Gujarati

Solution of quadratic equations and Nature of roots Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Solution of quadratic equations and Nature of roots

652+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 43 of 652 questions in Gujarati

451
MediumMCQ
જો $a, b, c, d$ એ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ એવી રીતે હોય કે $a < b < c < d$,તો સમીકરણ $(x-a)(x-c)+2(x-b)(x-d)=0$ ના બીજ કેવા હશે?
A
વાસ્તવિક અને ભિન્ન હોવા જરૂરી નથી
B
વાસ્તવિક અને ભિન્ન
C
અવાસ્તવિક અને ભિન્ન
D
અવાસ્તવિક અને ભિન્ન હોવા જરૂરી નથી

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = (x-a)(x-c) + 2(x-b)(x-d)$.
$f(x)$ એ ધન અગ્ર સહગુણક $(3x^2)$ વાળું દ્વિઘાત બહુપદી છે,તેથી જો વિવેચક $D > 0$ હોય તો બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન મળે.
$x=a, b, c, d$ માટે $f(x)$ ની કિંમતો તપાસતા:
$f(a) = 2(a-b)(a-d) > 0$ (કારણ કે $a < b$ અને $a < d$)
$f(b) = (b-a)(b-c) < 0$ (કારણ કે $b > a$ અને $b < c$)
$f(c) = 2(c-b)(c-d) < 0$ (કારણ કે $c > b$ અને $c < d$)
$f(d) = (d-a)(d-c) > 0$ (કારણ કે $d > a$ અને $d > c$)
$f(a) > 0$ અને $f(b) < 0$ હોવાથી,$(a, b)$ ની વચ્ચે એક બીજ મળે છે.
$f(c) < 0$ અને $f(d) > 0$ હોવાથી,$(c, d)$ ની વચ્ચે એક બીજ મળે છે.
આમ,સમીકરણના બે વાસ્તવિક અને ભિન્ન બીજ છે.
452
DifficultMCQ
ધારો કે $a \neq 0$ અને $p(x)$ એ $2$ કરતા મોટી ઘાત ધરાવતી બહુપદી છે. જો $p(x)$ ને અનુક્રમે $x+a$ અને $x-a$ વડે ભાગતા શેષ $a$ અને $-a$ વધતી હોય,તો $p(x)$ ને $x^2-a^2$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધો:
A
$x$
B
$-x$
C
$-2x$
D
$2x$

Solution

(B) ધારો કે $p(x)$ ને $x^2-a^2$ વડે ભાગતા મળતી શેષ $R(x) = mx + c$ છે,જ્યાં $x^2-a^2 = (x-a)(x+a)$ છે.
શેષ પ્રમેય મુજબ,$p(a) = -a$ અને $p(-a) = a$ થાય.
$p(x) = (x^2-a^2)q(x) + (mx+c)$ હોવાથી:
$p(a) = m(a) + c = -a$ ... $(i)$
$p(-a) = m(-a) + c = a$ ... (ii)
$(i)$ માંથી (ii) બાદ કરતા: $2ma = -2a \Rightarrow m = -1$.
$m = -1$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $-a + c = -a \Rightarrow c = 0$.
આમ,શેષ $R(x) = -1(x) + 0 = -x$ મળે.
453
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ $(\alpha > \beta)$ એ સમીકરણ $4x^4 + 4x^3 - 23x^2 - 12x + 36 = 0$ ના બહુવિધ બીજ હોય,તો $2\alpha - \beta = $
A
$-1$
B
$3$
C
$5$
D
$-7$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = 4x^4 + 4x^3 - 23x^2 - 12x + 36$.
જો $\alpha$ એ બહુવિધ બીજ હોય,તો $f'(\alpha) = 0$.
$f'(x) = 16x^3 + 12x^2 - 46x - 12$.
$f'(x) = 0$ લેતા: $8x^3 + 6x^2 - 23x - 6 = 0$.
પૂર્ણાંક બીજ ચકાસતા,$x = -2$ માટે: $8(-8) + 6(4) - 23(-2) - 6 = 0$.
તેથી,$x = -2$ એ બીજ છે.
$x = 1.5$ માટે: $8(27/8) + 6(9/4) - 23(3/2) - 6 = 0$.
તેથી,$x = 1.5$ એ બીજ છે.
$\alpha > \beta$ હોવાથી,$\alpha = 1.5$ અને $\beta = -2$.
તેથી $2\alpha - \beta = 2(1.5) - (-2) = 3 + 2 = 5$.
454
DifficultMCQ
જ્યારે $x^3+\alpha x^2+\beta x+6=0$ ના બીજમાં $1$ નો વધારો કરવામાં આવે છે,ત્યારે જો પરિણામી મૂલ્યોમાંથી એક $x^4-6 x^3+11 x^2-6 x=0$ નું સૌથી નાનું બીજ હોય,તો
A
$\alpha-\beta+5=0$
B
$\alpha+\beta+7=0$
C
$2 \alpha+\beta+7=0$
D
$2 \alpha+3 \beta-1=0$

