Gujarati

Solution of quadratic equations and Nature of roots Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Solution of quadratic equations and Nature of roots

652+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 652 questions in Gujarati

501
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = x^3 + a x^2 + b x + c$ એ પૂર્ણાંક સહગુણકો ધરાવતી બહુપદી છે. જો $f(x)$ ના બીજ પૂર્ણાંક હોય અને સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,તો '$a$' કઈ કિંમત ધારણ કરી શકે નહીં?
A
$-642$
B
$1214$
C
$1323$
D
$1626$

Solution

(B) આપેલ બહુપદી $f(x) = x^3 + a x^2 + b x + c$ છે.
ધારો કે બહુપદીના બીજ $s - t$,$s$,અને $s + t$ છે,જ્યાં $s$ અને $t$ પૂર્ણાંક છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો:
$(s - t) + s + (s + t) = -a$.
આને સાદું રૂપ આપતા,$3s = -a$,અથવા $a = -3s$ મળે છે.
$s$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$a$ એ $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા:
$A: -642 = 3 \times (-214)$ ($3$ નો ગુણક છે)
$B: 1214$ ($3$ નો ગુણક નથી,કારણ કે $1+2+1+4 = 8$)
$C: 1323 = 3 \times 441$ ($3$ નો ગુણક છે)
$D: 1626 = 3 \times 542$ ($3$ નો ગુણક છે)
તેથી,'$a$' એ $1214$ કિંમત ધારણ કરી શકે નહીં.
502
EasyMCQ
$4+\frac{1}{4+\frac{1}{4+\frac{1}{4+\ldots \infty}}} = $
A
$(2+\sqrt{5}), (2-\sqrt{5})$
B
$2+\sqrt{5}$
C
$2-\sqrt{5}$
D
$2+\sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે $x = 4+\frac{1}{4+\frac{1}{4+\frac{1}{4+\ldots \infty}}}$.
અનંત શ્રેણી હોવાથી,આપણે લખી શકીએ $x = 4 + \frac{1}{x}$.
$x$ વડે ગુણતા,$x^2 = 4x + 1$,જે $x^2 - 4x - 1 = 0$ માં પરિણમે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{4 \pm \sqrt{16 - 4(1)(-1)}}{2} = \frac{4 \pm \sqrt{20}}{2} = 2 \pm \sqrt{5}$.
અહીં પદ ધન હોવું જોઈએ,તેથી $2-\sqrt{5}$ શક્ય નથી.
આમ,$x = 2+\sqrt{5}$.
503
MediumMCQ
ક્રમિક ધન બેકી પૂર્ણાંકોની એવી કેટલી જોડીઓ છે કે જેના વર્ગોનો સરવાળો $290$ થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) ધારો કે $x$ અને $x+2$ બે ક્રમિક ધન બેકી પૂર્ણાંકો છે.
આપેલ છે,$x^2 + (x+2)^2 = 290$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 + x^2 + 4x + 4 = 290$.
$\Rightarrow 2x^2 + 4x - 286 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા: $x^2 + 2x - 143 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x + 13)(x - 11) = 0$.
તેથી,$x = -13$ અથવા $x = 11$.
કારણ કે $x$ ધન બેકી પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $x = -13$ શક્ય નથી.
જો $x = 11$ લઈએ,તો ક્રમિક બેકી પૂર્ણાંક $x+2 = 13$ મળે છે,જે બેકી સંખ્યા નથી.
તેથી,આવા કોઈ ક્રમિક ધન બેકી પૂર્ણાંકોની જોડી શક્ય નથી.
ઉકેલોની સંખ્યા $0$ છે.
504
DifficultMCQ
જો $4+6(e^{2x}+1) \tanh x = 11 \cosh x + 11 \sinh x$ હોય,તો $x=$
A
$\log_e 10$
B
$\log_e 4$
C
$\log_e 5$
D
$\log_e 2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $4+6(e^{2x}+1) \tanh x = 11 \cosh x + 11 \sinh x$
$\tanh x = \frac{e^x-e^{-x}}{e^x+e^{-x}}$,$\cosh x = \frac{e^x+e^{-x}}{2}$,અને $\sinh x = \frac{e^x-e^{-x}}{2}$ મૂકતા:
$4+6(e^{2x}+1) \left(\frac{e^x-e^{-x}}{e^x+e^{-x}}\right) = 11 \left(\frac{e^x+e^{-x}}{2}\right) + 11 \left(\frac{e^x-e^{-x}}{2}\right)$
$4+6(e^{2x}+1) \left(\frac{e^{2x}-1}{e^{2x}+1}\right) = 11 \left(\frac{2e^x}{2}\right)$
$4+6(e^{2x}-1) = 11e^x$
$6e^{2x} - 11e^x - 2 = 0$
ધારો કે $e^x = t$,જ્યાં $t > 0$:
$6t^2 - 11t - 2 = 0$
$(6t+1)(t-2) = 0$
$t = 2$ અથવા $t = -\frac{1}{6}$
$t > 0$ હોવાથી,$e^x = 2$,જેનો અર્થ થાય છે $x = \log_e 2$.
505
DifficultMCQ
જો $k \in R$ એવું હોય કે જેથી સમીકરણ $2 \cosh^2 x = 3 \sinh x + k$ ને કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ ન હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$k < \frac{1}{2}$
B
$k < \frac{3}{8}$
C
$k < \frac{7}{8}$
D
$k < \frac{5}{8}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2 \cosh^2 x - 3 \sinh x - k = 0$ છે.
નિત્યસમ $\cosh^2 x = 1 + \sinh^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2(1 + \sinh^2 x) - 3 \sinh x - k = 0$
$2 \sinh^2 x - 3 \sinh x + (2 - k) = 0$.
ધારો કે $t = \sinh x$,જ્યાં $t \in R$. દ્વિઘાત સમીકરણ $2t^2 - 3t + (2 - k) = 0$ ને $x$ માટે કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ ન હોય જો વિવેચક $D < 0$ હોય.
$D = (-3)^2 - 4(2)(2 - k) < 0$
$9 - 8(2 - k) < 0$
$9 - 16 + 8k < 0$
$8k - 7 < 0$
$k < \frac{7}{8}$.
506
MediumMCQ
$x^2+5x-6=0$ અને $y^2-8y-20=0$ દ્વારા બનતા લંબચોરસના વિકર્ણનું મધ્યબિંદુ શોધો.
A
$\left(\frac{5}{2}, 4\right)$
B
$\left(\frac{-5}{2}, -6\right)$
C
$\left(\frac{-5}{2}, 4\right)$
D
$\left(\frac{5}{2}, -6\right)$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો $x^2+5x-6=0$ અને $y^2-8y-20=0$ છે.
$x$ માટે ઉકેલતા:
$x^2+6x-x-6=0$ $\Rightarrow (x+6)(x-1)=0$ $\Rightarrow x_1=-6, x_2=1$.
$y$ માટે ઉકેલતા:
$y^2-10y+2y-20=0$ $\Rightarrow (y-10)(y+2)=0$ $\Rightarrow y_1=10, y_2=-2$.
લંબચોરસના શિરોબિંદુઓ $(-6, 10), (1, 10), (1, -2), (-6, -2)$ છે.
વિકર્ણનું મધ્યબિંદુ એ સામસામેના શિરોબિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે,જેમ કે $(-6, 10)$ અને $(1, -2)$.
મધ્યબિંદુ $= \left(\frac{-6+1}{2}, \frac{10-2}{2}\right) = \left(\frac{-5}{2}, \frac{8}{2}\right) = \left(\frac{-5}{2}, 4\right)$.
507
EasyMCQ
$2x^3 - 5x^2 + 7$ ને $(x - 2)$ વડે ભાગતા મળતી શેષ કેટલી થાય?
A
-$3$
B
-$2$
C
$3$
D
$2$

