MHT CET 2020 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

698 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ251300 of 698 questions

Page 6 of 10 · Gujarati

251
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{dx}{1+\sqrt{x}} = $
A
$2\sqrt{x} - 2\log |1+\sqrt{x}| + c$
B
$\sqrt{x} + \log |1+\sqrt{x}| + c$
C
$2\sqrt{x} - 2\log |1+\sqrt{x}| + c$
D
$\sqrt{x} - \log |1+\sqrt{x}| + c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{dx}{1+\sqrt{x}}$.
$\sqrt{x} = t$ આદેશ લેતા,તેથી $x = t^2$ અને $dx = 2t \, dt$ મળે.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int \frac{2t}{1+t} \, dt$.
$I = 2 \int \frac{t}{1+t} \, dt$.
$I = 2 \int \frac{(t+1) - 1}{1+t} \, dt$.
$I = 2 \int \left( 1 - \frac{1}{1+t} \right) \, dt$.
$I = 2 \left( \int 1 \, dt - \int \frac{1}{1+t} \, dt \right)$.
$I = 2(t - \log|1+t|) + c$.
$t = \sqrt{x}$ પાછું મૂકતા:
$I = 2\sqrt{x} - 2\log|1+\sqrt{x}| + c$.
252
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{\sin x \cdot \cos x}{\sin ^{4} x+\cos ^{4} x} d x=$
A
$\tan ^{-1}(\sin ^{2} x)+c$
B
$2 \tan ^{-1}(\tan ^{2} x)+c$
C
$\frac{1}{2} \tan ^{-1}(\tan ^{2} x)+c$
D
$\tan ^{-1}(\cos ^{2} x)+c$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \frac{\sin x \cdot \cos x}{\sin ^{4} x + \cos ^{4} x} dx$.
અંશ અને છેદને $\cos ^{4} x$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$I = \int \frac{\frac{\sin x \cdot \cos x}{\cos ^{4} x}}{\frac{\sin ^{4} x}{\cos ^{4} x} + 1} dx = \int \frac{\tan x \sec ^{2} x}{\tan ^{4} x + 1} dx$.
ધારો કે $\tan ^{2} x = t$. બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા,$2 \tan x \sec ^{2} x dx = dt$,જેનો અર્થ છે કે $\tan x \sec ^{2} x dx = \frac{1}{2} dt$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int \frac{1}{1 + t^{2}} \cdot \frac{1}{2} dt = \frac{1}{2} \int \frac{1}{1 + t^{2}} dt$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \frac{1}{1 + t^{2}} dt = \tan ^{-1} t + c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{2} \tan ^{-1} t + c = \frac{1}{2} \tan ^{-1}(\tan ^{2} x) + c$.
253
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{(\sin^{-1} x)^{\frac{3}{2}}}{\sqrt{1-x^2}} dx =$
A
$\frac{2}{5}(\sin^{-1} x)^{\frac{5}{2}} + c$
B
$\frac{2}{5}(\cos^{-1} x)^{\frac{5}{2}} + c$
C
$\frac{5}{2}(\cos^{-1} x)^{\frac{5}{2}} + c$
D
$\frac{5}{2}(\sin^{-1} x)^{\frac{5}{2}} + c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{(\sin^{-1} x)^{\frac{3}{2}}}{\sqrt{1-x^2}} dx$.
$\sin^{-1} x = t$ આદેશ લેતા.
તેથી,બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા,$\frac{1}{\sqrt{1-x^2}} dx = dt$ મળે.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int t^{\frac{3}{2}} dt$.
સંકલનના ઘાત નિયમ $\int t^n dt = \frac{t^{n+1}}{n+1} + c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{t^{\frac{3}{2} + 1}}{\frac{3}{2} + 1} + c = \frac{t^{\frac{5}{2}}}{\frac{5}{2}} + c = \frac{2}{5} t^{\frac{5}{2}} + c$.
હવે $t = \sin^{-1} x$ પાછું મૂકતા:
$I = \frac{2}{5}(\sin^{-1} x)^{\frac{5}{2}} + c$.
254
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int x^{3} e^{x^{2}} dx =$
A
$\frac{1}{2} e^{x^{2}}(x^{2}+1)+c$
B
$\frac{1}{2} e^{x^{2}}(x^{2}-1)+c$
C
$\frac{1}{2} e^{x}(x^{2}-1)+c$
D
$\frac{1}{2} e^{x}(x^{2}+1)+c$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int x^{3} e^{x^{2}} dx$.
$x^{2} = t$ આદેશ લેતા,$2x dx = dt$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $x dx = \frac{1}{2} dt$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા,$I = \frac{1}{2} \int t e^{t} dt$ મળે.
ખંડશઃ સંકલન (Integration by Parts) ની રીત $\int u dv = uv - \int v du$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $u = t$ અને $dv = e^{t} dt$ છે.
તેથી $du = dt$ અને $v = e^{t}$ મળે.
આમ,$I = \frac{1}{2} [t e^{t} - \int e^{t} dt] = \frac{1}{2} [t e^{t} - e^{t}] + c$.
$e^{t}$ સામાન્ય લેતા,$I = \frac{1}{2} e^{t}(t - 1) + c$ મળે.
છેલ્લે $t = x^{2}$ પાછું મૂકતા,$I = \frac{1}{2} e^{x^{2}}(x^{2} - 1) + c$ મળે છે.
255
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{e^{x}}{\sqrt{x}}(1+2 x) d x=$
A
$\frac{1}{\sqrt{x}} e^{x}+c$
B
$2 \sqrt{x} e^{x}+c$
C
$\frac{\sqrt{x}}{2} e^{x}+c$
D
$\sqrt{x} e^{x}+c$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \frac{e^{x}}{\sqrt{x}}(1+2x) dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે ફરીથી લખી શકીએ:
$I = \int e^{x} \left( \frac{1}{\sqrt{x}} + \frac{2x}{\sqrt{x}} \right) dx = \int e^{x} \left( \frac{1}{\sqrt{x}} + 2\sqrt{x} \right) dx$.
પદોને ગોઠવતા:
$I = \int e^{x} \left( 2\sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} \right) dx$.
ધારો કે $f(x) = 2\sqrt{x}$. તો $f'(x) = 2 \cdot \frac{1}{2\sqrt{x}} = \frac{1}{\sqrt{x}}$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int e^{x} [f(x) + f'(x)] dx = e^{x} f(x) + c$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = e^{x} (2\sqrt{x}) + c = 2\sqrt{x} e^{x} + c$.
256
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int e^{\tan ^{-1} x} \left(1 + \frac{x}{1 + x^2} \right) dx$
A
$\left(\frac{x}{2}\right) e^{\tan ^{-1} x} + c$
B
$x e^{\tan ^{-1} x} + c$
C
$\left(\frac{1}{2}\right) e^{\tan ^{-1} x} + c$
D
$e^{\tan ^{-1} x} + c$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int e^{\tan ^{-1} x} \left(1 + \frac{x}{1 + x^2} \right) dx$.
$t = \tan ^{-1} x$ આદેશ લેતા,$x = \tan t$ અને $dx = (1 + x^2) dt = \sec^2 t dt$ મળે.
તેથી,$I = \int e^t \left(1 + \frac{\tan t}{1 + \tan^2 t} \right) \sec^2 t dt$.
$1 + \tan^2 t = \sec^2 t$ હોવાથી,પદાવલિ $I = \int e^t \left(1 + \frac{\tan t}{\sec^2 t} \right) \sec^2 t dt$ બને છે.
$I = \int e^t (\sec^2 t + \tan t) dt$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int e^t [f(t) + f'(t)] dt = e^t f(t) + c$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $f(t) = \tan t$ અને $f'(t) = \sec^2 t$ છે.
આમ,$I = e^t \tan t + c$.
$t = \tan ^{-1} x$ પાછું મૂકતા,આપણને $I = x e^{\tan ^{-1} x} + c$ મળે છે.
257
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2020
$\int \cot x \cdot \log [\log (\sin x)] d x=$
A
$\log (\sin x)[\log (\sin x)+1]+c$
B
$\log (\sin x)[\log (\log (\sin x))+1]+c$
C
$\log (\sin x)[\log (\log (\sin x))-1]+c$
D
$\log (\sin x)[\log (\sin x)-1]+c$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \cot x \cdot \log [\log (\sin x)] d x$.
$t = \log (\sin x)$ આદેશ લેતા.
તેથી $dt = \frac{1}{\sin x} \cdot \cos x \, dx = \cot x \, dx$ મળે.
આમ,સંકલન $I = \int \log t \, dt$ બને છે.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int u \, dv = uv - \int v \, du$,જ્યાં $u = \log t$ અને $dv = dt$:
$I = t \log t - \int t \cdot \frac{1}{t} \, dt$.
$I = t \log t - \int 1 \, dt$.
$I = t \log t - t + c = t(\log t - 1) + c$.
$t = \log (\sin x)$ પાછું મૂકતા:
$I = \log (\sin x) [\log (\log (\sin x)) - 1] + c$.
258
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \left[ \frac{\log x - 1}{1 + (\log x)^2} \right]^2 dx = $
A
$\frac{x}{1 + \log x} + c$
B
$\frac{x}{1 + (\log x)^2} + c$
C
$\frac{x^2}{1 + (\log x)^2} + c$
D
$\frac{1}{1 + (\log x)^2} + c$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \left[ \frac{\log x - 1}{1 + (\log x)^2} \right]^2 dx$.
$\log x = t$ આદેશ લેતા,$x = e^t$ અને $dx = e^t dt$ મળે.
સંકલન આ મુજબ થશે: $I = \int \left[ \frac{t - 1}{1 + t^2} \right]^2 e^t dt = \int e^t \left[ \frac{t^2 - 2t + 1}{(1 + t^2)^2} \right] dt$.
અંશને $(t^2 + 1) - 2t$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$I = \int e^t \left[ \frac{t^2 + 1}{(1 + t^2)^2} - \frac{2t}{(1 + t^2)^2} \right] dt = \int e^t \left[ \frac{1}{1 + t^2} - \frac{2t}{(1 + t^2)^2} \right] dt$.
આ $\int e^t [f(t) + f'(t)] dt = e^t f(t) + c$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $f(t) = \frac{1}{1 + t^2}$.
આમ,$I = e^t \left( \frac{1}{1 + t^2} \right) + c$.
$t = \log x$ પાછું મૂકતા,$I = \frac{x}{1 + (\log x)^2} + c$ મળે.
259
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2020
$\int \log x \cdot(\log x+2) dx =$
A
$x(\log x)^{2}+c$
B
$(\log x)^{2}+c$
C
$e^{x}(\log x)^{2}+c$
D
$x \log x+c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \log x \cdot (\log x + 2) dx$.
$\log x = t$ આદેશ લેતા,$x = e^t$ અને $dx = e^t dt$ મળે.
તેથી,$I = \int t(t + 2) e^t dt = \int (t^2 + 2t) e^t dt$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int e^t [f(t) + f'(t)] dt = e^t f(t) + c$ નો ઉપયોગ કરતા.
અહીં,$f(t) = t^2$ લેતા,$f'(t) = 2t$ થાય.
આમ,$I = e^t (t^2) + c$.
$t = \log x$ પાછું મૂકતા,આપણને $I = x(\log x)^2 + c$ મળે છે.
260
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \sin ^{-1} x \, dx =$
A
$x \sin ^{-1} x + \sqrt{1 - x^2} + c$
B
$x \sin ^{-1} x - \sqrt{1 - x^2} + c$
C
$x \sin ^{-1} x - \sqrt{1 + x^2} + c$
D
$x \sin ^{-1} x + \sqrt{1 + x^2} + c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \sin^{-1} x \cdot 1 \, dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int u \cdot v \, dx = u \int v \, dx - \int (u' \cdot \int v \, dx) \, dx$.
અહીં,$u = \sin^{-1} x$ અને $v = 1$ છે.
$I = \sin^{-1} x \cdot x - \int \frac{1}{\sqrt{1 - x^2}} \cdot x \, dx$.
$I = x \sin^{-1} x - \int \frac{x}{\sqrt{1 - x^2}} \, dx$.
$\int \frac{x}{\sqrt{1 - x^2}} \, dx$ ઉકેલવા માટે,$1 - x^2 = t$ લો,તેથી $-2x \, dx = dt$,એટલે કે $x \, dx = -\frac{1}{2} dt$.
$\int \frac{x}{\sqrt{1 - x^2}} \, dx = \int \frac{-1/2}{\sqrt{t}} \, dt = -\frac{1}{2} \int t^{-1/2} \, dt = -\frac{1}{2} \cdot \frac{t^{1/2}}{1/2} = -\sqrt{t} = -\sqrt{1 - x^2}$.
આ કિંમત $I$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$I = x \sin^{-1} x - (-\sqrt{1 - x^2}) + c = x \sin^{-1} x + \sqrt{1 - x^2} + c$.
261
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int(1+x) \log x \, dx =$
A
$\left(x+\frac{x^{2}}{2}\right) \log x+\left(x-\frac{x^{2}}{4}\right)+C$
B
$\left(x+\frac{x^{2}}{2}\right) \log x-\left(x+\frac{x^{2}}{4}\right)+C$
C
$\left(x+\frac{x^{2}}{2}\right) \log x-\left(x-\frac{x^{2}}{4}\right)+C$
D
$\left(x+\frac{x^{2}}{2}\right) \log x+\left(x+\frac{x^{2}}{4}\right)+C$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int (1+x) \log x \, dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$u = \log x$ અને $dv = (1+x) \, dx$ લો.
તેથી $du = \frac{1}{x} \, dx$ અને $v = x + \frac{x^2}{2}$ મળે.
સૂત્ર $\int u \, dv = uv - \int v \, du$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \log x \left(x + \frac{x^2}{2}\right) - \int \left(x + \frac{x^2}{2}\right) \cdot \frac{1}{x} \, dx$.
$I = \left(x + \frac{x^2}{2}\right) \log x - \int \left(1 + \frac{x}{2}\right) \, dx$.
$I = \left(x + \frac{x^2}{2}\right) \log x - \left(x + \frac{x^2}{4}\right) + C$.
262
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int e^{x} \sec x(1+\tan x) dx =$
A
$e^{x} \operatorname{cosec} x+c$
B
$e^{x} \sec x+c$
C
$e^{x} \cot x+c$
D
$e^{x} \tan x+c$