Solution

(A) પ્રથમ,$x^4-6x^3+11x^2-6x=0$ સમીકરણના બીજ શોધો.
અવયવ પાડતા,આપણને $x(x^3-6x^2+11x-6)=0$ મળે છે.
$x^3-6x^2+11x-6$ ના વધુ અવયવ પાડતા,આપણને $x(x-1)(x-2)(x-3)=0$ મળે છે.
બીજ $0, 1, 2, 3$ છે. સૌથી નાનું બીજ $0$ છે.
ધારો કે $x^3+\alpha x^2+\beta x+6=0$ ના બીજ $r_1, r_2, r_3$ છે.
જ્યારે આ બીજમાં $1$ નો વધારો કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવા બીજમાંથી એક $0$ છે.
તેથી,કોઈ $i$ માટે $r_i+1=0$,જેનો અર્થ છે કે $r_i=-1$.
કારણ કે $-1$ એ $x^3+\alpha x^2+\beta x+6=0$ નું બીજ છે,આપણે $x=-1$ મૂકીએ છીએ:
$(-1)^3+\alpha(-1)^2+\beta(-1)+6=0$
$-1+\alpha-\beta+6=0$
$\alpha-\beta+5=0$.
455
MediumMCQ
$5$ ઘાતવાળું બહુપદી સમીકરણ શોધો જેના બીજ એ સમીકરણ $x^5-3x^4-x^3+11x^2-12x+4=0$ ના બીજમાં $2$ ઉમેરવાથી મળે છે.
A
$x^5-13x^4+63x^3-135x^2-108x=0$
B
$x^5-13x^4+63x^3+135x^2+108x=0$
C
$x^5-13x^4+63x^3-135x^2+108x=0$
D
$x^5-13x^4-63x^3-135x^2-108=0$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $x^5-3x^4-x^3+11x^2-12x+4=0$ ના બીજ $\alpha_i$ છે. આપણે એવું સમીકરણ જોઈએ છે જેના બીજ $\beta_i = \alpha_i + 2$ હોય.
આનો અર્થ એ છે કે $\alpha_i = \beta_i - 2$.
મૂળ સમીકરણમાં $x = y - 2$ મૂકતા,આપણને $(y-2)^5 - 3(y-2)^4 - (y-2)^3 + 11(y-2)^2 - 12(y-2) + 4 = 0$ મળે છે.
દરેક પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$(y-2)^5 = y^5 - 10y^4 + 40y^3 - 80y^2 + 80y - 32$
$-3(y-2)^4 = -3y^4 + 24y^3 - 72y^2 + 96y - 48$
$-(y-2)^3 = -y^3 + 6y^2 - 12y + 8$
$11(y-2)^2 = 11y^2 - 44y + 44$
$-12(y-2) = -12y + 24$
$+4 = 4$
સરવાળો કરતા:
$y^5 - 13y^4 + 63y^3 - 135y^2 + 108y = 0$.
આમ,સમીકરણ $x^5 - 13x^4 + 63x^3 - 135x^2 + 108x = 0$ છે.
456
EasyMCQ
સમીકરણ $x^4-x^3-6x^2+4x+8=0$ ના બે સમાન બીજ છે. જો $\alpha$ અને $\beta$ આ સમીકરણના અન્ય બે બીજ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2=$
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^4-x^3-6x^2+4x+8=0$ છે.
કિંમતો ચકાસતા,આપણને મળે છે કે $x=2$ એ એક બીજ છે.
બહુપદીને $(x-2)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x-2)(x^3+x^2-4x-4)=0$ મળે છે.
ઘન બહુપદી $x^3+x^2-4x-4$ માં ફરીથી $x=2$ મૂકતા,$8+4-8-4=0$ મળે છે,તેથી $x=2$ ફરીથી બીજ છે.
$(x^3+x^2-4x-4)$ ને $(x-2)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x-2)(x^2+3x+2)=0$ મળે છે.
દ્વિઘાત ભાગનું અવયવીકરણ કરતા: $(x^2+3x+2) = (x+1)(x+2)$.
આમ,બીજ $x=2, 2, -1, -2$ છે.
બે સમાન બીજ $2, 2$ છે.
અન્ય બે બીજ $\alpha = -1$ અને $\beta = -2$ છે.
તેથી,$\alpha^2+\beta^2 = (-1)^2 + (-2)^2 = 1 + 4 = 5$.
457
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+3x^2-10x-24=0$ ના બીજ હોય,અને $\alpha(\beta+\gamma), \beta(\gamma+\alpha), \gamma(\alpha+\beta)$ એ સમીકરણ $x^3+px^2+qx+r=0$ ના બીજ હોય,તો $q=$
A
-$44$
B
-$28$
C
$44$
D
$28$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+3x^2-10x-24=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ: $\alpha+\beta+\gamma = -3$,$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -10$,અને $\alpha\beta\gamma = 24$.
ધારો કે $S = \alpha+\beta+\gamma = -3$. નવા સમીકરણના બીજ $\alpha(S-\alpha), \beta(S-\beta), \gamma(S-\gamma)$ છે.
$q$ એ બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો છે:
$q = (\alpha S - \alpha^2)(\beta S - \beta^2) + (\beta S - \beta^2)(\gamma S - \gamma^2) + (\gamma S - \gamma^2)(\alpha S - \alpha^2)$.
કિંમતો મૂકતા:
$q = (-3)^2(-10) - (-3)((-3)(-10) - 3(24)) + ((-10)^2 - 2(24)(-3))$.
$q = -90 + 3(30 - 72) + (100 + 144) = 28$.
458
MediumMCQ
જો $k$ ની કિંમતો જેના માટે સમીકરણ $x^2+2(k+2)x+6k+7=0$ ના બીજ સમાન હોય તે $k_1$ અને $k_2$ હોય,તો $k_1^2+k_2^2=$
A
$8$
B
$9$
C
$10$
D
$12$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+2(k+2)x+6k+7=0$ ના બીજ સમાન હોવા માટે,વિવેચક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $D = b^2 - 4ac = 0$.
$ax^2+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,$a=1$,$b=2(k+2)$,અને $c=6k+7$ મળે છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$[2(k+2)]^2 - 4(1)(6k+7) = 0$
$4(k^2+4k+4) - 24k - 28 = 0$
$4k^2 + 16k + 16 - 24k - 28 = 0$
$4k^2 - 8k - 12 = 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$k^2 - 2k - 3 = 0$
$(k-3)(k+1) = 0$
આમ,$k_1 = 3$ અને $k_2 = -1$.
તેથી,$k_1^2 + k_2^2 = (3)^2 + (-1)^2 = 9 + 1 = 10$.
459
MediumMCQ
જો $(3+2 \sqrt{2})^{x^2-4}+(3-2 \sqrt{2})^{x^2-4}=6$ હોય,તો $x^4+x^2+5=$
A
-$30$
B
-$35$
C
$30$
D
$35$

Solution

(D) આપેલ છે કે $(3+2 \sqrt{2}) \cdot (3-2 \sqrt{2}) = 9-8 = 1$.
તેથી,$(3-2 \sqrt{2}) = \frac{1}{3+2 \sqrt{2}}$.
ધારો કે $y = (3+2 \sqrt{2})^{x^2-4}$.
સમીકરણ $y + \frac{1}{y} = 6$ બને છે,જે $y^2 - 6y + 1 = 0$ માં પરિણમે છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $y$ માટે ઉકેલતા,$y = 3 \pm 2 \sqrt{2}$.
કિસ્સો $1$: $(3+2 \sqrt{2})^{x^2-4} = 3+2 \sqrt{2}$ $\Rightarrow x^2-4 = 1$ $\Rightarrow x^2 = 5$.
કિસ્સો $2$: $(3+2 \sqrt{2})^{x^2-4} = 3-2 \sqrt{2} = (3+2 \sqrt{2})^{-1}$ $\Rightarrow x^2-4 = -1$ $\Rightarrow x^2 = 3$.
જો $x^2 = 5$ હોય,તો $x^4+x^2+5 = (5)^2 + 5 + 5 = 35$.
જો $x^2 = 3$ હોય,તો $x^4+x^2+5 = (3)^2 + 3 + 5 = 17$.
આપેલ વિકલ્પોમાં $35$ હોવાથી,સાચો જવાબ $35$ છે.
460
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^4+ax^3+bx^2+cx+d=0$ ના ત્રણ સમાન બીજ હોય,તો તે બીજ શું છે?
A
$\frac{6c-ab}{8b-3a^2}$
B
$\frac{ab-6c}{8b+3a^2}$
C
$\frac{6c-ab}{3a^2-4b}$
D
$\frac{6c-ab}{3a^2-8b}$

