MHT CET 2023 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

589 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ351400 of 589 questions

Page 8 of 9 · Gujarati

351
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{-3}=\frac{z+5}{4}$ એ સમતલ $2x+4y-z=3$ ને જે બિંદુએ મળે છે,તે બિંદુના યામ શોધો.
A
$(3,-1,-1)$
B
$(3,1,-1)$
C
$(3,-1,1)$
D
$(-3,-1,-1)$

Solution

(A) ધારો કે આપેલી રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{-3}=\frac{z+5}{4} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(x, y, z) = (2\lambda+1, -3\lambda+2, 4\lambda-5)$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x+4y-z=3$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(2\lambda+1) + 4(-3\lambda+2) - (4\lambda-5) = 3$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$4\lambda + 2 - 12\lambda + 8 - 4\lambda + 5 = 3$.
$\lambda$ વાળા પદો અને અચળાંકોને ભેગા કરતા:
$-12\lambda + 15 = 3$.
$-12\lambda = 3 - 15$.
$-12\lambda = -12$.
$\lambda = 1$.
$\lambda = 1$ ને યામમાં મૂકતા:
$x = 2(1) + 1 = 3$.
$y = -3(1) + 2 = -1$.
$z = 4(1) - 5 = -1$.
આમ,જરૂરી યામ $(3, -1, -1)$ છે.
352
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો રેખા $L$ એ સમતલો $2x + 3y + z = 1$ અને $x + 3y + 2z = 2$ ની છેદરેખા હોય,અને જો રેખા $L$ એ ધન $X$-અક્ષ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવતી હોય,તો $\sec \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{3}$
B
$2$
C
$1$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(A) રેખા $L$ એ બે સમતલો $2x + 3y + z = 1$ અને $x + 3y + 2z = 2$ ની છેદરેખા છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ સમતલોના અભિલંબ $\vec{n_1} = (2, 3, 1)$ અને $\vec{n_2} = (1, 3, 2)$ ના સદિશ ગુણાકાર (cross product) દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-3) - \hat{j}(4-1) + \hat{k}(6-3) = 3\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$.
આપણે દિશા સદિશને $\vec{v} = (1, -1, 1)$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
રેખા $L$ એ ધન $X$-અક્ષ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવે છે,જેનો દિશા સદિશ $\vec{u} = (1, 0, 0)$ છે.
ખૂણા $\alpha$ નો કોસાઇન $\cos \alpha = \frac{|\vec{v} \cdot \vec{u}|}{|\vec{v}| |\vec{u}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\cos \alpha = \frac{|(1)(1) + (-1)(0) + (1)(0)|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} \cdot \sqrt{1^2 + 0^2 + 0^2}} = \frac{1}{\sqrt{3} \cdot 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
તેથી,$\sec \alpha = \frac{1}{\cos \alpha} = \sqrt{3}$.
353
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
રેખા $\frac{x-2}{3}=\frac{y-1}{-5}=\frac{z+2}{2}$ એ સમતલ $x+3y-\alpha z+\beta=0$ માં આવેલી હોય,તો $\alpha^2+\alpha\beta+\beta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$127$
B
$43$
C
$109$
D
$61$

Solution

(B) આપેલ રેખા $\frac{x-2}{3}=\frac{y-1}{-5}=\frac{z+2}{2}$ એ સમતલ $x+3y-\alpha z+\beta=0$ માં આવેલી હોવાથી,રેખાના દિકગુણોત્તર $(3, -5, 2)$ એ સમતલના અભિલંબ $(1, 3, -\alpha)$ ને લંબ હોય.
તેથી,$3(1) + (-5)(3) + 2(-\alpha) = 0$.
$3 - 15 - 2\alpha = 0 \Rightarrow -12 - 2\alpha = 0 \Rightarrow \alpha = -6$.
વળી,રેખા પરનું બિંદુ $(2, 1, -2)$ એ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરે.
$2 + 3(1) - (-6)(-2) + \beta = 0$.
$2 + 3 - 12 + \beta = 0 \Rightarrow -7 + \beta = 0 \Rightarrow \beta = 7$.
અંતે,$\alpha^2 + \alpha\beta + \beta^2 = (-6)^2 + (-6)(7) + (7)^2 = 36 - 42 + 49 = 43$.
354
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
રેખા $\frac{x+1}{2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-3}{-2}$ અને સમતલ $x-2y-\lambda z=3$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{2\sqrt{2}}{3}\right)$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{\frac{3}{5}}$
B
$\frac{5}{\sqrt{3}}$
C
$\sqrt{\frac{5}{3}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(C) રેખા જેના દિશા સદિશ $\vec{b}$ છે અને સમતલ જેના અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ છે,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચે મુજબ મળે છે: $\sin \theta = \left| \frac{\vec{b} \cdot \vec{n}}{|\vec{b}| |\vec{n}|} \right|$.
અહીં,રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{b} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ છે અને સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \hat{i} - 2\hat{j} - \lambda\hat{k}$ છે.
આપેલ છે કે $\theta = \cos^{-1}\left(\frac{2\sqrt{2}}{3}\right)$. $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ હોવાથી,$\sin \theta = \sqrt{1 - \left(\frac{2\sqrt{2}}{3}\right)^2} = \sqrt{1 - \frac{8}{9}} = \frac{1}{3}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{3} = \left| \frac{(2)(1) + (1)(-2) + (-2)(-\lambda)}{\sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} \sqrt{1^2 + (-2)^2 + (-\lambda)^2}} \right|$
$\frac{1}{3} = \left| \frac{2 - 2 + 2\lambda}{\sqrt{9} \sqrt{5 + \lambda^2}} \right|$
$\frac{1}{3} = \left| \frac{2\lambda}{3 \sqrt{5 + \lambda^2}} \right|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{1}{9} = \frac{4\lambda^2}{9(5 + \lambda^2)}$
$5 + \lambda^2 = 4\lambda^2$
$3\lambda^2 = 5$
$\lambda^2 = \frac{5}{3} \Rightarrow \lambda = \sqrt{\frac{5}{3}}$.
355
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-2}{4}$ એ સમતલ $x+2y+3z=15$ ને બિંદુ $P$ પર મળે છે,તો ઉગમબિંદુથી $P$ નું અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{7}{2}$ એકમ
B
$\frac{9}{2}$ એકમ
C
$\frac{\sqrt{5}}{2}$ એકમ
D
$2 \sqrt{5}$ એકમ

Solution

(B) ધારો કે રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-2}{4}=k$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P$ એ $(2k+1, 3k-1, 4k+2)$ સ્વરૂપમાં છે.
બિંદુ $P$ એ સમતલ $x+2y+3z=15$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે $P$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(2k+1) + 2(3k-1) + 3(4k+2) = 15$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $2k + 1 + 6k - 2 + 12k + 6 = 15$.
સમાન પદોનો સરવાળો કરતા: $20k + 5 = 15$,જે આપે છે $20k = 10$,તેથી $k = \frac{1}{2}$.
$k = \frac{1}{2}$ ની કિંમત $P$ ના યામમાં મૂકતા:
$P = (2(\frac{1}{2})+1, 3(\frac{1}{2})-1, 4(\frac{1}{2})+2) = (2, \frac{1}{2}, 4)$.
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી $P(2, \frac{1}{2}, 4)$ નું અંતર $\sqrt{2^2 + (\frac{1}{2})^2 + 4^2} = \sqrt{4 + \frac{1}{4} + 16} = \sqrt{20 + \frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{81}{4}} = \frac{9}{2}$ એકમ થાય.
356
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
ધારો કે $\bar{A}$ એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલો $P_1$ અને $P_2$ ની છેદરેખાને સમાંતર સદિશ છે. $P_1$ એ સદિશો $2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $4 \hat{j}-3 \hat{k}$ ને સમાંતર છે અને $P_2$ એ $\hat{j}-\hat{k}$ અને $3 \hat{i}+3 \hat{j}$ ને સમાંતર છે,તો $\bar{A}$ અને $2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{3 \pi}{4}$