Solution

(B) આપણે પ્રમાણિત સંકલનનું સ્વરૂપ જાણીએ છીએ $\int e^{x} [f(x) + f'(x)] dx = e^{x} f(x) + c$.
આપેલ સંકલન $\int e^{x} \sec x(1+\tan x) dx$ છે.
$\sec x$ ને અંદર ગુણતા,આપણને $\int e^{x} (\sec x + \sec x \tan x) dx$ મળે છે.
ધારો કે $f(x) = \sec x$. તો $f'(x) = \sec x \tan x$ થાય.
આ કિંમતોને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં મૂકતા,આપણને $e^{x} \sec x + c$ મળે છે.
263
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int_{0}^{\infty} \frac{dx}{(x^{2}+4)(x^{2}+9)} = $
A
$\frac{\pi}{120}$
B
$\frac{\pi}{60}$
C
$\frac{\pi}{80}$
D
$\frac{-\pi}{60}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{\infty} \frac{dx}{(x^{2}+4)(x^{2}+9)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{(x^{2}+4)(x^{2}+9)} = \frac{A}{x^{2}+4} + \frac{B}{x^{2}+9}$.
$1 = A(x^{2}+9) + B(x^{2}+4)$.
$x^{2} = -4$ લેતા,$1 = A(5) \implies A = \frac{1}{5}$.
$x^{2} = -9$ લેતા,$1 = B(-5) \implies B = -\frac{1}{5}$.
તેથી,$I = \frac{1}{5} \int_{0}^{\infty} \left( \frac{1}{x^{2}+4} - \frac{1}{x^{2}+9} \right) dx$.
સૂત્ર $\int \frac{dx}{x^{2}+a^{2}} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{x}{a}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{5} \left[ \frac{1}{2} \tan^{-1}(\frac{x}{2}) - \frac{1}{3} \tan^{-1}(\frac{x}{3}) \right]_{0}^{\infty}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$I = \frac{1}{5} \left[ (\frac{1}{2} \cdot \frac{\pi}{2} - 0) - (\frac{1}{3} \cdot \frac{\pi}{2} - 0) \right]$.
$I = \frac{1}{5} \left( \frac{\pi}{4} - \frac{\pi}{6} \right) = \frac{1}{5} \left( \frac{3\pi - 2\pi}{12} \right) = \frac{1}{5} \cdot \frac{\pi}{12} = \frac{\pi}{60}$.
264
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int_{2}^{3} \frac{dx}{x^{2}+x} = $
A
$\log \left(\frac{3}{4}\right)$
B
$\log \left(\frac{3}{2}\right)$
C
$\log \left(\frac{9}{8}\right)$
D
$\log \left(\frac{8}{9}\right)$

