Gujarati

Conjugate and Modulus of complex numbers Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · Conjugate and Modulus of complex numbers

162+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 162 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
$(1 - \cos \theta + 2i\sin \theta )^{-1}$ નો વાસ્તવિક ભાગ શું છે?
A
$\frac{1}{3 + 5\cos \theta }$
B
$\frac{1}{5 - 3\cos \theta }$
C
$\frac{1}{3 - 5\cos \theta }$
D
$\frac{1}{5 + 3\cos \theta }$

Solution

(D) ધારો કે $z = (1 - \cos \theta ) + i(2\sin \theta )$. આપણે $z^{-1} = \frac{1}{z}$ નો વાસ્તવિક ભાગ શોધવો છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$1 - \cos \theta = 2\sin^2(\frac{\theta}{2})$ અને $2\sin \theta = 4\sin(\frac{\theta}{2})\cos(\frac{\theta}{2})$.
તેથી,$z = 2\sin(\frac{\theta}{2}) [\sin(\frac{\theta}{2}) + 2i\cos(\frac{\theta}{2})]$.
હવે,$z^{-1} = \frac{1}{2\sin(\frac{\theta}{2})} \cdot \frac{1}{\sin(\frac{\theta}{2}) + 2i\cos(\frac{\theta}{2})}$.
અંશ અને છેદને અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\sin(\frac{\theta}{2}) - 2i\cos(\frac{\theta}{2})$ વડે ગુણતા:
$z^{-1} = \frac{1}{2\sin(\frac{\theta}{2})} \cdot \frac{\sin(\frac{\theta}{2}) - 2i\cos(\frac{\theta}{2})}{\sin^2(\frac{\theta}{2}) + 4\cos^2(\frac{\theta}{2})}$.
વાસ્તવિક ભાગ $\frac{\sin(\frac{\theta}{2})}{2\sin(\frac{\theta}{2}) [\sin^2(\frac{\theta}{2}) + 4\cos^2(\frac{\theta}{2})]} = \frac{1}{2[\sin^2(\frac{\theta}{2}) + 4\cos^2(\frac{\theta}{2})]}$.
$\sin^2(\frac{\theta}{2}) = \frac{1 - \cos \theta}{2}$ અને $\cos^2(\frac{\theta}{2}) = \frac{1 + \cos \theta}{2}$ મુકતા:
વાસ્તવિક ભાગ $= \frac{1}{2[\frac{1 - \cos \theta}{2} + 4(\frac{1 + \cos \theta}{2})]} = \frac{1}{1 - \cos \theta + 4 + 4\cos \theta} = \frac{1}{5 + 3\cos \theta }$.
2
MediumMCQ
જો $x + iy = \frac{3}{2 + \cos \theta + i\sin \theta}$ હોય,તો ${x^2} + {y^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$3x - 4$
B
$4x - 3$
C
$4x + 3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $x + iy = \frac{3}{2 + \cos \theta + i\sin \theta}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|x + iy| = \left| \frac{3}{2 + \cos \theta + i\sin \theta} \right|$.
$|x + iy| = \frac{3}{\sqrt{(2 + \cos \theta)^2 + \sin^2 \theta}} = \frac{3}{\sqrt{5 + 4\cos \theta}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,${x^2} + {y^2} = \frac{9}{5 + 4\cos \theta}$.
વાસ્તવિક ભાગ પરથી,$x = \frac{6 + 3\cos \theta}{5 + 4\cos \theta}$.
તેથી,$4x - 3 = 4\left( \frac{6 + 3\cos \theta}{5 + 4\cos \theta} \right) - 3 = \frac{9}{5 + 4\cos \theta}$.
આમ,${x^2} + {y^2} = 4x - 3$.
3
MediumMCQ
જો $\frac{(p + i)^2}{2p - i} = \mu + i\lambda$ હોય,તો $\mu^2 + \lambda^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{(p^2 + 1)^2}{4p^2 - 1}$
B
$\frac{(p^2 - 1)^2}{4p^2 - 1}$
C
$\frac{(p^2 - 1)^2}{4p^2 + 1}$
D
$\frac{(p^2 + 1)^2}{4p^2 + 1}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\mu + i\lambda = \frac{(p + i)^2}{2p - i}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|\mu + i\lambda| = \left|\frac{(p + i)^2}{2p - i}\right|$.
$|z_1/z_2| = |z_1|/|z_2|$ અને $|z^n| = |z|^n$ હોવાથી,$\sqrt{\mu^2 + \lambda^2} = \frac{|p + i|^2}{|2p - i|}$.
માનાંકની ગણતરી કરતા: $|p + i| = \sqrt{p^2 + 1}$ અને $|2p - i| = \sqrt{(2p)^2 + (-1)^2} = \sqrt{4p^2 + 1}$.
તેથી,$\sqrt{\mu^2 + \lambda^2} = \frac{(\sqrt{p^2 + 1})^2}{\sqrt{4p^2 + 1}} = \frac{p^2 + 1}{\sqrt{4p^2 + 1}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\mu^2 + \lambda^2 = \frac{(p^2 + 1)^2}{4p^2 + 1}$.
4
MediumMCQ
ધારો કે $z_1$ અને $z_2$ બે એવી સંકર સંખ્યાઓ છે કે જેથી $z_1 + z_2$ અને $z_1 z_2$ બંને વાસ્તવિક છે,તો:
A
$z_1 = -z_2$
B
$z_1 = \bar{z}_2$
C
$z_1 = -\bar{z}_2$
D
$z_1 = z_2$

