Gujarati

Solution of quadratic equations and Nature of roots Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Solution of quadratic equations and Nature of roots

652+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 45 of 652 questions in Gujarati

401
MediumMCQ
ગણ $\{0, 1, 2, 4\}$ માંથી સહગુણકો $a, b, c$ $(a \neq b \neq c)$ પસંદ કરીને બનાવી શકાય તેવા અસમાન વાસ્તવિક બીજ ધરાવતા ભિન્ન દ્વિઘાત સમીકરણો $ax^2 + bx + c = 0$ ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$6$
C
$5$
D
$12$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે વિવેચક $D = b^2 - 4ac > 0$ હોવો જોઈએ.
અહીં $a \neq 0$ અને $a, b, c$ ભિન્ન છે.
શક્ય ઉકેલોની સંખ્યા $8$ છે.
402
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^4-x^3-8 x^2+2 x+12=0$ ના બે બીજ $\alpha, \beta$ નો સરવાળો શૂન્ય હોય અને $\gamma, \delta$ $(\gamma > \delta)$ તેના અન્ય બીજ હોય,તો $3 \gamma+2 \delta=$
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$5$

Solution

(D) ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ $x^4-x^3-8 x^2+2 x+12=0$ ના બીજ છે. આપેલ છે કે $\alpha+\beta=0$.
આપણે બહુપદીને $(x^2+a)(x^2-x+b) = x^4-x^3+(a+b)x^2-ax+ab$ તરીકે લખી શકીએ.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$-a=2 \implies a=-2$.
$ab=12 \implies -2b=12 \implies b=-6$.
આમ,$x^4-x^3-8x^2+2x+12 = (x^2-2)(x^2-x-6) = (x^2-2)(x-3)(x+2)$.
બીજ $\pm\sqrt{2}, 3, -2$ છે.
$\alpha+\beta=0$ હોવાથી,$\alpha=\sqrt{2}, \beta=-\sqrt{2}$ મળે.
અન્ય બીજ $\gamma=3, \delta=-2$ છે (આપેલ છે કે $\gamma > \delta$).
તેથી,$3\gamma+2\delta = 3(3)+2(-2) = 9-4 = 5$.
403
EasyMCQ
$a(b-c)x^2 + b(c-a)x + c(a-b) = 0$ સમીકરણના બીજ કયા છે?
A
$\frac{a(b-c)}{c(a-b)}, 1$
B
$\frac{b(c-a)}{c(a-b)}, 1$
C
$\frac{c(a-b)}{a(b-c)}, 1$
D
$\frac{c(a-b)}{b(c-a)}, 1$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $a(b-c)x^2 + b(c-a)x + c(a-b) = 0$ છે.
સહગુણકોનો સરવાળો $= a(b-c) + b(c-a) + c(a-b) = ab - ac + bc - ba + ca - cb = 0$.
સહગુણકોનો સરવાળો $0$ હોવાથી,$x = 1$ એ સમીકરણનું એક બીજ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $\beta = 1$.
બીજના ગુણાકારના સૂત્ર મુજબ,$\alpha \times \beta = \frac{\text{અચળ પદ}}{\text{x}^2 \text{ નો સહગુણક}} = \frac{c(a-b)}{a(b-c)}$.
તેથી,$\alpha \times 1 = \frac{c(a-b)}{a(b-c)}$.
આમ,બીજ $1$ અને $\frac{c(a-b)}{a(b-c)}$ છે.
404
EasyMCQ
જો $(3+i)$ એ $x^2+ax+b=0$ નું એક બીજ હોય,તો $a=$
A
$3$
B
$-3$
C
$6$
D
$-6$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ ના સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,સંકર બીજો હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે.
આપેલ એક બીજ $x_1 = 3+i$ છે,તેથી બીજું બીજ $x_2 = 3-i$ થાય.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ ના બીજનો સરવાળો $-a$ થાય છે.
તેથી,$(3+i) + (3-i) = -a$.
$6 = -a$.
$a = -6$.
405
EasyMCQ
$4$ ઘાતવાળું બીજગણિતીય સમીકરણ શોધો જેના બીજ એ સમીકરણ $x^4+5x^3+6x^2+7x+9=0$ ના બીજને $-1$ દ્વારા સ્થાનાંતરિત કરવાથી મળે છે.
A
$x^4+x^3-3x^2+6x+4=0$
B
$x^4+9x^3+27x^2+38x+28=0$
C
$x^4+5x^3+6x^2+7x+9=0$
D
$x^4-5x^3+6x^2-7x+9=0$

Solution

(B) બીજને $-1$ દ્વારા સ્થાનાંતરિત કરવા માટે,આપણે $x$ ને $(x+1)$ વડે બદલીએ છીએ.
મૂળ સમીકરણ $f(x) = x^4+5x^3+6x^2+7x+9=0$ માં $x$ ની જગ્યાએ $(x+1)$ મૂકતા:
$f(x+1) = (x+1)^4 + 5(x+1)^3 + 6(x+1)^2 + 7(x+1) + 9 = 0$
દરેક પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x+1)^4 = x^4 + 4x^3 + 6x^2 + 4x + 1$
$5(x+1)^3 = 5x^3 + 15x^2 + 15x + 5$
$6(x+1)^2 = 6x^2 + 12x + 6$
$7(x+1) = 7x + 7$
બધા પદોનો સરવાળો કરતા:
$x^4 + 9x^3 + 27x^2 + 38x + 28 = 0$
406
EasyMCQ
જો '$a$' એક સંમેય સંખ્યા હોય,તો સમીકરણ $x^2 - 3ax + a^2 - 2a - 4 = 0$ ના બીજ કેવા હશે?
A
સંમેય અને સમાન સંખ્યાઓ
B
ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ
C
માત્ર ભિન્ન સંમેય સંખ્યાઓ
D
વાસ્તવિક સંખ્યાઓ નથી