Solution

(D) સમતલ $P_1$ નો અભિલંબ સદિશ $\bar{n_1} = (2 \hat{j}+3 \hat{k}) \times (4 \hat{j}-3 \hat{k}) = -18 \hat{i}$ છે.
સમતલ $P_2$ નો અભિલંબ સદિશ $\bar{n_2} = (\hat{j}-\hat{k}) \times (3 \hat{i}+3 \hat{j}) = 3 \hat{i}-3 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે.
સદિશ $\bar{A}$ એ છેદરેખાને સમાંતર હોવાથી,$\bar{A} = \bar{n_1} \times \bar{n_2} = (-18 \hat{i}) \times (3 \hat{i}-3 \hat{j}-3 \hat{k}) = 54 \hat{j}-54 \hat{k}$ મળે.
આપણે $\bar{A}$ ને $-\hat{j}+\hat{k}$ તરીકે લઈ શકીએ.
ધારો કે $\bar{v} = 2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$. $\bar{A}$ અને $\bar{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\bar{A} \cdot \bar{v}}{|\bar{A}| |\bar{v}|}$ છે.
$\bar{A} \cdot \bar{v} = (0)(2) + (-1)(1) + (1)(-2) = -3$.
$|\bar{A}| = \sqrt{2}$ અને $|\bar{v}| = 3$.
$\cos \theta = \frac{-3}{3\sqrt{2}} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = \frac{3\pi}{4}$.
357
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
રેખા $\frac{x-2}{3} = \frac{y+1}{4} = \frac{z-2}{12}$ અને સમતલ $x-y+z=5$ ના છેદબિંદુથી બિંદુ $(-1, -5, -10)$ નું અંતર કેટલું છે ($\text{એકમ}.$ માં)?
A
$13$
B
$12$
C
$5$
D
$16$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $\frac{x-2}{3} = \frac{y+1}{4} = \frac{z-2}{12} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P$ એ $(3\lambda + 2, 4\lambda - 1, 12\lambda + 2)$ સ્વરૂપમાં છે.
આ બિંદુ સમતલ $x - y + z = 5$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(3\lambda + 2) - (4\lambda - 1) + (12\lambda + 2) = 5$.
$3\lambda + 2 - 4\lambda + 1 + 12\lambda + 2 = 5$.
$11\lambda + 5 = 5$.
$11\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = 0$.
આમ,છેદબિંદુ $P$ એ $(2, -1, 2)$ છે.
હવે આપણે $P(2, -1, 2)$ અને $Q(-1, -5, -10)$ વચ્ચેનું અંતર શોધવાનું છે.
$PQ = \sqrt{(-1 - 2)^2 + (-5 - (-1))^2 + (-10 - 2)^2}$.
$PQ = \sqrt{(-3)^2 + (-4)^2 + (-12)^2}$.
$PQ = \sqrt{9 + 16 + 144} = \sqrt{169} = 13$ એકમ.
358
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
બિંદુ $A(1, 3, 2)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $\frac{x}{2} = \frac{y}{4} = \frac{z}{1}$ ને સમાંતર રેખા,સમતલ $3x + y + 2z = 5$ ને બિંદુ $B$ માં છેદે છે,તો બિંદુ $B$ ના યામ શોધો.
A
$(\frac{1}{6}, \frac{4}{3}, \frac{19}{12})$
B
$(-\frac{1}{6}, -\frac{4}{3}, \frac{19}{12})$
C
$(\frac{1}{6}, \frac{4}{3}, -\frac{19}{12})$
D
$(-\frac{1}{6}, -\frac{4}{3}, -\frac{19}{12})$

Solution

(A) રેખા $\frac{x}{2} = \frac{y}{4} = \frac{z}{1}$ ના દિક્-ગુણોત્તરો $2, 4, 1$ છે.
આપેલ રેખા સમાંતર હોવાથી,માંગેલ રેખાના દિક્-ગુણોત્તરો પણ $2, 4, 1$ થશે.
બિંદુ $A(1, 3, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 3}{4} = \frac{z - 2}{1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $B = (2\lambda + 1, 4\lambda + 3, \lambda + 2)$ સ્વરૂપમાં મળે.
બિંદુ $B$ એ સમતલ $3x + y + 2z = 5$ પર આવેલું હોવાથી,તેના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$3(2\lambda + 1) + (4\lambda + 3) + 2(\lambda + 2) = 5$.
$6\lambda + 3 + 4\lambda + 3 + 2\lambda + 4 = 5$.
$12\lambda + 10 = 5$.
$12\lambda = -5 \Rightarrow \lambda = -\frac{5}{12}$.
હવે $\lambda = -\frac{5}{12}$ ને $B$ ના યામમાં મૂકતા:
$x = 2(-\frac{5}{12}) + 1 = \frac{1}{6}$.
$y = 4(-\frac{5}{12}) + 3 = \frac{4}{3}$.
$z = -\frac{5}{12} + 2 = \frac{19}{12}$.
આમ,બિંદુ $B$ ના યામ $(\frac{1}{6}, \frac{4}{3}, \frac{19}{12})$ છે.
359
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
બિંદુ $(1, 6, 2)$ નું રેખા $\frac{x-2}{3} = \frac{y+1}{4} = \frac{z-2}{12}$ અને સમતલ $x-y+z=16$ ના છેદબિંદુથી અંતર કેટલું છે ($\text{ એકમ}$ માં)?
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(C) ધારો કે $\frac{x-2}{3} = \frac{y+1}{4} = \frac{z-2}{12} = \lambda$.
તેથી, રેખા પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ ના યામ $P = (3\lambda + 2, 4\lambda - 1, 12\lambda + 2)$ છે.
આ બિંદુ $P$ સમતલ $x - y + z = 16$ પર આવેલું હોવાથી, આપણે યામને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(3\lambda + 2) - (4\lambda - 1) + (12\lambda + 2) = 16$.
$3\lambda + 2 - 4\lambda + 1 + 12\lambda + 2 = 16$.
$11\lambda + 5 = 16$.
$11\lambda = 11$, જે આપણને $\lambda = 1$ આપે છે.
$\lambda = 1$ ને $P$ ના યામમાં મૂકતા, આપણને $P = (3(1) + 2, 4(1) - 1, 12(1) + 2) = (5, 3, 14)$ મળે છે.
હવે, અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $P(5, 3, 14)$ અને $Q(1, 6, 2)$ વચ્ચેનું અંતર શોધીએ:
$PQ = \sqrt{(1-5)^2 + (6-3)^2 + (2-14)^2}$.
$PQ = \sqrt{(-4)^2 + (3)^2 + (-12)^2}$.
$PQ = \sqrt{16 + 9 + 144} = \sqrt{169} = 13 \text{ એકમ}$.
360
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
સમતલો $\bar{r} \cdot(3 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k})=1$ અને $\bar{r} \cdot(\hat{i}+4 \hat{j}-2 \hat{k})=2$ ની છેદરેખાને સમાંતર સદિશ કયો છે?
A
$-2 \hat{i}+7 \hat{j}+13 \hat{k}$
B
$2 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}$
C
$-\hat{i}+4 \hat{j}+7 \hat{k}$
D
$\hat{i}-4 \hat{j}+7 \hat{k}$

Solution

(A) સમતલો $\bar{r} \cdot(3 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k})=1$ અને $\bar{r} \cdot(\hat{i}+4 \hat{j}-2 \hat{k})=2$ ની છેદરેખા,તેમના અભિલંબ સદિશો $\bar{n}_1 = 3 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{n}_2 = \hat{i}+4 \hat{j}-2 \hat{k}$ ને લંબ હોય છે.
તેથી,આ રેખા સદિશ $\bar{n}_1 \times \bar{n}_2$ ને સમાંતર છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા:
$\bar{n}_1 \times \bar{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & 1 \\ 1 & 4 & -2 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-1)(-2) - (1)(4)) - \hat{j}((3)(-2) - (1)(1)) + \hat{k}((3)(4) - (-1)(1))$
$= \hat{i}(2 - 4) - \hat{j}(-6 - 1) + \hat{k}(12 + 1)$
$= -2 \hat{i} + 7 \hat{j} + 13 \hat{k}$.
361
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\cos ^{-1} x - \cos ^{-1} \frac{y}{3} = \alpha$,જ્યાં $-1 \leq x \leq 1$,$-3 \leq y \leq 3$,અને $x \leq \frac{y}{3}$ હોય,તો તમામ $x, y$ માટે $9x^2 - 6xy \cos \alpha + y^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$9 \sin ^2 \alpha$
B
$3 \sin ^2 \alpha$
C
$9 \cos ^2 \alpha$
D
$6 \sin ^2 \alpha$