Solution

(B) ધારો કે $z_1 = a + ib$ અને $z_2 = c + id$,જ્યાં $a, b, c, d \in \mathbb{R}$.
$z_1 + z_2 = (a + c) + i(b + d)$ વાસ્તવિક હોવાથી,કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય થાય: $b + d = 0$,એટલે કે $d = -b$.
$z_1 z_2 = (ac - bd) + i(ad + bc)$ વાસ્તવિક હોવાથી,કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય થાય: $ad + bc = 0$.
$d = -b$ મૂકતા,$a(-b) + bc = 0$,એટલે કે $b(c - a) = 0$.
જો $b \neq 0$ હોય,તો $c = a$. તેથી $z_2 = a - ib = \bar{z}_1$,જેનો અર્થ છે કે $z_1 = \bar{z}_2$.
5
MediumMCQ
જો $a = \cos \theta + i \sin \theta$ હોય,તો $\frac{1 + a}{1 - a} = $
A
$\cot \theta$
B
$\cot \frac{\theta}{2}$
C
$i \cot \frac{\theta}{2}$
D
$i \tan \frac{\theta}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a = \cos \theta + i \sin \theta$.
આપણે $\frac{1 + a}{1 - a}$ ની કિંમત શોધવી છે.
$\frac{1 + a}{1 - a} = \frac{1 + \cos \theta + i \sin \theta}{1 - (\cos \theta + i \sin \theta)} = \frac{(1 + \cos \theta) + i \sin \theta}{(1 - \cos \theta) - i \sin \theta}$.
અડધા ખૂણાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $1 + \cos \theta = 2 \cos^2 \frac{\theta}{2}$,$1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$,અને $\sin \theta = 2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}$.
$\frac{1 + a}{1 - a} = \frac{2 \cos^2 \frac{\theta}{2} + i (2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2})}{2 \sin^2 \frac{\theta}{2} - i (2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2})}$.
અંશમાંથી $2 \cos \frac{\theta}{2}$ અને છેદમાંથી $2 \sin \frac{\theta}{2}$ સામાન્ય લેતા:
$\frac{1 + a}{1 - a} = \frac{2 \cos \frac{\theta}{2} (\cos \frac{\theta}{2} + i \sin \frac{\theta}{2})}{2 \sin \frac{\theta}{2} (\sin \frac{\theta}{2} - i \cos \frac{\theta}{2})}$.
અહીં $\sin \frac{\theta}{2} - i \cos \frac{\theta}{2} = -i (\cos \frac{\theta}{2} + i \sin \frac{\theta}{2})$ થાય.
$\frac{1 + a}{1 - a} = \frac{\cos \frac{\theta}{2} (\cos \frac{\theta}{2} + i \sin \frac{\theta}{2})}{\sin \frac{\theta}{2} (-i) (\cos \frac{\theta}{2} + i \sin \frac{\theta}{2})} = \frac{\cot \frac{\theta}{2}}{-i} = i \cot \frac{\theta}{2}$.
6
EasyMCQ
$\frac{1}{1 - \cos \theta + i \sin \theta}$ નો વાસ્તવિક ભાગ કોના બરાબર છે?
A
$1/4$
B
$1/2$
C
$\tan \frac{\theta}{2}$
D
$\frac{1}{1 - \cos \theta}$

Solution

(B) આપેલ પદ: $z = \frac{1}{(1 - \cos \theta) + i \sin \theta}$.
અંશ અને છેદને અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(1 - \cos \theta) - i \sin \theta$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1 - \cos \theta) - i \sin \theta}{(1 - \cos \theta)^2 + \sin^2 \theta}$.
છેદનું સાદું રૂપ આપતા:
$(1 - \cos \theta)^2 + \sin^2 \theta = 1 - 2 \cos \theta + \cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 2 - 2 \cos \theta = 2(1 - \cos \theta)$.
તેથી,$z = \frac{1 - \cos \theta}{2(1 - \cos \theta)} - i \frac{\sin \theta}{2(1 - \cos \theta)}$.
વાસ્તવિક ભાગ $\frac{1 - \cos \theta}{2(1 - \cos \theta)} = \frac{1}{2}$ થાય.
7
EasyMCQ
જો $z$ એક સંકર સંખ્યા હોય,તો $(\overline {{z^{ - 1}}} )(\overline z ) = $
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z$ માટે,વ્યસ્તની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા એ અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાનો વ્યસ્ત છે,એટલે કે $\overline{z^{-1}} = (\overline{z})^{-1}$.
તેથી,$(\overline{z^{-1}})(\overline{z}) = (\overline{z})^{-1}(\overline{z})$.
કારણ કે $(\overline{z})^{-1} = \frac{1}{\overline{z}}$,તેથી $\frac{1}{\overline{z}} \times \overline{z} = 1$,જ્યાં $z \neq 0$.
8
MediumMCQ
જો $z$ એક સંકર સંખ્યા હોય,તો $z \cdot \overline{z} = 0$ ત્યારે અને તો જ થાય જો
A
$z = 0$
B
$\text{Re}(z) = 0$
C
$\text{Im}(z) = 0$
D
$\text{આમાંથી કોઈ નહીં}$

Solution

(A) ધારો કે $z = x + iy$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$. તો $\overline{z} = x - iy$.
આપેલ છે કે $z \cdot \overline{z} = 0$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $(x + iy)(x - iy) = 0$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $x^2 - (iy)^2 = 0$ એટલે કે $x^2 + y^2 = 0$ થાય છે.
બધા વાસ્તવિક $x$ અને $y$ માટે $x^2 \ge 0$ અને $y^2 \ge 0$ હોવાથી,$x^2 + y^2 = 0$ ત્યારે જ શક્ય છે જો $x = 0$ અને $y = 0$ હોય.
તેથી,$z = 0 + 0i = 0$.
9
MediumMCQ
જો $(a + ib)(c + id)(e + if)(g + ih) = A + iB$ હોય,તો $({a^2} + {b^2})({c^2} + {d^2})({e^2} + {f^2})({g^2} + {h^2}) =$
A
${A^2} + {B^2}$
B
${A^2} - {B^2}$
C
${A^2}$
D
${B^2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $(a + ib)(c + id)(e + if)(g + ih) = A + iB$ ..... $(i)$
બંને બાજુ અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા લેતા,આપણને મળે $(a - ib)(c - id)(e - if)(g - ih) = A - iB$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો ગુણાકાર કરતા:
$[(a + ib)(a - ib)] \times [(c + id)(c - id)] \times [(e + if)(e - if)] \times [(g + ih)(g - ih)] = (A + iB)(A - iB)$
ગુણધર્મ $(x + iy)(x - iy) = x^2 + y^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$({a^2} + {b^2})({c^2} + {d^2})({e^2} + {f^2})({g^2} + {h^2}) = {A^2} + {B^2}$
10
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $z$ માટે,$z + \bar z$ અને $z\,\bar z$ માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
એક વાસ્તવિક સંખ્યા
B
એક કાલ્પનિક સંખ્યા
C
બંને વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે
D
બંને કાલ્પનિક સંખ્યાઓ છે

Solution

(C) ધારો કે $z = x + iy$,જ્યાં $x, y \in \mathbb{R}$.
તેથી અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\bar z = x - iy$ થાય.
પ્રથમ,$z + \bar z = (x + iy) + (x - iy) = 2x$,જે એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે.
બીજું,$z\,\bar z = (x + iy)(x - iy) = x^2 - (iy)^2 = x^2 + y^2$,જે પણ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે.
તેથી,$z + \bar z$ અને $z\,\bar z$ બંને વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે.
11
EasyMCQ
$x$ અને $y$ ની કઈ કિંમતો માટે સંખ્યાઓ $3 + i{x^2}y$ અને ${x^2} + y + 4i$ સંકર અનુબદ્ધ સંખ્યાઓ થાય?
A
$( - 2, - 1)$ અથવા $(2, - 1)$
B
$( - 1, 2)$ અથવા $( - 2, 1)$
C
$(1, 2)$ અથવા $( - 1, - 2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1 = a + ib$ અને $z_2 = c + id$ એકબીજાની અનુબદ્ધ હોય જો $z_1 = \overline{z_2}$ થાય.
આપેલ છે $z_1 = 3 + i(x^2y)$ અને $z_2 = (x^2 + y) + 4i$.
$z_2$ ની અનુબદ્ધ સંખ્યા $\overline{z_2} = (x^2 + y) - 4i$ છે.
$z_1 = \overline{z_2}$ લેતા,$3 + i(x^2y) = (x^2 + y) - 4i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$x^2 + y = 3$ (સમીકરણ $1$)
$x^2y = - 4$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ પરથી,$x^2 = 3 - y$. આ કિંમત સમીકરણ $2$ માં મુકતા:
$(3 - y)y = - 4 \implies 3y - y^2 = - 4 \implies y^2 - 3y - 4 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(y - 4)(y + 1) = 0$,તેથી $y = 4$ અથવા $y = - 1$.
જો $y = 4$,તો $x^2 = 3 - 4 = - 1$,જે $x$ માટે કોઈ વાસ્તવિક કિંમત આપતું નથી.
જો $y = - 1$,તો $x^2 = 3 - (- 1) = 4$,તેથી $x = \pm 2$.
આમ,શક્ય કિંમતો $(x, y) = (2, - 1)$ અથવા $( - 2, - 1)$ છે.
12
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $\frac{2 + 5i}{4 - 3i}$ નો અનુબદ્ધ (conjugate) શું થાય?
A
$\frac{7 - 26i}{25}$
B
$\frac{-7 - 26i}{25}$
C
$\frac{-7 + 26i}{25}$
D
$\frac{7 + 26i}{25}$

