MHT CET 2020 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) સફેદ ફોસ્ફરસ $P_4$ ના સ્વતંત્ર ચતુષ્ફલકીય અણુઓ ધરાવે છે.
આ બંધારણમાં,દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ અન્ય ત્રણ ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ સાથે એકલ સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં રહેલા કોણીય તણાવને કારણે,$P-P-P$ બંધકોણ $60^{\circ}$ હોય છે.

(D) ધારો કે $y = \sin^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right)$.
તેથી,$\sin(y) = -\frac{1}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^{-1}(x)$ ના મુખ્ય મૂલ્યની શાખાનો વિસ્તાર $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ છે.
કારણ કે $\sin\left(\frac{\pi}{6}\right) = \frac{1}{2}$ થાય,તેથી $\sin\left(-\frac{\pi}{6}\right) = -\frac{1}{2}$ થાય.
આમ,મુખ્ય મૂલ્ય $-\frac{\pi}{6}$ છે.

(A) આપેલ સમીકરણ $9x^2 - 12xy + 4y^2 = 0$ છે.
તેને વ્યાપક સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 9$,$2h = -12$ (તેથી $h = -6$),અને $b = 4$ મળે છે.
રેખાઓ સંપાતી હોવાની શરત $h^2 - ab = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(-6)^2 - (9)(4) = 36 - 36 = 0$.
આમ,શરત $h^2 - ab = 0$ સંતોષાય છે,તેથી રેખાઓ સંપાતી છે.

(D) $C_4H_{11}N$ સૂત્ર સંતૃપ્ત એમાઈન દર્શાવે છે. પ્રાથમિક એમાઈનનું સામાન્ય બંધારણ $R-NH_2$ છે.
ચાર કાર્બનની શૃંખલા માટે,શક્ય પ્રાથમિક એમાઈન આઈસોમર્સ નીચે મુજબ છે:
$1$. $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-NH_2$ ($n$-બ્યુટાઈલ એમાઈન અથવા $1$-એમિનોબ્યુટેન)
$2$. $CH_3-CH_2-CH(NH_2)-CH_3$ ($sec$-બ્યુટાઈલ એમાઈન અથવા $2$-એમિનોબ્યુટેન)
$3$. $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-NH_2$ (આઈસોબ્યુટાઈલ એમાઈન અથવા $2$-મિથાઈલ-$1$-એમિનોપ્રોપેન)
$4$. $(CH_3)_3C-NH_2$ ($tert$-બ્યુટાઈલ એમાઈન અથવા $2$-મિથાઈલ-$2$-એમિનોપ્રોપેન)
આમ,કુલ $4$ પ્રાથમિક એમાઈન શક્ય છે.

(A) મધ્યમાન સ્થાન પર,દળ $M$ નો વેગ મહત્તમ હોય છે,જે $v_1 = A_1 \omega_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\omega_1 = \sqrt{\frac{K}{M}}$ છે.
જ્યારે દળ $m$ ને $M$ પર મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અથડામણ દરમિયાન વેગમાનનું સંરક્ષણ થાય છે (કારણ કે આઘાતી બળ શિરોલંબ દિશામાં લાગે છે,આડી દિશામાં નહીં).
$M v_1 = (M + m) v_2$
$v_1 = A_1 \sqrt{\frac{K}{M}}$ અને $v_2 = A_2 \omega_2 = A_2 \sqrt{\frac{K}{M+m}}$ મૂકતા:
$M \left( A_1 \sqrt{\frac{K}{M}} \right) = (M + m) \left( A_2 \sqrt{\frac{K}{M + m}} \right)$
$A_1 \sqrt{MK} = A_2 \sqrt{(M + m)K}$
$\frac{A_1}{A_2} = \sqrt{\frac{M + m}{M}}$

(C) હાઈડ્રોક્સિક્વિનોલ ($1,2,4$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન) ની રાસાયણિક રચનામાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે $1$,$2$ અને $4$ સ્થાન પર ત્રણ હાઈડ્રોક્સી $(-OH)$ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.
બંધારણનું અવલોકન કરતા,આપણે $-OH$ સમૂહોની સંખ્યા ગણી શકીએ છીએ,જે $3$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) જ્યારે $2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ (tert-બ્યુટાઈલ આલ્કોહોલ) ને $423 \ K$ તાપમાને ગરમ કરેલા એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ પરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થઈને $2-$મિથાઈલપ્રોપીન (આઈસોબ્યુટીલીન) મળે છે.
પ્રક્રિયા: $(CH_3)_3C-OH \xrightarrow{Al_2O_3, 423 \ K} CH_3-C(CH_3)=CH_2 + H_2O$.
$2-$મિથાઈલપ્રોપીન સામાન્ય રીતે આઈસોબ્યુટીલીન તરીકે ઓળખાય છે.

(C) સોડિયમ એમાઇડ $(NaNH_{2})$ એ $300-400 \ ^{\circ}C$ તાપમાને પીગળેલા સોડિયમ પર સૂકો એમોનિયા વાયુ પસાર કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
જોકે,તે સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પ્રવાહી એમોનિયા સાથે સોડિયમની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$Fe(NO_{3})_{3}$ (આયર્ન$(III)$ નાઈટ્રેટ) આ પ્રક્રિયા માટે ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $2Na + 2NH_{3} \xrightarrow{Fe(NO_{3})_{3}} 2NaNH_{2} + H_{2}$.

(D) ગ્લુકોઝનું આણ્વીય સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે. ધારો કે કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$6(x) + 12(+1) + 6(-2) = 0$
$6x + 12 - 12 = 0$
$6x = 0$
$x = 0$. આમ,ગ્લુકોઝમાં કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક શૂન્ય છે.

(D) સુક્રોઝની જળવિભાજન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{12}H_{22}O_{11} + H_2O \rightarrow C_6H_{12}O_6 \text{ (ગ્લુકોઝ)} + C_6H_{12}O_6 \text{ (ફ્રુક્ટોઝ)}$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ સુક્રોઝ $(342 \ g)$ માંથી $1 \ mol$ ગ્લુકોઝ $(180 \ g)$ મળે છે.
તેથી,$68.4 \ g$ સુક્રોઝમાંથી મળતો ગ્લુકોઝ:
$\text{ગ્લુકોઝનું દળ} = \frac{180 \ g \times 68.4 \ g}{342 \ g} = 36.0 \ g$.

(D) $H_{2}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $(\sigma_{1s})^2$ છે,જેનો બંધ ક્રમાંક $\frac{2-0}{2} = 1$ છે.
$Li_{2}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $(\sigma_{1s})^2, (\sigma_{1s}^*)^2, (\sigma_{2s})^2$ છે,જેનો બંધ ક્રમાંક $\frac{4-2}{2} = 1$ છે.
જોકે,$Li_{2}$ માં,અંદરના $(\sigma_{1s})^2$ અને $(\sigma_{1s}^*)^2$ ઇલેક્ટ્રોનની હાજરી સંયોજકતા $\sigma_{2s}$ ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રથી અસરકારક રીતે શીલ્ડ કરે છે,જેનાથી બંધ બનાવતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા અનુભવાતો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘટે છે અને $H_{2}$ ની સરખામણીમાં બંધ નબળો બને છે.

(D) અષ્ટકનો નિયમ જણાવે છે કે પરમાણુઓ એવી રીતે બંધ બનાવે છે કે જેથી તેમની સંયોજકતા કક્ષામાં $8$ ઇલેક્ટ્રોન હોય.
$SF_6$ અણુમાં,મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ $6$ ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક $S-F$ બંધ $2$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી સલ્ફર પરમાણુ પાસે તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $6 \times 2 = 12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$12 > 8$ હોવાથી,$SF_6$ એ વિસ્તૃત અષ્ટકનું ઉદાહરણ છે અને તે અષ્ટકનો નિયમ પાળતું નથી.

(A) સાચો જવાબ છે.
$1$. $CH_{4}$ (મિથેન) માં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ $4$ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે,જે તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $8$ ઇલેક્ટ્રોન વહેંચે છે,આમ તેનું અષ્ટક પૂર્ણ કરે છે.
$2$. $SF_{6}$ (સલ્ફર હેક્ઝાફ્લોરાઇડ) માં,મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ પાસે $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જે વિસ્તૃત અષ્ટક દર્શાવે છે.
$3$. $AlCl_{3}$ (એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઇડ) અને $BF_{3}$ (બોરોન ટ્રાયફ્લોરાઇડ) માં,મધ્યસ્થ પરમાણુઓ ($Al$ અને $B$) પાસે તેમની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જે અપૂર્ણ અષ્ટક દર્શાવે છે.

