NEET 2025 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) કણાભસૂત્રીય ઇલેક્ટ્રોન પરિવહન શૃંખલાનું સંકુલ $II$ એ $\text{સક્સિનેટ ડિહાઈડ્રોજીનેઝ}$ છે।
તે એક પટલ-આધારિત ઉત્સેચક છે જે સાઇટ્રિક એસિડ ચક્રમાં સક્સિનેટના ફ્યુમરેટમાં ઓક્સિડેશનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે, અને તે જ સમયે $FAD$ નું $FADH_2$ માં રિડક્શન કરે છે, જે પછી ઇલેક્ટ્રોનને ઇલેક્ટ્રોન પરિવહન શૃંખલામાં સ્થાનાંતરિત કરે છે।

(D) દેડકામાં,શરીરના વિવિધ ભાગોમાંથી અશુદ્ધ રુધિર શિરાતંત્ર દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને બે મોટી શિરાઓ દ્વારા હૃદયમાં લાવવામાં આવે છે,જેને મહાશિરા (Vena cavae - અગ્ર મહાશિરા અને પશ્ચ મહાશિરા) કહેવામાં આવે છે. આ રુધિરવાહિનીઓ સાઇનસ વેનોસસ (Sinus venosus) માં ખુલે છે,જે ત્યારબાદ હૃદયના જમણા કર્ણકમાં રુધિર પહોંચાડે છે.

(A) રિડક્શનિસ્ટ બાયોલોજી એ એક એવો અભિગમ છે જે સજીવોની જટિલતાને તેમના ઘટક ભાગોમાં વિભાજિત કરીને અને તેમના ભૌતિક-રાસાયણિક ગુણધર્મોનો અભ્યાસ કરીને સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ પદ્ધતિ જૈવિક ઘટનાઓને સમજાવવા માટે આણ્વિક અને કોષીય સ્તરો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,જે મૂળભૂત રીતે જીવનને ભૌતિક-રાસાયણિક આંતરક્રિયાઓના પરિણામ તરીકે જુએ છે.

(A) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
વિધાન $A$ સાચું છે: સુકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમ્સ $80S$ (કોષરસમાં) અને આદિકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમ્સ $70S$ હોય છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: દરેક રિબોઝોમ બે ઉપ-એકમો (એક મોટો અને એક નાનો) ધરાવે છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: $80S$ રિબોઝોમ $60S$ અને $40S$ ઉપ-એકમોનું બનેલું છે,જ્યારે $70S$ રિબોઝોમ $50S$ અને $30S$ ઉપ-એકમોનું બનેલું છે.
વિધાન $D$ અને $E$ ખોટા છે કારણ કે તેમાં ઉપ-એકમોના ખોટા સંયોજનો આપેલા છે.
તેથી,વિધાન $A, B,$ અને $C$ સાચા છે.

(D) . એમ્ફિસેમા એ એક દીર્ઘકાલીન વિકાર છે જેમાં વાયુકોષ્ઠની દીવાલોને નુકસાન થાય છે,જેના કારણે શ્વસન સપાટી ઘટે છે.
$B$. એન્જાઈના પેક્ટોરિસ એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં હૃદયના સ્નાયુઓને પૂરતો ઓક્સિજન ન મળવાને કારણે છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો થાય છે.
$C$. ગ્લોમેરુલોનેફ્રાઈટિસ એ કિડનીના ગ્લોમેરુલીમાં થતો સોજો છે.
$D$. ટેટની એ શરીરમાં પ્રવાહીમાં $Ca^{++}$ ના ઓછા પ્રમાણને કારણે સ્નાયુઓમાં થતા ઝડપી ખેંચાણ (તીવ્ર સંકોચન) છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.

(D) પુષ્પસૂત્રમાં,સંજ્ઞા $\oplus$ એ નિયમિત (actinomorphic) પુષ્પો દર્શાવે છે,જ્યારે $\%$ એ એકસંમિત (zygomorphic) પુષ્પો દર્શાવે છે.
સંજ્ઞા $\underline{G}$ એ ઊર્ધ્વસ્થ (superior) બીજાશય દર્શાવે છે (જ્યાં બીજાશય અન્ય પુષ્પીય ભાગોની ઉપર હોય છે),જ્યારે $\overline{G}$ એ અધઃસ્થિત (inferior) બીજાશય દર્શાવે છે.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે $\oplus$ એ નિયમિત છે,એકસંમિત નથી,અને $\underline{G}$ એ ઊર્ધ્વસ્થ છે,અધઃસ્થિત નથી.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે $\oplus$ એ નિયમિત છે અને $\underline{G}$ એ ઊર્ધ્વસ્થ છે.
તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.

(D) નર દેડકામાં,મેથુન પેડ (જેને નુપશિયલ પેડ પણ કહેવાય છે) એ એક વિશિષ્ટ રચના છે જે અગ્ર ઉપાંગની પ્રથમ આંગળીની વક્ષ બાજુએ જોવા મળે છે. આ પેડ નરને એમ્પ્લેક્સસ (પ્રજનન) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન માદાને પકડી રાખવામાં મદદ કરે છે. તેથી,તેનું સાચું સ્થાન અગ્ર ઉપાંગની પ્રથમ આંગળી છે.

(D) સાયટોકાઇનિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો (ફાઇટોહોર્મોન્સ) નો એક વર્ગ છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન અથવા સાયટોકાઇનેસિસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સાયટોકાઇનિનની સૌથી મહત્વપૂર્ણ શારીરિક અસરોમાંની એક પોષક તત્વોના વહન (nutrient mobilization) ને પ્રોત્સાહન આપવાની તેમની ક્ષમતા છે.
પોષક તત્વોનું આ વહન પ્રોટીન અને ક્લોરોફિલના સંશ્લેષણને જાળવી રાખીને પર્ણના વૃદ્ધત્વ (leaf senescence) ને વિલંબિત કરવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી પર્ણો લાંબા સમય સુધી લીલા રહે છે.
આ ઘટનાને રિચમન્ડ-લેંગ અસર (Richmond-Lang effect) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) પ્રાણીઓમાં,શરીરની ગુહા જે મેસોડર્મ દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે તેને દેહકોષ્ઠ કહેવામાં આવે છે.
$1$. અદેહકોષ્ઠી: આ પ્રાણીઓમાં શરીરની ગુહાનો અભાવ હોય છે (દા.ત.,પૃથુકૃમિ).
$2$. કૂટદેહકોષ્ઠી: આ પ્રાણીઓમાં,શરીરની ગુહા મેસોડર્મ દ્વારા આવરી લેવામાં આવતી નથી; તેના બદલે,મેસોડર્મ બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તરની વચ્ચે છૂટાછવાયા કોથળીઓ તરીકે હાજર હોય છે. ખાસ કરીને,મેસોડર્મ શરીરની દીવાલ તરફ હાજર હોય છે પરંતુ પાચન નળી તરફ ગેરહાજર હોય છે (દા.ત.,સૂત્રકૃમિ).
$3$. વિભાજનજન્ય દેહકોષ્ઠી: આ સાચા દેહકોષ્ઠી પ્રાણીઓ છે જ્યાં દેહકોષ્ઠ મેસોડર્મલ દ્રવ્યના વિભાજન દ્વારા રચાય છે.
વર્ણન મુજબ મેસોડર્મ ફક્ત શરીરની દીવાલ તરફ હાજર છે અને પાચન નળી તરફ નથી,તેથી તે કૂટદેહકોષ્ઠીની વ્યાખ્યા સાથે મેળ ખાય છે.

(A) ટેરિડોફાઇટ્સનું જીવનચક્ર નીચે મુજબના તબક્કાઓ અનુસરે છે:
$1$. $B.$ બીજાણુ માતૃકોષોમાં અર્ધીકરણ થવાથી એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. $A.$ આ બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને બહુકોષીય,મુક્તજીવી,પ્રકાશસંશ્લેષી સુકાયક જન્યુજનક બનાવે છે જેને પ્રોથેલસ કહેવાય છે.
$3$. $D.$ પ્રોથેલસ પર લિંગી અંગો,એટલે કે સ્ત્રીજન્યુધાની (માદા) અને પુજન્યુધાની (નર) વિકસે છે.
$4$. $E.$ પુજન્યુધાનીમાંથી પુજન્યુઓ મુક્ત થાય છે અને પાણીની હાજરીમાં સ્ત્રીજન્યુધાની સુધી પહોંચે છે.
$5$. $C.$ ફલન થાય છે અને યુગ્મનજ બને છે,જેમાંથી બીજાણુજનક છોડનો વિકાસ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $B \rightarrow A \rightarrow D \rightarrow E \rightarrow C$ છે.

(A) હૃદયની કાર્ડિયાક પ્રવૃત્તિઓ આંતરિક અને બાહ્ય બંને પદ્ધતિઓ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે:
$1$. આંતરિક નિયમન: હૃદય માયોજેનિક છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું લયબદ્ધ સંકોચન વિશિષ્ટ નોડલ પેશીઓ ($SA$ નોડ અને $AV$ નોડ) દ્વારા શરૂ થાય છે.
$2$. ચેતાકીય નિયમન: મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટામાં આવેલું એક વિશિષ્ટ ચેતા કેન્દ્ર સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર $(ANS)$ દ્વારા હૃદયના કાર્યોને નિયંત્રિત કરી શકે છે.
$3$. અંતઃસ્ત્રાવી નિયમન: એડ્રિનલ મેડ્યુલા દ્વારા સ્ત્રવતા અંતઃસ્ત્રાવો,જેમ કે એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન,તણાવ અથવા કસરત દરમિયાન કાર્ડિયાક આઉટપુટમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
$4$. એડ્રિનલ કોર્ટિકલ અંતઃસ્ત્રાવો (જેમ કે કોર્ટિસોલ અથવા એલ્ડોસ્ટેરોન) મુખ્યત્વે ગ્લુકોઝ ચયાપચય અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલનમાં સામેલ છે,હૃદયની પ્રવૃત્તિના સીધા નિયમનમાં નહીં.
તેથી,$A, B$ અને $C$ સાચા છે,જ્યારે $D$ ખોટું છે.

