Gujarati

Mix Examples-Complex numbers Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · Mix Examples-Complex numbers

263+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 263 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
જો $x = 3 + i$ હોય,તો $x^3 - 3x^2 - 8x + 15 = $
A
$6$
B
$10$
C
$-18$
D
$-15$

Solution

(D) આપેલ છે કે $x = 3 + i$,તેથી $x - 3 = i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x - 3)^2 = i^2$.
$x^2 - 6x + 9 = -1$,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 6x + 10 = 0$ થાય છે.
હવે,$x^3 - 3x^2 - 8x + 15$ ને $x^2 - 6x + 10$ ના સ્વરૂપમાં લખતા:
$x^3 - 3x^2 - 8x + 15 = x(x^2 - 6x + 10) + 3(x^2 - 6x + 10) - 15$.
$x^2 - 6x + 10 = 0$ મૂકતા,આપણને $x(0) + 3(0) - 15 = -15$ મળે છે.
2
MediumMCQ
જો ${z_1}$ અને ${z_2}$ બે સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $Re({z_1}{z_2}) = $
A
$Re(z_1) \cdot Re(z_2)$
B
$Re(z_1) \cdot Im(z_2)$
C
$Im(z_1) \cdot Re(z_2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે ${z_1} = a + ib$ અને ${z_2} = c + id$,જ્યાં $a, b, c, d \in \mathbb{R}$.
તેથી ${z_1}{z_2} = (a + ib)(c + id) = (ac - bd) + i(ad + bc)$.
ગુણાકારનો વાસ્તવિક ભાગ $Re({z_1}{z_2}) = ac - bd$ છે.
અહીં $a = Re(z_1)$,$c = Re(z_2)$,$b = Im(z_1)$,અને $d = Im(z_2)$ હોવાથી:
$Re({z_1}{z_2}) = Re(z_1) \cdot Re(z_2) - Im(z_1) \cdot Im(z_2)$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,કોઈ પણ વિકલ્પ $A, B,$ કે $C$ સાચું સૂત્ર દર્શાવતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
3
MediumMCQ
$\frac{\sqrt{5 + 12i} + \sqrt{5 - 12i}}{\sqrt{5 + 12i} - \sqrt{5 - 12i}} = $
A
$-\frac{3}{2}i$
B
$\frac{3}{2}i$
C
$-\frac{3}{2}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $z = \frac{\sqrt{5 + 12i} + \sqrt{5 - 12i}}{\sqrt{5 + 12i} - \sqrt{5 - 12i}}$.
અંશ અને છેદને $(\sqrt{5 + 12i} + \sqrt{5 - 12i})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$z = \frac{(\sqrt{5 + 12i} + \sqrt{5 - 12i})^2}{(\sqrt{5 + 12i})^2 - (\sqrt{5 - 12i})^2}$
$z = \frac{(5 + 12i) + (5 - 12i) + 2\sqrt{(5 + 12i)(5 - 12i)}}{(5 + 12i) - (5 - 12i)}$
$z = \frac{10 + 2\sqrt{25 - 144i^2}}{24i}$
$i^2 = -1$ હોવાથી,$25 - 144i^2 = 25 + 144 = 169$.
$z = \frac{10 + 2(13)}{24i} = \frac{10 + 26}{24i} = \frac{36}{24i} = \frac{3}{2i} = -\frac{3}{2}i$.
4
MediumMCQ
જો ${a^2} + {b^2} = 1$ હોય,તો $\frac{{1 + b + ia}}{{1 + b - ia}} = $
A
$1$
B
$2$
C
$b + ia$
D
$a + ib$

Solution

(C) આપેલ છે કે ${a^2} + {b^2} = 1$.
પદાવલિ $Z = \frac{{1 + b + ia}}{{1 + b - ia}}$ ધ્યાનમાં લો.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1 + b + ia)$ વડે ગુણતા:
$Z = \frac{{(1 + b + ia)(1 + b + ia)}}{{(1 + b - ia)(1 + b + ia)}}$
$Z = \frac{{(1 + b)^2 + (ia)^2 + 2ia(1 + b)}}{{(1 + b)^2 + a^2}}$
કારણ કે ${a^2} + {b^2} = 1$,તેથી ${a^2} = 1 - {b^2}$.
$Z = \frac{{1 + 2b + {b^2} - {a^2} + 2ia(1 + b)}}{{1 + 2b + {b^2} + {a^2}}}$
છેદમાં ${a^2} + {b^2} = 1$ મૂકતા:
$Z = \frac{{1 + 2b + {b^2} - (1 - {b^2}) + 2ia(1 + b)}}{{1 + 2b + 1}}$
$Z = \frac{{2{b^2} + 2b + 2ia(1 + b)}}{{2 + 2b}}$
$Z = \frac{{2b(b + 1) + 2ia(1 + b)}}{{2(1 + b)}}$
$Z = \frac{{2(1 + b)(b + ia)}}{{2(1 + b)}} = b + ia$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
5
MediumMCQ
$\frac{3 + 2i\sin \theta}{1 - 2i\sin \theta}$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હશે,જો $\theta = $ [જ્યાં $n$ એ પૂર્ણાંક છે]
A
$2n\pi \pm \frac{\pi}{3}$
B
$n\pi + \frac{\pi}{3}$
C
$n\pi \pm \frac{\pi}{3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) એક સંકર સંખ્યા શુદ્ધ કાલ્પનિક હોય જો તેનો વાસ્તવિક ભાગ $0$ હોય.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા વડે ગુણતા:
$\frac{3 + 2i\sin \theta}{1 - 2i\sin \theta} \times \frac{1 + 2i\sin \theta}{1 + 2i\sin \theta} = \frac{3 + 6i\sin \theta + 2i\sin \theta + 4i^2\sin^2 \theta}{1^2 + (2\sin \theta)^2} = \frac{(3 - 4\sin^2 \theta) + i(8\sin \theta)}{1 + 4\sin^2 \theta}$.
પદ શુદ્ધ કાલ્પનિક બને તે માટે,વાસ્તવિક ભાગ $0$ હોવો જોઈએ:
$\frac{3 - 4\sin^2 \theta}{1 + 4\sin^2 \theta} = 0$
$3 - 4\sin^2 \theta = 0$
$\sin^2 \theta = \frac{3}{4}$
$\sin \theta = \pm \frac{\sqrt{3}}{2} = \sin \left( \pm \frac{\pi}{3} \right)$
તેથી,$\theta = n\pi \pm \frac{\pi}{3}$.
6
MediumMCQ
જો $(x + iy)^{1/3} = a + ib$ હોય,તો $\frac{x}{a} + \frac{y}{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$4(a^2 + b^2)$
B
$4(a^2 - b^2)$
C
$4(b^2 - a^2)$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $(x + iy)^{1/3} = a + ib$.
બંને બાજુ ઘન કરતા:
$x + iy = (a + ib)^3$
$x + iy = a^3 + 3a^2(ib) + 3a(ib)^2 + (ib)^3$
$x + iy = a^3 + 3a^2bi - 3ab^2 - ib^3$
$x + iy = (a^3 - 3ab^2) + i(3a^2b - b^3)$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$x = a^3 - 3ab^2$ અને $y = 3a^2b - b^3$
અનુક્રમે $a$ અને $b$ વડે ભાગતા:
$\frac{x}{a} = a^2 - 3b^2$ અને $\frac{y}{b} = 3a^2 - b^2$
બંનેનો સરવાળો કરતા:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = (a^2 - 3b^2) + (3a^2 - b^2) = 4a^2 - 4b^2 = 4(a^2 - b^2)$
7
EasyMCQ
જો $z \ne 0$ એક સંકર સંખ્યા હોય,તો
A
$\text{Re}(z) = 0 \Rightarrow \text{Im}(z^2) = 0$
B
$\text{Re}(z^2) = 0 \Rightarrow \text{Im}(z^2) = 0$
C
$\text{Re}(z) = 0 \Rightarrow \text{Re}(z^2) = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $z = x + iy$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$.
તેથી $z^2 = (x + iy)^2 = x^2 - y^2 + i(2xy)$.
આપેલ છે કે $\text{Re}(z) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x = 0$.
$z^2$ ના સમીકરણમાં $x = 0$ મૂકતા,આપણને $z^2 = -y^2 + i(0) = -y^2$ મળે છે.
આમ,$\text{Im}(z^2) = 0$.
તેથી,$\text{Re}(z) = 0 \Rightarrow \text{Im}(z^2) = 0$ સાચું છે.
8
DifficultMCQ
જો $z = 3 - 4i$ હોય,તો ${z^4} - 3{z^3} + 3{z^2} + 99z - 95$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$6$
C
$-5$
D
$-4$

