Gujarati

Mix Examples-Complex numbers Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · Mix Examples-Complex numbers

263+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 263 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
ધારો કે $a, b$ બે વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $ab < 0$ થાય. જો સંકર સંખ્યા $\frac{1+ai}{b+i}$ નો માનાંક $1$ હોય અને $a+ib$ એ વર્તુળ $|z-1|=|2z|$ પર આવેલું હોય,તો $\frac{1+[a]}{4b}$ ની શક્ય કિંમત શોધો,જ્યાં $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે.
A
$-\frac{1}{2}$
B
$-1$
C
$1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\left|\frac{1+ai}{b+i}\right| = 1$,તેથી $|1+ai| = |b+i|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$1+a^2 = b^2+1$,જે સૂચવે છે કે $a^2 = b^2$,તેથી $a = \pm b$.
$ab < 0$ હોવાથી,$b = -a$ મળે.
$a+ib$ એ $|z-1| = |2z|$ પર આવેલું હોવાથી,$|(a-1)+ib| = 2|a+ib|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(a-1)^2 + b^2 = 4(a^2 + b^2)$.
$b^2 = a^2$ મુકતા,$(a-1)^2 + a^2 = 8a^2$.
$a^2 - 2a + 1 + a^2 = 8a^2 \Rightarrow 6a^2 + 2a - 1 = 0$.
$a$ માટે ઉકેલતા,$a = \frac{-1 \pm \sqrt{7}}{6}$.
જો $a = \frac{\sqrt{7}-1}{6} \approx 0.27$ હોય,તો $[a] = 0$ અને $b = \frac{1-\sqrt{7}}{6}$.
તેથી $\frac{1+[a]}{4b} = -\frac{1+\sqrt{7}}{4}$.
જો $a = \frac{-1-\sqrt{7}}{6} \approx -0.607$ હોય,તો $[a] = -1$ અને $b = \frac{1+\sqrt{7}}{6}$.
તેથી $\frac{1+[a]}{4b} = 0$.
102
DifficultMCQ
જો $z=\alpha+i \beta$ માટે,$|z+2|=z+4(1+i)$ હોય,તો $\alpha+\beta$ અને $\alpha \beta$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2+7x+12=0$
B
$x^2+3x-4=0$
C
$x^2+2x-3=0$
D
$x^2+x-12=0$

Solution

(B) આપેલ છે $|z+2|=z+4(1+i)$,જ્યાં $z=\alpha+i\beta$.
$|\alpha+i\beta+2| = \alpha+i\beta+4+4i$.
$|(\alpha+2)+i\beta| = (\alpha+4)+i(\beta+4)$.
માનાંક વાસ્તવિક સંખ્યા હોવાથી,જમણી બાજુનો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\beta+4=0 \implies \beta=-4$.
હવે,વાસ્તવિક ભાગોને સરખાવતા:
$\sqrt{(\alpha+2)^2+\beta^2} = \alpha+4$.
$\beta=-4$ મૂકતા:
$\sqrt{(\alpha+2)^2+(-4)^2} = \alpha+4$.
$(\alpha+2)^2+16 = (\alpha+4)^2$.
$\alpha^2+4\alpha+4+16 = \alpha^2+8\alpha+16$.
$4\alpha = 4 \implies \alpha=1$.
આમ,$\alpha=1$ અને $\beta=-4$.
બીજનો સરવાળો: $\alpha+\beta = 1-4 = -3$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = 1(-4) = -4$.
બીજ $S = -3$ અને $P = -4$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - Sx + P = 0$ છે.
$x^2 - (-3)x + (-4) = 0 \implies x^2+3x-4=0$.
103
MediumMCQ
ધારો કે $A = \{\theta \in (0, 2\pi) : \frac{1+2i \sin \theta}{1-i \sin \theta} \text{એ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે} \}$. તો $A$ ના ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\pi$
B
$2\pi$
C
$4\pi$
D
$3\pi$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{1+2i \sin \theta}{1-i \sin \theta}$.
$z$ ને શુદ્ધ કાલ્પનિક બનાવવા માટે, તેનો વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ.
અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(1+i \sin \theta)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1+2i \sin \theta)(1+i \sin \theta)}{(1-i \sin \theta)(1+i \sin \theta)} = \frac{1 + i \sin \theta + 2i \sin \theta + 2i^2 \sin^2 \theta}{1 + \sin^2 \theta} = \frac{(1 - 2 \sin^2 \theta) + i(3 \sin \theta)}{1 + \sin^2 \theta}$.
$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોવા માટે, $\operatorname{Re}(z) = 0$, તેથી $\frac{1 - 2 \sin^2 \theta}{1 + \sin^2 \theta} = 0$.
આનો અર્થ છે કે $1 - 2 \sin^2 \theta = 0$, અથવા $\sin^2 \theta = \frac{1}{2}$, જેનો અર્થ છે $\sin \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
અંતરાલ $(0, 2\pi)$ માં, $\theta$ માટેના ઉકેલો $\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}, \frac{7\pi}{4}$ છે.
આ ઘટકોનો સરવાળો $\frac{\pi}{4} + \frac{3\pi}{4} + \frac{5\pi}{4} + \frac{7\pi}{4} = \frac{16\pi}{4} = 4\pi$ થાય.
104
MediumMCQ
ધારો કે સંકર સંખ્યા $z = x + iy$ એવી છે કે જેથી $\frac{2z - 3i}{2z + i}$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે. જો $x + y^2 = 0$ હોય,તો $y^4 + y^2 - y$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(D) ધારો કે $z = x + iy$. પદ $\frac{2z - 3i}{2z + i}$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે,તેથી તેનો વાસ્તવિક ભાગ $0$ છે.
$w = \frac{2(x + iy) - 3i}{2(x + iy) + i} = \frac{2x + i(2y - 3)}{2x + i(2y + 1)}$.
છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $2x - i(2y + 1)$ વડે ગુણતા:
વાસ્તવિક ભાગ $\frac{4x^2 + (2y - 3)(2y + 1)}{4x^2 + (2y + 1)^2} = 0$ મળે.
આમ,$4x^2 + 4y^2 - 4y - 3 = 0$.
આપેલ છે કે $x + y^2 = 0$,તેથી $x = -y^2$.
$x^2 = y^4$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $4y^4 + 4y^2 - 4y - 3 = 0$.
આથી $4(y^4 + y^2 - y) = 3$.
તેથી,$y^4 + y^2 - y = \frac{3}{4}$.
105
DifficultMCQ
ધારો કે $S = \{z \in \mathbb{C} : \bar{z} = i(z^2 + \operatorname{Re}(\bar{z}))\}$. તો $\sum_{z \in S} |z|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{7}{2}$
B
$4$
C
$\frac{5}{2}$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે $z = x + iy$, જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$. તો $\bar{z} = x - iy$ અને $\operatorname{Re}(\bar{z}) = x$.
આપેલ સમીકરણ: $x - iy = i(x^2 - y^2 + 2ixy + x) = i(x^2 - y^2 + x) - 2xy$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$x = -2xy \implies x(1 + 2y) = 0$
$-y = x^2 - y^2 + x$
કિસ્સો $1$: $x = 0$. બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $-y = -y^2 \implies y^2 - y = 0 \implies y(y - 1) = 0$. તેથી $y = 0$ અથવા $y = 1$.
ઉકેલો: $z_1 = 0 + 0i = 0$, $z_2 = 0 + i = i$.
કિસ્સો $2$: $y = -\frac{1}{2}$. બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{1}{2} = x^2 - \frac{1}{4} + x \implies x^2 + x - \frac{3}{4} = 0 \implies 4x^2 + 4x - 3 = 0$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $(2x - 1)(2x + 3) = 0 \implies x = \frac{1}{2}$ અથવા $x = -\frac{3}{2}$.
ઉકેલો: $z_3 = \frac{1}{2} - \frac{1}{2}i$, $z_4 = -\frac{3}{2} - \frac{1}{2}i$.
દરેક માટે $|z|^2$ ની ગણતરી કરતા:
$|z_1|^2 = 0$, $|z_2|^2 = 1^2 = 1$, $|z_3|^2 = (\frac{1}{2})^2 + (-\frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4} + \frac{1}{4} = \frac{1}{2}$, $|z_4|^2 = (-\frac{3}{2})^2 + (-\frac{1}{2})^2 = \frac{9}{4} + \frac{1}{4} = \frac{10}{4} = \frac{5}{2}$.
સરવાળો $= 0 + 1 + \frac{1}{2} + \frac{5}{2} = 1 + 3 = 4$.
106
DifficultMCQ
જો ગણ $\{\operatorname{Re}\left(\frac{z-\bar{z}+z \bar{z}}{2-3 z+5 \bar{z}}\right): z \in \mathbb{C}, \operatorname{Re}(z)=3\}$ એ અંતરાલ $(\alpha, \beta]$ ની બરાબર હોય,તો $24(\beta-\alpha)$ ની કિંમત શોધો.
A
$36$
B
$42$
C
$27$
D
$30$