Solution

(A) આપેલ છે $\cos ^{-1} x - \cos ^{-1} \frac{y}{3} = \alpha$.
નિત્યસમ $\cos ^{-1} a - \cos ^{-1} b = \cos ^{-1} (ab + \sqrt{1-a^2} \sqrt{1-b^2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos ^{-1} \left( \frac{xy}{3} + \sqrt{1-x^2} \sqrt{1-\frac{y^2}{9}} \right) = \alpha$
$\frac{xy}{3} + \frac{\sqrt{1-x^2} \sqrt{9-y^2}}{3} = \cos \alpha$
$xy + \sqrt{1-x^2} \sqrt{9-y^2} = 3 \cos \alpha$
$xy - 3 \cos \alpha = -\sqrt{1-x^2} \sqrt{9-y^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(xy - 3 \cos \alpha)^2 = (1-x^2)(9-y^2)$
$x^2y^2 - 6xy \cos \alpha + 9 \cos ^2 \alpha = 9 - y^2 - 9x^2 + x^2y^2$
$9x^2 - 6xy \cos \alpha + y^2 = 9 - 9 \cos ^2 \alpha$
$9x^2 - 6xy \cos \alpha + y^2 = 9(1 - \cos ^2 \alpha) = 9 \sin ^2 \alpha$.
362
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $a$ અને $b$ ધન સંખ્યાઓ હોય કે જેથી $a > b$,તો $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે $a \sec \theta - b \tan \theta$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શું થાય?
A
$\frac{1}{\sqrt{a^2 - b^2}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{a^2 + b^2}}$
C
$\sqrt{a^2 + b^2}$
D
$\sqrt{a^2 - b^2}$

Solution

(D) ધારો કે $f(\theta) = a \sec \theta - b \tan \theta$.
તેથી $f'(\theta) = a \sec \theta \tan \theta - b \sec^2 \theta = \sec \theta (a \tan \theta - b \sec \theta)$.
$f'(\theta) = 0$ લેતા,$a \tan \theta - b \sec \theta = 0$ મળે (કારણ કે $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે $\sec \theta \neq 0$).
આથી $a \sin \theta = b$,એટલે કે $\sin \theta = \frac{b}{a}$.
$\sin \theta = \frac{b}{a}$ હોવાથી,$\cos \theta = \frac{\sqrt{a^2 - b^2}}{a}$ મળે.
તેથી $\sec \theta = \frac{a}{\sqrt{a^2 - b^2}}$ અને $\tan \theta = \frac{b}{\sqrt{a^2 - b^2}}$.
દ્વિતીય વિકલન $f''(\theta) > 0$ હોવાથી,$\sin \theta = \frac{b}{a}$ આગળ ન્યૂનતમ કિંમત મળે છે.
ન્યૂનતમ કિંમત $f(\theta) = a \left( \frac{a}{\sqrt{a^2 - b^2}} \right) - b \left( \frac{b}{\sqrt{a^2 - b^2}} \right) = \frac{a^2 - b^2}{\sqrt{a^2 - b^2}} = \sqrt{a^2 - b^2}$.
363
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
$\sin(60^{\circ} 0^{\prime} 10^{\prime \prime})$ નું આશરે મૂલ્ય કેટલું થાય? (આપેલ છે કે $\sqrt{3}=1.732, 1^{\circ}=0.0175^{c}$):
A
$0.08660243$
B
$0.0008660243$
C
$0.8660243$
D
$0.008660243$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = \sin x$.
તેથી $f^{\prime}(x) = \cos x$.
અહીં,$a = 60^{\circ}$ અને $h = 10^{\prime \prime}$.
$1^{\circ} = 3600^{\prime \prime}$ હોવાથી,$h = \frac{10}{3600}^{\circ} = \frac{1}{360}^{\circ}$.
$h$ ને રેડિયનમાં ફેરવતા: $h = \frac{1}{360} \times 0.0175^{c} \approx 0.0000486^{c}$.
હવે,$f(a) = \sin(60^{\circ}) = \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{1.732}{2} = 0.866$.
અને $f^{\prime}(a) = \cos(60^{\circ}) = 0.5$.
રેખીય અંદાજ સૂત્ર $f(a+h) \approx f(a) + h f^{\prime}(a)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(60^{\circ} 0^{\prime} 10^{\prime \prime}) \approx 0.866 + (0.0000486 \times 0.5)$.
$\approx 0.866 + 0.0000243 = 0.8660243$.
364
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2023
ધારો કે બે અસમરેખ સદિશો $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ લઘુકોણ બનાવે છે. એક બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી કોઈપણ સમયે $t$ પર,સ્થાન સદિશ $\overline{OP}$ (જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે) $\hat{a} \sin t + \hat{b} \cos t$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જ્યારે $P$ ઉગમબિંદુ $O$ થી સૌથી દૂર હોય,ત્યારે $M$ એ $\overline{OP}$ ની લંબાઈ હોય અને $\hat{u}$ એ $\overline{OP}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ હોય,તો:
A
$\hat{u}=\frac{\hat{a}+\hat{b}}{|\hat{a}+\hat{b}|}$ અને $M=(1+\hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$
B
$\hat{u}=\frac{\hat{a}-\hat{b}}{|\hat{a}-\hat{b}|}$ અને $M=(1+\hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$
C
$\hat{u}=\frac{\hat{a}+\hat{b}}{|\hat{a}+\hat{b}|}$ અને $M=(1+2\hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$
D
$\hat{u}=\frac{\hat{a}-\hat{b}}{|\hat{a}-\hat{b}|}$ અને $M=(1-2\hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$