Solution

(C) આપેલ સંકલન $I = \int_{2}^{3} \frac{dx}{x^{2}+x}$ છે.
પ્રથમ,છેદના અવયવ પાડતા: $x^{2}+x = x(x+1)$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{x(x+1)} = \frac{1}{x} - \frac{1}{x+1}$ મળે છે.
હવે,સંકલન કરતા: $I = \int_{2}^{3} \left(\frac{1}{x} - \frac{1}{x+1}\right) dx = [\log|x| - \log|x+1|]_{2}^{3} = [\log|\frac{x}{x+1}|]_{2}^{3}$.
સીમાઓ મૂકતા: $I = \log(\frac{3}{4}) - \log(\frac{2}{3}) = \log(\frac{3}{4} \div \frac{2}{3}) = \log(\frac{3}{4} \times \frac{3}{2}) = \log(\frac{9}{8})$.
265
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{x^{2}}{(x+1)(x+2)^{2}} d x=$
A
$\log |x+1|+\frac{4}{x+2}+c$
B
$\log |x+1|-\frac{4}{x+2}+\frac{3}{(x+2)^{2}}+c$
C
$\log |x+1|+\frac{1}{x+2}+c$
D
$\log |x+1|-\frac{4}{x+2}-\frac{3}{(x+2)^{2}}+c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{x^{2}}{(x+1)(x+2)^{2}} dx$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x^{2}}{(x+1)(x+2)^{2}} = \frac{A}{x+1} + \frac{B}{x+2} + \frac{C}{(x+2)^{2}}$.
બંને બાજુ $(x+1)(x+2)^{2}$ વડે ગુણતા:
$x^{2} = A(x+2)^{2} + B(x+1)(x+2) + C(x+1)$.
$x = -2$ લેતા,$(-2)^{2} = C(-2+1) \Rightarrow 4 = -C \Rightarrow C = -4$.
$x = -1$ લેતા,$(-1)^{2} = A(-1+2)^{2} \Rightarrow 1 = A(1)^{2} \Rightarrow A = 1$.
$x^{2}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$1 = A + B$.
$A = 1$ હોવાથી,$1 = 1 + B \Rightarrow B = 0$.
તેથી,સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$I = \int \left( \frac{1}{x+1} - \frac{4}{(x+2)^{2}} \right) dx$.
$I = \int \frac{1}{x+1} dx - 4 \int (x+2)^{-2} dx$.
$I = \log |x+1| - 4 \left( \frac{(x+2)^{-1}}{-1} \right) + c$.
$I = \log |x+1| + \frac{4}{x+2} + c$.
266
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{x^{2}+1}{(x-3)(x-2)} d x = P x + Q \log |x-3| + R \log |x-2| + c$,જ્યાં $c$ એ સંકલનનો અચળાંક છે,તો $P, Q, R$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થશે?
A
$1, 10, -5$
B
$0, 10, -5$
C
$1, 10, 5$
D
$0, 10, 5$

