Gujarati

Conjugate and Modulus of complex numbers Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · Conjugate and Modulus of complex numbers

162+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 162 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $\frac{1+2i}{1-i}$ એ કયા ચરણમાં આવેલી છે?
A
બીજું ચરણ
B
ત્રીજું ચરણ
C
ચોથું ચરણ
D
પ્રથમ ચરણ

Solution

(A) સંકર સંખ્યાને સરળ બનાવવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(1+i)$ વડે ગુણીએ છીએ:
$\frac{1+2i}{1-i} \times \frac{1+i}{1+i} = \frac{1+i+2i+2i^2}{1^2-i^2}$
કારણ કે $i^2 = -1$,તેથી:
$\frac{1+3i-2}{1-(-1)} = \frac{-1+3i}{2} = -\frac{1}{2} + \frac{3}{2}i$
વાસ્તવિક ભાગ $-\frac{1}{2}$ (ઋણ) છે અને કાલ્પનિક ભાગ $\frac{3}{2}$ (ધન) છે.
ઋણ વાસ્તવિક ભાગ અને ધન કાલ્પનિક ભાગ ધરાવતી સંકર સંખ્યા બીજા ચરણમાં આવેલી હોય છે.
102
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $\frac{(1+i)^2(1+3 i)}{(2-6 i)(2-2 i)}$ નો માનાંક શોધો.
A
$\frac{2}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{\sqrt{2}}{4}$
D
$\frac{4}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{(1+i)^2(1+3 i)}{(2-6 i)(2-2 i)}$.
માનાંકના ગુણધર્મ $|\frac{z_1 z_2}{z_3 z_4}| = \frac{|z_1| |z_2|}{|z_3| |z_4|}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|z| = \frac{|1+i|^2 |1+3i|}{|2-6i| |2-2i|}$
$|1+i| = \sqrt{1^2+1^2} = \sqrt{2}$,તેથી $|1+i|^2 = 2$.
$|1+3i| = \sqrt{1^2+3^2} = \sqrt{10}$.
$|2-6i| = \sqrt{2^2+(-6)^2} = \sqrt{4+36} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}$.
$|2-2i| = \sqrt{2^2+(-2)^2} = \sqrt{4+4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$|z| = \frac{2 \times \sqrt{10}}{2\sqrt{10} \times 2\sqrt{2}} = \frac{2}{4\sqrt{2}} = \frac{1}{2\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{4}$.
103
EasyMCQ
$\frac{1+2i}{1-(1-i)^{2}}$ નો માનાંક અને કોણાંક શોધો.
A
$\sqrt{2}$ અને $\frac{\pi}{6}$
B
$1$ અને $\frac{\pi}{4}$
C
$1$ અને $0$
D
$1$ અને $\frac{\pi}{3}$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{1+2i}{1-(1-i)^{2}}$.
પ્રથમ,છેદનું સાદું રૂપ આપતા: $(1-i)^{2} = 1^{2} + i^{2} - 2i = 1 - 1 - 2i = -2i$.
આ કિંમત $z$ માં મૂકતા:
$z = \frac{1+2i}{1 - (-2i)} = \frac{1+2i}{1+2i} = 1$.
આમ,$z = 1 + 0i$.
માનાંક $|z| = \sqrt{1^{2} + 0^{2}} = 1$.
કોણાંક $\theta = \tan^{-1}\left(\frac{0}{1}\right) = 0$.
104
DifficultMCQ
જો $(x + iy)(1 - 2i)$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $1 + i$ હોય,તો
A
$x - iy = \frac{1 + i}{1 - 2i}$
B
$x + iy = \frac{1 - i}{1 - 2i}$
C
$x = \frac{1}{5}$
D
$x = -\frac{1}{5}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(x + iy)(1 - 2i)$ નો અનુબદ્ધ $1 + i$ છે.
ધારો કે $z = (x + iy)(1 - 2i)$.
તેથી $\bar{z} = 1 + i$.
$z = (x + iy)(1 - 2i)$ ની બંને બાજુ અનુબદ્ધ લેતા,$\bar{z} = \overline{(x + iy)(1 - 2i)} = \overline{(x + iy)} \cdot \overline{(1 - 2i)}$.
$\bar{z} = 1 + i$ હોવાથી,$(x - iy)(1 + 2i) = 1 + i$.
વૈકલ્પિક રીતે,આપણે લખી શકીએ $z = \overline{1 + i} = 1 - i$.
આમ,$(x + iy)(1 - 2i) = 1 - i$.
બંને બાજુ $(1 - 2i)$ વડે ભાગતા,આપણને $x + iy = \frac{1 - i}{1 - 2i}$ મળે છે.
આ વિકલ્પ $(B)$ સાથે સુસંગત છે.
105
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $|\beta|=1$ સાથેની ભિન્ન સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $\left|\frac{\beta-\alpha}{1-\bar{\alpha} \beta}\right|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1/2$
B
$1$
C
$1/3$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\beta|=1$,તેથી $|\beta|^2 = \beta \bar{\beta} = 1$ થાય.
પદ $\left|\frac{\beta-\alpha}{1-\bar{\alpha} \beta}\right|$ ને ધ્યાનમાં લો.
છેદમાં $1 = \beta \bar{\beta}$ મૂકતા,આપણને મળે:
$\left|\frac{\beta-\alpha}{\beta \bar{\beta}-\bar{\alpha} \beta}\right| = \left|\frac{\beta-\alpha}{\beta(\bar{\beta}-\bar{\alpha})}\right|$.
માનાંકના ગુણધર્મ $|z_1/z_2| = |z_1|/|z_2|$ અને $|z_1 z_2| = |z_1||z_2|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{|\beta-\alpha|}{ |\beta| |\bar{\beta}-\bar{\alpha}| }$.
કારણ કે $|\beta|=1$ અને $|\bar{z}| = |z|$,આપણે જાણીએ છીએ કે $|\bar{\beta}-\bar{\alpha}| = |\overline{\beta-\alpha}| = |\beta-\alpha|$.
તેથી,પદની કિંમત $\frac{|\beta-\alpha|}{1 \cdot |\beta-\alpha|} = 1$ થાય.
106
EasyMCQ
જો $z$ એક એવી સંકર સંખ્યા હોય કે જેથી $z = -\overline{z}$ થાય,તો $z$:
A
$z$ શુદ્ધ વાસ્તવિક છે
B
$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે
C
$z$ કોઈપણ સંકર સંખ્યા છે
D
$z$ નો વાસ્તવિક ભાગ તેના કાલ્પનિક ભાગ જેટલો જ છે

Solution

(B) ધારો કે $z = x + iy$.
આપેલ છે કે,$z = -\overline{z}$.
કિંમતો મૂકતા:
$x + iy = -(x - iy)$
$x + iy = -x + iy$
$2x = 0$
$x = 0$.
તેથી,વાસ્તવિક ભાગ $x = 0$ હોવાથી,સંકર સંખ્યા $z = iy$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે.
107
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $\frac{(1+i)^{2}}{1-i}$ નો અનુબદ્ધ (conjugate) શું થાય?
A
$1-i$
B
$1+i$
C
$-1+i$
D
$-1-i$