Solution

(A) આપેલ છે $\overline{OP} = \hat{a} \sin t + \hat{b} \cos t$.
$M = |\overline{OP}| = \sqrt{(\hat{a} \sin t + \hat{b} \cos t)^2}$.
$\hat{a}$ અને $\hat{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\hat{a}| = 1$ અને $|\hat{b}| = 1$.
$M^2 = \sin^2 t |\hat{a}|^2 + \cos^2 t |\hat{b}|^2 + 2 \sin t \cos t (\hat{a} \cdot \hat{b}) = \sin^2 t + \cos^2 t + \sin 2t (\hat{a} \cdot \hat{b}) = 1 + \sin 2t (\hat{a} \cdot \hat{b})$.
$P$ ઉગમબિંદુ $O$ થી સૌથી દૂર હોય તે માટે,$M$ મહત્તમ હોવું જોઈએ.
$\hat{a}$ અને $\hat{b}$ લઘુકોણ બનાવતા હોવાથી,$\hat{a} \cdot \hat{b} > 0$.
તેથી,$M$ મહત્તમ થાય જ્યારે $\sin 2t = 1$,જેનો અર્થ છે $2t = \frac{\pi}{2}$,એટલે કે $t = \frac{\pi}{4}$.
$t = \frac{\pi}{4}$ પર,$\sin t = \cos t = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$M = \sqrt{1 + 1(\hat{a} \cdot \hat{b})} = (1 + \hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$.
$\hat{u} = \frac{\overline{OP}}{|\overline{OP}|} = \frac{\hat{a} \sin t + \hat{b} \cos t}{M} = \frac{\hat{a} \frac{1}{\sqrt{2}} + \hat{b} \frac{1}{\sqrt{2}}}{\frac{1}{\sqrt{2}} |\hat{a} + \hat{b}|} = \frac{\hat{a} + \hat{b}}{|\hat{a} + \hat{b}|}$.
365
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની બે પાસપાસેની બાજુઓ $2 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે,તો તેના વિકર્ણને સમાંતર એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{3}{7} \hat{i}-\frac{6}{7} \hat{j}+\frac{2}{7} \hat{k}$
B
$\frac{2}{7} \hat{i}-\frac{6}{7} \hat{j}+\frac{3}{7} \hat{k}$
C
$\frac{6}{7} \hat{i}-\frac{2}{7} \hat{j}+\frac{3}{7} \hat{k}$
D
$\frac{1}{7} \hat{i}+\frac{1}{7} \hat{j}-\frac{3}{7} \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ છે,જ્યાં $\vec{a} = 2 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનો એક વિકર્ણ $\vec{c} = \vec{a} + \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{c} = (2+1) \hat{i} + (-4-2) \hat{j} + (5-3) \hat{k} = 3 \hat{i} - 6 \hat{j} + 2 \hat{k}$.
$\vec{c}$ નું માન $|\vec{c}| = \sqrt{3^2 + (-6)^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 36 + 4} = \sqrt{49} = 7$ છે.
વિકર્ણ $\vec{c}$ ને સમાંતર એકમ સદિશ $\hat{c} = \frac{\vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{3 \hat{i} - 6 \hat{j} + 2 \hat{k}}{7} = \frac{3}{7} \hat{i} - \frac{6}{7} \hat{j} + \frac{2}{7} \hat{k}$ છે.
366
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
સદિશ $2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ નો સદિશ $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ પરનો પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{2}{\sqrt{6}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}$
C
$\frac{5}{\sqrt{6}}$
D
$\frac{7}{\sqrt{6}}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$. $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(3-1) + \hat{k}(2-1) = \hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$.
સદિશ $\vec{c} = 2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ નો $\vec{n}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\left| \frac{\vec{c} \cdot \vec{n}}{|\vec{n}|} \right|$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{c} \cdot \vec{n} = (2)(1) + (1)(-2) + (1)(1) = 2 - 2 + 1 = 1$.
$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{1+4+1} = \sqrt{6}$.
તેથી,પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય $\left| \frac{1}{\sqrt{6}} \right| = \frac{1}{\sqrt{6}}$ થાય.
367
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\overline{b} = \hat{j} - \hat{k}$ હોય,તો $\overline{a} \times \overline{r} = \overline{b}$ અને $\overline{a} \cdot \overline{r} = 3$ નું સમાધાન કરતો સદિશ $\overline{r}$ શોધો.
A
$\frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$
B
$-\frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$
C
$\frac{5}{3} \hat{i} - \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$
D
$-\frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{1}{3} \hat{k}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\overline{b} = \hat{j} - \hat{k}$. ધારો કે $\overline{r} = x \hat{i} + y \hat{j} + z \hat{k}$.
આપણને $\overline{a} \times \overline{r} = \overline{b}$ આપેલ છે.
$\overline{a} \times \overline{r} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (z-y) \hat{i} - (z-x) \hat{j} + (y-x) \hat{k}$.
આને $\overline{b} = 0 \hat{i} + 1 \hat{j} - 1 \hat{k}$ સાથે સરખાવતા:
$z - y = 0 \implies z = y$ $(i)$
$x - z = 1 \implies x = z + 1$ (ii)
$y - x = -1$ (iii)
વળી,$\overline{a} \cdot \overline{r} = 3 \implies x + y + z = 3$ (iv).
(iv) માં $y = z$ અને $x = z + 1$ મૂકતા:
$(z + 1) + z + z = 3 \implies 3z + 1 = 3 \implies 3z = 2 \implies z = \frac{2}{3}$.
આમ,$y = \frac{2}{3}$ અને $x = \frac{2}{3} + 1 = \frac{5}{3}$.
તેથી,$\overline{r} = \frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$.
368
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a} = m \overline{b} + n \overline{c}$,જ્યાં $\overline{a} = 4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k}$,$\overline{b} = \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$,અને $\overline{c} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$ હોય,તો $m + n =$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$-1$

Solution

(A) આપેલ છે: $\overline{a} = 4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k}$,$\overline{b} = \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$,અને $\overline{c} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$.
આપણને સંબંધ $\overline{a} = m \overline{b} + n \overline{c}$ આપેલ છે.
સદિશોની કિંમતો મૂકતા:
$4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k} = m(\hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + n(2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k})$
$4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k} = (m + 2n) \hat{i} + (-2m + 3n) \hat{j} + (3m - 4n) \hat{k}$
બંને બાજુ $\hat{i}, \hat{j},$ અને $\hat{k}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને નીચે મુજબના સુરેખ સમીકરણો મળે છે:
$1) \ m + 2n = 4$
$2) \ -2m + 3n = 13$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા $2m + 4n = 8$ મળે છે. આને સમીકરણ $(2)$ માં ઉમેરતા:
$(2m + 4n) + (-2m + 3n) = 8 + 13$
$7n = 21 \Rightarrow n = 3$
$n = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$m + 2(3) = 4 \Rightarrow m + 6 = 4 \Rightarrow m = -2$
આમ,$m + n = -2 + 3 = 1$.
369
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\bar{b}=4\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k}$,અને $\bar{c}=\hat{i}+\alpha\hat{j}+\beta\hat{k}$ એ સુરેખ રીતે આધારિત સદિશો હોય અને $|\bar{c}|=\sqrt{3}$ હોય,તો $\alpha$ અને $\beta$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થાય?
A
$1, 1$
B
$2, 1$
C
$0, 1$
D
$1, 2$

Solution

(A) સદિશો $\bar{a}$,$\bar{b}$,અને $\bar{c}$ સુરેખ રીતે આધારિત હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય: $\bar{a} \cdot (\bar{b} \times \bar{c}) = 0$.
આ નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવાને સમાન છે:
$\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 4 & 3 & 4 \\ 1 & \alpha & \beta \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(3\beta - 4\alpha) - 1(4\beta - 4) + 1(4\alpha - 3) = 0$.
$3\beta - 4\alpha - 4\beta + 4 + 4\alpha - 3 = 0$.
$-\beta + 1 = 0 \implies \beta = 1$.
આપેલ છે કે $|\bar{c}| = \sqrt{3}$,તેથી $\sqrt{1^2 + \alpha^2 + \beta^2} = \sqrt{3}$.
$1 + \alpha^2 + \beta^2 = 3$.
$\beta = 1$ મૂકતા:
$1 + \alpha^2 + 1 = 3 \implies \alpha^2 = 1 \implies \alpha = \pm 1$.
વિકલ્પો તપાસતા,$\alpha = 1$ અને $\beta = 1$ માટે શરત સંતોષાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
370
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\bar{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$,$\bar{b}=2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\bar{c}=3 \hat{i}-\hat{j}$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-1}{5}$
B
$3$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{-3}{5}$

Solution

(D) આપેલ શરત મુજબ,સદિશ $(\bar{a}+\lambda \bar{b})$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\bar{a}+\lambda \bar{b}) \cdot \bar{c} = 0$
સૌ પ્રથમ,$\bar{a}+\lambda \bar{b}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\bar{a}+\lambda \bar{b} = (2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}) + \lambda(2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) = (2+2\lambda) \hat{i} + (3+\lambda) \hat{j} + (2-\lambda) \hat{k}$
હવે,$\bar{c} = 3 \hat{i} - \hat{j} + 0 \hat{k}$ સાથે અદિશ ગુણાકાર કરતા:
$[(2+2\lambda) \hat{i} + (3+\lambda) \hat{j} + (2-\lambda) \hat{k}] \cdot (3 \hat{i} - \hat{j} + 0 \hat{k}) = 0$
$3(2+2\lambda) - 1(3+\lambda) + 0(2-\lambda) = 0$
$6 + 6\lambda - 3 - \lambda = 0$
$3 + 5\lambda = 0$
$5\lambda = -3$
$\lambda = \frac{-3}{5}$
371
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $16$ ચોરસ એકમ હોય,તો $3 \bar{a}+2 \bar{b}$ અને $\bar{a}+3 \bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$96$
B
$112$
C
$144$
D
$128$