Solution

(C) શેષ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,શેષ $P(2)$ થાય.
આપેલ $P(x) = 2x^3 - 5x^2 + 7$.
બહુપદીમાં $x = 2$ મૂકતા:
$P(2) = 2(2)^3 - 5(2)^2 + 7$
$P(2) = 2(8) - 5(4) + 7$
$P(2) = 16 - 20 + 7$
$P(2) = 3$
તેથી,શેષ $3$ છે.
508
MediumMCQ
જો બહુપદી $x^4+x^2+1$ એ $x^2+mx+1$ અને $x^2+nx+1$ વડે વિભાજ્ય હોય,તો $m+n$ ની કિંમત કેટલી થાય?
$(1)$ $2$
$(2)$ $0$
$(3)$ $3$
$(4)$ $4$
A
$2$
B
$0$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x^4+x^2+1$ એ $x^2+mx+1$ અને $x^2+nx+1$ બંને વડે વિભાજ્ય છે.
બહુપદી $4$ ઘાતની હોવાથી અને ભાજક $2$ ઘાતની હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$x^4+x^2+1 = (x^2+mx+1)(x^2+nx+1)$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^4 + (m+n)x^3 + (mn+2)x^2 + (m+n)x + 1$
બંને બાજુ $x^3$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$m+n = 0$
509
MediumMCQ
$x+y+z=1$,$x^2+y^2+z^2=1$,અને $x^3+y^3+z^3=1$ સમીકરણોના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6$
B
$3$
C
$9$
D
$12$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો છે:
$1) x+y+z=1$
$2) x^2+y^2+z^2=1$
$3) x^3+y^3+z^3=1$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$z = 1 - x - y$. આ કિંમતને $(2)$ માં મૂકતા:
$x^2 + y^2 + (1 - x - y)^2 = 1$
$x^2 + y^2 + 1 + x^2 + y^2 - 2x - 2y + 2xy = 1$
$2x^2 + 2y^2 + 2xy - 2x - 2y = 0$
$x^2 + y^2 + xy - x - y = 0$
જો આપણે બે ચલ $0$ લઈએ,તો ત્રીજો ચલ $1$ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,જો $x=1, y=0, z=0$ લઈએ,તો $1+0+0=1$,$1^2+0^2+0^2=1$,અને $1^3+0^3+0^3=1$ મળે છે. આ ત્રણેય સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે.
$(1, 0, 0)$ ના ક્રમચયો લેતા,આપણને $(1, 0, 0)$,$(0, 1, 0)$,અને $(0, 0, 1)$ મળે છે.
આમ,કુલ $3$ ઉકેલો મળે છે.
510
MediumMCQ
સમીકરણ $\frac{(x^2+1)^3}{x^3} + \frac{x^2+1}{3x} = 0, (x \neq 0)$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\frac{(x^2+1)^3}{x^3} + \frac{x^2+1}{3x} = 0$ છે,જ્યાં $x \neq 0$.
ધારો કે $t = \frac{x^2+1}{x}$. તો સમીકરણ $t^3 + \frac{t}{3} = 0$ બને છે.
$t$ સામાન્ય લેતા,આપણને $t(t^2 + \frac{1}{3}) = 0$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $t = 0$ અથવા $t^2 = -\frac{1}{3}$.
કારણ કે $t$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોવી જોઈએ,$t^2 = -\frac{1}{3}$ નો કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
તેથી,$t = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે $\frac{x^2+1}{x} = 0$.
આ સૂચવે છે કે $x^2 + 1 = 0$,અથવા $x^2 = -1$.
કારણ કે $x^2 = -1$ માટે $x$ ની કોઈ વાસ્તવિક કિંમત નથી,તેથી આપેલ સમીકરણ માટે કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
તેથી,વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા $0$ છે.
511
EasyMCQ
સમીકરણ $3^{x^2-x}=25-4^{x^2-x}$ ઉકેલો.
A
માત્ર $-1$
B
માત્ર $2$
C
$-1$ અને $2$ બંને
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $3^{x^2-x} = 25 - 4^{x^2-x}$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $4^{x^2-x} + 3^{x^2-x} = 25$ મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $25 = 16 + 9 = 4^2 + 3^2$.
તેથી,સમીકરણ $4^{x^2-x} + 3^{x^2-x} = 4^2 + 3^2$ બને છે.
ઘાતની સરખામણી કરતા,આપણને $x^2 - x = 2$ મળે છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - x - 2 = 0$ માં પરિણમે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા,$(x - 2)(x + 1) = 0$ મળે છે.
આમ,ઉકેલો $x = 2$ અને $x = -1$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
512
MediumMCQ
બહુપદી $x^2-6x+12 \in \mathbb{Q}[x]$ એ
A
$\mathbb{Q}$ પર અવિભાજ્ય છે
B
$\mathbb{Q}$ પર વિભાજ્ય છે
C
$\mathbb{C}$ પર અવિભાજ્ય છે
D
શૂન્ય બહુપદી છે

Solution

(A) બહુપદી $f(x) = x^2-6x+12$ એ $\mathbb{Q}$ પર વિભાજ્ય છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2-4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરીને તેના બીજ શોધીએ.
અહીં,$a=1, b=-6, c=12$ છે.
વિવેચક $D = b^2-4ac = (-6)^2 - 4(1)(12) = 36 - 48 = -12$ છે.
જેથી વિવેચક $D < 0$ હોવાથી,બીજ સંકર સંખ્યાઓ છે: $x = \frac{6 \pm \sqrt{-12}}{2} = 3 \pm i\sqrt{3}$.
બીજ $\mathbb{Q}$ માં ન હોવાથી,બહુપદીને $\mathbb{Q}$ પર સુરેખ અવયવોમાં વિભાજિત કરી શકાતી નથી.
તેથી,તે $\mathbb{Q}$ પર અવિભાજ્ય છે.
513
EasyMCQ
$x > 2$ માટે,સમીકરણ $\sqrt{x+2} - \sqrt{x-2} = \sqrt{4x-2}$ ના
A
એક ઉકેલ છે
B
બે ઉકેલ છે
C
બેથી વધુ ઉકેલ છે
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(D) $x > 2$ માટે આપેલ સમીકરણ:
$\sqrt{x+2} - \sqrt{x-2} = \sqrt{4x-2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x+2) + (x-2) - 2\sqrt{(x+2)(x-2)} = 4x - 2$
$2x - 2\sqrt{x^2-4} = 4x - 2$
$-2\sqrt{x^2-4} = 2x - 2$
$-\sqrt{x^2-4} = x - 1$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$x^2 - 4 = (x-1)^2$
$x^2 - 4 = x^2 - 2x + 1$
$-4 = -2x + 1$
$2x = 5$
$x = 2.5$
હવે,મૂળ સમીકરણમાં $x = 2.5$ ની કિંમત તપાસતા:
ડાબા: $\sqrt{2.5+2} - \sqrt{2.5-2} = \sqrt{4.5} - \sqrt{0.5} = \sqrt{9 \times 0.5} - \sqrt{0.5} = 3\sqrt{0.5} - \sqrt{0.5} = 2\sqrt{0.5} = \sqrt{4 \times 0.5} = \sqrt{2}$
જબા: $\sqrt{4(2.5) - 2} = \sqrt{10 - 2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
ડાબા $\neq$ જબા હોવાથી,કોઈ ઉકેલ નથી. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
514
EasyMCQ
ધારો કે $a_n, a_{n-1}, \ldots, a_1, a_0 \in \mathbb{C}$ અને $f(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + \ldots + a_1 x + a_0$ એક બહુપદી છે. જો બહુપદી $f(x)$ મોનિક (monic) હોય,તો:
A
$a_n \neq 0$
B
$a_n = 1$
C
$a_n > 0$
D
$a_n < 0$