Solution

(D) ધારો કે $z = \frac{(1+i)^{2}}{1-i}$.
અંશનું વિસ્તરણ કરતા: $(1+i)^{2} = 1^{2} + i^{2} + 2i = 1 - 1 + 2i = 2i$.
તેથી,$z = \frac{2i}{1-i}$.
છેદના અનુબદ્ધ $(1+i)$ વડે અંશ અને છેદને ગુણતા:
$z = \frac{2i(1+i)}{(1-i)(1+i)} = \frac{2i + 2i^{2}}{1 - i^{2}} = \frac{2i - 2}{1 - (-1)} = \frac{2i - 2}{2} = i - 1$.
આમ,$z = -1 + i$.
સંકર સંખ્યા $z = a + bi$ નો અનુબદ્ધ $\bar{z} = a - bi$ થાય.
તેથી,$-1 + i$ નો અનુબદ્ધ $-1 - i$ થાય.
108
EasyMCQ
જો $Z = \frac{(\sqrt{3} + i)^{3}(3i + 4)^{2}}{(8 + 6i)^{2}}$ હોય,તો $|Z|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $Z = \frac{(\sqrt{3} + i)^{3}(3i + 4)^{2}}{(8 + 6i)^{2}}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|Z| = \frac{|\sqrt{3} + i|^{3} |3i + 4|^{2}}{|8 + 6i|^{2}}$ મળે.
દરેક સંકર સંખ્યાનો માનાંક ગણતા:
$|\sqrt{3} + i| = \sqrt{(\sqrt{3})^{2} + 1^{2}} = \sqrt{3 + 1} = \sqrt{4} = 2$.
$|3i + 4| = \sqrt{4^{2} + 3^{2}} = \sqrt{16 + 9} = \sqrt{25} = 5$.
$|8 + 6i| = \sqrt{8^{2} + 6^{2}} = \sqrt{64 + 36} = \sqrt{100} = 10$.
આ કિંમતોને $|Z|$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$|Z| = \frac{2^{3} \times 5^{2}}{10^{2}} = \frac{8 \times 25}{100} = \frac{200}{100} = 2$.
આમ,$|Z| = 2$ થાય.
109
DifficultMCQ
જો $ \alpha $ અને $ \beta $ એ $ |\beta|=1 $ સાથેની બે ભિન્ન સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $ \left|\frac{\beta-\alpha}{1-\bar{\alpha} \beta}\right| $ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$ 1 $
B
$ 11 $
C
$ \frac{1}{2} $
D
$ -1 $

Solution

(A) ધારો કે $ z = \frac{\beta-\alpha}{1-\bar{\alpha} \beta} $. આપણે $ |z| $ શોધવા માંગીએ છીએ.
વિચારો કે $ |z|^2 = z \cdot \bar{z} = \left( \frac{\beta-\alpha}{1-\bar{\alpha} \beta} \right) \left( \frac{\bar{\beta}-\bar{\alpha}}{1-\alpha \bar{\beta}} \right) $.
અંશનું વિસ્તરણ કરતા: $ (\beta-\alpha)(\bar{\beta}-\bar{\alpha}) = \beta \bar{\beta} - \beta \bar{\alpha} - \alpha \bar{\beta} + \alpha \bar{\alpha} = |\beta|^2 - \beta \bar{\alpha} - \alpha \bar{\beta} + |\alpha|^2 $.
છેદનું વિસ્તરણ કરતા: $ (1-\bar{\alpha} \beta)(1-\alpha \bar{\beta}) = 1 - \alpha \bar{\beta} - \bar{\alpha} \beta + \bar{\alpha} \alpha \beta \bar{\beta} = 1 - \alpha \bar{\beta} - \bar{\alpha} \beta + |\alpha|^2 |\beta|^2 $.
કારણ કે $ |\beta|=1 $,તેથી $ |\beta|^2 = 1 $.
$ |\beta|^2 = 1 $ ને પદાવલિમાં મૂકતા:
અંશ: $ 1 - \beta \bar{\alpha} - \alpha \bar{\beta} + |\alpha|^2 $.
છેદ: $ 1 - \alpha \bar{\beta} - \bar{\alpha} \beta + |\alpha|^2 (1) = 1 - \alpha \bar{\beta} - \bar{\alpha} \beta + |\alpha|^2 $.
અંશ અને છેદ સમાન હોવાથી,$ |z|^2 = 1 $,જેનો અર્થ છે કે $ |z| = 1 $.
110
DifficultMCQ
સમીકરણ $|1-i|^x=2^x$ ના પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $|1-i|^x=2^x$ છે.
સૌ પ્રથમ,સંકર સંખ્યા $1-i$ નો માનાંક શોધો:
$|1-i| = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{1+1} = \sqrt{2} = 2^{\frac{1}{2}}$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2^{\frac{1}{2}})^x = 2^x$.
$2^{\frac{x}{2}} = 2^x$.
આધાર સમાન હોવાથી,ઘાતાંકોને સરખાવતા:
$\frac{x}{2} = x$.
$x = 2x \Rightarrow x = 0$.
આમ,માત્ર $1$ પૂર્ણાંક ઉકેલ મળે છે,જે $x=0$ છે.
111
MediumMCQ
$\left|\frac{1}{i^{2020}}+\frac{2}{i^{2021}}+\frac{3}{i^{2022}}+\frac{4}{i^{2023}}\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3 \sqrt{2}$
B
$4 \sqrt{2}$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $i^4 = 1$. તેથી,$i^{2020} = (i^4)^{505} = 1^{505} = 1$.
તે જ રીતે,$i^{2021} = i^{2020} \times i = i$,$i^{2022} = i^{2020} \times i^2 = -1$,અને $i^{2023} = i^{2020} \times i^3 = -i$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\left|\frac{1}{1} + \frac{2}{i} + \frac{3}{-1} + \frac{4}{-i}\right|$
$= \left|1 - 2i - 3 + 4i\right|$
$= \left|-2 + 2i\right|$
$= \sqrt{(-2)^2 + (2)^2} = \sqrt{4 + 4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
112
MediumMCQ
જો $z_1 = 2 + 5i$,$z_2 = -1 + 4i$,અને $z_3 = i$ હોય,તો $\left| \frac{z_1 - z_3}{z_3 - z_2} \right| = $
A
$\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$\sqrt{5}$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે: $z_1 = 2 + 5i$,$z_2 = -1 + 4i$,$z_3 = i$.
પ્રથમ,અંશની ગણતરી કરો: $z_1 - z_3 = (2 + 5i) - i = 2 + 4i$.
ત્યારબાદ,છેદની ગણતરી કરો: $z_3 - z_2 = i - (-1 + 4i) = i + 1 - 4i = 1 - 3i$.
હવે,અપૂર્ણાંક લો: $\frac{z_1 - z_3}{z_3 - z_2} = \frac{2 + 4i}{1 - 3i}$.
અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(1 + 3i)$ વડે ગુણતા:
$\frac{(2 + 4i)(1 + 3i)}{(1 - 3i)(1 + 3i)} = \frac{2 + 6i + 4i + 12i^2}{1^2 + 3^2} = \frac{2 + 10i - 12}{1 + 9} = \frac{-10 + 10i}{10} = -1 + i$.
છેલ્લે,માનાંક શોધો: $\left| -1 + i \right| = \sqrt{(-1)^2 + (1)^2} = \sqrt{1 + 1} = \sqrt{2}$.
113
EasyMCQ
$z$ નો ગુણાકારાત્મક વ્યસ્ત (multiplicative inverse) શું છે?
A
$\frac{1}{z+\bar{z}}$
B
$\frac{z}{|\bar{z}|}$
C
$\frac{\bar{z}}{|z|^2}$
D
$\frac{1}{\bar{z}}$