Solution

(A) આપેલ છે કે $z = 3 - 4i$,તેથી $z - 3 = -4i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(z - 3)^2 = (-4i)^2$.
$z^2 - 6z + 9 = 16i^2$.
$i^2 = -1$ હોવાથી,$z^2 - 6z + 9 = -16$,જેનું સાદું રૂપ $z^2 - 6z + 25 = 0$ થાય છે.
હવે,$P(z) = z^4 - 3z^3 + 3z^2 + 99z - 95$ ને $z^2 - 6z + 25$ વડે ભાગતા:
$z^4 - 3z^3 + 3z^2 + 99z - 95 = (z^2 + 3z - 4)(z^2 - 6z + 25) + 5$.
$z^2 - 6z + 25 = 0$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$P(z) = (z^2 + 3z - 4)(0) + 5 = 5$.
9
MediumMCQ
જો $\frac{3x + 2iy}{5i - 2} = \frac{15}{8x + 3iy}$ હોય,તો
A
$x = 1, y = -3$
B
$x = -1, y = 3$
C
$x = 1, y = 3$
D
$x = -1, y = -3$ અથવા $x = 1, y = 3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\frac{3x + 2iy}{-2 + 5i} = \frac{15}{8x + 3iy}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$(3x + 2iy)(8x + 3iy) = 15(-2 + 5i)$ મળે.
$24x^2 + 9ixy + 16ixy + 6i^2y^2 = -30 + 75i$.
$i^2 = -1$ હોવાથી,$24x^2 - 6y^2 + 25ixy = -30 + 75i$ મળે.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$24x^2 - 6y^2 = -30 \implies 4x^2 - y^2 = -5$ (સમીકરણ $1$).
$25xy = 75 \implies xy = 3$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ પરથી,$y = \frac{3}{x}$. સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$4x^2 - (\frac{3}{x})^2 = -5 \implies 4x^2 - \frac{9}{x^2} = -5$.
ધારો કે $t = x^2$,તો $4t - \frac{9}{t} = -5 \implies 4t^2 + 5t - 9 = 0$.
$(4t + 9)(t - 1) = 0$. $x$ વાસ્તવિક હોવાથી,$x^2 = t = 1$,તેથી $x = \pm 1$.
જો $x = 1$,તો $y = 3$. જો $x = -1$,તો $y = -3$.
આમ,$(x, y) = (1, 3)$ અથવા $(-1, -3)$.
10
MediumMCQ
જો $z(1 + a) = b + ic$ અને $a^2 + b^2 + c^2 = 1$ હોય,તો $\frac{1 + iz}{1 - iz} = $
A
$\frac{a + ib}{1 + c}$
B
$\frac{b - ic}{1 + a}$
C
$\frac{a + ic}{1 + b}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે $z = \frac{b + ic}{1 + a}$.
$\frac{1 + iz}{1 - iz}$ માં $z$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{1 + i(\frac{b + ic}{1 + a})}{1 - i(\frac{b + ic}{1 + a})} = \frac{1 + a + ib - c}{1 + a - ib + c} = \frac{(1 + a - c) + ib}{(1 + a + c) - ib}$.
છેદના અનુબદ્ધ વડે ગુણતા:
$= \frac{((1 + a - c) + ib)((1 + a + c) + ib)}{(1 + a + c)^2 + b^2}$.
અંશનું સાદું રૂપ આપતા:
$= \frac{1 + 2a + a^2 - c^2 - b^2 + 2ib(1 + a)}{(1 + a + c)^2 + b^2}$.
$a^2 + b^2 + c^2 = 1$ હોવાથી,$a^2 - b^2 - c^2 = 2a^2 - 1$.
અંશ $= 2(1 + a)(a + ib)$ અને છેદ $= 2(1 + a)(1 + c)$.
તેથી,જવાબ $\frac{a + ib}{1 + c}$ મળે છે.
11
MediumMCQ
$\frac{(\cos x + i\sin x)(\cos y + i\sin y)}{(\cot u + i)(1 + i\tan v)}$ નું $A + iB$ સ્વરૂપ શું છે?
A
$\sin u \cos v [\cos (x + y - u - v) + i\sin (x + y - u - v)]$
B
$\sin u \cos v [\cos (x + y + u + v) + i\sin (x + y + u + v)]$
C
$\sin u \cos v [\cos (x + y + u + v) - i\sin (x + y + u + v)]$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ પદ: $Z = \frac{(\cos x + i\sin x)(\cos y + i\sin y)}{(\cot u + i)(1 + i\tan v)}$
ઓઈલરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,અંશ $e^{i(x+y)}$ છે.
છેદ માટે:
$(\cot u + i) = \frac{\cos u + i\sin u}{\sin u} = \frac{e^{iu}}{\sin u}$
$(1 + i\tan v) = \frac{\cos v + i\sin v}{\cos v} = \frac{e^{iv}}{\cos v}$
આ કિંમતો પદમાં મૂકતા:
$Z = \frac{e^{i(x+y)}}{\frac{e^{iu}}{\sin u} \cdot \frac{e^{iv}}{\cos v}} = \sin u \cos v \cdot \frac{e^{i(x+y)}}{e^{i(u+v)}}$
$Z = \sin u \cos v \cdot e^{i(x+y-u-v)}$
$Z = \sin u \cos v [\cos(x+y-u-v) + i\sin(x+y-u-v)]$
12
MediumMCQ
જો $z = x + iy$,${z^{1/3}} = a - ib$ અને $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = k({a^2} - {b^2})$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(x + iy)^{1/3} = a - ib$.
બંને બાજુ ઘન કરતા,$x + iy = (a - ib)^3$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા,$x + iy = a^3 - 3a^2(ib) + 3a(ib)^2 - (ib)^3 = (a^3 - 3ab^2) + i(b^3 - 3a^2b)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$x = a^3 - 3ab^2$ અને $y = b^3 - 3a^2b$.
હવે,$\frac{x}{a} = a^2 - 3b^2$ અને $\frac{y}{b} = b^2 - 3a^2$.
$\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = (a^2 - 3b^2) - (b^2 - 3a^2) = 4a^2 - 4b^2 = 4(a^2 - b^2)$.
તેથી,$k = 4$.
13
MediumMCQ
સંકર સંખ્યાઓ $\sin x + i\cos 2x$ અને $\cos x - i\sin 2x$ એકબીજાની અનુબદ્ધ (conjugate) હોય તે માટે
A
$x = n\pi$
B
$x = (n + 1/2)\pi$
C
$x = 0$
D
$x$ ની કોઈ કિંમત નહીં

Solution

(D) બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1 = a + ib$ અને $z_2 = c + id$ અનુબદ્ધ હોય જો $a = c$ અને $b = -d$ થાય.
આપેલ છે $z_1 = \sin x + i\cos 2x$ અને $z_2 = \cos x - i\sin 2x$,તેથી:
$1) \sin x = \cos x \implies \tan x = 1 \implies x = n\pi + \frac{\pi}{4}$
$2) \cos 2x = \sin 2x \implies \tan 2x = 1 \implies 2x = m\pi + \frac{\pi}{4} \implies x = \frac{m\pi}{2} + \frac{\pi}{8}$
આ બંને શરતો એકસાથે સંતોષાય તેવી $x$ ની કોઈ કિંમત નથી.
તેથી,$x$ ની કોઈ કિંમત માટે આ સંકર સંખ્યાઓ અનુબદ્ધ નથી.
14
MediumMCQ
સમીકરણ $z^2 + \bar{z} = 0$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $z = x + iy$,જેથી $\bar{z} = x - iy$. તેથી,સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$z^2 + \bar{z} = 0 \iff (x + iy)^2 + (x - iy) = 0$
$(x^2 - y^2 + x) + i(2xy - y) = 0$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને શૂન્ય સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$x^2 - y^2 + x = 0$ .....$(i)$
$2xy - y = 0$ .....$(ii)$
$(ii)$ પરથી,$y(2x - 1) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $y = 0$ અથવા $x = \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $1$: જો $y = 0$ હોય,તો $(i)$ આપે છે $x^2 + x = 0$,તેથી $x(x + 1) = 0$,જે $x = 0$ અથવા $x = -1$ આપે છે. આ બે ઉકેલો આપે છે: $z = 0$ અને $z = -1$.
કિસ્સો $2$: જો $x = \frac{1}{2}$ હોય,તો $(i)$ આપે છે $(\frac{1}{2})^2 - y^2 + \frac{1}{2} = 0$,તેથી $\frac{1}{4} - y^2 + \frac{1}{2} = 0$,જેનો અર્થ છે $y^2 = \frac{3}{4}$,તેથી $y = \pm \frac{\sqrt{3}}{2}$. આ બે ઉકેલો આપે છે: $z = \frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $z = \frac{1}{2} - i\frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,કુલ $4$ ઉકેલો છે.
15
MediumMCQ
જો $\frac{2z_1}{3z_2}$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા હોય,તો $\left| \frac{z_1 - z_2}{z_1 + z_2} \right| =$
A
$1.5$
B
$1$
C
$2/3$
D
$4/9$

