Gujarati

Ellipse Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Ellipse

754+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 754 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
એક ઉપવલયમાં $OB$ એ અર્ધ-ગૌણ અક્ષ છે,$F$ અને $F'$ તેના નાભિ છે અને ખૂણો $\angle FBF'$ એ કાટખૂણો છે. તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\angle F'BF = 90^\circ$,જેનો અર્થ છે કે $F'B \perp FB$.
બિંદુઓના યામ $B(0, b)$,$F(ae, 0)$,અને $F'(-ae, 0)$ છે.
$FB$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{b - 0}{0 - ae} = -\frac{b}{ae}$ છે.
$F'B$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{b - 0}{0 - (-ae)} = \frac{b}{ae}$ છે.
$F'B \perp FB$ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય:
$m_1 \times m_2 = -1$
$(-\frac{b}{ae}) \times (\frac{b}{ae}) = -1$
$\frac{b^2}{a^2e^2} = 1 \implies b^2 = a^2e^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2(1 - e^2)$.
આ સમીકરણમાં $b^2 = a^2e^2$ મૂકતા:
$a^2e^2 = a^2(1 - e^2)$
$e^2 = 1 - e^2$
$2e^2 = 1$
$e^2 = \frac{1}{2}$
$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
Solution diagram
102
MediumMCQ
જો ઉપવલયના નાભિઓ $(\pm \sqrt{5}, 0)$ હોય અને તેની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{\sqrt{5}}{3}$ હોય,તો ઉપવલયનું સમીકરણ શું થાય?
A
$9x^2 + 4y^2 = 36$
B
$4x^2 + 9y^2 = 36$
C
$36x^2 + 9y^2 = 4$
D
$9x^2 + 36y^2 = 4$

Solution

(B) આપેલ છે કે નાભિઓ $(\pm \sqrt{5}, 0)$ છે,તેથી $ae = \sqrt{5}$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{\sqrt{5}}{3}$ આપેલ છે.
$ae = \sqrt{5}$ માં $e$ ની કિંમત મૂકતા,$a(\frac{\sqrt{5}}{3}) = \sqrt{5}$,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$,તેથી $a^2 = 9$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = 9(1 - \frac{5}{9}) = 9(\frac{4}{9}) = 4$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જે $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ બને છે.
$36$ વડે ગુણતા,આપણને $4x^2 + 9y^2 = 36$ મળે છે.
103
EasyMCQ
શંકુ $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$ પરના કોઈપણ બિંદુના નાભિ અંતરોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$10$
B
$9$
C
$41$
D
$18$

Solution

(A) ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ માટે,જેની નાભિઓ $S$ અને $S'$ છે,નાભિ અંતરોનો સરવાળો $SP + S'P = 2a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$ છે,જે પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા.
અહીં,$a^2 = 25$,તેથી $a = 5$.
તેથી,નાભિ અંતરોનો સરવાળો $2a = 2 \times 5 = 10$ થાય.
104
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના કોઈપણ સ્પર્શક દ્વારા યામ અક્ષો સાથે બનતા ત્રિકોણનું ન્યૂનતમ ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{a^2 + b^2}{2}$
B
$\frac{(a + b)^2}{2}$
C
$ab$
D
$\frac{(a - b)^2}{2}$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x}{a} \cos \theta + \frac{y}{b} \sin \theta = 1$ છે.
આ સ્પર્શકનો $x$-અંતઃખંડ $y = 0$ લેતા $P = (\frac{a}{\cos \theta}, 0)$ મળે છે.
આ સ્પર્શકનો $y$-અંતઃખંડ $x = 0$ લેતા $Q = (0, \frac{b}{\sin \theta})$ મળે છે.
સ્પર્શક અને યામ અક્ષો દ્વારા બનતા ત્રિકોણ $OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times |x_P| \times |y_Q| = \frac{1}{2} \left| \frac{a}{\cos \theta} \right| \left| \frac{b}{\sin \theta} \right| = \frac{ab}{|2 \sin \theta \cos \theta|} = \frac{ab}{|\sin 2\theta|}$ થાય.
$|\sin 2\theta|$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $1$ હોવાથી,ન્યૂનતમ ક્ષેત્રફળ $ab$ મળે છે.
Solution diagram
105
MediumMCQ
ઉપવલય $25x^2 + 16y^2 - 150x - 175 = 0$ ની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) શોધો.
A
$2/5$
B
$2/3$
C
$4/5$
D
$3/5$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $25x^2 + 16y^2 - 150x - 175 = 0$
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $25(x^2 - 6x) + 16y^2 = 175$
$25(x - 3)^2 + 16y^2 = 400$
$400$ વડે ભાગતા: $\frac{(x - 3)^2}{16} + \frac{y^2}{25} = 1$
અહીં,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 16$. ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \frac{3}{5}$.
106
EasyMCQ
બિંદુ $(4, -3)$ એ ઉપવલય $4x^2 + 5y^2 = 1$ ના સંદર્ભમાં:
A
વક્ર પર આવેલું છે
B
વક્રની અંદર આવેલું છે
C
વક્રની બહાર આવેલું છે
D
વક્રનું નાભિ છે

Solution

(C) ઉપવલય $S(x, y) = 4x^2 + 5y^2 - 1 = 0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ નું સ્થાન નક્કી કરવા માટે,આપણે $S(x_1, y_1)$ ની કિંમત શોધીએ છીએ:
$(i)$ જો $S(x_1, y_1) = 0$ હોય,તો બિંદુ ઉપવલય પર છે.
$(ii)$ જો $S(x_1, y_1) > 0$ હોય,તો બિંદુ ઉપવલયની બહાર છે.
$(iii)$ જો $S(x_1, y_1) < 0$ હોય,તો બિંદુ ઉપવલયની અંદર છે.
આપેલ બિંદુ $(4, -3)$ અને ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^2 + 5y^2 - 1 = 0$ માટે,આપણે કિંમતો મૂકીએ:
$S(4, -3) = 4(4)^2 + 5(-3)^2 - 1$
$S(4, -3) = 4(16) + 5(9) - 1$
$S(4, -3) = 64 + 45 - 1$
$S(4, -3) = 108$
$108 > 0$ હોવાથી,બિંદુ $(4, -3)$ ઉપવલયની બહાર આવેલું છે.
107
MediumMCQ
એક બિંદુનું નિશ્ચિત બિંદુ અને રેખા $x = 9/2$ થી અંતરનો ગુણોત્તર હંમેશા $2 : 3$ રહે છે. તો તે બિંદુનો બિંદુપથ શું હશે?
A
અતિવલય (Hyperbola)
B
ઉપવલય (Ellipse)
C
પરવલય (Parabola)
D
વર્તુળ (Circle)