Solution

(D) ધારો કે $z = 3 + iy$,તો $\bar{z} = 3 - iy$.
આપેલ પદાવલિમાં $z$ અને $\bar{z}$ ની કિંમત મૂકતા:
$z - \bar{z} + z\bar{z} = (3 + iy) - (3 - iy) + (3 + iy)(3 - iy) = 2iy + (9 + y^2)$.
છેદ: $2 - 3(3 + iy) + 5(3 - iy) = 2 - 9 - 3iy + 15 - 5iy = 8 - 8iy = 8(1 - iy)$.
ધારો કે $w = \frac{9 + y^2 + 2iy}{8(1 - iy)}$.
$\operatorname{Re}(w)$ શોધવા માટે,અંશ અને છેદને $(1 + iy)$ વડે ગુણતા:
$w = \frac{(9 + y^2 + 2iy)(1 + iy)}{8(1 - iy)(1 + iy)} = \frac{9 + y^2 + i(9y + y^3) + 2iy - 2y^2}{8(1 + y^2)} = \frac{9 - y^2 + i(11y + y^3)}{8(1 + y^2)}$.
$\operatorname{Re}(w) = \frac{9 - y^2}{8(1 + y^2)} = \frac{1}{8} \left( \frac{10 - (1 + y^2)}{1 + y^2} \right) = \frac{1}{8} \left( \frac{10}{1 + y^2} - 1 \right)$.
કારણ કે $1 + y^2 \in [1, \infty)$,તેથી $\frac{1}{1 + y^2} \in (0, 1]$.
આમ,$\frac{10}{1 + y^2} \in (0, 10]$,અને $\frac{10}{1 + y^2} - 1 \in (-1, 9]$.
તેથી,$\operatorname{Re}(w) \in \left( -\frac{1}{8}, \frac{9}{8} \right]$.
અહીં $\alpha = -\frac{1}{8}$ અને $\beta = \frac{9}{8}$.
$24(\beta - \alpha) = 24 \left( \frac{9}{8} - (-\frac{1}{8}) \right) = 24 \left( \frac{10}{8} \right) = 30$.
107
DifficultMCQ
ધારો કે સંકર સંખ્યાઓ $\alpha$ અને $\frac{1}{\bar{\alpha}}$ એ અનુક્રમે વર્તુળો $|z-z_0|^2=4$ અને $|z-z_0|^2=16$ પર આવેલા છે,જ્યાં $z_0=1+i$. તો $100|\alpha|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$30$
B
$20$
C
$32$
D
$22$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|z-z_0|^2=4$ અને $\alpha$ તેના પર છે,તેથી $|\alpha-z_0|^2=4$.
$(\alpha-z_0)(\bar{\alpha}-\bar{z}_0)=4 \Rightarrow |\alpha|^2 - \alpha\bar{z}_0 - \bar{\alpha}z_0 + |z_0|^2 = 4$.
$z_0 = 1+i$ હોવાથી,$|z_0|^2 = 1^2+1^2 = 2$.
તેથી,$|\alpha|^2 - (\alpha\bar{z}_0 + \bar{\alpha}z_0) = 4 - 2 = 2$ ... $(i)$.
આપેલ છે કે $\frac{1}{\bar{\alpha}}$ એ $|z-z_0|^2=16$ પર છે,તેથી $|\frac{1}{\bar{\alpha}}-z_0|^2=16$.
$|\frac{1-\bar{\alpha}z_0}{\bar{\alpha}}|^2 = 16 \Rightarrow \frac{|1-\bar{\alpha}z_0|^2}{|\alpha|^2} = 16$.
$|1-\bar{\alpha}z_0|^2 = 16|\alpha|^2 \Rightarrow (1-\bar{\alpha}z_0)(1-\alpha\bar{z}_0) = 16|\alpha|^2$.
$1 - (\alpha\bar{z}_0 + \bar{\alpha}z_0) + |\alpha|^2|z_0|^2 = 16|\alpha|^2$.
$1 - (\alpha\bar{z}_0 + \bar{\alpha}z_0) + 2|\alpha|^2 = 16|\alpha|^2$.
$1 - (\alpha\bar{z}_0 + \bar{\alpha}z_0) = 14|\alpha|^2$ ... $(ii)$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$(|\alpha|^2 - (\alpha\bar{z}_0 + \bar{\alpha}z_0)) - (1 - (\alpha\bar{z}_0 + \bar{\alpha}z_0)) = 2 - 14|\alpha|^2$.
$|\alpha|^2 - 1 = 2 - 14|\alpha|^2$.
$15|\alpha|^2 = 3 \Rightarrow |\alpha|^2 = \frac{3}{15} = \frac{1}{5}$.
તેથી,$100|\alpha|^2 = 100 \times \frac{1}{5} = 20$.
108
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-x+2=0$ ના બીજ છે, જ્યાં $\operatorname{Im}(\alpha)>\operatorname{Im}(\beta)$ છે. તો $\alpha^6+\alpha^4+\beta^4-5 \alpha^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$45$
B
$47$
C
$13$
D
$36$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2-x+2=0$ માટે, બીજ $\alpha, \beta = \frac{1 \pm \sqrt{1-8}}{2} = \frac{1 \pm i\sqrt{7}}{2}$ છે.
ચૂંક $\operatorname{Im}(\alpha) > \operatorname{Im}(\beta)$ હોવાથી, $\alpha = \frac{1 + i\sqrt{7}}{2}$ અને $\beta = \frac{1 - i\sqrt{7}}{2}$ મળે.
અહીં $\alpha + \beta = 1$ અને $\alpha \beta = 2$ છે.
વળી, $\alpha^2 = \alpha - 2$.
તેથી $\alpha^4 = (\alpha-2)^2 = \alpha^2 - 4\alpha + 4 = (\alpha-2) - 4\alpha + 4 = -3\alpha + 2$.
અને $\alpha^6 = \alpha^2 \cdot \alpha^4 = (\alpha-2)(-3\alpha+2) = -3\alpha^2 + 2\alpha + 6\alpha - 4 = -3(\alpha-2) + 8\alpha - 4 = 5\alpha + 2$.
તે જ રીતે, $\beta^4 = -3\beta + 2$.
આ કિંમતોને પદાવલિ $\alpha^6 + \alpha^4 + \beta^4 - 5\alpha^2$ માં મૂકતા:
$= (5\alpha + 2) + (-3\alpha + 2) + (-3\beta + 2) - 5(\alpha - 2)$
$= 5\alpha - 3\alpha - 3\beta + 6 - 5\alpha + 10$
$= -3\alpha - 3\beta + 16$
$= -3(\alpha + \beta) + 16$
$= -3(1) + 16 = 13$.
109
DifficultMCQ
જો $\alpha$ એ $|1-i|^x=2^x$ ના ઉકેલોની સંખ્યા દર્શાવે છે અને $\beta=\left(\frac{|z|}{\arg (z)}\right)$,જ્યાં $z=\frac{\pi}{4}(1+i)^4\left(\frac{1-\sqrt{\pi}i}{\sqrt{\pi}+i}+\frac{\sqrt{\pi}-i}{1+\sqrt{\pi}i}\right)$,$i=\sqrt{-1}$,તો બિંદુ $(\alpha, \beta)$ નું રેખા $4x-3y=7$ થી અંતર શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) પ્રથમ,$\alpha$ શોધો: $|1-i|^x = 2^x$ $\Rightarrow (\sqrt{1^2+(-1)^2})^x = 2^x$ $\Rightarrow (\sqrt{2})^x = 2^x$ $\Rightarrow 2^{x/2} = 2^x$. આનો અર્થ એ છે કે $x/2 = x$,તેથી $x=0$. આમ,$\alpha = 1$.
આગળ,$z$ ને સરળ બનાવો: $(1+i)^2 = 1+2i-1 = 2i$,તેથી $(1+i)^4 = (2i)^2 = -4$.
કૌંસની અંદર: $\frac{1-\sqrt{\pi}i}{\sqrt{\pi}+i} + \frac{\sqrt{\pi}-i}{1+\sqrt{\pi}i} = -1-i$.
આમ,$z = \frac{\pi}{4}(-4)(-1-i) = \pi(1+i) = \pi + \pi i$.
$|z| = \pi\sqrt{2}$ અને $\arg(z) = \frac{\pi}{4}$.
$\beta = \frac{|z|}{\arg(z)} = 4\sqrt{2}$.
જો $\beta = 4$ લેવામાં આવે,તો $(1,4)$ થી રેખા $4x-3y-7=0$ નું અંતર $\frac{|4(1)-3(4)-7|}{5} = \frac{15}{5} = 3$ થાય.
110
DifficultMCQ
ધારો કે $z_1$ અને $z_2$ બે સંકર સંખ્યાઓ છે જેથી $z_1 + z_2 = 5$ અને $z_1^3 + z_2^3 = 20 + 15i$ થાય. તો $|z_1^4 + z_2^4|$ ની કિંમત શોધો.
A
$30 \sqrt{3}$
B
$75$
C
$15 \sqrt{15}$
D
$25 \sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $z_1 + z_2 = 5$ અને $z_1^3 + z_2^3 = 20 + 15i$.
નિત્યસમ $z_1^3 + z_2^3 = (z_1 + z_2)^3 - 3z_1z_2(z_1 + z_2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$20 + 15i = (5)^3 - 3z_1z_2(5)$
$20 + 15i = 125 - 15z_1z_2$
$15z_1z_2 = 105 - 15i$
$z_1z_2 = 7 - i$
હવે,$z_1^2 + z_2^2 = (z_1 + z_2)^2 - 2z_1z_2 = 25 - 2(7 - i) = 11 + 2i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(z_1^2 + z_2^2)^2 = (11 + 2i)^2 = 117 + 44i$.
$z_1^4 + z_2^4 = (z_1^2 + z_2^2)^2 - 2(z_1z_2)^2 = 117 + 44i - 2(7 - i)^2 = 117 + 44i - 2(48 - 14i) = 21 + 72i$.
માનાંક $|z_1^4 + z_2^4| = \sqrt{21^2 + 72^2} = \sqrt{441 + 5184} = \sqrt{5625} = 75$.
111
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $(\bar{z})^2+|z|=0$ ના તમામ શૂન્યતર ઉકેલોનો સરવાળો અને ગુણાકાર છે,જ્યાં $z \in \mathbb{C}$. તો $4(\alpha^2+\beta^2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$6$
B
$4$
C
$8$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે $z = x + iy$. તો $\bar{z} = x - iy$ અને $|z| = \sqrt{x^2 + y^2}$.
આપેલ સમીકરણ: $(x - iy)^2 + \sqrt{x^2 + y^2} = 0$.
$(x^2 - y^2 - 2ixy) + \sqrt{x^2 + y^2} = 0$.
કાલ્પનિક ભાગને શૂન્ય સાથે સરખાવતા: $-2xy = 0 \implies x = 0$ અથવા $y = 0$.
કિસ્સો $1$: જો $x = 0$,તો $-y^2 + |y| = 0 \implies |y|^2 = |y|$. $z \neq 0$ હોવાથી,$|y| = 1$,તેથી $y = 1$ અથવા $y = -1$. આમ,$z_1 = i$ અને $z_2 = -i$.
કિસ્સો $2$: જો $y = 0$,તો $x^2 + |x| = 0 \implies |x|^2 + |x| = 0$. $|x| \geq 0$ હોવાથી,આ સૂચવે છે કે $|x| = 0$,તેથી $x = 0$,જે $z = 0$ આપે છે (જે શૂન્યતર ઉકેલ નથી).
શૂન્યતર ઉકેલો $z_1 = i$ અને $z_2 = -i$ છે.
સરવાળો $\alpha = i + (-i) = 0$.
ગુણાકાર $\beta = i \times (-i) = -i^2 = 1$.
તેથી,$4(\alpha^2 + \beta^2) = 4(0^2 + 1^2) = 4(1) = 4$.
112
DifficultMCQ
નીચેના બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
વિધાન $I$: કોઈપણ બે શૂન્યતર સંકર સંખ્યાઓ $z_1, z_2$ માટે,
$(\left|z_1\right|+\left|z_2\right|)\left|\frac{z_1}{\left|z_1\right|}+\frac{z_2}{\left|z_2\right|}\right| \leq 2(\left|z_1\right|+\left|z_2\right|)$
વિધાન $II$: જો $x, y, z$ ત્રણ ભિન્ન સંકર સંખ્યાઓ હોય અને $a, b, c$ ત્રણ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય જેથી $\frac{a}{|y-z|}=\frac{b}{|z-x|}=\frac{c}{|x-y|}$,તો
$\frac{a^2}{y-z}+\frac{b^2}{z-x}+\frac{c^2}{x-y}=1$
ઉપરોક્ત બે વિધાનો વચ્ચે,
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે.
B
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.