Solution

(A) આપેલ સંકલન: $I = \int \frac{x^{2}+1}{(x-3)(x-2)} d x$
અંશ અને છેદની ઘાત સમાન હોવાથી,આપણે ભાગાકાર કરીશું:
$\frac{x^{2}+1}{x^{2}-5x+6} = 1 + \frac{5x-5}{x^{2}-5x+6}$
તેથી,$I = \int (1 + \frac{5x-5}{(x-3)(x-2)}) d x = \int 1 d x + 5 \int \frac{x-1}{(x-3)(x-2)} d x$
$\frac{x-1}{(x-3)(x-2)} = \frac{A}{x-3} + \frac{B}{x-2}$ માટે આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$x-1 = A(x-2) + B(x-3)$
$x=3$ લેતા: $3-1 = A(3-2) \Rightarrow A=2$
$x=2$ લેતા: $2-1 = B(2-3) \Rightarrow B=-1$
આમ,$I = x + 5 \int (\frac{2}{x-3} - \frac{1}{x-2}) d x = x + 10 \log |x-3| - 5 \log |x-2| + c$
$Px + Q \log |x-3| + R \log |x-2| + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $P=1, Q=10, R=-5$ મળે છે.
267
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
જો $\int \frac{2 x^{2}+3}{\left(x^{2}-1\right)\left(x^{2}+4\right)} d x=a \log \left|\frac{x-1}{x+1}\right|+b \tan ^{-1}\left(\frac{x}{2}\right)+C$ હોય,તો
A
$a=\frac{1}{2}, \quad b=\frac{1}{2}$
B
$a=-1, \quad b=1$
C
$a=\frac{1}{2}, \quad b=-\frac{1}{2}$
D
$a=1, \quad b=-1$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{2 x^{2}+3}{\left(x^{2}-1\right)\left(x^{2}+4\right)} d x$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરીને,ધારો કે $x^2 = t$. તેથી $\frac{2t+3}{(t-1)(t+4)} = \frac{A}{t-1} + \frac{B}{t+4}$.
$2t+3 = A(t+4) + B(t-1)$.
$t=1$ માટે,$5 = 5A \implies A=1$.
$t=-4$ માટે,$-5 = -5B \implies B=1$.
આમ,$\frac{2x^2+3}{(x^2-1)(x^2+4)} = \frac{1}{x^2-1} + \frac{1}{x^2+4}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$I = \int \frac{1}{x^2-1} dx + \int \frac{1}{x^2+2^2} dx$.
$I = \frac{1}{2(1)} \log \left| \frac{x-1}{x+1} \right| + \frac{1}{2} \tan^{-1} \left( \frac{x}{2} \right) + C$.
આપેલ પદ $a \log \left| \frac{x-1}{x+1} \right| + b \tan^{-1} \left( \frac{x}{2} \right) + C$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = \frac{1}{2}$ અને $b = \frac{1}{2}$ મળે છે.
268
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{x+1}{x^{2}+5 x+6} d x=$
A
$-\log |x+2|+2 \log |x+3|+C$
B
$-\log |x+2|-2 \log |x+3|+C$
C
$2 \log |x+2|-2 \log |x+3|+C$
D
$\log |x+2|+2 \log |x+3|+C$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{x+1}{x^{2}+5x+6} dx$.
છેદના અવયવ પાડતા: $x^{2}+5x+6 = (x+2)(x+3)$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{x+1}{(x+2)(x+3)} = \frac{A}{x+2} + \frac{B}{x+3}$.
$x+1 = A(x+3) + B(x+2)$.
$x = -2$ લેતા: $-2+1 = A(-2+3) \implies A = -1$.
$x = -3$ લેતા: $-3+1 = B(-3+2) \implies -2 = B(-1) \implies B = 2$.
તેથી,$I = \int \left( \frac{-1}{x+2} + \frac{2}{x+3} \right) dx$.
$I = -\int \frac{1}{x+2} dx + 2 \int \frac{1}{x+3} dx$.
$I = -\log |x+2| + 2 \log |x+3| + C$.
269
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{x^{2}+1}{x^{4}+x^{2}+1} d x=$
A
$\frac{1}{\sqrt{3}} \tan ^{-1}\left(\frac{x-\frac{1}{x}}{\sqrt{3}}\right)+c$
B
$\frac{1}{3} \tan ^{-1}\left(\frac{x-\frac{1}{x}}{3}\right)+c$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}} \tan ^{-1}\left(\frac{x+\frac{1}{x}}{\sqrt{3}}\right)+c$
D
$\frac{1}{3} \tan ^{-1}\left(\frac{x+\frac{1}{x}}{3}\right)+c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{x^{2}+1}{x^{4}+x^{2}+1} dx$.
અંશ અને છેદને $x^{2}$ વડે ભાગતા:
$I = \int \frac{1 + \frac{1}{x^{2}}}{x^{2} + 1 + \frac{1}{x^{2}}} dx$.
છેદને $(x^{2} + \frac{1}{x^{2}} - 2) + 3 = (x - \frac{1}{x})^{2} + (\sqrt{3})^{2}$ તરીકે લખતા.
તેથી,$I = \int \frac{1 + \frac{1}{x^{2}}}{(x - \frac{1}{x})^{2} + (\sqrt{3})^{2}} dx$.
ધારો કે $t = x - \frac{1}{x}$,તો $dt = (1 + \frac{1}{x^{2}}) dx$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int \frac{dt}{t^{2} + (\sqrt{3})^{2}}$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \frac{dx}{x^{2} + a^{2}} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{x}{a}) + c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{-1}(\frac{t}{\sqrt{3}}) + c$.
$t$ ની જગ્યાએ $x - \frac{1}{x}$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$I = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{-1}(\frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{3}}) + c$.
270
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{\sin 2x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx =$
A
$\log |\tan^2 x| + c$
B
$\log |\sec^2 x| + c$
C
$\log |\tan x| + c$
D
$\log |\sec x| + c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{\sin 2x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx$.
નિત્યસમ $\sin 2x = 2 \sin x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int \frac{2 \sin x \cos x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx$
$I = 2 \int \frac{1}{\sin x \cos x} dx$
અંશ અને છેદને $2$ વડે ગુણતા:
$I = 2 \int \frac{2}{2 \sin x \cos x} dx = 4 \int \frac{1}{\sin 2x} dx$
$I = 4 \int \operatorname{cosec} 2x dx$
સૂત્ર $\int \operatorname{cosec} u du = \log |\tan(u/2)| + c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 4 \times \frac{1}{2} \log |\tan x| + c = 2 \log |\tan x| + c$
ગુણધર્મ $n \log a = \log a^n$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \log |\tan^2 x| + c$.
271
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \left[\frac{1-\log x}{1+(\log x)^{2}}\right]^{2} dx = $
A
$\frac{1}{1+(\log x)^{2}}+c$
B
$\frac{x}{1+(\log x)^{2}}+c$
C
$\frac{1}{1+\log x}+c$
D
$\frac{x}{1+\log x}+c$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \left[\frac{1-\log x}{1+(\log x)^{2}}\right]^{2} dx$.
$\log x = t$ લેતા,$x = e^{t}$ મળે,તેથી $dx = e^{t} dt$ થાય.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા,$I = \int e^{t} \left[\frac{1-t}{1+t^{2}}\right]^{2} dt$.
વર્ગનું વિસ્તરણ કરતા,$I = \int e^{t} \frac{1+t^{2}-2t}{(1+t^{2})^{2}} dt = \int e^{t} \left[\frac{1}{1+t^{2}} - \frac{2t}{(1+t^{2})^{2}}\right] dt$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int e^{t} [f(t) + f'(t)] dt = e^{t} f(t) + c$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $f(t) = \frac{1}{1+t^{2}}$ અને $f'(t) = -\frac{2t}{(1+t^{2})^{2}}$.
તેથી,$I = e^{t} \left(\frac{1}{1+t^{2}}\right) + c$.
$t = \log x$ પાછું મૂકતા,$I = \frac{x}{1+(\log x)^{2}} + c$ મળે છે.
272