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 3ax + a^2 - 2a - 4 = 0$ છે.
બીજ સંમેય હોવા માટે,વિવેચક $D$ એ સંમેય સંખ્યાનો પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ.
$D = b^2 - 4ac = (-3a)^2 - 4(1)(a^2 - 2a - 4) = 9a^2 - 4a^2 + 8a + 16 = 5a^2 + 8a + 16$.
કારણ કે $5a^2 + 8a + 16$ એ '$a$' માં દ્વિઘાત પદાવલિ છે જેનો વિવેચક $D_a = 8^2 - 4(5)(16) = 64 - 320 = -256 < 0$ છે,તેથી $5a^2 + 8a + 16$ હંમેશા ધન રહે છે.
પરંતુ,બીજ સંમેય હોવા માટે $D$ પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ.
$5a^2 + 8a + 16$ એ દરેક સંમેય '$a$' માટે પૂર્ણ વર્ગ ન હોવાથી,બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન છે પરંતુ તે હંમેશા સંમેય હોતા નથી.
407
MediumMCQ
જો $x^2+x-6$ એ $2x^3+x^2+ax+b$ નો અવયવ હોય,તો $6a+13b=$
A
$305$
B
$133$
C
$0$
D
$-1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x^2+x-6$ એ $P(x) = 2x^3+x^2+ax+b$ નો અવયવ છે.
ભાજકનું અવયવીકરણ કરતા: $x^2+x-6 = (x+3)(x-2)$.
તેથી,$P(-3) = 0$ અને $P(2) = 0$.
$x = -3$ માટે: $2(-3)^3 + (-3)^2 + a(-3) + b = 0$ $\Rightarrow -54 + 9 - 3a + b = 0$ $\Rightarrow -3a + b = 45$ ... $(i)$.
$x = 2$ માટે: $2(2)^3 + (2)^2 + a(2) + b = 0$ $\Rightarrow 16 + 4 + 2a + b = 0$ $\Rightarrow 2a + b = -20$ ... $(ii)$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા: $-5a = 65 \Rightarrow a = -13$.
$a = -13$ ને $(ii)$ માં મૂકતા: $b = 6$.
અંતે,$6a + 13b = 6(-13) + 13(6) = -78 + 78 = 0$.
408
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2^{6x} - 3(2^{3x+2}) + 32 = 0$ ના બીજ હોય અને $\beta < 1$ હોય,તો $2\alpha + 3\beta =$
A
-$3$
B
-$4$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $2^{6x} - 3(2^{3x+2}) + 32 = 0$
કારણ કે $2^{3x+2} = 2^{3x} \times 2^2 = 4 \times 2^{3x}$,તેથી સમીકરણ:
$(2^{3x})^2 - 3(4 \times 2^{3x}) + 32 = 0$
$(2^{3x})^2 - 12(2^{3x}) + 32 = 0$
ધારો કે $y = 2^{3x}$. તો સમીકરણ $y^2 - 12y + 32 = 0$ થાય.
અવયવ પાડતા: $(y - 4)(y - 8) = 0$.
તેથી,$y = 4$ અથવા $y = 8$.
કિસ્સો $1$: $2^{3x} = 4 = 2^2 \implies 3x = 2 \implies x = \frac{2}{3}$.
કિસ્સો $2$: $2^{3x} = 8 = 2^3 \implies 3x = 3 \implies x = 1$.
આપેલ છે કે $\beta < 1$,તેથી $\beta = \frac{2}{3}$ અને $\alpha = 1$.
તેથી,$2\alpha + 3\beta = 2(1) + 3(\frac{2}{3}) = 2 + 2 = 4$.
409
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^3-6x^2+3x+10=0$ નું એક બીજ બાકીના બે બીજોની સરેરાશ હોય,તો સમીકરણના બીજોની ચતુર્થ ઘાતનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$642$
B
$643$
C
$644$
D
$645$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^3-6x^2+3x+10=0$ ના બીજો $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
આપેલ છે કે એક બીજ બાકીના બે બીજોની સરેરાશ છે,તેથી $\beta = \frac{\alpha+\gamma}{2} \Rightarrow \alpha+\gamma = 2\beta$.
બીજોના સરવાળા પરથી,$\alpha+\beta+\gamma = 6$.
$\alpha+\gamma = 2\beta$ મૂકતા,આપણને $2\beta+\beta = 6$ $\Rightarrow 3\beta = 6$ $\Rightarrow \beta = 2$ મળે છે.
$\beta=2$ એ બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે: $(2)^3 - 6(2)^2 + 3(2) + 10 = 8 - 24 + 6 + 10 = 0$.
હવે,બહુપદીને $(x-2)$ વડે ભાગતા: $(x-2)(x^2-4x-5) = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x-2)(x-5)(x+1) = 0$.
બીજો $2, 5, -1$ છે.
બીજોની ચતુર્થ ઘાતનો સરવાળો $2^4 + 5^4 + (-1)^4 = 16 + 625 + 1 = 642$ થાય છે.
410
MediumMCQ
જો $\frac{k}{kx+3}+\frac{3}{3x-k}=\frac{12x+5}{(kx+3)(3x-k)}$ એ તમામ $x \in R - \{-\frac{3}{k}, \frac{k}{3}\}$ માટે સાચું હોય,તો સમીકરણ $kx^2-7x+3=0$ ના બંને બીજ કેવા પ્રકારના છે?
A
સંમેય સંખ્યાઓ
B
અસંમેય સંખ્યાઓ
C
સંકર સંખ્યાઓ
D
પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{k}{kx+3}+\frac{3}{3x-k}=\frac{12x+5}{(kx+3)(3x-k)}$
બંને બાજુ $(kx+3)(3x-k)$ વડે ગુણતા:
$k(3x-k) + 3(kx+3) = 12x+5$
$3kx - k^2 + 3kx + 9 = 12x + 5$
$6kx - k^2 + 9 = 12x + 5$
બંને બાજુ $x$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$6k = 12 \Rightarrow k = 2$
$k=2$ ને દ્વિઘાત સમીકરણ $kx^2-7x+3=0$ માં મૂકતા:
$2x^2-7x+3=0$
$2x^2-6x-x+3=0$
$2x(x-3)-1(x-3)=0$
$(2x-1)(x-3)=0$
આમ,બીજ $x = \frac{1}{2}$ અને $x = 3$ મળે છે.
બંને $\frac{1}{2}$ અને $3$ સંમેય સંખ્યાઓ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
411
MediumMCQ
$a \in \mathbb{Z}$ ના કયા મૂલ્યો માટે,દ્વિઘાત પદાવલિ $(x+a)(x+1991)+1$ ને $(x+b)(x+c)$ તરીકે અવયવીકરણ કરી શકાય,જ્યાં $b, c \in \mathbb{Z}$ છે?
A
$1989, 1993$
B
$1990, 1992$
C
$1991, 1995$
D
$1987, 1995$

Solution

(A) આપેલ છે $(x+a)(x+1991)+1 = (x+b)(x+c)$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 + (a+1991)x + 1991a + 1 = x^2 + (b+c)x + bc$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$b+c = a+1991$ અને $bc = 1991a+1$ મળે.
$b$ અને $c$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (b+c)x + bc = 0$ ના બીજ હોવાથી,વિવેચક $D$ પૂર્ણવર્ગ હોવો જોઈએ,ધારો કે $m^2$.
$D = (b+c)^2 - 4bc = (a+1991)^2 - 4(1991a+1) = m^2$.
$(a-1991)^2 - 4 = m^2$.
$(a-1991)^2 - m^2 = 4$.
$(a-1991-m)(a-1991+m) = 4$.
ધારો કે $X = a-1991-m$ અને $Y = a-1991+m$. તો $XY = 4$.
$Y-X = 2m$ હોવાથી,$X$ અને $Y$ સમાન યુગ્મતા ધરાવે છે. તેમનો ગુણાકાર $4$ (બેકી) હોવાથી,બંને બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
શક્ય જોડીઓ $(X, Y)$ એ $(2, 2)$ અને $(-2, -2)$ છે.
કિસ્સો $1$: $a-1991 = 2 \Rightarrow a = 1993$.
કિસ્સો $2$: $a-1991 = -2 \Rightarrow a = 1989$.
આમ,$a \in \{1989, 1993\}$.
412
EasyMCQ
જો $S = {m \in \mathbb{R} : x^2 - 2(1 + 3m)x + 7(3 + 2m) = 0}$ ના બીજ ભિન્ન હોય $\}$,તો $S$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
અનંત