Solution

(B) ધારો કે $z = \frac{2 + 5i}{4 - 3i}$.
છેદના અનુબદ્ધ $4 + 3i$ વડે અંશ અને છેદને ગુણતા:
$z = \frac{(2 + 5i)(4 + 3i)}{(4 - 3i)(4 + 3i)}$
$z = \frac{8 + 6i + 20i + 15i^2}{16 + 9}$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$z = \frac{8 + 26i - 15}{25} = \frac{-7 + 26i}{25}$
સંકર સંખ્યા $z = a + bi$ નો અનુબદ્ધ $\bar{z} = a - bi$ થાય.
તેથી,$\frac{-7 + 26i}{25}$ નો અનુબદ્ધ $\frac{-7 - 26i}{25}$ છે.
13
EasyMCQ
$(z + a)(\bar z + a)$,જ્યાં $a$ વાસ્તવિક છે,તે કોના સમકક્ષ છે?
A
$|z - a|^2$
B
$z^2 + a^2$
C
$|z + a|^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $a$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે,તેથી $a = \bar{a}$ થાય.
હવે,પદ $(z + a)(\bar{z} + a)$ ધ્યાનમાં લો.
$a = \bar{a}$ હોવાથી,આપણે તેને $(z + a)(\bar{z} + \bar{a})$ તરીકે લખી શકીએ.
સંકર સંખ્યાના અનુબદ્ધ ગુણધર્મ મુજબ,$\bar{z} + \bar{a} = \overline{z + a}$ થાય.
તેથી,$(z + a)(\bar{z} + a) = (z + a)(\overline{z + a})$.
$|w|^2 = w \cdot \bar{w}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $(z + a)(\overline{z + a}) = |z + a|^2$ મળે છે.
14
MediumMCQ
જો $\frac{z - i}{z + i}$ $(z \ne -i)$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા હોય,તો $z \cdot \bar{z}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $z = x + iy$. તો $\frac{z - i}{z + i} = \frac{x + i(y - 1)}{x + i(y + 1)}$.
સરળ બનાવવા માટે,અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ વડે ગુણો: $\frac{x + i(y - 1)}{x + i(y + 1)} \times \frac{x - i(y + 1)}{x - i(y + 1)}$.
$= \frac{x^2 - ix(y + 1) + ix(y - 1) + (y - 1)(y + 1)}{x^2 + (y + 1)^2} = \frac{(x^2 + y^2 - 1) - 2ix}{x^2 + (y + 1)^2}$.
આ પદ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોવાથી,તેનો વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય થવો જોઈએ:
$x^2 + y^2 - 1 = 0 \implies x^2 + y^2 = 1$.
કારણ કે $z \cdot \bar{z} = |z|^2 = x^2 + y^2$,તેથી $z \cdot \bar{z} = 1$.
15
EasyMCQ
જો $\frac{c + i}{c - i} = a + ib$,જ્યાં $a, b, c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય,તો $a^2 + b^2 = $
A
$1$
B
$-1$
C
$c^2$
D
$-c^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\frac{c + i}{c - i} = a + ib$ $(i)$
બંને બાજુ અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા લેતા,આપણને મળે $\frac{c - i}{c + i} = a - ib$ $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો ગુણાકાર કરતા:
$\left(\frac{c + i}{c - i}\right) \times \left(\frac{c - i}{c + i}\right) = (a + ib)(a - ib)$
$1 = a^2 - (ib)^2$
$1 = a^2 - i^2b^2$
કારણ કે $i^2 = -1$,તેથી $1 = a^2 + b^2$
આમ,$a^2 + b^2 = 1$.
16
EasyMCQ
જો $(x + iy)(1 - 2i)$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $1 + i$ હોય,તો:
A
$x = \frac{1}{5}$
B
$y = \frac{3}{5}$
C
$x + iy = \frac{1 - i}{1 - 2i}$
D
$x - iy = \frac{1 - i}{1 + 2i}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{(x + iy)(1 - 2i)} = 1 + i$.
ગુણધર્મ $\overline{z_1 z_2} = \overline{z_1} \cdot \overline{z_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\overline{(x + iy)} \cdot \overline{(1 - 2i)} = 1 + i$.
આથી $(x - iy)(1 + 2i) = 1 + i$.
તેથી,$x - iy = \frac{1 + i}{1 + 2i}$.
બંને બાજુ અનુબદ્ધ લેતા,$\overline{x - iy} = \overline{\left(\frac{1 + i}{1 + 2i}\right)}$.
આમ,$x + iy = \frac{1 - i}{1 - 2i}$.
17
EasyMCQ
$\frac{(2 + i)^2}{3 + i}$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા (conjugate) $a + ib$ સ્વરૂપમાં શું થાય?
A
$\frac{13}{2} + i\left(\frac{15}{2}\right)$
B
$\frac{13}{10} + i\left(-\frac{15}{2}\right)$
C
$\frac{13}{10} + i\left(-\frac{9}{10}\right)$
D
$\frac{13}{10} + i\left(\frac{9}{10}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{(2 + i)^2}{3 + i}$.
અંશનું વિસ્તરણ કરતા: $(2 + i)^2 = 4 + 4i + i^2 = 3 + 4i$.
તેથી,$z = \frac{3 + 4i}{3 + i}$.
છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(3 - i)$ વડે અંશ અને છેદને ગુણતા:
$z = \frac{(3 + 4i)(3 - i)}{(3 + i)(3 - i)} = \frac{9 - 3i + 12i - 4i^2}{9 + 1} = \frac{13 + 9i}{10} = \frac{13}{10} + i\frac{9}{10}$.
$z = a + ib$ ની અનુબદ્ધ સંખ્યા $\bar{z} = a - ib$ થાય.
તેથી,માંગેલ અનુબદ્ધ સંખ્યા $\frac{13}{10} - i\frac{9}{10}$ છે.
18
MediumMCQ
જો $z = 3 + 5i$ હોય,તો $z^3 + \bar{z} + 198 = $
A
$-3 - 5i$
B
$-3 + 5i$
C
$3 + 5i$
D
$3 - 5i$