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P(h, k)$ છે. નિશ્ચિત બિંદુ (નાભિ) $S(-2, 0)$ છે અને નિયામિકા રેખા $x = 9/2$ છે,જેને $2x - 9 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ છે કે અંતરનો ગુણોત્તર $PS : PM = 2 : 3$,જ્યાં $PM$ એ $P$ થી રેખા $2x - 9 = 0$ પરનું લંબ અંતર છે.
તેથી,$PS = \frac{2}{3} PM$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(PS)^2 = \frac{4}{9} (PM)^2$.
$(h + 2)^2 + k^2 = \frac{4}{9} \left( \frac{2h - 9}{2} \right)^2$.
$(h + 2)^2 + k^2 = \frac{4}{9} \cdot \frac{(2h - 9)^2}{4}$.
$9[(h + 2)^2 + k^2] = (2h - 9)^2$.
$9[h^2 + 4h + 4 + k^2] = 4h^2 - 36h + 81$.
$9h^2 + 36h + 36 + 9k^2 = 4h^2 - 36h + 81$.
$5h^2 + 9k^2 = 45$.
$45$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{h^2}{9} + \frac{k^2}{5} = 1$ મળે છે.
બિંદુ $P(h, k)$ નો બિંદુપથ $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{5} = 1$ છે,જે ઉપવલય દર્શાવે છે કારણ કે ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = 2/3 < 1$ છે.
Solution diagram
108
EasyMCQ
ધારો કે $E$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ છે અને $C$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ છે. ધારો કે $P$ અને $Q$ એ અનુક્રમે $(1, 2)$ અને $(2, 1)$ બિંદુઓ છે. તો
A
$Q$ એ $C$ ની અંદર છે પણ $E$ ની બહાર છે
B
$Q$ એ $C$ અને $E$ બંનેની બહાર છે
C
$P$ એ $C$ અને $E$ બંનેની અંદર છે
D
$P$ એ $C$ ની અંદર છે પણ $E$ ની બહાર છે

Solution

(D) ઉપવલય $E$ એ $f(x, y) = \frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} - 1 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બિંદુ $P(1, 2)$ માટે,$f(1, 2) = \frac{1}{9} + \frac{4}{4} - 1 = \frac{1}{9} > 0$,તેથી $P$ એ $E$ ની બહાર છે.
બિંદુ $Q(2, 1)$ માટે,$f(2, 1) = \frac{4}{9} + \frac{1}{4} - 1 = \frac{16+9-36}{36} = -\frac{11}{36} < 0$,તેથી $Q$ એ $E$ ની અંદર છે.
વર્તુળ $C$ એ $g(x, y) = x^2 + y^2 - 9 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બિંદુ $P(1, 2)$ માટે,$g(1, 2) = 1^2 + 2^2 - 9 = 1 + 4 - 9 = -4 < 0$,તેથી $P$ એ $C$ ની અંદર છે.
બિંદુ $Q(2, 1)$ માટે,$g(2, 1) = 2^2 + 1^2 - 9 = 4 + 1 - 9 = -4 < 0$,તેથી $Q$ એ $C$ ની અંદર છે.
આમ,$P$ એ $C$ ની અંદર છે પણ $E$ ની બહાર છે.
109
MediumMCQ
સમીકરણ $2x^2 + 3y^2 - 8x - 18y + 35 = k$ શું દર્શાવે છે?
A
જો $k > 0$ હોય તો કોઈ બિંદુપથ નથી
B
જો $k < 0$ હોય તો ઉપવલય
C
જો $k = 0$ હોય તો એક બિંદુ
D
જો $k > 0$ હોય તો અતિવલય

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $2x^2 + 3y^2 - 8x - 18y + 35 - k = 0$.
$x$ અને $y$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$2(x - 2)^2 + 3(y - 3)^2 = k$.
કિસ્સો $1$: જો $k = 0$ હોય,તો સમીકરણ $2(x - 2)^2 + 3(y - 3)^2 = 0$ બને છે,જે બિંદુ $(2, 3)$ દર્શાવે છે.
કિસ્સો $2$: જો $k > 0$ હોય,તો તે ઉપવલય દર્શાવે છે.
કિસ્સો $3$: જો $k < 0$ હોય,તો તે કોઈ વાસ્તવિક બિંદુપથ દર્શાવતું નથી.
આમ,સાચું વિધાન એ છે કે તે $k = 0$ માટે એક બિંદુ દર્શાવે છે.
110
DifficultMCQ
એક ઉપવલયનું કેન્દ્ર $C$ છે,$PN$ એ કોઈ પણ ઓર્ડિનેટ (કોટિ) છે અને $A$,$A'$ એ મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓ છે,તો $\frac{PN^2}{AN \cdot A'N}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{b^2}{a^2}$
B
$\frac{a^2}{b^2}$
C
$a^2 + b^2$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે.
મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓ $A \equiv (a, 0)$ અને $A' \equiv (-a, 0)$ છે.
$PN$ એ $P$ નો ઓર્ડિનેટ હોવાથી,$N$ ના યામ $(a \cos \theta, 0)$ થશે.
તેથી,$PN = b \sin \theta$.
$AN = a - a \cos \theta = a(1 - \cos \theta)$.
$A'N = a \cos \theta - (-a) = a(1 + \cos \theta)$.
હવે,ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ:
$\frac{PN^2}{AN \cdot A'N} = \frac{(b \sin \theta)^2}{a(1 - \cos \theta) \cdot a(1 + \cos \theta)}$
$= \frac{b^2 \sin^2 \theta}{a^2(1 - \cos^2 \theta)}$
$= \frac{b^2 \sin^2 \theta}{a^2 \sin^2 \theta}$
$= \frac{b^2}{a^2}$.
Solution diagram
111
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરનું એક ચલ બિંદુ છે,જેના નાભિઓ $F_1$ અને $F_2$ છે. જો $A$ એ ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ હોય,તો $A$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શું છે?
A
$ab$
B
$abe$
C
$\frac{e}{ab}$
D
$\frac{ab}{e}$

Solution

(B) નાભિઓના યામ $F_1(-ae, 0)$ અને $F_2(ae, 0)$ છે.
ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y)$ છે. ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નો પાયો નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર છે,જે $F_1F_2 = 2ae$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ એ $P$ થી $x$-અક્ષ પરનું લંબ અંતર છે,જે $|y|$ છે.
ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times (2ae) \times |y| = ae|y|$ દ્વારા મળે છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,$|y|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $b$ છે (જ્યારે $x = 0$ હોય).
તેથી,મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $A = ae \times b = abe$ થાય.
Solution diagram
112
DifficultMCQ
જો ઉપવલયના ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુઓને તેના નાભિઓ સાથે જોડતી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$1/2$
B
$1/\sqrt{2}$
C
$\sqrt{3}/2$
D
$1/(2\sqrt{2})$

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
નાભિઓ $F(ae, 0)$ અને $F'(-ae, 0)$ છે અને ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $B(0, b)$ છે.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર $C(0, 0)$ છે.
આપેલ છે કે $\angle FBF' = \frac{\pi}{2}$.
$\triangle FBF'$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,વેધ $BC$ એ $\angle FBF'$ નો દ્વિભાજક છે.
તેથી,$\angle FBC = \frac{1}{2} \angle FBF' = \frac{\pi}{4}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle BCF$ માં,$\tan(\angle FBC) = \frac{CF}{BC}$.
$\tan(\frac{\pi}{4}) = \frac{ae}{b}$.
$1 = \frac{ae}{b} \Rightarrow b = ae$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$b^2 = a^2 e^2$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$a^2(1 - e^2) = a^2 e^2$.
$1 - e^2 = e^2$.
$2e^2 = 1$.
$e^2 = 1/2$.
$e = 1/\sqrt{2}$.
Solution diagram
113
EasyMCQ
ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{1}{2}$ છે. જો તેની એક નિયામિકા $x = 4$ હોય,તો ઉપવલયનું સમીકરણ શું થાય?
A
$4{x^2} + 3{y^2} = 1$
B
$3{x^2} + 4{y^2} = 12$
C
$4{x^2} + 3{y^2} = 12$
D
$3{x^2} + 4{y^2} = 1$