Solution

(D) ધારો કે સમીકરણ $x^4+ax^3+bx^2+cx+d=0$ ના બીજ $\alpha, \alpha, \alpha, \beta$ છે.
વિયેટાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$3\alpha + \beta = -a$
$3\alpha^2 + 3\alpha\beta = b$
$\alpha^3 + 3\alpha^2\beta = -c$
આ સમીકરણોને ઉકેલતા,આપણને મળે છે:
$\alpha = \frac{6c-ab}{3a^2-8b}$
461
EasyMCQ
જો $-1$ એ સમીકરણ $a(x^3+x^2)+bx+c=0$ નું બે વાર પુનરાવર્તિત બીજ હોય,તો $a:b:c=$
A
$1:-1:1$
B
$-1:1:1$
C
$1:1:-1$
D
$1:1:1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $f(x) = ax^3 + ax^2 + bx + c = 0$ છે.
કારણ કે $x = -1$ એ બે વાર પુનરાવર્તિત બીજ છે,તેથી $f(-1) = 0$ અને $f'(-1) = 0$.
પ્રથમ,$f(-1) = a(-1)^3 + a(-1)^2 + b(-1) + c = -a + a - b + c = 0$,જે સૂચવે છે કે $c = b$.
આગળ,વિકલન મેળવો: $f'(x) = 3ax^2 + 2ax + b$.
$f'(-1) = 0$ લેતા: $3a(-1)^2 + 2a(-1) + b = 3a - 2a + b = a + b = 0$.
આનાથી $a = -b$ મળે છે.
ગુણોત્તરમાં આ કિંમતો મૂકતા: $a:b:c = (-b):b:b = -1:1:1$.
462
DifficultMCQ
સમીકરણ $3^{x+1}+3^{-x+1}=10$ ના ધન વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
અનંત

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $3^{x+1}+3^{-x+1}=10$ છે.
આને $3(3^x) + \frac{3}{3^x} = 10$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $y = 3^x$. તો સમીકરણ $3y + \frac{3}{y} = 10$ બને છે.
$y$ વડે ગુણતા,આપણને $3y^2 - 10y + 3 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $3y^2 - 9y - y + 3 = 0 \Rightarrow 3y(y-3) - 1(y-3) = 0$.
તેથી,$(3y-1)(y-3) = 0$,જે $y = 3$ અથવા $y = \frac{1}{3}$ આપે છે.
$y = 3^x$ પાછું મૂકતા:
કિસ્સો $1$: $3^x = 3^1 \Rightarrow x = 1$.
કિસ્સો $2$: $3^x = 3^{-1} \Rightarrow x = -1$.
ધન વાસ્તવિક ઉકેલ $x = 1$ છે.
તેથી,માત્ર $1$ ધન વાસ્તવિક ઉકેલ છે.
463
MediumMCQ
સમીકરણ $\sqrt{\frac{x}{1-x}}+\sqrt{\frac{1-x}{x}}=\frac{13}{6}$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\sqrt{\frac{x}{1-x}}+\sqrt{\frac{1-x}{x}}=\frac{13}{6}$ છે.
ધારો કે $t = \sqrt{\frac{x}{1-x}}$. $t$ વ્યાખ્યાયિત અને વાસ્તવિક હોવા માટે,$\frac{x}{1-x} > 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $x \in (0, 1)$.
સમીકરણ $t + \frac{1}{t} = \frac{13}{6}$ બને છે.
$6t$ વડે ગુણતા,આપણને $6t^2 - 13t + 6 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(2t - 3)(3t - 2) = 0$,તેથી $t = \frac{3}{2}$ અથવા $t = \frac{2}{3}$.
કિસ્સો $1$: $\sqrt{\frac{x}{1-x}} = \frac{3}{2}$ $\Rightarrow \frac{x}{1-x} = \frac{9}{4}$ $\Rightarrow 4x = 9 - 9x$ $\Rightarrow 13x = 9$ $\Rightarrow x = \frac{9}{13}$.
કિસ્સો $2$: $\sqrt{\frac{x}{1-x}} = \frac{2}{3}$ $\Rightarrow \frac{x}{1-x} = \frac{4}{9}$ $\Rightarrow 9x = 4 - 4x$ $\Rightarrow 13x = 4$ $\Rightarrow x = \frac{4}{13}$.
બંને કિંમતો $x = \frac{9}{13}$ અને $x = \frac{4}{13}$ એ અંતરાલ $(0, 1)$ માં છે.
આમ,$2$ વાસ્તવિક ઉકેલો છે.
464
MediumMCQ
$x^4-2x^3+x-380=0$ સમીકરણના વાસ્તવિક બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^4-2x^3+x-380=0$ છે.
કિંમતો ચકાસતા,આપણને મળે છે કે $x=5$ એક બીજ છે:
$5^4-2(5^3)+5-380 = 625-250+5-380 = 380-380 = 0$.
આગળ,આપણે $x=-4$ ચકાસીએ:
$(-4)^4-2(-4)^3+(-4)-380 = 256+128-4-380 = 384-4-380 = 0$.
$x=5$ અને $x=-4$ બીજ હોવાથી,આપણે બહુપદીને $(x-5)(x+4) = x^2-x-20$ વડે ભાગી શકીએ.
ભાગાકાર કરતા: $(x^4-2x^3+x-380) \div (x^2-x-20) = x^2-x+19$.
બાકીના બીજ $x^2-x+19=0$ ઉકેલીને મળે છે.
વિવેચક $D = (-1)^2 - 4(1)(19) = 1 - 76 = -75$.
$D < 0$ હોવાથી,$x^2-x+19=0$ ના બીજ સંકર સંખ્યા છે.
આમ,માત્ર વાસ્તવિક બીજ $5$ અને $-4$ છે.
વાસ્તવિક બીજનો સરવાળો $5 + (-4) = 1$ થાય.
465
EasyMCQ
$x^{2/3} + x^{1/3} - 2 = 0$ સમીકરણના બીજના વર્ગોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$82$
B
$65$
C
$50$
D
$37$

Solution

(B) ધારો કે $y = x^{1/3}$. તો સમીકરણ $y^2 + y - 2 = 0$ બને છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(y + 2)(y - 1) = 0$.
આથી $y = 1$ અથવા $y = -2$ મળે છે.
કારણ કે $y = x^{1/3}$,તેથી $x^{1/3} = 1 \Rightarrow x = 1^3 = 1$.
અને $x^{1/3} = -2 \Rightarrow x = (-2)^3 = -8$.
સમીકરણના બીજ $1$ અને $-8$ છે.
બીજના વર્ગોનો સરવાળો $(1)^2 + (-8)^2 = 1 + 64 = 65$ થાય છે.
466
EasyMCQ
જો $x^2 + px + 1$ એ $ax^3 + bx + c$ નો અવયવ હોય,તો
A
$a^2 + c^2 = ab + 3$
B
$a^2 - c^2 = ab$
C
$a^2 - c^2 = -ab$
D
$a^2 + c^2 = ab$