(B) $Azotobacter$ એ મુક્તજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Oscillatoria$,$Anabaena$,અને $Nostoc$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે હેટેરોસિસ્ટ નામના વિશિષ્ટ કોષોની હાજરીને કારણે અથવા અન્ય નાઈટ્રોજન સ્થાપન પદ્ધતિઓ દ્વારા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવામાં સક્ષમ છે.
$Volvox$ એ લીલી લીલ (Chlorophyta) છે,જેમાં નાઈટ્રોજનના સ્થાપન માટે જરૂરી નાઈટ્રોજેનેઝ ઉત્સેચક સંકુલ હોતું નથી.
તેથી,માત્ર $Volvox$ $(D)$ નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકતું નથી.

(C) પ્રક્રિયા $S-G + S^* \rightarrow S + S^*-G$ માં એક સબસ્ટ્રેટ $S$ માંથી બીજા સબસ્ટ્રેટ $S^*$ માં ક્રિયાશીલ સમૂહ $G$ નું સ્થળાંતર થાય છે.
જે ઉત્સેચકો હાઇડ્રોજન સિવાયના સમૂહનું બે સબસ્ટ્રેટની જોડી વચ્ચે સ્થળાંતર કરે છે,તેમને ટ્રાન્સફરેઝ (Transferases) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,ઉત્સેચકનો સાચો વર્ગ ટ્રાન્સફરેઝ છે.

(A) એકદળી પ્રકાંડમાં,અધઃસ્તર સામાન્ય રીતે દ્રઢોતકીય (sclerenchymatous) હોય છે,મૃદુતકીય (parenchymatous) હોતું નથી. આ સ્તર પ્રકાંડને યાંત્રિક આધાર આપે છે.
- વાહકપુલ સમગ્ર આધારક પેશીમાં વિખરાયેલા હોય છે.
- વાહકપુલ સહસ્થ (જલવાહક અને અન્નવાહક સાથે) અને અવૃત (એધા ગેરહાજર) હોય છે.
- એકદળી પ્રકાંડના વાહકપુલમાં સામાન્ય રીતે અન્નવાહક મૃદુતક ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,'અધઃસ્તર મૃદુતકીય હોય છે' તે વિધાન ખોટું છે.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સનું જીવનચક્ર નીચેના તબક્કાઓ અનુસરે છે:
$1$. ગેમેટોફાઇટ સબસ્ટ્રેટમ સાથે જોડાય છે $(B)$.
$2$. અંડકોષ સુધી પહોંચવા માટે એન્થેરોઝોઇડ્સ પાણીમાં મુક્ત થાય છે $(E)$.
$3$. ફલિતાંડ બનાવવા માટે અંડકોષ સાથે એન્થેરોઝોઇડનું જોડાણ થાય છે $(A)$.
$4$. ફલિતાંડ સ્પોરોફાઇટમાં વિકસે છે $(D)$.
$5$. સ્પોરોફાઇટ એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે રિડક્શન ડિવિઝન (અર્ધીકરણ) માંથી પસાર થાય છે $(C)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $B, E, A, D, C$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. સેન્ટ્રોમિયર એ $\text{કોષ } \text{વિભાજન}$ $(II)$ દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓ જોડાવાનું સ્થાન છે.
$B$. પક્ષ્મ એ કોષરસસ્તરની વાળ જેવી રચના છે જે $\text{કોષીય } \text{હલનચલન}$ $(III)$ માં મદદ કરે છે.
$C$. ક્રિસ્ટી એ $\text{કણાભસૂત્ર}$ $(I)$ ના અંતઃપટલના ગડીમય પ્રવર્ધો છે.
$D$. કોષરસસ્તર મુખ્યત્વે $\text{ફોસ્ફોલિપિડ } \text{બાયલેયર}$ $(IV)$ નું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-II, B-III, C-I, D-IV$ છે.

(B) પ્રકાશસંશ્લેષણમાં સામેલ રંજકદ્રવ્યો ક્રોમેટોગ્રામમાં ચોક્કસ રંગો દર્શાવે છે:
$1$. ક્લોરોફિલ $a$ ક્રોમેટોગ્રામમાં વાદળી-લીલા રંગનું દેખાય છે.
$2$. ક્લોરોફિલ $b$ પીળાશ પડતા લીલા રંગનું દેખાય છે.
$3$. ઝેન્થોફિલ્સ પીળા રંગના દેખાય છે.
$4$. કેરોટીનોઇડ્સ પીળા થી પીળાશ પડતા નારંગી રંગના દેખાય છે.
તેથી,સાચું જોડાણ $A-III, B-I, C-II, D-IV$ છે.

(B) પ્રોક્સિમલ કન્વોલ્યુટેડ ટ્યુબ્યુલ $(PCT)$ માં,$HCO_3^-$,$NaCl$ અને $H_2O$ નું પુનઃશોષણ થાય છે,જ્યારે $pH$ અને આયનીય સંતુલન જાળવવા માટે ગાળણમાં $H^+$ અને $NH_3$ નો સ્ત્રાવ થાય છે.
ડિસ્ટલ કન્વોલ્યુટેડ ટ્યુબ્યુલ $(DCT)$ માં,$Na^+$ અને $H_2O$ નું શરતી પુનઃશોષણ થાય છે,અને રુધિરમાં $pH$ અને સોડિયમ-પોટેશિયમ સંતુલન જાળવવા માટે $H^+$ અને $K^+$ આયનો અને $NH_3$ નો પસંદગીયુક્ત સ્ત્રાવ થાય છે.
વિકલ્પોની સરખામણી કરતા,આકૃતિ $B$ પ્રોક્સિમલ $(P)$ અને ડિસ્ટલ $(D)$ બંને ટ્યુબ્યુલ્સમાં પુનઃશોષણ અને સ્ત્રાવની પ્રક્રિયાઓને પ્રમાણભૂત શારીરિક મોડેલો મુજબ યોગ્ય રીતે રજૂ કરે છે.

(A) આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,કોષરસસ્તર અંદરની તરફ ગળીમય રચનાઓ બનાવે છે જેને $Mesosomes$ (મીસોઝોમ) કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ કોષરસસ્તરના કોષની અંદરની તરફના વિસ્તરણ દ્વારા પુટિકાઓ,નલિકાઓ અને પટલિકાઓના સ્વરૂપમાં બને છે.
$Mesosomes$ કોષદીવાલના નિર્માણ,$\text{DNA}$ પ્રતિકૃતિ અને બાળ કોષોના વિભાજન જેવી વિવિધ કોષીય પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેઓ શ્વસન,સ્ત્રાવની પ્રક્રિયાઓ અને ઉત્સેચકીય સામગ્રી માટે કોષરસસ્તરની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવામાં પણ મદદ કરે છે.

(D) પ્રોસ્થેટિક ગ્રુપ એ એક બિન-પ્રોટીન કાર્બનિક અણુ છે જે કાર્યકારી હોલોએન્ઝાઇમ બનાવવા માટે એપોએન્ઝાઇમ સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલ હોય છે.
'હીમ' એ આયર્ન ધરાવતી પોર્ફિરિન રીંગ છે જે કેટાલેઝ અને પેરોક્સિડેઝ જેવા ઉત્સેચકોમાં પ્રોસ્થેટિક ગ્રુપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
કેટાલેઝ હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ નું પાણી અને ઓક્સિજનમાં વિઘટન કરે છે.
RuBisCo કોફેક્ટર તરીકે $Mg^{2+}$ નો ઉપયોગ કરે છે.
કાર્બોનિક એનહાઇડ્રેઝ કોફેક્ટર તરીકે $Zn^{2+}$ નો ઉપયોગ કરે છે.
સક્સિનેટ ડીહાઈડ્રોજીનેઝ પ્રોસ્થેટિક ગ્રુપ તરીકે $FAD$ નો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) વ્હીટેકરના વર્ગીકરણ મુજબ:
$C$ એ સૃષ્ટિ મોનેરા (આદિકોષકેન્દ્રી,એકકોષી,સૌથી સરળ આયોજન) દર્શાવે છે.
$E$ એ સૃષ્ટિ પ્રોટિસ્ટા (સુકોષકેન્દ્રી,કોષીય સ્તરનું આયોજન) દર્શાવે છે.
$A$ એ સૃષ્ટિ ફૂગ (બહુકોષીય,કાઈટિનની કોષદીવાલ,પેશી જેવું આયોજન) દર્શાવે છે.
$D$ એ સૃષ્ટિ વનસ્પતિ (સુકોષકેન્દ્રી સ્વયંપોષી,પેશી/અંગ સ્તર) દર્શાવે છે.
$B$ એ સૃષ્ટિ પ્રાણી (વિષમપોષી,પેશી/અંગ/અંગતંત્ર સ્તર,સૌથી જટિલ) દર્શાવે છે.
આમ,જટિલતાનો વધતો ક્રમ $C < E < A < D < B$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. એડેનોસિન એ ન્યુક્લિઓસાઇડ છે,જે નાઇટ્રોજન બેઇઝ અને શર્કરાના અણુથી બનેલું છે $(A-III)$.
$2$. એડેનાઇલિક એસિડ એ ન્યુક્લિઓટાઇડ છે,જે નાઇટ્રોજન બેઇઝ,શર્કરા અને ફોસ્ફેટ સમૂહ ધરાવે છે $(B-II)$.
$3$. એડેનાઇન એ નાઇટ્રોજન બેઇઝ (પ્યુરિન) છે $(C-I)$.
$4$. એલનાઇન એ એમિનો એસિડ છે $(D-IV)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-II, C-I, D-IV$ છે.