Solution

(B) આપેલ છે કે નિયામિકા $x = 4$ છે,જે $y$-અક્ષને સમાંતર છે,તેથી ઉપવલયની મુખ્ય અક્ષ $x$-અક્ષ પર છે.
ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{2}$ છે.
સંબંધ $e^2 = 1 - \frac{b^2}{a^2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{b^2}{a^2} = 1 - e^2 = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x = \frac{a}{e}$ છે. તેથી $\frac{a}{e} = 4$.
$e = \frac{1}{2}$ મૂકતા,$a = 4e = 4 \times \frac{1}{2} = 2$.
હવે,$b^2 = \frac{3}{4}a^2 = \frac{3}{4} \times 4 = 3$.
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{3} = 1$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $3x^2 + 4y^2 = 12$ છે.
114
EasyMCQ
રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ એ શાંકવ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક બનશે જો
A
$p^2 = a^2 \sin^2 \alpha + b^2 \cos^2 \alpha$
B
$p^2 = a^2 + b^2$
C
$p^2 = a^2 \cos^2 \alpha + b^2 \sin^2 \alpha$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ છે,જેને $y = -x \cot \alpha + \frac{p}{\sin \alpha}$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય.
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m = -\cot \alpha$ અને $c = \frac{p}{\sin \alpha}$ મળે છે.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2 = a^2 m^2 + b^2$ છે.
$m$ અને $c$ ની કિંમતો મૂકતા:
$(\frac{p}{\sin \alpha})^2 = a^2(-\cot \alpha)^2 + b^2$
$\frac{p^2}{\sin^2 \alpha} = a^2 \cot^2 \alpha + b^2$
$p^2 = a^2 \cos^2 \alpha + b^2 \sin^2 \alpha$.
115
MediumMCQ
ઉપવલય $4x^2 + 9y^2 = 1$ પર,જે બિંદુઓ આગળ સ્પર્શકો રેખા $8x = 9y$ ને સમાંતર હોય તે બિંદુઓ કયા છે?
A
$\left( \frac{2}{5}, \frac{1}{5} \right)$
B
$\left( -\frac{2}{5}, \frac{1}{5} \right)$
C
$\left( \frac{2}{5}, -\frac{1}{5} \right)$
D
$B$ અને $C$ બંને

Solution

(D) આપેલ ઉપવલય $4x^2 + 9y^2 = 1$ છે,જેને $\frac{x^2}{1/4} + \frac{y^2}{1/9} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $8x = 9y$ નો ઢાળ $m = \frac{8}{9}$ છે.
ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ છે. $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $4xx_1 + 9yy_1 = 1$ છે.
આ સ્પર્શકનો ઢાળ $-\frac{4x_1}{9y_1}$ છે.
સ્પર્શક રેખાને સમાંતર હોવાથી,$-\frac{4x_1}{9y_1} = \frac{8}{9}$,જેનું સાદું રૂપ $x_1 = -2y_1$ થાય છે.
$x_1 = -2y_1$ ને ઉપવલયના સમીકરણ $4x_1^2 + 9y_1^2 = 1$ માં મૂકતા:
$4(-2y_1)^2 + 9y_1^2 = 1$
$16y_1^2 + 9y_1^2 = 1$
$25y_1^2 = 1 \implies y_1 = \pm \frac{1}{5}$.
જો $y_1 = \frac{1}{5}$ હોય,તો $x_1 = -2(\frac{1}{5}) = -\frac{2}{5}$.
જો $y_1 = -\frac{1}{5}$ હોય,તો $x_1 = -2(-\frac{1}{5}) = \frac{2}{5}$.
આમ,બિંદુઓ $\left( -\frac{2}{5}, \frac{1}{5} \right)$ અને $\left( \frac{2}{5}, -\frac{1}{5} \right)$ છે.
116
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{5} = 1$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ .............. $sq. \text{ units}$ છે.
A
$27/4$
B
$9$
C
$27/2$
D
$27$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{5} = 1$ માટે,$a^2 = 9$ અને $b^2 = 5$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{5}{9}} = \frac{2}{3}$ મળે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm 2, \pm \frac{5}{3})$ છે.
બિંદુ $(2, \frac{5}{3})$ આગળનો સ્પર્શક $\frac{2x}{9} + \frac{y}{3} = 1$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં આ સ્પર્શક દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \frac{9}{2} \times 3 = \frac{27}{4}$ થાય.
આવા ચાર સમાન ત્રિકોણો હોવાથી,કુલ ક્ષેત્રફળ $4 \times \frac{27}{4} = 27$ $sq. \text{ units}$ થાય.
117
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{27} + y^2 = 1$ પર બિંદુ $(3\sqrt{3} \cos \theta, \sin \theta)$ આગળ સ્પર્શક દોરવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta \in (0, \pi/2)$. આ સ્પર્શક દ્વારા અક્ષો પર બનતા અંતઃખંડોનો સરવાળો ન્યૂનતમ હોય તે માટે $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi/3$
B
$\pi/6$
C
$\pi/8$
D
$\pi/4$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{a} + \frac{y \sin \theta}{b} = 1$ છે.
અહીં $a = 3\sqrt{3}$ અને $b = 1$ છે.
તેથી,સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{3\sqrt{3}} + y \sin \theta = 1$ થાય.
$x$-અંતઃખંડ $3\sqrt{3} \sec \theta$ અને $y$-અંતઃખંડ $\csc \theta$ છે.
અંતઃખંડોનો સરવાળો $f(\theta) = 3\sqrt{3} \sec \theta + \csc \theta$ છે.
ન્યૂનતમ કિંમત માટે $f'(\theta) = 0$ લેતા,$\tan^3 \theta = \frac{1}{3\sqrt{3}}$ મળે.
આથી,$\tan \theta = \frac{1}{\sqrt{3}}$,એટલે કે $\theta = \pi/6$.
118
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના કોઈ બિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ મુખ્ય અને ગૌણ અક્ષને અનુક્રમે $G$ અને $g$ માં છેદે છે,અને $C$ એ ઉપવલયનું કેન્દ્ર છે,તો:
A
$a^2(CG)^2 + b^2(Cg)^2 = (a^2 - b^2)^2$
B
$a^2(CG)^2 - b^2(Cg)^2 = (a^2 - b^2)^2$
C
$a^2(CG)^2 - b^2(Cg)^2 = (a^2 + b^2)^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરનું બિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
$(x_1, y_1)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1} - \frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે.
મુખ્ય અક્ષ ($x$-અક્ષ) પરના બિંદુ $G$ માટે,$y = 0$ લેતા:
$\frac{a^2x}{x_1} = a^2 - b^2 \implies CG = x = \frac{x_1(a^2 - b^2)}{a^2}$.
ગૌણ અક્ષ ($y$-અક્ષ) પરના બિંદુ $g$ માટે,$x = 0$ લેતા:
$-\frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2 \implies Cg = y = -\frac{y_1(a^2 - b^2)}{b^2}$.
હવે,$a^2(CG)^2 + b^2(Cg)^2$ ની ગણતરી કરતા:
$a^2 \left[ \frac{x_1^2(a^2 - b^2)^2}{a^4} \right] + b^2 \left[ \frac{y_1^2(a^2 - b^2)^2}{b^4} \right] = (a^2 - b^2)^2 \left( \frac{x_1^2}{a^2} + \frac{y_1^2}{b^2} \right)$.
કારણ કે $(x_1, y_1)$ ઉપવલય પર છે,તેથી $\frac{x_1^2}{a^2} + \frac{y_1^2}{b^2} = 1$.
તેથી,$a^2(CG)^2 + b^2(Cg)^2 = (a^2 - b^2)^2$.
119
DifficultMCQ
જો $\theta$ અને $\phi$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના સંયુગ્મી વ્યાસના અંત્યબિંદુઓના ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણાઓ હોય,તો $\theta - \phi$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\pm \frac{\pi}{2}$
B
$\pm \pi$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $y = m_1x$ અને $y = m_2x$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના સંયુગ્મી વ્યાસની જોડ છે.
ધારો કે $P(a \cos \theta, b \sin \theta)$ અને $Q(a \cos \phi, b \sin \phi)$ એ આ બે વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ છે.
સંયુગ્મી વ્યાસ માટેની શરત $m_1 m_2 = -\frac{b^2}{a^2}$ છે.
અહીં $m_1 = \frac{b \sin \theta}{a \cos \theta}$ અને $m_2 = \frac{b \sin \phi}{a \cos \phi}$ હોવાથી:
$\left(\frac{b \sin \theta}{a \cos \theta}\right) \times \left(\frac{b \sin \phi}{a \cos \phi}\right) = -\frac{b^2}{a^2}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $\frac{\sin \theta \sin \phi}{\cos \theta \cos \phi} = -1$ મળે છે.
તેથી,$\sin \theta \sin \phi + \cos \theta \cos \phi = 0$,જે $\cos(\theta - \phi) = 0$ દર્શાવે છે.
આમ,$\theta - \phi = \pm \frac{\pi}{2}$.
120
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માં અંતર્ગત કરી શકાય તેવા સૌથી મોટા લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\sqrt{ab}$
B
$\frac{a}{b}$
C
$2ab$
D
$ab$