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 2(1 + 3m)x + 7(3 + 2m) = 0$ છે.
બીજ ભિન્ન હોવા માટે,વિવેચક $D$ એ $0$ કરતા મોટો હોવો જોઈએ.
$D = b^2 - 4ac > 0$
$[-2(1 + 3m)]^2 - 4(1)(7(3 + 2m)) > 0$
$4(1 + 9m^2 + 6m) - 28(3 + 2m) > 0$
$4 + 36m^2 + 24m - 84 - 56m > 0$
$36m^2 - 32m - 80 > 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$9m^2 - 8m - 20 > 0$
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા:
$(9m + 10)(m - 2) > 0$
સમીકરણ $9m^2 - 8m - 20 = 0$ ના બીજ $m = 2$ અને $m = -\frac{10}{9}$ છે.
આમ,અસમતા $m \in (-\infty, -\frac{10}{9}) \cup (2, \infty)$ માટે સાચી છે.
$S$ એ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $\mathbb{R}$ ના ગણનો ઉપગણ હોવાથી અને અંતરાલ $(-\infty, -\frac{10}{9}) \cup (2, \infty)$ માં અસંખ્ય વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોવાથી,$S$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા અનંત છે.
413
EasyMCQ
$m$ ની એવી કેટલી વાસ્તવિક કિંમતો મળે કે જેથી સમીકરણ $x^2+(2m+1)x+m=0$ ના બીજ સમાન હોય?
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+(2m+1)x+m=0$ ના બીજ સમાન હોય તે માટે વિવેચક $D=0$ થવો જોઈએ.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ છે.
અહીં,$a=1$,$b=(2m+1)$,અને $c=m$ છે.
$D=0$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$(2m+1)^2 - 4(1)(m) = 0$
$4m^2 + 4m + 1 - 4m = 0$
$4m^2 + 1 = 0$
$4m^2 = -1$
$m^2 = -\frac{1}{4}$
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા $m$ નો વર્ગ હંમેશા અ-ઋણ $(m^2 \ge 0)$ હોવો જોઈએ,તેથી $m$ ની કોઈ વાસ્તવિક કિંમત આ સમીકરણનું સમાધાન કરતી નથી.
તેથી,$m$ ની વાસ્તવિક કિંમતોની સંખ્યા $0$ છે.
414
MediumMCQ
જો $a$ એ એક ધન પૂર્ણાંક હોય કે જેથી સમીકરણ $7x^2 - 13x + a = 0$ ના બીજ સંમેય સંખ્યાઓ હોય,તો $a$ ની શક્ય ન્યૂનતમ કિંમત કેટલી છે?
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $7x^2 - 13x + a = 0$ છે.
બીજ સંમેય હોવા માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ પૂર્ણવર્ગ હોવો જોઈએ.
અહીં,$D = (-13)^2 - 4(7)(a) = 169 - 28a$.
$D$ પૂર્ણવર્ગ હોવા માટે,$169 - 28a = k^2$ થવું જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા:
જો $a = 5$,$D = 169 - 140 = 29$ (પૂર્ણવર્ગ નથી).
જો $a = 6$,$D = 169 - 168 = 1 = 1^2$ (પૂર્ણવર્ગ છે).
તેથી,$a$ ની શક્ય ન્યૂનતમ કિંમત $6$ છે.
415
MediumMCQ
$2+\sqrt{5}$ અને $1$ એ કયા ત્રિઘાત સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^3+3x^2-3x-1=0$
B
$x^3-3x^2+3x-1=0$
C
$x^3-5x^2+3x+1=0$
D
$x^3+5x^2-3x+1=0$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે સંમેય સહગુણકો ધરાવતા ત્રિઘાત સમીકરણમાં જો એક અસંમેય બીજ $\alpha+\sqrt{\beta}$ હોય,તો તેનું અનુબદ્ધ બીજ $\alpha-\sqrt{\beta}$ પણ હોય.
તેથી,બીજ $1, 2+\sqrt{5}$ અને $2-\sqrt{5}$ છે.
ત્રિઘાત સમીકરણનું સૂત્ર: $x^3-(\alpha+\beta+\gamma)x^2+(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)x-(\alpha\beta\gamma)=0$.
અહીં $\alpha=1, \beta=2+\sqrt{5}, \gamma=2-\sqrt{5}$.
બીજનો સરવાળો: $1+2+\sqrt{5}+2-\sqrt{5} = 5$.
બબ્બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો: $1(2+\sqrt{5})+(2+\sqrt{5})(2-\sqrt{5})+1(2-\sqrt{5}) = 2+\sqrt{5}+4-5+2-\sqrt{5} = 3$.
બીજનો ગુણાકાર: $1(2+\sqrt{5})(2-\sqrt{5}) = 1(4-5) = -1$.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $x^3-5x^2+3x+1=0$ છે.
416
EasyMCQ
$x^2-5|x|-14=0$ સમીકરણ માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
બધા જ બીજ વાસ્તવિક છે
B
બધા જ બીજ કાલ્પનિક છે
C
બે બીજ વાસ્તવિક છે
D
એક પણ બીજ વાસ્તવિક નથી

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^2-5|x|-14=0$.
કારણ કે $x^2 = |x|^2$,આપણે સમીકરણને આ રીતે લખી શકીએ:
$|x|^2-5|x|-14=0$.
ધારો કે $t = |x|$,જ્યાં $t \geq 0$. સમીકરણ $t^2-5t-14=0$ બને છે.
અવયવ પાડતા: $(t-7)(t+2)=0$.
આથી $t=7$ અથવા $t=-2$ મળે છે.
કારણ કે $t = |x| \geq 0$,આપણે $t=-2$ ને સ્વીકારી શકતા નથી.
તેથી,$|x|=7$,જેનો અર્થ છે કે $x=7$ અથવા $x=-7$.
બંને બીજ વાસ્તવિક છે. તેથી,કુલ બે વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
417
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ શરત સૂચવે છે કે સમીકરણ $\frac{1}{4}x^2 + bx + c = 0$ ના બીજ પૂર્ણાંક છે?
A
$b^2 - c > 0$
B
$b$ અને $c$ બેકી પૂર્ણાંકો છે
C
$b^2 - c$ એ કોઈ પૂર્ણાંકનો વર્ગ છે અને $b$ પૂર્ણાંક છે
D
$b$ અને $c$ પૂર્ણાંકો છે