(B) ફોર્મલ ચાર્જ $(F.C.)$ માટેનું સૂત્ર:
$F.C. = V.E. - N.E. - \frac{1}{2} B.E.$
જ્યાં:
$V.E.$ = પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ($H$ માટે $1$)
$N.E.$ = અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન ($H$ માટે $0$)
$B.E.$ = બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન ($H$ માટે $2$)
$H_2O$ માં હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે કિંમતો મૂકતા:
$F.C. = 1 - 0 - \frac{1}{2}(2) = 1 - 1 = 0$
તેથી,હાઇડ્રોજન પરમાણુ પરનો ફોર્મલ ચાર્જ $0$ છે.

(D) $NH_{3}$ અણુમાં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^{3}$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેમાં એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) અને ત્રણ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અબંધકારક-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેનું અપાકર્ષણ એ બંધકારક-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણ કરતા વધારે હોય છે.
આ કારણોસર,બંધકોણ આદર્શ સમચતુષ્ફલકીય ખૂણા $109^{\circ} 28^{\prime}$ થી ઘટીને $107^{\circ} 18^{\prime}$ થાય છે.

(C) સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ $sp^{3}$ સંકરણ સાથે સંકળાયેલ છે,જેમાં એક $s$ કક્ષક અને ત્રણ $p$ કક્ષકો મિશ્ર થઈને ચાર સમાન $sp^{3}$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે,જે $109.5^{\circ}$ ના બંધકોણ સાથે નિયમિત સમચતુષ્ફલકના ખૂણાઓ તરફ નિર્દેશિત હોય છે.

(B) પાણીના અણુ $(H_2O)$ માં,મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુ $sp^{3}$ સંકરણ અનુભવે છે.
ઓક્સિજનના બે $sp^{3}$ સંકર કક્ષકો બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની $1s$ કક્ષકો સાથે ઓવરલેપ થઈને બે $O-H$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે.
તેથી,સામેલ ઓવરલેપિંગનો પ્રકાર $sp^{3}-s$ છે.

(A) બનતી સંકર કક્ષકોની સંખ્યા હંમેશા સંકરણમાં ભાગ લેતી પરમાણ્વીય કક્ષકોની કુલ સંખ્યા જેટલી હોય છે.
અહીં,ભાગ લેતી પરમાણ્વીય કક્ષકોની સંખ્યા $1$ $(s)$ + $3$ $(p)$ + $1$ $(d)$ = $5$ કક્ષકો છે.
તેથી,$5$ સંકર કક્ષકો બનશે.

(C) $PCl_{5}$ માં મધ્યસ્થ પરમાણુ ફોસ્ફરસ $(P)$ છે.
ફોસ્ફરસનો પરમાણુ ક્રમાંક $15$ છે અને તેની ધરા અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ne] 3s^{2} 3p^{3}$ છે.
ઉત્તેજિત અવસ્થામાં,$3s$ કક્ષકનો એક ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં જાય છે,જેના પરિણામે પાંચ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન $(3s^{1} 3p^{3} 3d^{1})$ મળે છે.
આ પાંચ કક્ષકો ($\text{એક}$ $s$,$\text{ત્રણ}$ $p$,અને $\text{એક}$ $d$) સંકરણ પામીને પાંચ સમાન $sp^{3}d$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
આ સંકર કક્ષકો પાંચ ક્લોરિન પરમાણુઓની $p$-કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને પાંચ $P-Cl$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે,જે ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ આકાર આપે છે.

(B) $PCl_{5}$ અણુનો આકાર ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ (trigonal bipyramidal) હોય છે.
આ બંધારણમાં,ત્રણ $Cl$ પરમાણુઓ વિષુવવૃત્તીય (equatorial) સમતલમાં હોય છે,જે મધ્યસ્થ $P$ પરમાણુની આસપાસ ત્રિકોણીય ગોઠવણી બનાવે છે.
આ વિષુવવૃત્તીય $Cl-P-Cl$ બંધો વચ્ચેનો ખૂણો $120^{\circ}$ હોય છે.
બાકીના બે $Cl$ પરમાણુઓ અક્ષીય (axial) સ્થાનો પર હોય છે,જે વિષુવવૃત્તીય સમતલ સાથે $90^{\circ}$ નો ખૂણો અને એકબીજા સાથે $180^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.

(A) $CH_3OH$ (મિથેનોલ) માં $C-O-H$ બંધકોણ $108.9^{\circ}$ છે.
મિથેનોલમાં,ઓક્સિજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને તેની પાસે બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) હોય છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અબંધકારક-અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેનું અપાકર્ષણ એ અબંધકારક-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણ કરતા વધારે હોય છે.
આ અપાકર્ષણને કારણે બંધકોણ આદર્શ સમચતુષ્ફલકીય ખૂણા $109.5^{\circ}$ થી ઘટીને $108.9^{\circ}$ થાય છે.

(A) $VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના અપાકર્ષણનો ક્રમ આ મુજબ છે: $lone \ pair-lone \ pair > lone \ pair-bond \ pair > bond \ pair-bond \ pair$.
આનું કારણ એ છે કે $lone \ pair$ ફક્ત એક જ કેન્દ્ર (મધ્યસ્થ પરમાણુ) ના પ્રભાવ હેઠળ હોય છે,જ્યારે $bond \ pair$ બે પરમાણુઓ વચ્ચે વહેંચાયેલું હોય છે.
પરિણામે,$lone \ pair$ નું ઇલેક્ટ્રોન વાદળ મધ્યસ્થ પરમાણુની આસપાસ વધુ જગ્યા રોકે છે,જેના કારણે $bond \ pair$ ની સરખામણીમાં વધુ અપાકર્ષણ થાય છે.

(C) $1$. $ClF_{3}$ માં $sp^{3}d$ સંકરણ અને બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે,જે $T$-આકારની ભૂમિતિ આપે છે.
$2$. $XeF_{2}$ માં $sp^{3}d$ સંકરણ અને ત્રણ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે,જે રેખીય ભૂમિતિ આપે છે.
$3$. $BeF_{2}$ માં $sp$ સંકરણ હોય છે અને કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોતા નથી,જે રેખીય ભૂમિતિ આપે છે.
$4$. $SO_{2}$ માં $sp^{2}$ સંકરણ અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે,જે વળેલી (bent) ભૂમિતિ આપે છે.
$5$. $XeF_{2}$ અને $BeF_{2}$ બંને રેખીય ભૂમિતિ ધરાવે છે. સામાન્ય રીતે,$BeF_{2}$ ને $sp$ સંકરણને કારણે રેખીય ભૂમિતિના મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(A) આલ્કેનમાં, તમામ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^{3}$ સંકરણ ધરાવે છે।
કાર્બન-કાર્બન $(C-C)$ બંધ દરેક કાર્બન પરમાણુમાંથી એક $sp^{3}$ કક્ષકના અતિવ્યાપન દ્વારા રચાય છે।
$C-C$ એકલ બંધની બંધ લંબાઈ $1.54$ $\mathring{A}$ છે, જે $154$ $pm$ ને સમાન છે।
આ તમામ બંધ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ છે।

(C) સંકર કક્ષકમાં $s$-લક્ષણની ટકાવારી આ રીતે ગણવામાં આવે છે:
$s$-લક્ષણ $= (\frac{1}{n}) \times 100$,જ્યાં $n$ એ સંકર કક્ષકોની સંખ્યા છે।
$sp^{3}$ સંકરણ માટે,$4$ સંકર કક્ષકો હોય છે,તેથી $s$-લક્ષણ $= (\frac{1}{4}) \times 100 = 25 \%$.
$CH_{4}$ (મિથેન) માં,કાર્બન પરમાણુ $sp^{3}$-સંકરિત છે।
$C_{2}H_{4}$ (ઇથિલીન) માં,કાર્બન $sp^{2}$-સંકરિત છે ($33.3 \% \,s$-લક્ષણ)।
$C_{2}H_{2}$ (એસીટીલીન) માં,કાર્બન $sp$-સંકરિત છે ($50 \% \,s$-લક્ષણ)।
$C_{6}H_{6}$ (બેન્ઝીન) માં,કાર્બન $sp^{2}$-સંકરિત છે ($33.3 \% \,s$-લક્ષણ)।
તેથી,મિથેનમાં $25 \% \,s$-લક્ષણ હોય છે।

(A) ઓઝોન $(O_3)$ અણુ સંસ્પંદન (resonance) દર્શાવે છે, જેમાં બે કેનોનિકલ સ્વરૂપો સંસ્પંદન હાઇબ્રિડમાં ફાળો આપે છે.
સંસ્પંદન હાઇબ્રિડમાં, $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનના વિસ્થાનિકરણને કારણે બંને $O-O$ બંધ સમાન હોય છે.
ઓઝોન અણુમાં બંને $O-O$ બંધ માટે પ્રાયોગિક બંધ લંબાઈ $128 \ pm$ છે, જે એકલ બંધ $(148 \ pm)$ અને દ્વિબંધ $(121 \ pm)$ ની લંબાઈની વચ્ચેનું મૂલ્ય છે.