Solution

(C) આપેલ છે $z = 3 + 5i$,તેથી અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\bar{z} = 3 - 5i$ થાય.
પ્રથમ,$z^3$ ની ગણતરી કરો:
$z^3 = (3 + 5i)^3 = 3^3 + (5i)^3 + 3(3)(5i)(3 + 5i)$
$z^3 = 27 + 125i^3 + 45i(3 + 5i)$
$z^3 = 27 - 125i + 135i + 225i^2$
$i^2 = -1$ હોવાથી,$z^3 = 27 + 10i - 225 = -198 + 10i$.
હવે,પદાવલિમાં કિંમત મૂકતા:
$z^3 + \bar{z} + 198 = (-198 + 10i) + (3 - 5i) + 198$
$= (-198 + 198) + (10i - 5i) + 3$
$= 3 + 5i$.
19
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $\frac{2 - 3i}{4 - i}$ નો અનુબદ્ધ (conjugate) શું થાય?
A
$\frac{3i}{4}$
B
$\frac{11 + 10i}{17}$
C
$\frac{11 - 10i}{17}$
D
$\frac{2 + 3i}{4i}$

Solution

(B) ધારો કે $z = \frac{2 - 3i}{4 - i}$.
સાદું રૂપ આપવા માટે,અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $4 + i$ વડે ગુણો:
$z = \frac{(2 - 3i)(4 + i)}{(4 - i)(4 + i)}$
$z = \frac{8 + 2i - 12i - 3i^2}{16 - i^2}$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$z = \frac{8 - 10i + 3}{16 + 1} = \frac{11 - 10i}{17}$
$z = a + bi$ નો અનુબદ્ધ $\bar{z} = a - bi$ થાય.
તેથી,$\frac{11 - 10i}{17}$ નો અનુબદ્ધ $\frac{11 + 10i}{17}$ છે.
20
EasyMCQ
$1 + i$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા (conjugate) શું છે?
A
$i$
B
$1$
C
$1 - i$
D
$1 + i$

Solution

(C) ધારો કે $z = 1 + i$.
સંકર સંખ્યા $z = a + ib$ ની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\bar{z} = a - ib$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
તેથી,$z = 1 + i$ માટે,અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\bar{z} = 1 - i$ થાય.
21
EasyMCQ
જો ${z_1}$ અને ${z_2}$ કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $|{z_1} + {z_2}|^2 + |{z_1} - {z_2}|^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2|{z_1}|^2 |{z_2}|^2$
B
$2|{z_1}|^2 + 2|{z_2}|^2$
C
$|{z_1}|^2 + |{z_2}|^2$
D
$2|{z_1}| |{z_2}|$

Solution

(B) આપણે સંકર સંખ્યાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $|z|^2 = z \bar{z}$.
$|{z_1} + {z_2}|^2 + |{z_1} - {z_2}|^2 = ({z_1} + {z_2})(\overline{{z_1} + {z_2}}) + ({z_1} - {z_2})(\overline{{z_1} - {z_2}})$
$= ({z_1} + {z_2})(\bar{{z_1}} + \bar{{z_2}}) + ({z_1} - {z_2})(\bar{{z_1}} - \bar{{z_2}})$
$= ({z_1}\bar{{z_1}} + {z_1}\bar{{z_2}} + {z_2}\bar{{z_1}} + {z_2}\bar{{z_2}}) + ({z_1}\bar{{z_1}} - {z_1}\bar{{z_2}} - {z_2}\bar{{z_1}} + {z_2}\bar{{z_2}})$
$= 2{z_1}\bar{{z_1}} + 2{z_2}\bar{{z_2}}$
$= 2|{z_1}|^2 + 2|{z_2}|^2$
22
MediumMCQ
જો $z$ એક સંકર સંખ્યા હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય નથી?
A
$|z^2| = |z|^2$
B
$|z^2| = |\bar{z}|^2$
C
$z = \bar{z}$
D
$\bar{z^2} = (\bar{z})^2$