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \frac{\sin x}{\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)} d x=$
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}\left[x+\log \left|\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)\right|\right]+c$
B
$x+\log \left|\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)\right|+c$
C
$x-\log \left|\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)\right|+c$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}\left[x-\log \left|\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)\right|\right]+c$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \frac{\sin x}{\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)} d x$.
$x = (x - \frac{\pi}{4}) + \frac{\pi}{4}$ મૂકતા,$I = \int \frac{\sin \left((x-\frac{\pi}{4}) + \frac{\pi}{4}\right)}{\sin \left(x-\frac{\pi}{4}\right)} d x$.
નિત્યસમ $\sin(A+B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,$I = \int \frac{\sin (x-\frac{\pi}{4}) \cos \frac{\pi}{4} + \cos (x-\frac{\pi}{4}) \sin \frac{\pi}{4}}{\sin (x-\frac{\pi}{4})} d x$.
$\cos \frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\sin \frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,$I = \int \left( \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}} \cot (x-\frac{\pi}{4}) \right) d x$.
પદવાર સંકલન કરતા,$I = \frac{1}{\sqrt{2}} \int 1 d x + \frac{1}{\sqrt{2}} \int \cot (x-\frac{\pi}{4}) d x$.
$\cot u$ નું સંકલન $\log |\sin u|$ છે,તેથી $I = \frac{1}{\sqrt{2}} [x + \log |\sin (x-\frac{\pi}{4})|] + c$.
273
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int \left[ \log (1+\cos x) - x \tan \left( \frac{x}{2} \right) \right] dx =$
A
$x \log |x| + c$
B
$x \log |1+\sin x| + c$
C
$x \log \left| \tan \frac{x}{2} \right| + c$
D
$x \log |1+\cos x| + c$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \left[ \log (1+\cos x) - x \tan \left( \frac{x}{2} \right) \right] dx$.
પ્રથમ પદ માટે ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int u \cdot v dx = u \int v dx - \int (u' \int v dx) dx$,જ્યાં $u = \log(1+\cos x)$ અને $v = 1$ છે.
$I = x \log(1+\cos x) - \int x \cdot \frac{d}{dx} [\log(1+\cos x)] dx - \int x \tan \left( \frac{x}{2} \right) dx$.
અહીં $\frac{d}{dx} [\log(1+\cos x)] = \frac{-\sin x}{1+\cos x} = \frac{-2 \sin(x/2) \cos(x/2)}{2 \cos^2(x/2)} = -\tan(x/2)$ થાય છે.
$I = x \log(1+\cos x) - \int x \left( -\tan \frac{x}{2} \right) dx - \int x \tan \frac{x}{2} dx$.
$I = x \log(1+\cos x) + \int x \tan \frac{x}{2} dx - \int x \tan \frac{x}{2} dx$.
$I = x \log(1+\cos x) + c$.
274
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\int e^{x}\left(\frac{1-x}{1+x^{2}}\right)^{2} \,d x=$
A
$e^{x}\left(\frac{1}{1+x^{2}}\right)+C$
B
$e^{x}\left(\frac{-1}{1+x^{2}}\right)+C$
C
$e^{x}\left(\frac{2}{1+x^{2}}\right)+C$
D
$e^{x}\left(\frac{-2}{1+x^{2}}\right)+C$

Solution

(A) $\text{આપણે જાણીએ છીએ કે}$ $\int e^{x}[f(x) + f'(x)] dx = e^{x}f(x) + C$.
$\text{આપેલ સંકલન}$ $I = \int e^{x} \left( \frac{1-x}{1+x^{2}} \right)^{2} dx$ $\text{છે।}$
$\text{અંશનું વિસ્તરણ કરતા:}$ $I = \int e^{x} \frac{1 + x^{2} - 2x}{(1+x^{2})^{2}} dx$.
$\text{અપૂર્ણાંકને અલગ કરતા:}$ $I = \int e^{x} \left[ \frac{1+x^{2}}{(1+x^{2})^{2}} - \frac{2x}{(1+x^{2})^{2}} \right] dx$.
$I = \int e^{x} \left[ \frac{1}{1+x^{2}} - \frac{2x}{(1+x^{2})^{2}} \right] dx$.
$\text{ધારો કે}$ $f(x) = \frac{1}{1+x^{2}}$. $\text{તો}$ $f'(x) = -\frac{1}{(1+x^{2})^{2}} \cdot (2x) = -\frac{2x}{(1+x^{2})^{2}}$.
$\text{આમ,}$ $I = \int e^{x} [f(x) + f'(x)] dx = e^{x} f(x) + C$.
$\text{તેથી,}$ $I = \frac{e^{x}}{1+x^{2}} + C$.
275
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2020
જો $\int \frac{\sin \theta}{\sin 3 \theta} d \theta = \frac{1}{2 k} \log \left|\frac{k+\tan \theta}{k-\tan \theta}\right|+c$ હોય,તો $k=$
A
$\sqrt{3}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{7}$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(A) આપણી પાસે સંકલન $I = \int \frac{\sin \theta}{\sin 3 \theta} d \theta$ છે.
નિત્યસમ $\sin 3 \theta = 3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int \frac{\sin \theta}{\sin \theta(3 - 4 \sin^2 \theta)} d \theta = \int \frac{1}{3 - 4 \sin^2 \theta} d \theta$.
અંશ અને છેદને $\cos^2 \theta$ વડે ભાગતા:
$I = \int \frac{\sec^2 \theta}{3 \sec^2 \theta - 4 \tan^2 \theta} d \theta = \int \frac{\sec^2 \theta}{3(1 + \tan^2 \theta) - 4 \tan^2 \theta} d \theta = \int \frac{\sec^2 \theta}{3 - \tan^2 \theta} d \theta$.
ધારો કે $\tan \theta = t$,તો $\sec^2 \theta d \theta = dt$.
$I = \int \frac{1}{(\sqrt{3})^2 - t^2} dt$.
સૂત્ર $\int \frac{1}{a^2 - x^2} dx = \frac{1}{2a} \log \left| \frac{a+x}{a-x} \right| + c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{2 \sqrt{3}} \log \left| \frac{\sqrt{3} + t}{\sqrt{3} - t} \right| + c = \frac{1}{2 \sqrt{3}} \log \left| \frac{\sqrt{3} + \tan \theta}{\sqrt{3} - \tan \theta} \right| + c$.
આપેલ પદ $\frac{1}{2 k} \log \left|\frac{k+\tan \theta}{k-\tan \theta}\right|+c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = \sqrt{3}$ મળે છે.
276
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\sin ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)+\cot ^{-1}\left(-\frac{1}{\sqrt{3}}\right)=$
A
$\frac{2 \pi}{3}$
B
$\pi$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{6}$ (અથવા $30^{\circ}$).
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{\pi}{6}$ (અથવા $30^{\circ}$).
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot ^{-1}\left(-\frac{1}{\sqrt{3}}\right) = \pi - \cot ^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right) = \pi - \frac{\pi}{3} = \frac{2\pi}{3}$ (અથવા $120^{\circ}$).
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા:
$\frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{6} + \frac{2\pi}{3} = \frac{2\pi}{6} + \frac{2\pi}{3} = \frac{\pi}{3} + \frac{2\pi}{3} = \frac{3\pi}{3} = \pi$.
277
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\sin ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)$ નું મુખ્ય મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$-\frac{\pi}{3}$
D
$-\frac{\pi}{6}$