Solution

(C) ધારો કે $z$ નો ગુણાકારાત્મક વ્યસ્ત $A$ છે.
તેથી $z \cdot A = 1$,જેનો અર્થ છે કે $A = \frac{1}{z}$.
અંશ અને છેદને $z$ ના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\bar{z}$ વડે ગુણતા:
$A = \frac{1 \cdot \bar{z}}{z \cdot \bar{z}} = \frac{\bar{z}}{|z|^2}$
કારણ કે $z \cdot \bar{z} = |z|^2$,તેથી ગુણાકારાત્મક વ્યસ્ત $\frac{\bar{z}}{|z|^2}$ થાય.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
114
MediumMCQ
સંકર સંખ્યા $(\sin \theta, \cos \theta)$ નો ગુણાકારાત્મક વ્યસ્ત શું છે?
A
$(\sin \theta, \cos \theta)$
B
$(\sin \theta, -\cos \theta)$
C
$(\cos \theta, -\sin \theta)$
D
$(-\cos \theta, \sin \theta)$

Solution

(B) ધારો કે સંકર સંખ્યા $z = \sin \theta + i \cos \theta$ છે.
$z$ નો ગુણાકારાત્મક વ્યસ્ત $\frac{1}{z}$ છે.
$\frac{1}{z} = \frac{1}{\sin \theta + i \cos \theta}$.
અંશ અને છેદને $(\sin \theta - i \cos \theta)$ વડે ગુણતા:
$\frac{1}{z} = \frac{\sin \theta - i \cos \theta}{(\sin \theta + i \cos \theta)(\sin \theta - i \cos \theta)}$.
નિત્યસમ $(a+ib)(a-ib) = a^2 + b^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{z} = \frac{\sin \theta - i \cos \theta}{\sin^2 \theta + \cos^2 \theta}$.
કારણ કે $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$,તેથી:
$\frac{1}{z} = \sin \theta - i \cos \theta$.
આમ,ગુણાકારાત્મક વ્યસ્ત $(\sin \theta, -\cos \theta)$ છે.
115
MediumMCQ
$x$ ની કઈ વાસ્તવિક કિંમત સમીકરણ $\left(\frac{3-4ix}{3+4ix}\right) = \alpha - i\beta$ (જ્યાં $\alpha, \beta$ વાસ્તવિક છે) નું સમાધાન કરશે,જો
A
$\alpha^2 - \beta^2 = -1$
B
$\alpha^2 - \beta^2 = 1$
C
$\alpha^2 + \beta^2 = 1$
D
$\alpha^2 - \beta^2 = 2$

Solution

(C) આપેલ છે,$\alpha - i\beta = \left(\frac{3-4ix}{3+4ix}\right)$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા:
$|\alpha - i\beta| = \left|\frac{3-4ix}{3+4ix}\right|$.
ભાગાકારનો માનાંક એ માનાંકનો ભાગાકાર હોવાથી:
$|\alpha - i\beta| = \frac{|3-4ix|}{|3+4ix|}$.
કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z = a + ib$ માટે,$|z| = \sqrt{a^2 + b^2}$ થાય.
તેથી,$\sqrt{\alpha^2 + (-\beta)^2} = \frac{\sqrt{3^2 + (-4x)^2}}{\sqrt{3^2 + (4x)^2}}$.
$\sqrt{\alpha^2 + \beta^2} = \frac{\sqrt{9 + 16x^2}}{\sqrt{9 + 16x^2}}$.
$x$ વાસ્તવિક હોવાથી,$9 + 16x^2 \neq 0$,તેથી ગુણોત્તર $1$ મળે.
$\sqrt{\alpha^2 + \beta^2} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\alpha^2 + \beta^2 = 1$ મળે.
116
EasyMCQ
જો $x+iy = \frac{(3+2i)(4-7i)(12+13i)}{(13-12i)(2-3i)(11+3i)}$ હોય,તો $x^2+y^2=$
A
$1$
B
$2$
C
$\frac{1}{2}$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે,$z = x+iy = \frac{(3+2i)(4-7i)(12+13i)}{(13-12i)(2-3i)(11+3i)}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|z| = |x+iy| = \sqrt{x^2+y^2}$.
$|\frac{z_1 z_2 z_3}{z_4 z_5 z_6}| = \frac{|z_1| |z_2| |z_3|}{|z_4| |z_5| |z_6|}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$|z| = \frac{|3+2i| \cdot |4-7i| \cdot |12+13i|}{|13-12i| \cdot |2-3i| \cdot |11+3i|}$.
અહીં $|3+2i| = |2-3i| = \sqrt{13}$ અને $|12+13i| = |13-12i| = \sqrt{313}$ છે.
તેથી,$|z| = \frac{\sqrt{13} \cdot |4-7i| \cdot \sqrt{313}}{\sqrt{313} \cdot \sqrt{13} \cdot |11+3i|} = \frac{|4-7i|}{|11+3i|}$.
$|z| = \frac{\sqrt{4^2+(-7)^2}}{\sqrt{11^2+3^2}} = \frac{\sqrt{65}}{\sqrt{130}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,$\sqrt{x^2+y^2} = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $x^2+y^2 = \frac{1}{2}$.
117
MediumMCQ
જો $|z_1|=1, |z_2|=2, |z_3|=3$ અને $|9 z_1 z_2 + 4 z_1 z_3 + z_2 z_3| = 12$ હોય,તો $|z_1 + z_2 + z_3|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$8$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|z_1|=1, |z_2|=2, |z_3|=3$ અને $|9 z_1 z_2 + 4 z_1 z_3 + z_2 z_3| = 12$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|z|^2 = z \bar{z}$,જેનો અર્થ છે $\bar{z} = \frac{|z|^2}{z}$.
આપેલ પદને $|z_1 z_2 z_3|$ વડે ભાગતા:
$|z_1 z_2 z_3| \left| \frac{9}{z_3} + \frac{4}{z_2} + \frac{1}{z_1} \right| = 12$
$|z_1 z_2 z_3| = 1 \times 2 \times 3 = 6$ હોવાથી,
$6 \left| \frac{9}{z_3} + \frac{4}{z_2} + \frac{1}{z_1} \right| = 12 \implies \left| \frac{9}{z_3} + \frac{4}{z_2} + \frac{1}{z_1} \right| = 2$.
$\bar{z}_1 = \frac{1}{z_1}, \bar{z}_2 = \frac{4}{z_2}, \bar{z}_3 = \frac{9}{z_3}$ હોવાથી,
$|\bar{z}_1 + \bar{z}_2 + \bar{z}_3| = 2$.
$|\bar{z}| = |z|$ હોવાથી,$|z_1 + z_2 + z_3| = 2$ મળે.
118
EasyMCQ
$(4-3i)(2+3i)(1+4i)$ નો સંકર અનુબદ્ધ (complex conjugate) શું છે?
A
$7+74i$
B
$-7+74i$
C
$-7-74i$
D
$7-74i$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,સંકર સંખ્યાઓનો ગુણાકાર કરો:
$(4-3i)(2+3i) = 8 + 12i - 6i - 9i^2 = 8 + 6i + 9 = 17 + 6i$.
ત્યારબાદ,$(1+4i)$ વડે ગુણાકાર કરો:
$(17+6i)(1+4i) = 17 + 68i + 6i + 24i^2 = 17 + 74i - 24 = -7 + 74i$.
સંકર સંખ્યા $z = a + bi$ નો સંકર અનુબદ્ધ $\bar{z} = a - bi$ છે.
તેથી,$-7 + 74i$ નો સંકર અનુબદ્ધ $-7 - 74i$ છે.
119
EasyMCQ
જો $\alpha$ એ $z_1=4+3 i$ નો માનાંક હોય,તો $|z-\overline{z_1}| \leq \alpha$ દ્વારા દર્શાવેલ પ્રદેશમાં ન આવતું બિંદુ કયું છે?
A
$z_1-2 i$
B
$z_1$
C
$2 z_1-7 i$
D
$3 z_1-(10+8 i)$