(B) આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત મુજબ,$O_2$ અણુ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) ની ઇલેક્ટ્રોન રચના નીચે મુજબ છે:
$(\sigma 1s)^2 (\sigma^* 1s)^2 (\sigma 2s)^2 (\sigma^* 2s)^2 (\sigma 2p_z)^2 (\pi 2p_x)^2 = (\pi 2p_y)^2 (\pi^* 2p_x)^1 = (\pi^* 2p_y)^1$
પ્રતિકારક આણ્વીય કક્ષકો (ABMOs) $\sigma^* 1s$,$\sigma^* 2s$,$\pi^* 2p_x$,અને $\pi^* 2p_y$ છે.
આ પ્રતિકારક કક્ષકોમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન:
$\sigma^* 1s$: $2$ ઇલેક્ટ્રોન
$\sigma^* 2s$: $2$ ઇલેક્ટ્રોન
$\pi^* 2p_x$: $1$ ઇલેક્ટ્રોન
$\pi^* 2p_y$: $1$ ઇલેક્ટ્રોન
કુલ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોન = $2 + 2 + 1 + 1 = 6$ ઇલેક્ટ્રોન.

(B) $B_{2}$ અણુની ઇલેક્ટ્રોન રચના ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) આ મુજબ છે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^1, \pi 2p_y^1$.
બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(N_b)$ = $2+2+1+1 = 6$.
બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(N_a)$ = $2+2 = 4$.
બંધ ક્રમાંક = $\frac{N_b - N_a}{2} = \frac{6 - 4}{2} = \frac{2}{2} = 1$.

(D) $N_{2}$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) ની ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$ છે.
બંધ ક્રમાંક = $\frac{N_b - N_a}{2}$,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
અહીં,$N_b = 10$ અને $N_a = 4$ છે.
બંધ ક્રમાંક = $\frac{10 - 4}{2} = \frac{6}{2} = 3$.
આમ,$N_{2}$ માં બંધ ક્રમાંક $3$ છે.

(C) $Be_{2}$ અણુની ઇલેક્ટ્રોન રચના ($8$ ઇલેક્ટ્રોન) આ મુજબ છે: $\sigma_{1s}^{2} \sigma_{1s}^{*2} \sigma_{2s}^{2} \sigma_{2s}^{*2}$.
અહીં,બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(N_{b})$ $4$ છે અને બંધ પ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(N_{a})$ $4$ છે.
બંધ ક્રમાંક = $\frac{N_{b} - N_{a}}{2} = \frac{4 - 4}{2} = 0$.
બંધ ક્રમાંક $0$ હોવાથી,$Be_{2}$ અણુનું અસ્તિત્વ નથી.

(C) જ્યારે $A$ પરમાણુથી $B$ પરમાણુમાં એક ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતરણ થાય છે,ત્યારે $A$ એક ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $A^+$ ધન આયન બનાવે છે અને $B$ એક ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને $B^-$ ઋણ આયન બનાવે છે.
આ બંધ વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો ($A^+$ અને $B^-$) વચ્ચેના સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ દ્વારા બને છે,તેથી તેને વિદ્યુતસંયોજક અથવા આયનીય બંધ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સંયોજન $AB$ વિદ્યુતસંયોજક બંધ ધરાવે છે.

(D) આયનીય સંયોજન ધાતુ અને અધાતુ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની આપ-લે દ્વારા બને છે.
$KI$ (પોટેશિયમ આયોડાઇડ) માં એક ધાતુ $(K^+)$ અને એક અધાતુ $(I^-)$ હોય છે,જે પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,તેથી તે એક આયનીય સંયોજન છે.
$SO_{2}$,$ICl$,અને $CHCl_{3}$ એ અધાતુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારીથી બનતા સહસંયોજક સંયોજનો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ એ વીજભારના મૂલ્ય $(Q)$ અને ધન તથા ઋણ વીજભારના કેન્દ્રો વચ્ચેના અંતર $(r)$ નો ગુણાકાર છે.
ગાણિતિક રીતે,તે $\mu = Q \times r$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું સૂત્ર $\mu = Q \times r$ છે.

(D) $CO_{2}$ માં,$C=O$ બંધના ડાયપોલ સમાન મૂલ્યના છે પરંતુ વિરુદ્ધ દિશામાં ($180^{\circ}$ પર) ગોઠવાયેલા છે.
તેમનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય થાય છે,તેથી $CO_{2}$ ની ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે.

(C) બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ એ અધ્રુવીય અણુ છે જેનો કોઈ કાયમી દ્વિધ્રુવ મોમેન્ટ નથી.
એમોનિયા $(NH_3)$ એ ધ્રુવીય અણુ છે જે કાયમી દ્વિધ્રુવ મોમેન્ટ ધરાવે છે.
જ્યારે કોઈ ધ્રુવીય અણુ અધ્રુવીય અણુની નજીક આવે છે,ત્યારે તે તેના ઇલેક્ટ્રોન વાદળને વિકૃત કરીને અધ્રુવીય અણુમાં દ્વિધ્રુવ પ્રેરિત કરે છે.
તેથી,કાયમી દ્વિધ્રુવ $(NH_3)$ અને પ્રેરિત દ્વિધ્રુવ (બેન્ઝીન) વચ્ચેની આંતરક્રિયાને દ્વિધ્રુવ - પ્રેરિત દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (આયન-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા) છે.
મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઈડ $(MgCl_2)$ પાણીમાં $Mg^{2+}$ અને $Cl^-$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે.
પાણી $(H_2O)$ એ ધ્રુવીય અણુ છે જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુ પર આંશિક ઋણ વીજભાર અને હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ પર આંશિક ધન વીજભાર હોય છે.
$Mg^{2+}$ આયન અને પાણીના અણુના ઓક્સિજન પરમાણુ પરના આંશિક ઋણ વીજભાર વચ્ચેની આંતરક્રિયાને આયન-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ એક આયન અને ધ્રુવીય અણુ વચ્ચેનું આકર્ષણ બળ છે.

(B) સાચો જવાબ $o-$નાઇટ્રોફિનોલ છે.
$o-$નાઇટ્રોફિનોલમાં,$-OH$ સમૂહના હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને $-NO_2$ સમૂહના ઓક્સિજન પરમાણુ વચ્ચે આંતઃઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે,જે બેન્ઝીન રિંગ પર પાસ-પાસેના સ્થાને આવેલા હોય છે. આ પ્રકારનો હાઇડ્રોજન બંધ એક જ અણુની અંદર રચાય છે,જેના પરિણામે તેના સમઘટકોની સરખામણીમાં તેનું ઉત્કલનબિંદુ નીચું હોય છે.

(C) સોફ્ટ સોપ $KOH$ (પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ) નો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે,જેને કોસ્ટિક પોટાશ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
સોડિયમ સાબુની તુલનામાં પોટેશિયમ સાબુ પાણીમાં વધુ દ્રાવ્ય હોય છે.
તેમના સાંદ્ર સ્વરૂપમાં,આ પોટેશિયમ-આધારિત સાબુને સોફ્ટ સોપ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આ હેતુ માટે $KOH$ આલ્કલીનો ઉપયોગ થાય છે.