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલય પરનું એક બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે.
લંબચોરસ ઉપવલયમાં અંતર્ગત હોવાથી,તેના શિરોબિંદુઓ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$,$(-a \cos \theta, b \sin \theta)$,$(-a \cos \theta, -b \sin \theta)$ અને $(a \cos \theta, -b \sin \theta)$ છે.
લંબચોરસની લંબાઈ $2a \cos \theta$ અને પહોળાઈ $2b \sin \theta$ છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $A = (2a \cos \theta) \times (2b \sin \theta) = 4ab \sin \theta \cos \theta = 2ab \sin 2\theta$.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોવા માટે,$\sin 2\theta$ મહત્તમ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\sin 2\theta = 1$.
તેથી,મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $2ab(1) = 2ab$ છે.
Solution diagram
121
MediumMCQ
વક્ર $9x^2 + 4y^2 - 36 = 0$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે ($\pi$ માં)?
A
$9$
B
$4$
C
$36$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $9x^2 + 4y^2 - 36 = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $9x^2 + 4y^2 = 36$ મળે છે.
બંને બાજુ $36$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$ મળે છે.
આ ઉપવલય ($\text{ellipse}$) નું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{b^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$ છે,જ્યાં $b^2 = 4$ અને $a^2 = 9$ છે.
તેથી,$b = 2$ અને $a = 3$ મળે છે.
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$A = \pi \times 2 \times 3 = 6\pi$ ચોરસ એકમ.
122
MediumMCQ
$x = 2(\cos t + \sin t), y = 5(\cos t - \sin t)$ દ્વારા દર્શાવતો શાંકવ ..... છે.
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $x = 2(\cos t + \sin t)$ અને $y = 5(\cos t - \sin t)$ છે.
સહગુણકો વડે ભાગતા,$\frac{x}{2} = \cos t + \sin t$ અને $\frac{y}{5} = \cos t - \sin t$ મળે.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરતા:
$(\frac{x}{2})^2 = \cos^2 t + \sin^2 t + 2 \sin t \cos t = 1 + \sin(2t)$
$(\frac{y}{5})^2 = \cos^2 t + \sin^2 t - 2 \sin t \cos t = 1 - \sin(2t)$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$(\frac{x}{2})^2 + (\frac{y}{5})^2 = (1 + \sin(2t)) + (1 - \sin(2t)) = 2$
$\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{25} = 2$
$2$ વડે ભાગતા:
$\frac{x^2}{8} + \frac{y^2}{50} = 1$
આ ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
123
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, 2)$ માંથી ઉપવલય $3x^2 + 2y^2 = 5$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો:
A
$\tan^{-1}\left(\frac{12}{5}\right)$
B
$\tan^{-1}\left(6\sqrt{5}\right)$
C
$\tan^{-1}\left(\frac{12}{\sqrt{5}}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(12\sqrt{5}\right)$

Solution

(C) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ છે.
ઉપવલય $3x^2 + 2y^2 - 5 = 0$ અને બિંદુ $(1, 2)$ માટે:
$S = 3x^2 + 2y^2 - 5$
$S_1 = 3(1)^2 + 2(2)^2 - 5 = 6$
$T = 3x(1) + 2y(2) - 5 = 3x + 4y - 5$
$SS_1 = T^2$ માં કિંમતો મૂકતા:
$6(3x^2 + 2y^2 - 5) = (3x + 4y - 5)^2$
$9x^2 - 24xy - 4y^2 + 30x + 40y - 55 = 0$
અહીં $a = 9, h = -12, b = -4$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે,$\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{h^2 - ab}}{a + b} \right|$.
$\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{144 + 36}}{5} \right| = \frac{12}{\sqrt{5}}$.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}\left(\frac{12}{\sqrt{5}}\right)$.
124
EasyMCQ
ઉપવલય $9x^2 + 5y^2 - 30y = 0$ ની ઉત્કેન્દ્રતા ....
A
$1/3$
B
$2/3$
C
$3/4$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $9x^2 + 5y^2 - 30y = 0$
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $9x^2 + 5(y^2 - 6y) = 0$
$9x^2 + 5(y^2 - 6y + 9) = 45$
$9x^2 + 5(y - 3)^2 = 45$
$45$ વડે ભાગતા: $\frac{x^2}{5} + \frac{(y - 3)^2}{9} = 1$
અહીં,$a^2 = 5$ અને $b^2 = 9$. $b^2 > a^2$ હોવાથી,ઉપવલય શિરોલંબ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ માટેનું સૂત્ર: $a^2 = b^2(1 - e^2)$
$5 = 9(1 - e^2)$
$1 - e^2 = \frac{5}{9}$
$e^2 = 1 - \frac{5}{9} = \frac{4}{9}$
$e = \sqrt{\frac{4}{9}} = \frac{2}{3}$
125
EasyMCQ
એક ઉપવલયમાં તેની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $6$ અને પ્રધાન અક્ષની લંબાઈ $8$ છે. તેની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$1/2$
B
$4/5$
C
$1/\sqrt{5}$
D
$3/5$

Solution

(D) ઉપવલયની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 6$ છે,તેથી $ae = 3$.
પ્રધાન અક્ષની લંબાઈ $2a = 8$ છે,તેથી $a = 4$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{ae}{a} = \frac{3}{4}$.
જોકે,આપેલા વિકલ્પો મુજબ $3/5$ સાચો જવાબ ગણાય છે,જે સૂચવે છે કે પ્રધાન અક્ષની લંબાઈ $10$ હોવી જોઈએ.
126
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{6} + \frac{y^2}{2} = 1$ પરના બિંદુનું કેન્દ્રથી અંતર $2$ હોય,તો તેનો ઉત્કેન્દ્રીકોણ (Eccentric Angle) $\varphi$ શોધો.
A
$\pm \frac{\pi}{2}$
B
$\pm \pi$
C
$\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}$
D
$\pm \frac{\pi}{4}$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{6} + \frac{y^2}{2} = 1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\sqrt{6} \cos \varphi, \sqrt{2} \sin \varphi)$ સ્વરૂપમાં હોય છે,જ્યાં $\varphi$ એ ઉત્કેન્દ્રીકોણ છે.
આ બિંદુનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી અંતર $2$ છે.
તેથી,$(\sqrt{6} \cos \varphi)^2 + (\sqrt{2} \sin \varphi)^2 = 2^2$.
$6 \cos^2 \varphi + 2 \sin^2 \varphi = 4$.
$2$ વડે ભાગતા,$3 \cos^2 \varphi + \sin^2 \varphi = 2$.
$\sin^2 \varphi = 1 - \cos^2 \varphi$ મૂકતા,$3 \cos^2 \varphi + 1 - \cos^2 \varphi = 2$.
$2 \cos^2 \varphi = 1 \implies \cos^2 \varphi = \frac{1}{2}$.
$\cos \varphi = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,$\varphi = \frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}, \frac{7\pi}{4}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}$ છે.
127
EasyMCQ
ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો જેની નાભિઓ $(\pm 2, 0)$ હોય અને ઉત્કેન્દ્રિતા $1/2$ હોય.
A
$\frac{x^2}{16} + \frac{2y^2}{9} = 1$
B
$\frac{x^2}{12} + \frac{y^2}{10} = 1$
C
$\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{12} = 1$
D
$\frac{3x^2}{12} + \frac{y^2}{14} = 1$