Solution

(B) આપેલ છે $z_1 = 4+3 i$.
માનાંક $\alpha = |z_1| = \sqrt{4^2+3^2} = \sqrt{16+9} = 5$.
પ્રદેશ $|z - \overline{z_1}| \leq 5$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
$\overline{z_1} = 4-3 i$ હોવાથી,અસમતા $|z - (4-3 i)| \leq 5$ થાય.
વિકલ્પ $B$ માટે,$z = z_1 = 4+3 i$ લેતા:
$|(4+3 i) - (4-3 i)| = |6 i| = 6$.
$6 > 5$ હોવાથી,બિંદુ $z_1$ અસમતાનું સમાધાન કરતું નથી.
આમ,$z_1$ એ પ્રદેશમાં આવતું નથી.
120
EasyMCQ
વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ માટે,જો $4a + i(3a - b) = b - 6i$ અને $z = a + \frac{b}{4}i$ હોય,તો $\frac{|z|}{a} = $
A
$2\sqrt{2}$
B
$6\sqrt{2}$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $4a + i(3a - b) = b - 6i$
બંને બાજુ વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
વાસ્તવિક ભાગ: $4a = b$
કાલ્પનિક ભાગ: $3a - b = -6$
બીજા સમીકરણમાં $b = 4a$ મૂકતા:
$3a - 4a = -6$ $\Rightarrow -a = -6$ $\Rightarrow a = 6$
તેથી,$b = 4(6) = 24$
હવે,$z$ માં $a$ અને $b$ ની કિંમત મૂકતા:
$z = 6 + \frac{24}{4}i = 6 + 6i$
માનાંક $|z|$ છે:
$|z| = \sqrt{6^2 + 6^2} = \sqrt{36 + 36} = \sqrt{72} = 6\sqrt{2}$
છેલ્લે,$\frac{|z|}{a}$ ની ગણતરી કરતા:
$\frac{|z|}{a} = \frac{6\sqrt{2}}{6} = \sqrt{2}$
121
EasyMCQ
$z = \frac{-2+i}{(1-2i)^2}$ ના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાનું માનાંક શોધો.
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{1}{\sqrt{5}}$
C
$\frac{1}{25}$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(B) આપેલ છે $z = \frac{-2+i}{(1-2i)^2}$.
પ્રથમ,છેદનું સાદુંરૂપ આપતા: $(1-2i)^2 = 1 - 4 - 4i = -3 - 4i$.
તેથી,$z = \frac{-2+i}{-3-4i} = \frac{2-i}{3+4i}$.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(3-4i)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(2-i)(3-4i)}{(3+4i)(3-4i)} = \frac{6 - 11i - 4}{25} = \frac{2 - 11i}{25}$.
તેથી,$\bar{z} = \frac{2 + 11i}{25}$.
માનાંક $|\bar{z}| = |z| = \sqrt{(\frac{2}{25})^2 + (-\frac{11}{25})^2} = \sqrt{\frac{125}{625}} = \frac{1}{\sqrt{5}}$.
122
EasyMCQ
જો $z = 1 + \cos \theta - i \sin \theta$ અને $0 < \theta < \pi$ હોય,તો $\left[|z - 1|^2 - \frac{|z|^2}{4}\right]^{1/2} =$
A
$\sqrt{2} \cos \theta$
B
$\sqrt{2} \sin \theta$
C
$\cos \left(\frac{\theta}{2}\right)$
D
$\sin \left(\frac{\theta}{2}\right)$

Solution

(D) આપેલ છે $z = 1 + \cos \theta - i \sin \theta$.
$z - 1 = \cos \theta - i \sin \theta$.
$|z - 1| = \sqrt{\cos^2 \theta + \sin^2 \theta} = 1$.
$|z|^2 = (1 + \cos \theta)^2 + (-\sin \theta)^2 = 1 + 2 \cos \theta + \cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 2 + 2 \cos \theta$.
હવે,આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\left[|z - 1|^2 - \frac{|z|^2}{4}\right]^{1/2} = \left[1^2 - \frac{2 + 2 \cos \theta}{4}\right]^{1/2} = \left[1 - \frac{1 + \cos \theta}{2}\right]^{1/2} = \left[\frac{2 - 1 - \cos \theta}{2}\right]^{1/2} = \left[\frac{1 - \cos \theta}{2}\right]^{1/2}$.
નિત્યસમ $1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \left(\frac{\theta}{2}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left[\frac{2 \sin^2 \left(\frac{\theta}{2}\right)}{2}\right]^{1/2} = \sqrt{\sin^2 \left(\frac{\theta}{2}\right)} = \sin \left(\frac{\theta}{2}\right)$ (કારણ કે $0 < \frac{\theta}{2} < \frac{\pi}{2}$,તેથી $\sin \left(\frac{\theta}{2}\right) > 0$).
123
MediumMCQ
જો $\left|z+\frac{2}{z}\right|=2$ હોય,તો $|z|$ ની મહત્તમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$1+\sqrt{3}$
B
$1-\sqrt{3}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\infty$