Solution

(B) ધારો કે $\frac{2z_1}{3z_2} = ki$,જ્યાં $k \in \mathbb{R}$ અને $k \neq 0$.
તેથી $\frac{z_1}{z_2} = \frac{3}{2}ki$.
ધારો કે $\frac{z_1}{z_2} = iy$,જ્યાં $y = \frac{3}{2}k$.
હવે,પદ $\left| \frac{z_1 - z_2}{z_1 + z_2} \right|$ ધ્યાનમાં લો.
અંશ અને છેદને $z_2$ વડે ભાગતા,આપણને $\left| \frac{\frac{z_1}{z_2} - 1}{\frac{z_1}{z_2} + 1} \right|$ મળે છે.
$\frac{z_1}{z_2} = iy$ મૂકતા,આપણને $\left| \frac{iy - 1}{iy + 1} \right| = \frac{|iy - 1|}{|iy + 1|} = \frac{|-(1 - iy)|}{|1 + iy|} = \frac{|1 - iy|}{|1 + iy|}$ મળે છે.
કારણ કે સંકર સંખ્યા $z$ નો માનાંક તેના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\overline{z}$ ના માનાંક જેટલો જ હોય છે,અને $\overline{1 + iy} = 1 - iy$,તેથી $|1 - iy| = |1 + iy|$.
તેથી,$\frac{|1 - iy|}{|1 + iy|} = 1$.
16
MediumMCQ
જો બે સંકર સંખ્યાઓના માનાંક એક કરતા ઓછા હોય,તો આ સંકર સંખ્યાઓના સરવાળાનો માનાંક:
A
એક કરતા ઓછો
B
એક કરતા વધારે
C
એક જેટલો
D
કોઈપણ

Solution

(D) ધારો કે બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1$ અને $z_2$ છે,જ્યાં $|z_1| < 1$ અને $|z_2| < 1$ છે.
ત્રિકોણની અસમતા મુજબ,$|z_1 + z_2| \leq |z_1| + |z_2|$ થાય.
$|z_1| < 1$ અને $|z_2| < 1$ હોવાથી,$|z_1| + |z_2| < 2$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $|z_1 + z_2| < 2$.
જોકે,$|z_1 + z_2|$ ની કિંમત $1$ કરતા ઓછી,વધારે અથવા તેના જેટલી હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,જો $z_1 = 0.1$ અને $z_2 = 0.1$ હોય,તો $|z_1 + z_2| = 0.2 < 1$.
જો $z_1 = 0.8$ અને $z_2 = 0.8$ હોય,તો $|z_1 + z_2| = 1.6 > 1$.
જો $z_1 = 0.5$ અને $z_2 = 0.5$ હોય,તો $|z_1 + z_2| = 1$.
આમ,સરવાળાનો માનાંક $[0, 2)$ અંતરાલમાં કોઈપણ કિંમત હોઈ શકે છે.
17
DifficultMCQ
ધારો કે $z$ એ મહત્તમ માનાંક ધરાવતી સંકર સંખ્યા છે (જે $X$-અક્ષ પર નથી) જેથી $\left| z + \frac{1}{z} \right| = 1$ થાય. તો:
A
$\text{Im}(z) = 0$
B
$\text{Re}(z) = 0$
C
$\text{amp}(z) = \pi$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $z = r(\cos \theta + i \sin \theta)$.
આપેલ છે કે $\left| z + \frac{1}{z} \right| = 1$,તેથી $\left| z + \frac{1}{z} \right|^2 = 1$.
$z = r e^{i\theta}$ મૂકતા,આપણને $\left| r e^{i\theta} + \frac{1}{r} e^{-i\theta} \right|^2 = 1$ મળે છે.
આનું વિસ્તરણ $\left( r + \frac{1}{r} \right)^2 \cos^2 \theta + \left( r - \frac{1}{r} \right)^2 \sin^2 \theta = 1$ થાય છે.
સાદું રૂપ આપતા,$r^2 + \frac{1}{r^2} + 2 \cos(2\theta) = 1$ મળે છે.
$r$ ને મહત્તમ કરવા માટે,આપણે $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ અને $\frac{dr}{d\theta} = 0$ લઈએ.
આનાથી $-4 \sin(2\theta) = 0$ મળે છે,તેથી $\sin(2\theta) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = 0, \frac{\pi}{2}, \pi, \dots$.
કારણ કે $z$ એ $X$-અક્ષ પર નથી,$\theta \neq 0, \pi$. તેથી,$\theta = \frac{\pi}{2}$ અથવા $\frac{3\pi}{2}$.
આ કિસ્સાઓમાં,$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે,તેથી $\text{Re}(z) = 0$.
18
MediumMCQ
જો $z_1$ અને $z_2$ કોઈ પણ બે સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $|z_1 + \sqrt{z_1^2 - z_2^2}| + |z_1 - \sqrt{z_1^2 - z_2^2}|$ ની કિંમત શું થાય?
A
$|z_1 + z_2| + |z_1 - z_2|$
B
$|z_1| + |z_2|$
C
$|z_1 + z_2| - |z_1 - z_2|$
D
$|z_1| + |z_2|$

Solution

(A) ધારો કે $z_1 + \sqrt{z_1^2 - z_2^2} = u$ અને $z_1 - \sqrt{z_1^2 - z_2^2} = v$.
તેથી $u + v = 2z_1$ અને $uv = z_2^2$.
આપણે $|u| + |v|$ શોધવાનું છે.
$z_1 = 5, z_2 = 3$ લેતા,$|5 + 4| + |5 - 4| = 9 + 1 = 10$.
વિકલ્પ $A$ માં કિંમત મુકતા: $|5+3| + |5-3| = 8 + 2 = 10$.
તેથી સાચો જવાબ $|z_1 + z_2| + |z_1 - z_2|$ છે.
19
EasyMCQ
કિંમત શોધો: $\left| \frac{1}{2}(z_1 + z_2) + \sqrt{z_1 z_2} \right| + \left| \frac{1}{2}(z_1 + z_2) - \sqrt{z_1 z_2} \right|$
A
$|z_1 + z_2|$
B
$|z_1 - z_2|$
C
$|z_1| + |z_2|$
D
$|z_1| - |z_2|$

Solution

(C) ધારો કે $z_1 = a^2$ અને $z_2 = b^2$,જ્યાં $a = \sqrt{z_1}$ અને $b = \sqrt{z_2}$.
તેથી પદાવલિ $\left| \frac{1}{2}(a^2 + b^2) + ab \right| + \left| \frac{1}{2}(a^2 + b^2) - ab \right|$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{1}{2} |a^2 + b^2 + 2ab| + \frac{1}{2} |a^2 + b^2 - 2ab|$ થાય છે.
$= \frac{1}{2} |(a+b)^2| + \frac{1}{2} |(a-b)^2|$.
કારણ કે $|z^2| = |z|^2$,તેથી આ $\frac{1}{2} |a+b|^2 + \frac{1}{2} |a-b|^2$ થાય.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના નિયમ $|u+v|^2 + |u-v|^2 = 2(|u|^2 + |v|^2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{1}{2} \cdot 2(|a|^2 + |b|^2) = |a|^2 + |b|^2$.
$a^2 = z_1$ અને $b^2 = z_2$ પાછા મૂકતા,આપણને $|z_1| + |z_2|$ મળે છે.
20
MediumMCQ
કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1$ અને $z_2$ માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$|z_1 z_2| = |z_1| |z_2|$
B
$arg(z_1 z_2) = arg(z_1) + arg(z_2)$
C
$|z_1 - z_2| \geqslant ||z_1| - |z_2||$
D
$(a)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(D) કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1$ અને $z_2$ માટે:
$1$. ગુણાકારનો માનાંક એ માનાંકનો ગુણાકાર છે: $|z_1 z_2| = |z_1| |z_2|$. તેથી,$(a)$ સાચું છે.
$2$. ગુણાકારનો કોણાંક એ કોણાંકોનો સરવાળો છે: $arg(z_1 z_2) = arg(z_1) + arg(z_2)$. તેથી,$(b)$ ખોટું છે.
$3$. માનાંક માટે ત્રિકોણ અસમતા મુજબ: $|z_1 - z_2| \geqslant ||z_1| - |z_2||$. તેથી,$(c)$ સાચું છે.
આમ,$(a)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
21
EasyMCQ
જો ${z_1} = 1 + 2i$ અને ${z_2} = 3 + 5i$ હોય, તો $\operatorname{Re} \left( \frac{{\bar{z}_2}{z_1}}{{z_2}} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-31}{17}$
B
$\frac{17}{22}$
C
$\frac{-17}{31}$
D
$\frac{22}{17}$