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $\frac{1}{4}x^2 + bx + c = 0$ છે.
આખા સમીકરણને $4$ વડે ગુણતા,આપણને $x^2 + 4bx + 4c = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-B \pm \sqrt{B^2 - 4AC}}{2A}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A=1, B=4b, C=4c$:
$x = \frac{-4b \pm \sqrt{(4b)^2 - 4(1)(4c)}}{2(1)}$
$x = \frac{-4b \pm \sqrt{16b^2 - 16c}}{2}$
$x = \frac{-4b \pm 4\sqrt{b^2 - c}}{2}$
$x = -2b \pm 2\sqrt{b^2 - c}$.
$x$ પૂર્ણાંક હોય તે માટે,$b$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ અને $b^2 - c$ એ કોઈ પૂર્ણાંકનો પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ.
418
DifficultMCQ
ધારો કે $m$ અને $n$ બે પૂર્ણાંકો છે જેથી $0 \leq m \leq 10$ અને $0 \leq n \leq 10$. તો,ક્રમયુક્ત જોડીઓ $(m, n)$ ની સંખ્યા શોધો જેથી $x^2+m x+n=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોય.
A
$71$
B
$73$
C
$75$
D
$72$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+mx+n=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોવા માટે,વિવેચક $D \geq 0$ હોવો જોઈએ.
$D = m^2 - 4n \geq 0$,જેનો અર્થ છે $m^2 \geq 4n$.
આપેલ છે કે $0 \leq m, n \leq 10$,આપણે $n \leq \frac{m^2}{4}$ નું પાલન કરતી જોડીઓ $(m, n)$ ગણીએ:
- જો $m=10$,$n \leq 25$,તેથી $n \in \{0, 1, \dots, 10\}$ ($11$ કિંમતો).
- જો $m=9$,$n \leq 20.25$,તેથી $n \in \{0, 1, \dots, 10\}$ ($11$ કિંમતો).
- જો $m=8$,$n \leq 16$,તેથી $n \in \{0, 1, \dots, 10\}$ ($11$ કિંમતો).
- જો $m=7$,$n \leq 12.25$,તેથી $n \in \{0, 1, \dots, 10\}$ ($11$ કિંમતો).
- જો $m=6$,$n \leq 9$,તેથી $n \in \{0, 1, \dots, 9\}$ ($10$ કિંમતો).
- જો $m=5$,$n \leq 6.25$,તેથી $n \in \{0, 1, \dots, 6\}$ ($7$ કિંમતો).
- જો $m=4$,$n \leq 4$,તેથી $n \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ ($5$ કિંમતો).
- જો $m=3$,$n \leq 2.25$,તેથી $n \in \{0, 1, 2\}$ ($3$ કિંમતો).
- જો $m=2$,$n \leq 1$,તેથી $n \in \{0, 1\}$ ($2$ કિંમતો).
- જો $m=1$,$n \leq 0.25$,તેથી $n \in \{0\}$ ($1$ કિંમત).
- જો $m=0$,$n \leq 0$,તેથી $n \in \{0\}$ ($1$ કિંમત).
કુલ જોડીઓની સંખ્યા $= 11+11+11+11+10+7+5+3+2+1+1 = 73$.
419
EasyMCQ
સમીકરણ $|x^2-x-6|=x+2$ ના બીજ શોધો.
A
$-2, 1, 4$
B
$0, 2, 4$
C
$0, 1, 4$
D
$-2, 2, 4$