Solution

(B) જો $x^2 + px + 1$ એ $ax^3 + bx + c$ નો અવયવ હોય,તો બહુપદી ભાગાકાર કરતા:
$ax^3 + bx + c = (x^2 + px + 1)(ax - ap) + (b - a + ap^2)x + (ap + c)$
શેષ શૂન્ય હોવી જોઈએ:
$1) \ ap + c = 0 \Rightarrow p = -\frac{c}{a} \dots (i)$
$2) \ b - a + ap^2 = 0$
સમીકરણ $(i)$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$b - a + a(-\frac{c}{a})^2 = 0$
$b - a + \frac{c^2}{a} = 0$
$a$ વડે ગુણતા:
$ab - a^2 + c^2 = 0$
$a^2 - c^2 = ab$
467
MediumMCQ
સમીકરણ $e^{4t} - 10e^{3t} + 29e^{2t} - 22e^t + 4 = 0$ ના બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\log_e 10$
B
$2 \log_e 2$
C
$\log_2 29$
D
$2 \log_{10} 2$

Solution

(B) ધારો કે $x = e^t$,જેનો અર્થ છે કે $t = \log_e x$.
આથી,આપેલ સમીકરણ $x^4 - 10x^3 + 29x^2 - 22x + 4 = 0$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
ધારો કે $x_1, x_2, x_3, x_4$ એ આ ચતુર્થઘાત સમીકરણના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $x_1 x_2 x_3 x_4 = \frac{4}{1} = 4$ થાય.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\log_e(x_1 x_2 x_3 x_4) = \log_e 4$.
ગુણધર્મ $\log(ab) = \log a + \log b$ નો ઉપયોગ કરતા,$\log_e x_1 + \log_e x_2 + \log_e x_3 + \log_e x_4 = \log_e(2^2) = 2 \log_e 2$.
અહીં $t_i = \log_e x_i$ એ $t$ માં આપેલ મૂળ સમીકરણના બીજ હોવાથી,બીજનો સરવાળો $t_1 + t_2 + t_3 + t_4 = 2 \log_e 2$ થાય.
468
EasyMCQ
જો $2, 1, 1$ એ સમીકરણ $x^3-4x^2+5x-2=0$ ના બીજ હોય,તો સમીકરણ $\left(x+\frac{1}{3}\right)^3-4\left(x+\frac{1}{3}\right)^2+5\left(x+\frac{1}{3}\right)-2=0$ ના બીજ શોધો.
A
$\frac{7}{3}, \frac{4}{3}, \frac{4}{3}$
B
$\frac{5}{3}, \frac{2}{3}, \frac{2}{3}$
C
$\frac{-5}{3}, \frac{-2}{3}, \frac{-2}{3}$
D
$\frac{-7}{3}, \frac{-4}{3}, \frac{-4}{3}$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $f(x) = x^3-4x^2+5x-2=0$ છે,જેના બીજ $x = 2, 1, 1$ છે.
બીજું સમીકરણ $f\left(x+\frac{1}{3}\right) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે.
જો $x_0$ એ $f(x) = 0$ નું બીજ હોય,તો નવા સમીકરણ માટે $x+\frac{1}{3} = x_0$ થવું જોઈએ.
તેથી,$x = x_0 - \frac{1}{3}$.
આ સંબંધમાં બીજ $x_0 = 2, 1, 1$ મૂકતા:
$x_1 = 2 - \frac{1}{3} = \frac{5}{3}$
$x_2 = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$
$x_3 = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$
આમ,નવા સમીકરણના બીજ $\frac{5}{3}, \frac{2}{3}, \frac{2}{3}$ છે.
469
MediumMCQ
સમીકરણ $2x^3 - x^2 - 22x - 24 = 0$ નો ઉકેલ શોધો,જો બે બીજનો ગુણોત્તર $3:4$ હોય.
A
$3, 4, \frac{1}{2}$
B
$\frac{-3}{2}, -2, 4$
C
$\frac{-1}{2}, \frac{3}{2}, 2$
D
$\frac{-3}{2}, 2, \frac{5}{2}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $2x^3 - x^2 - 22x - 24 = 0$.
ધારો કે બીજ $3k, 4k, \gamma$ છે.
બીજનો સરવાળો: $3k + 4k + \gamma = \frac{1}{2} \Rightarrow \gamma = \frac{1}{2} - 7k$.
બીજનો ગુણાકાર: $(3k)(4k)(\gamma) = 12$ $\Rightarrow 12k^2 \gamma = 12$ $\Rightarrow k^2 \gamma = 1$.
કિંમત મુકતા: $k^2(\frac{1}{2} - 7k) = 1 \Rightarrow 14k^3 - k^2 + 2 = 0$.
$k = -1/2$ લેતા,સમીકરણ સંતોષાય છે.
તેથી બીજ $\frac{-3}{2}, -2, 4$ મળે છે.
470
MediumMCQ
જો $x \in \mathbb{R}$ હોય,તો $\sqrt{x+1}-|\sqrt{x-1}|=\sqrt{4x-1}$ નો નીચેનામાંથી એક ઉકેલ કયો છે?
A
$x=\frac{5}{4}$
B
$x=\frac{-5}{4}$
C
$x=0$
D
$x=1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\sqrt{x+1}-|\sqrt{x-1}|=\sqrt{4x-1}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x+1 + x-1 - 2\sqrt{(x+1)(x-1)} = 4x-1$ (નોંધ: આ પદ્ધતિમાં $|\sqrt{x-1}|$ ના કારણે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે).
ગણતરી કરતા $x = \frac{5}{4}$ મળે છે.
471
EasyMCQ
જો $f(x) \in \mathbb{Q}[x]$ એ શૂન્યતર બહુપદી હોય કે જેના તમામ બીજ અસંમેય હોય,તો $f(x)$ ની ઘાત કેટલી થાય?
A
એક બેકી સંખ્યા
B
એક એકી સંખ્યા
C
$0$
D
નક્કી કરી શકાય નહીં

Solution

(A) સંમેય સહગુણકો ધરાવતી બહુપદી $f(x)$ માટે,જો $a + \sqrt{b}$ સ્વરૂપની અસંમેય સંખ્યા બીજ હોય,તો તેની અનુબદ્ધ સંખ્યા $a - \sqrt{b}$ પણ બીજ હોવી જોઈએ.
તમામ બીજ અસંમેય હોવાથી અને તે જોડીમાં આવતા હોવાથી,બીજની કુલ સંખ્યા બેકી હોવી જોઈએ.
તેથી,$f(x)$ ની ઘાત એક બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
472
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા સમીકરણના બીજ એ $x^3-x^2+x-4=0$ સમીકરણના બીજના વિરોધી (ઋણ) છે?
A
$x^3-x^2+x-4=0$
B
$x^3+x^2+x+4=0$
C
$x^3-x^2+x+4=0$
D
$x^3+x^2-x+4=0$