Solution

(D) આપેલ છે ${z_1} = 1 + 2i$ અને ${z_2} = 3 + 5i$.
પ્રથમ, ${z_2}$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા શોધો: ${\bar{z}_2} = 3 - 5i$.
હવે, અંશની ગણતરી કરો: ${\bar{z}_2}{z_1} = (3 - 5i)(1 + 2i) = 3 + 6i - 5i - 10i^2 = 3 + i + 10 = 13 + i$.
હવે, ${z_2}$ વડે ભાગાકાર કરો: $\frac{13 + i}{3 + 5i}$.
સરળ બનાવવા માટે, અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(3 - 5i)$ વડે ગુણો:
$\frac{13 + i}{3 + 5i} \times \frac{3 - 5i}{3 - 5i} = \frac{39 - 65i + 3i - 5i^2}{3^2 + 5^2} = \frac{39 - 62i + 5}{9 + 25} = \frac{44 - 62i}{34}$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{44}{34} - \frac{62}{34}i = \frac{22}{17} - \frac{31}{17}i$.
તેથી વાસ્તવિક ભાગ $\operatorname{Re} \left( \frac{{\bar{z}_2}{z_1}}{{z_2}} \right) = \frac{22}{17}$ થાય.
22
EasyMCQ
જો $(3 + i)z = (3 - i)\bar{z}$ હોય,તો સંકર સંખ્યા $z$ શું છે?
A
$x(3 - i), x \in R$
B
$\frac{x}{3 + i}, x \in R$
C
$x(3 + i), x \in R$
D
$x(-3 + i), x \in R$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $(3 + i)z = (3 - i)\bar{z}$.
ધારો કે $z = x(3 - i)$ જ્યાં $x \in R$.
તો $\bar{z} = x(3 + i)$.
ડાબી બાજુ $(LHS)$ માં કિંમત મૂકતા: $(3 + i)z = (3 + i)x(3 - i) = x(3^2 + 1^2) = 10x$.
જમણી બાજુ $(RHS)$ માં કિંમત મૂકતા: $(3 - i)\bar{z} = (3 - i)x(3 + i) = x(3^2 + 1^2) = 10x$.
આમ,$LHS = RHS$ હોવાથી,સંકર સંખ્યા $z$ એ $x \in R$ માટે $x(3 - i)$ સ્વરૂપમાં છે.
23
MediumMCQ
$\frac{1 + 7i}{(2 - i)^2} = $
A
$\sqrt{2} \left( \cos \frac{3\pi}{4} + i\sin \frac{3\pi}{4} \right)$
B
$\sqrt{2} \left( \cos \frac{\pi}{4} + i\sin \frac{\pi}{4} \right)$
C
$\left( \cos \frac{3\pi}{4} + i\sin \frac{3\pi}{4} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ પદ: $z = \frac{1 + 7i}{(2 - i)^2}$
પ્રથમ,છેદનું વિસ્તરણ કરો: $(2 - i)^2 = 4 - 4i + i^2 = 4 - 4i - 1 = 3 - 4i$
હવે,અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપો: $z = \frac{1 + 7i}{3 - 4i}$
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(3 + 4i)$ વડે ગુણો:
$z = \frac{(1 + 7i)(3 + 4i)}{(3 - 4i)(3 + 4i)} = \frac{3 + 4i + 21i + 28i^2}{3^2 + 4^2} = \frac{3 + 25i - 28}{9 + 16} = \frac{-25 + 25i}{25} = -1 + i$
ધ્રુવીય સ્વરૂપ $r(\cos \theta + i\sin \theta)$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે,માનાંક $r$ અને કોણાંક $\theta$ શોધો:
$r = |z| = \sqrt{(-1)^2 + (1)^2} = \sqrt{2}$
કારણ કે $z$ બીજા ચરણમાં છે (વાસ્તવિક ભાગ ઋણ,કાલ્પનિક ભાગ ધન),$\theta = \pi - \tan^{-1}\left| \frac{1}{-1} \right| = \pi - \frac{\pi}{4} = \frac{3\pi}{4}$
તેથી,$z = \sqrt{2} \left( \cos \frac{3\pi}{4} + i\sin \frac{3\pi}{4} \right)$
24
MediumMCQ
જો ${e^{i\theta }} = \cos \theta + i\sin \theta $ હોય,તો $\Delta ABC$ માં ${e^{iA}} \cdot {e^{iB}} \cdot {e^{iC}}$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$-i$
B
$1$
C
$-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે ${e^{iA}} \cdot {e^{iB}} \cdot {e^{iC}} = {e^{i(A + B + C)}}$.
ત્રિકોણના ખૂણાઓનો સરવાળો $A + B + C = \pi$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
${e^{i(A + B + C)}} = {e^{i\pi }}$.
આઈલરના સૂત્ર ${e^{i\theta }} = \cos \theta + i\sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
${e^{i\pi }} = \cos \pi + i\sin \pi$.
કારણ કે $\cos \pi = -1$ અને $\sin \pi = 0$,તેથી:
$-1 + i(0) = -1$.
25
MediumMCQ
જો $z = \frac{7 - i}{3 - 4i}$ હોય,તો $z^{14} = $
A
$2^7$
B
$2^7i$
C
$2^{14}i$
D
$-2^7i$

Solution

(D) આપેલ છે $z = \frac{7 - i}{3 - 4i}$.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(3 + 4i)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(7 - i)(3 + 4i)}{(3 - 4i)(3 + 4i)} = \frac{21 + 28i - 3i - 4i^2}{3^2 + 4^2} = \frac{21 + 25i + 4}{9 + 16} = \frac{25 + 25i}{25} = 1 + i$.
હવે,$z^{14}$ ની ગણતરી કરતા:
$z^{14} = (1 + i)^{14} = ((1 + i)^2)^7$.
કારણ કે $(1 + i)^2 = 1^2 + i^2 + 2i = 1 - 1 + 2i = 2i$,
$z^{14} = (2i)^7 = 2^7 \times i^7$.
કારણ કે $i^7 = i^4 \times i^3 = 1 \times (-i) = -i$,
$z^{14} = 2^7 \times (-i) = -2^7i$.
26
MediumMCQ
જો $(\cos \theta + i\sin \theta )(\cos 2\theta + i\sin 2\theta ) \dots (\cos n\theta + i\sin n\theta ) = 1$ હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$4m\pi$
B
$\frac{2m\pi}{n(n + 1)}$
C
$\frac{4m\pi}{n(n + 1)}$
D
$\frac{m\pi}{n(n + 1)}$

Solution

(C) આપેલ છે કે: $(\cos \theta + i\sin \theta )(\cos 2\theta + i\sin 2\theta ) \dots (\cos n\theta + i\sin n\theta ) = 1$.
ગુણધર્મ $(\cos \alpha + i\sin \alpha)(\cos \beta + i\sin \beta) = \cos(\alpha + \beta) + i\sin(\alpha + \beta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos(\theta + 2\theta + 3\theta + \dots + n\theta) + i\sin(\theta + 2\theta + 3\theta + \dots + n\theta) = 1$.
પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો $\frac{n(n + 1)}{2}$ થાય છે,તેથી:
$\cos\left(\frac{n(n + 1)}{2}\theta\right) + i\sin\left(\frac{n(n + 1)}{2}\theta\right) = 1$.
આ કિંમત $1$ (એટલે કે $\cos(2m\pi) + i\sin(2m\pi)$) થવા માટે,ખૂણો $2\pi$ નો પૂર્ણાંક ગુણક હોવો જોઈએ:
$\frac{n(n + 1)}{2}\theta = 2m\pi$,જ્યાં $m \in \mathbb{Z}$.
$\theta$ માટે ઉકેલતા:
$\theta = \frac{4m\pi}{n(n + 1)}$.
27
DifficultMCQ
પદાવલિ $\left( \cos \frac{\pi }{2} + i\sin \frac{\pi }{2} \right) \left( \cos \frac{\pi }{{{2^2}}} + i\sin \frac{\pi }{{{2^2}}} \right) \dots$ અનંત સુધીનું મૂલ્ય શું છે?
A
$-1$
B
$1$
C
$0$
D
$2$