Solution

(D) ધારો કે $y = \sin ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)$.
તેથી,$\sin y = -\frac{1}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{-1} x$ ના મુખ્ય મૂલ્યની શાખાનો વિસ્તાર $\left[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right]$ છે.
કારણ કે $\sin\left(\frac{\pi}{6}\right) = \frac{1}{2}$,તેથી $\sin\left(-\frac{\pi}{6}\right) = -\frac{1}{2}$ થાય.
આમ,મુખ્ય મૂલ્ય $-\frac{\pi}{6}$ છે.
278
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\sin ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)+\cos ^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$
B
$\sin ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha = \sin ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)$. $\sin ^{-1} x$ નો વિસ્તાર $\left[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right]$ હોવાથી,$\sin \alpha = -\frac{1}{2} = \sin\left(-\frac{\pi}{6}\right)$,તેથી $\alpha = -\frac{\pi}{6}$ મળે.
ધારો કે $\beta = \cos ^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$. $\cos ^{-1} x$ નો વિસ્તાર $[0, \pi]$ હોવાથી,$\cos \beta = -\frac{\sqrt{3}}{2} = -\cos\left(\frac{\pi}{6}\right) = \cos\left(\pi - \frac{\pi}{6}\right) = \cos\left(\frac{5\pi}{6}\right)$,તેથી $\beta = \frac{5\pi}{6}$ મળે.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા,$\alpha + \beta = -\frac{\pi}{6} + \frac{5\pi}{6} = \frac{4\pi}{6} = \frac{2\pi}{3}$.
હવે,વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $C$ એ $\cos ^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right) = \frac{2\pi}{3}$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
279
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
જો $y = \tan^{-1}(\sec x + \tan x)$ હોય,તો $\frac{dy}{dx} = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$-\frac{1}{2}$
D
$-1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $y = \tan^{-1}(\sec x + \tan x)$.
આપણે ઇન્વર્સ ટેન્જેન્ટ વિધેયની અંદરના પદને આ રીતે લખી શકીએ:
$y = \tan^{-1}\left(\frac{1}{\cos x} + \frac{\sin x}{\cos x}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{1 + \sin x}{\cos x}\right)$.
અડધા ખૂણાના નિત્યસમ $\sin x = 2\sin\frac{x}{2}\cos\frac{x}{2}$,$\cos x = \cos^2\frac{x}{2} - \sin^2\frac{x}{2}$,અને $1 = \cos^2\frac{x}{2} + \sin^2\frac{x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \tan^{-1}\left[\frac{\cos^2\frac{x}{2} + \sin^2\frac{x}{2} + 2\sin\frac{x}{2}\cos\frac{x}{2}}{\cos^2\frac{x}{2} - \sin^2\frac{x}{2}}\right]$
$y = \tan^{-1}\left[\frac{(\cos\frac{x}{2} + \sin\frac{x}{2})^2}{(\cos\frac{x}{2} - \sin\frac{x}{2})(\cos\frac{x}{2} + \sin\frac{x}{2})}\right]$
$y = \tan^{-1}\left[\frac{\cos\frac{x}{2} + \sin\frac{x}{2}}{\cos\frac{x}{2} - \sin\frac{x}{2}}\right]$
અંશ અને છેદને $\cos\frac{x}{2}$ વડે ભાગતા:
$y = \tan^{-1}\left(\frac{1 + \tan\frac{x}{2}}{1 - \tan\frac{x}{2}}\right) = \tan^{-1}\left(\tan(\frac{\pi}{4} + \frac{x}{2})\right)$
$y = \frac{\pi}{4} + \frac{x}{2}$.
હવે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 0 + \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
280
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
જો $y = \tan^{-1} \left[ \sqrt{\frac{1 + \cos(x/2)}{1 - \cos(x/2)}} \right]$ હોય,તો $\frac{dy}{dx} = $
A
$\frac{-1}{3}$
B
$\frac{-1}{4}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $y = \tan^{-1} \left[ \sqrt{\frac{1 + \cos(x/2)}{1 - \cos(x/2)}} \right]$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 + \cos \theta = 2 \cos^2(\theta/2)$ અને $1 - \cos \theta = 2 \sin^2(\theta/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \tan^{-1} \sqrt{\frac{2 \cos^2(x/4)}{2 \sin^2(x/4)}}$
$y = \tan^{-1} \sqrt{\cot^2(x/4)}$
$y = \tan^{-1} (\cot(x/4))$
કારણ કે $\cot \theta = \tan(\pi/2 - \theta)$,તેથી:
$y = \tan^{-1} \left[ \tan \left( \frac{\pi}{2} - \frac{x}{4} \right) \right]$
$y = \frac{\pi}{2} - \frac{x}{4}$
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx} \left( \frac{\pi}{2} - \frac{x}{4} \right) = 0 - \frac{1}{4} = -\frac{1}{4}$.
281
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
જો $u=\tan ^{-1}\left(\frac{\sqrt{1+x^{2}}-1}{x}\right)$ અને $v=\tan ^{-1}\left(\frac{2 x \sqrt{1-x^{2}}}{1-2 x^{2}}\right)$ હોય,તો $x=0$ આગળ $\frac{d u}{d v}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{8}$
C
$1$
D
$\frac{-1}{8}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $u=\tan ^{-1}\left(\frac{\sqrt{1+x^{2}}-1}{x}\right)$.
ધારો કે $x=\tan \theta$,તેથી $\theta=\tan ^{-1} x$.
$u=\tan ^{-1}\left(\frac{\sec \theta-1}{\tan \theta}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{1-\cos \theta}{\sin \theta}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{2 \sin ^{2}(\theta/2)}{2 \sin(\theta/2) \cos(\theta/2)}\right) = \tan ^{-1}(\tan(\theta/2)) = \frac{\theta}{2} = \frac{1}{2} \tan ^{-1} x$.
તેથી,$\frac{d u}{d x} = \frac{1}{2(1+x^{2})}$.
આપેલ છે કે $v=\tan ^{-1}\left(\frac{2 x \sqrt{1-x^{2}}}{1-2 x^{2}}\right)$.
ધારો કે $x=\sin \theta$,તેથી $\theta=\sin ^{-1} x$.
$v=\tan ^{-1}\left(\frac{2 \sin \theta \cos \theta}{1-2 \sin ^{2} \theta}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{\sin 2 \theta}{\cos 2 \theta}\right) = \tan ^{-1}(\tan 2 \theta) = 2 \theta = 2 \sin ^{-1} x$.
તેથી,$\frac{d v}{d x} = \frac{2}{\sqrt{1-x^{2}}}$.
હવે $\frac{d u}{d v} = \frac{d u/d x}{d v/d x} = \frac{1}{2(1+x^{2})} \times \frac{\sqrt{1-x^{2}}}{2} = \frac{\sqrt{1-x^{2}}}{4(1+x^{2})}$.
$x=0$ આગળ,$\frac{d u}{d v} = \frac{\sqrt{1-0}}{4(1+0)} = \frac{1}{4}$.
282
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\cos ^{-1}\left(\cos \left(\frac{7 \pi}{6}\right)\right)$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{5 \pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{7 \pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos ^{-1} x$ ની મુખ્ય કિંમતની શાખાનો વિસ્તાર $[0, \pi]$ છે.
આપેલ પદ $\cos ^{-1}\left(\cos \left(\frac{7 \pi}{6}\right)\right)$ છે.
કારણ કે $\frac{7 \pi}{6} > \pi$,આપણે સીધું $\cos ^{-1}(\cos \theta) = \theta$ લખી શકતા નથી.
આપણે ગુણધર્મ $\cos(2 \pi - \theta) = \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$\cos \left(\frac{7 \pi}{6}\right) = \cos \left(2 \pi - \frac{5 \pi}{6}\right) = \cos \left(\frac{5 \pi}{6}\right)$.
હવે,$\cos ^{-1}\left(\cos \left(\frac{5 \pi}{6}\right)\right) = \frac{5 \pi}{6}$,જે અંતરાલ $[0, \pi]$ માં આવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
283
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\cos ^{-1}\left(\cos \frac{8 \pi}{3}\right)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{8 \pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{2 \pi}{3}$
D
$\frac{3 \pi}{2}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos ^{-1} x$ ની મુખ્ય કિંમતની શાખા $[0, \pi]$ છે.
આપેલ પદ $\cos ^{-1}\left(\cos \frac{8 \pi}{3}\right)$ છે.
અહીં $\frac{8 \pi}{3} = 2 \pi + \frac{2 \pi}{3}$ હોવાથી,$\cos \frac{8 \pi}{3} = \cos \left(2 \pi + \frac{2 \pi}{3}\right) = \cos \frac{2 \pi}{3}$ થાય.
કારણ કે $\frac{2 \pi}{3} \in [0, \pi]$,તેથી $\cos ^{-1}\left(\cos \frac{2 \pi}{3}\right) = \frac{2 \pi}{3}$ મળે.
આમ,સાચો જવાબ $\frac{2 \pi}{3}$ છે.
284
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\Delta ABC$ માં સામાન્ય સંકેતો સાથે,જો $C=90^{\circ}$ હોય,તો $\tan ^{-1}\left(\frac{a}{b+c}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{b}{c+a}\right)=$
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\pi$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં,$C=90^{\circ}$,તેથી પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$a^{2}+b^{2}=c^{2}$ થાય.
આપણે $\tan ^{-1}\left(\frac{a}{b+c}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{b}{c+a}\right)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
સૂત્ર $\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y = \tan ^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \tan ^{-1} \left[ \frac{\frac{a}{b+c} + \frac{b}{c+a}}{1 - \left( \frac{a}{b+c} \right) \left( \frac{b}{c+a} \right)} \right]$
$= \tan ^{-1} \left[ \frac{a(c+a) + b(b+c)}{(b+c)(c+a) - ab} \right]$
$= \tan ^{-1} \left[ \frac{ac + a^{2} + b^{2} + bc}{bc + ab + c^{2} + ac - ab} \right]$
કારણ કે $a^{2}+b^{2}=c^{2}$,અંશ $ac + c^{2} + bc = c(a+b+c)$ બને છે.
છેદ $bc + ac + c^{2} = c(b+a+c)$ બને છે.
$= \tan ^{-1} \left( \frac{c(a+b+c)}{c(a+b+c)} \right)$
$= \tan ^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.
Solution diagram
285
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\left[\sin \left(\tan ^{-1} \frac{3}{4}\right)\right]^{2}+\left[\sin \left(\tan ^{-1} \frac{4}{3}\right)\right]^{2}=$
A
$5$
B
$1$
C
$-1$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $\tan ^{-1} \frac{3}{4} = \theta$. તેથી $\tan \theta = \frac{3}{4}$.
નિત્યસમ $\sin \theta = \frac{\tan \theta}{\sqrt{1 + \tan^2 \theta}}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\sin \theta = \frac{3/4}{\sqrt{1 + (3/4)^2}} = \frac{3/4}{\sqrt{25/16}} = \frac{3/4}{5/4} = \frac{3}{5}$ મળે છે.
આમ,$\left[\sin \left(\tan ^{-1} \frac{3}{4}\right)\right]^2 = \left(\frac{3}{5}\right)^2 = \frac{9}{25}$.
ધારો કે $\tan ^{-1} \frac{4}{3} = \phi$. તેથી $\tan \phi = \frac{4}{3}$.
નિત્યસમ $\sin \phi = \frac{\tan \phi}{\sqrt{1 + \tan^2 \phi}}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\sin \phi = \frac{4/3}{\sqrt{1 + (4/3)^2}} = \frac{4/3}{\sqrt{25/9}} = \frac{4/3}{5/3} = \frac{4}{5}$ મળે છે.
આમ,$\left[\sin \left(\tan ^{-1} \frac{4}{3}\right)\right]^2 = \left(\frac{4}{5}\right)^2 = \frac{16}{25}$.
બંને કિંમતોનો સરવાળો કરતા: $\frac{9}{25} + \frac{16}{25} = \frac{25}{25} = 1$.
286
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
જો $x^{2} y^{2} = \sin^{-1} \sqrt{x^{2} + y^{2}} + \cos^{-1} \sqrt{x^{2} + y^{2}}$ હોય,તો $\frac{dy}{dx} = $
A
$\frac{-y}{x}$
B
$\frac{x}{y}$
C
$\frac{y}{x}$
D
$\frac{-x}{y}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ $\theta \in [-1, 1]$ માટે,$\sin^{-1} \theta + \cos^{-1} \theta = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
આપેલ સમીકરણ $x^{2} y^{2} = \sin^{-1} \sqrt{x^{2} + y^{2}} + \cos^{-1} \sqrt{x^{2} + y^{2}}$ માં જમણી બાજુનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $x^{2} y^{2} = \frac{\pi}{2}$ મળે છે.
હવે $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx}(x^{2} y^{2}) = \frac{d}{dx}(\frac{\pi}{2})$
$x^{2} \cdot (2y \frac{dy}{dx}) + y^{2} \cdot (2x) = 0$
$2x^{2}y \frac{dy}{dx} = -2xy^{2}$
બંને બાજુ $2xy$ વડે ભાગતા ($x, y \neq 0$ ધારીને):
$\frac{dy}{dx} = \frac{-2xy^{2}}{2x^{2}y} = -\frac{y}{x}$.
287
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\int_{-1}^{3} \left[ \tan^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) + \tan^{-1} \left( \frac{x^{2}+1}{x} \right) \right] dx =$
A
$\pi$
B
$2 \pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ $u > 0$ માટે $\tan^{-1}(u) + \cot^{-1}(u) = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
આપેલ સંકલન $I = \int_{-1}^{3} \left[ \tan^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) + \tan^{-1} \left( \frac{x^{2}+1}{x} \right) \right] dx$ છે.
જ્યારે $x > 0$ હોય ત્યારે $\tan^{-1} \left( \frac{x^{2}+1}{x} \right) = \cot^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right)$ હોવાથી,સંકલનની અંદરની પદાવલિ $\tan^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) + \cot^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) = \frac{\pi}{2}$ બને છે.
તેથી,$I = \int_{-1}^{3} \frac{\pi}{2} dx = \frac{\pi}{2} [x]_{-1}^{3} = \frac{\pi}{2} (3 - (-1)) = \frac{\pi}{2} (4) = 2 \pi$.
288
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2020
જો $\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y + \tan ^{-1} z = \frac{\pi}{2}$,જ્યાં $x, y, z > 0$ અને $xy < 1$ હોય,તો $xy + yz + zx$ ની કિંમત શોધો:
A
$xyz$
B
$0$
C
$1$
D
$-xyz$