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
નાભિઓ $(\pm 2, 0)$ હોવાથી,ઉપવલયની નાભિઓ $(\pm ae, 0)$ સ્વરૂપમાં છે.
તેથી,$ae = 2$. આપેલ છે કે $e = 1/2$,તેથી $a(1/2) = 2$,જેનો અર્થ છે કે $a = 4$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$b^2 = 16(1 - (1/2)^2) = 16(1 - 1/4) = 16(3/4) = 12$.
$a^2 = 16$ અને $b^2 = 12$ ને પ્રમાણિત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{12} = 1$ મળે છે.
128
DifficultMCQ
બિંદુ $P(3, 4)$ માંથી ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ પર દોરેલા સ્પર્શકો ઉપવલયને બિંદુઓ $A$ અને $B$ આગળ સ્પર્શે છે. જે બિંદુનું બિંદુ $P$ થી અને રેખા $AB$ થી અંતર સમાન હોય,તે બિંદુના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$9x^2 + y^2 - 6xy - 54x - 62y + 241 = 0$
B
$x^2 + 9y^2 + 6xy - 54x + 62y - 241 = 0$
C
$9x^2 + 9y^2 - 6xy - 54x - 62y - 241 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 2xy + 27x + 32y - 120 = 0$

Solution

(A) બિંદુ $P(3, 4)$ માટે સ્પર્શક જીવા $AB$ નું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે.
$\frac{3x}{9} + \frac{4y}{4} = 1 \implies \frac{x}{3} + y = 1 \implies x + 3y = 3$.
ધારો કે બિંદુ $(h, k)$ છે. બિંદુ $(h, k)$ નું $P(3, 4)$ થી અંતર અને રેખા $x + 3y - 3 = 0$ થી અંતર સમાન છે:
$\sqrt{(h-3)^2 + (k-4)^2} = \frac{|h + 3k - 3|}{\sqrt{1^2 + 3^2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(h-3)^2 + (k-4)^2 = \frac{(h + 3k - 3)^2}{10}$.
સાદુરૂપ આપતા: $9h^2 + k^2 - 6hk - 54h - 62k + 241 = 0$.
તેથી,બિંદુપથનું સમીકરણ $9x^2 + y^2 - 6xy - 54x - 62y + 241 = 0$ છે.
129
EasyMCQ
જો $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ નો સ્પર્શક હોય,તો $c$ નું મૂલ્ય ...... છે.
A
$0$
B
$3/m$
C
$\pm \sqrt{9m^2 + 4}$
D
$\pm 3\sqrt{1 + m^2}$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 4$ છે.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે.
$a^2$ અને $b^2$ ની કિંમતો શરતમાં મૂકતા:
$c^2 = 9m^2 + 4$
તેથી,$c = \pm \sqrt{9m^2 + 4}$.
130
MediumMCQ
રેખા $x = at^2$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને વાસ્તવિક બિંદુઓમાં ક્યારે મળે?
A
$|t| < 1$
B
$|t| \leq 1$
C
$|t| \geq 1$
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) ઉપવલયના સમીકરણમાં $x = at^2$ મુકતા:
$\frac{(at^2)^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$
$\frac{a^2 t^4}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$
$t^4 + \frac{y^2}{b^2} = 1$
$\frac{y^2}{b^2} = 1 - t^4$
$y^2 = b^2(1 - t^4)$
$y$ વાસ્તવિક હોય તે માટે $y^2 \geq 0$ હોવું જોઈએ.
તેથી,$1 - t^4 \geq 0$
$t^4 \leq 1$
$|t| \leq 1$
131
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો કોઈપણ સ્પર્શક અક્ષો પર $h$ અને $k$ લંબાઈનો અંત:ખંડ કાપે,તો:
A
$\frac{h^2}{a^2} + \frac{k^2}{b^2} = 1$
B
$\frac{h^2}{a^2} + \frac{k^2}{b^2} = 2$
C
$\frac{a^2}{h^2} + \frac{b^2}{k^2} = 1$
D
$\frac{a^2}{h^2} + \frac{b^2}{k^2} = 2$

Solution

(C) બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળ ઉપવલયનો સ્પર્શક $\frac{x \cos \theta}{a} + \frac{y \sin \theta}{b} = 1$ છે.
આને અંત:ખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a/\cos \theta} + \frac{y}{b/\sin \theta} = 1$ માં લખી શકાય.
અહીં અંત:ખંડો $h = \frac{a}{\cos \theta}$ અને $k = \frac{b}{\sin \theta}$ છે.
તેથી,$\frac{a}{h} = \cos \theta$ અને $\frac{b}{k} = \sin \theta$.
બંનેનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = \frac{a^2}{h^2} + \frac{b^2}{k^2}$.
આમ,$\frac{a^2}{h^2} + \frac{b^2}{k^2} = 1$ મળે છે.
132
EasyMCQ
જે ઉપવલયનું એક શિરોબિંદુ $(0, 7)$ હોય અને નિયામિકા $y = 12$ હોય,તે ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$95x^2 + 144y^2 = 4655$
B
$144x^2 + 95y^2 = 4655$
C
$95x^2 + 144y^2 = 13680$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) આપેલ શિરોબિંદુ $(0, 7)$ અને નિયામિકા $y = 12$ છે.
અહીં મુખ્ય અક્ષ $y$-અક્ષ પર છે,તેથી $b = 7$.
નિયામિકાનું સમીકરણ $y = b/e$ છે,તેથી $7/e = 12 \implies e = 7/12$.
$a^2 = b^2(1 - e^2) = 49(1 - 49/144) = 49(95/144) = 4655/144$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{144x^2}{4655} + \frac{y^2}{49} = 1$.
$4655$ વડે ગુણતા: $144x^2 + 95y^2 = 4655$.
133
MediumMCQ
$(0, 3)$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ ની નાભિઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$\sqrt{12}$
D
$7/2$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ માટે,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{9}{16}} = \sqrt{\frac{7}{16}} = \frac{\sqrt{7}}{4}$ મળે.
નાભિઓ $(\pm ae, 0)$ એટલે કે $(\pm \sqrt{7}, 0)$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, 3)$ છે અને તે $(\pm \sqrt{7}, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ $(0, 3)$ અને $(\sqrt{7}, 0)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
$r = \sqrt{(\sqrt{7} - 0)^2 + (0 - 3)^2} = \sqrt{7 + 9} = \sqrt{16} = 4$.
134
EasyMCQ
જો ઉપવલયનો નાભિલંબ તેની ગૌણ અક્ષ કરતાં અડધો હોય,તો તેની ઉત્કેન્દ્રિતા ...
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{2}}{3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે નાભિલંબની લંબાઈ તેની ગૌણ અક્ષ કરતાં અડધી છે:
$\frac{2b^2}{a} = \frac{1}{2} (2b)$
$\Rightarrow \frac{2b^2}{a} = b$
$\Rightarrow 2b = a$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$4b^2 = a^2$
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$4a^2(1 - e^2) = a^2$
$4(1 - e^2) = 1$
$1 - e^2 = \frac{1}{4}$
$e^2 = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$
$e = \frac{\sqrt{3}}{2}$
135
EasyMCQ
જો ઉપવલયની નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર તેની નાભિઓ વચ્ચેના અંતર કરતા ત્રણ ગણું હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$1/2$
B
$2/3$
C
$1/\sqrt{3}$
D
$4/5$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(a > b)$ માટે,નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $\frac{2a}{e}$ છે અને નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર એ નાભિઓ વચ્ચેના અંતર કરતા ત્રણ ગણું છે:
$\frac{2a}{e} = 3(2ae)$
$\frac{2a}{e} = 6ae$
$1 = 3e^2$
$e^2 = \frac{1}{3}$
$e = \frac{1}{\sqrt{3}}$
136
EasyMCQ
જે ઉપવલય માટે $(a > b)$,નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $8$ અને નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $18$ હોય,તો તે ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x^2 + 10y^2 = 180$
B
$9x^2 + 5y^2 = 180$
C
$x^2 + 9y^2 = 180$
D
$5x^2 + 9y^2 = 180$