Solution

(A) સંકર સંખ્યાઓના ધ્રુવીય સ્વરૂપના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\left( \cos \theta_1 + i\sin \theta_1 \right) \left( \cos \theta_2 + i\sin \theta_2 \right) = \cos(\theta_1 + \theta_2) + i\sin(\theta_1 + \theta_2)$.
આપેલ પદાવલિ $= \cos \left( \frac{\pi }{2} + \frac{\pi }{{{2^2}}} + \frac{\pi }{{{2^3}}} + \dots \right) + i\sin \left( \frac{\pi }{2} + \frac{\pi }{{{2^2}}} + \frac{\pi }{{{2^3}}} + \dots \right)$.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{\pi}{2} + \frac{\pi}{4} + \frac{\pi}{8} + \dots = \frac{\pi/2}{1 - 1/2} = \pi$.
તેથી,પદાવલિ $\cos(\pi) + i\sin(\pi)$ બને છે.
$\cos(\pi) = -1$ અને $\sin(\pi) = 0$ હોવાથી,જવાબ $-1$ છે.
28
DifficultMCQ
જો $\cos (u + iv) = \alpha + i\beta$ હોય,તો ${\alpha ^2} + {\beta ^2} + 1$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\cos ^2 u + \sinh ^2 v$
B
$\sin ^2 u + \cosh ^2 v$
C
$\cos ^2 u + \cosh ^2 v$
D
$\sin ^2 u + \sinh ^2 v$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\cos (u + iv) = \alpha + i\beta$.
નિત્યસમ $\cos (A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos u \cos (iv) - \sin u \sin (iv) = \alpha + i\beta$.
$\cos (iv) = \cosh v$ અને $\sin (iv) = i \sinh v$ હોવાથી:
$\cos u \cosh v - i \sin u \sinh v = \alpha + i\beta$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$\alpha = \cos u \cosh v$ અને $\beta = - \sin u \sinh v$.
હવે,${\alpha ^2} + {\beta ^2} + 1$ ની ગણતરી કરતા:
${\alpha ^2} + {\beta ^2} + 1 = (\cos u \cosh v)^2 + (- \sin u \sinh v)^2 + 1$
$= \cos ^2 u \cosh ^2 v + \sin ^2 u \sinh ^2 v + 1$.
નિત્યસમ $\cosh ^2 v - \sinh ^2 v = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \cos ^2 u \cosh ^2 v + \sin ^2 u \sinh ^2 v + (\cosh ^2 v - \sinh ^2 v)$
$= \cos ^2 u \cosh ^2 v + \sinh ^2 v (\sin ^2 u - 1) + \cosh ^2 v$
$= \cos ^2 u \cosh ^2 v - \sinh ^2 v \cos ^2 u + \cosh ^2 v$
$= \cos ^2 u (\cosh ^2 v - \sinh ^2 v) + \cosh ^2 v$
$= \cos ^2 u (1) + \cosh ^2 v = \cos ^2 u + \cosh ^2 v$.
29
DifficultMCQ
$\cosh (\alpha + i\beta ) - \cosh (\alpha - i\beta )$ ની કિંમત શોધો.
A
$2 \sinh \alpha \sinh \beta $
B
$2 \cosh \alpha \cosh \beta $
C
$2i \sinh \alpha \sin \beta $
D
$2 \cosh \alpha \cos \beta $

Solution

(C) આપણે નિત્યસમ $\cosh(x \pm y) = \cosh x \cosh y \pm \sinh x \sinh y$ નો ઉપયોગ કરીશું.
વળી,$\cosh(i\beta) = \cos \beta$ અને $\sinh(i\beta) = i \sin \beta$ થાય.
$\cosh (\alpha + i\beta ) - \cosh (\alpha - i\beta ) = (\cosh \alpha \cosh (i\beta ) + \sinh \alpha \sinh (i\beta )) - (\cosh \alpha \cosh (i\beta ) - \sinh \alpha \sinh (i\beta ))$
$= \cosh \alpha \cosh (i\beta ) + \sinh \alpha \sinh (i\beta ) - \cosh \alpha \cosh (i\beta ) + \sinh \alpha \sinh (i\beta )$
$= 2 \sinh \alpha \sinh (i\beta )$
કારણ કે $\sinh (i\beta ) = i \sin \beta$,તેથી પદાવલિ $2i \sinh \alpha \sin \beta $ થશે.
30
MediumMCQ
$\cosh(\alpha + i\beta)$ નો કાલ્પનિક ભાગ (imaginary part) શોધો.
A
$\cosh \alpha \cos \beta$
B
$\sinh \alpha \sin \beta$
C
$\cos \alpha \cosh \beta$
D
$\cos \alpha \cos \beta$