(D) $Cyclostomata$ વર્ગ જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓનો બનેલો છે.
આ વર્ગના તમામ જીવંત સભ્યો કેટલીક માછલીઓ પર $Ectoparasites$ (બાહ્યપરજીવી) તરીકે જોવા મળે છે.
તેમની પાસે જડબા વગરનું ગોળાકાર,ચૂષક મુખ હોય છે,જેનો ઉપયોગ તેઓ યજમાન માછલીના શરીર સાથે ચોંટીને તેમના રુધિર અને માંસનું પોષણ મેળવવા માટે કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ગોલ્ગી પ્રસાધન કોષના 'પોસ્ટ ઓફિસ' તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે ગોલ્ગી પ્રસાધન અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ માં સંશ્લેષિત પદાર્થોના પેકેજિંગ માટે અને તેમને વિવિધ આંતરકોષીય લક્ષ્યો સુધી પહોંચાડવા અથવા કોષની બહાર સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે અને તે $(A)$ ની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવે છે. $ER$ માંથી પદાર્થો પરિવહન પુટિકાઓ દ્વારા ગોલ્ગી પ્રસાધનની સિસ (cis) બાજુ સુધી પહોંચે છે,સિસ્ટર્નીમાં તેનું રૂપાંતરણ થાય છે,અને ત્યારબાદ તે ટ્રાન્સ (trans) બાજુથી મુક્ત થતી સ્ત્રાવી પુટિકાઓમાં પેક થાય છે.
તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે બધા પૃષ્ઠવંશીઓ ઉપસમુદાય પૃષ્ઠવંશી (Vertebrata) માં આવે છે,જે મેરુદંડી સમુદાયનો એક ભાગ છે. જોકે,બધા મેરુદંડીઓ પૃષ્ઠવંશીઓ નથી કારણ કે મેરુદંડી સમુદાયમાં યુરોકોર્ડાટા અને સેફાલોકોર્ડાટા જેવા ઉપસમુદાયો પણ સામેલ છે,જેમાં કરોડસ્તંભનો અભાવ હોય છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે અને તે વિધાનની યોગ્ય સમજૂતી આપે છે. પૃષ્ઠવંશીઓની વ્યાખ્યા પુખ્તાવસ્થામાં કરોડસ્તંભની હાજરી દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે ભ્રૂણીય મેરુદંડનું સ્થાન લે છે. આ રચનાત્મક ફેરફાર એ મૂળભૂત કારણ છે કે શા માટે બધા પૃષ્ઠવંશીઓ મેરુદંડી તરીકે વર્ગીકૃત થાય છે (ભ્રૂણીય મેરુદંડને કારણે) પરંતુ અન્ય મેરુદંડીઓથી અલગ પડે છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. હૃદય: હૃદયની કર્ણકની દીવાલ એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક ફેક્ટર $(ANF)$ નામનું પેપ્ટાઈડ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરે છે,જે રુધિરનું દબાણ ઘટાડે છે.
$2$. મૂત્રપિંડ: મૂત્રપિંડના જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર કોષો એરિથ્રોપોએટિન નામનો પેપ્ટાઈડ અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે,જે એરિથ્રોપોઈસીસ (રક્તકણોનું નિર્માણ) ને ઉત્તેજિત કરે છે.
$3$. જઠર-આંત્ર માર્ગ: જઠર-આંત્ર માર્ગનું શ્લેષ્મ સ્તર ગેસ્ટ્રિન,સિક્રેટિન,કોલેસાઈસ્ટોકાઈનિન $(CCK)$ અને ગેસ્ટ્રિક ઈનહિબિટરી પેપ્ટાઈડ $(GIP)$ જેવા અનેક પેપ્ટાઈડ અંતઃસ્ત્રાવો મુક્ત કરે છે.
$4$. એડ્રિનલ બાહ્યક: એડ્રિનલ બાહ્યક સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવો મુક્ત કરે છે,જેમાં ગ્લુકોકોર્ટિકોઈડ્સ અને આલ્ડોસ્ટેરોન જેવા મિનરલોકોર્ટિકોઈડ્સનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.

(C) ઉત્સેચક ઘણીવાર પ્રોટીન ભાગ અને બિન-પ્રોટીન ભાગનો બનેલો હોય છે.
ઉત્સેચકના પ્રોટીન ભાગને $Apoenzyme$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બિન-પ્રોટીન ભાગને $Cofactor$ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે $Apoenzyme$ અને $Cofactor$ જોડાય છે,ત્યારે તેઓ સક્રિય ઉત્સેચક બનાવે છે જેને $Holoenzyme$ કહેવાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Apoenzyme$ છે.

(C) જ્યારે પુષ્પને માત્ર એક જ ઉર્ધ્વ સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય,ત્યારે તેને $zygomorphic$ (એકવ્યાસસમમિત) પુષ્પ કહેવામાં આવે છે.
$zygomorphic$ પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં $Pea$ (વટાણા),$Bean$ (વાલ),$Cassia$ (ગલતોરો) અને $Gulmohur$ (ગુલમોહર) નો સમાવેશ થાય છે.
$Petunia$,$Datura$ (દતુરો) અને $Chilli$ (મરચી) એ $actinomorphic$ (ત્રિજ્યાસમમિત) પુષ્પોના ઉદાહરણો છે,જેમાં પુષ્પને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(A) સમભાજન દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે જે રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રિકાઓને ખેંચીને કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ લઈ જવાનું છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ પ્રાપ્ત થાય.
તેથી,સ્પિન્ડલ તંતુઓનું મુખ્ય કાર્ય રંગસૂત્રોને અલગ કરવાનું છે.

(B) $Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) શબ્દ ગ્રીક શબ્દો $gymnos$ (જેનો અર્થ 'નગ્ન' થાય છે) અને $sperma$ (જેનો અર્થ 'બીજ' થાય છે) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
$Gymnosperms$ માં,અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી બંને સમયે ખુલ્લા રહે છે.
પરિણામે,ફલન પછી વિકસતા બીજ ઢંકાયેલા હોતા નથી,તેથી જ તેમને 'નગ્ન બીજ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,$Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) માં બીજ ફળોની અંદર ઢંકાયેલા હોય છે.

(B) એડ્રિનલ મેડ્યુલરી હોર્મોન્સ,ખાસ કરીને એપિનેફ્રાઇન (એડ્રિનાલિન) અને નોર-એપિનેફ્રાઇન (નોર-એડ્રિનાલિન),કટોકટીના હોર્મોન્સ અથવા 'ફાઇટ ઓર ફ્લાઇટ' હોર્મોન્સ તરીકે ઓળખાય છે.
$A.$ ખોટું: આ હોર્મોન્સ કીકીનું વિસ્તરણ (pupillary dilation) પ્રેરે છે,સંકોચન નહીં.
$B.$ સાચું: તે હાઈપરગ્લાયસેમિક છે કારણ કે તે યકૃતમાં ગ્લાયકોજનનું ગ્લુકોઝમાં વિઘટન પ્રેરે છે,જેનાથી રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધે છે.
$C.$ સાચું: તે એરેક્ટર પિલાઈ સ્નાયુઓને ઉત્તેજિત કરીને પિલોઈરેક્શન (રૂંવાડા ઉભા થવા) પ્રેરે છે.
$D.$ સાચું: તે હૃદયના સંકોચનની શક્તિ અને હૃદયના ધબકારાનો દર વધારે છે જેથી કાર્ડિયાક આઉટપુટમાં વધારો થાય.
તેથી,વિધાનો $B, C$ અને $D$ સાચા છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $A$. ત્રિઅંગી: $IV$. સાલ્વિનિયા એ જાણીતી જલીય ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે.
$2$. $B$. દ્વિઅંગી: $III$. પોલીટ્રિકમ એ મોસનું પ્રજાતિ છે,જે દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓમાં આવે છે.
$3$. $C$. આવૃત બીજધારી: $I$. સાલ્વિયા એ પુષ્પધારી વનસ્પતિ છે,જે આવૃત બીજધારીઓમાં આવે છે.
$4$. $D$. અનાવૃત બીજધારી: $II$. ગિંકગો એ જીવંત અશ્મિ સમાન અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(B) પશ્ચ પિટ્યુટરી (ન્યુરોહાયપોફિસિસ) પોતે અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરતી નથી.
તે બે અંતઃસ્ત્રાવોનો સંગ્રહ અને મુક્તિ કરે છે: ઓક્સિટોસિન અને એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ (જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે).
આ અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ હાયપોથેલેમસમાં સુપ્રાઓપ્ટિક અને પેરાવેન્ટ્રિક્યુલર ન્યુક્લી દ્વારા થાય છે.
તેમને હાયપોથેલેમિક ચેતાકોષોના અક્ષતંતુઓ દ્વારા પશ્ચ પિટ્યુટરીમાં સંગ્રહ માટે અને ત્યારબાદ રુધિરપ્રવાહમાં મુક્ત કરવા માટે મોકલવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,$LH$,$FSH$ અને $ACTH$ જેવા અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ અગ્ર પિટ્યુટરી (એડેનોહાયપોફિસિસ) દ્વારા થાય છે.

(B) જલવાહક તંત્ર એ ઈકાઈનોડર્મેટા સમુદાયનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
તે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ખાસ કરીને,તે પ્રચલન (નાલપાદ દ્વારા),શ્વસન (નાલપાદ/ત્વચીય શ્વસન દ્વારા વાયુઓની આપ-લે),અને ખોરાકને પકડવા તથા તેના વહનમાં મદદરૂપ થાય છે.
તેથી,$A$ (શ્વસન અને પ્રચલન) અને $C$ (ખોરાક પકડવો અને તેનું વહન) માં આપેલી વિગતો સાચી છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ માત્ર $A$ અને $C$ છે.

(B) ગેમી (gemmae) એ વિશિષ્ટ લીલી,બહુકોષીય,અલિંગી કલિકાઓ છે જે અમુક લીવરવર્ટ્સ (દા.ત.,$Marchantia$) ના સુકાય પર આવેલા ગેમા કપ નામના નાના પાત્રોમાં વિકસે છે.
જ્યારે આ ગેમી પિતૃ વનસ્પતિના દેહથી અલગ થાય છે,ત્યારે તે અંકુરિત થઈને નવા સજીવો બનાવે છે.
તેથી,બ્રાયોફાઇટ્સમાં ગેમી મુખ્યત્વે અલિંગી પ્રજનન (વાનસ્પતિક પ્રજનન) માં મદદ કરે છે.

(D) દેડકામાં રીનલ પોર્ટલ સિસ્ટમ એ એક વિશિષ્ટ શિરાયુક્ત તંત્ર છે જે શરીરના પાછળના (નીચલા) ભાગોમાંથી રુધિરને હૃદયમાં પાછું મોકલતા પહેલા સીધું મૂત્રપિંડમાં લઈ જાય છે.
આ તંત્ર શરીરના નીચેના અંગો અને પાછળના ભાગોમાંથી નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તેથી,તે શરીરના નીચેના ભાગ અને મૂત્રપિંડ વચ્ચે જોડાણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) $RuBisCO$ (Ribulose$-1,5-$bisphosphate carboxylase-oxygenase) એ પૃથ્વી પરનો સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો ઉત્સેચક છે.
તે કેલ્વિન ચક્રમાં કાર્બોક્સિલેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે,જ્યાં તે $RuBP$ (Ribulose$-1,5-$bisphosphate) માં $CO_2$ ઉમેરીને તેના કાર્બોક્સિલેશનને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે $RuBisCO$ પ્રકાશ પર આધારિત છે અને દિવસ દરમિયાન સક્રિય હોય છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે જોકે તે બંને સાથે જોડાઈ શકે છે,પરંતુ સામાન્ય શારીરિક પરિસ્થિતિઓમાં તે $O_2$ કરતા $CO_2$ માટે વધુ આકર્ષણ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે પાણીનું પ્રકાશ-વિઘટન ફોટોસિસ્ટમ $II$ સાથે સંકળાયેલ ઓક્સિજન-ઉત્પાદક સંકુલ દ્વારા થાય છે,$RuBisCO$ દ્વારા નહીં.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તે $RuBP$ ના કાર્બોક્સિલેશનને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.