Solution

(B) બહુપદી $f(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + \ldots + a_1 x + a_0$ ને મોનિક બહુપદી ત્યારે કહેવાય છે જ્યારે તેનો અગ્ર સહગુણક,જે સૌથી મોટી ઘાતવાળા પદ $x^n$ નો સહગુણક છે,તે $1$ હોય.
તેથી,આપેલી બહુપદી $f(x)$ મોનિક હોવા માટે,$a_n = 1$ હોવું જરૂરી છે.
515
EasyMCQ
ધારો કે $f(x) = (x - a)(x - b) - (\frac{a + b}{2})$. જો $f(x) = 0$ ના બંને બીજ અ-ઋણ (non-negative) હોય,તો $f(x)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શું છે?
A
$= (\frac{a + b}{4})$
B
$\geq \frac{(a + b)^2}{4}$
C
$\geq -\frac{(a + b)^2}{4}$
D
$\leq -\frac{(a + b)^2}{4}$

Solution

(C) આપેલ છે,$f(x) = (x - a)(x - b) - (\frac{a + b}{2})$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$f(x) = x^2 - (a + b)x + ab - (\frac{a + b}{2})$ મળે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $-\frac{D}{4A}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $D = B^2 - 4AC$.
અહીં,$A = 1$,$B = -(a + b)$,અને $C = ab - \frac{a + b}{2}$.
$D = (-(a + b))^2 - 4(1)(ab - \frac{a + b}{2}) = (a + b)^2 - 4ab + 2(a + b) = (a - b)^2 + 2(a + b)$.
ન્યૂનતમ કિંમત $= -\frac{(a - b)^2 + 2(a + b)}{4}$.
બીજ અ-ઋણ હોવાથી,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = (a + b) \geq 0$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = ab - \frac{a + b}{2} \geq 0$ થાય.
વાસ્તવિક બીજ માટે $D \geq 0$,જે $(a - b)^2 + 2(a + b) \geq 0$ હોવાથી સંતોષાય છે.
અ-ઋણ બીજની શરત મુજબ,વિધેયની ન્યૂનતમ કિંમત $x = \frac{a + b}{2}$ પર મળે છે.
$x = \frac{a + b}{2}$ ને $f(x)$ માં મૂકતા:
$f(\frac{a + b}{2}) = (\frac{a + b}{2} - a)(\frac{a + b}{2} - b) - \frac{a + b}{2} = (\frac{b - a}{2})(\frac{a - b}{2}) - \frac{a + b}{2} = -\frac{(a - b)^2}{4} - \frac{a + b}{2}$.
આપેલ શરતો મુજબ,ન્યૂનતમ કિંમત $\geq -\frac{(a + b)^2}{4}$ થાય.
516
MediumMCQ
'$a$' ના કેટલા પૂર્ણાંક મૂલ્યો માટે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + ax + 5 = 0$ ના વાસ્તવિક બીજ ન હોઈ શકે?
A
અનંત
B
$20$
C
$19$
D
$5$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + ax + 5 = 0$ ના વાસ્તવિક બીજ ન હોય તે માટે તેનો વિવેચક $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$D = b^2 - 4ac < 0$
અહીં,$a = a$,$b = a$,અને $c = 5$.
તેથી,$a^2 - 4(a)(5) < 0$
$a^2 - 20a < 0$
$a(a - 20) < 0$
આ અસમતા $0 < a < 20$ માટે સાચી છે.
'$a$' ના પૂર્ણાંક મૂલ્યો $1, 2, 3, \dots, 19$ છે.
આવા પૂર્ણાંક મૂલ્યોની કુલ સંખ્યા $19$ છે.
517
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^2-3ax+a^2-2a-K=0$ દરેક સંમેય સંખ્યા $a$ માટે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ ધરાવતું હોય,તો $K$ કયા અંતરાલમાં હશે?
A
$0 < K < \frac{4}{5}$
B
$-\infty < K < \frac{4}{5}$
C
$\frac{4}{5} < K < \infty$
D
$-\infty < K < \infty$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2-3ax+a^2-2a-K=0$ માટે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ હોવા માટે,વિવેચક $D > 0$ હોવો જોઈએ.
$D = b^2-4ac > 0$
$(-3a)^2 - 4(1)(a^2-2a-K) > 0$
$9a^2 - 4a^2 + 8a + 4K > 0$
$5a^2 + 8a + 4K > 0$
આ અસમતા દરેક સંમેય સંખ્યા $a$ માટે સાચી હોવી જોઈએ. $5a^2 + 8a + 4K$ એ $a$ માં દ્વિઘાત છે જેનો મુખ્ય સહગુણક ધન $(5 > 0)$ છે,તેથી તે દરેક $a$ માટે ધન રહેશે જો તેનો પોતાનો વિવેચક $D_a < 0$ હોય.
$D_a = (8)^2 - 4(5)(4K) < 0$
$64 - 80K < 0$
$64 < 80K$
$K > \frac{4}{5}$
આમ,$K$ એ $(\frac{4}{5}, \infty)$ અંતરાલમાં છે.
518
MediumMCQ
જો $f(x)$ એ દ્વિઘાત બહુપદી એવી રીતે હોય કે $f(x) \geq 0$ તમામ $x \in R$ માટે,$f(-3) = 0$ અને $f(0) = 18$ હોય,તો $f(3)$ શોધો.
A
$36$
B
$72$
C
$144$
D
$288$

Solution

(B) કારણ કે $f(x)$ એ દ્વિઘાત બહુપદી છે અને $f(-3) = 0$ છે,આપણે $f(x) = a(x + 3)(x - k)$ લખી શકીએ.
$f(x) \geq 0$ હોવાથી,આલેખ $x$-અક્ષને એક જ બિંદુએ સ્પર્શે છે,એટલે કે $x = -3$ એ પુનરાવર્તિત બીજ છે,તેથી $k = -3$.
તેથી,$f(x) = a(x + 3)^2$.
$f(0) = 18$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a(0 + 3)^2 = 18$ $\Rightarrow 9a = 18$ $\Rightarrow a = 2$.
તેથી,$f(x) = 2(x + 3)^2$.
હવે,$f(3) = 2(3 + 3)^2 = 2(6)^2 = 2 \times 36 = 72$.
519
MediumMCQ
$\alpha, \beta, \gamma, 2, \varepsilon$ એ સમીકરણ $x^5+4 x^4-13 x^3-52 x^2+36 x+144=0$ ના બીજ છે. જો $\alpha < \beta < \gamma < 2 < \varepsilon$ હોય,તો $\alpha+2 \beta+3 \gamma+5 \varepsilon$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$25$
C
$-36$
D
$48$