Solution

(B) હાયપરબોલિક વિધેયો માટેના સરવાળાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\cosh(\alpha + i\beta) = \cosh \alpha \cosh(i\beta) + \sinh \alpha \sinh(i\beta)$.
કારણ કે $\cosh(i\beta) = \cos \beta$ અને $\sinh(i\beta) = i \sin \beta$,તેથી:
$\cosh(\alpha + i\beta) = \cosh \alpha \cos \beta + i \sinh \alpha \sin \beta$.
આમ,કાલ્પનિક ભાગ $\sinh \alpha \sin \beta$ છે.
31
DifficultMCQ
$\cos (x + iy)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\sin x \cosh y + i \cos x \sinh y$
B
$\cos x \cosh y + i \sin x \sinh y$
C
$\cos x \cosh y - i \sin x \sinh y$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos(A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$A = x$ અને $B = iy$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\cos(x + iy) = \cos x \cos(iy) - \sin x \sin(iy)$.
$\cos(iy) = \cosh y$ અને $\sin(iy) = i \sinh y$ સંબંધોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos(x + iy) = \cos x \cosh y - \sin x (i \sinh y)$.
તેથી,$\cos(x + iy) = \cos x \cosh y - i \sin x \sinh y$.
32
DifficultMCQ
જો $\tan (u + iv) = i$ હોય,તો $v$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$\infty$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan (u + iv) = i$.
$\tan (A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{\tan u + \tan (iv)}{1 - \tan u \tan (iv)} = i$ મળે.
$\tan (iv) = i \tanh v$ હોવાથી,સમીકરણ $\frac{\tan u + i \tanh v}{1 - i \tan u \tanh v} = i$ બને છે.
બંને બાજુ છેદ વડે ગુણતા: $\tan u + i \tanh v = i(1 - i \tan u \tanh v) = i + \tan u \tanh v$.
પદોને ગોઠવતા: $\tan u - i = \tanh v (\tan u - i)$.
આનો અર્થ એ થાય કે $(\tan u - i)(1 - \tanh v) = 0$.
આ માટે $1 - \tanh v = 0$ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\tanh v = 1$.
$\tanh v = \frac{e^v - e^{-v}}{e^v + e^{-v}}$ હોવાથી,તેને $1$ સાથે સરખાવતા $e^v - e^{-v} = e^v + e^{-v}$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $2e^{-v} = 0$ થાય છે.
આ માત્ર $v \to \infty$ હોય ત્યારે જ શક્ય છે.
33
DifficultMCQ
ધન પૂર્ણાંકો $n_1, n_2$ માટે, પદાવલિ $(1 + i)^{n_1} + (1 + i^3)^{n_1} + (1 + i^5)^{n_2} + (1 + i^7)^{n_2}$, જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ છે, તે વાસ્તવિક સંખ્યા છે જો અને માત્ર જો:
A
$n_1 = n_2 + 1$
B
$n_1 = n_2 - 1$
C
$n_1 = n_2$
D
$n_1 > 0, n_2 > 0$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $(1 + i)^{n_1} + (1 + i^3)^{n_1} + (1 + i^5)^{n_2} + (1 + i^7)^{n_2}$.
$i^3 = -i$, $i^5 = i$, અને $i^7 = -i$ હોવાથી, પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$(1 + i)^{n_1} + (1 - i)^{n_1} + (1 + i)^{n_2} + (1 - i)^{n_2}$.
ધારો કે $z = (1 + i)^{n} + (1 - i)^{n}$.
ધ્રુવીય સ્વરૂપ $1 + i = \sqrt{2} e^{i\pi/4}$ અને $1 - i = \sqrt{2} e^{-i\pi/4}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$z = (\sqrt{2})^n (e^{in\pi/4} + e^{-in\pi/4}) = 2^{n/2} \cdot 2 \cos(n\pi/4) = 2^{n/2+1} \cos(n\pi/4)$.
કોઈપણ ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે $2^{n/2+1} \cos(n\pi/4)$ હંમેશા વાસ્તવિક સંખ્યા હોવાથી, આવા બે પદોનો સરવાળો પણ હંમેશા વાસ્તવિક જ રહે છે.
તેથી, આ પદાવલિ તમામ ધન પૂર્ણાંકો $n_1$ અને $n_2$ માટે વાસ્તવિક સંખ્યા છે.
34
DifficultMCQ
આપેલ છે કે સમીકરણ $z^2 + (p + iq)z + r + is = 0$,જ્યાં $p, q, r, s$ વાસ્તવિક અને શૂન્યતર છે,તેનું એક વાસ્તવિક બીજ હોય,તો:
A
$pqr = r^2 + p^2s$
B
$prs = q^2 + r^2p$
C
$qrs = p^2 + s^2q$
D
$pqs = s^2 + q^2r$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $z^2 + (p + iq)z + r + is = 0$ ... $(i)$
ધારો કે $z = \alpha$ (જ્યાં $\alpha$ વાસ્તવિક છે) એ $(i)$ નું એક બીજ છે.
તેથી,$\alpha^2 + (p + iq)\alpha + r + is = 0$.
આને $(\alpha^2 + p\alpha + r) + i(q\alpha + s) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$1) \alpha^2 + p\alpha + r = 0$
$2) q\alpha + s = 0$
$(2)$ પરથી,$\alpha = -\frac{s}{q}$ મળે.
આ કિંમત $(1)$ માં મૂકતા,$\left(-\frac{s}{q}\right)^2 + p\left(-\frac{s}{q}\right) + r = 0$.
$\frac{s^2}{q^2} - \frac{ps}{q} + r = 0$.
$q^2$ વડે ગુણતા,$s^2 - pqs + q^2r = 0$ મળે.
તેથી,$pqs = s^2 + q^2r$.
35
DifficultMCQ
જો $x = -5 + 2\sqrt{-4}$ હોય,તો પદાવલિ $x^4 + 9x^3 + 35x^2 - x + 4$ ની કિંમત શોધો.
A
$160$
B
$-160$
C
$60$
D
$-60$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x = -5 + 2\sqrt{-4} = -5 + 4i$.
તેથી $x + 5 = 4i$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x + 5)^2 = (4i)^2$.
$x^2 + 10x + 25 = -16$,જેનો અર્થ છે કે $x^2 + 10x + 41 = 0$.
હવે,$x^4 + 9x^3 + 35x^2 - x + 4$ ને $x^2 + 10x + 41$ વડે ભાગતા,
$x^4 + 9x^3 + 35x^2 - x + 4 = (x^2 + 10x + 41)(x^2 - x + 4) - 160$.
કારણ કે $x^2 + 10x + 41 = 0$ છે,તેથી પદાવલિની કિંમત $0 \times (x^2 - x + 4) - 160 = -160$ થશે.
36
MediumMCQ
જો $(1 + i)(1 + 2i)(1 + 3i) \dots (1 + ni) = a + ib$ હોય,તો $2 \times 5 \times 10 \times \dots \times (1 + n^2)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$a^2 - b^2$
B
$a^2 + b^2$
C
$\sqrt{a^2 + b^2}$
D
$\sqrt{a^2 - b^2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(1 + i)(1 + 2i)(1 + 3i) \dots (1 + ni) = a + ib$ ..... $(i)$
બંને બાજુ અનુબદ્ધ લેતા,આપણને મળે $(1 - i)(1 - 2i)(1 - 3i) \dots (1 - ni) = a - ib$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો ગુણાકાર કરતા:
$[(1 + i)(1 - i)] \times [(1 + 2i)(1 - 2i)] \times \dots \times [(1 + ni)(1 - ni)] = (a + ib)(a - ib)$
કારણ કે $(1 + ki)(1 - ki) = 1^2 - (ki)^2 = 1 + k^2$,તેથી:
$(1 + 1^2)(1 + 2^2)(1 + 3^2) \dots (1 + n^2) = a^2 + b^2$
$2 \times 5 \times 10 \times \dots \times (1 + n^2) = a^2 + b^2$
37
DifficultMCQ
જો ${z_1} = a + ib$ અને ${z_2} = c + id$ એવી સંકર સંખ્યાઓ હોય કે જેથી $|{z_1}| = |{z_2}| = 1$ અને $R({z_1}\overline {{z_2}} ) = 0$ થાય,તો સંકર સંખ્યાઓની જોડી ${w_1} = a + ic$ અને ${w_2} = b + id$ શું સંતોષે છે?
A
$|{w_1}| = 1$
B
$|{w_2}| = 1$
C
$R({w_1}\overline {{w_2}} ) = 0$
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) આપેલ છે કે $|{z_1}| = |{z_2}| = 1$,તેથી ${z_1} = \cos {\theta _1} + i\sin {\theta _1}$ અને ${z_2} = \cos {\theta _2} + i\sin {\theta _2}$ મળે.
અહીં $a = \cos {\theta _1}, b = \sin {\theta _1}, c = \cos {\theta _2}, d = \sin {\theta _2}$ છે.
$R({z_1}\overline {{z_2}} ) = 0$ હોવાથી,$\cos({\theta _1} - {\theta _2}) = 0$ મળે,એટલે કે ${\theta _1} - {\theta _2} = \pm \frac{\pi }{2}$.
હવે,$|{w_1}|^2 = a^2 + c^2 = \cos^2 {\theta _1} + \cos^2 {\theta _2} = \cos^2 {\theta _1} + \sin^2 {\theta _1} = 1$,તેથી $|{w_1}| = 1$.
તે જ રીતે,$|{w_2}|^2 = b^2 + d^2 = \sin^2 {\theta _1} + \sin^2 {\theta _2} = 1$,તેથી $|{w_2}| = 1$.
અંતે,$R({w_1}\overline {{w_2}} ) = ab + cd = \cos {\theta _1}\sin {\theta _1} + \cos {\theta _2}\sin {\theta _2} = 0$ સાબિત થાય છે.
તેથી,ઉપરોક્ત તમામ વિકલ્પો સાચા છે.
38
DifficultMCQ
ધારો કે $z$ અને $w$ બે સંકર સંખ્યાઓ એવી છે કે જેથી $|z| \le 1$,$|w| \le 1$ અને $|z + iw| = |z - i\overline{w}| = 2$ થાય. તો $z$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$ અથવા $i$
B
$i$ અથવા $-i$
C
$1$ અથવા $-1$
D
$i$ અથવા $-1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|z| \le 1$ અને $|w| \le 1$.
આપણને $|z + iw| = 2$ અને $|z - i\overline{w}| = 2$ આપેલ છે.
ધારો કે $z = a + ib$ અને $w = c + id$. તેથી $|z|^2 = a^2 + b^2 \le 1$ અને $|w|^2 = c^2 + d^2 \le 1$.
$|z + iw| = |(a + ib) + i(c + id)| = |(a - d) + i(b + c)| = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(a - d)^2 + (b + c)^2 = 4$ $(i)$.
$|z - i\overline{w}| = |(a + ib) - i(c - id)| = |(a - d) + i(b - c)| = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(a - d)^2 + (b - c)^2 = 4$ $(ii)$.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા,આપણને $(b + c)^2 - (b - c)^2 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $4bc = 0$ થાય,તેથી $bc = 0$.
જો $b = 0$ હોય,તો $(a - d)^2 + c^2 = 4$. $a^2 \le 1$ અને $c^2 + d^2 \le 1$ હોવાથી,$4$ મેળવવાનો એકમાત્ર રસ્તો $a = 1, d = -1, c = 0$ અથવા $a = -1, d = 1, c = 0$ છે.
બંને કિસ્સામાં,$z = a + i(0) = \pm 1$ મળે છે.
39
DifficultMCQ
સમીકરણો $\left| \frac{z - 12}{z - 8i} \right| = \frac{5}{3}$ અને $\left| \frac{z - 4}{z - 8} \right| = 1$ નું સમાધાન કરતી સંકર સંખ્યા $z$ શોધો.
A
$6$
B
$6 \pm 8i$
C
$6 + 8i, 6 + 17i$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $\left| \frac{z - 12}{z - 8i} \right| = \frac{5}{3}$ અને $\left| \frac{z - 4}{z - 8} \right| = 1$ છે.
ધારો કે $z = x + iy$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$|z - 4| = |z - 8|$,જેનો અર્થ છે કે $|(x - 4) + iy| = |(x - 8) + iy|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x - 4)^2 + y^2 = (x - 8)^2 + y^2$.
$x^2 - 8x + 16 = x^2 - 16x + 64$,જે $8x = 48$ આપે છે,તેથી $x = 6$.
હવે $x = 6$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $3|z - 12| = 5|z - 8i|$.
$3|(6 - 12) + iy| = 5|6 + (y - 8)i|$.
$3|-6 + iy| = 5|6 + (y - 8)i|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$9(36 + y^2) = 25(36 + (y - 8)^2)$.
$324 + 9y^2 = 25(36 + y^2 - 16y + 64)$.
$324 + 9y^2 = 25y^2 - 400y + 2500$.
$16y^2 - 400y + 2176 = 0$.
$16$ વડે ભાગતા,$y^2 - 25y + 136 = 0$.
$(y - 8)(y - 17) = 0$.
આમ,$y = 8$ અથવા $y = 17$.
તેથી,$z = 6 + 8i$ અથવા $z = 6 + 17i$.
40
DifficultMCQ
જો $|z - 25i| \le 15$ હોય,તો $|\max \text{amp}(z) - \min \text{amp}(z)| = $
A
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
B
$\pi - 2\cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
C
$\frac{\pi}{2} + \cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
D
$\sin^{-1}\left(\frac{3}{5}\right) - \cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$