Solution

(B) ધારો કે $\alpha$ એ $x^3-x^2+x-4=0$ સમીકરણનું બીજ છે.
જે સમીકરણના બીજ આપેલા સમીકરણના બીજના વિરોધી હોય તે મેળવવા માટે,આપણે $x$ ની જગ્યાએ $-x$ મૂકીશું.
મૂળ સમીકરણમાં $x$ ની જગ્યાએ $-x$ મૂકતા:
$(-x)^3 - (-x)^2 + (-x) - 4 = 0$
$-x^3 - x^2 - x - 4 = 0$
આખા સમીકરણને $-1$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$x^3 + x^2 + x + 4 = 0$
આમ,જરૂરી સમીકરણ $x^3 + x^2 + x + 4 = 0$ છે.
473
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x)$ એક બહુપદી છે અને $a, b$ ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. તો $f(x)$ ને $(x-a)(x-b)$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શું હશે?
A
$\frac{(x-a) f(a)-(x-b) f(b)}{a-b}$
B
$\frac{(x-a) f(b)-(x-b) f(a)}{a-b}$
C
$\frac{(x-a) f(b)-(x-b) f(a)}{b-a}$
D
$\frac{(x-a) f(a)-(x-b) f(b)}{b-a}$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = (x-a)(x-b)q(x) + r(x)$.
ભાજક $2$ ઘાતનો હોવાથી,શેષ $r(x)$ ની ઘાત વધુમાં વધુ $1$ હશે. ધારો કે $r(x) = \alpha x + \beta$.
તેથી $f(x) = (x-a)(x-b)q(x) + \alpha x + \beta$.
$x = a$ અને $x = b$ મૂકતા:
$f(a) = \alpha a + \beta$ $(i)$
$f(b) = \alpha b + \beta$ $(ii)$
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$f(a) - f(b) = \alpha(a - b) \implies \alpha = \frac{f(a) - f(b)}{a - b} = \frac{f(b) - f(a)}{b - a}$.
$\alpha$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા:
$\beta = f(a) - \alpha a = \frac{b f(a) - a f(b)}{b - a}$.
આમ,$r(x) = \alpha x + \beta = \frac{(x - a) f(b) - (x - b) f(a)}{b - a}$.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
474
EasyMCQ
$f(x) = x^3 - 11x^2 + 36x - 36$ નું નીચેનામાંથી કયું શૂન્ય (root) નથી?
A
$2$
B
$4$
C
$3$
D
$6$

Solution

(B) $f(x) = x^3 - 11x^2 + 36x - 36 = 0$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે બહુપદીના અવયવો પાડીએ:
$x^3 - 2x^2 - 9x^2 + 18x + 18x - 36 = 0$
$x^2(x - 2) - 9x(x - 2) + 18(x - 2) = 0$
$(x - 2)(x^2 - 9x + 18) = 0$
$(x - 2)(x - 3)(x - 6) = 0$
આમ,શૂન્યો $x = 2, 3, 6$ છે.
તેથી,$x = 4$ એ આપેલ બહુપદીનું શૂન્ય નથી.
475
MediumMCQ
જ્યારે $x^4-11x^3+44x^2-76x+48$ ને $x^2-7x+12$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$x^2-4x+4$
D
$x^2+4x-4$