Solution

(C) કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z = x + iy$ માટે,$|z| = \sqrt{x^2 + y^2}$ થાય.
$(a)$ $|z^2| = |(x + iy)^2| = |x^2 - y^2 + 2ixy| = \sqrt{(x^2 - y^2)^2 + (2xy)^2} = \sqrt{x^4 + y^4 - 2x^2y^2 + 4x^2y^2} = \sqrt{(x^2 + y^2)^2} = x^2 + y^2 = |z|^2$. આ સત્ય છે.
$(b)$ $|z| = |\bar{z}|$ હોવાથી,$|z|^2 = |\bar{z}|^2$ થાય. તેથી,$|z^2| = |\bar{z}|^2$ સત્ય છે.
$(c)$ $z = \bar{z}$ નો અર્થ $x + iy = x - iy$ થાય,જેનો અર્થ $2iy = 0$ અથવા $y = 0$ થાય. આ ફક્ત ત્યારે જ સત્ય છે જો $z$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોય. તે તમામ સંકર સંખ્યાઓ માટે સત્ય નથી.
$(d)$ $\bar{z^2} = (\bar{z})^2$ એ સંકર અનુબદ્ધનો પ્રમાણિત ગુણધર્મ છે. આ સત્ય છે.
તેથી,જે વિધાન સત્ય નથી તે $z = \bar{z}$ છે.
23
MediumMCQ
એકમ માનાંક ધરાવતી બે સંકર સંખ્યાઓનો ગુણાકાર પણ એક એવી સંકર સંખ્યા છે જેનો:
A
માનાંક એકમ છે
B
માનાંક એકમ કરતા ઓછો છે
C
માનાંક એકમ કરતા વધારે છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1$ અને $z_2$ છે,જ્યાં $|z_1| = 1$ અને $|z_2| = 1$ છે.
સંકર સંખ્યાઓના ગુણાકારના માનાંકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|z_1 z_2| = |z_1| |z_2|$ મળે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,આપણને $|z_1 z_2| = 1 \times 1 = 1$ મળે છે.
આમ,ગુણાકાર $z_1 z_2$ પણ એકમ માનાંક ધરાવતી સંકર સંખ્યા છે.
24
DifficultMCQ
ધારો કે $z$ એક સંકર સંખ્યા છે. તો સમીકરણ $z^4 + z + 2 = 0$ માટે નીચેનામાંથી કઈ શરત ધરાવતું બીજ શક્ય નથી?
A
$|z| < 1$
B
$|z| = 1$
C
$|z| > 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે એક સંકર સંખ્યા $z$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જે $z^4 + z + 2 = 0$ નું સમાધાન કરે છે અને $|z| < 1$ છે.
તેથી $z^4 + z = -2$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|z^4 + z| = |-2| = 2$ મળે.
ત્રિકોણ અસમતા મુજબ,$|z^4 + z| \le |z^4| + |z| = |z|^4 + |z|$.
કારણ કે $|z| < 1$,તેથી $|z|^4 < 1$ અને $|z| < 1$ થાય.
તેથી,$|z^4 + z| < 1 + 1 = 2$.
આનો અર્થ એ થાય કે $2 < 2$,જે વિરોધાભાસ છે.
આમ,સમીકરણનું કોઈ બીજ $|z| < 1$ શરત ધરાવતું હોઈ શકે નહીં.
25
MediumMCQ
જો $|z_1| = |z_2| = \dots = |z_n| = 1$ હોય,તો $|z_1 + z_2 + z_3 + \dots + z_n|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1$
B
$|z_1| + |z_2| + \dots + |z_n|$
C
$\left| \frac{1}{z_1} + \frac{1}{z_2} + \dots + \frac{1}{z_n} \right|$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $|z_k| = 1$,જ્યાં $k = 1, 2, \dots, n$.
$|z_k|^2 = z_k \overline{z_k} = 1$ હોવાથી,$\overline{z_k} = \frac{1}{z_k}$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|z| = |\overline{z}|$.
તેથી,$|z_1 + z_2 + \dots + z_n| = |\overline{z_1 + z_2 + \dots + z_n}|$.
અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$|\overline{z_1} + \overline{z_2} + \dots + \overline{z_n}| = \left| \frac{1}{z_1} + \frac{1}{z_2} + \dots + \frac{1}{z_n} \right|$.
આમ,$|z_1 + z_2 + \dots + z_n| = \left| \frac{1}{z_1} + \frac{1}{z_2} + \dots + \frac{1}{z_n} \right|$.
26
MediumMCQ
કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z$ માટે,$\bar{z} = \frac{1}{z}$ જો અને તો જ
A
$z$ એ શુદ્ધ વાસ્તવિક સંખ્યા છે
B
$|z| = 1$
C
$z$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા છે
D
$z = 1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{z} = \frac{1}{z}$.
બંને બાજુ $z$ વડે ગુણતા,આપણને $z \cdot \bar{z} = 1$ મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z$ માટે,$z \cdot \bar{z} = |z|^2$.
તેથી,$|z|^2 = 1$.
માનાંક $|z|$ હંમેશા અ-ઋણ હોવાથી,આપણને $|z| = 1$ મળે છે.
27
MediumMCQ
જો ${z_1}$ અને ${z_2}$ બે સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $|{z_1} - {z_2}|$ એ
A
$|{z_1}| - |{z_2}| \le |{z_1} - {z_2}|$
B
$|{z_1}| - |{z_2}| \ge |{z_1} - {z_2}|$
C
$|{z_1}| + |{z_2}| \le |{z_1} - {z_2}|$
D
$|{z_2}| - |{z_1}| \ge |{z_1} - {z_2}|$

Solution

(A) સંકર સંખ્યાઓ માટે ત્રિકોણની અસમતા મુજબ,કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ ${z_1}$ અને ${z_2}$ માટે,આપણી પાસે ગુણધર્મ છે $|{z_1} - {z_2}| \ge ||{z_1}| - |{z_2}||$.
આનો અર્થ એ થાય છે કે $|{z_1} - {z_2}| \ge |{z_1}| - |{z_2}|$ અને $|{z_1} - {z_2}| \ge |{z_2}| - |{z_1}|$.
તેથી,સાચો સંબંધ $|{z_1} - {z_2}| \ge |{z_1}| - |{z_2}|$ છે.
28
MediumMCQ
જો $z = x + iy$ હોય,તો $|z - 5|$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\sqrt{(x - 5)^2 + y^2}$
B
$x^2 + \sqrt{(y - 5)^2}$
C
$\sqrt{(x - y)^2 + 5^2}$
D
$\sqrt{x^2 + (y - 5)^2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $z = x + iy$.
તેથી,$z - 5 = (x + iy) - 5 = (x - 5) + iy$.
સંકર સંખ્યા $a + ib$ નો માનાંક $\sqrt{a^2 + b^2}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
તેથી,$|z - 5| = |(x - 5) + iy| = \sqrt{(x - 5)^2 + y^2}$.
29
EasyMCQ
$\left| {(1 + i)\frac{{(2 + i)}}{{(3 + i)}}} \right| = $
A
$-\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(C) અમે સંકર આપણે સંકર સંખ્યાઓના માનાંકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $|z_1 z_2| = |z_1| |z_2|$ અને $|\frac{z_1}{z_2}| = \frac{|z_1|}{|z_2|}$.
$\left| {(1 + i)\frac{{(2 + i)}}{{(3 + i)}}} \right| = |1 + i| \times \frac{|2 + i|}{|3 + i|}$
$= \sqrt{1^2 + 1^2} \times \frac{\sqrt{2^2 + 1^2}}{\sqrt{3^2 + 1^2}}$
$= \sqrt{2} \times \frac{\sqrt{5}}{\sqrt{10}}$
$= \frac{\sqrt{10}}{\sqrt{10}} = 1$.
30
EasyMCQ
$\left( \frac{3 + 2i}{3 - 2i} \right)$ નો માનાંક શોધો.
A
$1$
B
$1/2$
C
$2$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(A) ધારો કે $z = \frac{3 + 2i}{3 - 2i}$.
માનાંકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$|\frac{z_1}{z_2}| = \frac{|z_1|}{|z_2|}$.
$|z| = \left| \frac{3 + 2i}{3 - 2i} \right| = \frac{|3 + 2i|}{|3 - 2i|}$.
$|a + bi| = \sqrt{a^2 + b^2}$ હોવાથી,$|3 + 2i| = \sqrt{3^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 4} = \sqrt{13}$.
તે જ રીતે,$|3 - 2i| = \sqrt{3^2 + (-2)^2} = \sqrt{9 + 4} = \sqrt{13}$.
તેથી,$|z| = \frac{\sqrt{13}}{\sqrt{13}} = 1$.
31
MediumMCQ
જો $|z| = 1$ અને $\omega = \frac{z - 1}{z + 1}$ (જ્યાં $z \neq -1$),તો $\text{Re}(\omega)$ શું થાય?
A
$0$
B
$-\frac{1}{|z + 1|^2}$
C
$\left| \frac{z}{z + 1} \right| \cdot \frac{1}{|z + 1|^2}$
D
$\frac{\sqrt{2}}{|z + 1|^2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|z| = 1$,ધારો કે $z = x + iy$,તેથી $x^2 + y^2 = 1$.
$\omega = \frac{z - 1}{z + 1} = \frac{(x - 1) + iy}{(x + 1) + iy}$.
વાસ્તવિક ભાગ શોધવા માટે,અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(x + 1) - iy$ વડે ગુણતા:
$\omega = \frac{((x - 1) + iy)((x + 1) - iy)}{(x + 1)^2 + y^2} = \frac{(x^2 - 1) + i(y(x + 1) - y(x - 1)) + y^2}{(x + 1)^2 + y^2}$.
$\omega = \frac{(x^2 + y^2 - 1) + i(xy + y - xy + y)}{(x + 1)^2 + y^2} = \frac{(1 - 1) + 2iy}{(x + 1)^2 + y^2} = \frac{2iy}{(x + 1)^2 + y^2}$.
તેથી,વાસ્તવિક ભાગ $0$ છે,એટલે કે $\text{Re}(\omega) = 0$.
32
MediumMCQ
ધારો કે ${z_1}$ એ $|{z_1}| = 1$ ધરાવતી સંકર સંખ્યા છે અને ${z_2}$ એ કોઈપણ સંકર સંખ્યા છે,તો $\left| \frac{{z_1 - z_2}}{{1 - z_1 \bar{z}_2}} \right| = $
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|{z_1}| = 1$ અને ${z_2}$ એ કોઈપણ સંકર સંખ્યા છે.
પદ $\left| \frac{{z_1 - z_2}}{{1 - z_1 \bar{z}_2}} \right|$ ને ધ્યાનમાં લો.
$|{z_1}| = 1$ હોવાથી,${z_1} \bar{z}_1 = |{z_1}|^2 = 1$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\bar{z}_1 = \frac{1}{z_1}$.
છેદમાં આ કિંમત મૂકતા: $\left| 1 - z_1 \bar{z}_2 \right| = \left| z_1 \bar{z}_1 - z_1 \bar{z}_2 \right| = |z_1| |\bar{z}_1 - \bar{z}_2|$.
$|z_1| = 1$ હોવાથી,આ $|\bar{z}_1 - \bar{z}_2| = |\overline{z_1 - z_2}|$ માં પરિણમે છે.
$|\bar{z}| = |z|$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|\overline{z_1 - z_2}| = |z_1 - z_2|$ મળે છે.
તેથી,$\left| \frac{{z_1 - z_2}}{{1 - z_1 \bar{z}_2}} \right| = \frac{|z_1 - z_2|}{|z_1| |\bar{z}_1 - \bar{z}_2|} = \frac{|z_1 - z_2|}{|z_1 - z_2|} = 1$.
33
EasyMCQ
$\frac{1 + i}{1 - i}$ નો કોણાંક (argument) અને માનાંક (modulus) અનુક્રમે છે:
A
$\frac{-\pi}{2}$ અને $1$
B
$\frac{\pi}{2}$ અને $\sqrt{2}$
C
$0$ અને $\sqrt{2}$
D
$\frac{\pi}{2}$ અને $1$