Solution

(A) આપેલ છે,$\left|z+\frac{2}{z}\right|=2$.
ત્રિકોણ અસમતાનો ઉપયોગ કરતા,$|z| = |(z+\frac{2}{z}) - \frac{2}{z}| \leq |z+\frac{2}{z}| + |\frac{2}{z}|$.
આપેલ કિંમત મૂકતા,$|z| \leq 2 + \frac{2}{|z|}$.
$|z|$ વડે ગુણતા (કારણ કે $|z| > 0$),આપણને $|z|^2 \leq 2|z| + 2$ મળે,જેનો અર્થ છે $|z|^2 - 2|z| - 2 \leq 0$.
$x = |z|$ માટે દ્વિઘાત અસમતા $x^2 - 2x - 2 \leq 0$ ઉકેલતા,બીજ $x = \frac{2 \pm \sqrt{4 - 4(1)(-2)}}{2} = 1 \pm \sqrt{3}$ મળે છે.
$|z| \geq 0$ હોવાથી,$0 \leq |z| \leq 1+\sqrt{3}$.
તેથી,$|z|$ ની મહત્તમ કિંમત $1+\sqrt{3}$ છે.
124
EasyMCQ
જો $Z_1$ અને $Z_2$ સંકર સંખ્યાઓ એકબીજાની અનુબદ્ધ (conjugate) હોય, તો સ્તંભ-$I$ ની વસ્તુઓને સ્તંભ-$II$ સાથે જોડો:
સ્તંભ-$I$સ્તંભ-$II$
$A. Z_1 Z_2$$1. \text{કાલ્પનિક અક્ષ (imaginary axis)}$
$B. Z_1 + Z_2 = 0$$2. \text{Im}(-Z_2)$
$C. \text{Im}(Z_1)$$3. |Z_1|^2$
$D. \text{Re}(Z_1)$$4. \text{Re}(Z_2)$
A
$A-3, B-1, C-2, D-4$
B
$A-3, B-1, C-2, D-4$
C
$A-1, B-2, C-4, D-3$
D
$A-2, B-4, C-3, D-1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $Z_1$ અને $Z_2$ સંકર સંખ્યાઓ એકબીજાની અનુબદ્ધ છે। ધારો કે $Z_1 = a + ib$, તો $Z_2 = a - ib$.
$(A) Z_1 Z_2 = (a + ib)(a - ib) = a^2 + b^2 = |Z_1|^2$. તેથી, $A-3$.
$(B) Z_1 + Z_2 = (a + ib) + (a - ib) = 2a$. જો $Z_1 + Z_2 = 0$, તો $2a = 0 \Rightarrow a = 0$. આ કાલ્પનિક અક્ષ દર્શાવે છે। તેથી, $B-1$.
$(C) \text{Im}(Z_1) = b$. તેમજ, $\text{Im}(-Z_2) = \text{Im}(-(a - ib)) = \text{Im}(-a + ib) = b$. તેથી, $\text{Im}(Z_1) = \text{Im}(-Z_2)$. આમ, $C-2$.
$(D) \text{Re}(Z_1) = a$ અને $\text{Re}(Z_2) = a$. તેથી, $\text{Re}(Z_1) = \text{Re}(Z_2)$. આમ, $D-4$.
સાચી જોડ $A-3, B-1, C-2, D-4$ છે.
125
MediumMCQ
$f: \mathbb{C} \rightarrow \mathbb{R}$ ને $f(z) = |z|, \forall z \in \mathbb{C}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરો. તો,નીચેનામાંથી કયું વિધાન અસત્ય છે?
A
$f(-z) = f(z), \forall z \in \mathbb{C}$
B
$f(\bar{z}) = f(z), \forall z \in \mathbb{C}$
C
$f(z^2) = (f(z))^2, \forall z \in \mathbb{C}$
D
$f(z_1^2 + z_2^2) = f(z_1^2) + f(z_2^2), \forall z_1, z_2 \in \mathbb{C}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(z) = |z|$.
$(a)$ $f(-z) = |-z| = |z| = f(z)$,જે સત્ય છે.
$(b)$ $f(\bar{z}) = |\bar{z}| = |z| = f(z)$,જે સત્ય છે.
$(c)$ $f(z^2) = |z^2| = |z|^2 = (f(z))^2$,જે સત્ય છે.
$(d)$ $f(z_1^2 + z_2^2) = |z_1^2 + z_2^2|$ અને $f(z_1^2) + f(z_2^2) = |z_1^2| + |z_2^2| = |z_1|^2 + |z_2|^2$.
ત્રિકોણ અસમતા મુજબ,$|z_1^2 + z_2^2| \leq |z_1^2| + |z_2^2| = |z_1|^2 + |z_2|^2$. સામાન્ય રીતે સમાનતા જળવાતી નથી.
તેથી,$f(z_1^2 + z_2^2) = f(z_1^2) + f(z_2^2)$ અસત્ય છે.
126
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $(1+2i)(-2+i)$ નો માનાંક શું છે?
A
$\sqrt{5}$
B
$5$
C
$5\sqrt{5}$
D
$\sqrt{35}$

Solution

(B) ધારો કે $z = (1+2i)(-2+i)$.
માનાંકના ગુણધર્મ $|z_1 z_2| = |z_1| |z_2|$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$|z| = |1+2i| \times |-2+i|$
$|z| = \sqrt{1^2 + 2^2} \times \sqrt{(-2)^2 + 1^2}$
$|z| = \sqrt{1+4} \times \sqrt{4+1}$
$|z| = \sqrt{5} \times \sqrt{5}$
$|z| = 5$
127
EasyMCQ
$\frac{5i}{7+i}$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા (conjugate) શોધો.
A
$\frac{1}{10}(1-7i)$
B
$\frac{1}{10}(7i-1)$
C
$\frac{1}{10}(1+7i)$
D
$\frac{1}{\sqrt{50}}(1-7i)$

Solution

(A) $z = \frac{5i}{7+i}$ નો અનુબદ્ધ શોધવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(7-i)$ વડે ગુણીએ.
$z = \frac{5i}{7+i} \times \frac{7-i}{7-i} = \frac{35i - 5i^2}{49 - i^2}$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$z = \frac{35i + 5}{50} = \frac{5 + 35i}{50} = \frac{1 + 7i}{10}$
તેથી,$\frac{1+7i}{10}$ નો અનુબદ્ધ $\frac{1-7i}{10}$ થાય.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
128
MediumMCQ
જો $\left|\frac{z-25}{z-1}\right|=5$ હોય,તો $|z|=$
A
$5$
B
$3$
C
$4$
D
$10$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\left|\frac{z-25}{z-1}\right|=5$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\left|\frac{z-25}{z-1}\right|^2 = 25$ મળે.
આથી $\frac{(z-25)(\bar{z}-25)}{(z-1)(\bar{z}-1)} = 25$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $(z-25)(\bar{z}-25) = 25(z-1)(\bar{z}-1)$.
$z\bar{z} - 25z - 25\bar{z} + 625 = 25(z\bar{z} - z - \bar{z} + 1)$.
$|z|^2 - 25(z+\bar{z}) + 625 = 25|z|^2 - 25(z+\bar{z}) + 25$.
$|z|^2 + 625 = 25|z|^2 + 25$.
$24|z|^2 = 600$.
$|z|^2 = 25$.
તેથી,$|z| = 5$.
129
EasyMCQ
જો $x, y \in R$ અને $x^2+y+4 i$ તથા $-3+x^2 y i$ એકબીજાના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાઓ હોય,તો $(|x|+|y|)^2=$
A
$17$
B
$16$
C
$25$
D
$9$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x^2+y+4 i$ અને $-3+x^2 y i$ એકબીજાના અનુબદ્ધ છે.
તેથી,$x^2+y+4 i = -3 - x^2 y i$.
બંને બાજુ વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$x^2+y = -3$ $(i)$
$4 = -x^2 y \Rightarrow y = -\frac{4}{x^2}$ $(ii)$
$(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$x^2 - \frac{4}{x^2} = -3$
$x^4 - 4 = -3x^2$
$x^4 + 3x^2 - 4 = 0$
$(x^2+4)(x^2-1) = 0$
કારણ કે $x \in R$,$x^2$ અઋણ હોવું જોઈએ,તેથી $x^2+4 \neq 0$.
આમ,$x^2-1 = 0$ $\Rightarrow x^2 = 1$ $\Rightarrow x = \pm 1$.
$x^2=1$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$y = -\frac{4}{1} = -4$.
હવે,$(|x|+|y|)^2 = (|\pm 1| + |-4|)^2 = (1+4)^2 = 5^2 = 25$.
130
EasyMCQ
જો $13 e^{i \tan ^{-1} \frac{5}{12}} = a + i b$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(a, b) =$
A
$(12, 5)$
B
$(5, 12)$
C
$(24, 10)$
D
$(10, 24)$

Solution

(A) આપેલ છે,$13 e^{i \tan ^{-1} \frac{5}{12}} = a + i b$.
ઓઈલરના સૂત્ર $e^{i \theta} = \cos \theta + i \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$13 [\cos(\tan ^{-1} \frac{5}{12}) + i \sin(\tan ^{-1} \frac{5}{12})] = a + i b$.
ધારો કે $\theta = \tan ^{-1} \frac{5}{12}$,તો $\tan \theta = \frac{5}{12}$.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં સામેની બાજુ $5$ અને પાસેની બાજુ $12$ હોય,તો કર્ણ $\sqrt{5^2 + 12^2} = 13$ થાય.
તેથી,$\cos \theta = \frac{12}{13}$ અને $\sin \theta = \frac{5}{13}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$13 [\frac{12}{13} + i \frac{5}{13}] = a + i b$.
$12 + 5i = a + i b$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,$a = 12$ અને $b = 5$ મળે છે.
તેથી,ક્રમયુક્ત જોડ $(a, b) = (12, 5)$ છે.
131
EasyMCQ
જો $z = \frac{1}{1 - \cos \theta + i \sin \theta}$ અને $\theta$ લઘુકોણ હોય,તો $z$ નો માનાંક અને કોણાંક અનુક્રમે શું થાય?
A
$(\frac{1}{2} \operatorname{cosec} \frac{\theta}{2}, -(\frac{\pi}{2} - \frac{\theta}{2}))$
B
$(\frac{1}{2} \operatorname{cosec} \frac{\theta}{2}, (\frac{\pi}{2} - \frac{\theta}{2}))$
C
$(\frac{1}{2} \sec \frac{\theta}{2}, -(\frac{\pi}{2} - \frac{\theta}{2}))$
D
$(\frac{1}{2} \sec \frac{\theta}{2}, (\frac{\pi}{2} - \frac{\theta}{2}))$