(A) વિધાન $A$ સાચું છે: ઓક્સિન્સ ઘણી વનસ્પતિઓમાં પાર્થેનોકાર્પી પ્રેરે છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો (PGRs) વૃદ્ધિના પ્રેરક (જેમ કે ઓક્સિન્સ,જિબરેલિન્સ,સાયટોકાઈનિન) અથવા અવરોધક (જેમ કે એબ્સિસિક એસિડ) તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: નિર્વિભેદન (જ્યારે પરિપક્વ કોષો વિભાજનની ક્ષમતા પાછી મેળવે છે) એ પુનઃવિભેદન (જ્યારે કોષો વિશિષ્ટ પેશીઓમાં પરિપક્વ થાય છે) માટે જરૂરી પગલું છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે: એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધક છે,પ્રેરક નથી.
વિધાન $E$ ખોટું છે: અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ એ એવી ઘટના છે જેમાં અગ્રસ્થ કલિકા પાર્શ્વ કલિકાઓની વૃદ્ધિને અવરોધે છે,પ્રોત્સાહન આપતી નથી.
તેથી,વિધાનો $A, B,$ અને $C$ સાચા છે.

(B) દેડકા પાણી અને જમીન બંનેમાં ત્વચીય શ્વસન (ત્વચા દ્વારા) દર્શાવે છે.
પાણીમાં,ત્વચા પ્રાથમિક શ્વસન અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે,અને મુખગુહા પણ વાયુ વિનિમયમાં ફાળો આપે છે.
જમીન પર,દેડકા તેમની ત્વચા (ત્વચીય શ્વસન),મુખગુહા (મુખગુહા શ્વસન) અને ફેફસાં (પુપ્ફુસીય શ્વસન) દ્વારા શ્વસન કરે છે.
તેથી,આપેલ વિધાન બંને પર્યાવરણ માટે વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A.$ પ્રોજેસ્ટેરોન $IV.$ કોર્પસ લ્યુટિયમ દ્વારા સ્ત્રાવ થાય છે.
$B.$ રિલેક્સિન $II.$ અંડપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે (ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન).
$C.$ મેલેનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(MSH)$ પિટ્યુટરી ગ્રંથિના $I.$ પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા દ્વારા સ્ત્રાવ થાય છે.
$D.$ કેટેકોલેમાઇન્સ (એડ્રિનાલિન અને નોરએડ્રિનાલિન) $III.$ એડ્રિનલ મેડ્યુલા દ્વારા સ્ત્રાવ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-IV, B-II, C-I, D-III$ છે.

(B) પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન $\text{(PCR)}$ એ $\text{DNA}$ ના ચોક્કસ ખંડનું પાત્રમાં (in vitro) પ્રવર્ધન કરવા માટેની એક તકનીક છે.
$\text{PCR}$ ના દરેક ચક્રમાં,$\text{DNA}$ ની માત્રા બમણી થાય છે.
જો આપણે $\text{DNA}$ ના એક અણુથી શરૂઆત કરીએ,તો $n$ ચક્રો પછી,ઉત્પન્ન થતા $\text{DNA}$ અણુઓની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
તેથી,પ્રવર્ધન માટેનું સાચું સમીકરણ $2^n$ છે.

(A) $\text{IVF}$ (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) પદ્ધતિની કેટલીક મર્યાદાઓ અને ગેરફાયદાઓ છે:
$1.$ આ પદ્ધતિમાં અત્યંત વિશિષ્ટ અને મોંઘા સાધનો તથા પ્રક્રિયકોની જરૂર પડે છે,જે તેને ખર્ચાળ બનાવે છે $(B)$.
$2.$ $\text{IVF}$ ના વ્યાપક ઉપયોગને કારણે અનાથ બાળકોને દત્તક લેવાનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે,કારણ કે દંપતીઓ જૈવિક સંતાનને પ્રાધાન્ય આપે છે $(D)$.
$3.$ પ્રત્યારોપણ પછી પ્રારંભિક ગર્ભ ટકી ન શકે તેવી જૈવિક શક્યતા રહેલી છે $(F)$.
વિકલ્પો $A, C,$ અને $E$ ખોટા છે કારણ કે $\text{IVF}$ ભારતમાં ઉપલબ્ધ છે,દાતા તરીકે માત્ર પતિ/પત્ની હોવા જરૂરી નથી (દા.ત. દાતા જનનકોષોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે),અને તે માતા માટે સ્વાભાવિક રીતે જીવલેણ નથી.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે $\text{RNA}$ એ પ્રથમ આનુવંશિક દ્રવ્ય હતું. રાઈબોઝ શર્કરા પર $2'$-$\text{OH}$ સમૂહની હાજરીને કારણે તે પ્રતિક્રિયાશીલ છે,જે તેને અસ્થિર બનાવે છે અને ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે યોગ્ય બનાવે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે $\text{DNA}$ રાસાયણિક ફેરફારો દ્વારા $\text{RNA}$ માંથી વિકસિત થયું છે. $2'$-$\text{OH}$ સમૂહની ગેરહાજરી અને યુરેસિલને બદલે થાઇમિનની હાજરીને કારણે $\text{DNA}$ વધુ સ્થિર છે. તેની બેવડી શૃંખલા અને પૂરક બેઝ જોડી આનુવંશિક સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરીને કાર્યક્ષમ સમારકામ પદ્ધતિઓ માટે પરવાનગી આપે છે.

(A) સહભોજિતા એ વસ્તી આંતરક્રિયાનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક જાતિને લાભ થાય છે અને બીજી જાતિને ન તો નુકસાન થાય છે કે ન તો કોઈ લાભ થાય છે.
આંબાની ડાળી પર ઉગતા ઓર્કિડ (અધિપાદપ) ના કિસ્સામાં,ઓર્કિડને આધાર અને સૂર્યપ્રકાશ તથા ભેજ મેળવવામાં મદદ મળે છે,જ્યારે આંબાના વૃક્ષને ઓર્કિડની હાજરીથી કોઈ નુકસાન કે ફાયદો થતો નથી.
તેથી,આ આંતરક્રિયાને $Commensalism$ (સહભોજિતા) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) $Ex-situ$ (સ્થાન-બાહ્ય) સંરક્ષણ એટલે જૈવવિવિધતાના ઘટકોનું તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહાર સંરક્ષણ કરવું. આ પદ્ધતિમાં, ભયગ્રસ્ત પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાંથી બહાર કાઢીને ખાસ સ્થળોએ રાખવામાં આવે છે જ્યાં તેમનું રક્ષણ કરી શકાય અને વિશેષ કાળજી લઈ શકાય. તેના ઉદાહરણોમાં $\text{પ્રાણીસંગ્રહાલયો}$, $\text{વનસ્પતિ}$ $\text{ઉદ્યાનો}$, $\text{વન્યજીવ}$ $\text{સફારી}$ $\text{પાર્ક}$ અને $\text{બીજ}$ $\text{બેંક}$નો સમાવેશ થાય છે. આનાથી વિપરીત, $\text{રાષ્ટ્રીય}$ $\text{ઉદ્યાનો}$, $\text{વન્યજીવ}$ $\text{અભયારણ્યો}$ અને $\text{સંરક્ષિત}$ $\text{વિસ્તારો}$ એ $in-situ$ (સ્થાન-અંતર્ગત) સંરક્ષણના ઉદાહરણો છે, જેમાં સજીવોનું તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં જ રક્ષણ કરવામાં આવે છે.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે પૃથ્વી પરના તમામ નિવસનતંત્રો માટે સૌર ઉર્જા એ ઉર્જાનો અંતિમ સ્ત્રોત છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન કાર્બનિક દ્રવ્યોના ઉત્પાદનના દરને ગ્રોસ પ્રાઈમરી પ્રોડક્ટિવિટી $\text{(GPP)}$ કહેવામાં આવે છે,નેટ પ્રાઈમરી પ્રોડક્ટિવિટી $\text{(NPP)}$ નહીં. $\text{NPP}$ ને $\text{GPP}$ માંથી શ્વસન દરમિયાન થતા વ્યય $\text{(R)}$ ને બાદ કરીને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,એટલે કે $\text{NPP} = \text{GPP} - \text{R}$.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે પવન અને પાણી દ્વારા પરાગિત પુષ્પોને કીટકો કે પક્ષીઓ જેવા પરાગવાહકોને આકર્ષવાની જરૂર હોતી નથી,તેથી તેમાં તેજસ્વી રંગો,સુગંધ અને મધુરસનો અભાવ હોય છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે,અજૈવિક પરાગનયન (પવન અને પાણી) માં,પરાગરજ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન સુધી પહોંચવાની શક્યતા ખૂબ ઓછી હોય છે. આ અનિશ્ચિતતાને દૂર કરવા અને સફળ પરાગનયનની ખાતરી કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓ પુષ્કળ પ્રમાણમાં પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે.
રંગ અને મધુરસનો અભાવ એ અજૈવિક પરાગનયન માટેનું લાક્ષણિક અનુકૂલન છે,અને મોટી માત્રામાં પરાગરજનું ઉત્પાદન એ સમાન અજૈવિક પરિસ્થિતિઓમાં પરાગનયનની સફળતા સુનિશ્ચિત કરવા માટેનું એક અલગ અનુકૂલન છે,તેથી $R$ સમજાવે છે કે શા માટે આ પુષ્પો આ રીતે અનુકૂલિત થયા છે.
તેથી,$A$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) આલ્કોહોલિક પીણાંનું ઉત્પાદન ઈસ્ટ, ખાસ કરીને $Saccharomyces \text{ } cerevisiae$ (બ્રુઅર્સ યીસ્ટ) દ્વારા શર્કરાના આથવણ (fermentation) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
બિન-નિસ્યંદિત પીણાં સીધા આથવણ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તેમાં આલ્કોહોલનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.
તેના ઉદાહરણોમાં વાઇન અને બીયરનો સમાવેશ થાય છે.
વ્હિસ્કી, બ્રાન્ડી અને રમ જેવા નિસ્યંદિત પીણાં આથવણ પામેલા દ્રાવણના નિસ્યંદન (distillation) દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જે તેમની આલ્કોહોલ સાંદ્રતામાં વધારો કરે છે.
તેથી, બીયર એ બિન-નિસ્યંદિત આલ્કોહોલિક પીણાનું સાચું ઉદાહરણ છે.