Solution

(C) આપેલ છે: $\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y + \tan ^{-1} z = \frac{\pi}{2}$
$\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y = \frac{\pi}{2} - \tan ^{-1} z$
નિત્યસમ $\frac{\pi}{2} - \tan ^{-1} z = \cot ^{-1} z = \tan ^{-1} (\frac{1}{z})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1} (\frac{x+y}{1-xy}) = \tan ^{-1} (\frac{1}{z})$
બંને બાજુ સરખાવતા:
$\frac{x+y}{1-xy} = \frac{1}{z}$
$z(x+y) = 1 - xy$
$zx + zy = 1 - xy$
$xy + yz + zx = 1$
289
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$\tan \left(\cos ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{6}{17}$
B
$\frac{7}{16}$
C
$\frac{16}{7}$
D
$\frac{17}{6}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$,કારણ કે કાટકોણ ત્રિકોણમાં પાસેની બાજુ $4$ અને કર્ણ $5$ હોય,તો સામેની બાજુ $\sqrt{5^2 - 4^2} = 3$ થાય.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\tan \left(\tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)\right)$
સૂત્ર $\tan ^{-1}(x) + \tan ^{-1}(y) = \tan ^{-1}\left(\frac{x+y}{1-xy}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \tan \left(\tan ^{-1}\left(\frac{\frac{3}{4} + \frac{2}{3}}{1 - \frac{3}{4} \times \frac{2}{3}}\right)\right)$
$= \tan \left(\tan ^{-1}\left(\frac{\frac{9+8}{12}}{1 - \frac{6}{12}}\right)\right)$
$= \tan \left(\tan ^{-1}\left(\frac{\frac{17}{12}}{\frac{6}{12}}\right)\right)$
$= \tan \left(\tan ^{-1}\left(\frac{17}{6}\right)\right) = \frac{17}{6}$
290
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
જો $\tan ^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right)-\frac{1}{2} \tan ^{-1} x=0$,$x>0$ માટે,તો $x=$
A
$\sqrt{3}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\tan ^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right)-\frac{1}{2} \tan ^{-1} x=0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\tan ^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right)=\frac{1}{2} \tan ^{-1} x$ મળે છે.
ગુણધર્મ $\tan ^{-1} a - \tan ^{-1} b = \tan ^{-1}\left(\frac{a-b}{1+ab}\right)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે $\tan ^{-1}(1) - \tan ^{-1}(x) = \frac{1}{2} \tan ^{-1} x$ લખી શકીએ છીએ.
આનું સાદું રૂપ આપતા $\frac{\pi}{4} = \frac{1}{2} \tan ^{-1} x + \tan ^{-1} x$ મળે છે.
$\frac{\pi}{4} = \frac{3}{2} \tan ^{-1} x$.
$\tan ^{-1} x = \frac{\pi}{4} \times \frac{2}{3} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$x = \tan\left(\frac{\pi}{6}\right) = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
291
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$2 \tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)-\tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)=$
A
$0$
B
$2$
C
$1$
D
$3$

Solution

(A) આપણે સૂત્ર $2 \tan ^{-1} x = \tan ^{-1} \left( \frac{2x}{1-x^2} \right)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$x = \frac{1}{3}$ માટે,આપણને મળે છે:
$2 \tan ^{-1} \left( \frac{1}{3} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{2 \times \frac{1}{3}}{1 - (\frac{1}{3})^2} \right)$
$= \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{2}{3}}{1 - \frac{1}{9}} \right)$
$= \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{2}{3}}{\frac{8}{9}} \right)$
$= \tan ^{-1} \left( \frac{2}{3} \times \frac{9}{8} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{3}{4} \right)$
હવે,આ કિંમતને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$2 \tan ^{-1} \left( \frac{1}{3} \right) - \tan ^{-1} \left( \frac{3}{4} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{3}{4} \right) - \tan ^{-1} \left( \frac{3}{4} \right) = 0$.
292
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$\tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{5}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{8}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{12}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) આપણે સૂત્ર $\tan ^{-1} x + \tan ^{-1} y = \tan ^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right)$ નો ઉપયોગ કરીશું.
પ્રથમ,પ્રથમ બે પદોને જોડો:
$\tan ^{-1} \left( \frac{1}{3} \right) + \tan ^{-1} \left( \frac{1}{5} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{1}{3} + \frac{1}{5}}{1 - \frac{1}{3} \times \frac{1}{5}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{8}{15}}{\frac{14}{15}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{8}{14} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{4}{7} \right)$.
હવે,છેલ્લા બે પદોને જોડો:
$\tan ^{-1} \left( \frac{1}{7} \right) + \tan ^{-1} \left( \frac{1}{8} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{1}{7} + \frac{1}{8}}{1 - \frac{1}{7} \times \frac{1}{8}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{15}{56}}{\frac{55}{56}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{15}{55} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{3}{11} \right)$.
અંતે,પરિણામોનો સરવાળો કરો:
$\tan ^{-1} \left( \frac{4}{7} \right) + \tan ^{-1} \left( \frac{3}{11} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{4}{7} + \frac{3}{11}}{1 - \frac{4}{7} \times \frac{3}{11}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{\frac{44+21}{77}}{\frac{77-12}{77}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{65}{65} \right) = \tan ^{-1} (1) = \frac{\pi}{4}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
Solution diagram
293
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
જો $\sin ^{-1} x+\sin ^{-1} y+\sin ^{-1} z=\frac{3 \pi}{2}$ હોય,તો $x^{100}+y^{100}+z^{100}=$
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{-1} \theta$ નો વિસ્તાર $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ છે.
આ ત્રણ કિંમતોનો સરવાળો $\frac{3 \pi}{2}$ હોવાથી,દરેક પદ તેની મહત્તમ કિંમત $\frac{\pi}{2}$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$\sin ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,$\sin ^{-1} y = \frac{\pi}{2}$,અને $\sin ^{-1} z = \frac{\pi}{2}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $x = \sin(\frac{\pi}{2}) = 1$,$y = \sin(\frac{\pi}{2}) = 1$,અને $z = \sin(\frac{\pi}{2}) = 1$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા,આપણને $x^{100} + y^{100} + z^{100} = 1^{100} + 1^{100} + 1^{100} = 1 + 1 + 1 = 3$ મળે છે.
294
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
જો $x \neq 0$ માટે $f(x) = \left(\frac{2^{x}-1}{1-3^{x}}\right)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $f(0) = $
A
$-\log_{3} 2$
B
$-\frac{\log 2}{\log 3}$
C
$\frac{\log 2}{\log 3}$
D
$-\log 2$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$f(0) = \lim_{x \to 0} f(x)$ થવું જોઈએ.
$f(0) = \lim_{x \to 0} \frac{2^{x}-1}{1-3^{x}}$
$f(0) = \lim_{x \to 0} \frac{2^{x}-1}{-(3^{x}-1)}$
$f(0) = -\frac{\lim_{x \to 0} \frac{2^{x}-1}{x}}{\lim_{x \to 0} \frac{3^{x}-1}{x}}$
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{x \to 0} \frac{a^{x}-1}{x} = \log a$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(0) = -\frac{\log 2}{\log 3}$
295
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
જો $Z = 7x + y$ માટે શરતો $5x + y \geq 5$,$x + y \geq 3$,$x \geq 0$,$y \geq 0$ હોય,તો $Z$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$5$
C
$6$
D
$3$

Solution

(B) શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ એ $5x + y \geq 5$,$x + y \geq 3$,$x \geq 0$,અને $y \geq 0$ શરતો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત અનિયંત્રિત પ્રદેશ છે.
શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે,આપણે રેખાઓના સમીકરણો ઉકેલીએ છીએ:
$1$) $5x + y = 5$ અને $x + y = 3$. પ્રથમમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા $4x = 2$ મળે,તેથી $x = 0.5$. $x + y = 3$ માં કિંમત મૂકતા $y = 2.5$ મળે. આમ,બિંદુ $P = (0.5, 2.5)$ છે.
$2$) $x + y = 3$ નું $x$-અક્ષ $(y=0)$ સાથેનું છેદબિંદુ $C = (3, 0)$ છે.
$3$) $5x + y = 5$ નું $y$-અક્ષ $(x=0)$ સાથેનું છેદબિંદુ $B = (0, 5)$ છે.
આ શિરોબિંદુઓ પર $Z = 7x + y$ ની કિંમત તપાસીએ:
$C(3, 0)$ પર: $Z = 7(3) + 0 = 21$.
$P(0.5, 2.5)$ પર: $Z = 7(0.5) + 2.5 = 3.5 + 2.5 = 6$.
$B(0, 5)$ પર: $Z = 7(0) + 5 = 5$.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $5$ છે.
Solution diagram
296
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2020
$L$.$P$.$P$. (રેખીય પ્રોગ્રામિંગ સમસ્યા) માટે $z = 70x + 50y$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધવા માટે,શરતો $8x + 5y \leq 60$,$4x + 5y \leq 40$ અને $x \geq 0, y \geq 0$ ને આધીન શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ (feasible region) કયો છે?
A
ત્રિકોણ
B
ચોરસ
C
પંચકોણ
D
ચતુષ્કોણ