Solution

(C) વિધાન $I$:
ત્રિકોણ અસમતા મુજબ,કોઈપણ સંકર સંખ્યાઓ $w_1, w_2$ માટે,$|w_1 + w_2| \leq |w_1| + |w_2|$.
ધારો કે $w_1 = \frac{z_1}{|z_1|}$ અને $w_2 = \frac{z_2}{|z_2|}$.
તો $|w_1| = |\frac{z_1}{|z_1|}| = 1$ અને $|w_2| = |\frac{z_2}{|z_2|}| = 1$.
તેથી,$|\frac{z_1}{|z_1|} + \frac{z_2}{|z_2|}| \leq |\frac{z_1}{|z_1|}| + |\frac{z_2}{|z_2|}| = 1 + 1 = 2$.
બંને બાજુ $(|z_1| + |z_2|)$ વડે ગુણતા,આપણને $(|z_1| + |z_2|)|\frac{z_1}{|z_1|} + \frac{z_2}{|z_2|}| \leq 2(|z_1| + |z_2|)$ મળે છે.
તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$:
આપેલ છે કે $\frac{a}{|y-z|} = \frac{b}{|z-x|} = \frac{c}{|x-y|} = k$ (જ્યાં $k > 0$).
તો $a = k|y-z|$,$b = k|z-x|$,$c = k|x-y|$.
પદ $S = \frac{a^2}{y-z} + \frac{b^2}{z-x} + \frac{c^2}{x-y}$ ધ્યાનમાં લો.
કારણ કે $|w|^2 = w \bar{w}$,આપણી પાસે $a^2 = k^2|y-z|^2 = k^2(y-z)(\bar{y}-\bar{z})$ છે.
આ કિંમત મૂકતા,$S = \frac{k^2(y-z)(\bar{y}-\bar{z})}{y-z} + \frac{k^2(z-x)(\bar{z}-\bar{x})}{z-x} + \frac{k^2(x-y)(\bar{x}-\bar{y})}{x-y}$.
$S = k^2(\bar{y}-\bar{z} + \bar{z}-\bar{x} + \bar{x}-\bar{y}) = k^2(0) = 0$.
કારણ કે $0 \neq 1$,વિધાન $II$ ખોટું છે.
113
MediumMCQ
ધારો કે $z$ એક એવી સંકર સંખ્યા છે કે જેથી $|z+2|=1$ અને $\operatorname{Im}\left(\frac{z+1}{z+2}\right)=\frac{1}{5}$ થાય. તો $|\operatorname{Re}(\overline{z+2})|$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$\frac{\sqrt{6}}{5}$
B
$\frac{1+\sqrt{6}}{5}$
C
$\frac{24}{5}$
D
$\frac{2 \sqrt{6}}{5}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|z+2|=1$, તેથી આપણે $z+2 = \cos \theta + i \sin \theta$ લખી શકીએ.
તેથી $\frac{1}{z+2} = \cos \theta - i \sin \theta$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{z+1}{z+2} = \frac{z+2-1}{z+2} = 1 - \frac{1}{z+2} = 1 - (\cos \theta - i \sin \theta) = (1 - \cos \theta) + i \sin \theta$.
આપેલ છે કે $\operatorname{Im}\left(\frac{z+1}{z+2}\right) = \frac{1}{5}$, તેથી $\sin \theta = \frac{1}{5}$.
હવે $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta = 1 - \frac{1}{25} = \frac{24}{25}$, તેથી $\cos \theta = \pm \frac{2 \sqrt{6}}{5}$.
હવે, $\overline{z+2} = \overline{\cos \theta + i \sin \theta} = \cos \theta - i \sin \theta$.
તેથી, $\operatorname{Re}(\overline{z+2}) = \cos \theta$.
તેથી, $|\operatorname{Re}(\overline{z+2})| = |\cos \theta| = \left| \pm \frac{2 \sqrt{6}}{5} \right| = \frac{2 \sqrt{6}}{5}$.
114
DifficultMCQ
જો ગણ $R = \{(a, b) : a + 5b = 42, a, b \in N\}$ માં $m$ ઘટકો હોય અને $\sum_{n=1}^m (1 - i^{n!}) = x + iy$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ હોય,તો $m + x + y$ ની કિંમત શોધો:
A
$8$
B
$12$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ છે $a + 5b = 42$ જ્યાં $a, b \in N$.
$a = 42 - 5b$.
$b = 1$ માટે,$a = 37$.
$b = 2$ માટે,$a = 32$.
$b = 3$ માટે,$a = 27$.
$b = 4$ માટે,$a = 22$.
$b = 5$ માટે,$a = 17$.
$b = 6$ માટે,$a = 12$.
$b = 7$ માટે,$a = 7$.
$b = 8$ માટે,$a = 2$.
આમ,ગણ $R$ માં $8$ ઘટકો છે,તેથી $m = 8$.
આપણે $\sum_{n=1}^8 (1 - i^{n!}) = x + iy$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$n \geq 4$ માટે,$n!$ એ $4$ નો ગુણક છે,તેથી $i^{n!} = (i^4)^k = 1^k = 1$.
તેથી,$\sum_{n=1}^8 (1 - i^{n!}) = (1 - i^{1!}) + (1 - i^{2!}) + (1 - i^{3!}) + 5(1 - 1)$.
$= (1 - i) + (1 - (-1)) + (1 - (-1)) + 0$.
$= 1 - i + 2 + 2 = 5 - i$.
$x + iy$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 5$ અને $y = -1$ મળે છે.
તેથી,$m + x + y = 8 + 5 - 1 = 12$.
115
DifficultMCQ
$\theta \in[-\pi, 2 \pi]$ માટે, જેના માટે $\frac{1+i \cos \theta}{1-2 i \cos \theta}$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોય, તેવા તમામ શક્ય $\theta$ ના મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય ($\pi$ માં)?
A
$2$
B
$3$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે $Z = \frac{1+i \cos \theta}{1-2 i \cos \theta}$.
$Z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોય તે માટે, $Z$ નો વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ, અથવા $Z + \overline{Z} = 0$.
$\frac{1+i \cos \theta}{1-2 i \cos \theta} + \frac{1-i \cos \theta}{1+2 i \cos \theta} = 0$
$(1+i \cos \theta)(1+2 i \cos \theta) + (1-i \cos \theta)(1-2 i \cos \theta) = 0$
$(1 + 3i \cos \theta - 2 \cos^2 \theta) + (1 - 3i \cos \theta - 2 \cos^2 \theta) = 0$
$2 - 4 \cos^2 \theta = 0$
$\cos^2 \theta = \frac{1}{2} \Rightarrow \cos \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$\theta \in [-\pi, 2 \pi]$ માટે, $\theta$ ના મૂલ્યો $-\frac{3\pi}{4}, -\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}, \frac{7\pi}{4}$ છે.
આ મૂલ્યોનો સરવાળો $(-\frac{3\pi}{4} - \frac{\pi}{4} + \frac{\pi}{4} + \frac{3\pi}{4} + \frac{5\pi}{4} + \frac{7\pi}{4}) = \frac{12\pi}{4} = 3\pi$ થાય.
116
MediumMCQ
ધારો કે $A = \left\{ \frac{1967 + 1686 i \sin \theta}{7 - 3 i \cos \theta} : \theta \in R \right\}$. જો $A$ માં બરાબર એક ધન પૂર્ણાંક $n$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$281$
B
$130$
C
$140$
D
$145$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \frac{1967 + 1686 i \sin \theta}{7 - 3 i \cos \theta}$.
અંશમાંથી $281$ સામાન્ય લેતા: $A = \frac{281(7 + 6 i \sin \theta)}{7 - 3 i \cos \theta}$.
છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(7 + 3 i \cos \theta)$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$A = \frac{281(49 + 21 i \cos \theta + 42 i \sin \theta - 18 \sin \theta \cos \theta)}{49 + 9 \cos^2 \theta}$.
$A$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોવા માટે,કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$21 \cos \theta + 42 \sin \theta = 0 \implies \tan \theta = -\frac{1}{2}$.
$\tan \theta = -\frac{1}{2}$ નો ઉપયોગ કરીને,$\sin 2 \theta = -\frac{4}{5}$ અને $\cos^2 \theta = \frac{4}{5}$ મળે છે.
આ કિંમતો $A$ ના વાસ્તવિક ભાગમાં મૂકતા:
$A = \frac{281(49 - 9 \sin 2 \theta)}{49 + 9 \cos^2 \theta} = \frac{281(49 + 36/5)}{49 + 36/5} = 281$.
આમ,એકમાત્ર ધન પૂર્ણાંક $n = 281$ છે.
117
AdvancedMCQ
ધારો કે $z$ એ એક સંકર સંખ્યા છે જે $|z|^3 + 2z^2 + 4\bar{z} - 8 = 0$ નું સમાધાન કરે છે,જ્યાં $\bar{z}$ એ $z$ નો સંકર અનુબદ્ધ છે. ધારો કે $z$ નો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય નથી.
યાદી-$I$ ની દરેક એન્ટ્રીને યાદી-$II$ ની સાચી એન્ટ્રી સાથે જોડો.
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$(P)$ $|z|^2$ બરાબર છે $(1)$ $12$
$(Q)$ $|z-\bar{z}|^2$ બરાબર છે $(2)$ $4$
$(R)$ $|z|^2+|z+\bar{z}|^2$ બરાબર છે $(3)$ $8$
$(S)$ $|z+1|^2$ બરાબર છે $(4)$ $10$
$(5)$ $7$
A
$(A) (P) \rightarrow (1), (Q) \rightarrow (3), (R) \rightarrow (5), (S) \rightarrow (4)$
B
$(B) (P) \rightarrow (2), (Q) \rightarrow (1), (R) \rightarrow (3), (S) \rightarrow (5)$
C
$(C) (P) \rightarrow (2), (Q) \rightarrow (4), (R) \rightarrow (5), (S) \rightarrow (1)$
D
$(D) (P) \rightarrow (2), (Q) \rightarrow (3), (R) \rightarrow (5), (S) -> (4)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $|z|^3 + 2z^2 + 4\bar{z} - 8 = 0$ ...$(1)$
બંને બાજુ અનુબદ્ધ લેતા:
$|z|^3 + 2\bar{z}^2 + 4z - 8 = 0$ ...$(2)$
$(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા:
$2(z^2 - \bar{z}^2) + 4(\bar{z} - z) = 0$
$2(z - \bar{z})(z + \bar{z}) - 4(z - \bar{z}) = 0$
કારણ કે $\text{Im}(z) \neq 0$,તેથી $z - \bar{z} \neq 0$,તેથી $2(z + \bar{z}) - 4 = 0 \Rightarrow z + \bar{z} = 2$.
ધારો કે $z = x + iy$. તો $2x = 2 \Rightarrow x = 1$.
$x=1$ ને મૂળ સમીકરણ $|z|^3 + 2z^2 + 4\bar{z} - 8 = 0$ માં મૂકતા:
$|z|^3 + 2(1+iy)^2 + 4(1-iy) - 8 = 0$
$|z|^3 + 2(1 - y^2 + 2iy) + 4 - 4iy - 8 = 0$
$|z|^3 + 2 - 2y^2 + 4iy + 4 - 4iy - 8 = 0$
$|z|^3 - 2y^2 - 2 = 0$
કારણ કે $|z|^2 = x^2 + y^2 = 1 + y^2$,તેથી $|z|^3 = (1+y^2)^{3/2}$.
$(1+y^2)^{3/2} - 2(y^2 + 1) = 0$
$(1+y^2) [\sqrt{1+y^2} - 2] = 0$
કારણ કે $1+y^2 \neq 0$,તેથી $\sqrt{1+y^2} = 2 \Rightarrow |z| = 2$.
આમ,$|z|^2 = 4$.
$1 + y^2 = 4 \Rightarrow y^2 = 3 \Rightarrow y = \pm \sqrt{3}$.
$|z-\bar{z}|^2 = |2iy|^2 = 4y^2 = 4(3) = 12$.
$|z|^2 + |z+\bar{z}|^2 = 4 + |2|^2 = 4 + 4 = 8$.
$|z+1|^2 = |(1+iy)+1|^2 = |2+iy|^2 = 2^2 + y^2 = 4 + 3 = 7$.
તેથી,$P \rightarrow 2, Q \rightarrow 1, R \rightarrow 3, S \rightarrow 5$.
118
AdvancedMCQ
ધારો કે $\omega = e^{i \pi / 3}$,અને $a, b, c, x, y, z$ શૂન્યતર સંકર સંખ્યાઓ છે જેથી $a+b+c = x$,$a+b \omega + c \omega^2 = y$,અને $a+b \omega^2 + c \omega = z$ થાય. તો $\frac{|x|^2+|y|^2+|z|^2}{|a|^2+|b|^2+|c|^2}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\omega = e^{i \pi / 3}$.
$|x|^2 = (a+b+c)(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}) = |a|^2+|b|^2+|c|^2 + (a\bar{b} + \bar{a}b) + (b\bar{c} + \bar{b}c) + (c\bar{a} + \bar{c}a)$.
$|y|^2 = (a+b\omega+c\omega^2)(\bar{a}+\bar{b}\bar{\omega}+\bar{c}\bar{\omega}^2)$.
$|z|^2 = (a+b\omega^2+c\omega)(\bar{a}+\bar{b}\bar{\omega}^2+\bar{c}\bar{\omega})$.
આ પદોનો સરવાળો કરતા,એકમના ઘનમૂળના ગુણધર્મોને કારણે ક્રોસ પદો દૂર થાય છે અને પરિણામ $3(|a|^2+|b|^2+|c|^2)$ મળે છે.
તેથી,$\frac{|x|^2+|y|^2+|z|^2}{|a|^2+|b|^2+|c|^2} = 3$.
119
DifficultMCQ
શૂન્યતર સંકર સંખ્યા $z$ માટે,ધારો કે $\arg(z)$ એ મુખ્ય કોણાંક દર્શાવે છે જ્યાં $-\pi < \arg(z) \leq \pi$. તો,નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન $FALSE$ (ખોટું) છે?
$(A)$ $\arg(-1-i) = \frac{\pi}{4}$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$
$(B)$ વિધેય $f: \mathbb{R} \rightarrow (-\pi, \pi]$,જે $f(t) = \arg(-1+it)$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે,તે $\mathbb{R}$ ના તમામ બિંદુઓ પર સતત છે,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$
$(C)$ કોઈપણ બે શૂન્યતર સંકર સંખ્યાઓ $z_1$ અને $z_2$ માટે,$\arg\left(\frac{z_1}{z_2}\right) - \arg(z_1) + \arg(z_2)$ એ $2\pi$ નો પૂર્ણાંક ગુણક છે.
$(D)$ કોઈપણ ત્રણ આપેલ ભિન્ન સંકર સંખ્યાઓ $z_1, z_2$ અને $z_3$ માટે,$\arg\left(\frac{(z-z_1)(z_2-z_3)}{(z-z_3)(z_2-z_1)}\right) = \pi$ શરતનું પાલન કરતા બિંદુ $z$ નો બિંદુપથ એક સીધી રેખા પર છે.
A
$A, B, D$
B
$A, B, C$
C
$A, B$
D
$A, C$