(D) સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ એ $Streptococcus$ બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતો ઉત્સેચક છે અને તેને જનીનિક ઈજનેરી વિદ્યા દ્વારા 'ક્લોટ બસ્ટર' (ગંઠાઈ ગયેલું લોહી દૂર કરનાર) તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
તેનો ઉપયોગ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હાર્ટ એટેક) અનુભવતા દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગઠ્ઠા દૂર કરવા માટે થાય છે.
તે ફાઈબ્રિનોલાઈટિક સિસ્ટમને સક્રિય કરીને કામ કરે છે,જે લોહીના ગઠ્ઠાને ઓગાળી નાખે છે.

(C) હ્યુમન જીનોમ પ્રોજેક્ટ $(HGP)$ ના તારણો અનુસાર,માનવ જીનોમમાં રંગસૂત્ર $1$ માં જનીનોની સંખ્યા સૌથી વધુ છે.
તેમાં $2968$ જનીનો આવેલા છે,જે તમામ માનવ રંગસૂત્રોમાં સૌથી વધુ સંખ્યા છે.
તેની સરખામણીમાં,રંગસૂત્ર $Y$ માં સૌથી ઓછા જનીનો છે,જેની કુલ સંખ્યા $231$ છે.

(A) માનવ શુક્રકોષની રચનામાં શીર્ષ,ગ્રીવા,મધ્યભાગ અને પૂંછડીનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. શીર્ષમાં એકકીય કોષકેન્દ્ર હોય છે,જે જનીનિક દ્રવ્ય ધરાવે છે $(A-IV)$.
$2$. મધ્યભાગમાં અસંખ્ય કણાભસૂત્રો હોય છે,જે પૂંછડીની હલનચલન માટે ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે $(B-III)$.
$3$. એક્રોઝોમ એ શીર્ષ પર આવેલી ટોપી જેવી રચના છે,જેમાં ઉત્સેચકો (હાયલ્યુરોનિડેઝ) હોય છે જે અંડકોષના ફલનમાં મદદ કરે છે $(C-I)$.
$4$. પૂંછડી શુક્રકોષની ગતિશીલતામાં મદદ કરે છે $(D-II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(D) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$\text{tRNA}$ અને $\text{rRNA}$ (રાઈબોઝોમના ભાગ તરીકે) બંને $\text{mRNA}$ સાથે સીધી આંતરક્રિયા કરે છે. $\text{tRNA}$ એ $\text{mRNA}$ ટેમ્પલેટ પર એમિનો એસિડ લાવે છે,અને રાઈબોઝોમ પ્રોટીન સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરવા માટે $\text{mRNA}$ સાથે જોડાય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે $\text{RNA}$ ઇન્ટરફરન્સ $\text{(RNAi)}$ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જનીન સાયલેન્સિંગ અને વાયરલ ચેપ તથા ટ્રાન્સપોઝોન્સ સામે કોષીય સંરક્ષણની પદ્ધતિ તરીકે જોવા મળતી અત્યંત સંરક્ષિત જૈવિક પ્રક્રિયા છે.
તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.

(C) પ્લાઝમિડમાં $\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ જનીન હોય છે,જે $\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ ઉત્સેચકના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે વિદેશી $\text{DNA}$ નો ટુકડો $\text{EcoRI}$ સાઇટ પર દાખલ કરવામાં આવે છે,જે $\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ જનીનની અંદર સ્થિત છે,ત્યારે તે જનીનના નિવેશિત નિષ્ક્રિયકરણ (insertional inactivation) તરફ દોરી જાય છે.
પરિણામે,$\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ ઉત્સેચક ઉત્પન્ન થતો નથી.
ક્રોમોજેનિક સબસ્ટ્રેટની હાજરીમાં,બિન-પુનઃસંયોજિત વસાહતો (જેમાં કાર્યરત જનીન હોય છે) વાદળી રંગ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે પુનઃસંયોજિત વસાહતો (જ્યાં જનીન નિષ્ક્રિય થાય છે) સફેદ દેખાય છે.
તેથી,પુનઃસંયોજિત વસાહતોને ઓળખવા માટે સફેદ રંગની વસાહતો પસંદ કરવામાં આવે છે.

(A) $1983$ માં, અમેરિકન કંપની એલી લિલીએ માનવ ઇન્સ્યુલિનની $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને અનુરૂપ બે $DNA$ શૃંખલાઓ તૈયાર કરી અને ઇન્સ્યુલિનની શૃંખલાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે તેમને $Escherichia \text{ } coli$ ના પ્લાઝમિડમાં દાખલ કરી. $E. \text{ } coli$ એ એક બેક્ટેરિયા છે. આ શૃંખલાઓ અલગ-અલગ ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી, ત્યારબાદ તેને નિષ્કર્ષિત કરીને ડાયસલ્ફાઈડ બંધ દ્વારા જોડીને માનવ ઇન્સ્યુલિન (હ્યુમ્યુલિન) બનાવવામાં આવ્યું હતું.

(D) વિધાન $A$ સાચું છે: કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી $(CT)$ અને મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ આંતરિક અંગોના કેન્સરને શોધવા માટે થાય છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે: કીમોથેરાપ્યુટિક દવાઓ કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને મારવા માટે વપરાય છે,જોકે તેની ઘણીવાર બિન-કેન્સરગ્રસ્ત કોષો પર આડઅસર થાય છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: $\alpha$-ઇન્ટરફેરોન એ જૈવિક પ્રતિભાવ મોડ્યુલેટર છે જે દર્દીની રોગપ્રતિકારક શક્તિને સક્રિય કરે છે અને ગાંઠનો નાશ કરવામાં મદદ કરે છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે: $\alpha$-ઇન્ટરફેરોન એ જૈવિક પ્રતિભાવ મોડ્યુલેટર છે,કીમોથેરાપ્યુટિક દવાઓ નથી.
વિધાન $E$ ખોટું છે: લ્યુકેમિયા (બ્લડ કેન્સર) માં,શ્વેત રક્તકણોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે,ઘટાડો નહીં.
તેથી,માત્ર વિધાન $A$ અને $C$ સાચા છે.

(D) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ:
$A.$ સાચું: $12$ અઠવાડિયાના અંતે (પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં),મોટાભાગના મુખ્ય અંગતંત્રો રચાય છે.
$B.$ ખોટું: મુખ્ય અંગતંત્રો $12$ અઠવાડિયાના અંતે રચાય છે,$8$ અઠવાડિયાના અંતે નહીં.
$C.$ સાચું: વિકસતા ગર્ભનું પ્રથમ ચિહ્ન હૃદયના ધબકારા છે,જે ગર્ભધારણના એક મહિના પછી સાંભળી શકાય છે.
$D.$ સાચું: ગર્ભાવસ્થાના બીજા મહિનાના અંત સુધીમાં અંગો અને આંગળીઓનો વિકાસ થાય છે.
$E.$ સાચું: ગર્ભની પ્રથમ હલનચલન અને માથા પર વાળનું દેખાવું સામાન્ય રીતે પાંચમા મહિના દરમિયાન જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાનો $A, C, D$ અને $E$ સાચા છે.

(D) મકાઈ,ઘઉં અને ચોખા જેવા અનાજના બીજમાં,ભ્રૂણપોષ મોટું હોય છે અને ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
ભ્રૂણપોષનું બહારનું આવરણ ભ્રૂણને એક પ્રોટીનયુક્ત સ્તર દ્વારા અલગ કરે છે જેને $Aleurone \text{ Layer}$ (સમીકણ સ્તર) કહેવામાં આવે છે.
આ સ્તર બીજ અંકુરણ દરમિયાન ઉત્સેચકોના સંશ્લેષણ માટે વિશિષ્ટ છે.

(D) સ્ટીર્ડ-ટેન્ક બાયોરિએક્ટરમાં,ઘટકો નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે:
$A$: ઇમ્પેલર (આંદોલન સિસ્ટમ)
$B$: મોટર
$C$: ફીણ તોડનાર (Foam breaker)
$D$: જંતુરહિત હવા પ્રવેશ (Sterile air inlet)
ફીણ તોડનાર $(C)$ આથવણ પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા ફીણને નિયંત્રિત કરવા માટે શાફ્ટની ટોચ પર સ્થિત હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે. એક પરિપક્વ,લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી ભ્રૂણપુટ (Polygonum પ્રકાર) મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજનના ત્રણ રાઉન્ડમાંથી પસાર થાય છે,જેના પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રો બને છે. આ $7$ કોષોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે: $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$1$ મધ્યસ્થ કોષ ($2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો),અને અંડપ્રસાધન જે $2$ સહાયક કોષો અને $1$ અંડકોષનું બનેલું હોય છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે. અંડપ્રસાધન $1$ અંડકોષ અને $2$ સહાયક કોષોનું બનેલું હોય છે. $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા હોય છે,અંડપ્રસાધનમાં નહીં.

(B) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ (hnRNA) પરિપક્વ mRNA તરીકે કોષરસમાં મોકલવામાં આવે તે પહેલાં ઘણી અનુલેખન-પશ્ચાત પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થાય છે.
$1$. સ્પ્લાઈસિંગ: બિન-કોડિંગ ઇન્ટ્રોન્સ દૂર કરવામાં આવે છે અને કોડિંગ એક્સોન્સને જોડવામાં આવે છે $(B)$.
$2$. કેપિંગ: hnRNA ના $5$' છેડે મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ ઉમેરવામાં આવે છે $(C)$.
$3$. ટેઈલિંગ (પોલિએડેનાયલેશન): hnRNA ના $3$' છેડે એડેનાઈલેટ અવશેષો ઉમેરવામાં આવે છે $(D)$.
pre-mRNA નું કોષરસમાં વહન આ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા પછી જ થાય છે,સ્પ્લાઈસિંગ પહેલાં નહીં ($A$ ખોટું છે).
બે પૂરક RNAs નું બેઝ પેરિંગ એ mRNA પરિપક્વતા માટેની પ્રમાણભૂત અનુલેખન-પશ્ચાત પ્રક્રિયા નથી ($E$ ખોટું છે).
તેથી,સાચી ઘટનાઓ $B, C$ અને $D$ છે.