Solution

(D) આપેલ છે,$|x^2-x-6|=x+2$.
આ બે કિસ્સાઓ સૂચવે છે:
કિસ્સો $1$: $x^2-x-6 = x+2$
$\Rightarrow x^2-2x-8 = 0$
$\Rightarrow (x-4)(x+2) = 0$
$\Rightarrow x = 4, -2$.
કિસ્સો $2$: $x^2-x-6 = -(x+2)$
$\Rightarrow x^2-x-6 = -x-2$
$\Rightarrow x^2-4 = 0$
$\Rightarrow x^2 = 4$
$\Rightarrow x = 2, -2$.
બંને કિસ્સાઓના પરિણામોને જોડતા,બીજનો ગણ $\{-2, 2, 4\}$ મળે છે.
420
EasyMCQ
જો $a, b, c$ એ સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં હોય,તો સમીકરણ $ax^2 - 2bx + c = 0$ ના બીજ શોધો.
A
$1, \frac{c}{a}$
B
$\frac{-1}{a}, -c$
C
$-1, \frac{-c}{a}$
D
$-2, \frac{-c}{2a}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c$ સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં છે,તેથી $2b = a + c$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 - 2bx + c = 0$ માં કિંમત મૂકતા:
$ax^2 - (a + c)x + c = 0$
$ax^2 - ax - cx + c = 0$
$ax(x - 1) - c(x - 1) = 0$
$(x - 1)(ax - c) = 0$
તેથી,બીજ $x = 1$ અને $x = \frac{c}{a}$ મળે છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
421
EasyMCQ
જો આપેલ સમીકરણ $(\cos p-1) x^2+(\cos p) x+\sin p=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોય,તો
A
$p \in(-\pi, 0)$
B
$p \in\left(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right)$
C
$p \in(0, \pi)$
D
$p \in(0, 2\pi)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $(\cos p-1) x^2+(\cos p) x+\sin p=0$.
બીજ વાસ્તવિક હોવાથી,વિવેચક $\Delta \geq 0$.
$\Delta = b^2 - 4ac = (\cos p)^2 - 4(\cos p - 1)(\sin p) \geq 0$.
$\cos^2 p - 4\sin p \cos p + 4\sin p \geq 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ અસ્તિત્વ ધરાવવા માટે,$x^2$ નો સહગુણક શૂન્ય ન હોવો જોઈએ: $\cos p - 1 \neq 0 \Rightarrow \cos p \neq 1$.
બધા $p \neq 2n\pi$ માટે $\cos^2 p \geq 0$ અને $(\cos p - 1) < 0$ હોવાથી,$\Delta \geq 0$ ની શરત ત્યારે સંતોષાય છે જ્યારે $\sin p > 0$ હોય.
આમ,$p \in (0, \pi)$.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
422
EasyMCQ
સમીકરણ $x^2-5|x|+6=0$ માટે ઉકેલોની સંખ્યા ......... છે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^2-5|x|+6=0$
કારણ કે $x^2 = |x|^2$,આપણે સમીકરણને આ રીતે ફરીથી લખી શકીએ:
$|x|^2-5|x|+6=0$
ધારો કે $|x| = t$,તો સમીકરણ $t^2-5t+6=0$ બને છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(t-3)(t-2)=0$.
તેથી,$|x|=3$ અથવા $|x|=2$.
જો $|x|=3$ હોય,તો $x = 3$ અથવા $x = -3$.
જો $|x|=2$ હોય,તો $x = 2$ અથવા $x = -2$.
આમ,ઉકેલો $x \in \{-3, -2, 2, 3\}$ છે.
તેથી,કુલ $4$ ઉકેલો છે.
423
MediumMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે,સમીકરણ $2x^2 + 5x + k = 0$ ના બીજ સંમેય છે?
A
$\frac{5}{8}$
B
$\frac{25}{8}$
C
$\frac{25}{4}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 + 5x + k = 0$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ સંમેય હોય ત્યારે વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ એ પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ.
અહીં,$a = 2$,$b = 5$,અને $c = k$.
$D = (5)^2 - 4(2)(k) = 25 - 8k$.
$D$ પૂર્ણ વર્ગ બને તે માટે વિકલ્પો તપાસતા:
જો $k = \frac{25}{8}$ હોય,તો $D = 25 - 8(\frac{25}{8}) = 25 - 25 = 0$.
$0$ એ પૂર્ણ વર્ગ હોવાથી $(0^2 = 0)$,બીજ સંમેય છે.
તેથી,$k = \frac{25}{8}$ સાચી કિંમત છે.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
424
EasyMCQ
જો દ્વિ-વર્ગ સમીકરણ $f(x)=x^4+2x^3-16x^2-22x+7=0$ નું એક બીજ $2+\sqrt{3}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું $f(x)$ નું બીજ નથી?
A
$3-\sqrt{2}$
B
$2-\sqrt{3}$
C
$-3+\sqrt{2}$
D
$-3-\sqrt{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $f(x)=x^4+2x^3-16x^2-22x+7=0$ છે.
સહગુણકો સંમેય હોવાથી,જો $2+\sqrt{3}$ બીજ હોય,તો તેની અનુબદ્ધ કરણી $2-\sqrt{3}$ પણ બીજ હોય.
ધારો કે ચાર બીજ $2+\sqrt{3}, 2-\sqrt{3}, \alpha, \beta$ છે.
બીજનો સરવાળો: $(2+\sqrt{3})+(2-\sqrt{3})+\alpha+\beta = -2 \implies 4+\alpha+\beta = -2 \implies \alpha+\beta = -6$.
બીજનો ગુણાકાર: $(2+\sqrt{3})(2-\sqrt{3}) \alpha \beta = 7 \implies (4-3) \alpha \beta = 7 \implies \alpha \beta = 7$.
$\alpha$ અને $\beta$ માટે દ્વિઘાત સમીકરણ: $t^2+6t+7=0$.
ઉકેલતા: $t = -3 \pm \sqrt{2}$.
આમ,બીજ $2+\sqrt{3}, 2-\sqrt{3}, -3+\sqrt{2}, -3-\sqrt{2}$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,$3-\sqrt{2}$ એ બીજ નથી.
425
EasyMCQ
ધારો કે $a, b$ અને $c$ એ એક વિષમબાજુ ત્રિકોણની બાજુઓ છે. જો $\lambda$ એક એવી વાસ્તવિક સંખ્યા હોય કે જેથી સમીકરણ $x^2+2(a+b+c)x+3\lambda(ab+bc+ca)=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોય,તો $\lambda$ જે અંતરાલમાં આવે છે તે છે
A
$\left(-\infty, \frac{4}{3}\right)$
B
$\left(\frac{5}{3}, \infty\right)$
C
$\left(\frac{1}{3}, \frac{5}{3}\right)$
D
$\left(\frac{4}{3}, \infty\right)$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+2(a+b+c)x+3\lambda(ab+bc+ca)=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોવાથી,વિવેચક $D \geq 0$ થાય.
$D = [2(a+b+c)]^2 - 4(1)(3\lambda(ab+bc+ca)) \geq 0$
$4(a+b+c)^2 - 12\lambda(ab+bc+ca) \geq 0$
$(a+b+c)^2 \geq 3\lambda(ab+bc+ca)$
$\lambda \leq \frac{(a+b+c)^2}{3(ab+bc+ca)}$
વિષમબાજુ ત્રિકોણ માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $(a-b)^2 + (b-c)^2 + (c-a)^2 > 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$2(a^2+b^2+c^2) - 2(ab+bc+ca) > 0$,તેથી $a^2+b^2+c^2 > ab+bc+ca$.
બંને બાજુ $2(ab+bc+ca)$ ઉમેરતા,આપણને $(a+b+c)^2 > 3(ab+bc+ca)$ મળે છે.
આમ,$\frac{(a+b+c)^2}{3(ab+bc+ca)} > 1$.
વળી,ત્રિકોણની અસમતા મુજબ,$(a+b+c)^2 < 4(ab+bc+ca)$,જે સૂચવે છે કે $\frac{(a+b+c)^2}{3(ab+bc+ca)} < \frac{4}{3}$.
તેથી $\lambda$ નો વિસ્તાર $\left(-\infty, \frac{4}{3}\right)$ છે.
426
MediumMCQ
$4$ ઘાત ધરાવતું બહુપદી સમીકરણ જેના વાસ્તવિક સહગુણકો હોય અને તેના ત્રણ બીજ $2 \pm \sqrt{3}$ અને $1+2i$ હોય,તે:
A
$x^4-6x^3-14x^2+22x+5=0$
B
$x^4-6x^3-19x^2+22x-5=0$
C
$x^4-6x^3+19x^2-22x+5=0$
D
$x^4-6x^3+14x^2-22x+5=0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $4$ ઘાત ધરાવતી બહુપદીના સહગુણકો વાસ્તવિક છે. સંકર બીજ હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે,તેથી જો $1+2i$ બીજ હોય,તો $1-2i$ પણ બીજ હશે. બીજ $2+\sqrt{3}$,$2-\sqrt{3}$,$1+2i$ અને $1-2i$ છે.
$2 \pm \sqrt{3}$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ:
$(x-(2+\sqrt{3}))(x-(2-\sqrt{3})) = x^2-4x+1$.
$1 \pm 2i$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ:
$(x-(1+2i))(x-(1-2i)) = x^2-2x+5$.
આ બંને અવયવોનો ગુણાકાર કરતા:
$(x^2-4x+1)(x^2-2x+5) = x^4-6x^3+14x^2-22x+5 = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
427
EasyMCQ
જો $\sin \alpha = p$ હોય,તો તે દ્વિઘાત સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\tan \frac{\alpha}{2}$ અને $\cot \frac{\alpha}{2}$ હોય.
A
$p x^2 - 2x + p = 0$
B
$p x^2 + 2x + p = 0$
C
$p x^2 + x + p = 0$
D
$p x^2 - x + p = 0$