Solution

(D) નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 8$ છે,તેથી $ae = 4$.
નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર $\frac{2a}{e} = 18$ છે,તેથી $\frac{a}{e} = 9$.
આ બંને સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા: $(ae) \times (\frac{a}{e}) = 4 \times 9$ $\Rightarrow a^2 = 36$ $\Rightarrow a = 6$.
સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{ae}{a/e} = \frac{4}{9}$ $\Rightarrow e^2 = \frac{4}{9}$ $\Rightarrow e = \frac{2}{3}$.
ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2(1 - e^2) = 36(1 - \frac{4}{9}) = 36(\frac{5}{9}) = 20$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જે $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{20} = 1$ થાય.
$180$ વડે ગુણતા,આપણને $5x^2 + 9y^2 = 180$ મળે છે.
137
EasyMCQ
ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા અને બિંદુઓ $(-3, 1)$ તથા $(2, -2)$ માંથી પસાર થતા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો,જ્યાં $a > b$ છે.
A
$5x^2 + 3y^2 = 32$
B
$3x^2 + 5y^2 = 32$
C
$5x^2 - 3y^2 = 32$
D
$3x^2 + 5y^2 + 32 = 0$

Solution

(B) ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
તે બિંદુઓ $(-3, 1)$ અને $(2, -2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$\frac{9}{a^2} + \frac{1}{b^2} = 1$ (સમીકરણ $1$)
$\frac{4}{a^2} + \frac{4}{b^2} = 1 \Rightarrow \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{4}$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$(\frac{9}{a^2} - \frac{1}{a^2}) = 1 - \frac{1}{4}$ $\Rightarrow \frac{8}{a^2} = \frac{3}{4}$ $\Rightarrow a^2 = \frac{32}{3}$.
$a^2$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$\frac{3}{32} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{4}$ $\Rightarrow \frac{1}{b^2} = \frac{8}{32} - \frac{3}{32} = \frac{5}{32}$ $\Rightarrow b^2 = \frac{32}{5}$.
અહીં $a^2 = \frac{32}{3}$ અને $b^2 = \frac{32}{5}$ હોવાથી $a > b$ ની શરત સંતોષાય છે.
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $3x^2 + 5y^2 = 32$ મળે છે.
138
EasyMCQ
રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને ક્યારે સ્પર્શે?
A
$p^2 = a^2 \cos^2 \alpha + b^2 \sin^2 \alpha$
B
$p^2 = a^2 + b^2$
C
$p^2 = b^2 \cos^2 \alpha + a^2 \sin^2 \alpha$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે રેખા $y = mx + c$ સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^2 = a^2 m^2 + b^2$ છે.
આપેલ રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ ને $y = -(\cot \alpha) x + \frac{p}{\sin \alpha}$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં $m = -\cot \alpha$ અને $c = \frac{p}{\sin \alpha}$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$(\frac{p}{\sin \alpha})^2 = a^2 (-\cot \alpha)^2 + b^2$.
$\frac{p^2}{\sin^2 \alpha} = a^2 \frac{\cos^2 \alpha}{\sin^2 \alpha} + b^2$.
બંને બાજુ $\sin^2 \alpha$ વડે ગુણતા,$p^2 = a^2 \cos^2 \alpha + b^2 \sin^2 \alpha$ મળે છે.
139
EasyMCQ
જો ઉપવલયની બે નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર તેની ગૌણ અક્ષની લંબાઈ જેટલું હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી થાય?
A
$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$e = \frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$e = \frac{1}{2}$
D
$e = \frac{1}{\sqrt{6}}$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
બે નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae$ છે.
ગૌણ અક્ષની લંબાઈ $2b$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$2ae = 2b$,જેનો અર્થ છે કે $ae = b$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$a^2e^2 = b^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2(1 - e^2)$.
$b^2$ ની કિંમત મૂકતા,$a^2e^2 = a^2(1 - e^2)$.
$a^2$ વડે ભાગતા,$e^2 = 1 - e^2$.
$2e^2 = 1 \Rightarrow e^2 = \frac{1}{2}$.
તેથી,$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
140
DifficultMCQ
ઉપવલય $x^{2} + 2y^{2} = 2$ ના કોઈ પણ સ્પર્શકનો અક્ષો વચ્ચે કપાયેલ અંત:ખંડના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ મેળવો.
A
$\frac{1}{2x^{2}} + \frac{1}{4y^{2}} = 1$
B
$\frac{1}{4x^{2}} + \frac{1}{2y^{2}} = 1$
C
$\frac{x^{2}}{2} + \frac{y^{2}}{4} = 1$
D
$\frac{x^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{2} = 1$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલય $x^{2} + 2y^{2} = 2$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{2} + \frac{y^{2}}{1} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
ઉપવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\sqrt{2} \cos \theta, \sin \theta)$ તરીકે લઈ શકાય.
આ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{\sqrt{2}} + \frac{y \sin \theta}{1} = 1$ થાય.
સ્પર્શક $x$-અક્ષને $A(\sqrt{2} \sec \theta, 0)$ અને $y$-અક્ષને $B(0, \csc \theta)$ માં છેદે છે.
ધારો કે $AB$ નું મધ્યબિંદુ $Q(h, k)$ છે.
તેથી $h = \frac{\sqrt{2} \sec \theta}{2} = \frac{\sec \theta}{\sqrt{2}}$ અને $k = \frac{\csc \theta}{2}$.
આના પરથી,$\sec \theta = h\sqrt{2} \Rightarrow \cos \theta = \frac{1}{h\sqrt{2}}$ અને $\csc \theta = 2k \Rightarrow \sin \theta = \frac{1}{2k}$.
નિત્યસમ $\cos^{2} \theta + \sin^{2} \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\left(\frac{1}{h\sqrt{2}}\right)^{2} + \left(\frac{1}{2k}\right)^{2} = 1$ મળે.
આમ,$\frac{1}{2h^{2}} + \frac{1}{4k^{2}} = 1$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $\frac{1}{2x^{2}} + \frac{1}{4y^{2}} = 1$ મળે.
Solution diagram
141
EasyMCQ
ઉપવલય $3x^{2} + 4y^{2} = 12$ ના એવા સ્પર્શકોના સમીકરણો શોધો જે રેખા $y + 2x = 4$ ને લંબ હોય.
A
$x - 2y \pm 4 = 0$
B
$2x + 2y \pm 7 = 0$
C
$3x + 2y + 4 = 0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(A) આપેલ ઉપવલય $3x^{2} + 4y^{2} = 12$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{3} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^{2} = 4$ અને $b^{2} = 3$ છે.
રેખા $y + 2x = 4$ નો ઢાળ $m_{1} = -2$ છે.
સ્પર્શક આ રેખાને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m$ એ $m \times (-2) = -1$ નું પાલન કરે છે,તેથી $m = \frac{1}{2}$.
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{a^{2}m^{2} + b^{2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$y = \frac{1}{2}x \pm \sqrt{4(\frac{1}{4}) + 3}$.
$y = \frac{1}{2}x \pm \sqrt{1 + 3} = \frac{1}{2}x \pm 2$.
$2$ વડે ગુણતા,$2y = x \pm 4$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x - 2y \pm 4 = 0$ થાય છે.
142
EasyMCQ
જેનો પ્રધાન અક્ષ $8$ અને ઉત્કેન્દ્રતા $1/2$ હોય તેવા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો $(a > b)$।
A
$3x^2 + 4y^2 = 12$
B
$3x^2 + 4y^2 = 48$
C
$4x^2 + 3y^2 = 48$
D
$3x^2 + 9y^2 = 12$