Solution

(A) ધારો કે $P(x) = x^4-11x^3+44x^2-76x+48$ અને $D(x) = x^2-7x+12$.
પ્રથમ,ભાજકનું અવયવીકરણ કરો: $D(x) = (x-3)(x-4)$.
ભાગાકારના અલ્ગોરિધમ મુજબ,$P(x) = D(x)Q(x) + R(x)$,જ્યાં $R(x) = ax+b$ એ શેષ છે.
તેથી,$P(x) = (x-3)(x-4)Q(x) + ax+b$.
$x=3$ માટે: $P(3) = 3^4 - 11(3^3) + 44(3^2) - 76(3) + 48 = 0$.
તેથી,$3a+b = 0$.
$x=4$ માટે: $P(4) = 4^4 - 11(4^3) + 44(4^2) - 76(4) + 48 = 0$.
તેથી,$4a+b = 0$.
સમીકરણો $3a+b=0$ અને $4a+b=0$ ઉકેલતા $a=0$ અને $b=0$ મળે છે.
તેથી,શેષ $0$ છે.
476
MediumMCQ
ધારો કે $\theta$ એક લઘુકોણ છે જેથી સમીકરણ $x^3+4 x^2 \cos \theta+x \cot \theta=0$ ના બીજ સમાન હોય. તો $\theta$ નું મૂલ્ય (રેડિયનમાં) શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{8}$
C
$\frac{\pi}{12} \text{ અથવા } \frac{5 \pi}{12}$
D
$\frac{\pi}{6} \text{ અથવા } \frac{5 \pi}{12}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^3+4 x^2 \cos \theta+x \cot \theta=0$ છે.
$x$ સામાન્ય લેતા,$x(x^2+4 x \cos \theta+\cot \theta)=0$ મળે.
એક બીજ $x=0$ છે. સમીકરણને સમાન બીજ હોવા માટે,કાં તો દ્વિઘાત ભાગ $x^2+4 x \cos \theta+\cot \theta=0$ ના બીજ સમાન હોય (વિવેચક $D=0$) અથવા $x=0$ એ દ્વિઘાત ભાગનું બીજ હોય.
કિસ્સો $1$: $D = (4 \cos \theta)^2 - 4(1)(\cot \theta) = 0$.
$16 \cos^2 \theta - 4 \cot \theta = 0 \Rightarrow 4 \cos^2 \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$.
આનો અર્થ એ કે $\cos \theta = 0$ (શક્ય નથી કારણ કે $\theta$ લઘુકોણ છે) અથવા $4 \cos \theta \sin \theta = 1$.
$2 \sin 2 \theta = 1 \Rightarrow \sin 2 \theta = \frac{1}{2}$.
$2 \theta = \frac{\pi}{6}, \frac{5 \pi}{6} \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{12}, \frac{5 \pi}{12}$.
કિસ્સો $2$: $x=0$ એ $x^2+4 x \cos \theta+\cot \theta=0$ નું બીજ હોય,જેનો અર્થ છે કે $\cot \theta = 0$,તેથી $\theta = \frac{\pi}{2}$ (લઘુકોણ નથી).
આમ,$\theta$ ના મૂલ્યો $\frac{\pi}{12} \text{ અથવા } \frac{5 \pi}{12}$ છે.
477
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^5-3x^4-5x^3+27x^2-32x+12=0$ ના બીજ પુનરાવર્તિત હોય,તો આ સમીકરણના પુનરાવર્તિત ન હોય તેવા બીજને ભાગતી અવિભાજ્ય સંખ્યા કઈ છે?
A
$7$
B
$5$
C
$3$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = x^5-3x^4-5x^3+27x^2-32x+12$.
બીજ શોધવા માટે,આપણે નાની પૂર્ણાંક કિંમતો ચકાસીએ.
$f(1) = 1-3-5+27-32+12 = 0$,તેથી $(x-1)$ એક અવયવ છે.
$f'(x) = 5x^4-12x^3-15x^2+54x-32$.
$f'(1) = 5-12-15+54-32 = 0$,તેથી $(x-1)^2$ એક અવયવ છે.
$f''(x) = 20x^3-36x^2-30x+54$.
$f''(1) = 20-36-30+54 = 8 \neq 0$. આમ,$x=1$ એ $2$ ની ગુણકતા ધરાવતું બીજ છે.
$f(x)$ ને $(x-1)^2 = x^2-2x+1$ વડે ભાગતા,આપણને $x^3-x^2-6x+12$ મળે છે.
$f'(x)$ માં $x=2$ મૂકતા $f'(2) = 0$ મળે છે.
તેથી $x=2$ એ $f(x)$ અને $f'(x)$ નું બીજ છે,જેનો અર્થ છે કે $(x-2)^2$ એક અવયવ છે.
$f(x)$ ને $(x-1)^2(x-2)^2$ વડે ભાગતા,આપણને $(x+3)$ મળે છે.
બીજ $1, 1, 2, 2, -3$ છે.
પુનરાવર્તિત ન હોય તેવું બીજ $-3$ છે.
$-3$ ને ભાગતી અવિભાજ્ય સંખ્યા $3$ છે.
478
DifficultMCQ
$x^5-5x^4+9x^3-9x^2+5x-1=0$ સમીકરણના અસંમેય બીજોનો તફાવત શોધો.
A
$\sqrt{3}$
B
$2\sqrt{5}$
C
$3$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^5-5x^4+9x^3-9x^2+5x-1=0$ છે.
આને $(x-1)(x^4-4x^3+5x^2-4x+1)=0$ તરીકે લખી શકાય.
$x^2$ વડે ભાગતા,$(x^2+1/x^2) - 4(x+1/x) + 5 = 0$ મળે.
$t = x+1/x$ લેતા,$t^2-4t+3=0$ મળે,જેના ઉકેલ $t=3$ અથવા $t=1$ છે.
$t=3$ માટે,$x^2-3x+1=0$ ના બીજ $\frac{3 \pm \sqrt{5}}{2}$ છે.
તેમનો તફાવત $\sqrt{5}$ છે.
479
DifficultMCQ
સમીકરણ $|x|^{6/5} - 26|x|^{3/5} - 27 = 0$ ના તમામ વાસ્તવિક ઉકેલોનો ગુણાકાર શોધો.
A
$-3^{10}$
B
$-3^{12}$
C
$-3^{12/5}$
D
$-3^{21/5}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $|x|^{6/5} - 26|x|^{3/5} - 27 = 0$ છે.
ધારો કે $|x|^{3/5} = t$.
તેથી સમીકરણ $t^2 - 26t - 27 = 0$ બને છે.
અવયવ પાડતા: $(t - 27)(t + 1) = 0$.
આથી $t = 27$ અથવા $t = -1$ મળે.
કારણ કે $|x|^{3/5} \geq 0$ હોવાથી,$t = 27$ લેતા.
તેથી,$|x|^{3/5} = 27 = 3^3$.
બંને બાજુ $5/3$ ઘાત લેતા: $|x| = (3^3)^{5/3} = 3^5$.
આમ,$x = 3^5$ અથવા $x = -3^5$.
વાસ્તવિક ઉકેલોનો ગુણાકાર $(3^5) \times (-3^5) = -3^{10}$ થાય.
480
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha \neq 1$ એ સમીકરણ $x^3-a x^2+a x-1=0$ નું વાસ્તવિક બીજ છે,જ્યાં $a \neq -1$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા છે. તો,નીચેનામાંથી આ સમીકરણનું એક બીજ કયું છે?
A
$\alpha^2$
B
$-\frac{1}{\alpha}$
C
$\frac{1}{\alpha}$
D
$-\frac{1}{\alpha^2}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^3-a x^2+a x-1=0$ છે.
આપણે સમીકરણનું અવયવીકરણ આ રીતે કરી શકીએ:
$(x^3-1) - a x(x-1) = 0$
$(x-1)(x^2+x+1) - a x(x-1) = 0$
$(x-1)(x^2+x+1-a x) = 0$
$(x-1)(x^2+(1-a)x+1) = 0$.
કારણ કે $\alpha \neq 1$ એ બીજ છે,તેથી $\alpha$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+(1-a)x+1=0$ નું સમાધાન કરે છે.
આમ,$\alpha^2+(1-a)\alpha+1=0$.
$\alpha$ વડે ભાગતા (કારણ કે $\alpha \neq 0$),આપણને $\alpha + (1-a) + \frac{1}{\alpha} = 0$ મળે છે.
વૈકલ્પિક રીતે,જો $x$ એ બીજ હોય,તો $\frac{1}{x}$ પણ બીજ છે કારણ કે સમીકરણ વ્યસ્ત છે.
તેથી,જો $\alpha$ એ બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha}$ પણ બીજ છે.
481
DifficultMCQ
$x^4-8x^3+x^2-x+3=0$ સમીકરણનું બીજું પદ દૂર કરવા માટે,સમીકરણના બીજને કેટલા વડે ઘટાડવા જોઈએ?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^4-8x^3+x^2-x+3=0$ છે.
$a_0x^n + a_1x^{n-1} + \dots = 0$ સ્વરૂપના સમીકરણનું બીજું પદ દૂર કરવા માટે,આપણે બીજને $h = -\frac{a_1}{n \cdot a_0}$ વડે ઘટાડીએ છીએ.
અહીં,$a_0 = 1$,$a_1 = -8$,અને $n = 4$ છે.
તેથી,$h = -\frac{-8}{4 \times 1} = \frac{8}{4} = 2$.
આમ,બીજને $2$ વડે ઘટાડવા જોઈએ.
482
DifficultMCQ
સમીકરણ $x^5 - 6x^2 - 4x + 5 = 0$ ના વાસ્તવિક બીજની મહત્તમ શક્ય સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = x^5 - 6x^2 - 4x + 5$.
ડેસકાર્ટસના ચિહ્નોના નિયમ મુજબ,ધન વાસ્તવિક બીજની સંખ્યા $f(x)$ ના સહગુણકોમાં થતા ચિહ્નોના ફેરફાર જેટલી હોય છે.
સહગુણકો $(1, 0, 0, -6, -4, 5)$ છે.
ચિહ્નોમાં ફેરફાર: $(1$ થી $-6)$ અને $(-4$ થી $5)$.
આમ,$2$ ચિહ્ન ફેરફાર છે,તેથી મહત્તમ $2$ ધન વાસ્તવિક બીજ મળે.
હવે,$f(-x) = -x^5 - 6x^2 + 4x + 5$ લો.
સહગુણકો $(-1, 0, 0, -6, 4, 5)$ છે.
ચિહ્નમાં ફેરફાર: $(-6$ થી $4)$.
આમ,$1$ ચિહ્ન ફેરફાર છે,તેથી મહત્તમ $1$ ઋણ વાસ્તવિક બીજ મળે.
તેથી,વાસ્તવિક બીજની મહત્તમ શક્ય સંખ્યા $2 + 1 = 3$ છે.
483
MediumMCQ
સમીકરણ $x^2-6(k-1)x+4(k-2)=0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ મૂલ્યમાં સમાન પરંતુ ચિહ્નમાં વિરુદ્ધ છે. જો $\alpha > \beta$ હોય,તો સમીકરણ $2x^2-\alpha x+6\beta(\alpha+1)=0$ ના બીજનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$12$
B
$-12$
C
$16$
D
$-18$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2-6(k-1)x+4(k-2)=0$ છે.
બીજ $\alpha$ અને $\beta$ મૂલ્યમાં સમાન પરંતુ ચિહ્નમાં વિરુદ્ધ હોવાથી,$\alpha + \beta = 0$ થાય.
બીજના સરવાળાના સૂત્ર મુજબ,$\alpha + \beta = 6(k-1) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $k = 1$.
$k=1$ મૂકતા,$x^2 - 4 = 0$ મળે.
તેથી,$x = \pm 2$.
$\alpha > \beta$ હોવાથી,$\alpha = 2$ અને $\beta = -2$ મળે.
હવે,બીજું સમીકરણ $2x^2 - \alpha x + 6\beta(\alpha+1) = 0$ માં કિંમતો મૂકતા: $2x^2 - 2x + 6(-2)(2+1) = 0$.
$2x^2 - 2x - 36 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ માટે બીજનો ગુણાકાર $c/a$ થાય.
અહીં,ગુણાકાર $-36/2 = -18$ છે.
484
MediumMCQ
જો $x^2-5x+6$ એ $f(x)=x^4-17x^3+kx^2-247x+210$ નો અવયવ હોય,તો $f(x)$ નો બીજો દ્વિઘાત અવયવ કયો છે?
A
$x^2+12x+35$
B
$x^2-12x+35$
C
$x^2-6x+35$
D
$x^2+6x+35$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x^2-5x+6$ એ $f(x)=x^4-17x^3+kx^2-247x+210$ નો અવયવ છે.
આપણે $x^2-5x+6$ ને $(x-2)(x-3)$ તરીકે અવયવ પાડી શકીએ છીએ.
તેથી,$f(2)=0$ અને $f(3)=0$ થાય.
ધારો કે બીજો દ્વિઘાત અવયવ $x^2+ax+b$ છે.
$f(x)$ નો અચળ પદ $210$ હોવાથી,$(x^2-5x+6)(x^2+ax+35) = x^4-17x^3+kx^2-247x+210$ થાય.
$x^3$ ના સહગુણકની સરખામણી કરતા: $a-5 = -17$,જે $a = -12$ આપે છે.
આમ,બીજો દ્વિઘાત અવયવ $x^2-12x+35$ છે.
485
MediumMCQ
જો $\alpha$ એ સમીકરણ $18x^3-33x^2+20x-4=0$ નું $2$ ગુણકતા ધરાવતું પુનરાવર્તિત બીજ હોય,તો
A
$3\alpha^2-8\alpha+4=0$
B
$3\alpha^2+8\alpha+4=0$
C
$3\alpha^2-\alpha-4=0$
D
$3\alpha^2+2\alpha-4=0$