Solution

(A) આપેલ બહુપદી સમીકરણ $x^5+4 x^4-13 x^3-52 x^2+36 x+144=0$ છે.
આપણને આપેલ છે કે $2$ એ એક બીજ છે.
બહુપદીના ભાગાકાર દ્વારા,આપણે સમીકરણના અવયવો પાડી શકીએ છીએ.
$x^5+4 x^4-13 x^3-52 x^2+36 x+144$ ને $(x-2)$ વડે ભાગતા,આપણને ભાગફળ $x^4+6x^3-x^2-54x-72$ મળે છે.
વધુ અવયવીકરણ કરતા,આપણને સમીકરણના બીજ $-4, -3, -2, 2, 3$ મળે છે.
શરત $\alpha < \beta < \gamma < 2 < \varepsilon$ મુજબ,આપણે બીજને નીચે મુજબ ગોઠવીએ:
$\alpha = -4, \beta = -3, \gamma = -2, \varepsilon = 3$.
હવે,પદાવલિની ગણતરી કરીએ:
$\alpha+2 \beta+3 \gamma+5 \varepsilon = (-4) + 2(-3) + 3(-2) + 5(3)$
$= -4 - 6 - 6 + 15$
$= -16 + 15 = -1$.
520
EasyMCQ
જેના બીજ $\sin ^2 18^{\circ}$ અને $\cos ^2 36^{\circ}$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$16 x^2-12 x-1=0$
B
$16 x^2-12 x+4=0$
C
$16 x^2-12 x+1=0$
D
$16 x^2+12 x+1=0$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 18^{\circ} = \frac{\sqrt{5}-1}{4}$ અને $\cos 36^{\circ} = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$.
$\sin ^2 18^{\circ} = \left(\frac{\sqrt{5}-1}{4}\right)^2 = \frac{3-\sqrt{5}}{8}$.
$\cos ^2 36^{\circ} = \left(\frac{\sqrt{5}+1}{4}\right)^2 = \frac{3+\sqrt{5}}{8}$.
બીજનો સરવાળો $\frac{3-\sqrt{5}}{8} + \frac{3+\sqrt{5}}{8} = \frac{3}{4}$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $\left(\frac{3-\sqrt{5}}{8}\right) \left(\frac{3+\sqrt{5}}{8}\right) = \frac{1}{16}$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ મુજબ,
$x^2 - \frac{3}{4}x + \frac{1}{16} = 0$,એટલે કે $16x^2 - 12x + 1 = 0$.
521
EasyMCQ
$x$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતોનો સરવાળો શોધો જે સમીકરણ $(x^2-7x+11)^{x^2-6x-7}=1$ નું સમાધાન કરે છે.
A
$14$
B
$20$
C
$13$
D
$16$

Solution

(D) સમીકરણ $f(x)^{g(x)}=1$ નીચેના કિસ્સાઓમાં સંતોષાય છે:
કિસ્સો $1$: $f(x)=1$
$x^2-7x+11=1 \implies x^2-7x+10=0 \implies (x-2)(x-5)=0 \implies x=2, 5$.
કિસ્સો $2$: $g(x)=0$ અને $f(x) \neq 0$
$x^2-6x-7=0 \implies (x-7)(x+1)=0 \implies x=7, -1$.
કિસ્સો $3$: $f(x)=-1$ અને $g(x)$ એ બેકી પૂર્ણાંક છે
$x^2-7x+11=-1 \implies x^2-7x+12=0 \implies (x-3)(x-4)=0 \implies x=3, 4$.
$x=3, 4$ માટે $g(x)$ તપાસો:
$x=3$ માટે,$g(3)=3^2-6(3)-7=-16$ (બેકી,તેથી $x=3$ ઉકેલ છે).
$x=4$ માટે,$g(4)=4^2-6(4)-7=-15$ (એકી,તેથી $x=4$ ઉકેલ નથી).
$x$ ની વાસ્તવિક કિંમતોનો ગણ $\{2, 5, 7, -1, 3\}$ છે.
આ કિંમતોનો સરવાળો $2+5+7-1+3=16$ છે.
522
MediumMCQ
ધારો કે $p(x)$ એ વાસ્તવિક સહગુણકો ધરાવતી દ્વિઘાત બહુપદી છે. જો $p(x)=0$ ના બીજ માત્ર શુદ્ધ કાલ્પનિક હોય,તો $p(p(x))$ બહુપદીના શૂન્યો
A
માત્ર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે
B
માત્ર શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યાઓ છે
C
માત્ર સંમેય સંખ્યાઓ છે
D
માત્ર $a+ib$ સ્વરૂપની સંકર સંખ્યાઓ છે જ્યાં $a \neq 0$ અને $b \neq 0$
523
EasyMCQ
જો $m$ અને $M$ એ સમીકરણ $6x^6-25x^5+31x^4-31x^2+25x-6=0$ ના અનુક્રમે સૌથી નાના અને સૌથી મોટા સંમેય બીજ હોય,તો $M-m=$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $6x^6-25x^5+31x^4-31x^2+25x-6=0$ છે.
આ એક વ્યસ્ત સમીકરણ છે.
$x^3$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે $6(x^3 - \frac{1}{x^3}) - 25(x^2 + \frac{1}{x^2}) + 31(x - \frac{1}{x}) = 0$.
ધારો કે $t = x - \frac{1}{x}$. તો $x^2 + \frac{1}{x^2} = t^2 + 2$ અને $x^3 - \frac{1}{x^3} = t^3 + 3t$.
આ કિંમતો મૂકતા: $6(t^3 + 3t) - 25(t^2 + 2) + 31t = 0$.
$6t^3 - 25t^2 + 49t - 50 = 0$.
સમીકરણના અવયવો પાડતા $(x-1)(x+1)(2x-1)(x-2)(3x^2-5x+3)=0$ મળે છે.
સંમેય બીજ $\{-1, 1, \frac{1}{2}, 2\}$ છે.
સૌથી નાનું બીજ $m = -1$ અને સૌથી મોટું બીજ $M = 2$ છે.
તેથી,$M-m = 2 - (-1) = 3$.
524
MediumMCQ
જો $(2-i)$ એ સમીકરણ $x^4-9x^3+31x^2-49x+30=0$ નું એક બીજ હોય અને $\alpha, \beta$ $(\alpha < \beta)$ તેના વાસ્તવિક બીજ હોય,તો $2\alpha-\beta=$
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ દ્વિ-વર્ગ સમીકરણ $x^4-9x^3+31x^2-49x+30=0$ છે.
સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,સંકર બીજો અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે. તેથી,જો $(2-i)$ એક બીજ હોય,તો $(2+i)$ પણ એક બીજ છે.
ધારો કે ચાર બીજ $\alpha, \beta, (2-i),$ અને $(2+i)$ છે.
બીજોનો સરવાળો $\alpha + \beta + (2-i) + (2+i) = 9$ થાય.
$\alpha + \beta + 4 = 9 \implies \alpha + \beta = 5$.
બીજોનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta \cdot (2-i)(2+i) = 30$ થાય.
$(2-i)(2+i) = 5$ હોવાથી,$\alpha \cdot \beta \cdot 5 = 30 \implies \alpha \cdot \beta = 6$.
$\alpha + \beta = 5$ અને $\alpha \cdot \beta = 6$ ઉકેલતા,આપણને $\alpha = 2$ અને $\beta = 3$ મળે છે (કારણ કે $\alpha < \beta$).
તેથી,$2\alpha - \beta = 2(2) - 3 = 4 - 3 = 1$.
525
MediumMCQ
જો $p = 1$ અને $q = -7$ હોય ત્યારે સમીકરણ $3p^2x^3 + px^2 + qx + 3 = 0$ ના અસંમેય બીજ $\alpha, \beta$ હોય,તો $|\alpha - \beta| = $
A
$\frac{3\sqrt{13}}{2}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{2\sqrt{13}}{3}$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $3p^2x^3 + px^2 + qx + 3 = 0$ છે. $p = 1$ અને $q = -7$ મૂકતા:
$3x^3 + x^2 - 7x + 3 = 0$.
$x = 1$ લેતા,$3(1)^3 + (1)^2 - 7(1) + 3 = 0$ મળે છે.
તેથી,$(x - 1)$ એક અવયવ છે. બહુપદીને $(x - 1)$ વડે ભાગતા:
$(x - 1)(3x^2 + 4x - 3) = 0$.
બીજ $x = 1$ અને $3x^2 + 4x - 3 = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-4 \pm \sqrt{16 - 4(3)(-3)}}{6} = \frac{-2 \pm \sqrt{13}}{3}$.
ધારો કે $\alpha = \frac{-2 + \sqrt{13}}{3}$ અને $\beta = \frac{-2 - \sqrt{13}}{3}$.
તેથી $|\alpha - \beta| = |\frac{2\sqrt{13}}{3}| = \frac{2\sqrt{13}}{3}$.
526
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-3x^2-4x+12=0$ ના બીજ હોય,તો $\sum(\alpha+\beta)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$-10$
C
$26$
D
$-26$