(B) પોલીજેનિક વારસો એ વારસાનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક જ લક્ષણ બે કે તેથી વધુ જનીનો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
આ લક્ષણો સરળ મેન્ડેલિયન ગુણોત્તરને અનુસરતા નથી કારણ કે તે બહુવિધ જનીનો અને ઘણીવાર પર્યાવરણીય પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
તેથી,પોલીજેનિક વારસાને બિન-મેન્ડેલિયન વારસાની ભાત તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,કારણ કે તેમાં મેન્ડેલિયન જિનેટિક્સમાં જોવા મળતા ગુણાત્મક વારસાને બદલે જથ્થાત્મક વારસો સામેલ છે.

(B) પ્રોફેસર રામદેવ મિશ્રા ભારતમાં ઇકોલોજી (પરિસ્થિતિવિદ્યા) ના પિતા તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખાય છે. તેમણે વનસ્પતિ પરિસ્થિતિવિદ્યાના ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું અને બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટી $(BHU)$ ખાતે ભારતમાં ઇકોલોજીનો પ્રથમ અનુસ્નાતક અભ્યાસક્રમ શરૂ કર્યો હતો. ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલ ઇકોસિસ્ટમ પરના તેમના સંશોધન અને સંરક્ષણ જીવવિજ્ઞાનમાં તેમના પ્રયાસોએ દેશમાં ઇકોલોજીકલ અભ્યાસનો પાયો નાખ્યો હતો.

(C) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A$. આલ્ફ્રેડ હર્ષે અને માર્થા ચેઝે બેક્ટેરિયોફેજ પર પ્રયોગો કરીને સાબિત કર્યું કે $DNA$ એ જનીન દ્રવ્ય છે $(IV)$.
$B$. યુક્રોમેટિન એ ક્રોમેટિનનો એવો ભાગ છે જે છૂટક રીતે પેક થયેલો હોય છે અને આછા રંગનો દેખાય છે $(III)$.
$C$. ફ્રેડરિક ગ્રિફિથે $Streptococcus pneumoniae$ નો ઉપયોગ કરીને રૂપાંતરણનો પ્રયોગ કર્યો હતો $(I)$.
$D$. હેટરોક્રોમેટિન એ ક્રોમેટિનનો એવો ભાગ છે જે ઘટ્ટ રીતે પેક થયેલો હોય છે અને ઘેરા રંગનો દેખાય છે $(II)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(B) નિયોપ્લાસ્ટિક અથવા કેન્સરગ્રસ્ત કોષો કેટલાક મુખ્ય લક્ષણો દર્શાવે છે જે તેમને સામાન્ય કોષોથી અલગ પાડે છે.
$1.$ તેઓ અનિયંત્રિત અને ઝડપી વિભાજન પામે છે,જે કોષોનો સમૂહ બનાવે છે જેને ગાંઠ (ટ્યુમર) કહેવાય છે ($A$ અને $B$).
$2.$ મેલિગ્નન્ટ (નિયોપ્લાસ્ટિક) કોષોમાં મેટાસ્ટેસિસનો ગુણધર્મ હોય છે,જેના દ્વારા તેઓ આસપાસના સામાન્ય પેશીઓમાં આક્રમણ કરે છે અને તેને નુકસાન પહોંચાડે છે $(C)$.
$3.$ જે કોષો તેમના મૂળ સ્થાને જ મર્યાદિત રહે છે,તે સામાન્ય રીતે સૌમ્ય (benign) હોય છે અને મેલિગ્નન્ટ નિયોપ્લાઝમ જેવી આક્રમક લાક્ષણિકતાઓ દર્શાવતા નથી $(D)$.
તેથી,નિયોપ્લાસ્ટિક (મેલિગ્નન્ટ) કોષોના લક્ષણોમાં ઝડપી વૃદ્ધિ,સમૂહનું નિર્માણ અને આસપાસની પેશીઓ પર આક્રમણનો સમાવેશ થાય છે $(A, B, C)$.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે: જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસની પ્રક્રિયા પછી,અલગ થયેલા $\text{DNA}$ ટુકડાઓને એગરોઝ જેલમાંથી બહાર કાઢીને શુદ્ધ કરી શકાય છે. આ પ્રક્રિયાને ઇલ્યુશન (elution) કહેવામાં આવે છે. આ શુદ્ધ $\text{DNA}$ ટુકડાઓનો ઉપયોગ ક્લોનિંગ વેક્ટર્સ સાથે જોડીને રિકોમ્બિનન્ટ $\text{DNA}$ બનાવવા માટે કરી શકાય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: ફોસ્ફેટ બેકબોનને કારણે $\text{DNA}$ અણુઓ ઋણ વીજભારિત હોય છે. જ્યારે વિદ્યુત ક્ષેત્ર લાગુ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ધન ઇલેક્ટ્રોડ (એનોડ) તરફ ગતિ કરે છે. એગરોઝ જેલ આણ્વિક ચાળણી તરીકે કાર્ય કરે છે. નાના $\text{DNA}$ ટુકડાઓ ઝડપથી ગતિ કરે છે અને જેલના છિદ્રોમાંથી વધુ દૂર જાય છે,જેથી તેઓ એનોડની નજીક પહોંચે છે,જ્યારે મોટા ટુકડાઓ ધીમેથી ગતિ કરે છે અને વેલ્સની નજીક રહે છે.

(A) $A.$ સાચું: માદામાં અંડકોષજનન ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન શરૂ થાય છે,જ્યારે નરમાં શુક્રકોષજનન તરુણાવસ્થાએ શરૂ થાય છે.
$B.$ સાચું: નરમાં,બે અર્ધીકરણ વિભાજન લાંબા વિરામ વગર ક્રમિક રીતે થાય છે. માદામાં,પ્રથમ અર્ધીકરણ પ્રોફેઝ-$I$ તબક્કે તરુણાવસ્થા સુધી અટકે છે અને બીજું અર્ધીકરણ ફક્ત ફલન પછી જ પૂર્ણ થાય છે.
$C.$ ખોટું: પ્રથમ ધ્રુવકાય પ્રાથમિક પૂર્વ અંડકોષના પ્રથમ અર્ધીકરણના પૂર્ણ થવા દરમિયાન બને છે,જેના પરિણામે દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ બને છે.
$D.$ ખોટું: $LH$ સર્જ અંડપાત (ovulation) પ્રેરે છે,ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરનું વિઘટન નહીં. પ્રોજેસ્ટેરોનનું સ્તર ઘટવાથી ગર્ભાશયના અંતઃસ્તરનું વિઘટન થાય છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને $B$ સાચા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A.$ સ્ક્યુટેલમ એ એકદળી બીજનું એકમાત્ર મોટું બીજપત્ર છે, જે ઢાલ આકારનું હોય છે। તેથી, $A-II$.
$B.$ અભ્રૂણપોષી બીજ એવા બીજ છે જેમાં ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન ભ્રૂણપોષ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જાય છે, જેમ કે મગફળી અથવા વટાણામાં। તેથી, $B-III$.
$C.$ એપીબ્લાસ્ટ એ એક નાનું, અવશિષ્ટ, ભીંગડા જેવું માળખું છે જે કેટલાક એકદળી ભ્રૂણમાં (જેમ કે ઘાસ) સ્ક્યુટેલમની વિરુદ્ધ જોવા મળે છે। તેથી, $C-IV$.
$D.$ પરિભ્રૂણપોષ એ અશેષ ન્યુસેલસ છે જે કાળા મરી અને બીટ જેવા કેટલાક બીજમાં જોવા મળે છે। તેથી, $D-I$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.

(C) એન્ટિબોડી અણુને $H_2L_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે બે ભારે $(H)$ શૃંખલાઓ અને બે હળવી $(L)$ શૃંખલાઓનું બનેલું છે.
આ શૃંખલાઓ ડાયસલ્ફાઈડ બંધ ($S-S$ બંધ) દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે.
એન્ટિબોડી અણુ $Y$ આકારનું બંધારણ ધરાવે છે.
ચલિત (variable) વિસ્તાર,જેમાં એન્ટિજન-બાઈન્ડિંગ સાઈટ હોય છે,તે એન્ટિબોડીના $N$-ટર્મિનલ વિસ્તારમાં આવેલો હોય છે.
અચળ (constant) વિસ્તાર એન્ટિબોડીના $C$-ટર્મિનલ વિસ્તારમાં આવેલો હોય છે.
તેથી,એન્ટિજન-બાઈન્ડિંગ સાઈટ $C$-ટર્મિનલ વિસ્તારમાં આવેલી છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(A) $\text{RNA}$ ઇન્ટરફરન્સ $(\text{RNAi})$ એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જેમાં $\text{RNA}$ અણુઓ લક્ષિત $\text{mRNA}$ અણુઓને નિષ્ક્રિય કરીને જનીન અભિવ્યક્તિ અથવા ભાષાંતરને અટકાવે છે.
આ પ્રક્રિયા દ્વિ-શૃંખલામય $\text{RNA}$ $(\text{dsRNA})$ ની હાજરી દ્વારા શરૂ થાય છે.
આ $\text{dsRNA}$ અણુઓ ડાયસર $(\text{Dicer})$ નામના ઉત્સેચક દ્વારા નાના ઇન્ટરફેરિંગ $\text{RNA}$ $(\text{siRNA})$ માં વિભાજિત થાય છે.
ત્યારબાદ આ $\text{siRNA}$ અણુઓ લક્ષિત $\text{mRNA}$ પરની પૂરક શૃંખલા સાથે જોડાય છે,જે તેના વિઘટન તરફ દોરી જાય છે અથવા તેના ભાષાંતરને અટકાવે છે,જેનાથી ચોક્કસ જનીનનું સાયલેન્સિંગ થાય છે.