Solution

(B) આપેલ અસમતા $|z - 25i| \le 15$ એ $25i$ પર કેન્દ્રિત અને $15$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે. ઉગમબિંદુથી વર્તુળ પરના સ્પર્શકોના સ્પર્શબિંદુઓ $z_1$ અને $z_2$ છે.
કાટ્રાયેંગલના ગુણોત્તર મુજબ,$\sin \alpha = \frac{15}{25} = \frac{3}{5}$,તેથી $\alpha = \sin^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$.
આર્ગ્યુમેન્ટનો વિસ્તાર $\left[\frac{\pi}{2} - \alpha, \frac{\pi}{2} + \alpha\right]$ છે.
તેથી,તફાવત $2\alpha = 2\sin^{-1}\left(\frac{3}{5}\right) = \pi - 2\cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$ થાય.
Solution diagram
41
DifficultMCQ
જો સંકર સંખ્યાઓ $z_1, z_2$ અને ઉગમબિંદુ એક સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે,તો $z_1^2 + z_2^2 = $
A
$z_1 z_2$
B
$z_1 \overline{z_2}$
C
$\overline{z_2} z_1$
D
$|z_1|^2 = |z_2|^2$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $O(0), A(z_1),$ અને $B(z_2)$ છે. $\Delta OAB$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,ઉગમબિંદુ $O$ ની આસપાસ સદિશ $OA$ નું $60^\circ$ ($\pi/3$ રેડિયન) પરિભ્રમણ સદિશ $OB$ સાથે સંપાતી થાય.
તેથી,$z_2 = z_1 e^{\pm i\pi/3}$.
આથી $\frac{z_2}{z_1} = \cos(\pi/3) \pm i \sin(\pi/3) = \frac{1}{2} \pm i \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આને સાદું રૂપ આપતા $2z_2 = z_1(1 \pm i\sqrt{3})$,અથવા $2z_2 - z_1 = \pm i\sqrt{3} z_1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(2z_2 - z_1)^2 = -3z_1^2$.
$4z_2^2 - 4z_1 z_2 z_1^2 = -3z_1^2$.
$4z_1^2 4z_2^2 = 4z_1 z_2$.
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $z_1^2 z_2^2 = z_1 z_2$ મળે છે.
Solution diagram
42
DifficultMCQ
જો $a = \cos (2\pi /7) + i\sin (2\pi /7)$ હોય,તો તે દ્વિઘાત સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\alpha = a + a^2 + a^4$ અને $\beta = a^3 + a^5 + a^6$ છે.
A
$x^2 - x + 2 = 0$
B
$x^2 + x - 2 = 0$
C
$x^2 - x - 2 = 0$
D
$x^2 + x + 2 = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a = \cos (2\pi /7) + i\sin (2\pi /7)$.
$a^7 = \cos (2\pi) + i\sin (2\pi) = 1$ હોવાથી,$a^7 = 1$.
બીજનો સરવાળો $S = \alpha + \beta = (a + a^2 + a^4) + (a^3 + a^5 + a^6) = a + a^2 + a^3 + a^4 + a^5 + a^6$.
ભૌમિતિક શ્રેણીના સરવાળાના સૂત્ર મુજબ,$S = \frac{a(1 - a^6)}{1 - a} = \frac{a - a^7}{1 - a} = \frac{a - 1}{1 - a} = -1$.
બીજનો ગુણાકાર $P = \alpha \beta = (a + a^2 + a^4)(a^3 + a^5 + a^6) = a^4 + a^6 + a^7 + a^5 + a^7 + a^8 + a^7 + a^9 + a^{10}$.
$a^7 = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$P = a^4 + a^6 + 1 + a^5 + 1 + a + 1 + a^2 + a^3 = 3 + (a + a^2 + a^3 + a^4 + a^5 + a^6) = 3 + S$.
$S = -1$ મૂકતા,$P = 3 - 1 = 2$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - Sx + P = 0$ છે,જે $x^2 - (-1)x + 2 = 0$ એટલે કે $x^2 + x + 2 = 0$ બને છે.
43
DifficultMCQ
શ્રેણી $i - 2 - 3i + 4 + 5i - 6 - 7i + 8 + \dots$ ના $100$ પદોનો સરવાળો,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ છે,તે શોધો.
A
$50(1 - i)$
B
$25i$
C
$25(1 + i)$
D
$100(1 - i)$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $S = i - 2 - 3i + 4 + 5i - 6 - 7i + 8 + \dots$ છે.
પદોને જોડીમાં ગોઠવતા: $(i - 2) + (-3i + 4) + (5i - 6) + (-7i + 8) + \dots$
કુલ $100$ પદો હોવાથી $50$ જોડીઓ બનશે.
દરેક જોડીનો સરવાળો: $(i - 2) + (4 - 3i) + (-6 + 5i) + (8 - 7i) + \dots$
વાસ્તવિક ભાગનો સરવાળો: $-2+4-6+8+\dots+100 = 50$.
કાલ્પનિક ભાગનો સરવાળો: $i(1-3+5-7+\dots-99) = -50i$.
તેથી,$S = 50 - 50i = 50(1 - i)$.
44
EasyMCQ
જો સમીકરણ $4x^4 - 24x^3 + 57x^2 + 18x - 45 = 0$ નું એક બીજ $3 + i\sqrt{6}$ હોય,તો અન્ય બીજ શોધો.
A
$3 - i\sqrt{6}, \pm \sqrt{\frac{3}{2}}$
B
$3 - i\sqrt{6}, \pm \frac{3}{\sqrt{2}}$
C
$3 - i\sqrt{6}, \pm \frac{\sqrt{3}}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) બહુપદીના સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,સંકર બીજો હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે. તેથી,$3 - i\sqrt{6}$ પણ એક બીજ છે.
આ બીજોને અનુરૂપ દ્વિઘાત અવયવ $(x - (3 + i\sqrt{6}))(x - (3 - i\sqrt{6})) = (x - 3)^2 + 6 = x^2 - 6x + 15 = 0$ છે.
આપેલ સમીકરણ $4x^4 - 24x^3 + 57x^2 + 18x - 45 = 0$ ને $(x^2 - 6x + 15)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$4x^4 - 24x^3 + 57x^2 + 18x - 45 = (x^2 - 6x + 15)(4x^2 - 3) = 0$.
બીજા અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા,$4x^2 - 3 = 0$,તેથી $x^2 = \frac{3}{4}$,જેનો અર્થ છે કે $x = \pm \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,બીજો $3 \pm i\sqrt{6}$ અને $\pm \frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
45
MediumMCQ
જો $i = \sqrt{-1}$ હોય, તો $\frac{e^{xi} + e^{-xi}}{2} = $
A
$1 - \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} - \dots \infty$
B
$1 + \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} + \dots \infty$
C
$x + \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} + \dots \infty$
D
$i \left[ x - \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} - \dots \infty \right]$

Solution

$(A)$ આપણે જાણીએ છીએ કે $e^z$ નું વિસ્તરણ $1 + \frac{z}{1!} + \frac{z^2}{2!} + \frac{z^3}{3!} + \dots \infty$ છે.
$z = ix$ મૂકતા, આપણને મળે છે $e^{ix} = 1 + \frac{ix}{1!} + \frac{(ix)^2}{2!} + \frac{(ix)^3}{3!} + \frac{(ix)^4}{4!} + \dots \infty = 1 + \frac{ix}{1!} - \frac{x^2}{2!} - \frac{ix^3}{3!} + \frac{x^4}{4!} + \dots \infty$.
તે જ રીતે, $e^{-ix} = 1 - \frac{ix}{1!} + \frac{(-ix)^2}{2!} + \frac{(-ix)^3}{3!} + \frac{(-ix)^4}{4!} + \dots \infty = 1 - \frac{ix}{1!} - \frac{x^2}{2!} + \frac{ix^3}{3!} + \frac{x^4}{4!} + \dots \infty$.
આ બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$e^{ix} + e^{-ix} = 2 \left( 1 - \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} - \dots \infty \right)$.
તેથી, $\frac{e^{ix} + e^{-ix}}{2} = 1 - \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} - \dots \infty$.
46
DifficultMCQ
$\frac{{{{( - 1 + i\sqrt 3 )}^{15}}}}{{{{(1 - i)}^{20}}}} + \frac{{{{( - 1 - i\sqrt 3 )}^{15}}}}{{{{(1 + i)}^{20}}}} = \dots$
A
$-64$
B
$-32$
C
$-16$
D
$1/16$