Solution

(A) સંકર સંખ્યા $-1-i$ એ ત્રીજા ચરણમાં આવેલી છે. મુખ્ય કોણાંક $\arg(-1-i) = -\pi + \arctan(1) = -\pi + \frac{\pi}{4} = -\frac{3\pi}{4}$ છે. તેથી,વિધાન $(A)$ $FALSE$ છે.
$(B)$ $f(t) = \arg(-1+it)$. જ્યારે $t > 0$ હોય,ત્યારે $\arg(-1+it) = \pi - \arctan(t)$. જ્યારે $t < 0$ હોય,ત્યારે $\arg(-1+it) = -\pi + \arctan(|t|)$. $t \to 0$ માટે,ડાબી બાજુની લક્ષ કિંમત $-\pi$ છે અને જમણી બાજુની લક્ષ કિંમત $\pi$ છે. તેથી,તે $t=0$ પર અસતત છે. વિધાન $(B)$ $FALSE$ છે.
$(C)$ કોણાંકના ગુણધર્મ મુજબ,$\arg(z_1/z_2) = \arg(z_1) - \arg(z_2) + 2k\pi$. આ એક પ્રમાણિત નિત્યસમ છે. વિધાન $(C)$ $TRUE$ છે.
$(D)$ શરત $\arg\left(\frac{(z-z_1)(z_2-z_3)}{(z-z_3)(z_2-z_1)}\right) = \pi$ સૂચવે છે કે બિંદુઓ $z, z_1, z_2, z_3$ એક વર્તુળ પર આવેલા છે. બિંદુપથ એક વર્તુળ છે,સીધી રેખા નથી. વિધાન $(D)$ $FALSE$ છે.
તેથી,ખોટા વિધાનો $(A), (B)$ અને $(D)$ છે.
120
AdvancedMCQ
ધારો કે $S$ એ $|z^2+z+1|=1$ નું સમાધાન કરતી તમામ સંકર સંખ્યાઓ $z$ નો ગણ છે. તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો $TRUE$ છે?
$(A) |z+\frac{1}{2}| \leq \frac{1}{2}$ તમામ $z \in S$ માટે
$(B) |z| \leq 2$ તમામ $z \in S$ માટે
$(C) |z+\frac{1}{2}| \geq \frac{1}{2}$ તમામ $z \in S$ માટે
$(D)$ ગણ $S$ માં બરાબર ચાર ઘટકો છે
A
$A, C$
B
$B, C$
C
$B, D$
D
$A, D$

Solution

(B) આપેલ છે $|z^2+z+1|=1$.
આને $|(z+\frac{1}{2})^2 + \frac{3}{4}| = 1$ તરીકે લખી શકાય.
ત્રિકોણ અસમતા $|a+b| \leq |a| + |b|$ નો ઉપયોગ કરતા,$1 = |(z+\frac{1}{2})^2 + \frac{3}{4}| \leq |z+\frac{1}{2}|^2 + \frac{3}{4}$,જે સૂચવે છે કે $|z+\frac{1}{2}|^2 \geq \frac{1}{4}$,તેથી $|z+\frac{1}{2}| \geq \frac{1}{2}$. આમ,$(C)$ સાચું છે.
વળી,$|z^2+z| = |(z^2+z+1)-1| \leq |z^2+z+1| + |-1| = 1+1 = 2$.
કારણ કે $|z^2+z| = |z||z+1| \leq 2$,મોટા $|z|$ માટે,$|z|^2 \approx |z^2+z| \leq 2$,તેથી $|z| \leq 2$. આમ,$(B)$ સાચું છે.
કારણ કે સમીકરણ $|z^2+z+1|=1$ એ સંકર સમતલમાં એક વક્ર દર્શાવે છે,ગણ $S$ અનંત છે,તેથી $(D)$ ખોટું છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $(B)$ અને $(C)$ છે.
121
AdvancedMCQ
કોઈ સંકર સંખ્યા $z$ માટે, $\operatorname{Re}(z)$ એ $z$ નો વાસ્તવિક ભાગ દર્શાવે છે. ધારો કે $S$ એ બધી સંકર સંખ્યાઓ $z$ નો ગણ છે જે $z^4 - |z|^4 = 4iz^2$ નું સમાધાન કરે છે, જ્યાં $i = \sqrt{-1}$. તો $|z_1 - z_2|^2$ ની ન્યૂનતમ શક્ય કિંમત, જ્યાં $z_1, z_2 \in S$ અને $\operatorname{Re}(z_1) > 0$ તથા $\operatorname{Re}(z_2) < 0$ હોય, તે શોધો:
A
$4$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(D) ધારો કે $z = x + iy$. આપેલ સમીકરણ $z^4 - |z|^4 = 4iz^2$ છે।
કારણ કે $|z|^2 = z\bar{z}$, તેથી $|z|^4 = (z\bar{z})^2 = z^2\bar{z}^2$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $z^4 - z^2\bar{z}^2 = 4iz^2$.
આનો અર્થ એ થાય કે $z^2(z^2 - \bar{z}^2) = 4iz^2$.
કિસ્સો $1$: $z^2 = 0 \Rightarrow z = 0$. જોકે, $z = 0$ એ $\operatorname{Re}(z_1) > 0$ અથવા $\operatorname{Re}(z_2) < 0$ ની શરતનું પાલન કરતું નથી.
કિસ્સો $2$: $z^2 - \bar{z}^2 = 4i$.
કારણ કે $z = x + iy$, તેથી $z^2 = x^2 - y^2 + 2ixy$ અને $\bar{z}^2 = x^2 - y^2 - 2ixy$.
આમ, $z^2 - \bar{z}^2 = (x^2 - y^2 + 2ixy) - (x^2 - y^2 - 2ixy) = 4ixy$.
તેને $4i$ સાથે સરખાવતા, આપણને $4ixy = 4i$ મળે છે, જેનું સાદું રૂપ $xy = 1$ થાય છે.
આપણે $|z_1 - z_2|^2$ ને ન્યૂનતમ બનાવવાની જરૂર છે જ્યાં $z_1 = x_1 + iy_1$ અને $x_1 > 0$ તથા $z_2 = x_2 + iy_2$ અને $x_2 < 0$ છે.
કારણ કે $xy = 1$, તેથી $y = 1/x$. આમ $z = x + i/x$.
$|z_1 - z_2|^2 = |(x_1 - x_2) + i(1/x_1 - 1/x_2)|^2 = (x_1 - x_2)^2 + (\frac{x_2 - x_1}{x_1x_2})^2 = (x_1 - x_2)^2 (1 + \frac{1}{x_1^2x_2^2})$.
ધારો કે $x_1 = a > 0$ અને $x_2 = -b$ જ્યાં $b > 0$. તો $x_1x_2 = -ab$.
$|z_1 - z_2|^2 = (a + b)^2 (1 + \frac{1}{a^2b^2})$.
$AM-GM$ અસમતા મુજબ, $(a + b)^2 \ge 4ab$. ઉપરાંત $1 + \frac{1}{a^2b^2} \ge 2\sqrt{1 \cdot \frac{1}{a^2b^2}} = \frac{2}{ab}$.
તેથી $|z_1 - z_2|^2 \ge 4ab \cdot \frac{2}{ab} = 8$.
Solution diagram
122
DifficultMCQ
ધારો કે $z$ એ શૂન્યતર કાલ્પનિક ભાગ ધરાવતી સંકરતી સંકર સંખ્યા છે. જો $\frac{2+3z+4z^2}{2-3z+4z^2}$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા હોય,તો $|z|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$0.20$
B
$0.50$
C
$0.55$
D
$0.60$