(A) તત્વ $La (Z=57)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Xe] 5d^1 6s^2$ છે. તે $\text{Group-}3$ અને $\text{Period-}6$ માં આવે છે.
$Ce (Z=58)$ એ લેન્થેનોઇડ શ્રેણીનું પ્રથમ તત્વ છે જેની રચના $[Xe] 4f^1 5d^1 6s^2$ છે.
આવર્ત કોષ્ટકના લાંબા સ્વરૂપમાં,બધા લેન્થેનોઇડ્સ ($Z=57$ થી $71$) ને $\text{Group-}3$ અને $\text{Period-}6$ માં મૂકવામાં આવ્યા છે.
તેથી,$La$ અને $Ce$ બંને $\text{Group-}3$ અને $\text{Period-}6$ માં આવે છે.

(C) $100$ થી વધુ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વો માટે $IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,કામચલાઉ સંજ્ઞા પરમાણુ ક્રમાંકના અંકો પરથી મેળવવામાં આવે છે:
$1 = un$ $(u)$,$1 = un$ $(u)$,$6 = hex$ $(h)$.
તેથી,$116$ પરમાણુ ક્રમાંક માટે,કામચલાઉ નામ $\text{Ununhexium}$ છે અને કામચલાઉ સંજ્ઞા $Uuh$ છે.

(D) સમૂહ-$2$ ના તત્વો બેરિલિયમ ($Be$,$Z=4$),મેગ્નેશિયમ ($Mg$,$Z=12$),અને કેલ્શિયમ ($Ca$,$Z=20$) છે.
સમૂહ-$2$ નું ત્રીજું તત્વ કેલ્શિયમ $(Ca)$ છે.
કેલ્શિયમનો પરમાણુ ક્રમાંક $20$ છે.
કેલ્શિયમની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 4s^2$ છે.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુ કદમાં વધારો અને શીલ્ડિંગ અસરને કારણે વિદ્યુતઋણતા સામાન્ય રીતે ઘટે છે.
સમૂહ $15$ ના તત્વો $N, P, As, Sb, Bi$ છે.
જેમ આપણે $N$ થી $Bi$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે.
તેથી,આપેલા તત્વોમાં $Bi$ (બિસ્મથ) ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી ઓછી છે.

(D) $BaCl_{2} \cdot 2H_{2}O$ માં આંતરાલીય પાણીના અણુઓ હોય છે.
આ ક્ષારમાં,પાણીના અણુઓ ધાતુ આયન સાથે સંકલિત હોતા નથી,પરંતુ સ્ફટિક લેટીસની રચનામાં,ખાસ કરીને આંતરાલીય સ્થાનોમાં ફસાયેલા હોય છે.
તેથી,$BaCl_{2} \cdot 2H_{2}O$ એ આંતરાલીય પાણી ધરાવતા ક્ષારનું સાચું ઉદાહરણ છે.

(A) $\delta$ બંધ બે $d$-કક્ષકોના પાર્શ્વીય અતિવ્યાપન દ્વારા રચાય છે,જ્યાં એક કક્ષકના ચારેય લોબ બીજી કક્ષકના ચારેય લોબ સાથે અતિવ્યાપન કરે છે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે બે $d_{xy}$ કક્ષકો અથવા બે $d_{x^2-y^2}$ કક્ષકો $z$-અક્ષ પર એકબીજાની નજીક આવે છે.
ચોક્કસ રીતે,$d_{xy}$ કક્ષકો ($xy$-સમતલમાં રહેલી) અને $d_{x^2-y^2}$ કક્ષકો ($x$ અને $y$ અક્ષ પર રહેલી) તેમની વિશિષ્ટ અવકાશી ગોઠવણીને કારણે $\delta$ બંધ બનાવવામાં સક્ષમ છે.
તેથી,સાચી જોડી $d_{xy}$ અને $d_{x^2-y^2}$ છે.

(B) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $8$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન ઓક્ટેન છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો કે જેથી વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા લોકેન્ટ મળે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $4, 3, 6, 6$ સ્થાન પર મળે છે. જમણેથી ડાબે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $3, 3, 6, 5$ સ્થાન પર મળે છે. $(3, 3, 5, 6)$ અને $(3, 4, 6, 6)$ સેટની સરખામણી કરતા,$(3, 3, 5, 6)$ સેટ નાનો છે.
$3$. વિસ્થાપકો છે: $5$ મા સ્થાને બ્રોમો,અને $3, 3, 6$ સ્થાને મિથાઇલ સમૂહો.
$4$. આને જોડતા,નામ $5-$બ્રોમો$-3, 3, 6-$ટ્રાયમિથાઇલઓક્ટેન થાય છે.

(D) પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુ એવો કાર્બન પરમાણુ છે જે ફક્ત બીજા એક જ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે. $3-$Ethyl$-2,4-$dimethylheptane ની રચનામાં,છેડાના મિથાઈલ $(-CH_3)$ સમૂહો પ્રાથમિક કાર્બન છે.
બંધારણ જોતા:
$1$. $C-2$ સ્થાન પર એક મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલ છે.
$2$. $C-3$ સ્થાન પર એક ઈથાઈલ સમૂહ જોડાયેલ છે,જે મિથાઈલ સમૂહમાં સમાપ્ત થાય છે.
$3$. $C-4$ સ્થાન પર એક મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલ છે.
$4$. મુખ્ય હેપ્ટેન શૃંખલામાં બે છેડાના મિથાઈલ સમૂહો છે.
આમ ગણતરી કરતા:
- $C-2$ પર બે મિથાઈલ (એક શૃંખલાનો ભાગ,એક વિસ્થાપિત).
- $C-3$ પરના ઈથાઈલ સમૂહના છેડે એક મિથાઈલ.
- $C-4$ પર એક મિથાઈલ.
- હેપ્ટેન શૃંખલાના બે છેડાના મિથાઈલ.
કુલ પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓ = $6$.

(B) આઈસોબ્યુટાઈલ બ્રોમાઈડનું બંધારણ $(CH_3)_2CH-CH_2Br$ છે.
$IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આપણે ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-Br)$ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પ્રોપેન છે.
બ્રોમીન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા કાર્બનથી ક્રમાંકન શરૂ કરતા,બ્રોમીનને $1-$સ્થાન મળે છે.
$2-$સ્થાન પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
આમ,$IUPAC$ નામ $1-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલ પ્રોપેન છે.

(A) એક્રોલીનનું બંધારણ $CH_2=CH-CHO$ છે.
તેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓની કાર્બન શૃંખલા છે,જેમાં સ્થાન $1$ પર આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ અને સ્થાન $2$ પર દ્વિબંધ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ પ્રોપ$-2-$ઈનાલ છે.

(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: $-OH$ સમૂહ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે,તેથી મુખ્ય શૃંખલા સાયક્લોપેન્ટેનોલ છે. $-OH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
$2$. વલયને નંબર આપો: વિસ્થાપકો ($-Cl$ અને $-CH_3$) ને શક્ય તેટલા ઓછા લોકેન્ટ્સ આપવા માટે,આપણે વલયને એવી દિશામાં નંબર આપીએ છીએ જે વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા નંબર આપે. ઘડિયાળની દિશામાં નંબર આપતા $-CH_3$ સ્થાન $2$ પર અને $-Cl$ સ્થાન $4$ પર આવે છે. ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં નંબર આપતા $-Cl$ સ્થાન $3$ પર અને $-CH_3$ સ્થાન $5$ પર આવે છે.
$3$. લોકેન્ટ સેટની સરખામણી કરો: સેટ $(2, 4)$ એ $(3, 5)$ કરતા નાનો છે. તેથી,આપણે $-OH$ સમૂહ ધરાવતા કાર્બનથી શરૂ કરીને ઘડિયાળની દિશામાં નંબર આપીએ છીએ.
$4$. નામ બનાવો: વિસ્થાપકો $4-$ક્લોરો અને $2-$મિથાઈલ છે. મૂળાક્ષરોના ક્રમ મુજબ ક્લોરો એ મિથાઈલ પહેલા આવે છે. આમ,$IUPAC$ નામ $4-$ક્લોરો$-2-$મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેનોલ છે.

(C) $3-$બ્રોમોપ્રોપીનનું બંધારણ $CH_2=CH-CH_2Br$ છે.
બંધારણમાં પરમાણુઓની ગણતરી કરતા:
તેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ $(C_3)$ છે.
તેમાં $5$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ $(H_5)$ છે.
તેમાં $1$ બ્રોમીન પરમાણુ $(Br)$ છે.
તેથી,આણ્વીય સૂત્ર $C_3H_5Br$ છે.