Solution

(B) પાસપાસેની બાજુઓ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|\bar{a} \times \bar{b}| = 16$.
હવે,$(3 \bar{a} + 2 \bar{b})$ અને $(\bar{a} + 3 \bar{b})$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ તેમના સદિશ ગુણાકારના માન દ્વારા મળે છે:
$|(3 \bar{a} + 2 \bar{b}) \times (\bar{a} + 3 \bar{b})|$
$= |3(\bar{a} \times \bar{a}) + 9(\bar{a} \times \bar{b}) + 2(\bar{b} \times \bar{a}) + 6(\bar{b} \times \bar{b})|$
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$:
$= |0 + 9(\bar{a} \times \bar{b}) - 2(\bar{a} \times \bar{b}) + 0|$
$= |7(\bar{a} \times \bar{b})|$
$= 7 |\bar{a} \times \bar{b}|$
$= 7 \times 16 = 112$ ચોરસ એકમ.
372
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
$\overline{u}, \overline{v}, \overline{w}$ ત્રણ સદિશો છે કે જેથી $|\overline{u}|=1, |\overline{v}|=2, |\overline{w}|=3$. જો $\overline{v}$ નો $\overline{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ એ $\overline{w}$ નો $\overline{u}$ પરના પ્રક્ષેપ જેટલો હોય અને $\overline{v}, \overline{w}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $|\overline{u}-\overline{v}+\overline{w}|=$
A
$4$
B
$\sqrt{7}$
C
$\sqrt{14}$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે: $|\overline{u}|=1, |\overline{v}|=2, |\overline{w}|=3$.
શરત મુજબ,$\overline{v}$ નો $\overline{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ = $\overline{w}$ નો $\overline{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ.
$\frac{\overline{v} \cdot \overline{u}}{|\overline{u}|} = \frac{\overline{w} \cdot \overline{u}}{|\overline{u}|}$
$\implies \overline{v} \cdot \overline{u} = \overline{w} \cdot \overline{u}$
$\implies (\overline{w} - \overline{v}) \cdot \overline{u} = 0$.
હવે,$|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}|^2 = |\overline{u} + (\overline{w} - \overline{v})|^2$ ધ્યાનમાં લો.
$= |\overline{u}|^2 + |\overline{w} - \overline{v}|^2 + 2\overline{u} \cdot (\overline{w} - \overline{v})$.
કારણ કે $(\overline{w} - \overline{v}) \cdot \overline{u} = 0$,તેથી છેલ્લું પદ $0$ થશે.
$= |\overline{u}|^2 + |\overline{w}|^2 + |\overline{v}|^2 - 2(\overline{w} \cdot \overline{v})$.
$\overline{v}$ અને $\overline{w}$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$\overline{w} \cdot \overline{v} = 0$.
$= (1)^2 + (3)^2 + (2)^2 - 0 = 1 + 9 + 4 = 14$.
તેથી,$|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}| = \sqrt{14}$.
373
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો હોય,$|\overline{a}|=2, |\overline{b}|=4, |\overline{c}|=1$,$|\overline{b} \times \overline{c}|=\sqrt{15}$ અને $\overline{b}=2 \overline{c}+\lambda \overline{a}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$2\sqrt{2}$
C
$1$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\overline{b}|=4, |\overline{c}|=1$ અને $|\overline{b} \times \overline{c}|=\sqrt{15}$.
ધારો કે $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે.
$|\overline{b} \times \overline{c}| = |\overline{b}||\overline{c}| \sin \alpha = \sqrt{15}$.
$4 \times 1 \times \sin \alpha = \sqrt{15} \implies \sin \alpha = \frac{\sqrt{15}}{4}$.
તેથી,$\cos^2 \alpha = 1 - \sin^2 \alpha = 1 - \frac{15}{16} = \frac{1}{16} \implies \cos \alpha = \frac{1}{4}$.
આપેલ છે કે $\overline{b} = 2\overline{c} + \lambda \overline{a}$,તેથી $\overline{b} - 2\overline{c} = \lambda \overline{a}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|\overline{b} - 2\overline{c}|^2 = |\lambda \overline{a}|^2$.
$|\overline{b}|^2 + 4|\overline{c}|^2 - 4(\overline{b} \cdot \overline{c}) = \lambda^2 |\overline{a}|^2$.
$|\overline{b}|^2 + 4|\overline{c}|^2 - 4(|\overline{b}||\overline{c}| \cos \alpha) = \lambda^2 |\overline{a}|^2$.
$16 + 4(1) - 4(4 \times 1 \times \frac{1}{4}) = \lambda^2 (2)^2$.
$16 + 4 - 4 = 4\lambda^2$.
$16 = 4\lambda^2 \implies \lambda^2 = 4 \implies \lambda = \pm 2$. વિકલ્પ મુજબ સાચો જવાબ $4$ છે.
374
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ ત્રણ શૂન્યેતર સદિશો હોય,જેમાંથી કોઈ પણ બે સમરેખ ન હોય,$\bar{a}+2 \bar{b}$ એ $\bar{c}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\bar{b}+3 \bar{c}$ એ $\bar{a}$ સાથે સમરેખ હોય,તો $\bar{a}+2 \bar{b}$ બરાબર શું થાય?
A
$6 \bar{c}$
B
$-6 \bar{c}$
C
$\bar{c}$
D
$2 \bar{c}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a}+2 \bar{b}$ એ $\bar{c}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી એક શૂન્યેતર અદિશ $n$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\bar{a}+2 \bar{b} = n \bar{c}$. (સમીકરણ $1$)
તે જ રીતે,$\bar{b}+3 \bar{c}$ એ $\bar{a}$ સાથે સમરેખ હોવાથી,એક શૂન્યેતર અદિશ $m$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\bar{b}+3 \bar{c} = m \bar{a}$. (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ પરથી,$\bar{b} = m \bar{a} - 3 \bar{c}$ મળે છે.
આ કિંમતને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $\bar{a} + 2(m \bar{a} - 3 \bar{c}) = n \bar{c}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $\bar{a} + 2m \bar{a} - 6 \bar{c} = n \bar{c}$.
$(1 + 2m) \bar{a} = (n + 6) \bar{c}$.
અહીં $\bar{a}$ અને $\bar{c}$ શૂન્યેતર અને અસમરેખ હોવાથી,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ.
તેથી,$1 + 2m = 0 \Rightarrow m = -\frac{1}{2}$ અને $n + 6 = 0 \Rightarrow n = -6$.
$n = -6$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા,આપણને $\bar{a} + 2 \bar{b} = -6 \bar{c}$ મળે છે.
375
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
સદિશ $3 \hat{i}+2 \hat{j}+6 \hat{k}$ ને લંબ અને સદિશો $2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય હોય તેવો એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{8 \hat{i}-3 \hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$
B
$\frac{-8 \hat{i}-3 \hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$
C
$\frac{-8 \hat{i}+3 \hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$
D
$\frac{-8 \hat{i}-3 \hat{j}-3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$

Solution

(C) ધારો કે સદિશ $\vec{v} = a \hat{i} + b \hat{j} + c \hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{a} = 2 \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,તે $\vec{v} = \lambda \vec{a} + \mu \vec{b} = (2\lambda + \mu) \hat{i} + (\lambda + \mu) \hat{j} + (\lambda + \mu) \hat{k}$ સ્વરૂપમાં હશે.
સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{c} = 3 \hat{i} + 2 \hat{j} + 6 \hat{k}$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{v} \cdot \vec{c} = 0$ થાય.
$3(2\lambda + \mu) + 2(\lambda + \mu) + 6(\lambda + \mu) = 0$.
$14\lambda + 11\mu = 0$.
જો $\lambda = 11$ લઈએ,તો $\mu = -14$ મળે.
તેથી $\vec{v} = 8 \hat{i} - 3 \hat{j} - 3 \hat{k}$ મળે.
એકમ સદિશ $\pm \frac{8 \hat{i} - 3 \hat{j} - 3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
376
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2023
એક સદિશ $\bar{a}$ ના લંબકોણીય કાર્તેઝિયન પદ્ધતિના સંદર્ભમાં ઘટકો $1$ અને $2p$ છે. આ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં અમુક ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો નવી પદ્ધતિના સંદર્ભમાં,$\bar{a}$ ના ઘટકો $1$ અને $(p+1)$ હોય,તો:
A
$p=1$ અથવા $p=\frac{1}{3}$
B
$p=-1$ અથવા $p=\frac{-1}{3}$
C
$p=\frac{-1}{3}$ અથવા $p=1$
D
$p=\frac{1}{3}$ અથવા $p=-1$