Solution

(A) આપેલ છે $\sin \alpha = p$. આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin \alpha = \frac{2 \tan \frac{\alpha}{2}}{1 + \tan^2 \frac{\alpha}{2}} = p$.
ધારો કે $t = \tan \frac{\alpha}{2}$. તેથી $\frac{2t}{1 + t^2} = p$,જેનો અર્થ છે $2t = p + pt^2$,અથવા $pt^2 - 2t + p = 0$.
$p$ વડે ભાગતા,આપણને $t^2 - \frac{2}{p} t + 1 = 0$ મળે છે.
આ સમીકરણના બીજ $t_1 = \tan \frac{\alpha}{2}$ અને $t_2 = \frac{1}{\tan \frac{\alpha}{2}} = \cot \frac{\alpha}{2}$ છે.
બીજનો સરવાળો $\tan \frac{\alpha}{2} + \cot \frac{\alpha}{2} = \frac{2}{p}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\tan \frac{\alpha}{2} \times \cot \frac{\alpha}{2} = 1$ છે.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - \frac{2}{p} x + 1 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $px^2 - 2x + p = 0$ થાય છે.
આમ,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
428
EasyMCQ
જો $\alpha$ એ સમીકરણ $\sqrt{\frac{x}{2x+1}} + \sqrt{\frac{2x+1}{x}} = 2$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો સમીકરણ $\alpha^2 x^2 + 4\alpha x + 3 = 0$ ના બીજ શોધો.
A
$1, 3$
B
$-1, 1$
C
$2, -3$
D
$3, 4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\sqrt{\frac{x}{2x+1}} + \sqrt{\frac{2x+1}{x}} = 2$
ધારો કે $y = \sqrt{\frac{x}{2x+1}}$. તેથી સમીકરણ $y + \frac{1}{y} = 2$ બને છે.
$y$ વડે ગુણતા,$y^2 - 2y + 1 = 0$ મળે,જે $(y-1)^2 = 0$ છે.
આમ,$y = 1$.
કિંમત મૂકતા: $\sqrt{\frac{x}{2x+1}} = 1 \implies \frac{x}{2x+1} = 1 \implies x = 2x + 1 \implies x = -1$.
તેથી $\alpha = -1$.
હવે,$\alpha = -1$ ને $\alpha^2 x^2 + 4\alpha x + 3 = 0$ માં મૂકતા:
$(-1)^2 x^2 + 4(-1)x + 3 = 0
\implies x^2 - 4x + 3 = 0
\implies (x-1)(x-3) = 0$.
તેથી,બીજ $x = 1, 3$ છે.
429
EasyMCQ
$(p^2+p-3)(p^2+p-2)-12=0$ ના અવાસ્તવિક બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$1$
B
$-1$
C
$6$
D
$-6$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $(p^2+p-3)(p^2+p-2)-12=0$ છે.
ધારો કે $y = p^2+p-2$.
તેથી સમીકરણ $(y-1)y - 12 = 0$ બને છે.
$y^2 - y - 12 = 0$.
$(y-4)(y+3) = 0$.
તેથી,$y = 4$ અથવા $y = -3$.
કિસ્સો $1$: $p^2+p-2 = 4 \Rightarrow p^2+p-6 = 0$.
$(p+3)(p-2) = 0$,તેથી $p = -3, 2$ (આ વાસ્તવિક બીજ છે).
કિસ્સો $2$: $p^2+p-2 = -3 \Rightarrow p^2+p+1 = 0$.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 1^2 - 4(1)(1) = -3 < 0$.
આમ,બીજ અવાસ્તવિક છે.
$p^2+p+1=0$ ના બીજનો સરવાળો $-\frac{b}{a} = -\frac{1}{1} = -1$ થાય છે.
430
MediumMCQ
ધારો કે $a, b$ અને $c$ ત્રણ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી કોઈપણ બેનો સરવાળો ત્રીજી સંખ્યા કરતા મોટો હોય. $\lambda$ ના તમામ મૂલ્યો શોધો જેથી સમીકરણ $x^2+2(a+b+c)x+3\lambda(ab+bc+ca)=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોય.
A
$\lambda < \frac{2}{3}$
B
$\lambda \geq \frac{2}{3}$
C
$\lambda < \frac{4}{3}$
D
$\frac{1}{3} < \lambda < \frac{2}{3}$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+2(a+b+c)x+3\lambda(ab+bc+ca)=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોવા માટે,વિવેચક $D \geq 0$ હોવો જોઈએ.
$D = [2(a+b+c)]^2 - 4(1)(3\lambda(ab+bc+ca)) \geq 0$
$4(a+b+c)^2 - 12\lambda(ab+bc+ca) \geq 0$
$(a+b+c)^2 \geq 3\lambda(ab+bc+ca)$
$a^2+b^2+c^2+2(ab+bc+ca) \geq 3\lambda(ab+bc+ca)$
$(ab+bc+ca)$ વડે ભાગતા:
$\frac{a^2+b^2+c^2}{ab+bc+ca} + 2 \geq 3\lambda$
$a, b, c$ ત્રિકોણની બાજુઓ હોવાથી,$a+b > c$,$b+c > a$,અને $c+a > b$.
અસમતા $a^2+b^2+c^2 < 2(ab+bc+ca)$ જાણીતી છે.
તેથી,$\frac{a^2+b^2+c^2}{ab+bc+ca} < 2$.
આ કિંમત અસમતામાં મૂકતા:
$3\lambda \leq \frac{a^2+b^2+c^2}{ab+bc+ca} + 2 < 2 + 2 = 4$
$3\lambda < 4 \Rightarrow \lambda < \frac{4}{3}$.
431
EasyMCQ
જ્યારે $x \neq 0$ હોય ત્યારે $2(x^2 + \frac{1}{x^2}) - 7(x + \frac{1}{x}) + 9 = 0$ ના પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$0$

Solution

(A) ધારો કે $t = x + \frac{1}{x}$. તેથી $t^2 = x^2 + \frac{1}{x^2} + 2$,એટલે કે $x^2 + \frac{1}{x^2} = t^2 - 2$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $2(t^2 - 2) - 7t + 9 = 0$.
$2t^2 - 4 - 7t + 9 = 0 \implies 2t^2 - 7t + 5 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(2t - 5)(t - 1) = 0$.
તેથી,$t = 1$ અથવા $t = \frac{5}{2}$.
કિસ્સો $1$: $x + \frac{1}{x} = 1 \implies x^2 - x + 1 = 0$. વિવેચક $D = (-1)^2 - 4(1)(1) = -3 < 0$. કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
કિસ્સો $2$: $x + \frac{1}{x} = \frac{5}{2} \implies 2x^2 - 5x + 2 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(2x - 1)(x - 2) = 0$,તેથી $x = \frac{1}{2}$ અથવા $x = 2$.
પ્રશ્નમાં પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા પૂછી છે,તેથી $x = 2$ (જે પૂર્ણાંક છે) અને $x = \frac{1}{2}$ (જે પૂર્ણાંક નથી).
આમ,માત્ર $1$ પૂર્ણાંક ઉકેલ છે,જે $x = 2$ છે.
432
EasyMCQ
સમીકરણ $|x|^2 - 5|x| - 24 = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર અને સરવાળો અનુક્રમે કેટલા થાય?
A
$-64, 0$
B
$-24, 5$
C
$5, -24$
D
$0, 72$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $|x|^2 - 5|x| - 24 = 0$.
ધારો કે $|x| = t$,જ્યાં $t \ge 0$.
સમીકરણ $t^2 - 5t - 24 = 0$ બને છે.
અવયવ પાડતા: $(t - 8)(t + 3) = 0$.
આથી $t = 8$ અથવા $t = -3$ મળે.
$|x| \ge 0$ હોવાથી,$t = -3$ શક્ય નથી.
તેથી,$|x| = 8$,જેનો અર્થ છે કે $x = 8$ અથવા $x = -8$.
સમીકરણના બીજ $8$ અને $-8$ છે.
બીજનો ગુણાકાર: $8 \times (-8) = -64$.
બીજનો સરવાળો: $8 + (-8) = 0$.
આમ,ગુણાકાર અને સરવાળો અનુક્રમે $-64$ અને $0$ છે.
433
EasyMCQ
જો $a, b, c$ ભિન્ન હોય અને $(b-c)x^2 + (c-a)x + (a-b) = 0$ ના બીજ સમાન હોય,તો $a, b$ અને $c$ શેમાં છે?
A
સમાંતર શ્રેણી
B
સમગુણોત્તર શ્રેણી
C
હરાત્મક શ્રેણી
D
અંકગણિતીય-સમગુણોત્તર શ્રેણી

