે,જેમાં માદા વિષમયુગ્મી $(ZW)$ અને નર સમયુગ્મી $(ZZ)$ હોય છે. તેથી,$(d) - (ii)$.
આમ,સાચો ક્રમ $a-iii, b-iv, c-i, d-ii$ છે.