Solution

(B) પ્રધાન અક્ષની લંબાઈ $2a = 8$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 4$ થાય.
આપેલ ઉત્કેન્દ્રતા $e = 1/2$ છે.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$b^2 = 4^2(1 - (1/2)^2) = 16(1 - 1/4) = 16(3/4) = 12$.
$x$-અક્ષ પર પ્રધાન અક્ષ ધરાવતા ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{12} = 1$.
છેદ દૂર કરવા માટે $48$ વડે ગુણતા: $3x^2 + 4y^2 = 48$.
143
MediumMCQ
જે ઉપવલયનું કેન્દ્ર $(2, -3)$ આગળ,નાભિકેન્દ્ર $(3, -3)$ આગળ અને એક શિરોબિંદુ $(4, -3)$ આગળ હોય તેવા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x^{2} + 4y^{2} - 12x + 24y + 36 = 0$
B
$2x^{2} + 9y^{2} + 10x + 14y + 36 = 0$
C
$3x^{2} - 4y^{2} - 10x + 12y + 30 = 0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(A) આપેલ: કેન્દ્ર $C = (2, -3)$,નાભિકેન્દ્ર $S = (3, -3)$,શિરોબિંદુ $A = (4, -3)$.
અંતર $CA = \sqrt{(4-2)^2 + (-3 - (-3))^2} = 2$. તેથી,$a = 2$.
અંતર $CS = \sqrt{(3-2)^2 + (-3 - (-3))^2} = 1$. $CS = ae$ હોવાથી,$ae = 1$. તેથી,$e = \frac{1}{a} = \frac{1}{2}$.
ઉપવલય માટે,કેન્દ્રથી નિયામિકાનું અંતર $\frac{a}{e}$ છે. મુખ્ય અક્ષ સમક્ષિતિજ $(y = -3)$ હોવાથી,નિયામિકા શિરોલંબ રેખા $x = h$ છે. કેન્દ્ર $(2, -3)$ થી નિયામિકાનું અંતર $\frac{a}{e} = \frac{2}{1/2} = 4$ છે.
નાભિકેન્દ્ર $x = 3$ પર હોવાથી,નિયામિકા $x = 2 + 4 = 6$ થશે.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,$PS = e \cdot PN$,જ્યાં $P(x, y)$ ઉપવલય પરનું બિંદુ છે અને $PN$ એ નિયામિકા $x = 6$ થી લંબ અંતર છે:
$\sqrt{(x-3)^2 + (y+3)^2} = \frac{1}{2} |x-6|$
$(x-3)^2 + (y+3)^2 = \frac{1}{4} (x-6)^2$
$4(x^2 - 6x + 9 + y^2 + 6y + 9) = x^2 - 12x + 36$
$3x^2 + 4y^2 - 12x + 24y + 36 = 0$.
144
MediumMCQ
ઉપવલય $25(x + 1)^2 + 9(y + 2)^2 = 225$ ની નાભિના યામ મેળવો.
A
$(-1, 2)$ અને $(-1, -6)$
B
$(-2, 1)$ અને $(-2, 6)$
C
$(-1, -2)$ અને $(-2, -1)$
D
$(-1, -2)$ અને $(-1, -6)$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $25(x + 1)^2 + 9(y + 2)^2 = 225$.
બંને બાજુ $225$ વડે ભાગતા પ્રમાણિત સ્વરૂપ મળે:
$\frac{(x + 1)^2}{9} + \frac{(y + 2)^2}{25} = 1$.
અહીં,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a = 5$ અને $b = 3$.
અહીં $a > b$ હોવાથી,ઉપવલય શિરોલંબ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$.
કેન્દ્ર $(h, k) = (-1, -2)$ છે.
નાભિના યામ $(h, k \pm ae) = (-1, -2 \pm 5 \times \frac{4}{5}) = (-1, -2 \pm 4)$.
તેથી,નાભિના યામ $(-1, 2)$ અને $(-1, -6)$ છે.
145
EasyMCQ
એક ઉપવલયનું સમીકરણ મેળવો જેનો નાભિલંબ $10$ છે અને ગૌણઅક્ષની લંબાઈ નાભિઓ વચ્ચેના અંતર જેટલી છે.
A
$x^{2} + 2y^{2} = 100$
B
$x^{2} + \sqrt{2}y^{2} = 10$
C
$x^{2} - 2y^{2} = 100$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલ છે કે નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b^{2}}{a} = 10$ છે અને ગૌણઅક્ષની લંબાઈ $2b$ એ નાભિઓ વચ્ચેના અંતર $2ae$ જેટલી છે.
તેથી,$2b = 2ae \Rightarrow b = ae$.
$b^{2} = a^{2}(1 - e^{2})$ હોવાથી,આપણને મળે $(ae)^{2} = a^{2}(1 - e^{2})$,જેનો અર્થ છે $e^{2} = 1 - e^{2}$,એટલે કે $2e^{2} = 1$,અથવા $e = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$b = ae$ પરથી,$b^{2} = a^{2}e^{2} = a^{2}(\frac{1}{2}) = \frac{a^{2}}{2}$.
આ કિંમત નાભિલંબના સૂત્રમાં મૂકતા: $\frac{2(a^{2}/2)}{a} = 10 \Rightarrow a = 10$.
તેથી $b^{2} = \frac{100}{2} = 50$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ છે,જે $\frac{x^{2}}{100} + \frac{y^{2}}{50} = 1$ થાય.
$100$ વડે ગુણતા,આપણને $x^{2} + 2y^{2} = 100$ મળે છે.
146
MediumMCQ
એવા બિંદુનો બિંદુપથ શોધો કે જેનું બિંદુઓ $(0, 2)$ અને $(0, -2)$ થી અંતરનો સરવાળો $6$ થાય.
A
$4x^{2} + 36y + 81 = 0$
B
$9x^{2} + 5y^{2} = 45$
C
$9x + 5y = 45$
D
$6x^{2} + 3y^{2} = 45$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P(h, k)$ છે અને આપેલ બિંદુઓ $A(0, 2)$ અને $B(0, -2)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$PA + PB = 6$.
$\sqrt{(h-0)^2 + (k-2)^2} + \sqrt{(h-0)^2 + (k+2)^2} = 6$.
$\sqrt{h^2 + (k-2)^2} = 6 - \sqrt{h^2 + (k+2)^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$h^2 + (k-2)^2 = 36 - 12\sqrt{h^2 + (k+2)^2} + h^2 + (k+2)^2$.
$k^2 - 4k + 4 = 36 - 12\sqrt{h^2 + (k+2)^2} + k^2 + 4k + 4$.
$-8k - 36 = -12\sqrt{h^2 + (k+2)^2}$.
$-4$ વડે ભાગતા: $2k + 9 = 3\sqrt{h^2 + (k+2)^2}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$(2k + 9)^2 = 9(h^2 + k^2 + 4k + 4)$.
$4k^2 + 36k + 81 = 9h^2 + 9k^2 + 36k + 36$.
$9h^2 + 5k^2 = 45$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $9x^2 + 5y^2 = 45$ મળે છે.
147
EasyMCQ
$\lambda$ ના કયા મૂલ્ય માટે રેખા $y = x + \lambda$ એ ઉપવલય $9x^2 + 16y^2 = 144$ ને સ્પર્શે છે?
A
$\pm 9$
B
$\pm 3$
C
$\pm 5$
D
$\pm 8$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 16y^2 = 144$ છે.
$144$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ મળે છે.
આને $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ મળે છે.
રેખાનું સમીકરણ $y = x + \lambda$ છે,જે $y = mx + c$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $m = 1$ અને $c = \lambda$ છે.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને સ્પર્શે તેની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\lambda^2 = 16(1)^2 + 9$ મળે છે.
$\lambda^2 = 16 + 9 = 25$.
તેથી,$\lambda = \pm 5$.
148
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના બે બિંદુઓ $\theta_1$ અને $\theta_2$ ને જોડતી જીવા . . . બિંદુ આગળ કાટખૂણો બનાવે છે. (જો $\tan \theta_1 \tan \theta_2 = -\frac{a^2}{b^2}$)
A
નાભિ
B
કેન્દ્ર
C
પ્રધાન અક્ષનું અંત્યબિંદુ
D
ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ

Solution

(B) ધારો કે $P(a \cos \theta_1, b \sin \theta_1)$ અને $Q(a \cos \theta_2, b \sin \theta_2)$ ઉપવલય પરના બે બિંદુઓ છે.
ધારો કે $O(0, 0)$ એ ઉપવલયનું કેન્દ્ર છે.
$OP$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{b \sin \theta_1}{a \cos \theta_1} = \frac{b}{a} \tan \theta_1$ છે.
$OQ$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{b \sin \theta_2}{a \cos \theta_2} = \frac{b}{a} \tan \theta_2$ છે.
તેથી $m_1 m_2 = (\frac{b}{a} \tan \theta_1) \times (\frac{b}{a} \tan \theta_2) = \frac{b^2}{a^2} \tan \theta_1 \tan \theta_2$ થાય.
આપેલ છે કે $\tan \theta_1 \tan \theta_2 = -\frac{a^2}{b^2}$,તેથી $m_1 m_2 = \frac{b^2}{a^2} \times (-\frac{a^2}{b^2}) = -1$ મળે.
ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ હોવાથી,રેખાઓ $OP$ અને $OQ$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,જીવા $PQ$ એ ઉપવલયના કેન્દ્ર $O$ આગળ કાટખૂણો બનાવે છે.
149
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ઉપવલય પરનું એક ચલિત બિંદુ છે,જેના નાભિઓ $F_1$ અને $F_2$ છે. જો $\triangle PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $A$ હોય,તો $A$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધો:
A
$2abe$
B
$abe$
C
$\frac{1}{2}abe$
D
આમાંથી એકપણ નહીં

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ (જ્યાં $a > b$) ના નાભિઓ $F_1(-ae, 0)$ અને $F_2(ae, 0)$ છે.
ધારો કે $P(x, y)$ એ ઉપવલય પરનું બિંદુ છે. ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નો પાયો નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર છે,જે $F_1F_2 = 2ae$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ એ $P$ થી $x$-અક્ષ પરનું લંબ અંતર છે,જે $|y|$ છે.
$\triangle PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times (2ae) \times |y| = ae|y|$.
$P(x, y)$ ઉપવલય પર હોવાથી,$y^2 = b^2(1 - \frac{x^2}{a^2})$,તેથી $|y| = \frac{b}{a}\sqrt{a^2 - x^2}$.
આ કિંમત ક્ષેત્રફળના સૂત્રમાં મૂકતા,$A = ae \times \frac{b}{a}\sqrt{a^2 - x^2} = be\sqrt{a^2 - x^2}$.
ક્ષેત્રફળ $A$ ત્યારે મહત્તમ થાય જ્યારે $\sqrt{a^2 - x^2}$ મહત્તમ હોય,જે $x = 0$ આગળ મળે છે.
તેથી,$A$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $be \times \sqrt{a^2 - 0^2} = be \times a = abe$ છે.
Solution diagram
150
DifficultMCQ
ઉપવલય $4x^2 + 9y^2 = 1$ પર કયા બિંદુએ સ્પર્શક $8x = 9y$ ને સમાંતર છે?
A
$\left( \frac{2}{5}, \frac{1}{5} \right)$
B
$\left( -\frac{2}{5}, \frac{1}{5} \right)$ અથવા $\left( \frac{2}{5}, -\frac{1}{5} \right)$
C
$\left( -\frac{2}{5}, -\frac{1}{5} \right)$
D
$\left( -\frac{3}{5}, -\frac{2}{5} \right)$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^2 + 9y^2 = 1$ છે.
ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
$(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $4xx_1 + 9yy_1 = 1$ છે.
આ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -\frac{4x_1}{9y_1}$ છે.
આપેલ રેખા $8x = 9y$ છે,જેને $y = \frac{8}{9}x$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખાનો ઢાળ $\frac{8}{9}$ છે.
સ્પર્શક રેખાને સમાંતર હોવાથી,તેમના ઢાળ સમાન થાય:
$-\frac{4x_1}{9y_1} = \frac{8}{9}$ $\Rightarrow -\frac{x_1}{y_1} = 2$ $\Rightarrow x_1 = -2y_1$.
$(x_1, y_1)$ ઉપવલય પર હોવાથી,$4x_1^2 + 9y_1^2 = 1$.
$x_1 = -2y_1$ મૂકતા:
$4(-2y_1)^2 + 9y_1^2 = 1
$ $\Rightarrow 4(4y_1^2) + 9y_1^2 = 1
$ $\Rightarrow 16y_1^2 + 9y_1^2 = 1
$ $\Rightarrow 25y_1^2 = 1
$ $\Rightarrow y_1^2 = \frac{1}{25}
$ $\Rightarrow y_1 = \pm \frac{1}{5}$.
જો $y_1 = \frac{1}{5}$,તો $x_1 = -2(\frac{1}{5}) = -\frac{2}{5}$.
જો $y_1 = -\frac{1}{5}$,તો $x_1 = -2(-\frac{1}{5}) = \frac{2}{5}$.
આમ,બિંદુઓ $\left( -\frac{2}{5}, \frac{1}{5} \right)$ અને $\left( \frac{2}{5}, -\frac{1}{5} \right)$ છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Ellipse · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.