Solution

(A) આપેલ છે કે દ્વિઘાત સમીકરણ $(b-c)x^2 + (c-a)x + (a-b) = 0$ ના બીજ સમાન છે,તેથી વિવેચક $D = 0$ થાય.
$D = (c-a)^2 - 4(b-c)(a-b) = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(c^2 + a^2 - 2ac) - 4(ab - b^2 - ac + bc) = 0$
$c^2 + a^2 - 2ac - 4ab + 4b^2 + 4ac - 4bc = 0$
$c^2 + a^2 + 2ac + 4b^2 - 4ab - 4bc = 0$
$(c+a)^2 - 4b(a+c) + (2b)^2 = 0$
આ $X^2 - 2XY + Y^2 = 0$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $X = (c+a)$ અને $Y = 2b$.
$(c+a - 2b)^2 = 0$
$c+a - 2b = 0$
$2b = a+c$
આમ,$2b = a+c$ હોવાથી,$a, b, c$ એ સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં છે.
434
DifficultMCQ
સમીકરણ $(x-a)(x-a-1)+(x-a-1)(x-a-2)+(x-a)(x-a-2)=0$,જ્યાં $a \in R$ છે,તેના બીજ હંમેશા કેવા હોય છે?
A
સમાન
B
કાલ્પનિક
C
વાસ્તવિક અને ભિન્ન
D
સંમેય અને સમાન

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $(x-a)(x-a-1)+(x-a-1)(x-a-2)+(x-a)(x-a-2)=0$. \\ ધારો કે $t = x-a$. તો સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે: \\ $t(t-1) + (t-1)(t-2) + t(t-2) = 0$ \\ $t^2 - t + t^2 - 3t + 2 + t^2 - 2t = 0$ \\ $3t^2 - 6t + 2 = 0$ \\ વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-6)^2 - 4(3)(2) = 36 - 24 = 12$. \\ $D > 0$ હોવાથી,$t$ ના બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન છે. \\ પરિણામે,$x = a + t$ ના બીજ પણ વાસ્તવિક અને ભિન્ન હશે.
435
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x) = x^2 + ax + b$,જ્યાં $a, b \in R$. જો $f(x) = 0$ ના તમામ બીજ કાલ્પનિક હોય,તો $f(x) + f'(x) + f''(x) = 0$ ના બીજ કેવા હશે?
A
વાસ્તવિક અને ભિન્ન
B
કાલ્પનિક
C
સમાન
D
સંમેય અને સમાન

Solution

(B) આપેલ છે કે,$f(x) = x^2 + ax + b$ ના બીજ કાલ્પનિક છે.
તેથી,વિવેચક $D < 0$,જે સૂચવે છે કે $a^2 - 4b < 0$.
હવે,આપણે વિકલન મેળવીએ:
$f'(x) = 2x + a$
$f''(x) = 2$
આ કિંમતોને $f(x) + f'(x) + f''(x) = 0$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x^2 + ax + b) + (2x + a) + 2 = 0$
$x^2 + (a + 2)x + (b + a + 2) = 0$
આ નવા દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક $D'$ છે:
$D' = (a + 2)^2 - 4(1)(b + a + 2)$
$D' = a^2 + 4a + 4 - 4b - 4a - 8$
$D' = a^2 - 4b - 4$
કારણ કે $a^2 - 4b < 0$,તેથી $a^2 - 4b - 4 < -4$.
આમ,$D' < 0$.
વિવેચક ઋણ હોવાથી,$f(x) + f'(x) + f''(x) = 0$ સમીકરણના બીજ કાલ્પનિક છે.
436
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^4+7x^3+18x^2+20x+8=0$ ને પુનરાવર્તિત બીજ હોય,તો તે પુનરાવર્તિત બીજ કયું છે?
A
$-2$
B
$-1$
C
$-3$
D
$-4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^4+7x^3+18x^2+20x+8=0$ છે.
અમે નાના પૂર્ણાંક બીજ ચકાસીને બહુપદીના અવયવો પાડી શકીએ છીએ.
$x = -2$ માટે: $(-2)^4 + 7(-2)^3 + 18(-2)^2 + 20(-2) + 8 = 16 - 56 + 72 - 40 + 8 = 0$.
તેથી,$(x+2)$ એક અવયવ છે.
$x^4+7x^3+18x^2+20x+8$ ને $(x+2)$ વડે ભાગતા $x^3+5x^2+8x+4$ મળે છે.
$x^3+5x^2+8x+4$ માટે ફરીથી $x = -2$ ચકાસતા: $(-2)^3 + 5(-2)^2 + 8(-2) + 4 = -8 + 20 - 16 + 4 = 0$.
તેથી,$(x+2)$ ફરીથી એક અવયવ છે.
$x^3+5x^2+8x+4$ ને $(x+2)$ વડે ભાગતા $x^2+3x+2 = (x+1)(x+2)$ મળે છે.
આમ,સમીકરણ $(x+2)^3(x+1) = 0$ છે.
પુનરાવર્તિત બીજ $-2$ છે.
437
MediumMCQ
જો સમીકરણ $2x^3 + 5x^2 - 4x - 12 = 0$ ના બીજ પુનરાવર્તિત હોય,તો તે દ્વિઘાત સમીકરણનું અચળ પદ શોધો જેના બીજ આપેલ સમીકરણના ભિન્ન બીજ હોય.
A
$-6$
B
$-5$
C
$-4$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $2x^3 + 5x^2 - 4x - 12 = 0$
ઘન સમીકરણનું અવયવીકરણ કરતા:
$2x^3 + 4x^2 + x^2 + 2x - 6x - 12 = 0$
$2x^2(x + 2) + x(x + 2) - 6(x + 2) = 0$
$(2x^2 + x - 6)(x + 2) = 0$
$(2x - 3)(x + 2)(x + 2) = 0$
બીજ $x = -2, -2, \frac{3}{2}$ છે.
ભિન્ન બીજ $-2$ અને $\frac{3}{2}$ છે.
આ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ:
$(x + 2)(x - \frac{3}{2}) = 0$
$x^2 + \frac{1}{2}x - 3 = 0$
$2x^2 + x - 6 = 0$
અચળ પદ $-6$ છે.
438
DifficultMCQ
જો $(x-2)$ એ પદાવલિઓ $x^2+ax+b$ અને $x^2+cx+d$ નો સામાન્ય અવયવ હોય,તો $\frac{b-d}{c-a}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) કારણ કે $(x-2)$ એ પદાવલિઓ $x^2+ax+b$ અને $x^2+cx+d$ નો સામાન્ય અવયવ છે,તેથી $x=2$ આગળ આ પદાવલિઓની કિંમત $0$ થવી જોઈએ.
$x^2+ax+b$ માટે: $(2)^2+a(2)+b=0 \Rightarrow 4+2a+b=0 \dots(i)$
$x^2+cx+d$ માટે: $(2)^2+c(2)+d=0 \Rightarrow 4+2c+d=0 \dots(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$(4+2a+b) - (4+2c+d) = 0 - 0$
$2a+b-2c-d = 0$
$b-d = 2c-2a$
$b-d = 2(c-a)$
બંને બાજુ $(c-a)$ વડે ભાગતા (ધારો કે $c \neq a$):
$\frac{b-d}{c-a} = 2$
439
MediumMCQ
જો $x^2+3(a+3)x-9a=0$ ના બીજ સમાન હોય અને $a$ ની અલગ અલગ કિંમતો માટે (જ્યાં $a=-9$ માટેનું બીજ $\alpha$ અને $a=-1$ માટેનું બીજ $\beta$ છે),તો પદાવલિ $x^2+\alpha x-\beta$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$\frac{69}{4}$
B
$-\frac{69}{4}$
C
$-\frac{35}{4}$
D
$\frac{35}{4}$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+3(a+3)x-9a=0$ ના બીજ સમાન હોવાથી,વિવેચક $D = 0$ થાય.
$D = [3(a+3)]^2 - 4(1)(-9a) = 0$
$9(a^2+6a+9) + 36a = 0$
$9a^2 + 90a + 81 = 0 \Rightarrow a^2 + 10a + 9 = 0$
$(a+9)(a+1) = 0 \Rightarrow a = -9, -1$.
$a = -9$ માટે,$x^2 - 18x + 81 = 0 \Rightarrow x = 9$. તેથી $\alpha = 9$.
$a = -1$ માટે,$x^2 + 6x + 9 = 0 \Rightarrow x = -3$. તેથી $\beta = -3$.
પદાવલિ $f(x) = x^2 + 9x + 3$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $f(x) = (x + \frac{9}{2})^2 - \frac{69}{4}$.
તેથી,ન્યૂનતમ કિંમત $-\frac{69}{4}$ છે.
440
MediumMCQ
સમીકરણ $|x^2+2x-8|+x-2=0$ માટે ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $|x^2+2x-8| = 2-x$ છે.
કિસ્સો $1$: $x^2+2x-8 \ge 0$.
$(x+4)(x-2) \ge 0 \implies x \in (-\infty, -4] \cup [2, \infty)$.
તેથી $x^2+2x-8 = 2-x \implies x^2+3x-10 = 0 \implies (x+5)(x-2) = 0$.
તેથી $x = -5$ અને $x = 2$. બંને શરતનું પાલન કરે છે.
કિસ્સો $2$: $x^2+2x-8 < 0$.
$(x+4)(x-2) < 0 \implies x \in (-4, 2)$.
તેથી $-(x^2+2x-8) = 2-x \implies -x^2-2x+8 = 2-x \implies x^2+x-6 = 0 \implies (x+3)(x-2) = 0$.
તેથી $x = -3$ અને $x = 2$.
કારણ કે $x=2$ એ $(-4, 2)$ માં નથી,તેથી આપણે ફક્ત $x = -3$ લઈશું.
ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો $\{-5, 2, -3\}$ છે.
આમ,$3$ ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો છે.
441
EasyMCQ
અસમતા $x^2 - 4x - 21 \leq 0$ નું સમાધાન કરતા $x \in R$ ના મૂલ્યોનો ગણ કયો છે?
A
$[3, 7]$
B
$[-3, 7]$
C
$[-7, 3]$
D
$[-7, -3]$