Solution

(B) આપેલ છે કે $z \neq \overline{z}$.
ધારો કે $\alpha = \frac{2+3z+4z^2}{2-3z+4z^2} = 1 + \frac{6z}{2-3z+4z^2}$.
જો $\alpha$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોય,તો $\alpha = \overline{\alpha}$.
તેથી $\frac{z}{2-3z+4z^2} = \frac{\overline{z}}{2-3\overline{z}+4\overline{z}^2}$.
સાદુરૂપ આપતા,$2(z-\overline{z}) = 4z\overline{z}(z-\overline{z})$.
$z \neq \overline{z}$ હોવાથી,$4z\overline{z} = 2$.
તેથી $|z|^2 = z\overline{z} = 0.50$.
123
AdvancedMCQ
ધારો કે $\bar{z}$ એ સંકર સંખ્યા $z$ નો સંકર અનુબદ્ધ છે અને $i=\sqrt{-1}$ છે. સંકર સંખ્યાઓના ગણમાં,સમીકરણ $\bar{z}-z^2=i(\bar{z}+z^2)$ ના ભિન્ન ઉકેલોની સંખ્યા . . . . . . છે.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે,$\bar{z}-z^2=i(\bar{z}+z^2)$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $(1-i)\bar{z}=(1+i)z^2$ મળે છે.
તેથી,$\bar{z} = \frac{1+i}{1-i}z^2 = \frac{(1+i)^2}{1^2+1^2}z^2 = \frac{2i}{2}z^2 = iz^2$.
ધારો કે $z = x+iy$,તો $\bar{z} = x-iy$.
$\bar{z} = iz^2$ માં કિંમત મૂકતા,$x-iy = i(x+iy)^2 = i(x^2-y^2+2ixy) = -2xy + i(x^2-y^2)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$x = -2xy \Rightarrow x(1+2y) = 0$.
$-y = x^2-y^2 \Rightarrow x^2 = y^2-y$.
કિસ્સો $I$: જો $x=0$,તો $y^2-y=0$,તેથી $y=0$ અથવા $y=1$. આનાથી $z=0$ અને $z=i$ ઉકેલો મળે છે.
કિસ્સો $II$: જો $y=-\frac{1}{2}$,તો $x^2 = (-\frac{1}{2})^2 - (-\frac{1}{2}) = \frac{1}{4} + \frac{1}{2} = \frac{3}{4}$,તેથી $x = \pm \frac{\sqrt{3}}{2}$. આનાથી $z = \frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}i$ અને $z = -\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}i$ ઉકેલો મળે છે.
કુલ $4$ ભિન્ન ઉકેલો છે.
124
AdvancedMCQ
ધારો કે $\bar{z}$ એ સંકર સંખ્યા $z$ નો સંયુગ્મ છે. જો $z$ એક શૂન્યતર સંકર સંખ્યા હોય જેના માટે $(\bar{z})^2+\frac{1}{z^2}$ ના વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક બંને ભાગ પૂર્ણાંક હોય,તો $|z|$ ની શક્ય કિંમત(ઓ) નીચેનામાંથી કઈ છે?
A
$\left(\frac{43+3 \sqrt{205}}{2}\right)^{\frac{1}{4}}$
B
$\left(\frac{7+\sqrt{33}}{4}\right)^{\frac{1}{4}}$
C
$\left(\frac{9+\sqrt{65}}{4}\right)^{\frac{1}{4}}$
D
$\left(\frac{7+\sqrt{13}}{6}\right)^{\frac{1}{4}}$

Solution

(A) ધારો કે $z = r(\cos \theta + i \sin \theta)$,તેથી $\bar{z} = r(\cos \theta - i \sin \theta)$.
તેથી $(\bar{z})^2 + \frac{1}{z^2} = r^2(\cos 2\theta - i \sin 2\theta) + \frac{1}{r^2}(\cos 2\theta - i \sin 2\theta) = (r^2 + \frac{1}{r^2}) \cos 2\theta - i (r^2 + \frac{1}{r^2}) \sin 2\theta$.
ધારો કે $(r^2 + \frac{1}{r^2}) \cos 2\theta = m$ અને $(r^2 + \frac{1}{r^2}) \sin 2\theta = -n$,જ્યાં $m, n \in \mathbb{Z}$.
વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,આપણને $(r^2 + \frac{1}{r^2})^2 = m^2 + n^2$ મળે છે.
વિસ્તરણ કરતા,$r^4 + \frac{1}{r^4} + 2 = m^2 + n^2$.
વિકલ્પ $(A)$ માટે,$|z|^4 = \frac{43+3 \sqrt{205}}{2}$.
તેથી $r^4 + \frac{1}{r^4} + 2 = 43 + 2 = 45$,જે $m^2 + n^2 = 45$ છે. આ પૂર્ણાંક $m, n$ માટે શક્ય છે (દા.ત.,$6^2 + 3^2 = 45$).
આમ,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
125
AdvancedMCQ
ધારો કે $f(x) = x^4 + ax^3 + bx^2 + c$ એ વાસ્તવિક સહગુણકો ધરાવતી બહુપદી છે,જ્યાં $f(1) = -9$. ધારો કે $i\sqrt{3}$ એ સમીકરણ $4x^3 + 3ax^2 + 2bx = 0$ નું એક બીજ છે,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$. જો $\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3$ અને $\alpha_4$ એ સમીકરણ $f(x) = 0$ ના તમામ બીજ હોય,તો $|\alpha_1|^2 + |\alpha_2|^2 + |\alpha_3|^2 + |\alpha_4|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$20$
C
$30$
D
$40$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = x^4 + ax^3 + bx^2 + c$ અને $f(1) = -9$,તેથી $1 + a + b + c = -9$,એટલે કે $a + b + c = -10$ $(1)$.
સમીકરણ $4x^3 + 3ax^2 + 2bx = 0$ નું એક બીજ $i\sqrt{3}$ છે. વાસ્તવિક સહગુણકો હોવાથી,$-i\sqrt{3}$ પણ બીજ થશે. ત્રીજું બીજ $0$ થશે કારણ કે અચળ પદ $0$ છે.
આમ,બીજ $0, i\sqrt{3}, -i\sqrt{3}$ છે.
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો $\frac{2b}{4} = (i\sqrt{3})(-i\sqrt{3}) + 0 + 0 = 3$ થાય,તેથી $b = 6$.
બીજનો સરવાળો $-\frac{3a}{4} = 0 + i\sqrt{3} - i\sqrt{3} = 0$ થાય,તેથી $a = 0$.
$a = 0$ અને $b = 6$ ને $(1)$ માં મૂકતા,$0 + 6 + c = -10$,તેથી $c = -16$.
આમ,$f(x) = x^4 + 6x^2 - 16 = 0$.
અવયવ પાડતા,$(x^2 + 8)(x^2 - 2) = 0$,તેથી $x^2 = -8$ અને $x^2 = 2$.
બીજ $\alpha_1 = i\sqrt{8}, \alpha_2 = -i\sqrt{8}, \alpha_3 = \sqrt{2}, \alpha_4 = -\sqrt{2}$ છે.
માનાંકના વર્ગોનો સરવાળો: $|\alpha_1|^2 + |\alpha_2|^2 + |\alpha_3|^2 + |\alpha_4|^2 = 8 + 8 + 2 + 2 = 20$.
126
DifficultMCQ
ધારો કે $z_1, z_2$ અને $z_3$ એ વર્તુળ $|z|=1$ પરના ત્રણ સંકર સંખ્યાઓ છે,જેમાં $\arg(z_1) = \frac{-\pi}{4}, \arg(z_2) = 0$ અને $\arg(z_3) = \frac{\pi}{4}$ છે. જો $|z_1 \bar{z}_2 + z_2 \bar{z}_3 + z_3 \bar{z}_1|^2 = \alpha + \beta \sqrt{2}$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{Z}$,તો $\alpha^2 + \beta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$24$
B
$41$
C
$31$
D
$29$