(A) આલ્કીન્સનું એસિડ-ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે,જેમાં હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$CH_2=CH_2 + H_2O \xrightarrow{H^+} CH_3CH_2OH$ (ઇથેનોલ).
$CH_3CH=CH_2 + H_2O \xrightarrow{H^+} CH_3CH(OH)CH_3$ (પ્રોપેન$-2-$ઓલ).
$CH_3CH_2CH=CH_2 + H_2O \xrightarrow{H^+} CH_3CH_2CH(OH)CH_3$ (બ્યુટેન$-2-$ઓલ).
મિથેનોલ $(CH_3OH)$ આ પદ્ધતિ દ્વારા તૈયાર કરી શકાતો નથી કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછા બે કાર્બન પરમાણુની જરૂર હોય છે.
પ્રોપેન$-1-$ઓલ અને બ્યુટેન$-1-$ઓલ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે જે માર્કોવનીકોવના નિયમને કારણે સામાન્ય આલ્કીન્સના સીધા જલીયકરણ દ્વારા બનાવી શકાતા નથી.
તેથી,ઇથેનોલ સાચો જવાબ છે.

(C) આલ્કીન્સનું એસિડ ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે,જેમાં હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$Propan-1-ol$ $(CH_3CH_2CH_2OH)$ આ પદ્ધતિ દ્વારા બનાવી શકાતો નથી કારણ કે $propene$ $(CH_3CH=CH_2)$ ના જલીયકરણથી માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ મુખ્ય નીપજ તરીકે $propan-2-ol$ મળે છે.
તેથી,$propan-1-ol$ સાચો જવાબ છે.

(C) આલ્કોહોલની એસિડિકતા પ્રોટોન $(H^+)$ મુક્ત થયા પછી બનતા આલ્કોક્સાઇડ આયનની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
આલ્કાઇલ સમૂહો ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ($+I$ અસર) સ્વભાવ ધરાવે છે.
જેમ $-OH$ સમૂહ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ સમૂહોની સંખ્યા વધે છે,તેમ $+I$ અસરને કારણે ઓક્સિજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે.
આ આલ્કોક્સાઇડ આયનને અસ્થિર બનાવે છે,જેનાથી એસિડિક શક્તિ ઘટે છે.
એસિડિકતાનો ક્રમ: $CH_3OH > CH_3CH_2OH > (CH_3)_2CHOH > (CH_3)_3COH$ છે.
તેથી,$CH_3OH$ સૌથી વધુ એસિડિક છે.

(C) $1$. એસીટોનાઈટ્રાઈલ $(CH_3CN)$ નું સોડિયમ અને આલ્કોહોલ સાથે રિડક્શન (મેન્ડિયસ રિડક્શન) ઈથાઈલ એમાઈન $(A)$ આપે છે:
$CH_3CN + 4[H] \xrightarrow{Na / \text{alcohol}} CH_3CH_2NH_2$ ($A$ = ઈથાઈલ એમાઈન).
$2$. પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈનની નાઈટ્રસ એસિડ $(NaNO_2 / \text{dil. } HCl)$ સાથેની પ્રતિક્રિયા અસ્થિર ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જે વિઘટન પામીને આલ્કોહોલ,નાઈટ્રોજન વાયુ અને પાણી બનાવે છે:
$CH_3CH_2NH_2 + HNO_2$ $\xrightarrow{NaNO_2 / \text{dil. } HCl} [CH_3CH_2N_2^+Cl^-]$ $\xrightarrow{H_2O} CH_3CH_2OH + N_2 \uparrow + HCl$.
આમ,સંયોજન $B$ એ ઈથાઈલ આલ્કોહોલ છે.

(A) ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ એ એવું સંયોજન છે જેમાં બે હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો સીધા બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$1$. $\alpha$-નેપ્થોલ એ મોનોહાઇડ્રિક ફિનોલ છે (તેમાં એક $-OH$ સમૂહ હોય છે).
$2$. રિસોરસિનોલ ($1,3$-ડાયહાઇડ્રોક્સીબેન્ઝીન),હાઇડ્રોક્વિનોન ($1,4$-ડાયહાઇડ્રોક્સીબેન્ઝીન),અને કેટેકોલ ($1,2$-ડાયહાઇડ્રોક્સીબેન્ઝીન) એ બધા ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ છે.
તેથી,$\alpha$-નેપ્થોલ એ ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ નથી.

(A) આલ્કોહોલની પાણીમાં દ્રાવ્યતા હાઈડ્રોફિલિક હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ ગ્રુપ અને હાઈડ્રોફોબિક આલ્કાઈલ ચેઈન વચ્ચેના સંતુલન પર આધાર રાખે છે.
જેમ હાઈડ્રોફોબિક આલ્કાઈલ ચેઈનનું કદ વધે છે,તેમ આલ્કોહોલની પાણીમાં દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
આપેલા તમામ આલ્કોહોલ $C_5H_{12}O$ અણુસૂત્ર ધરાવતા આઈસોમર્સ છે.
જોકે,દ્રાવ્યતા આલ્કાઈલ ચેઈનની શાખાઓ (branching) પર પણ આધાર રાખે છે.
વધારે શાખાઓ હાઈડ્રોફોબિક ભાગનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડે છે,જે સામાન્ય રીતે દ્રાવ્યતા વધારે છે.
પેન્ટેન-$1$-ઓલ સૌથી લાંબી સીધી આલ્કાઈલ ચેઈન ધરાવે છે,તેથી તે અન્ય શાખાયુક્ત આઈસોમર્સની સરખામણીમાં પાણીમાં સૌથી ઓછો દ્રાવ્ય છે.

(C) બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_{6}H_{5}CHO)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા બાદ એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
$1-$ફિનાઈલઈથેનોલ $(C_{6}H_{5}CH(OH)CH_{3})$ મેળવવા માટે,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકે મિથાઈલ સમૂહ $(CH_{3})$ આપવો જોઈએ.
તેથી,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{6}H_{5}CHO + CH_{3}MgBr \rightarrow [C_{6}H_{5}CH(CH_{3})OMgBr]$
$[C_{6}H_{5}CH(CH_{3})OMgBr] + H_{2}O/H^{+} \rightarrow C_{6}H_{5}CH(OH)CH_{3} + Mg(OH)Br$
આમ,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $CH_{3}MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1-$ફિનાઈલઈથેનોલ બનાવે છે.

(D) $LiAlH_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ને અસર કર્યા વિના આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપ $(-CHO)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ માં રિડક્શન કરે છે.
તેથી,$LiAlH_4$ નો ઉપયોગ કરીને $CH_3-CH=CH-CHO$ નું રૂપાંતરણ $CH_3-CH=CH-CH_2OH$ માં થાય છે.

(C) લ્યુકાસ પ્રક્રિયક $(conc. \ HCl + ZnCl_2)$ સાથે આલ્કોહોલની પ્રક્રિયા $S_N1$ ક્રિયાવિધિને અનુસરે છે,જે કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તીની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
તૃતીયક કાર્બોકેટાયન સૌથી વધુ સ્થિર હોય છે,ત્યારબાદ દ્વિતીયક અને પછી પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન આવે છે.
તેથી,તૃતીયક આલ્કોહોલ ઓરડાના તાપમાને લ્યુકાસ પ્રક્રિયક સાથે સૌથી ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે,જેના પરિણામે તરત જ ધૂંધળાપણું (turbidity) જોવા મળે છે.
$2$-મિથાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ એ તૃતીયક આલ્કોહોલ છે,તેથી તે લ્યુકાસ પ્રક્રિયક સાથે તરત જ પ્રક્રિયા કરે છે.

(A) $Butan-2-ol$ $(CH_3-CH(OH)-CH_2-CH_3)$ જેવા દ્વિતીયક આલ્કોહોલના નિર્જલીકરણ માટે સામાન્ય રીતે $373 \ K$ તાપમાને $60 \% \ H_2SO_4$ ની જરૂર પડે છે.
આ પ્રક્રિયા $E1$ ક્રિયાવિધિને અનુસરે છે,જેમાં મુખ્ય નીપજ $But-2-ene$ (સેટઝેફ નીપજ) અને ગૌણ નીપજ $But-1-ene$ (હોફમેન નીપજ) છે.