Solution

(C) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3-3x^2-4x+12=0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2(x-3)-4(x-3)=0$
$(x^2-4)(x-3)=0$
$(x-2)(x+2)(x-3)=0$
તેથી,બીજ $\alpha=-2, \beta=2, \gamma=3$ મળે છે.
આપણે $\sum(\alpha+\beta)^2 = (\alpha+\beta)^2 + (\beta+\gamma)^2 + (\gamma+\alpha)^2$ ની ગણતરી કરવાની છે.
કિંમતો મૂકતા:
$(\alpha+\beta)^2 = (-2+2)^2 = 0^2 = 0$
$(\beta+\gamma)^2 = (2+3)^2 = 5^2 = 25$
$(\gamma+\alpha)^2 = (3-2)^2 = 1^2 = 1$
સરવાળો કરતા: $0 + 25 + 1 = 26$.
527
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ કાલ્પનિક હોય,તો $x$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે,પદાવલિ $3a^2x^2+6abx+2b^2$ ની ન્યૂનતમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$< 4ab$
B
$> 4ac$
C
$> -4ac$
D
$< -4ab$

Solution

(C) આપેલ છે કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ કાલ્પનિક છે,તેથી વિવેચક $D = b^2 - 4ac < 0$,જેનો અર્થ છે કે $b^2 < 4ac$.
ધારો કે $f(x) = 3a^2x^2 + 6abx + 2b^2$.
અહીં $x^2$ નો સહગુણક $3a^2 > 0$ હોવાથી,આ પદાવલિની ન્યૂનતમ કિંમત મળશે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{4AC - B^2}{4A}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$A = 3a^2$,$B = 6ab$,અને $C = 2b^2$.
ન્યૂનતમ કિંમત $= \frac{4(3a^2)(2b^2) - (6ab)^2}{4(3a^2)} = \frac{24a^2b^2 - 36a^2b^2}{12a^2} = \frac{-12a^2b^2}{12a^2} = -b^2$.
ચૂકી $b^2 < 4ac$,તેથી $-b^2 > -4ac$.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $-4ac$ કરતા મોટી છે.
528
DifficultMCQ
જો $x^4+x^3-4x^2+x+1=0$ ના બીજને $\alpha$ અથવા $\beta$ દ્વારા ઘટાડવામાં આવે,તો ઘટાડેલા બીજવાળા સમીકરણમાં $x^2$ પદ હોતું નથી. તો $12(\alpha-\beta)^2=$
A
$35$
B
$105$
C
$96$
D
$115$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^4+x^3-4x^2+x+1=0$ ના બીજને $h$ દ્વારા ઘટાડવામાં આવે છે. $x$ ને $x+h$ વડે બદલતા,સમીકરણ $(x+h)^4+(x+h)^3-4(x+h)^2+(x+h)+1=0$ બને છે.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2$ નો સહગુણક $6h^2+3h-4$ મળે છે.
$x^2$ પદ ગેરહાજર હોવાથી,આપણે $6h^2+3h-4=0$ લઈએ છીએ.
આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના તફાવત માટેના સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,$(\alpha-\beta)^2 = (\alpha+\beta)^2 - 4\alpha\beta$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $6h^2+3h-4=0$ પરથી,$\alpha+\beta = -\frac{3}{6} = -\frac{1}{2}$ અને $\alpha\beta = -\frac{4}{6} = -\frac{2}{3}$ મળે છે.
આમ,$(\alpha-\beta)^2 = (-\frac{1}{2})^2 - 4(-\frac{2}{3}) = \frac{1}{4} + \frac{8}{3} = \frac{3+32}{12} = \frac{35}{12}$.
તેથી,$12(\alpha-\beta)^2 = 12 \times \frac{35}{12} = 35$.
529
EasyMCQ
ધારો કે $S$ એ અંતરાલ $(-3, 7)$ માં $\lambda$ ના તમામ શક્ય પૂર્ણાંક મૂલ્યોનો ગણ છે જેના માટે દ્વિઘાત સમીકરણ $\lambda x^2 + 13x + 7 = 0$ ના બીજ સંમેય સંખ્યાઓ છે. તો $S$ ના ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$4$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $\lambda x^2 + 13x + 7 = 0$ ના બીજ સંમેય હોવા માટે,વિવેચક $D$ એ કોઈ સંમેય સંખ્યાનો પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ. $\lambda$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$D$ એ પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ.
$D = 169 - 28\lambda$.
$\lambda \in (-3, 7)$ માટે શક્ય પૂર્ણાંક મૂલ્યો $\{-2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ છે.
ચકાસણી કરતા:
$\lambda = -2$ માટે,$D = 225 = (15)^2$ (પૂર્ણ વર્ગ).
$\lambda = 0$ માટે,સમીકરણ $13x + 7 = 0$ થાય,જેનું બીજ $x = -7/13$ (સંમેય).
$\lambda = 6$ માટે,$D = 1 = (1)^2$ (પૂર્ણ વર્ગ).
આમ,$S = \{-2, 0, 6\}$.
સરવાળો $= -2 + 0 + 6 = 4$.
530
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+3x^2-x-3=0$ ના બીજ હોય,તો $(1+\alpha^2)(1+\beta^2)(1+\gamma^2) = $
A
$16$
B
$24$
C
$36$
D
$40$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^3+3x^2-x-3=0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2(x+3)-1(x+3)=0$
$(x^2-1)(x+3)=0$
$(x-1)(x+1)(x+3)=0$
તેથી,બીજ $\alpha = -3, \beta = -1, \gamma = 1$ છે.
હવે,આપણે પદાવલિની ગણતરી કરીએ:
$(1+\alpha^2)(1+\beta^2)(1+\gamma^2) = (1+(-3)^2)(1+(-1)^2)(1+(1)^2)$
$= (1+9)(1+1)(1+1)$
$= (10)(2)(2) = 40$.
531
MediumMCQ
$n > 2$ અને $n \in N$ માટે,$(x-n)((x^2-2nx)^2 + (2n^2-5)(x^2-2nx) + (n^4-5n^2+4)) = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$625$
B
$25$
C
$120$
D
$80$