Solution

(A) આપેલ છે $z = \frac{1}{1 - \cos \theta + i \sin \theta}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$ અને $\sin \theta = 2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$z = \frac{1}{2 \sin^2 \frac{\theta}{2} + i (2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2})}$
$z = \frac{1}{2 \sin \frac{\theta}{2} (\sin \frac{\theta}{2} + i \cos \frac{\theta}{2})}$
કારણ કે $\sin \frac{\theta}{2} + i \cos \frac{\theta}{2} = i (\cos \frac{\theta}{2} - i \sin \frac{\theta}{2}) = i e^{-i \theta/2}$,તેથી:
$z = \frac{1}{2 \sin \frac{\theta}{2} \cdot i e^{-i \theta/2}} = \frac{1}{2 \sin \frac{\theta}{2}} \cdot \frac{1}{i} e^{i \theta/2}$
કારણ કે $\frac{1}{i} = -i = e^{-i \pi/2}$,તેથી:
$z = \frac{1}{2 \sin \frac{\theta}{2}} e^{-i \pi/2} e^{i \theta/2} = \frac{1}{2} \operatorname{cosec} \frac{\theta}{2} e^{i (\theta/2 - \pi/2)}$
આમ,માનાંક $\frac{1}{2} \operatorname{cosec} \frac{\theta}{2}$ અને કોણાંક $-(\frac{\pi}{2} - \frac{\theta}{2})$ છે.
132
MediumMCQ
જો $z$ એ $|z| \geq 5$ ધરાવતી સંકર સંખ્યા હોય,તો $\left|z+\frac{2}{z}\right|$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$\frac{24}{5}$
B
$\frac{26}{5}$
C
$\frac{23}{5}$
D
$\frac{29}{5}$

Solution

(C) આપણને $|z| \geq 5$ આપેલ છે.
ત્રિકોણ અસમતાનો ઉપયોગ કરતા,$|z + w| \geq ||z| - |w||$.
તેથી,$\left|z + \frac{2}{z}\right| \geq ||z| - \frac{2}{|z|}||$.
ધારો કે $f(t) = t - \frac{2}{t}$ જ્યાં $t = |z| \geq 5$.
$f(t)$ એ $t > 0$ માટે વધતું વિધેય હોવાથી,ન્યૂનતમ કિંમત $t = 5$ પર મળે છે.
આમ,$\left|z + \frac{2}{z}\right| \geq 5 - \frac{2}{5} = \frac{23}{5}$.
ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{23}{5}$ છે.
133
MediumMCQ
જો $m_1, m_2, m_3$ અને $m_4$ અનુક્રમે સંકર સંખ્યાઓ $1+4i, 3+i, 1-i$ અને $2-3i$ ના માનાંક દર્શાવતા હોય,તો નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$m_1 < m_2 < m_3 < m_4$
B
$m_4 < m_3 < m_2 < m_1$
C
$m_3 < m_2 < m_4 < m_1$
D
$m_3 < m_1 < m_2 < m_4$

Solution

(C) આપેલ સંકર સંખ્યાઓ $z_1 = 1+4i, z_2 = 3+i, z_3 = 1-i, z_4 = 2-3i$ છે.
સંકર સંખ્યા $z = a+bi$ નો માનાંક $|z| = \sqrt{a^2+b^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
માનાંકની ગણતરી:
$m_1 = |1+4i| = \sqrt{1^2+4^2} = \sqrt{17}$
$m_2 = |3+i| = \sqrt{3^2+1^2} = \sqrt{10}$
$m_3 = |1-i| = \sqrt{1^2+(-1)^2} = \sqrt{2}$
$m_4 = |2-3i| = \sqrt{2^2+(-3)^2} = \sqrt{13}$
કિંમતોની સરખામણી કરતા: $\sqrt{2} < \sqrt{10} < \sqrt{13} < \sqrt{17}$
તેથી,$m_3 < m_2 < m_4 < m_1$.
134
MediumMCQ
જો $\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3$ એ અનુક્રમે સંકર સંખ્યાઓ $-i, \frac{1}{3}(1+i)$ અને $-1+i$ ના માનાંક દર્શાવતા હોય,તો તેમનો ચડતો ક્રમ કયો છે?
A
$\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3$
B
$\alpha_3, \alpha_2, \alpha_1$
C
$\alpha_2, \alpha_1, \alpha_3$
D
$\alpha_3, \alpha_1, \alpha_2$