Solution

(B) અસમતા $x^2 - 4x - 21 \leq 0$ ને ઉકેલવા માટે,આપણે પ્રથમ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 4x - 21 = 0$ ના બીજ શોધીએ છીએ.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = 1, b = -4, c = -21$ છે:
$x = \frac{4 \pm \sqrt{(-4)^2 - 4(1)(-21)}}{2(1)}$
$x = \frac{4 \pm \sqrt{16 + 84}}{2} = \frac{4 \pm \sqrt{100}}{2} = \frac{4 \pm 10}{2}$
તેથી,$x_1 = \frac{14}{2} = 7$ અને $x_2 = \frac{-6}{2} = -3$ મળે છે.
અસમતાને $(x - 7)(x + 3) \leq 0$ તરીકે લખી શકાય.
ગુણાકાર શૂન્ય અથવા તેનાથી ઓછો હોય તે માટે,$x$ એ બંને બીજની વચ્ચે હોવો જોઈએ.
આમ,$x \in [-3, 7]$.
442
MediumMCQ
$\sqrt{42+\sqrt{42+\sqrt{42+\ldots}}}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$7$
B
$-6$
C
$5$
D
$4$

Solution

(A) ધારો કે $y = \sqrt{42+\sqrt{42+\sqrt{42+\ldots}}}$
$\Rightarrow y = \sqrt{42+y}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે:
$y^2 = 42 + y$
$\Rightarrow y^2 - y - 42 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(y - 7)(y + 6) = 0$
$\Rightarrow y = 7$ અથવા $y = -6$
કારણ કે વર્ગમૂળનું મૂલ્ય હંમેશા અ-ઋણ હોય છે,તેથી $y = -6$ શક્ય નથી.
આમ,જરૂરી ઉકેલ $y = 7$ છે.
443
EasyMCQ
જો સમીકરણ $3x^2 + 4kx + 3 = 0$ ના બીજ વાસ્તવિક ન હોય,તો $k$ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$[-2, -3/2]$
B
$[3/2, 2]$
C
$(-3/2, 3/2)$
D
$(2, 3)$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 + 4kx + 3 = 0$ છે.
બીજ વાસ્તવિક ન હોય તે માટે વિવેચક $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$D = b^2 - 4ac < 0$
$(4k)^2 - 4(3)(3) < 0$
$16k^2 - 36 < 0$
$16k^2 < 36$
$k^2 < 9/4$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$|k| < 3/2$ મળે.
તેથી,$-3/2 < k < 3/2$.
આમ,$k$ એ $(-3/2, 3/2)$ અંતરાલમાં છે.
444
EasyMCQ
સમીકરણ $16x^2-10x+1=0$ ના બીજના ચતુર્થ ઘાતનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{257}{4096}$
B
$\frac{257}{2048}$
C
$\frac{257}{1024}$
D
$\frac{257}{512}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $16x^2-10x+1=0$
અવયવીકરણ કરતા: $16x^2-8x-2x+1=0$
$\Rightarrow 8x(2x-1)-1(2x-1)=0$
$\Rightarrow (8x-1)(2x-1)=0$
બીજ $x_1 = \frac{1}{8}$ અને $x_2 = \frac{1}{2}$ મળે છે.
બીજના ચતુર્થ ઘાતનો સરવાળો:
$(\frac{1}{8})^4 + (\frac{1}{2})^4 = \frac{1}{4096} + \frac{1}{16}$
$= \frac{1 + 256}{4096} = \frac{257}{4096}$
445
MediumMCQ
સમીકરણ $|x-2|^2+|x-2|-2=0$ ના તમામ વાસ્તવિક બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$7$
B
$4$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $|x-2|^2+|x-2|-2=0$
ધારો કે $y = |x-2|$. કારણ કે $|x-2| \geq 0$,તેથી $y \geq 0$ હોવું જોઈએ.
સમીકરણ $y^2 + y - 2 = 0$ બને છે.
અવયવ પાડતા: $(y+2)(y-1) = 0$.
આથી $y = -2$ અથવા $y = 1$ મળે છે.
$y \geq 0$ હોવાથી,આપણે $y = -2$ ને અવગણીએ છીએ.
તેથી,$|x-2| = 1$.
આનો અર્થ એ છે કે $x-2 = 1$ અથવા $x-2 = -1$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = 3$ અથવા $x = 1$.
વાસ્તવિક બીજનો સરવાળો $3 + 1 = 4$ થાય છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Solution of quadratic equations and Nature of roots · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.