Solution

(D) ધારો કે $z = \frac{1 + i}{1 - i}$.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1 + i)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1 + i)(1 + i)}{(1 - i)(1 + i)} = \frac{1 + 2i + i^2}{1^2 - i^2} = \frac{1 + 2i - 1}{1 + 1} = \frac{2i}{2} = i$.
આપણે $z = 0 + 1i$ લખી શકીએ.
માનાંક $|z| = \sqrt{0^2 + 1^2} = 1$ છે.
કોણાંક $\theta$ માટે $\cos \theta = 0$ અને $\sin \theta = 1$ થાય,જે $\theta = \frac{\pi}{2}$ આપે છે.
આમ,કોણાંક $\frac{\pi}{2}$ અને માનાંક $1$ છે.
34
MediumMCQ
જો $\bar{z}$ એ સંકર સંખ્યા $z$ નો અનુબદ્ધ (conjugate) હોય,તો નીચેનામાંથી કયો સંબંધ ખોટો છે?
A
$|z| = |\bar{z}|$
B
$z \cdot \bar{z} = |\bar{z}|^2$
C
$\overline{z_1 + z_2} = \overline{z_1} + \overline{z_2}$
D
$\arg(z) = \arg(\bar{z})$

Solution

(D) ધારો કે $z = x + iy$,તો $\bar{z} = x - iy$.
કારણ કે $\arg(z) = \theta = \tan^{-1}(\frac{y}{x})$,
$\arg(\bar{z}) = \tan^{-1}(\frac{-y}{x}) = -\theta$.
આમ,$\arg(z) \neq \arg(\bar{z})$.
તેથી,સંબંધ $\arg(z) = \arg(\bar{z})$ ખોટો છે.
35
MediumMCQ
જો $|z_1| = |z_2|$ અને $\text{amp}(z_1) + \text{amp}(z_2) = 0$ હોય,તો
A
$z_1 = z_2$
B
$\bar{z}_1 = z_2$
C
$z_1 + z_2 = 0$
D
$\bar{z}_1 = \bar{z}_2$

Solution

(B) ધારો કે $z_1 = r(\cos \theta_1 + i \sin \theta_1)$.
આપેલ છે કે $|z_1| = |z_2|$,તેથી $|z_2| = r$.
આપેલ છે કે $\text{amp}(z_1) + \text{amp}(z_2) = 0$,તેથી $\text{amp}(z_2) = -\theta_1$.
આમ,$z_2 = r(\cos(-\theta_1) + i \sin(-\theta_1)) = r(\cos \theta_1 - i \sin \theta_1)$.
કારણ કે $\bar{z}_1 = r(\cos \theta_1 - i \sin \theta_1)$,તેથી $\bar{z}_1 = z_2$ થાય છે.
36
MediumMCQ
જો $z = \cos \frac{\pi}{6} + i\sin \frac{\pi}{6}$ હોય,તો:
A
$|z| = 1, \arg z = \frac{\pi}{4}$
B
$|z| = 1, \arg z = \frac{\pi}{6}$
C
$|z| = \frac{\sqrt{3}}{2}, \arg z = \frac{5\pi}{24}$
D
$|z| = \frac{\sqrt{3}}{2}, \arg z = \tan^{-1} \frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $z = \cos \frac{\pi}{6} + i\sin \frac{\pi}{6}$.
આ ધ્રુવીય સ્વરૂપ $z = r(\cos \theta + i\sin \theta)$ માં છે,જ્યાં $r = |z|$ અને $\theta = \arg(z)$ છે.
આપેલ પદને ધ્રુવીય સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,આપણને $r = |z| = 1$ અને $\theta = \arg(z) = \frac{\pi}{6}$ મળે છે.
આમ,$|z| = 1$ અને $\arg(z) = \frac{\pi}{6}$ છે.
37
MediumMCQ
જો $(\sqrt{8} + i)^{50} = 3^{49}(a + ib)$ હોય,તો $a^2 + b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$8$
C
$9$
D
$\sqrt{8}$