Solution

(D) આપેલ છે $z_1 = e^{-i\pi/4}, z_2 = 1, z_3 = e^{i\pi/4}$.
$|z|=1$ હોવાથી,$\bar{z} = 1/z$.
$z_1 \bar{z}_2 + z_2 \bar{z}_3 + z_3 \bar{z}_1 = e^{-i\pi/4}(1) + 1(e^{-i\pi/4}) + e^{i\pi/4}(e^{i\pi/4}) = 2e^{-i\pi/4} + e^{i\pi/2}$.
$2e^{-i\pi/4} + e^{i\pi/2} = 2(\cos(\pi/4) - i\sin(\pi/4)) + i = 2(\frac{1}{\sqrt{2}} - i\frac{1}{\sqrt{2}}) + i = \sqrt{2} - i\sqrt{2} + i = \sqrt{2} + i(1 - \sqrt{2})$.
તેનો વર્ગિત માનાંક $|\sqrt{2} + i(1 - \sqrt{2})|^2 = (\sqrt{2})^2 + (1 - \sqrt{2})^2 = 2 + (1 - 2\sqrt{2} + 2) = 5 - 2\sqrt{2}$.
$\alpha + \beta \sqrt{2}$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 5$ અને $\beta = -2$ મળે.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 = 5^2 + (-2)^2 = 25 + 4 = 29$.
127
AdvancedMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2z^2 - 3z - 2i = 0$ ના બીજ હોય,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$,તો $16 \cdot \operatorname{Re}\left(\frac{\alpha^{19} + \beta^{19} + \alpha^{11} + \beta^{11}}{\alpha^{15} + \beta^{15}}\right) \cdot \operatorname{Im}\left(\frac{\alpha^{19} + \beta^{19} + \alpha^{11} + \beta^{11}}{\alpha^{15} + \beta^{15}}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$398$
B
$312$
C
$409$
D
$441$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $2z^2 - 3z - 2i = 0$ છે.
$z$ વડે ભાગતા,આપણને $2z - 3 - \frac{2i}{z} = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $2(z - \frac{i}{z}) = 3$,અથવા $z - \frac{i}{z} = \frac{3}{2}$.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,$\alpha - \frac{i}{\alpha} = \frac{3}{2}$ અને $\beta - \frac{i}{\beta} = \frac{3}{2}$ થાય.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\alpha - \frac{i}{\alpha})^2 = \alpha^2 + \frac{i^2}{\alpha^2} - 2i = \alpha^2 - \frac{1}{\alpha^2} - 2i = \frac{9}{4}$.
આમ,$\alpha^2 - \frac{1}{\alpha^2} = \frac{9}{4} + 2i$. તેવી જ રીતે,$\beta^2 - \frac{1}{\beta^2} = \frac{9}{4} + 2i$.
પદાવલિ $E = \frac{\alpha^{19} + \beta^{19} + \alpha^{11} + \beta^{11}}{\alpha^{15} + \beta^{15}} = \frac{\alpha^{15}(\alpha^4 + \alpha^{-4}) + \beta^{15}(\beta^4 + \beta^{-4})}{\alpha^{15} + \beta^{15}}$ ધ્યાનમાં લો.
નોંધો કે $(\alpha^2 - \alpha^{-2})^2 = \alpha^4 + \alpha^{-4} - 2 = (\frac{9}{4} + 2i)^2 = \frac{81}{16} - 4 + 9i = \frac{17}{16} + 9i$.
તેથી,$\alpha^4 + \alpha^{-4} = \frac{17}{16} + 9i + 2 = \frac{49}{16} + 9i$.
આને $E$ માં મૂકતા: $E = \frac{(\alpha^{15} + \beta^{15})(\frac{49}{16} + 9i)}{\alpha^{15} + \beta^{15}} = \frac{49}{16} + 9i$.
તેથી $\operatorname{Re}(E) = \frac{49}{16}$ અને $\operatorname{Im}(E) = 9$.
જરૂરી કિંમત $16 \cdot \operatorname{Re}(E) \cdot \operatorname{Im}(E) = 16 \cdot \frac{49}{16} \cdot 9 = 49 \cdot 9 = 441$ છે.
128
DifficultMCQ
બે સંખ્યાઓ $k_1$ અને $k_2$ ને પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના ગણમાંથી યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. તો,$i^{k_1} + i^{k_2}$ (જ્યાં $i = \sqrt{-1}$) નું મૂલ્ય શૂન્ય ન હોય તેની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(C) કોઈપણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $k$ માટે $i^k$ નું મૂલ્ય માત્ર ચાર કિંમતોમાંથી એક હોઈ શકે: $\{i, -1, -i, 1\}$.
$k_1$ અને $k_2$ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવતા હોવાથી,$(i^{k_1}, i^{k_2})$ માટે કુલ $4 \times 4 = 16$ શક્ય જોડ મળે.
આપણે $i^{k_1} + i^{k_2} \neq 0$ હોય તેની સંભાવના શોધવી છે,જે $1 - P(i^{k_1} + i^{k_2} = 0)$ ને સમાન છે.
શરત $i^{k_1} + i^{k_2} = 0$ નો અર્થ છે $i^{k_1} = -i^{k_2}$.
આ શરતનું પાલન કરતી શક્ય જોડ: $(i, -i), (-i, i), (1, -1), (-1, 1)$ છે.
આવી $4$ પ્રતિકૂળ સ્થિતિઓ છે.
તેથી,સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $16 - 4 = 12$ છે.
સંભાવના $\frac{12}{16} = \frac{3}{4}$ થાય.
129
MediumMCQ
જો $\alpha+i \beta$ અને $\gamma+i \delta$ એ $x^2-(3-2 i) x-(2 i-2)=0$ ના બીજ હોય,જ્યાં $i=\sqrt{-1}$,તો $\alpha \gamma+\beta \delta$ ની કિંમત શોધો :
A
$6$
B
$2$
C
$-2$
D
$-6$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2-(3-2 i) x-(2 i-2)=0$ છે. \\
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2-4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા: \\
$x = \frac{(3-2 i) \pm \sqrt{(3-2 i)^2 - 4(1)(-(2 i-2))}}{2}$ \\
$x = \frac{(3-2 i) \pm \sqrt{9 - 4 - 12i + 8i - 8}}{2}$ \\
$x = \frac{(3-2 i) \pm \sqrt{-3 - 4i}}{2}$ \\
કારણ કે $-3-4i = 1^2 + (2i)^2 - 2(1)(2i) = (1-2i)^2$,તેથી: \\
$x = \frac{(3-2 i) \pm (1-2 i)}{2}$ \\
કિસ્સો $1$: $x = \frac{3-2i + 1-2i}{2} = \frac{4-4i}{2} = 2-2i$. અહીં $\alpha=2, \beta=-2$. \\
કિસ્સો $2$: $x = \frac{3-2i - (1-2i)}{2} = \frac{2}{2} = 1+0i$. અહીં $\gamma=1, \delta=0$. \\
આમ,$\alpha \gamma + \beta \delta = (2)(1) + (-2)(0) = 2+0 = 2$.
130
MediumMCQ
ધારો કે $z$ એક એવી સંકર સંખ્યા છે કે જેથી $|z|=1$. જો $\frac{2+k^2z}{k+\overline{z}}=kz$,જ્યાં $k \in R$,તો વર્તુળ $|z-(1+2i)|=1$ થી $k+ik^2$ નું મહત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$\sqrt{5}+1$
B
$2$
C
$3$
D
$\sqrt{3}+1$

Solution

(A) આપેલ છે $\frac{2+k^2z}{k+\overline{z}}=kz$. $|z|=1$ હોવાથી,$\overline{z} = \frac{1}{z}$ મળે.
આ કિંમત મૂકતા,$\frac{2+k^2z}{k+\frac{1}{z}} = kz$ મળે.
$\frac{z(2+k^2z)}{kz+1} = kz \implies 2+k^2z = k^2z+k$.
તેથી $k=2$ મળે.
બિંદુ $k+ik^2 = 2+4i$ છે.
વર્તુળ $|z-(1+2i)|=1$ નું કેન્દ્ર $C(1,2)$ અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
બિંદુ $P(2,4)$ થી કેન્દ્ર $C(1,2)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{(2-1)^2+(4-2)^2} = \sqrt{5}$ છે.
વર્તુળથી મહત્તમ અંતર $d+r = \sqrt{5}+1$ થાય.
131
MediumMCQ
ધારો કે $z \in \mathbb{C}$ એવું છે કે $\frac{z^2+3i}{z-2+i}=2+3i$. તો $z^2$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$19-2i$
B
$-19-2i$
C
$19+2i$
D
$-19+2i$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\frac{z^2+3i}{z-2+i} = 2+3i$
બંને બાજુ $(z-2+i)$ વડે ગુણતા: $z^2+3i = (2+3i)(z-2+i)$
$z^2+3i = 2z - 4 + 2i + 3iz - 6i - 3$
$z^2 - z(2+3i) + 7 + 7i = 0$
ધારો કે $z_1$ અને $z_2$ આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે. વીએટાના સૂત્રો મુજબ,$z_1+z_2 = 2+3i$ અને $z_1z_2 = 7+7i$.
આપણે $z^2$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો શોધવાનો છે,જે $z_1^2 + z_2^2$ છે.
$z_1^2 + z_2^2 = (z_1+z_2)^2 - 2z_1z_2$
$z_1^2 + z_2^2 = (2+3i)^2 - 2(7+7i)$
$z_1^2 + z_2^2 = (4 - 9 + 12i) - 14 - 14i$
$z_1^2 + z_2^2 = -19 - 2i$
132
DifficultMCQ
ધારો કે $\omega_1=(8+i) \sin \theta+(7+4 i) \cos \theta$ અને $\omega_2=(1+8 i ) \sin \theta+(4+7 i ) \cos \theta$ નો ગુણાકાર $\alpha+ i \beta$ છે,જ્યાં $i =\sqrt{-1}$. ધારો કે $p$ અને $q$ એ $\alpha+\beta$ ની અનુક્રમે મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતો છે,તો $p+q$ ની કિંમત શોધો.
A
$140$
B
$130$
C
$160$
D
$150$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\omega_1 = (8 \sin \theta + 7 \cos \theta) + i(\sin \theta + 4 \cos \theta)$ અને $\omega_2 = (\sin \theta + 4 \cos \theta) + i(8 \sin \theta + 7 \cos \theta)$.
ધારો કે $x = 8 \sin \theta + 7 \cos \theta$ અને $y = \sin \theta + 4 \cos \theta$.
તેથી $\omega_1 = x + iy$ અને $\omega_2 = y + ix$.
ગુણાકાર $\omega_1 \omega_2 = (x + iy)(y + ix) = xy + ix^2 + iy^2 + i^2yx = xy + i(x^2 + y^2) - xy = i(x^2 + y^2)$.
આમ,$\alpha = 0$ અને $\beta = x^2 + y^2$.
$\beta = (8 \sin \theta + 7 \cos \theta)^2 + (\sin \theta + 4 \cos \theta)^2 = 65 \sin^2 \theta + 65 \cos^2 \theta + 120 \sin \theta \cos \theta = 65 + 60 \sin(2 \theta)$.
તેથી $\alpha + \beta = 65 + 60 \sin(2 \theta)$,મહત્તમ કિંમત $p = 125$ અને ન્યૂનતમ કિંમત $q = 5$.
તેથી $p + q = 125 + 5 = 130$.
133
DifficultMCQ
જો $\alpha$ એ સમીકરણ $x^2+x+1=0$ નું બીજ હોય અને $\sum_{k=1}^n\left(\alpha^k+\frac{1}{\alpha^k}\right)^2=20$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha$ એ $x^2+x+1=0$ નું બીજ છે,તેથી $\alpha = \omega$ અથવા $\alpha = \omega^2$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
$\frac{1}{\omega} = \omega^2$ અને $\frac{1}{\omega^2} = \omega$ હોવાથી,પદ $\left(\alpha^k+\frac{1}{\alpha^k}\right)^2$ એ $\left(\omega^k+\omega^{2k}\right)^2 = \omega^{2k} + \omega^{4k} + 2\omega^{3k} = \omega^{2k} + \omega^k + 2$ માં સાદું રૂપ પામે છે.
આપણે $n$ શોધવાનું છે જેથી $\sum_{k=1}^n (\omega^{2k} + \omega^k + 2) = 20$.
આ $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} + \sum_{k=1}^n \omega^k + 2n = 20$ છે.
જો $n$ એ $3$ નો ગુણક હોય,ધારો કે $n=3m$,તો $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} = 0$ અને $\sum_{k=1}^n \omega^k = 0$,તેથી $2n = 20 \Rightarrow n = 10$ ($3$ નો ગુણક નથી).
જો $n = 3m+1$,તો $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} = \omega^2$ અને $\sum_{k=1}^n \omega^k = \omega$,તેથી $\omega^2 + \omega + 2n = 20$ $\Rightarrow -1 + 2n = 20$ $\Rightarrow 2n = 21$ (પૂર્ણાંક ઉકેલ નથી).
જો $n = 3m+2$,તો $\sum_{k=1}^n \omega^{2k} = \omega^2 + \omega^4 = \omega^2 + \omega = -1$ અને $\sum_{k=1}^n \omega^k = \omega + \omega^2 = -1$,તેથી $-1 - 1 + 2n = 20$ $\Rightarrow 2n = 22$ $\Rightarrow n = 11$.
$11 = 3(3) + 2$ હોવાથી,આ શરત સંતોષાય છે.
134
DifficultMCQ
વિધાનો પૈકી:
$(S1) :$ ગણ $\{z \in \mathbb{C} - \{-i\} : |z|=1 \text{ અને } \frac{z-i}{z+i} \text{ શુદ્ધ વાસ્તવિક છે}\}$ માં બરાબર બે ઘટકો છે,અને
$(S2) :$ ગણ $\{z \in \mathbb{C} - \{-1\} : |z|=1 \text{ અને } \frac{z-1}{z+1} \text{ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે}\}$ માં અનંત ઘટકો છે.
A
બંને ખોટા છે
B
માત્ર $(S1)$ સાચું છે
C
માત્ર $(S2)$ સાચું છે
D
બંને સાચા છે