(A) પગલું $1$: ઈથેનોલ $(CH_3CH_2OH)$ એ $H_2SO_4$ અને ગરમીની હાજરીમાં $NaBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન અનુભવે છે,જે નીપજ '$A$' તરીકે ઈથાઈલ બ્રોમાઈડ $(CH_3CH_2Br)$ બનાવે છે.
$CH_3CH_2OH + NaBr + H_2SO_4 \xrightarrow{\Delta} CH_3CH_2Br + NaHSO_4 + H_2O$
પગલું $2$: ઈથાઈલ બ્રોમાઈડ $(CH_3CH_2Br)$ સૂકા ઈથરની હાજરીમાં મેગ્નેશિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક,ઈથાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(CH_3CH_2MgBr)$ બનાવે છે,જે નીપજ '$B$' છે.
$CH_3CH_2Br + Mg \xrightarrow{\text{Dry ether}} CH_3CH_2MgBr$

(B) પગલું $1$: $CH_{3}-CH_{2}-CH_{2}-OH + PCl_{3} \rightarrow CH_{3}-CH_{2}-CH_{2}-Cl (X) + H_{3}PO_{3}$.
પગલું $2$: $CH_{3}-CH_{2}-CH_{2}-Cl + alco.KOH \xrightarrow{\Delta} CH_{3}-CH=CH_{2} (Y) + KCl + H_{2}O$ (ડીહાઇડ્રોહેલોજનેશન).
પગલું $3$: $CH_{3}-CH=CH_{2} + H_{2}O \xrightarrow{conc.H_{2}SO_{4}} CH_{3}-CH(OH)-CH_{3} (Z)$ (માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ એસિડ-ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ).
આમ,$Z$ એ પ્રોપેન-$2$-ઓલ છે,જે $(CH_{3})_{2}CH-OH$ છે.

(A) ઇથેનોલની $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ બનવાની પ્રક્રિયાને ગ્રુવ્સ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,નિર્જળ $ZnCl_{2}$ ઉદ્દીપક (લુઈસ એસિડ) તરીકે કાર્ય કરે છે જે $C-O$ બંધના વિભાજનમાં મદદ કરે છે.
પ્રક્રિયા: $C_{2}H_{5}OH + HCl \xrightarrow{\text{anhydrous } ZnCl_{2}} C_{2}H_{5}Cl + H_{2}O$.

(D) સાચો જવાબ $D$ ($2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ) છે.
પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલને $PCC$ અથવા $CrO_3$ જેવા હળવા ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને આલ્ડિહાઈડ/કીટોનમાં ઓક્સિડેશન કરી શકાય છે.
જો કે,$2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ જેવા તૃતીયક આલ્કોહોલ સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં ઓક્સિડેશન સામે પ્રતિરોધક હોય છે.
તેમને ઓક્સિડેશન કરવા માટે એસિડિક $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા અને આત્યંતિક પરિસ્થિતિઓ (ઉચ્ચ તાપમાન) ની જરૂર પડે છે,જેમાં સામાન્ય રીતે $C-C$ બંધ તૂટીને નાના કીટોન અથવા કાર્બોક્સિલિક એસિડ બને છે.

(A) અંતિમ નીપજ પ્રોપેનિટ્રાઇલ છે,જે $CH_3-CH_2-CN$ છે.
આ સંયોજનમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
પ્રક્રિયા $B \xrightarrow{KCN, \Delta} CH_3-CH_2-CN$ સૂચવે છે કે $B$ એ $2$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતું આલ્કાઇલ હેલાઇડ હોવું જોઈએ,જે ક્લોરોઇથેન $(CH_3-CH_2-Cl)$ છે.
પ્રક્રિયા $A + SOCl_2 \xrightarrow{\text{pyridine}} B$ એ આલ્કોહોલનું આલ્કાઇલ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતર કરવાની ડાર્ઝન્સ પ્રક્રિયા છે.
તેથી,$A$ એ ઇથેનોલ $(CH_3-CH_2-OH)$ હોવું જોઈએ.
આમ,$A$ એ ઇથેનોલ છે.

(C) તીડ $Romalea \ microptera$ દ્વારા ઉત્સર્જિત રક્ષણાત્મક ફીણમાં ક્લોરિનેટેડ સુગંધિત સંયોજન,$2, 5-$ડાયક્લોરોફિનોલ સહિતના ઘણા સુગંધિત સંયોજનો હોય છે.
આ સંયોજન કીડીઓ માટે વિકર્ષક તરીકે કામ કરે છે અને તીડ માટે રક્ષણાત્મક રીતે ઉપયોગી છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે આ સંયોજન કીટ દ્વારા તેના ખોરાક દ્વારા લેવામાં આવતા હર્બિસાઇડ્સ અથવા હર્બિસાઇડ ડેરિવેટિવ્ઝમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(A) ડાયહાઈડ્રિક ફિનોલમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા બે હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોય છે.
$1$. રિસોરસીનોલ એ બેન્ઝીન-$1,3$-ડાયોલ છે,જે ડાયહાઈડ્રિક ફિનોલ છે.
$2$. $m$-ક્રેસોલ એ મોનોહાઈડ્રિક ફિનોલ ($3$-મિથાઈલફિનોલ) છે.
$3$. ફ્લોરોગ્લુસીનોલ એ બેન્ઝીન-$1,3,5$-ટ્રાયોલ છે,જે ટ્રાયહાઈડ્રિક ફિનોલ છે.
$4$. પાયરોગલોલ એ બેન્ઝીન-$1,2,3$-ટ્રાયોલ છે,જે ટ્રાયહાઈડ્રિક ફિનોલ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ રિસોરસીનોલ છે.

(A) Raschig પ્રક્રિયામાં,ક્લોરોબેન્ઝીનનું ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $698 \ K$ જેટલા ઊંચા તાપમાને વરાળ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનોલમાં જળવિભાજન કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં વપરાતો ઉદ્દીપક કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Ca_3(PO_4)_2$ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5Cl + H_2O \xrightarrow{698 \ K, \ Ca_3(PO_4)_2} C_6H_5OH + HCl$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) કાર્બોલિક એસિડ એ ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ નું બીજું નામ છે.
જ્યારે ફિનોલને સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ અને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ના મિશ્રણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $2, 4,$ અને $6$ સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (નાઈટ્રેશન) પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે $2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ બને છે,જેને સામાન્ય રીતે પિક્રિક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5OH + 3HNO_3 \xrightarrow{conc. H_2SO_4} C_6H_2(NO_2)_3OH + 3H_2O$

(C) $hv$ (સૂર્યપ્રકાશ) ની હાજરીમાં ટોલ્યુઈન સાથે $Cl_{2}$ ની પ્રક્રિયા એ સાઈડ ચેઈન પર થતી મુક્ત મુલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે,જે બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ $(A)$ બનાવે છે.
$C_{6}H_{5}CH_{3} + Cl_{2} \xrightarrow{hv} C_{6}H_{5}CH_{2}Cl + HCl$
અહીં,$A$ એ બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ $(C_{6}H_{5}CH_{2}Cl)$ છે.
જ્યારે બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ $(A)$ ની પ્રક્રિયા $H_{2}O$ (જળવિભાજન) સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન દ્વારા બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(B)$ બનાવે છે.
$C_{6}H_{5}CH_{2}Cl + H_{2}O \xrightarrow{\Delta} C_{6}H_{5}CH_{2}OH + HCl$
આમ,$A$ એ બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ છે અને $B$ એ બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે.

(D) બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ અને ફિનોલ વચ્ચેની મંદ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં થતી પ્રક્રિયાને કપલિંગ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ડાયઝોનિયમ કેટાયન ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને ફિનોલની પેરા $(p)$ સ્થિતિ પર હુમલો કરે છે.
આથી,આ પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.

(A) જ્યારે ફિનોલને જલીય સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે બેન્ઝીન રિંગના ઓર્થો સ્થાન પર ફોર્મિલ ગ્રુપ $(-CHO)$ દાખલ થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા ડાયક્લોરોકાર્બીન મધ્યવર્તી $(:CCl_2)$ ના નિર્માણ દ્વારા આગળ વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
એસિડિફિકેશન પછી મળતી અંતિમ નીપજ સેલિસિલલ્ડિહાઇડ (o-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) છે.