Solution

(C) આપેલ છે: $(\sqrt{8} + i)^{50} = 3^{49}(a + ib)$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા:
$|(\sqrt{8} + i)^{50}| = |3^{49}(a + ib)|$
$|\sqrt{8} + i|^{50} = 3^{49} |a + ib|$
અહીં $|\sqrt{8} + i| = \sqrt{(\sqrt{8})^2 + 1^2} = \sqrt{8 + 1} = \sqrt{9} = 3$ હોવાથી:
$3^{50} = 3^{49} \sqrt{a^2 + b^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(3^{50})^2 = (3^{49})^2 (a^2 + b^2)$
$3^{100} = 3^{98} (a^2 + b^2)$
$a^2 + b^2 = \frac{3^{100}}{3^{98}} = 3^2 = 9$.
38
MediumMCQ
જો $x + iy = \sqrt{\frac{a + ib}{c + id}}$ હોય,તો $(x^2 + y^2)^2 = $
A
$\frac{a^2 + b^2}{c^2 + d^2}$
B
$\frac{a + b}{c + d}$
C
$\frac{c^2 + d^2}{a^2 + b^2}$
D
$\left(\frac{a^2 + b^2}{c^2 + d^2}\right)^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $x + iy = \sqrt{\frac{a + ib}{c + id}}$.
બંને બાજુ અનુબદ્ધ લેતા,આપણને $x - iy = \sqrt{\frac{a - ib}{c - id}}$ મળે છે.
હવે,આ બે સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા:
$(x + iy)(x - iy) = \sqrt{\frac{a + ib}{c + id}} \times \sqrt{\frac{a - ib}{c - id}}$
$x^2 + y^2 = \sqrt{\frac{a^2 + b^2}{c^2 + d^2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $(x^2 + y^2)^2 = \frac{a^2 + b^2}{c^2 + d^2}$ મળે છે.
39
MediumMCQ
સમીકરણ $|1 - i|^x = 2^x$ ના શૂન્યતર પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
અનંત
B
$1$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $|1 - i|^x = 2^x$ છે.
પ્રથમ,સંકર સંખ્યા $1 - i$ નો માનાંક શોધો:
$|1 - i| = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\sqrt{2})^x = 2^x$.
આને આ રીતે લખી શકાય:
$(2^{1/2})^x = 2^x$
$2^{x/2} = 2^x$.
ઘાતાંકોને સરખાવતા:
$\frac{x}{2} = x$
$x = 0$.
માત્ર એક જ ઉકેલ $x = 0$ મળે છે,જે શૂન્યતર પૂર્ણાંક નથી.
તેથી,શૂન્યતર પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $0$ છે.
40
DifficultMCQ
જો $z = r{e^{i\theta }},$ હોય તો $|{e^{iz}}| = $
A
${e^{r\sin \theta }}$
B
${e^{ - r\sin \theta }}$
C
${e^{ - r\cos \theta }}$
D
${e^{r\cos \theta }}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $z = r{e^{i\theta }} = r(\cos \theta + i\sin \theta )$.
તેથી $iz = ir(\cos \theta + i\sin \theta ) = -r\sin \theta + ir\cos \theta$.
તેથી,${e^{iz}} = {e^{-r\sin \theta + ir\cos \theta}} = {e^{-r\sin \theta}} \cdot {e^{i(r\cos \theta)}}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા:
$|{e^{iz}}| = |{e^{-r\sin \theta}}| \cdot |{e^{i(r\cos \theta)}}|$.
કારણ કે ${e^{-r\sin \theta}}$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા છે,$|{e^{-r\sin \theta}}| = {e^{-r\sin \theta}}$.
વળી,$|{e^{i(r\cos \theta)}}| = |\cos(r\cos \theta) + i\sin(r\cos \theta)| = \sqrt{\cos^2(r\cos \theta) + \sin^2(r\cos \theta)} = 1$.
આમ,$|{e^{iz}}| = {e^{-r\sin \theta}} \cdot 1 = {e^{-r\sin \theta}}$.
41
EasyMCQ
$\frac{1 - i}{1 + i}$ એ કોના બરાબર છે?
A
$\cos \frac{\pi}{2} + i \sin \frac{\pi}{2}$
B
$\cos \frac{\pi}{2} - i \sin \frac{\pi}{2}$
C
$\sin \frac{\pi}{2} + i \cos \frac{\pi}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $\frac{1 - i}{1 + i}$ ને સરળ બનાવવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(1 - i)$ વડે ગુણીએ છીએ:
$\frac{1 - i}{1 + i} = \frac{(1 - i)(1 - i)}{(1 + i)(1 - i)}$
$= \frac{1 - 2i + i^2}{1^2 - i^2}$
$= \frac{1 - 2i - 1}{1 + 1}$
$= \frac{-2i}{2} = -i$
હવે,$-i$ ને ધ્રુવીય સ્વરૂપ $\cos \theta + i \sin \theta$ માં દર્શાવતા:
કારણ કે $\cos \frac{\pi}{2} = 0$ અને $\sin \frac{\pi}{2} = 1$,તેથી:
$-i = 0 - i(1) = \cos \frac{\pi}{2} - i \sin \frac{\pi}{2}$
42
EasyMCQ
જો $x + \frac{1}{x} = \sqrt{3}$ હોય,તો $x =$
A
$\cos \frac{\pi}{3} + i \sin \frac{\pi}{3}$
B
$\cos \frac{\pi}{2} + i \sin \frac{\pi}{2}$
C
$\sin \frac{\pi}{6} + i \cos \frac{\pi}{6}$
D
$\cos \frac{\pi}{6} + i \sin \frac{\pi}{6}$

Solution

(D) આપેલ છે $x + \frac{1}{x} = \sqrt{3}$.
$x$ વડે ગુણતા,$x^2 - \sqrt{3}x + 1 = 0$ મળે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{\sqrt{3} \pm \sqrt{(\sqrt{3})^2 - 4(1)(1)}}{2(1)}$
$x = \frac{\sqrt{3} \pm \sqrt{3 - 4}}{2} = \frac{\sqrt{3} \pm \sqrt{-1}}{2} = \frac{\sqrt{3} \pm i}{2}$.
આમ,$x = \frac{\sqrt{3}}{2} \pm \frac{i}{2}$.
ધન ચિહ્ન લેતા,$x = \frac{\sqrt{3}}{2} + i \frac{1}{2} = \cos \frac{\pi}{6} + i \sin \frac{\pi}{6}$.
43
DifficultMCQ
જો $\omega$ એ એક સંકર સંખ્યા હોય જે $\left| \omega + \frac{1}{\omega} \right| = 2$ નું સમાધાન કરે છે,તો ઉગમબિંદુથી $\omega$ નું મહત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$2 + \sqrt{3}$
B
$1 + \sqrt{2}$
C
$1 + \sqrt{3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\left| \omega + \frac{1}{\omega} \right| = 2$.
ત્રિકોણ અસમતા $\left| z_1 + z_2 \right| \le \left| z_1 \right| + \left| z_2 \right|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left| \omega \right| = \left| \left( \omega + \frac{1}{\omega} \right) - \frac{1}{\omega} \right| \le \left| \omega + \frac{1}{\omega} \right| + \left| \frac{1}{\omega} \right|$.
આપેલ કિંમત મૂકતા:
$\left| \omega \right| \le 2 + \frac{1}{\left| \omega \right|}$.
ધારો કે $r = \left| \omega \right|$. તેથી $r \le 2 + \frac{1}{r}$,જેનો અર્થ છે કે $r^2 - 2r - 1 \le 0$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $r = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરીને $r^2 - 2r - 1 = 0$ ઉકેલતા:
$r = \frac{2 \pm \sqrt{4 + 4}}{2} = 1 \pm \sqrt{2}$.
કારણ કે $r = \left| \omega \right| > 0$,આપણે $r \le 1 + \sqrt{2}$ લઈએ છીએ.
આમ,ઉગમબિંદુથી $\omega$ નું મહત્તમ અંતર $1 + \sqrt{2}$ છે.
44
MediumMCQ
જો ${z_1}$ અને ${z_2}$બે સંકર સંખ્યાઓ હોય, તો $|{z_1} {z_2}|$ એ
A
$|{z_1}| + |{z_2}|$
B
$|{z_1}| - |{z_2}|$
C
$< |{z_1}| + |{z_2}|$
D
$> |{z_1}| + |{z_2}|$