Solution

(C) આપેલ સંકર સંખ્યાઓ માટે:
$\alpha_1 = |-i| = 1$
$\alpha_2 = |\frac{1}{3}(1+i)| = \frac{1}{3} \sqrt{1^2 + 1^2} = \frac{\sqrt{2}}{3} \approx 0.471$
$\alpha_3 = |-1+i| = \sqrt{(-1)^2 + 1^2} = \sqrt{2} \approx 1.414$
કિંમતોની સરખામણી કરતા: $\frac{\sqrt{2}}{3} < 1 < \sqrt{2}$.
તેથી,ચડતો ક્રમ $\alpha_2 < \alpha_1 < \alpha_3$ છે.
135
MediumMCQ
$(1+i)(1+3i)(1+7i) = x+iy$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો $(i = \sqrt{-1})$.
A
$1000$
B
$10\sqrt{10}$
C
$10000$
D
$100$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $(1+i)(1+3i)(1+7i) = x+iy$ છે.
પ્રથમ,પ્રથમ બે સંકર સંખ્યાઓનો ગુણાકાર કરતા: $(1+i)(1+3i) = 1 + 3i + i + 3i^2 = 1 + 4i - 3 = -2 + 4i$.
હવે,પરિણામનો ત્રીજી સંકર સંખ્યા સાથે ગુણાકાર કરતા: $(-2+4i)(1+7i) = -2 - 14i + 4i + 28i^2 = -2 - 10i - 28 = -30 - 10i$.
આમ,$x = -30$ અને $y = -10$.
આર્ગેન્ડ સમતલમાં સંકર સંખ્યા $z = x+iy$ દ્વારા દર્શાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા $|z| = \sqrt{x^2 + y^2}$ દ્વારા મળે છે.
$|z| = \sqrt{(-30)^2 + (-10)^2} = \sqrt{900 + 100} = \sqrt{1000} = 10\sqrt{10}$.
136
MediumMCQ
જો $(3+4i)^{2025} = 5^{2023}(x+iy)$ હોય,તો $\sqrt{x^2+y^2} = $
A
$5$
B
$25$
C
$125$
D
$625$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $(3+4i)^{2025} = 5^{2023}(x+iy)$ છે.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|(3+4i)^{2025}| = |5^{2023}(x+iy)|$ મળે.
$|z^n| = |z|^n$ હોવાથી,$|3+4i|^{2025} = 5^{2023} \cdot |x+iy|$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|3+4i| = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9+16} = \sqrt{25} = 5$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,$5^{2025} = 5^{2023} \cdot \sqrt{x^2+y^2}$ મળે.
બંને બાજુ $5^{2023}$ વડે ભાગતા,$\sqrt{x^2+y^2} = \frac{5^{2025}}{5^{2023}} = 5^{2025-2023} = 5^2 = 25$ મળે.
137
MediumMCQ
સમીકરણ $(x^2+\frac{1}{x^2})-5(x+\frac{1}{x})+6=0$ ના સંકર બીજોના માનાંકનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$5$
B
$1$
C
$\frac{1}{2}$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $(x^2+\frac{1}{x^2})-5(x+\frac{1}{x})+6=0$
ધારો કે $t = x+\frac{1}{x}$. તેથી $x^2+\frac{1}{x^2} = t^2-2$.
સમીકરણ $(t^2-2)-5t+6=0$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $t^2-5t+4=0$ થાય છે.
અવયવ પાડતા $(t-4)(t-1)=0$ મળે,તેથી $t=4$ અથવા $t=1$.
કિસ્સો $1$: $x+\frac{1}{x}=4 \Rightarrow x^2-4x+1=0$. વિવેચક $D = 16-4 = 12 > 0$,તેથી બીજ વાસ્તવિક છે.
કિસ્સો $2$: $x+\frac{1}{x}=1 \Rightarrow x^2-x+1=0$. વિવેચક $D = 1-4 = -3 < 0$,તેથી બીજ સંકર છે.
બીજ $x = \frac{1 \pm \sqrt{-3}}{2} = \frac{1 \pm i\sqrt{3}}{2}$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha = \frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\beta = \frac{1}{2} - i\frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
દરેક સંકર બીજનો માનાંક $|\alpha| = \sqrt{(\frac{1}{2})^2 + (\frac{\sqrt{3}}{2})^2} = \sqrt{\frac{1}{4} + \frac{3}{4}} = 1$ છે.
તે જ રીતે,$|\beta| = 1$.
માનાંકનો સરવાળો $|\alpha| + |\beta| = 1 + 1 = 2$ થાય.
138
EasyMCQ
જો $z=x+iy$ એ સમીકરણ $z^2+az+a^2=0$ નું સમાધાન કરે છે,જ્યાં $a \in R$,તો:
A
$|z|=|a|$
B
$|z-a|=|a|$
C
$z=|a|$
D
$z=a$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $z^2+az+a^2=0$ છે,જ્યાં $a \in R$.
આ $z$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ છે. તેના બીજ દ્વિઘાત સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$z = \frac{-a \pm \sqrt{a^2 - 4(1)(a^2)}}{2} = \frac{-a \pm \sqrt{-3a^2}}{2} = \frac{-a \pm i a \sqrt{3}}{2}$.
હવે,આપણે $z$ નો માનાંક શોધીએ:
$|z| = \left| \frac{-a}{2} \pm i \frac{a \sqrt{3}}{2} \right|$.
$|z| = \sqrt{\left( \frac{-a}{2} \right)^2 + \left( \frac{a \sqrt{3}}{2} \right)^2}$.
$|z| = \sqrt{\frac{a^2}{4} + \frac{3a^2}{4}} = \sqrt{\frac{4a^2}{4}} = \sqrt{a^2} = |a|$.
આમ,$|z|=|a|$.
139
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ શૂન્યતર પૂર્ણાંકો હોય અને $z=(\alpha+i \beta)(2+7 i)$ એ શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા હોય,તો $|z|^2$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$2809$
C
$2808$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે $z = (\alpha + i\beta)(2 + 7i) = (2\alpha - 7\beta) + i(7\alpha + 2\beta)$.
$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોવાથી,વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$2\alpha - 7\beta = 0 \Rightarrow 2\alpha = 7\beta$.
$\alpha, \beta$ પૂર્ણાંકો હોવાથી,ધારો કે $\alpha = 7k$ અને $\beta = 2k$ જ્યાં $k$ શૂન્યતર પૂર્ણાંક છે.
તેથી $|z|^2 = (\text{Re}(z))^2 + (\text{Im}(z))^2 = 0^2 + (7\alpha + 2\beta)^2$.
$\alpha = 7k$ અને $\beta = 2k$ મૂકતા:
$|z|^2 = (7(7k) + 2(2k))^2 = (49k + 4k)^2 = (53k)^2 = 2809k^2$.
ન્યૂનતમ શૂન્યતર કિંમત માટે,$k = 1$ લેતા:
$|z|^2 = 2809(1)^2 = 2809$.
140
EasyMCQ
જો $x+iy=\sqrt{\frac{3+i}{1+3i}}$ હોય,તો $\left(x^2+y^2\right)^2=$
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x+iy=\sqrt{\frac{3+i}{1+3i}}$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા,$|x+iy| = \left|\sqrt{\frac{3+i}{1+3i}}\right|$.
$|x+iy| = \sqrt{\left|\frac{3+i}{1+3i}\right|}$.
$|z_1/z_2| = |z_1|/|z_2|$ હોવાથી,$|x+iy| = \sqrt{\frac{|3+i|}{|1+3i|}} = \sqrt{\frac{\sqrt{3^2+1^2}}{\sqrt{1^2+3^2}}} = \sqrt{\frac{\sqrt{10}}{\sqrt{10}}} = \sqrt{1} = 1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|x+iy| = \sqrt{x^2+y^2}$,તેથી $\sqrt{x^2+y^2} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^2+y^2 = 1$.
તેથી,$\left(x^2+y^2\right)^2 = 1^2 = 1$.
141
EasyMCQ
જો $Z = \alpha + i \beta$ એ સમીકરણ $|Z| - Z = 1 + 2i$ નું સમાધાન કરે છે અને $|Z| = \sqrt{\alpha^2 + \beta^2}$ હોય,તો $Z \bar{Z} = $
A
$\frac{5}{2}$
B
$\frac{25}{4}$
C
$\frac{16}{9}$
D
$\frac{36}{25}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $Z = \alpha + i \beta$.
$|Z| - Z = 1 + 2i$ હોવાથી,$\sqrt{\alpha^2 + \beta^2} - (\alpha + i \beta) = 1 + 2i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$\sqrt{\alpha^2 + \beta^2} - \alpha = 1$ અને $-\beta = 2 \Rightarrow \beta = -2$.
$\beta = -2$ ને વાસ્તવિક ભાગના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\sqrt{\alpha^2 + (-2)^2} - \alpha = 1
\Rightarrow \sqrt{\alpha^2 + 4} = \alpha + 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\alpha^2 + 4 = (\alpha + 1)^2
$ $\Rightarrow \alpha^2 + 4 = \alpha^2 + 2\alpha + 1
$ $\Rightarrow 2\alpha = 3
$ $\Rightarrow \alpha = \frac{3}{2}$.
આપણે $Z \bar{Z} = |Z|^2 = \alpha^2 + \beta^2$ શોધવાનું છે.
$Z \bar{Z} = (\frac{3}{2})^2 + (-2)^2 = \frac{9}{4} + 4 = \frac{9 + 16}{4} = \frac{25}{4}$.
142
MediumMCQ
જો $a=|\bar{a}|$ અને $b=|\bar{b}|$ હોય,તો $\left(\frac{\bar{a}}{a^2}-\frac{\bar{b}}{b^2}\right)^2=$
A
$\left(\frac{\bar{a}-\bar{b}}{a^2 b^2}\right)^2$
B
$\left(\frac{\bar{a}-\bar{b}}{a b}\right)^2$
C
$\left(\frac{b \bar{a}-a \bar{b}}{a b}\right)^2$
D
$\left(\frac{a \bar{a}-b \bar{b}}{a^2 b^2}\right)^2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a = |\bar{a}|$ અને $b = |\bar{b}|$. આપણે જાણીએ છીએ કે $z \bar{z} = |z|^2$,તેથી $\frac{\bar{a}}{a^2} = \frac{\bar{a}}{|a|^2} = \frac{\bar{a}}{a \bar{a}} = \frac{1}{a}$.
તે જ રીતે,$\frac{\bar{b}}{b^2} = \frac{1}{b}$.
તેથી,$\left(\frac{\bar{a}}{a^2} - \frac{\bar{b}}{b^2}\right)^2 = \left(\frac{1}{a} - \frac{1}{b}\right)^2 = \left(\frac{b-a}{ab}\right)^2 = \left(\frac{a-b}{ab}\right)^2$.
143
EasyMCQ
ગણ $\{x \in [0, 2\pi] \mid \sin x + i \cos 2x \text{ અને } \cos x - i \sin 2x \text{ એકબીજાના અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાઓ છે}\}$ શોધો.
A
$\{\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{4}, \pi, \frac{5\pi}{4}, \frac{3\pi}{2}, \frac{7\pi}{4}, 2\pi\}$
B
$\{\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}, \frac{7\pi}{4}\}$
C
$\{\frac{\pi}{2}, \pi, \frac{3\pi}{2}, 2\pi\}$
D
$\phi$