(D) જ્યારે ફિનોલ ઓરડાના તાપમાને મંદ $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા $o$-નાઈટ્રોફિનોલ અને $p$-નાઈટ્રોફિનોલનું મિશ્રણ બનાવે છે.
$o$-નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતર-આણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધની હાજરીને કારણે તે મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે,જે ઓર્થો આઈસોમરને સ્થિરતા આપે છે.

(A) બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડની ફિનોલ સાથેની યુગ્મન (coupling) પ્રક્રિયામાં $-N=N-$ સમૂહ જળવાઈ રહે છે,જે એઝો ડાય ($p$-હાઈડ્રોક્સીએઝોબેન્ઝીન) બનાવે છે.
ફોસ્ફિનિક એસિડ $(H_3PO_2)$ સાથે રિડક્શન,મંદ $H_2SO_4$ સાથે જળવિભાજન અથવા $HCl/Cu$ સાથે સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા જેવી અન્ય પ્રક્રિયાઓમાં ડાયઝોનિયમ સમૂહ અન્ય સમૂહો દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે,જેના કારણે ડાયઝોનિયમ સમૂહ દૂર થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા બ્રોમીન પાણી $(Br_2/H_2O)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
$-OH$ સમૂહની અત્યંત સક્રિય પ્રકૃતિને કારણે,આ પ્રક્રિયા તમામ ઉપલબ્ધ ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર એકસાથે થાય છે.
આના પરિણામે $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોફિનોલના સફેદ અવક્ષેપ મળે છે.

(A) આ પ્રતિક્રિયા એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ અને ક્રોમિક ઓક્સાઈડનો ઉપયોગ કરીને ઈટાર્ડ પ્રતિક્રિયાના ફેરફારનું ઉદાહરણ છે.
પગલું $1$: $4-$નાઈટ્રોટોલ્યુઈન એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ અને $CrO_3$ સાથે $273-278 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા કરીને જેમ-ડાયએસીટેટ વ્યુત્પન્ન $(X)$ બનાવે છે.
પગલું $2$: જેમ-ડાયએસીટેટ વ્યુત્પન્ન $(X)$ એસિડ-ઉત્પ્રેરિત જળવિભાજન $(H_3O^{+} / \Delta)$ પામીને $4-$નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(Y)$ આપે છે.

(A) જ્યારે ફિનોલને ઝિંક ડસ્ટ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું રિડક્શન થઈને બેન્ઝીન અને ઝિંક ઓક્સાઈડ મળે છે.
$C_{6}H_{5}OH + Zn \xrightarrow{\Delta} C_{6}H_{6} + ZnO$

(B) જ્યારે ઈથરની પ્રક્રિયા વધુ પડતા ગરમ સાંદ્ર $HI$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $C-O$ બંધ તૂટીને આલ્કાઈલ હેલાઈડ બનાવે છે.
મિથોક્સીઈથેન $(CH_3OCH_2CH_3)$ માટે,વધુ પડતા $HI$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$CH_3OCH_2CH_3 + 2HI \xrightarrow{\Delta} CH_3I + CH_3CH_2I + H_2O$
બનતી નીપજો આયોડોમિથેન $(CH_3I)$ અને આયોડોઈથેન $(CH_3CH_2I)$ છે.

(B) $C_2H_5OH \xrightarrow[\text{Pyridine}]{SOCl_2} C_2H_5Cl$ $(A)$
$C_2H_5Cl + C_2H_5ONa \rightarrow C_2H_5-O-C_2H_5$ ($B$,ડાયઈથાઈલ ઈથર)
$C_2H_5-O-C_2H_5 + H_2O \xrightarrow[\Delta, \text{Pressure}]{\text{dil. } H_2SO_4} 2C_2H_5OH$ ($C$,ઈથેનોલ)
આમ,નીપજ '$C$' ઈથેનોલ છે.

(C) સોડિયમ ધાતુ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા સંયોજનો (જેમ કે $-OH$ અથવા $-COOH$ સમૂહો) સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_{2})$ મુક્ત કરે છે.
$CH_{3}CH_{2}OH$ (ઇથેનોલ),$C_{6}H_{5}OH$ (ફિનોલ),અને $CH_{3}COOH$ (એસિટિક એસિડ) બધામાં એસિડિક પ્રોટોન હોય છે.
$CH_{3}OCH_{3}$ (ડાયમિથાઇલ ઈથર) માં કોઈ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી,તેથી તે સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.

(B) $\alpha$-ક્લોરોસોડિયમ પ્રોપિયોનેટ $(CH_3CHClCOONa)$ ની સોડિયમ નાઈટ્રાઈટ $(NaNO_2)$ સાથેની પ્રક્રિયામાં ક્લોરિન પરમાણુનું વિસ્થાપન નાઈટ્રાઈટ સમૂહ દ્વારા થાય છે,ત્યારબાદ ઉકાળતા તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CHClCOONa + NaNO_2 \rightarrow CH_3CH(NO_2)COONa + NaCl$
ઉકાળતા,મધ્યવર્તી સંયોજનનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે:
$CH_3CH(NO_2)COONa \xrightarrow{\Delta} CH_3CH_2NO_2 + CO_2 + NaCl$
આમ,અંતિમ નીપજ નાઈટ્રોઈથેન છે.

(B) મેથોક્સીબેન્ઝિન $(C_6H_5OCH_3)$ ની $HI$ સાથેની પ્રક્રિયામાં $C-O$ બંધનું વિભાજન થાય છે.
એરાઈલ આલ્કાઈલ ઈથરમાં,$O-CH_3$ બંધ એ $O-C_6H_5$ બંધ કરતા નિર્બળ હોય છે કારણ કે સંસ્પંદનને કારણે $O-C_6H_5$ બંધમાં આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા હોય છે.
તેથી,$HI$ મિથાઈલ સમૂહ પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ અને આયોડોમિથેન $(CH_3I)$ બને છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_5OCH_3 + HI \rightarrow C_6H_5OH + CH_3I$.

(B) ઈથરની $HI$ સાથેની પ્રક્રિયામાં ઈથરના ઓક્સિજનનું પ્રોટોનેશન થાય છે અને ત્યારબાદ આયોડાઈડ આયન $(I^-)$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થાય છે.
મિથોક્સી ઈથેન $(CH_{3}-O-C_{2}H_{5})$ જેવા અસમપ્રમાણ ઈથર માટે,પ્રક્રિયા $S_{N}2$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા આગળ વધે છે.
આયોડાઈડ આયન ઓછા અવકાશી અવરોધ ધરાવતા આલ્કાઈલ સમૂહ પર હુમલો કરે છે.
અહીં,મિથાઈલ સમૂહ $(CH_{3}-)$ એ ઈથાઈલ સમૂહ $(C_{2}H_{5}-)$ કરતા ઓછો અવરોધ ધરાવે છે.
તેથી,પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_{3}-O-C_{2}H_{5} + HI \rightarrow CH_{3}I + C_{2}H_{5}OH$.
મળતી નીપજો આયોડોમિથેન $(CH_{3}I)$ અને ઇથેનોલ $(C_{2}H_{5}OH)$ છે.

(C) ડાયહાઈડ્રિક ફીનોલમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા બે હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોય છે.
$1$. $p$-ક્રેસોલ એ પેરા સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ ધરાવતું મોનોહાઈડ્રિક ફીનોલ છે.
$2$. ફ્લોરોગ્લુસીનોલ ($1,3,5$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન) એ ટ્રાયહાઈડ્રિક ફીનોલ છે.
$3$. કેટેકોલ ($1,2$-ડાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન) એ ડાયહાઈડ્રિક ફીનોલ છે.
$4$. પાયરોગલોલ ($1,2,3$-ટ્રાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન) એ ટ્રાયહાઈડ્રિક ફીનોલ છે.
તેથી,કેટેકોલ સાચો જવાબ છે.

(D) ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા બે હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો હોય છે.
$1$. કેટેકોલ ($1,2$-ડાયહાઇડ્રોક્સિબેન્ઝીન) એ ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ છે.
$2$. રિસોરસીનોલ ($1,3$-ડાયહાઇડ્રોક્સિબેન્ઝીન) એ ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ છે.
$3$. ક્વિનોલ અથવા હાઇડ્રોક્વિનોન ($1,4$-ડાયહાઇડ્રોક્સિબેન્ઝીન) એ ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ છે.
$4$. હાઇડ્રોક્સિક્વિનોલ ($1,2,4$-ટ્રાયહાઇડ્રોક્સિબેન્ઝીન) માં ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહો હોય છે,જે તેને ટ્રાયહાઇડ્રિક ફિનોલ બનાવે છે.
તેથી,હાઇડ્રોક્સિક્વિનોલ એ ડાયહાઇડ્રિક ફિનોલ નથી.