Solution

(C) યામ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ ફેરવવાથી સદિશનું માન બદલાતું નથી.
મૂળ પદ્ધતિમાં સદિશ $\bar{a}$ ના ઘટકો $(1, 2p)$ આપેલા છે,તેથી તેનું માનનો વર્ગ:
$|\bar{a}|^2 = 1^2 + (2p)^2 = 1 + 4p^2$
નવી પદ્ધતિમાં,ઘટકો $(1, p+1)$ છે,તેથી તેના માનનો વર્ગ:
$|\bar{b}|^2 = 1^2 + (p+1)^2 = 1 + p^2 + 2p + 1 = p^2 + 2p + 2$
કારણ કે $|\bar{a}|^2 = |\bar{b}|^2$,તેથી:
$1 + 4p^2 = p^2 + 2p + 2$
$3p^2 - 2p - 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(3p + 1)(p - 1) = 0$
આમ,$p = -\frac{1}{3}$ અથવા $p = 1$.
377
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$ અને $\overline{b} = \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$ હોય,તો $\overline{a}$ ની દિશામાં $\overline{b}$ નો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{29}}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{5}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{3}{\sqrt{29}}$

Solution

(D) સદિશ $\overline{a}$ ની દિશામાં સદિશ $\overline{b}$ નો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{પ્રક્ષેપ} = \frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{a}|}$.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \cdot \overline{b} = (2)(1) + (3)(-1) + (-4)(-1) = 2 - 3 + 4 = 3$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\overline{a}$ નું માન શોધો: $|\overline{a}| = \sqrt{2^2 + 3^2 + (-4)^2} = \sqrt{4 + 9 + 16} = \sqrt{29}$.
તેથી,પ્રક્ષેપ $\frac{3}{\sqrt{29}}$ થાય છે.
378
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો સદિશો $p \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\hat{i}+q \hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+r \hat{k}$ $(p \neq q \neq r \neq 1)$ સમતલીય હોય,તો $pqr-(p+q+r)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$2$
C
$0$
D
$-1$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $p \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\hat{i}+q \hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+r \hat{k}$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\left|\begin{array}{lll}p & 1 & 1 \\ 1 & q & 1 \\ 1 & 1 & r\end{array}\right|=0$
નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$p(qr-1) - 1(r-1) + 1(1-q) = 0$
$pqr - p - r + 1 + 1 - q = 0$
$pqr - p - q - r + 2 = 0$
પદોને ગોઠવતા આપણને મળે છે:
$pqr - (p+q+r) = -2$
379
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|=1$,$\overline{c}=\lambda(\overline{a} \times \overline{b})$ અને $|\overline{a}|=\frac{1}{\sqrt{3}}, |\overline{b}|=\frac{1}{\sqrt{2}}, |\overline{c}|=\frac{1}{\sqrt{6}}$,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
આપેલ છે કે $\overline{c}=\lambda(\overline{a} \times \overline{b})$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{c}$ એ $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\overline{c} \cdot \overline{a} = 0$ અને $\overline{c} \cdot \overline{b} = 0$.
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|=1$ આપેલ હોવાથી,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 1$ મળે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$|\overline{a}|^2+|\overline{b}|^2+|\overline{c}|^2+2(\overline{a} \cdot \overline{b}+\overline{b} \cdot \overline{c}+\overline{c} \cdot \overline{a}) = 1$.
કિંમતો મૂકતા $|\overline{a}|^2 = \frac{1}{3}$,$|\overline{b}|^2 = \frac{1}{2}$,$|\overline{c}|^2 = \frac{1}{6}$ અને $\overline{c}$ સાથેના ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ લેતા:
$\frac{1}{3} + \frac{1}{2} + \frac{1}{6} + 2(\overline{a} \cdot \overline{b}) + 0 + 0 = 1$.
$\frac{2+3+1}{6} + 2|\overline{a}||\overline{b}| \cos \theta = 1$.
$1 + 2(\frac{1}{\sqrt{3}})(\frac{1}{\sqrt{2}}) \cos \theta = 1$.
$2(\frac{1}{\sqrt{6}}) \cos \theta = 0$.
તેથી,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
380
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
ધારો કે $\overline{u}, \overline{v}$ અને $\overline{w}$ એવા સદિશો છે કે જેથી $|\overline{u}|=1, |\overline{v}|=2, |\overline{w}|=3$ થાય. જો $\overline{v}$ નો $\overline{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ એ $\overline{w}$ ના $\overline{u}$ પરના પ્રક્ષેપ જેટલો હોય અને $\overline{v}, \overline{w}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $|\overline{u}-\overline{v}+\overline{w}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$\sqrt{7}$
C
$\sqrt{14}$
D
$14$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{v}$ નો $\overline{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ = $\overline{w}$ નો $\overline{u}$ પરનો પ્રક્ષેપ.
કારણ કે $|\overline{u}|=1$,પ્રક્ષેપનું સૂત્ર $\frac{\overline{v} \cdot \overline{u}}{|\overline{u}|}$ એ $\overline{v} \cdot \overline{u}$ માં પરિણમે છે.
તેથી,$\overline{v} \cdot \overline{u} = \overline{w} \cdot \overline{u} \Rightarrow (\overline{v} - \overline{w}) \cdot \overline{u} = 0 \dots (i)$.
વળી,$\overline{v}$ અને $\overline{w}$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\overline{v} \cdot \overline{w} = 0 \dots (ii)$.
આપણે $|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}|^2$ શોધવાનું છે.
$|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}|^2 = |\overline{u}|^2 + |-\overline{v}|^2 + |\overline{w}|^2 - 2(\overline{u} \cdot \overline{v}) + 2(\overline{u} \cdot \overline{w}) - 2(\overline{v} \cdot \overline{w})$.
કિંમતો $|\overline{u}|=1, |\overline{v}|=2, |\overline{w}|=3$ મૂકતા અને $(i)$ તથા $(ii)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}|^2 = 1^2 + 2^2 + 3^2 - 2(\overline{u} \cdot \overline{v} - \overline{u} \cdot \overline{w}) - 2(0)$.
કારણ કે $\overline{u} \cdot \overline{v} = \overline{u} \cdot \overline{w}$,પદ $2(\overline{u} \cdot \overline{v} - \overline{u} \cdot \overline{w}) = 0$ થાય.
તેથી,$|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}|^2 = 1 + 4 + 9 = 14$.
આમ,$|\overline{u} - \overline{v} + \overline{w}| = \sqrt{14}$.
381
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $|\overline{a}|=2, |\overline{b}|=3, |\overline{c}|=5$ હોય અને સદિશો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$,$\overline{b}$ અને $\overline{c}$,તથા $\overline{c}$ અને $\overline{a}$ વચ્ચેનો દરેક ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\sqrt{69}$
B
$\sqrt{70}$
C
$\sqrt{80}$
D
$\sqrt{39}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\overline{a}|=2, |\overline{b}|=3, |\overline{c}|=5$ અને દરેક સદિશની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overline{a} \cdot \overline{b} = |\overline{a}||\overline{b}| \cos 60^{\circ} = (2)(3)(\frac{1}{2}) = 3$.
તે જ રીતે,$\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}||\overline{c}| \cos 60^{\circ} = (3)(5)(\frac{1}{2}) = \frac{15}{2}$.
અને $\overline{c} \cdot \overline{a} = |\overline{c}||\overline{a}| \cos 60^{\circ} = (5)(2)(\frac{1}{2}) = 5$.
હવે,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = |\overline{a}|^2+|\overline{b}|^2+|\overline{c}|^2 + 2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a})$.
કિંમતો મૂકતા: $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 2^2 + 3^2 + 5^2 + 2(3 + \frac{15}{2} + 5)$.
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 4 + 9 + 25 + 2(\frac{6+15+10}{2}) = 38 + 31 = 69$.
તેથી,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}| = \sqrt{69}$.
382
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}=\frac{1}{\sqrt{10}}(3 \hat{i}+\hat{k})$ અને $\overline{b}=\frac{1}{7}(2 \hat{i}+3 \hat{j}-6 \hat{k})$ હોય,તો $(\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot \{(\overline{a} \times \overline{b}) \times (2 \overline{a}+\overline{b})\}$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$-5$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ પદાવલિ $E = (\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot \{(\overline{a} \times \overline{b}) \times (2 \overline{a}+\overline{b})\}$ છે.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટ નિત્યસમ $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\overline{a} \times \overline{b}) \times (2 \overline{a}+\overline{b}) = -((2 \overline{a}+\overline{b}) \times (\overline{a} \times \overline{b}))$
$= -\{(2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{b}) \overline{a} - ((2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{a}) \overline{b}\}$
અહીં $\overline{a} \cdot \overline{a} = 1$ અને $\overline{b} \cdot \overline{b} = 1$ (એકમ સદિશો) અને $\overline{a} \cdot \overline{b} = \frac{1}{7\sqrt{10}}(3 \times 2 + 0 \times 3 + 1 \times (-6)) = 0$ હોવાથી,સદિશો લંબ છે.
તેથી,$(2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{b} = 2(\overline{a} \cdot \overline{b}) + \overline{b} \cdot \overline{b} = 0 + 1 = 1$.
અને $(2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{a} = 2(\overline{a} \cdot \overline{a}) + \overline{b} \cdot \overline{a} = 2(1) + 0 = 2$.
આમ,પદાવલિ $- \{1 \cdot \overline{a} - 2 \cdot \overline{b}\} = 2 \overline{b} - \overline{a}$ બને છે.
હવે,$E = (\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot (2 \overline{b} - \overline{a}) = -(\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot (\overline{a}-2 \overline{b}) = -|\overline{a}-2 \overline{b}|^2$.
$|\overline{a}-2 \overline{b}|^2 = |\overline{a}|^2 + 4|\overline{b}|^2 - 4(\overline{a} \cdot \overline{b}) = 1 + 4(1) - 0 = 5$.
તેથી,$E = -5$.
383
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\overline{a}+2\overline{b}$ અને $5\overline{a}-4\overline{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{7}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ થાય.
આપેલ છે કે $\overline{c} = \overline{a} + 2\overline{b}$ અને $\overline{d} = 5\overline{a} - 4\overline{b}$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\overline{c} \cdot \overline{d} = 0$
$(\overline{a} + 2\overline{b}) \cdot (5\overline{a} - 4\overline{b}) = 0$
$5(\overline{a} \cdot \overline{a}) - 4(\overline{a} \cdot \overline{b}) + 10(\overline{b} \cdot \overline{a}) - 8(\overline{b} \cdot \overline{b}) = 0$
$5|\overline{a}|^2 + 6(\overline{a} \cdot \overline{b}) - 8|\overline{b}|^2 = 0$
અહીં $|\overline{a}| = 1, |\overline{b}| = 1$ અને $\overline{a} \cdot \overline{b} = \cos \theta$ મૂકતા:
$5(1) + 6 \cos \theta - 8(1) = 0$
$6 \cos \theta - 3 = 0$
$6 \cos \theta = 3$
$\cos \theta = \frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{3}$.
384
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એવા છે કે $|\bar{a}|=1$,$|\bar{b}|=4$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=2$. જો $\bar{c}=2 \bar{a} \times \bar{b}-3 \bar{b}$ હોય,તો $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{5 \pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(B) આપેલ છે: $|\bar{a}|=1, |\bar{b}|=4$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\bar{a} \times \bar{b}|^2 = |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2 - (\bar{a} \cdot \bar{b})^2$.
$|\bar{a} \times \bar{b}|^2 = (1)^2(4)^2 - (2)^2 = 16 - 4 = 12$.
આપેલ છે $\bar{c} = 2(\bar{a} \times \bar{b}) - 3\bar{b}$.
કારણ કે $(\bar{a} \times \bar{b}) \perp \bar{b}$,સદિશો $2(\bar{a} \times \bar{b})$ અને $-3\bar{b}$ પરસ્પર લંબ છે.
$|\bar{c}|^2 = |2(\bar{a} \times \bar{b})|^2 + |-3\bar{b}|^2 = 4|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + 9|\bar{b}|^2$.
$|\bar{c}|^2 = 4(12) + 9(16) = 48 + 144 = 192$.
$|\bar{c}| = \sqrt{192} = 8\sqrt{3}$.
હવે,$\bar{b} \cdot \bar{c} = \bar{b} \cdot (2(\bar{a} \times \bar{b}) - 3\bar{b}) = 2(\bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b})) - 3(\bar{b} \cdot \bar{b})$.
કારણ કે $\bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b}) = 0$,તેથી $\bar{b} \cdot \bar{c} = -3|\bar{b}|^2 = -3(16) = -48$.
ધારો કે $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\cos \theta = \frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{|\bar{b}| |\bar{c}|} = \frac{-48}{4 \times 8\sqrt{3}} = \frac{-48}{32\sqrt{3}} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$\theta = \cos^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{5\pi}{6}$.
385
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2023
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ શૂન્યેતર સદિશો છે,જેથી કોઈ પણ બે સદિશો સમરેખ નથી અને $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$ છે. જો $\theta$ એ સદિશો $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
B
$\frac{-\sqrt{2}}{3}$
C
$\frac{\sqrt{2}}{3}$
D
$\sqrt{\frac{2}{3}}$