Solution

(D) ધારો કે $z_1 = \sin x + i \cos 2x$ અને $z_2 = \cos x - i \sin 2x$.
$z_1$ અને $z_2$ અનુબદ્ધ હોવા માટે,$z_1 = \overline{z_2}$ હોવું જોઈએ.
આથી $\sin x + i \cos 2x = \cos x + i \sin 2x$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$1) \sin x = \cos x \implies \tan x = 1 \implies x = \frac{\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}$.
$2) \cos 2x = \sin 2x \implies \tan 2x = 1 \implies x = \frac{\pi}{8}, \frac{5\pi}{8}, \frac{9\pi}{8}, \frac{13\pi}{8}$.
બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરતી કોઈ સામાન્ય કિંમત $x$ ન હોવાથી,ગણ ખાલી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
144
MediumMCQ
જો $z_1=1-2 i, z_2=1+i$ અને $z_3=3+4 i$ હોય,તો $\left|\left(\frac{1}{z_1}+\frac{2}{z_2}\right) \frac{z_3}{z_2}\right|=$
A
$\frac{\sqrt{7}}{2}$
B
$\frac{\sqrt{5}}{2}$
C
$\sqrt{\frac{45}{2}}$
D
$\frac{\sqrt{15}}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે $\left|\left(\frac{1}{z_1}+\frac{2}{z_2}\right) \frac{z_3}{z_2}\right| = \left|\frac{1}{z_1}+\frac{2}{z_2}\right| \cdot \frac{|z_3|}{|z_2|}$
કિંમતો મૂકતા: $\left|\frac{1}{1-2 i}+\frac{2}{1+i}\right| \cdot \frac{|3+4 i|}{|1+i|}$
$= \left|\frac{1+2 i}{1^2+2^2} + \frac{2(1-i)}{1^2+1^2}\right| \cdot \frac{\sqrt{3^2+4^2}}{\sqrt{1^2+1^2}}$
$= \left|\frac{1+2 i}{5} + \frac{2-2 i}{2}\right| \cdot \frac{5}{\sqrt{2}}$
$= \left|\frac{2+4 i + 10-10 i}{10}\right| \cdot \frac{5}{\sqrt{2}}$
$= \left|\frac{12-6 i}{10}\right| \cdot \frac{5}{\sqrt{2}} = \frac{6}{10} |2-i| \cdot \frac{5}{\sqrt{2}}$
$= \frac{3}{5} \sqrt{2^2+(-1)^2} \cdot \frac{5}{\sqrt{2}} = \frac{3 \sqrt{5}}{\sqrt{2}} = \sqrt{\frac{9 \times 5}{2}} = \sqrt{\frac{45}{2}}$
145
EasyMCQ
ધારો કે $z$ એક એવી સંકર સંખ્યા છે કે જેથી $|z|-z=2+i$,જ્યાં $i=\sqrt{-1}$. તો,$|z|=$
A
$\frac{5}{2}$
B
$\frac{\sqrt{41}}{4}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(D) આપેલ છે,$|z|-z=2+i$.
ધારો કે $z=x+iy$. તેથી $\sqrt{x^2+y^2}-(x+iy)=2+i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$\sqrt{x^2+y^2}-x=2$ અને $-y=1$.
આમ,$y=-1$.
$y=-1$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $\sqrt{x^2+(-1)^2}-x=2$.
$\sqrt{x^2+1}=x+2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2+1=(x+2)^2 = x^2+4x+4$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $1=4x+4$ $\Rightarrow 4x=-3$ $\Rightarrow x=-\frac{3}{4}$.
તેથી,$z=-\frac{3}{4}-i$.
માનાંક $|z|=\sqrt{(-\frac{3}{4})^2+(-1)^2} = \sqrt{\frac{9}{16}+1} = \sqrt{\frac{25}{16}} = \frac{5}{4}$.
146
EasyMCQ
જો $(x+iy)(1-2i)$ નો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $(1+i)$ હોય,તો
A
$x+iy=1-i$
B
$x+iy=\frac{1-i}{1-2i}$
C
$x-iy=\frac{1-i}{1+2i}$
D
$x-iy=\frac{1-i}{1+i}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(x+iy)(1-2i)$ નો અનુબદ્ધ $(1+i)$ છે.
ધારો કે $z = (x+iy)(1-2i)$.
તેથી $\bar{z} = 1+i$.
કારણ કે $\bar{z} = (x-iy)(1+2i)$,તેથી $(x-iy)(1+2i) = 1+i$.
તેથી,$x-iy = \frac{1+i}{1+2i}$.
બંને બાજુ અનુબદ્ધ લેતા,આપણને મળે $\overline{x-iy} = \overline{\left(\frac{1+i}{1+2i}\right)}$.
આમ,$x+iy = \frac{1-i}{1-2i}$.
147
MediumMCQ
જો $z$ એક એવી સંકર સંખ્યા હોય કે જેથી $\left|z-\frac{4}{z}\right|=2$ થાય,તો $|z|$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$1+\sqrt{2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{3}+1$
D
$1+\sqrt{5}$

Solution

(D) આપેલ છે,$\left|z-\frac{4}{z}\right|=2$.
ત્રિકોણ અસમતાનો ઉપયોગ કરતા,$|z| = \left|z-\frac{4}{z}+\frac{4}{z}\right| \leq \left|z-\frac{4}{z}\right| + \left|\frac{4}{z}\right|$.
આપેલ કિંમત મૂકતા,$|z| \leq 2 + \frac{4}{|z|}$.
$|z|$ વડે ગુણતા ($|z| > 0$ હોવાથી),આપણને $|z|^2 - 2|z| - 4 \leq 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $|z|^2 - 2|z| - 4 = 0$ ઉકેલતા,$|z| = \frac{2 \pm \sqrt{4 - 4(1)(-4)}}{2} = \frac{2 \pm \sqrt{20}}{2} = 1 \pm \sqrt{5}$.
$|z| > 0$ હોવાથી,$0 < |z| \leq 1 + \sqrt{5}$.
તેથી,$|z|$ ની મહત્તમ કિંમત $1 + \sqrt{5}$ છે.

4-1.Complex numbers — Conjugate and Modulus of complex numbers · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.