(C) મેન્ડલના સ્વતંત્ર વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,જ્યારે બે વિરોધાભાસી લક્ષણોની જોડીને એકસાથે ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે (દ્વિ-સંકરણ),ત્યારે એક લક્ષણની જોડીનું વારસાગમન બીજાથી સ્વતંત્ર હોય છે.
આ સંકરણમાં,પિતૃ પેઢી $(P)$ માં $RRYY$ (ગોળ પીળા) અને $rryy$ (ખરબચડા લીલા) નો સમાવેશ થાય છે.
$F1$ પેઢીમાં $RrYy$ (ગોળ પીળા) સંતતિ પ્રાપ્ત થાય છે.
જ્યારે $F1$ સંતતિ $(RrYy)$ નું સ્વ-ફલન કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $RY, Ry, rY,$ અને $ry$ હોય છે.
પુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીને આ જન્યુઓનું સંકરણ કરાવતા,$F2$ પેઢીમાં $9$ ગોળ પીળા,$3$ ગોળ લીલા,$3$ ખરબચડા પીળા અને $1$ ખરબચડા લીલા સ્વરૂપ પ્રકાર મળે છે.
તેથી,સ્વરૂપ પ્રકાર ગુણોત્તર $9: 3: 3: 1$ છે.

(A) હિસ્ટોન એ બેઝિક પ્રોટીન છે જે ન્યુક્લિયોસોમ બનાવવા માટે $DNA$ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ પ્રોટીન ધન વીજભારિત બેઝિક એમિનો એસિડ,ખાસ કરીને $Lysine$ અને $Arginine$ થી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ એમિનો એસિડનો ધન વીજભાર હિસ્ટોનને $DNA$ અણુના ઋણ વીજભારિત ફોસ્ફેટ બેકબોન સાથે મજબૂતીથી જોડાવા દે છે.

(B) માનવ માદાઓમાં તરુણાવસ્થા દરમિયાન થતા પ્રથમ માસિક સ્રાવને $Menarche$ (રજોદર્શન) કહેવામાં આવે છે.
$Menopause$ (રજોનિવૃત્તિ) એટલે પ્રજનન તબક્કાના અંતે માસિક ચક્રનું કાયમી બંધ થવું.
$Diapause$ એ અમુક પ્રાણીઓમાં વિકાસ સ્થગિત થવાની અવસ્થા છે.
$Ovulation$ (અંડપાત) એ ગ્રાફિયન પુટિકામાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયા છે.

(D) ઉત્પાદકતા એટલે ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન એકમ વિસ્તાર દીઠ જૈવભારના ઉત્પાદન અથવા ઉર્જાના સંગ્રહનો દર.
તે એક દર હોવાથી,તેમાં સમયનો ઘટક હોવો આવશ્યક છે.
જૈવભાર ઉત્પાદકતા સામાન્ય રીતે $g m^{-2} yr^{-1}$ જેવા એકમોમાં માપવામાં આવે છે,અને ઉર્જા ઉત્પાદકતા $KCal m^{-2} yr^{-1}$ જેવા એકમોમાં માપવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$(KCal m^{-2}) yr^{-1}$ એ એકમ વિસ્તાર દીઠ અને એકમ સમય દીઠ ઉર્જાના સંગ્રહનો દર દર્શાવે છે,જે નિવસનતંત્રની ઉત્પાદકતા માટેનો સાચો એકમ છે.

(A) શક્કરિયા એ મૂળનું રૂપાંતરણ છે,જ્યારે બટાકા એ પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે.
બંને ખોરાક સંગ્રહ કરવાનું સમાન કાર્ય કરે છે,જે દર્શાવે છે કે તેઓ કાર્યસદ્રશ (Analogous) રચનાઓ છે.
કાર્યસદ્રશ રચનાઓ એ અભિસારી ઉત્ક્રાંતિનું પરિણામ છે,જેમાં સમાન પર્યાવરણીય દબાણને કારણે વિવિધ રચનાઓ સમાન કાર્યો કરવા માટે વિકસિત થાય છે.

(B) $1$. વંશાવળી દર્શાવે છે કે આ એક ઓટોસોમલ રિસેસિવ (દૈહિક પ્રચ્છન્ન) લક્ષણ છે કારણ કે અસરગ્રસ્ત માદા $(F_0)$ વાહક પુત્રીઓ ઉત્પન્ન કરે છે,અને અસરગ્રસ્ત નર $(F_2)$ એ વાહક માદા અને સામાન્ય નરના સંકરણથી ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. ધારો કે સામાન્ય એલીલ $A$ છે અને રોગનું એલીલ $a$ છે. અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ $aa$ જનીન પ્રકાર ધરાવે છે.
$3$. $F_2$ પેઢીમાં,માતા-પિતા વાહક માદા $(Aa)$ અને અસરગ્રસ્ત નર $(aa)$ છે.
$4$. સંકરણ $Aa \times aa$ છે. સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો $1:1$ ના ગુણોત્તરમાં $Aa$ (વાહક) અને $aa$ (અસરગ્રસ્ત) છે.
$5$. બાળકના વાહક $(Aa)$ હોવાની સંભાવના $1/2$ છે.
$6$. બાળકના અસરગ્રસ્ત $(aa)$ હોવાની સંભાવના $1/2$ છે.
$7$. પ્રશ્નમાં એવા બાળકની સંભાવના પૂછવામાં આવી છે જેને રોગ નથી અને તે વાહક છે. વાહક $(Aa)$ વ્યક્તિ દેખાવમાં સામાન્ય હોય છે (તેને રોગ હોતો નથી),તેથી તેની સંભાવના $1/2$ છે.

(A) ટેપેટમ એ લઘુબીજાણુધાનીની સૌથી અંદરની દીવાલનું સ્તર છે.
તે વિકાસ પામતા પરાગરજ (લઘુબીજાણુ) ને પોષણ પૂરું પાડે છે.
ટેપેટમના કોષો ઘટ્ટ કોષરસ ધરાવે છે અને એન્ડોમાઈટોસિસ અથવા મુક્ત કોષકેન્દ્ર વિભાજનને કારણે ઘણીવાર બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે.
આ બહુકોષકેન્દ્રીય સ્થિતિ ટેપેટમને લઘુબીજાણુ માતૃકોષોના ઝડપી વિકાસ માટે જરૂરી પ્રોટીન,ઉત્સેચકો અને પોષક તત્વોનું મોટા પ્રમાણમાં સંશ્લેષણ કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ ટેપેટમના કોષોમાં બહુકોષકેન્દ્રીય હોવાનું યોગ્ય કારણ દર્શાવે છે.

(C) $1$. પરિપક્વ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) નો વિકાસ દ્વિતીય ગુરુબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ માંથી શરૂ થાય છે.
$2$. $MMC$ એક અર્ધીકરણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈને ચાર એકકીય ગુરુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. આ ચાર ગુરુબીજાણુઓમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય ગુરુબીજાણુ માદા જન્યુજનક તરીકે વિકસે છે.
$4$. આ સક્રિય ગુરુબીજાણુ ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજનની પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થઈને $8$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
$5$. તેથી,આ પ્રક્રિયા માટે $1$ અર્ધીકરણ અને $3$ સમભાજનની જરૂર પડે છે.

(A) લસિકા અંગો એવા સ્થાનો છે જ્યાં લસિકા કોષોનું નિર્માણ અને/અથવા પરિપક્વતા અને પ્રસાર થાય છે.
પ્રાથમિક લસિકા અંગોમાં અસ્થિમજ્જા અને થાઇમસનો સમાવેશ થાય છે,જ્યાં અપરિપક્વ લસિકા કોષો એન્ટિજેન-સંવેદનશીલ લસિકા કોષોમાં વિભેદિત થાય છે.
પરિપક્વતા પછી,લસિકા કોષો ગૌણ લસિકા અંગોમાં સ્થળાંતર કરે છે.
ગૌણ લસિકા અંગો લસિકા કોષોને એન્ટિજેન સાથે આંતરક્રિયા કરવા માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે,જે પછી તે સક્રિય કોષો બનવા માટે પ્રસાર પામે છે.
ગૌણ લસિકા અંગોના ઉદાહરણોમાં બરોળ,લસિકા ગાંઠો,કાકડા (tonsils),નાના આંતરડાની પેયરની ખંડિકાઓ અને એપેન્ડિક્સનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$C$ (બરોળ),$D$ (લસિકા ગાંઠો),અને $E$ (પેયરની ખંડિકાઓ) એ ગૌણ લસિકા અંગો છે,જ્યારે $A$ (થાઇમસ) અને $B$ (અસ્થિમજ્જા) એ પ્રાથમિક લસિકા અંગો છે.
સાચો વિકલ્પ $A$ (માત્ર $C, D, E$) છે.

(A) વિધાન $I$ સાચું છે. અંજીરનું ફળ (syconium) ઘણીવાર માદા અંજીર ભમરીના અવશેષો ધરાવે છે જે ઈંડા મૂકવા માટે અંદર પ્રવેશ કરે છે,જે પછી વનસ્પતિના ઉત્સેચકો દ્વારા પાચન થઈ જાય છે,જે તેને જૈવિક દ્રષ્ટિએ 'માંસાહારી' બનાવે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે. આ ફરજિયાત સહજીવન (obligate mutualism) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. અંજીરનું વૃક્ષ ભમરીના લાર્વા માટે સુરક્ષિત વાતાવરણ અને ખોરાક પૂરો પાડે છે,જ્યારે ભમરી અંજીરના ફૂલોનું પરાગનયન સુનિશ્ચિત કરે છે,જે વૃક્ષના પ્રજનન માટે આવશ્યક છે.

(B) ઇન્સ્યુલિન એ એમિનો એસિડથી બનેલું પેપ્ટાઇડ હોર્મોન છે.
જ્યારે ઇન્સ્યુલિન મૌખિક રીતે લેવામાં આવે છે,ત્યારે તે પાચનતંત્રમાં પ્રવેશે છે જ્યાં તે જઠર અને નાના આંતરડામાં રહેલા વિવિધ પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચકો (જેમ કે પેપ્સિન અને ટ્રિપ્સિન) ના સંપર્કમાં આવે છે.
આ ઉત્સેચકો ઇન્સ્યુલિનના અણુના પેપ્ટાઇડ બંધોને તોડી નાખે છે,અને તેને લોહીમાં શોષાય તે પહેલાં જ તેના ઘટક એમિનો એસિડમાં પાચન કરી નાખે છે.
તેથી,મૌખિક વહીવટ ઇન્સ્યુલિનને બિનઅસરકારક બનાવે છે,જેના કારણે તેને ઇન્જેક્શન દ્વારા આપવું જરૂરી બને છે.