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = 18x^3-33x^2+20x-4$. જો $\alpha$ એ $2$ ગુણકતા ધરાવતું પુનરાવર્તિત બીજ હોય,તો તે $f(\alpha) = 0$ અને $f'(\alpha) = 0$ નું સમાધાન કરે છે.
વિકલન કરતા: $f'(x) = 54x^2-66x+20$.
$f'(\alpha) = 0$ લેતા,$54\alpha^2-66\alpha+20 = 0$.
સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા,$27\alpha^2-33\alpha+10 = 0$ મળે.
$\alpha = \frac{2}{3}$ એ સમીકરણનું બીજ છે.
વિકલ્પ $A$ માં $\alpha = \frac{2}{3}$ મૂકતા: $3(\frac{2}{3})^2 - 8(\frac{2}{3}) + 4 = \frac{4}{3} - \frac{16}{3} + 4 = 0$.
486
MediumMCQ
સમીકરણ $6x^4-5x^3+13x^2-5x+6=0$ ના
A
માત્ર વાસ્તવિક બીજ હશે
B
માત્ર સંકર બીજ હશે
C
બે વાસ્તવિક અને બે સંકર બીજ હશે
D
બે વાસ્તવિક અને બે શુદ્ધ કાલ્પનિક બીજ હશે

Solution

(B) આપેલ વ્યસ્ત સમીકરણ $6x^4-5x^3+13x^2-5x+6=0$ છે.
$x^2$ વડે ભાગતા (કારણ કે $x=0$ બીજ નથી),આપણને $6x^2-5x+13-\frac{5}{x}+\frac{6}{x^2}=0$ મળે છે.
પદોને જૂથબદ્ધ કરતા: $6(x^2+\frac{1}{x^2})-5(x+\frac{1}{x})+13=0$.
ધારો કે $t = x+\frac{1}{x}$,તો $x^2+\frac{1}{x^2} = t^2-2$.
કિંમત મૂકતા: $6(t^2-2)-5t+13=0 \implies 6t^2-5t+1=0$.
$t$ માટે ઉકેલતા: $(3t-1)(2t-1)=0$,તેથી $t=\frac{1}{3}$ અથવા $t=\frac{1}{2}$.
$x+\frac{1}{x} = \frac{1}{3}$ માટે,$x^2-\frac{1}{3}x+1=0$. વિવેચક $D = (\frac{1}{3})^2 - 4(1) = \frac{1}{9}-4 < 0$.
$x+\frac{1}{x} = \frac{1}{2}$ માટે,$x^2-\frac{1}{2}x+1=0$. વિવેચક $D = (\frac{1}{2})^2 - 4(1) = \frac{1}{4}-4 < 0$.
બંને દ્વિઘાત સમીકરણો માટે વિવેચક ઋણ હોવાથી,ચારેય બીજ સંકર સંખ્યાઓ છે.
487
MediumMCQ
સમીકરણ $\sqrt{3x^2+x+5} = x-3$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\sqrt{3x^2+x+5} = x-3$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$3x^2+x+5 = (x-3)^2$ મળે.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $3x^2+x+5 = x^2-6x+9$.
પદોને ગોઠવતા: $2x^2+7x-4 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $2x^2+8x-x-4 = 0$,જે $2x(x+4)-1(x+4) = 0$ આપે છે.
તેથી,$(2x-1)(x+4) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x = 1/2$ અથવા $x = -4$.
હવે,આપણે આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણ $\sqrt{3x^2+x+5} = x-3$ માં ચકાસવી પડશે.
$x = 1/2$ માટે: $\sqrt{3(1/4)+1/2+5} = 2.5$,જ્યારે $x-3 = -2.5$. $2.5 \neq -2.5$ હોવાથી,$x = 1/2$ ઉકેલ નથી.
$x = -4$ માટે: $\sqrt{3(16)-4+5} = 7$,જ્યારે $x-3 = -7$. $7 \neq -7$ હોવાથી,$x = -4$ ઉકેલ નથી.
આમ,સમીકરણનો કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
488
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^2-7x+10=0$ ના બીજનો તફાવત એ સમીકરણ $x^2-17x+k=0$ ના બીજના તફાવત જેટલો જ હોય,તો $k$ નો એક ભાજક કયો છે?
A
$14$
B
$17$
C
$6$
D
$15$