Solution

(D) શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ સીમા રેખાઓના અંતઃખંડો નક્કી કરીએ છીએ:
$\text{રેખા}$$\text{અંતઃખંડો}$
$8x + 5y = 60$$A(7.5, 0), B(0, 12)$
$4x + 5y = 40$$C(10, 0), D(0, 8)$

સમીકરણો $8x + 5y = 60$ અને $4x + 5y = 40$ ને એકસાથે ઉકેલતા:
પ્રથમમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા: $(8x - 4x) = 60 - 40 \Rightarrow 4x = 20 \Rightarrow x = 5$.
$x = 5$ ને $4x + 5y = 40$ માં મૂકતા: $4(5) + 5y = 40 \Rightarrow 20 + 5y = 40 \Rightarrow 5y = 20 \Rightarrow y = 4$.
તેથી,છેદબિંદુ $E(5, 4)$ છે.
શરતો $x \geq 0, y \geq 0$ પ્રદેશને પ્રથમ ચરણમાં મર્યાદિત કરે છે.
શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ શિરોબિંદુઓ $O(0, 0)$,$A(7.5, 0)$,$E(5, 4)$,અને $D(0, 8)$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
અહીં ચાર શિરોબિંદુઓ હોવાથી,શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ એક ચતુષ્કોણ છે.
Solution diagram
297
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$z=x+y$ ને મહત્તમ કરવા માટેની $L$.$P$.$P$.,જેની શરતો $x+y \leq 30, x \leq 15, y \leq 20, x+y \geq 15$ અને $x, y \geq 0$ છે,તે:
A
કોઈ ઉકેલ નથી.
B
અનન્ય ઉકેલ ધરાવે છે.
C
અનંત ઉકેલો ધરાવે છે.
D
અસીમિત ઉકેલો ધરાવે છે.

Solution

(B) ઉકેલ શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ શરતો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત શક્ય ઉકેલ પ્રદેશને ઓળખીએ છીએ:
$1$. $x+y \leq 30$
$2$. $x \leq 15$
$3$. $y \leq 20$
$4$. $x+y \geq 15$
$5$. $x, y \geq 0$
શક્ય ઉકેલ પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ આ રેખાઓના છેદબિંદુઓ દ્વારા નક્કી થાય છે:
- $x=15$ અને $y=20$ નું છેદબિંદુ $E(15, 20)$ છે.
- $x=0$ અને $y=20$ નું છેદબિંદુ $D(0, 20)$ છે.
- $x=0$ અને $x+y=15$ નું છેદબિંદુ $F(0, 15)$ છે.
- $x=15$ અને $x+y=15$ નું છેદબિંદુ $C(15, 0)$ છે.
શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ ચતુષ્કોણ $CDEF$ છે.
આપણે આ શિરોબિંદુઓ પર હેતુલક્ષી વિધેય $z=x+y$ ની કિંમત તપાસીએ છીએ:
- $C(15, 0)$ પર: $z = 15+0 = 15$
- $D(0, 20)$ પર: $z = 0+20 = 20$
- $E(15, 20)$ પર: $z = 15+20 = 35$
- $F(0, 15)$ પર: $z = 0+15 = 15$
$z$ ની મહત્તમ કિંમત $35$ છે,જે અનન્ય શિરોબિંદુ $E(15, 20)$ પર મળે છે. તેથી,આપેલ $L$.$P$.$P$. નો ઉકેલ અનન્ય છે.
Solution diagram
298
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
નીચે આપેલા છાયાંકિત પ્રદેશ માટે,સુરેખ અવરોધો કયા છે?
Question diagram
A
$5x + 9y \leq 90, x + y \geq 4, y \geq 8, x, y \geq 0$
B
$5x + 9y \geq 90, x + y \leq 4, y \leq 8, x, y \geq 0$
C
$5x + 9y \geq 90, x + y \geq 4, y \geq 8, x, y \geq 0$
D
$5x + 9y \leq 90, x + y \geq 4, y \leq 8, x, y \geq 0$

Solution

(D) $1$. રેખા $5x + 9y = 90$ એ $(18, 0)$ અને $(0, 10)$ માંથી પસાર થાય છે. છાયાંકિત પ્રદેશ ઉગમબિંદુ તરફ છે,તેથી અવરોધ $5x + 9y \leq 90$ છે.
$2$. રેખા $x + y = 4$ એ $(4, 0)$ અને $(0, 4)$ માંથી પસાર થાય છે. છાયાંકિત પ્રદેશ ઉગમબિંદુથી દૂર છે,તેથી અવરોધ $x + y \geq 4$ છે.
$3$. રેખા $y = 8$ એ આડી રેખા છે. છાયાંકિત પ્રદેશ આ રેખાની નીચે છે,તેથી અવરોધ $y \leq 8$ છે.
$4$. પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$x \geq 0$ અને $y \geq 0$ છે.
આ બધાને જોડતા,અવરોધો $5x + 9y \leq 90, x + y \geq 4, y \leq 8, x, y \geq 0$ મળે છે.
299
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$x+4y \leq 24$,$y \leq 4$,$x \geq 0$,$y \geq 0$ શરતોને આધીન $Z=3x+5y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$120$
C
$72$
D
$44$

Solution

(C) $Z=3x+5y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ $x+4y \leq 24$,$y \leq 4$,$x \geq 0$,અને $y \geq 0$ શરતો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ નક્કી કરીએ છીએ.
શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $O(0,0)$,$A(24,0)$,$D(8,4)$,અને $C(0,4)$ છે.
આપણે દરેક શિરોબિંદુ પર હેતુલક્ષી વિધેય $Z=3x+5y$ ની કિંમત શોધીએ છીએ:
$1$. $O(0,0)$ પર: $Z = 3(0) + 5(0) = 0$
$2$. $A(24,0)$ પર: $Z = 3(24) + 5(0) = 72$
$3$. $D(8,4)$ પર: $Z = 3(8) + 5(4) = 24 + 20 = 44$
$4$. $C(0,4)$ પર: $Z = 3(0) + 5(4) = 20$
આ કિંમતોની સરખામણી કરતા,$Z$ ની મહત્તમ કિંમત બિંદુ $A(24,0)$ પર $72$ મળે છે.
Solution diagram
300
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2020
$0 \leq x \leq 3, 0 \leq y \leq 3, x+y \leq 5, x \geq 0, y \geq 0$ શરતોને આધીન $Z=10 x+25 y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$110$
B
$100$
C
$120$
D
$95$

Solution

(D) આપેલ હેતુલક્ષી વિધેય $Z=10 x+25 y$ છે,જેની શરતો $0 \leq x \leq 3, 0 \leq y \leq 3, x+y \leq 5, x \geq 0, y \geq 0$ છે.
શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ શિરોબિંદુઓ $O(0,0), C(3,0), F(3,2), G(2,3), D(0,3)$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
દરેક શિરોબિંદુ પર $Z$ ની કિંમત તપાસતા:
$1$. $O(0,0)$ પર: $Z = 10(0) + 25(0) = 0$
$2$. $C(3,0)$ પર: $Z = 10(3) + 25(0) = 30$
$3$. $F(3,2)$ પર: $Z = 10(3) + 25(2) = 30 + 50 = 80$
$4$. $G(2,3)$ પર: $Z = 10(2) + 25(3) = 20 + 75 = 95$
$5$. $D(0,3)$ પર: $Z = 10(0) + 25(3) = 75$
આમ,$Z$ ની મહત્તમ કિંમત બિંદુ $(2,3)$ પર $95$ મળે છે.
Solution diagram

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in MHT CET 2020?

There are 698 Mathematics questions from the MHT CET 2020 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2020 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2020 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick MHT CET 2020 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.