Solution

(A) આપણને સદિશ ત્રિગુણનનો ગુણધર્મ ખબર છે: $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{b} \cdot \overline{c}) \overline{a}$.
આપેલ સમીકરણ $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\overline{b}$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ કારણ કે જમણી બાજુએ $\overline{b}$ વાળું પદ નથી. તેથી,$(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 0$.
$\overline{a}$ ના સહગુણકોને સરખાવતા,આપણને મળે છે: $-(\overline{b} \cdot \overline{c}) = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
અદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યા મુજબ,$\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta$,તેથી:
$-|\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
$\overline{b}$ અને $\overline{c}$ શૂન્યેતર સદિશો હોવાથી,આપણે $|\overline{b}||\overline{c}|$ વડે ભાગી શકીએ:
$-\cos \theta = \frac{1}{3} \implies \cos \theta = -\frac{1}{3}$.
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin^2 \theta = 1 - (-\frac{1}{3})^2 = 1 - \frac{1}{9} = \frac{8}{9}$.
$\theta$ એ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો હોવાથી,$0 \le \theta \le \pi$,તેથી $\sin \theta \ge 0$.
આમ,$\sin \theta = \sqrt{\frac{8}{9}} = \frac{2 \sqrt{2}}{3}$.
386
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\bar{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,$\bar{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,અને $\bar{c}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના સમતલમાં આવેલો સદિશ,જેનો $\bar{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તે શોધો.
A
$\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$
B
$3 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$
C
$4 \hat{i}-\hat{j}+4 \hat{k}$
D
$2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$