Solution

(A) સમીકરણ $x^2-7x+10=0$ માટે,બીજ $x=2$ અને $x=5$ છે. બીજનો તફાવત $|5-2|=3$ છે.
સમીકરણ $x^2-17x+k=0$ માટે,ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. બીજનો તફાવત $|\alpha-\beta|=3$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha-\beta)^2 = (\alpha+\beta)^2 - 4\alpha\beta$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $3^2 = (17)^2 - 4k$ મળે છે.
$9 = 289 - 4k$.
$4k = 289 - 9 = 280$.
$k = 70$.
$70$ ના ભાજકો $1, 2, 5, 7, 10, 14, 35, 70$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$14$ એ $70$ નો ભાજક છે.
489
MediumMCQ
સમીકરણ $|x|^2-5|x|+6=0$ ના તમામ વાસ્તવિક બીજનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$25$
B
$36$
C
$4$
D
$16$

Solution

(B) ધારો કે $|x| = t$. કારણ કે $|x| \ge 0$,તેથી $t \ge 0$.
સમીકરણ $t^2 - 5t + 6 = 0$ બને છે.
અવયવ પાડતા,$(t-2)(t-3) = 0$ મળે છે.
તેથી,$t = 2$ અથવા $t = 3$.
$|x| = 2$ હોવાથી,$x = 2$ અથવા $x = -2$.
$|x| = 3$ હોવાથી,$x = 3$ અથવા $x = -3$.
વાસ્તવિક બીજ $2, -2, 3, -3$ છે.
તમામ વાસ્તવિક બીજનો ગુણાકાર $(2) \times (-2) \times (3) \times (-3) = (-4) \times (-9) = 36$ થાય.
490
DifficultMCQ
જો $x = \sqrt{\frac{2+\sqrt{3}}{2-\sqrt{3}}}$ હોય,તો $x^2(x-4)^2$ ની કિંમત શોધો :
A
$7$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $x = \sqrt{\frac{2+\sqrt{3}}{2-\sqrt{3}}}$.
વર્ગમૂળની અંદરના પદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$x = \sqrt{\frac{(2+\sqrt{3})(2+\sqrt{3})}{(2-\sqrt{3})(2+\sqrt{3})}} = \sqrt{\frac{(2+\sqrt{3})^2}{4-3}} = \sqrt{(2+\sqrt{3})^2} = 2+\sqrt{3}$.
હવે,$x^2(x-4)^2 = [x(x-4)]^2$ ની કિંમત શોધીએ.
$x = 2+\sqrt{3}$ મુકતા:
$x(x-4) = (2+\sqrt{3})(2+\sqrt{3}-4) = (2+\sqrt{3})(\sqrt{3}-2)$.
નિત્યસમ $(a+b)(a-b) = a^2-b^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x(x-4) = (\sqrt{3}+2)(\sqrt{3}-2) = (\sqrt{3})^2 - (2)^2 = 3 - 4 = -1$.
તેથી,$x^2(x-4)^2 = (-1)^2 = 1$.
491
EasyMCQ
જો $2+4i$ એ $x^2+bx+c=0$ સમીકરણનું એક બીજ હોય,જ્યાં $b, c \in R$ છે,તો $(b, c) =$
A
$(4, -20)$
B
$(4, 20)$
C
$(-4, -20)$
D
$(-4, 20)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $2+4i$ એ $x^2+bx+c=0$ સમીકરણનું એક બીજ છે,જ્યાં $b, c \in R$ છે. સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,સંકર બીજ હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે. તેથી,બીજું બીજ $2-4i$ થશે.
બીજનો સરવાળો $= -b = (2+4i) + (2-4i) = 4$. તેથી,$b = -4$.
બીજનો ગુણાકાર $= c = (2+4i)(2-4i) = 2^2 - (4i)^2 = 4 + 16 = 20$. તેથી,$c = 20$.
આમ,$(b, c) = (-4, 20)$.
તેથી,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
492
MediumMCQ
જો $1-i$ એ સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ નું એક બીજ હોય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ ના સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,સંકર બીજો હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે.
આપેલ છે કે $1-i$ એક બીજ છે,તેથી તેનું અનુબદ્ધ $1+i$ પણ સમીકરણનું બીજ થશે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ માટે,બીજોનો ગુણાકાર અચળ પદ $b$ જેટલો થાય છે.
તેથી,$b = (1-i)(1+i)$.
નિત્યસમ $(x-y)(x+y) = x^2-y^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$b = 1^2 - i^2 = 1 - (-1) = 1 + 1 = 2$.
આમ,$b = 2$.
493
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2+x+1=0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha^{2023}$ અને $\beta^{1012}$ હોય તે દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2+x+1=0$
B
$x^2-x+1=0$
C
$x^2-x+2=0$
D
$x^2+x+2=0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2+x+1=0$ ના બીજ છે.
આ બીજ એકમના ઘનમૂળ છે,એટલે કે $\omega$ અને $\omega^2$.
ધારો કે $\alpha = \omega = e^{i \frac{2\pi}{3}}$ અને $\beta = \omega^2 = e^{i \frac{4\pi}{3}}$.
આપણે $\alpha^{2023}$ અને $\beta^{1012}$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ શોધવાનું છે.
પ્રથમ,$\alpha^{2023} = (\omega)^{2023} = \omega^{2023 \pmod 3} = \omega^{2022+1} = \omega^1 = \alpha$ ગણો.
ત્યારબાદ,$\beta^{1012} = (\omega^2)^{1012} = \omega^{2024} = \omega^{2022+2} = \omega^2 = \beta$ ગણો.
નવા સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોવાથી,જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ મૂળ સમીકરણ જેવું જ છે: $x^2+x+1=0$.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Solution of quadratic equations and Nature of roots · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.