(B) ટ્રાયફ્લોરોપેરોક્સીએસેટિક એસિડ $(CF_3COOOH)$ સાથે ઓક્સાઈમનું ઓક્સિડેશન કરવાથી નાઈટ્રો સંયોજન મળે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,એસિટોન ઓક્સાઈમ $(CH_3-C(=N-OH)-CH_3)$ નું ઓક્સિડેશન $2-$નાઈટ્રોપ્રોપેન $(CH_3-CH(NO_2)-CH_3)$ આપે છે.
સામાન્ય રીતે,એલ્ડોક્સાઈમ $1^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ આપે છે,જ્યારે કીટોક્સાઈમ $2^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ આપે છે.

(D) બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ $(C_6H_5CN)$ ની શુષ્ક ઇથરમાં ફિનાઇલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ $(C_6H_5MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા નાઇટ્રાઇલ સમૂહ પર ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
$1$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકમાંથી ફિનાઇલ સમૂહ નાઇટ્રાઇલ સમૂહના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને ઇમાઇન મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ સંકીર્ણ $(C_6H_5-C(C_6H_5)=NMgBr)$ બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ દ્વારા,ઇમાઇન સંકીર્ણ કીટોનમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. અંતિમ નીપજ તરીકે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5-CO-C_6H_5)$ મળે છે.

(A) રોઝનમંડ રિડક્શન એ બેરિયમ સલ્ફેટ $(Pd/BaSO_4)$ સાથે ઝેરી બનાવેલા પેલેડિયમ ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ કરીને એસિડ ક્લોરાઈડ $(R-COCl)$ નું આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ માં હાઇડ્રોજનેશન છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$R-COCl + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} R-CHO + HCl$
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ રોઝનમંડ રિડક્શન દર્શાવે છે.

(D) $BaSO_{4}$ પર આધારિત $Pd$ ની હાજરીમાં બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડની $H_{2}$ સાથેની પ્રક્રિયાને રોઝનમંડ રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિડ ક્લોરાઈડનું રિડક્શન થઈને અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ મળે છે.
$C_{6}H_{5}COCl + H_{2} \xrightarrow{Pd/BaSO_{4}} C_{6}H_{5}CHO + HCl$
તેથી,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.

(C) નાઈટ્રાઈલ $(R-C \equiv N)$ ની $DIBAl-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_{3}O^{+})$ એ આલ્ડિહાઈડ બનાવવા માટેની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
$DIBAl-H$ એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે જે નાઈટ્રાઈલ સમૂહનું ઈમાઈન મધ્યવર્તીમાં રિડક્શન કરે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ મળે છે.

(B) જ્યારે કેલ્શિયમ ફોર્મેટ $(HCOO)_2Ca$ નું શુષ્ક નિસ્યંદન કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને ફોર્માલ્ડિહાઈડ (મિથેનાલ) અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$(HCOO)_2Ca \xrightarrow{\Delta} HCHO + CaCO_3$
આમ,સાચો જવાબ મિથેનાલ છે.

(C) જ્યારે ટોલ્યુઈનનું $CS_2$ માં ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ $(CrO_2Cl_2)$ ના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે કથ્થઈ રંગનું ક્રોમિયમ સંકીર્ણ મળે છે,જેનું એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે. આ પ્રક્રિયાને એટાર્ડ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CH_3 + 2CrO_2Cl_2$ $\xrightarrow{CS_2} C_6H_5CH(OCrCl_2OH)_2$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5CHO$

(C) આપેલ પ્રક્રિયા રોઝનમન્ડ રિડક્શન છે,જેમાં એસિડ ક્લોરાઇડનું $Pd-BaSO_{4}$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં હાઇડ્રોજનેશન કરીને આલ્ડિહાઇડ મેળવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $(C_{6}H_{5}COCl)$ એ $Pd-BaSO_{4}$ ની હાજરીમાં $H_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(C_{6}H_{5}CHO)$ અને $HCl$ બનાવે છે.
તેથી,'$A$' એ બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ છે.

(B) બેરિયમ સલ્ફેટ $(BaSO_4)$ પર આધારિત પેલેડિયમ $(Pd)$ ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ કરીને એસિલ ક્લોરાઈડ $(RCOCl)$ નું આલ્ડિહાઈડ $(RCHO)$ માં હાઈડ્રોજનેશન કરવાની પ્રક્રિયાને $Rosenmund \ reduction$ કહેવામાં આવે છે.
$BaSO_4$ એ આલ્ડિહાઈડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં વધુ રિડક્શન થતું અટકાવવા માટે ઉદ્દીપક ઝેર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) સ્ટીફન પ્રક્રિયામાં નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-C \equiv N)$ નું હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ દ્વારા રિડક્શન થઈને ઈમાઈન બને છે,ત્યારબાદ તેનું જળવિભાજન કરવાથી આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ મળે છે.
વિકલ્પ $(D)$ સ્ટીફન પ્રક્રિયા માટેનું સાચું રાસાયણિક સમીકરણ દર્શાવે છે:
$R-C \equiv N + 2[H]$ $\xrightarrow{SnCl_2/\text{dil. } HCl} R-CH=NH \cdot HCl$ $\xrightarrow{H_3O^+} R-CHO + NH_4Cl$

(A) ઓલિફિન્સ (આલ્કીન્સ) નું આલ્ડિહાઇડમાં રૂપાંતર હાઇડ્રોફોર્મિલેશન અથવા ઓક્સો પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્કીન $CO$ અને $H_{2}$ ના મિશ્રણ સાથે કોબાલ્ટ કાર્બોનિલ $(Co_{2}(CO)_{8})$ જેવા ધાતુના ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને આલ્ડિહાઇડ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય છે:
$CH_{3}-CH=CH_{2} \xrightarrow{CO/H_{2}/Co_{2}(CO)_{8}, \Delta} CH_{3}-CH_{2}-CH_{2}CHO$

(C) રોઝનમન્ડ પ્રક્રિયામાં બેરિયમ સલ્ફેટ $(Pd/BaSO_4)$ પર આધારિત પેલેડિયમ ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ કરીને એસિડ ક્લોરાઇડનું આલ્ડિહાઇડમાં હાઇડ્રોજનેશન કરવામાં આવે છે.
$BaSO_4$ એ આલ્ડિહાઇડનું આલ્કોહોલમાં વધુ રિડક્શન થતું અટકાવવા માટે ઉદ્દીપક વિષ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$RCOCl + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} RCHO + HCl$

(A) $Etard$ પ્રક્રિયામાં,ટોલ્યુઈનનું કાર્બન ડાયસલ્ફાઈડ $(CS_2)$ ની હાજરીમાં ક્રોમિલ ક્લોરાઈડ $(CrO_2Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કથ્થઈ રંગનો ક્રોમિયમ સંકીર્ણ બને છે,જેનું જળવિભાજન કરતા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CH_3 + 2CrO_2Cl_2$ $\xrightarrow{CS_2} C_6H_5CH(OCrCl_2OH)_2$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5CHO$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ ની ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ સાથે શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CN + C_6H_5MgBr$ $\xrightarrow{\text{dry ether}} C_6H_5C(NMgBr)C_6H_5$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5COC_6H_5 + Mg(OH)Br + NH_3$

(A) એસિડ ક્લોરાઇડની ડાયઆલ્કાઇલકેડમિયમ પ્રક્રિયક સાથેની પ્રક્રિયા એ કીટોન બનાવવા માટેની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે. સામાન્ય પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2RCOCl + R'_{2}Cd \rightarrow 2RCOR' + CdCl_{2}$. આપેલી પ્રક્રિયામાં,નીપજ $CH_{3}-CO-CH_{2}-C_{6}H_{5}$ (બેન્ઝાઇલ મિથાઇલ કીટોન) છે. આને સામાન્ય પ્રક્રિયા સાથે સરખાવતા,$R$ એ $CH_{3}$ હોવું જોઈએ અને $R'$ એ $C_{6}H_{5}CH_{2}$ હોવું જોઈએ. તેથી,$A$ એ $CH_{3}COCl$ (એસીટાઇલ ક્લોરાઇડ) છે.