Solution

(C) $(S1)$ માટે: ધારો કે $z = x+iy$. $|z|=1$ હોવાથી,$x^2+y^2=1$. $\frac{z-i}{z+i}$ શુદ્ધ વાસ્તવિક છે તેનો અર્થ એ કે $\frac{z-i}{z+i} = \frac{\bar{z}+i}{\bar{z}-i}$.
આ સાદું રૂપ આપતા $2i(z+\bar{z}) = 0$ મળે,એટલે કે $x=0$. $|z|=1$ હોવાથી $y^2=1$,તેથી $z = \pm i$. પરંતુ $z \neq -i$ હોવાથી,માત્ર $z=i$ શક્ય છે. તેથી,$(S1)$ ખોટું છે.
$(S2)$ માટે: ધારો કે $w = \frac{z-1}{z+1}$. $w$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે તેનો અર્થ $w + \bar{w} = 0$.
આ સાદું રૂપ આપતા $2|z|^2 - 2 = 0$ મળે,એટલે કે $|z|^2 = 1$. જે આપેલ શરત $|z|=1$ નું પાલન કરે છે. તેથી,$(S2)$ સાચું છે.
135
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \{\theta \in [0, 2\pi] : 1 + 10 \operatorname{Re}\left(\frac{2 \cos \theta + i \sin \theta}{\cos \theta - 3i \sin \theta}\right) = 0\}$. તો $\sum_{\theta \in A} \theta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{21}{4} \pi^2$
B
$8 \pi^2$
C
$\frac{27}{4} \pi^2$
D
$6 \pi^2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $1 + 10 \operatorname{Re}\left(\frac{2 \cos \theta + i \sin \theta}{\cos \theta - 3i \sin \theta}\right) = 0$ છે।
અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(\cos \theta + 3i \sin \theta)$ વડે ગુણતા:
$\frac{(2 \cos \theta + i \sin \theta)(\cos \theta + 3i \sin \theta)}{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta} = \frac{2 \cos^2 \theta + 6i \cos \theta \sin \theta + i \sin \theta \cos \theta - 3 \sin^2 \theta}{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta} = \frac{(2 \cos^2 \theta - 3 \sin^2 \theta) + i(7 \sin \theta \cos \theta)}{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta}$.
વાસ્તવિક ભાગ $\frac{2 \cos^2 \theta - 3 \sin^2 \theta}{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta}$ છે।
આ કિંમતને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$1 + 10 \left(\frac{2 \cos^2 \theta - 3 \sin^2 \theta}{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta}\right) = 0$.
$\frac{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta + 20 \cos^2 \theta - 30 \sin^2 \theta}{\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta} = 0$.
$21 \cos^2 \theta - 21 \sin^2 \theta = 0 \implies 21 \cos(2\theta) = 0$.
તેથી, $\cos(2\theta) = 0$, જેનો અર્થ છે કે $2\theta = \frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2}, \frac{5\pi}{2}, \frac{7\pi}{2}$.
તેથી, $\theta = \frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}, \frac{7\pi}{4}$.
હવે $\sum \theta^2 = \left(\frac{\pi}{4}\right)^2 + \left(\frac{3\pi}{4}\right)^2 + \left(\frac{5\pi}{4}\right)^2 + \left(\frac{7\pi}{4}\right)^2 = \frac{\pi^2}{16}(1 + 9 + 25 + 49) = \frac{84 \pi^2}{16} = \frac{21 \pi^2}{4}$.
136
EasyMCQ
$(1+i)^5(1-i)^7$ ની કિંમત શોધો:
A
-$64$
B
-64i
C
64i
D
$64$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $(1+i)^5(1-i)^7$
$= (1+i)^5(1-i)^5(1-i)^2$
$= [(1+i)(1-i)]^5(1-2i+i^2)$
$= (1-i^2)^5(1-2i-1)$
$= (1-(-1))^5(-2i)$
$= (2)^5(-2i)$
$= 32(-2i) = -64i$
137
MediumMCQ
ધારો કે $z$ એ એક સંકર સંખ્યા છે જેમાં $\operatorname{Im}(z)=10$ છે અને તે $\frac{2z-n}{2z+n}=2i-1$ નું સમાધાન કરે છે, જ્યાં $i=\sqrt{-1}$, કોઈ પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે. તો:
A
$n=20$ અને $\operatorname{Re}(z)=10$
B
$n=20$ અને $\operatorname{Re}(z)=-10$
C
$n=40$ અને $\operatorname{Re}(z)=10$
D
$n=40$ અને $\operatorname{Re}(z)=-10$

Solution

(D) આપેલ છે $\frac{2z-n}{2z+n} = 2i-1$.
ધારો કે $2z = x+iy$. કારણ કે $\operatorname{Im}(z)=10$, તેથી $\operatorname{Im}(2z) = 20$. એટલે કે $2z = x+20i$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{x+20i-n}{x+20i+n} = 2i-1$.
$(x-n)+20i = (2i-1)(x+n+20i)$.
$(x-n)+20i = 2i(x+n) + 40i^2 - (x+n) - 20i$.
$(x-n)+20i = 2i(x+n) - 40 - (x+n) - 20i$.
$(x-n)+20i = -(x+n+40) + i(2x+2n-20)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
વાસ્તવિક ભાગ: $x-n = -(x+n+40) \implies x-n = -x-n-40 \implies 2x = -40 \implies x = -20$.
તેથી $2z = -20+20i$, એટલે કે $z = -10+10i$. આમ $\operatorname{Re}(z) = -10$.
કાલ્પનિક ભાગ: $20 = 2x+2n-20$.
$x=-20$ મૂકતા: $20 = 2(-20)+2n-20 \implies 20 = -40+2n-20 \implies 20 = 2n-60 \implies 2n = 80 \implies n = 40$.
તેથી, $n=40$ અને $\operatorname{Re}(z)=-10$.
138
EasyMCQ
જો $(x+iy)^{1/3} = a+ib$ જ્યાં $x, y, a, b \in R$ અને $i = \sqrt{-1}$ હોય,તો $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = $
A
$-2(a^2+b^2)$
B
$2(a^2-b^2)$
C
$a^2-b^2$
D
$a^2+b^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $(x+iy)^{1/3} = a+ib$.
બંને બાજુ ઘન કરતા,આપણને મળે $x+iy = (a+ib)^3$.
નિત્યસમ $(a+b)^3 = a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3$ નો ઉપયોગ કરતા,$x+iy = a^3 + 3a^2(ib) + 3a(ib)^2 + (ib)^3$.
$x+iy = a^3 + 3a^2bi - 3ab^2 - ib^3$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને અલગ કરતા: $x+iy = (a^3 - 3ab^2) + i(3a^2b - b^3)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા: $x = a^3 - 3ab^2$ અને $y = 3a^2b - b^3$.
અનુક્રમે $a$ અને $b$ વડે ભાગતા: $\frac{x}{a} = a^2 - 3b^2$ અને $\frac{y}{b} = 3a^2 - b^2$.
તેથી,$\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = (a^2 - 3b^2) - (3a^2 - b^2) = a^2 - 3b^2 - 3a^2 + b^2 = -2a^2 - 2b^2 = -2(a^2+b^2)$.
139
EasyMCQ
જો $x = -2 - \sqrt{3} i$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ હોય,તો $2x^4 + 5x^3 + 7x^2 - x + 41$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$-6$
C
$75$
D
$-76$

Solution

(A) આપેલ છે $x = -2 - \sqrt{3} i$.
$x + 2 = -\sqrt{3} i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x + 2)^2 = (-\sqrt{3} i)^2$.
$x^2 + 4x + 4 = 3i^2$.
$i^2 = -1$ હોવાથી,$x^2 + 4x + 4 = -3$.
$x^2 + 4x + 7 = 0$.
હવે,$2x^4 + 5x^3 + 7x^2 - x + 41$ ને $x^2 + 4x + 7$ વડે ભાગતા:
$2x^4 + 5x^3 + 7x^2 - x + 41 = (x^2 + 4x + 7)(2x^2 - 3x + 5) + 6$.
$x^2 + 4x + 7 = 0$ મૂકતા:
$0 \times (2x^2 - 3x + 5) + 6 = 6$.
140
MediumMCQ
જો $x = 1 + 2i$ હોય,તો $x^3 + 7x^2 - x + 16$ ની કિંમત શોધો.
A
$-17 - 24i$
B
$-17 + 24i$
C
$17 - 24i$
D
$17 + 24i$

Solution

(B) આપેલ છે $x = 1 + 2i$,તેથી $x - 1 = 2i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x - 1)^2 = (2i)^2$,જેનો અર્થ થાય છે $x^2 - 2x + 1 = -4$,અથવા $x^2 - 2x + 5 = 0$.
હવે,$x^3 + 7x^2 - x + 16$ ને $x^2 - 2x + 5$ વડે ભાગતા:
$x^3 + 7x^2 - x + 16 = (x^2 - 2x + 5)(x + 9) + (12x - 29)$.
કારણ કે $x^2 - 2x + 5 = 0$ છે,તેથી પદાવલિ $12x - 29$ માં પરિણમે છે.
$x = 1 + 2i$ મૂકતા:
$12(1 + 2i) - 29 = 12 + 24i - 29 = -17 + 24i$.
141
MediumMCQ
સંકર સંખ્યાઓ $\sin x + i \cos 2x$ અને $\cos x - i \sin 2x$ (જ્યાં $i = \sqrt{-1}$) એકબીજાની અનુબદ્ધ (conjugate) હોય તે માટે:
A
$x = n\pi, n \in Z$
B
$x = (n + \frac{1}{2})\pi, n \in Z$
C
$x = (3n - 1)\pi, n \in Z$
D
$x$ ની કોઈ કિંમત નહીં