Solution

(C) ધારો કે $y = x^2 - 2nx$. સમીકરણ $(x-n)(y^2 + (2n^2-5)y + (n^4-5n^2+4)) = 0$ બને છે.
$y$ માં દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $y^2 + (2n^2-5)y + (n^2-1)(n^2-4) = (y + n^2-1)(y + n^2-4) = 0$.
$y$ ની કિંમત પાછી મૂકતા: $(x-n)(x^2 - 2nx + n^2 - 1)(x^2 - 2nx + n^2 - 4) = 0$.
આનું સાદું રૂપ $(x-n)((x-n)^2 - 1)((x-n)^2 - 4) = 0$ થાય છે.
$(x-n)(x-n-1)(x-n+1)(x-n-2)(x-n+2) = 0$.
બીજ $x = n, n+1, n-1, n+2, n-2$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $P = n(n+1)(n-1)(n+2)(n-2) = (n-2)(n-1)n(n+1)(n+2)$.
આ $5$ ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર છે,જે હંમેશા $5! = 120$ વડે વિભાજ્ય હોય છે.
532
EasyMCQ
જો $2+\sqrt{3}$ એ સમીકરણ $f(x)=x^4+2x^3-16x^2-22x+7=0$ નું એક બીજ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું $f(x)=0$ નું બીજ નથી?
A
$3-\sqrt{2}$
B
$2-\sqrt{3}$
C
$-3+\sqrt{2}$
D
$-3-\sqrt{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $2+\sqrt{3}$ એ $f(x)=x^4+2x^3-16x^2-22x+7=0$ નું બીજ છે.
સહગુણકો સંમેય હોવાથી,તેની અનુબદ્ધ સંખ્યા $2-\sqrt{3}$ પણ બીજ થશે.
ધારો કે $x=2+\sqrt{3}$,તો $(x-2)^2=3$,જેનું સાદું રૂપ $x^2-4x+1=0$ થાય છે.
$f(x)$ ને $x^2-4x+1$ વડે ભાગતા,ભાગફળ $x^2+6x+7$ મળે છે.
$x^2+6x+7=0$ માટે,દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2-4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-6 \pm \sqrt{36-28}}{2} = \frac{-6 \pm \sqrt{8}}{2} = -3 \pm \sqrt{2}$.
$f(x)=0$ ના બીજ $2+\sqrt{3}, 2-\sqrt{3}, -3+\sqrt{2}, -3-\sqrt{2}$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$3-\sqrt{2}$ એ બીજ નથી.
533
EasyMCQ
$x^2+|x-3|=4$ સમીકરણનું સમાધાન કરતા તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
-$1$

Solution

(B) આપેલ છે,$x^2+|x-3|=4$.
કિસ્સો $I$: $x \ge 3$.
સમીકરણ $x^2 + x - 3 = 4$ બને છે,જેનું સાદુંરૂપ $x^2 + x - 7 = 0$ થાય છે.
ઉકેલ $x = \frac{-1 \pm \sqrt{29}}{2}$ મળે છે.
આ કિંમતો $x \ge 3$ ની શરતનું પાલન કરતી નથી.
કિસ્સો $II$: $x < 3$.
સમીકરણ $x^2 - (x - 3) = 4$ બને છે,જેનું સાદુંરૂપ $x^2 - x - 1 = 0$ થાય છે.
ઉકેલ $x = \frac{1 \pm \sqrt{5}}{2}$ મળે છે.
બંને ઉકેલો $x < 3$ ની શરતનું પાલન કરે છે.
તેથી,તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો સરવાળો $\frac{1 + \sqrt{5}}{2} + \frac{1 - \sqrt{5}}{2} = 1$ થાય છે.
534
MediumMCQ
જો સમીકરણ $2x^3 + ax^2 - 8x + b = 0$ ના દરેક બીજને $1$ થી ઘટાડવામાં આવે,તો બનતા નવા સમીકરણમાં $x^2$ વાળું પદ અને અચળ પદ શૂન્ય થઈ જાય છે. તો મૂળ સમીકરણના બીજ શોધો.
A
$1, -3, 2$
B
$1, 1 \pm \sqrt{7}$
C
$1, 1, -6$
D
$1, 3\sqrt{2}, -\sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $2x^3 + ax^2 - 8x + b = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
દરેક બીજને $1$ થી ઘટાડતા,નવા બીજ $\alpha-1, \beta-1, \gamma-1$ મળે છે.
ધારો કે $y = x - 1$,તેથી $x = y + 1$.
મૂળ સમીકરણમાં $x = y + 1$ મૂકતા:
$2(y+1)^3 + a(y+1)^2 - 8(y+1) + b = 0$
$2(y^3 + 3y^2 + 3y + 1) + a(y^2 + 2y + 1) - 8(y + 1) + b = 0$
$2y^3 + (6 + a)y^2 + (6 + 2a - 8)y + (2 + a - 8 + b) = 0$.
આપેલ છે કે $y^2$ નો સહગુણક અને અચળ પદ શૂન્ય છે:
$6 + a = 0 \Rightarrow a = -6$.
$2 + a - 8 + b = 0$ $\Rightarrow 2 - 6 - 8 + b = 0$ $\Rightarrow b = 12$.
મૂળ સમીકરણ $2x^3 - 6x^2 - 8x + 12 = 0$ છે.
$2$ વડે ભાગતા,$x^3 - 3x^2 - 4x + 6 = 0$ મળે.
$x = 1$ એ બીજ છે $(1 - 3 - 4 + 6 = 0)$,તેથી $(x - 1)$ વડે ભાગતા:
$(x - 1)(x^2 - 2x - 6) = 0$.
બીજ $x = 1$ અને $x = \frac{2 \pm \sqrt{4 - 4(1)(-6)}}{2} = \frac{2 \pm \sqrt{28}}{2} = 1 \pm \sqrt{7}$ મળે છે.
535
EasyMCQ
જો $k \in R$ હોય,તો $(x-2)(x-3)=k^2$ ના બીજ હંમેશા કેવા હોય?
A
વાસ્તવિક અને ભિન્ન
B
વાસ્તવિક અને સમાન
C
સંકર સંખ્યાઓ
D
સંમેય સંખ્યાઓ

Solution

(A) આપેલ છે કે,$(x-2)(x-3) = k^2$,જ્યાં $k \in R$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 5x + 6 - k^2 = 0$.
આને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1$,$b = -5$,અને $c = 6 - k^2$ મળે છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $D = (-5)^2 - 4(1)(6 - k^2) = 25 - 24 + 4k^2 = 1 + 4k^2$.
દરેક $k \in R$ માટે $k^2 \ge 0$ હોવાથી,$1 + 4k^2 \ge 1$ થાય.
આમ,$D > 0$.
વિવેચક ધન હોવાથી,બીજ હંમેશા વાસ્તવિક અને ભિન્ન હોય છે.
536
EasyMCQ
અચળાંક $m > 0$ ની સૌથી નાની કિંમત શોધો જેના માટે તમામ $x > 0$ માટે $f(x) = 9mx - 1 + \frac{1}{x} \geq 0$ થાય.
A
$\frac{1}{9}$
B
$\frac{1}{16}$
C
$\frac{1}{36}$
D
$\frac{1}{81}$