Solution

(A) ધારો કે $z_1 = -1 + i\sqrt{3} = 2\omega$ અને $z_2 = -1 - i\sqrt{3} = 2\omega^2$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે.
તેથી,પદાવલિ $\frac{(2\omega)^{15}}{(1-i)^{20}} + \frac{(2\omega^2)^{15}}{(1+i)^{20}}$ બને છે.
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{15} = 1$ અને $\omega^{30} = 1$.
તેથી,પદાવલિ $\frac{2^{15}}{(1-i)^{20}} + \frac{2^{15}}{(1+i)^{20}} = 2^{15} \left[ \frac{(1+i)^{20} + (1-i)^{20}}{(1-i^2)^{20}} \right]$ છે.
નોંધો કે $(1-i^2) = (1 - (-1)) = 2$,તેથી $(1-i^2)^{20} = 2^{20}$.
આમ,$\frac{2^{15}}{2^{20}} [(1+i)^{20} + (1-i)^{20}] = \frac{1}{2^5} [(1+i)^2]^{10} + [(1-i)^2]^{10}$.
$(1+i)^2 = 1 + i^2 + 2i = 2i$ અને $(1-i)^2 = 1 + i^2 - 2i = -2i$.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{1}{32} [(2i)^{10} + (-2i)^{10}] = \frac{1}{32} [2^{10} i^{10} + 2^{10} i^{10}] = \frac{1}{32} [2 \times 2^{10} \times (-1)]$ મળે છે.
$= \frac{1}{32} [-2^{11}] = -\frac{2048}{32} = -64$.
47
MediumMCQ
જો $z = x - iy$ અને $z^{1/3} = p + iq$ હોય,તો $\left( \frac{x}{p} + \frac{y}{q} \right) / (p^2 + q^2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$-1$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $z = x - iy$ અને $z^{1/3} = p + iq$.
બંને બાજુ ઘન લેતા,$z = (p + iq)^3$.
$z = p^3 + 3p^2(iq) + 3p(iq)^2 + (iq)^3$.
$z = p^3 + 3ip^2q - 3pq^2 - iq^3$.
$z = (p^3 - 3pq^2) + i(3p^2q - q^3)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને $z = x - iy$ સાથે સરખાવતા:
$x = p^3 - 3pq^2 = p(p^2 - 3q^2)$ અને $-y = 3p^2q - q^3$,જેનો અર્થ છે કે $y = q^2 - 3p^2q = q(q^2 - 3p^2)$.
હવે,$\frac{x}{p} = p^2 - 3q^2$ અને $\frac{y}{q} = q^2 - 3p^2$.
આ બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$\frac{x}{p} + \frac{y}{q} = (p^2 - 3q^2) + (q^2 - 3p^2) = -2p^2 - 2q^2 = -2(p^2 + q^2)$.
તેથી,$\frac{\frac{x}{p} + \frac{y}{q}}{p^2 + q^2} = \frac{-2(p^2 + q^2)}{p^2 + q^2} = -2$.
48
DifficultMCQ
જો ${x_n} = \cos \left( \frac{\pi }{3^n} \right) + i\sin \left( \frac{\pi }{3^n} \right)$ હોય,તો ${x_1} \cdot {x_2} \cdot {x_3} \cdots {x_\infty }$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$i$
D
$-i$

Solution

(C) આપેલ છે કે ${x_n} = \cos \left( \frac{\pi }{3^n} \right) + i\sin \left( \frac{\pi }{3^n} \right) = e^{i\pi / 3^n}$.
ગુણાકાર ${x_1} \cdot {x_2} \cdot {x_3} \cdots {x_\infty } = e^{i\pi / 3^1} \cdot e^{i\pi / 3^2} \cdot e^{i\pi / 3^3} \cdots e^{i\pi / 3^\infty }$ થાય.
ઘાતાંકના નિયમ મુજબ,આ $e^{i\pi \left( \frac{1}{3} + \frac{1}{9} + \frac{1}{27} + \cdots \right)}$ બરાબર છે.
ઘાતાંકમાં રહેલી અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{a}{1-r} = \frac{1/3}{1 - 1/3} = \frac{1/3}{2/3} = \frac{1}{2}$ થાય.
તેથી,ગુણાકાર $e^{i\pi (1/2)} = e^{i\pi / 2}$ થાય.
ઓઈલરના સૂત્ર મુજબ,$e^{i\pi / 2} = \cos \left( \frac{\pi }{2} \right) + i\sin \left( \frac{\pi }{2} \right) = 0 + i(1) = i$.
49
MediumMCQ
ધારો કે $\frac{1 - ix}{1 + ix} = a - ib$ અને $a^2 + b^2 = 1$,જ્યાં $a$ અને $b$ વાસ્તવિક છે,તો $x = $
A
$\frac{2a}{(1 + a)^2 + b^2}$
B
$\frac{2b}{(1 + a)^2 + b^2}$
C
$\frac{2a}{(1 + b)^2 + a^2}$
D
$\frac{2b}{(1 + b)^2 + a^2}$

Solution

(B) આપેલ છે $\frac{1 - ix}{1 + ix} = a - ib$.
અંશ અને છેદને $(1 - ix)$ વડે ગુણતા:
$\frac{(1 - ix)^2}{1 + x^2} = a - ib$
$\frac{1 - x^2 - 2ix}{1 + x^2} = a - ib$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$a = \frac{1 - x^2}{1 + x^2}$ અને $b = \frac{2x}{1 + x^2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $a^2 + b^2 = 1$.
પદ $\frac{b}{1 + a} = \frac{\frac{2x}{1 + x^2}}{1 + \frac{1 - x^2}{1 + x^2}} = \frac{2x}{1 + x^2 + 1 - x^2} = \frac{2x}{2} = x$.
આમ,$x = \frac{b}{1 + a}$.
$a^2 + b^2 = 1$ હોવાથી,આપણે $1 = a^2 + b^2$ લખી શકીએ.
છેદમાં આ કિંમત મૂકતા:
$x = \frac{b}{1 + a} = \frac{2b}{2(1 + a)} = \frac{2b}{1 + 1 + 2a} = \frac{2b}{1 + (a^2 + b^2) + 2a} = \frac{2b}{(1 + a)^2 + b^2}$.
50
DifficultMCQ
ધારો કે $z$ એ એક સંકર સંખ્યા છે જે $|z - 5i| \le 1$ નું સમાધાન કરે છે,જેથી $\text{amp } z$ ન્યૂનતમ થાય. તો $z$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{2\sqrt{6}}{5} + \frac{24i}{5}$
B
$\frac{24}{5} + \frac{2\sqrt{6}i}{5}$
C
$\frac{2\sqrt{6}}{5} + \frac{24}{5}i$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) શરત $|z - 5i| \le 1$ એ $C(0, 5)$ કેન્દ્ર અને $r = 1$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
$\text{amp } z$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટે,રેખા $OA$ એ વર્તુળને બિંદુ $A$ પર સ્પર્શક હોવી જોઈએ.
$\triangle OAC$ માં,$\angle OAC = 90^\circ$ (ત્રિજ્યા સ્પર્શકને લંબ હોય છે).
$OC = 5$ અને $AC = 1$.
$\triangle OAC$ માં,$\sin(\angle AOC) = \frac{AC}{OC} = \frac{1}{5}$.
ધારો કે $\alpha = \angle AOC$. તો $\sin \alpha = \frac{1}{5}$,તેથી $\cos \alpha = \sqrt{1 - (\frac{1}{5})^2} = \frac{2\sqrt{6}}{5}$.
$z$ નો ખૂણો $\theta = 90^\circ - \alpha$ છે. તેથી,$\cos \theta = \sin \alpha = \frac{1}{5}$ અને $\sin \theta = \cos \alpha = \frac{2\sqrt{6}}{5}$.
અંતર $OA = \sqrt{OC^2 - AC^2} = \sqrt{25 - 1} = 2\sqrt{6}$.
આમ,$z = OA(\cos \theta + i \sin \theta) = 2\sqrt{6}(\frac{1}{5} + i\frac{2\sqrt{6}}{5}) = \frac{2\sqrt{6}}{5} + \frac{24}{5}i$.
Solution diagram

4-1.Complex numbers — Mix Examples-Complex numbers · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.