Solution

(D) બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1 = a + ib$ અને $z_2 = c + id$ એકબીજાની અનુબદ્ધ હોય જો $z_1 = \overline{z_2}$ થાય.
અહીં $z_1 = \sin x + i \cos 2x$ અને $z_2 = \cos x - i \sin 2x$ છે.
$z_2$ ની અનુબદ્ધ સંખ્યા $\overline{z_2} = \cos x + i \sin 2x$ થાય.
$z_1 = \overline{z_2}$ માટે,$\sin x + i \cos 2x = \cos x + i \sin 2x$ હોવું જોઈએ.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$1$) $\sin x = \cos x \implies \tan x = 1 \implies x = n\pi + \frac{\pi}{4}$.
$2$) $\cos 2x = \sin 2x \implies \tan 2x = 1 \implies 2x = m\pi + \frac{\pi}{4} \implies x = \frac{m\pi}{2} + \frac{\pi}{8}$.
$x$ ની આ બંને શરતોની સરખામણી કરતા,એવી કોઈ કિંમત નથી જે બંને સમીકરણોને એકસાથે સંતોષે.
તેથી,$x$ ની એવી કોઈ કિંમત નથી જેના માટે આપેલી સંકર સંખ્યાઓ એકબીજાની અનુબદ્ધ હોય.
142
MediumMCQ
$z = \frac{3 + 2i \sin \theta}{1 - 2i \sin \theta}, \quad (i = \sqrt{-1})$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા હશે જો $\theta =$
A
$n \pi \pm \frac{\pi}{6}$,જ્યાં $n \in Z$
B
$n \pi \pm \frac{\pi}{3}$,જ્યાં $n \in Z$
C
$n \pi \pm \frac{\pi}{4}$,જ્યાં $n \in Z$
D
$n \pi$,જ્યાં $n \in Z$

Solution

(B) કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોય ત્યારે તેનો વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય થાય,એટલે કે $\text{Re}(z) = 0$.
આપેલ $z = \frac{3 + 2i \sin \theta}{1 - 2i \sin \theta}$.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(1 + 2i \sin \theta)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(3 + 2i \sin \theta)(1 + 2i \sin \theta)}{(1 - 2i \sin \theta)(1 + 2i \sin \theta)}$
$z = \frac{3 + 8i \sin \theta - 4 \sin^2 \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta}$
$z = \frac{3 - 4 \sin^2 \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta} + i \frac{8 \sin \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta}$
શુદ્ધ કાલ્પનિક હોવા માટે,$\text{Re}(z) = 0$:
$3 - 4 \sin^2 \theta = 0 \implies \sin^2 \theta = \frac{3}{4} = \sin^2 \left(\frac{\pi}{3}\right)$
તેથી,$\theta = n \pi \pm \frac{\pi}{3}$,જ્યાં $n \in Z$.
143
DifficultMCQ
જો $z=x+iy$ અને $z^{1/3}=p+iq$ હોય,જ્યાં $x, y, p, q \in R$ અને $i=\sqrt{-1}$,તો $\left(\frac{x}{p}+\frac{y}{q}\right)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$p^2-q^2$
B
$4(p^2-q^2)$
C
$p^2+q^2$
D
$4(p^2+q^2)$

Solution

(B) $z^{1/3} = p+iq$
$\Rightarrow z = (p+iq)^3$
$\Rightarrow x+iy = p^3 + 3p^2(iq) + 3p(iq)^2 + (iq)^3$
$\Rightarrow x+iy = (p^3 - 3pq^2) + i(3p^2q - q^3)$
$\Rightarrow x = p^3 - 3pq^2$ અને $y = 3p^2q - q^3$
$\Rightarrow \frac{x}{p} = p^2 - 3q^2$ અને $\frac{y}{q} = 3p^2 - q^2$
$\therefore \left(\frac{x}{p} + \frac{y}{q}\right) = (p^2 - 3q^2) + (3p^2 - q^2) = 4p^2 - 4q^2 = 4(p^2 - q^2)$
144
DifficultMCQ
જો $x = -2 + \sqrt{-3}$ હોય,તો $2x^4 + 5x^3 + 7x^2 - x + 38$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$-2$
C
$3$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x = -2 + i\sqrt{3}$,તેથી $x + 2 = i\sqrt{3}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x + 2)^2 = -3$,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + 4x + 4 = -3$ એટલે કે $x^2 + 4x + 7 = 0$ થાય છે.
હવે,બહુપદી $P(x) = 2x^4 + 5x^3 + 7x^2 - x + 38$ ને $x^2 + 4x + 7$ વડે ભાગતા:
$2x^4 + 5x^3 + 7x^2 - x + 38 = (x^2 + 4x + 7)(2x^2 - 3x + 5) + 3$.
કારણ કે $x^2 + 4x + 7 = 0$,તેથી પદાવલિની કિંમત:
$P(x) = 0 \times (2x^2 - 3x + 5) + 3 = 3$.
આમ,જવાબ $3$ છે.
145
MediumMCQ
$(1-\cos \theta+i \sin \theta)^{-1}$ નો વાસ્તવિક ભાગ શું છે?
A
$1/2$
B
$1/(1+\cos \theta)$
C
$\tan(\theta/2)$
D
$\cot(\theta/2)$

Solution

(A) આપેલ પદ $(1-\cos \theta+i \sin \theta)^{-1} = \frac{1}{1-\cos \theta+i \sin \theta}$ છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1-\cos \theta = 2 \sin^2(\theta/2)$ અને $\sin \theta = 2 \sin(\theta/2) \cos(\theta/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{2 \sin^2(\theta/2) + i(2 \sin(\theta/2) \cos(\theta/2))} = \frac{1}{2 \sin(\theta/2) [\sin(\theta/2) + i \cos(\theta/2)]}$.
અંશ અને છેદને અનુબદ્ધ $[\sin(\theta/2) - i \cos(\theta/2)]$ વડે ગુણતા:
$= \frac{\sin(\theta/2) - i \cos(\theta/2)}{2 \sin(\theta/2) [\sin^2(\theta/2) + \cos^2(\theta/2)]} = \frac{\sin(\theta/2) - i \cos(\theta/2)}{2 \sin(\theta/2)}$.
$= \frac{\sin(\theta/2)}{2 \sin(\theta/2)} - i \frac{\cos(\theta/2)}{2 \sin(\theta/2)} = \frac{1}{2} - i \frac{1}{2} \cot(\theta/2)$.
તેથી,વાસ્તવિક ભાગ $1/2$ છે.
146
EasyMCQ
જો $Z_1$ અને $Z_2$ બે શૂન્યતર સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય નથી?
A
$\overline{Z_1+Z_2}=\overline{Z}_1+\overline{Z}_2$
B
$\left|Z_1 Z_2\right|=\left|Z_1\right| \cdot\left|Z_2\right|$
C
$\overline{Z_1 Z_2}=\bar{Z}_1 \cdot \bar{Z}_2$
D
$\left|Z_1+Z_2\right| \geq\left|Z_1\right|+\left|Z_2\right|$

Solution

(D) સંકર સંખ્યાઓ માટે ત્રિકોણીય અસમતા મુજબ,કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ $Z_1$ અને $Z_2$ માટે,તેમના સરવાળાનું માન તેમના માનના સરવાળા કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું હોય છે,એટલે કે $\left|Z_1+Z_2\right| \leq \left|Z_1\right|+\left|Z_2\right|$.
તેથી,વિધાન $\left|Z_1+Z_2\right| \geq \left|Z_1\right|+\left|Z_2\right|$ સામાન્ય રીતે અસત્ય છે.
147
MediumMCQ
જ્યારે $x = \frac{4 + 5i}{2}$ હોય ત્યારે $4x^3 - 4x^2 - 7x + 127$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $x = \frac{4 + 5i}{2}$ $\Rightarrow 2x = 4 + 5i$ $\Rightarrow 2x - 4 = 5i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(2x - 4)^2 = (5i)^2$ $\Rightarrow 4x^2 - 16x + 16 = -25$ $\Rightarrow 4x^2 - 16x + 41 = 0$.
હવે,બહુપદી $4x^3 - 4x^2 - 7x + 127$ ને $4x^2 - 16x + 41$ વડે ભાગતા:
$4x^3 - 4x^2 - 7x + 127 = x(4x^2 - 16x + 41) + 12x^2 - 48x + 127$
$= x(0) + 3(4x^2 - 16x) + 127$
$= 3(-41) + 127$
$= -123 + 127 = 4$.
148
MediumMCQ
જો $2i$ એ $f(z) = z^4 + z^3 + 2z^2 + 4z - 8 = 0$ નું એક બીજ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું $f(z) = 0$ નું બીજ ન હોઈ શકે?
A
$-2i$
B
$1$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(z) = z^4 + z^3 + 2z^2 + 4z - 8$ નું એક બીજ $2i$ છે. સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,તેની સંકર અનુબદ્ધ સંખ્યા $-2i$ પણ બીજ હશે.
તેથી,$(z - 2i)(z + 2i) = (z^2 + 4)$ એ $f(z)$ નો અવયવ છે.
$f(z)$ ને $(z^2 + 4)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$f(z) = (z^2 + 4)(z^2 + z - 2)$.
વધુમાં દ્વિઘાત પદના અવયવ પાડતા:
$z^2 + z - 2 = (z + 2)(z - 1)$.
આમ,$f(z) = 0$ ના બીજ $2i, -2i, -2$ અને $1$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$2$ એ $f(z) = 0$ નું બીજ નથી.
149
DifficultMCQ
જો $a \pm ib$ અને $b \pm ai$ એ $x^4-10x^3+50x^2-130x+169=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{a}{b}+\frac{b}{a}=$
A
$\frac{25}{12}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{13}{6}$
D
$\frac{34}{15}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^4-10x^3+50x^2-130x+169=0$ છે.
સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,બીજ અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે.
બીજ $a+ib, a-ib, b+ai, b-ai$ છે.
બીજનો સરવાળો $(a+ib) + (a-ib) + (b+ai) + (b-ai) = 2a + 2b = 10$ છે,તેથી $a+b=5$.
બીજનો ગુણાકાર $(a^2+b^2)(b^2+a^2) = (a^2+b^2)^2 = 169$ છે.
આમ,$a^2+b^2 = 13$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(a+b)^2 = a^2+b^2+2ab$.
કિંમતો મૂકતા,$5^2 = 13 + 2ab$,જે $25 = 13 + 2ab$ આપે છે,તેથી $2ab = 12$ અથવા $ab = 6$.
આપણે $\frac{a}{b} + \frac{b}{a} = \frac{a^2+b^2}{ab}$ શોધવાનું છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{13}{6}$ મળે છે.
150
MediumMCQ
સમીકરણ $x^3-3x^2+3x-9=0$ ના બીજ ...... છે.
A
$3, 1+2\omega, 1+2\omega^2$
B
$3, -1+2\omega, -1-2\omega^2$
C
$3, 2-\omega, 2-\omega^2$
D
$1, 1+2\omega, 1+2\omega^2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^3-3x^2+3x-9=0$ છે.
અવયવ પાડતા,$x^2(x-3) + 3(x-3) = 0$.
$(x-3)(x^2+3) = 0$.
તેથી,એક બીજ $x = 3$ છે.
અન્ય બીજ માટે,$x^2+3=0$ ઉકેલતા,$x^2 = -3$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega^2+\omega+1=0$,તેથી $\omega^2+\omega = -1$.
$x = 1+2\omega$ ચકાસતા: $(1+2\omega)^2 + 3 = 1 + 4\omega + 4\omega^2 + 3 = 4(1+\omega+\omega^2) = 0$.
તે જ રીતે,$x = 1+2\omega^2$ પણ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
તેથી,બીજ $3, 1+2\omega$ અને $1+2\omega^2$ છે.

4-1.Complex numbers — Mix Examples-Complex numbers · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.