Solution

(C) આપેલ અસમતા $f(x) = 9mx - 1 + \frac{1}{x} \geq 0$ છે,જ્યાં $x > 0$.
$x$ વડે ગુણતા,$9mx^2 - x + 1 \geq 0$ મળે.
દ્વિઘાત પદાવલિ $ax^2 + bx + c \geq 0$ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac \leq 0$ હોવો જોઈએ.
અહીં $a = 9m$,$b = -1$,અને $c = 1$ છે.
વિવેચક $D = (-1)^2 - 4(9m)(1) = 1 - 36m$.
શરત મુજબ,$1 - 36m \leq 0 \implies 36m \geq 1 \implies m \geq \frac{1}{36}$.
તેથી,$m$ ની સૌથી નાની કિંમત $\frac{1}{36}$ છે.
537
EasyMCQ
$|x|^2-5|x|+6=0$ ના વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $|x|^2-5|x|+6=0$
ધારો કે $|x|=y$. કારણ કે $|x| \ge 0$,તેથી $y \ge 0$.
સમીકરણ $y^2-5y+6=0$ બને છે.
અવયવ પાડતા: $(y-2)(y-3)=0$.
આથી $y=2$ અથવા $y=3$ મળે છે.
$|x|=y$ પાછું મૂકતા:
કિસ્સો $1$: $|x|=2 \Rightarrow x = \pm 2$.
કિસ્સો $2$: $|x|=3 \Rightarrow x = \pm 3$.
આમ,વાસ્તવિક ઉકેલો $x \in \{-3, -2, 2, 3\}$ છે.
તેથી,વાસ્તવિક ઉકેલોની સંખ્યા $4$ છે.
538
EasyMCQ
$\triangle ABC$ માં,$\angle A$ નું મૂલ્ય સમીકરણ $3 \cos A + 2 = 0$ પરથી મળે છે. જે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\sin A$ અને $\tan A$ હોય,તે સમીકરણ કયું છે?
A
$3 x^2 + \sqrt{5} x - 5 = 0$
B
$6 x^2 - \sqrt{5} x - 5 = 0$
C
$6 x^2 + \sqrt{5} x - 5 = 0$
D
$6 x^2 + \sqrt{5} x + 5 = 0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $3 \cos A + 2 = 0$,તેથી $\cos A = -\frac{2}{3}$.
ત્રિકોણના ખૂણા માટે $\sin A > 0$ હોવાથી,$\sin A = \sqrt{1 - \cos^2 A} = \sqrt{1 - \frac{4}{9}} = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
તેથી,$\tan A = \frac{\sin A}{\cos A} = \frac{\sqrt{5}/3}{-2/3} = -\frac{\sqrt{5}}{2}$.
બીજ $\alpha$ અને $\beta$ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta = 0$ છે.
અહીં,$\alpha = \sin A = \frac{\sqrt{5}}{3}$ અને $\beta = \tan A = -\frac{\sqrt{5}}{2}$.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = \frac{\sqrt{5}}{3} - \frac{\sqrt{5}}{2} = -\frac{\sqrt{5}}{6}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = \left(\frac{\sqrt{5}}{3}\right) \left(-\frac{\sqrt{5}}{2}\right) = -\frac{5}{6}$.
સમીકરણ $x^2 - (-\frac{\sqrt{5}}{6})x - \frac{5}{6} = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + \frac{\sqrt{5}}{6}x - \frac{5}{6} = 0$ થાય છે.
$6$ વડે ગુણતા,$6x^2 + \sqrt{5}x - 5 = 0$ મળે છે.
539
EasyMCQ
ધારો કે $\alpha \neq \beta$ એ $\alpha^2+1=6 \alpha$ અને $\beta^2+1=6 \beta$ નું સમાધાન કરે છે. તો,જેનાં બીજ $\frac{\alpha}{\alpha+1}$ અને $\frac{\beta}{\beta+1}$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$8 x^2+8 x+1=0$
B
$8 x^2-8 x-1=0$
C
$8 x^2-8 x+1=0$
D
$8 x^2+8 x-1=0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2-6x+1=0$ ના બીજ છે.
ધારો કે $y = \frac{x}{x+1}$.
તેથી $y(x+1) = x$,જેનો અર્થ છે $yx + y = x$,અથવા $x(1-y) = y$,તેથી $x = \frac{y}{1-y}$.
આ કિંમતને મૂળ સમીકરણ $x^2-6x+1=0$ માં મૂકતા:
$(\frac{y}{1-y})^2 - 6(\frac{y}{1-y}) + 1 = 0$.
$(1-y)^2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$y^2 - 6y(1-y) + (1-y)^2 = 0$.
$y^2 - 6y + 6y^2 + 1 - 2y + y^2 = 0$.
$8y^2 - 8y + 1 = 0$.
$y$ ને $x$ વડે બદલતા,માંગેલ સમીકરણ $8x^2-8x+1=0$ છે.
540
EasyMCQ
જો $p$ અને $q$ ભિન્ન અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ હોય અને સમીકરણ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ ધન પૂર્ણાંકો હોય,તો સમીકરણના બીજ કયા છે?
A
$1, -1$
B
$2, 3$
C
$1, 2$
D
$3, 1$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{Z}^+$.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ:
$\alpha + \beta = p$ (બીજનો સરવાળો)
$\alpha \cdot \beta = q$ (બીજનો ગુણાકાર)
$q$ અવિભાજ્ય સંખ્યા હોવાથી,તેના અવયવો માત્ર $1$ અને $q$ છે. તેથી,બીજ $1$ અને $q$ હોવા જોઈએ.
સરવાળાના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $1 + q = p$.
$p$ અને $q$ બંને અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ હોવાથી,આપણે એવી બે અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ શોધીએ જેનો તફાવત $1$ હોય. આવી માત્ર $2$ અને $3$ છે (જ્યાં $q=2$ અને $p=3$).
$p=3$ અને $q=2$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2 - 3x + 2 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(x - 1)(x - 2) = 0$.
આમ,બીજ $1$ અને $2$ છે.
541
EasyMCQ
સમીકરણ $(x-a)(x-a-1)+(x-a-1)(x-a-2)+(x-a)(x-a-2)=0$ માટે $a \in R$ હોય તો તેના બીજ હંમેશા કેવા હોય?
A
સમાન
B
કાલ્પનિક
C
વાસ્તવિક અને ભિન્ન
D
સંમેય અને સમાન

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $(x-a)(x-a-1)+(x-a-1)(x-a-2)+(x-a)(x-a-2)=0$.
ધારો કે $t = x-a$. તો સમીકરણ $t(t-1)+(t-1)(t-2)+t(t-2)=0$ બને છે.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $(t^2-t) + (t^2-3t+2) + (t^2-2t) = 0$.
સમાન પદોને ભેગા કરતા: $3t^2 - 6t + 2 = 0$.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-6)^2 - 4(3)(2) = 36 - 24 = 12$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,$t$ ના બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન છે.
તેથી,કોઈપણ $a \in R$ માટે $x = a + t$ પણ વાસ્તવિક અને ભિન્ન હશે.
542
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $a x^2+b x+c=0$ ના બીજ છે. નીચે આપેલી યાદીઓનું અવલોકન કરો:
યાદી-$I$યાદી-$II$
$(i)$ $\alpha = \beta$$(A)$ $(ac^2)^{1/3} + (a^2c)^{1/3} + b = 0$
$(ii)$ $\alpha = 2\beta$$(B)$ $2b^2 = 9ac$
$(iii)$ $\alpha = 3\beta$$(C)$ $b^2 = 6ac$
$(iv)$ $\alpha = \beta^2$$(D)$ $3b^2 = 16ac$
$(E)$ $b^2 = 4ac$
$(F)$ $(ac^2)^{1/3} + (a^2c)^{1/3} = b$