(A) જનીનિક કોડ ટ્રિપ્લેટ (ત્રિ-કીય) હોય છે તેવો પ્રસ્તાવ ભૌતિકશાસ્ત્રી $George \ Gamow$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે તર્ક આપ્યો કે કારણ કે માત્ર $4$ બેઝ અને $20$ એમિનો એસિડ છે,તેથી કોડ બેઝનું સંયોજન હોવું જોઈએ.
તેમણે ગણતરી કરી કે $4^3 = 64$ કોડોન બને છે,જે $20$ એમિનો એસિડ માટે કોડિંગ કરવા માટે પૂરતા છે.

(B) સાચા જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A$. ધ ઇવિલ ક્વાર્ટેટ એ જૈવવિવિધતાના નુકસાનના ચાર મુખ્ય કારણો દર્શાવે છે: $III$.
$B$. સ્વસ્થાન-બાહ્ય સંરક્ષણ (Ex situ conservation) માં કુદરતી નિવાસસ્થાનની બહાર પ્રજાતિઓને બચાવવા માટે ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન જેવી પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે: $I$.
$C$. લેન્ટાના કેમારા એ આક્રમક વિદેશી જાતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જે જૈવવિવિધતાને નુકસાન પહોંચાડે છે: $II$.
$D$. ડોડો એ વિલુપ્ત થઈ ગયેલી પ્રજાતિનું જાણીતું ઉદાહરણ છે: $IV$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-I, C-II, D-IV$ છે.

(B) જન્મજાત રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Innate immunity) એ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે જેની સાથે વ્યક્તિનો જન્મ થાય છે.
તે બિન-ચોક્કસ પ્રકારનો બચાવ છે,જેનો અર્થ છે કે તે વિવિધ રોગકારકો સામે તેમની ચોક્કસ ઓળખને ધ્યાનમાં લીધા વિના રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તે જન્મ સમયે હાજર હોય છે અને આપણા શરીરમાં વિદેશી એજન્ટોના પ્રવેશ સામે વિવિધ પ્રકારના અવરોધો પૂરા પાડીને કાર્ય કરે છે.
બીજી તરફ,ઉપાર્જિત રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Acquired immunity) રોગકારક-વિશિષ્ટ છે અને તે જન્મ પછી રોગકારકોના સંપર્ક અથવા રસીકરણ દ્વારા વિકસિત થાય છે.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે નિવસનતંત્રમાં ઉર્જાનો પ્રવાહ હંમેશા એકદિશીય હોય છે,જે સૂર્યમાંથી ઉત્પાદકો અને ત્યારબાદ ઉપભોગીઓ તરફ વહે છે,જેમાં દરેક પોષક સ્તરે ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે નિવસનતંત્ર ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના બીજા નિયમમાંથી મુક્ત નથી. ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે ઉર્જાનું રૂપાંતરણ ક્યારેય $100\%$ કાર્યક્ષમ હોતું નથી અને કેટલીક ઉર્જા હંમેશા ઉષ્મા તરીકે વ્યય પામે છે,જે તમામ નિવસનતંત્રોમાં ઉર્જાના પ્રવાહને સંચાલિત કરતો મૂળભૂત સિદ્ધાંત છે.

(A) જનીન ક્લોનિંગ,જે રીકોમ્બિનન્ટ $\text{DNA}$ ટેકનોલોજીની એક પાયાની પ્રક્રિયા છે,તેમાં આનુવંશિક દ્રવ્યના હેરફેર માટે ચોક્કસ ઉત્સેચકોની જરૂર પડે છે.
$1$. $\text{રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો}$ વેક્ટર અને સ્ત્રોત $\text{DNA}$ ને ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપવા માટે આવશ્યક છે.
$2$. $\text{DNA લિગેઝ}$ એ કાપેલા $\text{DNA}$ ટુકડાઓને જોડવા (લિગેશન) માટે આવશ્યક છે જેથી રીકોમ્બિનન્ટ $\text{DNA}$ બનાવી શકાય.
$3$. $\text{DNA પોલિમરેઝ}$ નો ઉપયોગ ઘણીવાર $\text{PCR}$ જેવી પ્રક્રિયાઓમાં અથવા સ્ટીકી એન્ડ્સ ભરવા માટે થાય છે.
$4$. $\text{DNA મ્યુટેઝ}$ અને $\text{DNA રિકોમ્બિનેઝ}$ એ જનીન ક્લોનિંગની મૂળભૂત પ્રક્રિયામાં વપરાતા પ્રમાણભૂત ઉત્સેચકો નથી.
તેથી,$\text{DNA મ્યુટેઝ}$ $(C)$ અને $\text{DNA રિકોમ્બિનેઝ}$ $(D)$ જનીન ક્લોનિંગ માટે આવશ્યક નથી.

(C) પ્રોકેરિયોટિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) ની પ્રક્રિયા $RNA$ પોલિમરેઝ દ્વારા કરવામાં આવે છે. $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક કોર ઉત્સેચક અને સિગ્મા કારક $(\sigma)$ નો બનેલો હોય છે. સિગ્મા કારક પ્રમોટર સાઇટને ઓળખીને ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત કરવા માટે જવાબદાર છે. એકવાર લંબાઈ વધારવાનો તબક્કો (elongation phase) પૂર્ણ થઈ જાય,પછી ટ્રાન્સક્રિપ્શનની સમાપ્તિ થાય છે. આ સમાપ્તિ રો કારક $(\rho)$ દ્વારા સરળ બને છે. તેથી,ટ્રાન્સક્રિપ્શનની સમાપ્તિ માટે $\rho$ કારક આવશ્યક છે.

(B) એકકોષીય (monozygotic) જોડિયા એક જ યુગ્મનજ (zygote) માંથી બને છે જે બે ભાગમાં વિભાજિત થાય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સમાન જાતિના હોવા જોઈએ.
આ કિસ્સામાં જોડિયા બાળકો એક છોકરો અને એક છોકરી હોવાથી,તેઓ એકકોષીય હોઈ શકે નહીં.
દ્વિ-કોષીય (fraternal) જોડિયા બે અલગ-અલગ અંડકોષોમાંથી બને છે જે બે અલગ-અલગ શુક્રકોષો દ્વારા ફલિત થાય છે.
કારણ કે તેઓ અલગ-અલગ ફલન પ્રક્રિયાઓમાંથી ઉદ્ભવે છે,તેઓ આનુવંશિક રીતે અન્ય ભાઈ-બહેનો જેટલા જ સમાન હોય છે,જે તેમના લગભગ $50\%$ જનીનો વહેંચે છે.
તેથી,છોકરો અને છોકરીની જોડી હંમેશા દ્વિ-કોષીય (fraternal) જોડિયા જ હોય છે.

(B) ઘરગથ્થુ ઉત્પાદનોમાં સામેલ સૂક્ષ્મજીવો નીચે મુજબ છે:
$1$. $Lactobacillus$ (લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા) દૂધમાંથી દહીં બનાવવા માટે વપરાય છે.
$2$. $Saccharomyces$ $cerevisiae$ (બ્રૂઅર્સ યીસ્ટ) બ્રેડ અને કણક બનાવવા માટે વપરાય છે.
$3$. $Propionibacterium$ $sharmanii$ સ્વિસ ચીઝમાં મોટા કાણાં પાડવા માટે વપરાય છે.
ઘરગથ્થુ ઉત્પાદનોમાં સામેલ ન હોય તેવા સૂક્ષ્મજીવો નીચે મુજબ છે:
$1$. $Aspergillus$ $niger$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાઇટ્રિક એસિડના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$2$. $Trichoderma$ $polysporum$ એ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સાયક્લોસ્પોરિન $A$ (એક રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડનાર ઘટક) ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે થાય છે.
તેથી,$A$ અને $C$ એવા સૂક્ષ્મજીવો છે જે ઘરગથ્થુ ઉત્પાદનોમાં સામેલ નથી. સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) બ્લુ-વ્હાઇટ સ્ક્રીનિંગ પદ્ધતિમાં,$\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ ઉત્સેચકનો ઉપયોગ થાય છે. આ ઉત્સેચક માટેનું જનીન વિદેશી $\text{DNA}$ સિક્વન્સના પ્રવેશ દ્વારા ખંડિત થાય છે (ઇન્સર્શનલ ઇનએક્ટિવેશન).
જો પ્લાઝમિડમાં $\text{DNA}$ ઇન્સર્ટ ન હોય,તો $\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ ઉત્સેચક ઉત્પન્ન થાય છે,જે ક્રોમોજેનિક સબસ્ટ્રેટ સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને વાદળી રંગની વસાહતો (બિન-પુનઃસંયોજિત) બનાવે છે.
જો પ્લાઝમિડમાં $\text{DNA}$ ઇન્સર્ટ હોય,તો $\beta$-ગેલેક્ટોસિડેઝ માટેનું જનીન નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે અને કોઈ વાદળી રંગ ઉત્પન્ન થતો નથી,પરિણામે સફેદ વસાહતો (પુનઃસંયોજિત) મળે છે.
તેથી,વિધાન-$I$ ખોટું છે કારણ કે વાદળી વસાહતો બિન-પુનઃસંયોજિત છે,અને વિધાન-$II$ સાચું છે કારણ કે સફેદ (બિન-વાદળી) વસાહતો પુનઃસંયોજિત છે.

(B) વર્હલ્સ્ટ-પર્લ લોજિસ્ટિક વૃદ્ધિ મોડેલ મર્યાદિત સંસાધનો ધરાવતા પર્યાવરણમાં વસ્તીની વૃદ્ધિનું વર્ણન કરે છે.
આ મોડેલમાં,વસ્તી વૃદ્ધિનો દર $\frac{dN}{dt}$ એ સમીકરણ $\frac{dN}{dt} = rN \left( \frac{K-N}{K} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$N$ એ સમય $t$ પર વસ્તીની ગીચતા દર્શાવે છે,$r$ એ કુદરતી વધારાનો આંતરિક દર છે,અને $K$ એ પર્યાવરણની વહન ક્ષમતા (carrying capacity) છે.
આ સમીકરણ દર્શાવે છે કે જેમ $N$ એ $K$ ની નજીક પહોંચે છે,તેમ પદ $\left( \frac{K-N}{K} \right)$ શૂન્યની નજીક પહોંચે છે,જેના કારણે વસ્તી વૃદ્ધિ ધીમી પડે છે અને અંતે વહન ક્ષમતા પર સ્થિર થાય છે.