Solution

(A) સંકર સંખ્યાઓ માટે ત્રિકોણની અસમતા મુજબ,કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ ${z_1}$ અને ${z_2}$ માટે,તેમના સરવાળાનું માનાંક તેમના માનાંકના સરવાળા કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $|{z_1} + {z_2}| \le |{z_1}| + |{z_2}|$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
45
MediumMCQ
જો ${z_1}, {z_2} \in \mathbb{C}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$|{z_1} + {z_2}| \ge |{z_1}| + |{z_2}|$
B
$|{z_1} - {z_2}| \ge |{z_1}| + |{z_2}|$
C
$|{z_1} - {z_2}| \le ||{z_1}| - |{z_2}||$
D
$|{z_1} + {z_2}| \ge ||{z_1}| - |{z_2}||$

Solution

(D) સંકર સંખ્યાઓ માટે ત્રિકોણ અસમતા મુજબ,કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ ${z_1}$ અને ${z_2}$ માટે નીચે મુજબનું પરિણામ મળે છે:
$|{z_1} + {z_2}| \le |{z_1}| + |{z_2}|$
$|{z_1} - {z_2}| \ge ||{z_1}| - |{z_2}||$
$|{z_1} + {z_2}| \ge ||{z_1}| - |{z_2}||$
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,અસમતા $|{z_1} + {z_2}| \ge ||{z_1}| - |{z_2}||$ એ ત્રિકોણ અસમતા પરથી મેળવેલ એક પ્રમાણિત ગુણધર્મ છે.
46
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$|x - y| = |x| - |y|$
B
$|x + y| \le |x| - |y|$
C
$|x - y| \ge |x| - |y|$
D
$|x + y| \ge |x| - |y|$

Solution

(C) માનાંક માટેની ત્રિકોણ અસમતા મુજબ,કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ માટે,$|x - y| \ge |x| - |y|$ થાય છે.
આ માનાંક વિધેયનો એક મૂળભૂત ગુણધર્મ છે.
તેથી,સાચું વિધાન $|x - y| \ge |x| - |y|$ છે.
47
EasyMCQ
કોઈપણ બે સંકર સંખ્યાઓ $z_1$ અને $z_2$ તથા કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ માટે,$|az_1 - bz_2|^2 + |bz_1 + az_2|^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$(a^2 + b^2)(|z_1| + |z_2|)$
B
$(a^2 + b^2)(|z_1|^2 + |z_2|^2)$
C
$(a^2 + b^2)(|z_1|^2 - |z_2|^2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપણે $|z|^2 = z \cdot \overline{z}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$|az_1 - bz_2|^2 + |bz_1 + az_2|^2 = (az_1 - bz_2)(\overline{az_1 - bz_2}) + (bz_1 + az_2)(\overline{bz_1 + az_2})$
$= (az_1 - bz_2)(a\overline{z_1} - b\overline{z_2}) + (bz_1 + az_2)(b\overline{z_1} + a\overline{z_2})$
$= (a^2|z_1|^2 - ab z_1\overline{z_2} - ab \overline{z_1}z_2 + b^2|z_2|^2) + (b^2|z_1|^2 + ab z_1\overline{z_2} + ab \overline{z_1}z_2 + a^2|z_2|^2)$
$= a^2|z_1|^2 + b^2|z_2|^2 + b^2|z_1|^2 + a^2|z_2|^2$
$= (a^2 + b^2)|z_1|^2 + (a^2 + b^2)|z_2|^2$
$= (a^2 + b^2)(|z_1|^2 + |z_2|^2)$
48
MediumMCQ
જો ${z_1}, {z_2}, {z_3}$ એવી સંકર સંખ્યાઓ હોય કે જેથી $|{z_1}| = |{z_2}| = |{z_3}| = \left| \frac{1}{z_1} + \frac{1}{z_2} + \frac{1}{z_3} \right| = 1$ થાય,તો $|{z_1} + {z_2} + {z_3}|$ ની કિંમત શું થાય?
A
$1$ ની બરાબર
B
$1$ કરતા ઓછી
C
$3$ કરતા વધારે
D
$3$ ની બરાબર

Solution

(A) આપેલ છે કે $|{z_1}| = |{z_2}| = |{z_3}| = 1$.
$|{z_i}| = 1$ હોવાથી,$|{z_i}|^2 = {z_i} \overline{z_i} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $i = 1, 2, 3$ માટે $\frac{1}{z_i} = \overline{z_i}$.
આપેલ છે કે $\left| \frac{1}{z_1} + \frac{1}{z_2} + \frac{1}{z_3} \right| = 1$.
$\frac{1}{z_i} = \overline{z_i}$ મૂકતા,આપણને $|\overline{z_1} + \overline{z_2} + \overline{z_3}| = 1$ મળે છે.
અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાના ગુણધર્મ $|\overline{z}| = |z|$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|\overline{z_1 + z_2 + z_3}| = |z_1 + z_2 + z_3| = 1$ મળે છે.
તેથી,$|{z_1} + {z_2} + {z_3}| = 1$.
49
DifficultMCQ
$x = -3$ માટે પદાવલિ $\left| \frac{3x^3 + 1}{2x^2 + 2} \right|$ નું સંખ્યાત્મક મૂલ્ય શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$3$
D
$0$

Solution

(A) $x = -3$ માટે પદાવલિ $\left| \frac{3x^3 + 1}{2x^2 + 2} \right|$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે $x = -3$ ને પદાવલિમાં મૂકીશું:
પગલું $1$: અંશની ગણતરી કરો: $3(-3)^3 + 1 = 3(-27) + 1 = -81 + 1 = -80$.
પગલું $2$: છેદની ગણતરી કરો: $2(-3)^2 + 2 = 2(9) + 2 = 18 + 2 = 20$.
પગલું $3$: અંશને છેદ વડે ભાગો: $\frac{-80}{20} = -4$.
પગલું $4$: નિરપેક્ષ મૂલ્ય (absolute value) લાગુ કરો: $|-4| = 4$.
તેથી,સંખ્યાત્મક મૂલ્ય $4$ છે.

4-1.Complex numbers — Conjugate and Modulus of complex numbers · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.