યાદી-$I$ ની યાદી-$II$ સાથેની સાચી જોડી કઈ છે?
A
$i-E, ii-B, iii-D, iv-F$
B
$i-E, ii-B, iii-A, iv-D$
C
$i-E, ii-D, iii-B, iv-F$
D
$i-E, ii-B, iii-D, iv-A$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $m:n$ ના ગુણોત્તરમાં હોય તેની શરત $mnb^2 = ac(m+n)^2$ છે.
$(i)$ જો $\alpha = \beta$ હોય,તો ગુણોત્તર $1:1$ છે. સૂત્રમાં $m=1, n=1$ મૂકતા: $(1)(1)b^2 = ac(1+1)^2 \Rightarrow b^2 = 4ac$. જે $(E)$ સાથે મેળ ખાય છે.
$(ii)$ જો $\alpha = 2\beta$ હોય,તો ગુણોત્તર $2:1$ છે. $m=2, n=1$ મૂકતા: $(2)(1)b^2 = ac(2+1)^2 \Rightarrow 2b^2 = 9ac$. જે $(B)$ સાથે મેળ ખાય છે.
$(iii)$ જો $\alpha = 3\beta$ હોય,તો ગુણોત્તર $3:1$ છે. $m=3, n=1$ મૂકતા: $(3)(1)b^2 = ac(3+1)^2 \Rightarrow 3b^2 = 16ac$. જે $(D)$ સાથે મેળ ખાય છે.
$(iv)$ જો $\alpha = \beta^2$ હોય,તો $\alpha + \beta = -b/a$ અને $\alpha\beta = c/a$. $\alpha = \beta^2$ મૂકતા,આપણને $\beta^2 + \beta = -b/a$ અને $\beta^3 = c/a$ મળે. તેથી $\beta = (c/a)^{1/3}$. આ કિંમત સરવાળાના સમીકરણમાં મૂકતા: $(c/a)^{2/3} + (c/a)^{1/3} = -b/a$. $a$ વડે ગુણતા: $(ac^2)^{1/3} + (a^2c)^{1/3} + b = 0$. જે $(A)$ સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $i-E, ii-B, iii-D, iv-A$ છે.
543
MediumMCQ
$x^4+4x^3-16x-16=0$ સમીકરણના બહુવિધ બીજ ધરાવતું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2+2x-3=0$
B
$x^2-3x+2=0$
C
$x^2+x-2=0$
D
$x^2-4x+3=0$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = x^4+4x^3-16x-16$.
બહુવિધ બીજ શોધવા માટે,આપણે વિકલન $f'(x) = 4x^3+12x^2-16$ મેળવીએ છીએ.
$f'(x) = 0$ લેતા,આપણને $4(x^3+3x^2-4) = 0$ મળે છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x=1$ એ $f'(x)$ નું બીજ છે,તેથી $(x-1)$ એક અવયવ છે.
$x^3+3x^2-4$ ને $(x-1)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x-1)(x+2)^2 = 0$ મળે છે.
$f'(x)=0$ ના બીજ $x=1$ અને $x=-2$ છે.
$f(x)$ માં આ કિંમતો તપાસતા:
$f(1) = 1+4-16-16 = -27 \neq 0$.
$f(-2) = (-2)^4+4(-2)^3-16(-2)-16 = 16-32+32-16 = 0$.
$f(-2)=0$ અને $f'(-2)=0$ હોવાથી,$x=-2$ એ બહુવિધ બીજ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,$x=-2$ એ $x^2+x-2=0$ નું બીજ છે.
544
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 + (2k + 1)x - 5k = 0$ ના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન હોય,તો $k$ ની એવી કિંમત શોધો કે જેથી $-\frac{1}{2} < k < 0$ થાય.
A
$\frac{-16 + \sqrt{255}}{2}$
B
$\frac{-16 - \sqrt{255}}{2}$
C
$-\frac{2}{3}$
D
$-\frac{3}{5}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન હોય ત્યારે વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 0$ થાય.
આપેલ સમીકરણ: $3x^2 + (2k + 1)x - 5k = 0$.
અહીં $a = 3$,$b = (2k + 1)$,અને $c = -5k$.
$D = (2k + 1)^2 - 4(3)(-5k) = 0$.
$4k^2 + 4k + 1 + 60k = 0$.
$4k^2 + 64k + 1 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $k = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$k = \frac{-64 \pm \sqrt{4080}}{8} = \frac{-16 \pm \sqrt{255}}{2}$.
શરત $-\frac{1}{2} < k < 0$ મુજબ,$k = \frac{-16 + \sqrt{255}}{2}$ એ સાચો જવાબ છે.
545
MediumMCQ
ધારો કે સમીકરણ $E_1 \equiv x^3+x^2+lx+n=0$ ના બીજ $x_i, (i=1, 2, 3)$ છે અને સમીકરણ $E_2 \equiv x^3+ax^2+bx+c=0$ ના બીજ $\frac{x_i-1}{2}$ છે. જો સમીકરણ $E_2=0$ એ પ્રથમ પ્રકારનું વ્યસ્ત સમીકરણ હોય,તો સામાન્ય બીજને બાદ કરતાં આ બે સમીકરણોના બીજ કયા છે?
A
$2, 3, \frac{1}{2}, 1$
B
$\sqrt{2}, -\sqrt{2}, \frac{-1+\sqrt{2}}{2}, \frac{-1-\sqrt{2}}{2}$
C
$\sqrt{3}i, -\sqrt{3}i, \frac{-1+\sqrt{3}i}{2}, \frac{-1-\sqrt{3}i}{2}$
D
$\sqrt{3}i, -\sqrt{3}i, 1+2\sqrt{3}i, 1-2\sqrt{3}i$

Solution

(C) ધારો કે $x_1, x_2, x_3$ એ $E_1: x^3+x^2+lx+n=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$x_1+x_2+x_3 = -1$.
આપેલ છે કે $E_2: x^3+ax^2+bx+c=0$ એ પ્રથમ પ્રકારનું વ્યસ્ત સમીકરણ છે,તેથી $c=1$ અને $a=b$.
આમ,$E_2: x^3+ax^2+ax+1=0$.
$E_2$ ના બીજ $\frac{x_i-1}{2}$ છે.
$E_2$ ના બીજનો સરવાળો $\sum \frac{x_i-1}{2} = \frac{(x_1+x_2+x_3)-3}{2} = \frac{-1-3}{2} = -2$.
$E_2$ પરથી,બીજનો સરવાળો $-a$ છે,તેથી $-a = -2 \Rightarrow a=2$.
$E_2$ એ $x^3+2x^2+2x+1 = (x+1)(x^2+x+1) = 0$ બને છે.
$E_2$ ના બીજ $-1, \frac{-1+i\sqrt{3}}{2}, \frac{-1-i\sqrt{3}}{2}$ છે.
$\frac{x_i-1}{2} = y_i$ નો ઉપયોગ કરતા,$x_i = 2y_i+1$.
$y_1 = -1$ માટે,$x_1 = 2(-1)+1 = -1$.
$y_2 = \frac{-1+i\sqrt{3}}{2}$ માટે,$x_2 = 2(\frac{-1+i\sqrt{3}}{2})+1 = i\sqrt{3}$.
$y_3 = \frac{-1-i\sqrt{3}}{2}$ માટે,$x_3 = 2(\frac{-1-i\sqrt{3}}{2})+1 = -i\sqrt{3}$.
$E_1$ ના બીજ $\{-1, i\sqrt{3}, -i\sqrt{3}\}$ છે.
$E_2$ ના બીજ $\{-1, \frac{-1+i\sqrt{3}}{2}, \frac{-1-i\sqrt{3}}{2}\}$ છે.
સામાન્ય બીજ $-1$ છે.
સામાન્ય બીજને બાદ કરતાં,બાકીના બીજ $\{i\sqrt{3}, -i\sqrt{3}, \frac{-1+i\sqrt{3}}{2}, \frac{-1-i\sqrt{3}}{2}\}$ છે.
546
EasyMCQ
જો $3$ એ $x^2+kx-24=0$ નું એક બીજ હોય,તો તે નીચેનામાંથી કયા સમીકરણનું પણ બીજ છે?
A
$x^2+5x+k=0$
B
$x^2+kx+24=0$
C
$x^2-kx+6=0$
D
$x^2-5x+k=0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $3$ એ $x^2+kx-24=0$ સમીકરણનું બીજ છે.
$x=3$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(3)^2 + k(3) - 24 = 0$
$9 + 3k - 24 = 0$
$3k - 15 = 0$
$3k = 15 \Rightarrow k = 5$.
હવે,$k=5$ અને $x=3$ મૂકીને વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $C$ માટે: $x^2 - kx + 6 = 0$
$x=3$ અને $k=5$ મૂકતા:
$(3)^2 - (5)(3) + 6 = 9 - 15 + 6 = 0$.
આમ,$3$ એ $x^2-kx+6=0$ નું પણ બીજ છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Solution of quadratic equations and Nature of roots · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.