Solution

(C) ધારો કે $\bar{r}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના સમતલમાં આવેલો સદિશ છે. તેથી,$\bar{r} = \bar{a} + m\bar{b}$ કોઈ અદિશ $m$ માટે.
$\bar{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) + m(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = (1+m)\hat{i} + (2-m)\hat{j} + (1+m)\hat{k}$.
$\bar{r}$ નો $\bar{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\bar{r} \cdot \bar{c}}{|\bar{c}|} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$|\bar{c}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{3}$ ગણો.
હવે,$\bar{r} \cdot \bar{c} = (1+m)(1) + (2-m)(1) + (1+m)(-1) = 1+m + 2-m - 1-m = 2-m$.
તેથી,$\frac{2-m}{\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}} \Rightarrow 2-m = 1 \Rightarrow m = 1$.
$m=1$ ને $\bar{r}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\bar{r} = (1+1)\hat{i} + (2-1)\hat{j} + (1+1)\hat{k} = 2\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$.
જો આપણે પ્રક્ષેપને $\pm \frac{1}{\sqrt{3}}$ તરીકે લઈએ,તો $2-m = -1 \Rightarrow m = 3$.
$m=3$ માટે,$\bar{r} = (1+3)\hat{i} + (2-3)\hat{j} + (1+3)\hat{k} = 4\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$.
આ વિકલ્પ $C$ સાથે મેળ ખાય છે.
387
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
સદિશો $\bar{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\bar{b}=\hat{i}+\hat{j}$ છે. જો $\bar{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{a} \cdot \bar{c}=|\bar{c}|$ અને $|\bar{c}-\bar{a}|=2 \sqrt{2}$ થાય,અને $\bar{a} \times \bar{b}$ તથા $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ હોય,તો $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
C
$3 \sqrt{2}$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a} \times \bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટના માનની વ્યાખ્યા મુજબ,$|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = |\bar{a} \times \bar{b}| |\bar{c}| \sin(\frac{\pi}{4})$. ... $(i)$
પ્રથમ,$\bar{a} \times \bar{b}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\bar{a} \times \bar{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$ છે.
આપેલ છે કે $|\bar{c} - \bar{a}| = 2\sqrt{2}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|\bar{c}|^2 + |\bar{a}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) = (2\sqrt{2})^2 = 8$.
કારણ કે $|\bar{a}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = 3$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{c}|$,તેથી:
$|\bar{c}|^2 + 3^2 - 2|\bar{c}| = 8$.
$|\bar{c}|^2 - 2|\bar{c}| + 9 = 8 \implies |\bar{c}|^2 - 2|\bar{c}| + 1 = 0$.
$(|\bar{c}| - 1)^2 = 0 \implies |\bar{c}| = 1$.
આ કિંમતોને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = 3 \times 1 \times \sin(\frac{\pi}{4}) = 3 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
388
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
$\overline{AB}$ નો $\overline{CD}$ પરનો સદિશ પ્રક્ષેપ શોધો,જ્યાં $A \equiv(2,-3,0), B \equiv(1,-4,-2), C \equiv(4,6,8)$ અને $D \equiv(7,0,10)$ છે.
A
$\frac{1}{49}(3 \hat{i}-6 \hat{j}+2 \hat{k})$
B
$\frac{1}{6}(-\hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k})$
C
$-\frac{1}{49}(3 \hat{i}-6 \hat{j}+2 \hat{k})$
D
$-\frac{1}{6}(-\hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k})$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overline{AB}$ અને $\overline{CD}$ શોધીએ:
$\overline{AB} = (1-2)\hat{i} + (-4-(-3))\hat{j} + (-2-0)\hat{k} = -\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$
$\overline{CD} = (7-4)\hat{i} + (0-6)\hat{j} + (10-8)\hat{k} = 3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k}$
$\overline{AB}$ નો $\overline{CD}$ પરનો સદિશ પ્રક્ષેપ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{સદિશ પ્રક્ષેપ} = (\overline{AB} \cdot \hat{CD}) \hat{CD} = (\overline{AB} \cdot \overline{CD}) \frac{\overline{CD}}{|\overline{CD}|^2}$
અદિશ ગુણાકાર $\overline{AB} \cdot \overline{CD}$ ની ગણતરી કરો:
$\overline{AB} \cdot \overline{CD} = (-1)(3) + (-1)(-6) + (-2)(2) = -3 + 6 - 4 = -1$
માનનું વર્ગ $|\overline{CD}|^2$ ની ગણતરી કરો:
$|\overline{CD}|^2 = 3^2 + (-6)^2 + 2^2 = 9 + 36 + 4 = 49$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{સદિશ પ્રક્ષેપ} = (-1) \frac{3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k}}{49} = -\frac{1}{49}(3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k})$
389
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$,$\overline{b}=2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overline{c}=\hat{i}+3 \hat{j}$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $(\overline{a}+\lambda \overline{b})$ એ $\overline{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{11}$
B
$\frac{11}{5}$
C
$\frac{-11}{5}$
D
$\frac{-5}{11}$

Solution

(C) ધારો કે $\overline{d} = \overline{a} + \lambda \overline{b}$.
$\overline{d} = (2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 2 \hat{k}) + \lambda(2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$
$\overline{d} = (2 + 2\lambda) \hat{i} + (3 + \lambda) \hat{j} + (2 - \lambda) \hat{k}$.
અહીં $\overline{d}$ એ $\overline{c}$ ને લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય,એટલે કે $\overline{c} \cdot \overline{d} = 0$.
$(\hat{i} + 3 \hat{j}) \cdot [(2 + 2\lambda) \hat{i} + (3 + \lambda) \hat{j} + (2 - \lambda) \hat{k}] = 0$.
$1(2 + 2\lambda) + 3(3 + \lambda) + 0(2 - \lambda) = 0$.
$2 + 2\lambda + 9 + 3\lambda = 0$.
$5\lambda + 11 = 0$.
$\lambda = -\frac{11}{5}$.
390
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
$A(-2,0,3)$ અને $B(1,4,2)$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનો,$6,-2,3$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખા પરનો અદિશ પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{23}{7}$
B
$1$
C
$7$
D
$\frac{1}{7}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a}$ એ $A(-2,0,3)$ અને $B(1,4,2)$ ને જોડતો સદિશ છે.
$\vec{a} = (1 - (-2))\hat{i} + (4 - 0)\hat{j} + (2 - 3)\hat{k} = 3\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$.
ધારો કે $\vec{b}$ એ $6, -2, 3$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખા પરનો સદિશ છે,તેથી $\vec{b} = 6\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો અદિશ પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (3)(6) + (4)(-2) + (-1)(3) = 18 - 8 - 3 = 7$.
$|\vec{b}| = \sqrt{6^2 + (-2)^2 + 3^2} = \sqrt{36 + 4 + 9} = \sqrt{49} = 7$.
તેથી,અદિશ પ્રક્ષેપ $\frac{7}{7} = 1$ થાય.
391
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\bar{a}+2 \bar{b}$ અને $5 \bar{a}-4 \bar{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\bar{a}| = 1$ અને $|\bar{b}| = 1$.
કારણ કે $(\bar{a}+2 \bar{b})$ અને $(5 \bar{a}-4 \bar{b})$ એકબીજાને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\bar{a}+2 \bar{b}) \cdot (5 \bar{a}-4 \bar{b}) = 0$
$5|\bar{a}|^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) + 10(\bar{b} \cdot \bar{a}) - 8|\bar{b}|^2 = 0$
$|\bar{a}|^2 = 1$ અને $|\bar{b}|^2 = 1$ મૂકતા:
$5(1) + 6(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 8(1) = 0$
$6(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 3 = 0$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}||\bar{b}| \cos \theta$,તેથી:
$1 \cdot 1 \cdot \cos \theta = \frac{1}{2}$
$\cos \theta = \frac{1}{2}$
$\theta = \frac{\pi}{3}$
392
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{p}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{q}=\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\overline{q}$ ને લંબ અને $\overline{p}$ તથા $\overline{q}$ સાથે સમતલીય હોય તેવા $5 \sqrt{3}$ માન ધરાવતો સદિશ શોધો.
A
$5(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$
B
$5(\hat{i}+\hat{j}-\hat{k})$
C
$5(\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$
D
$5(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$

Solution

(D) ધારો કે $\bar{r} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$.
$\bar{r}$ એ $\bar{q}$ ને લંબ હોવાથી,$\bar{r} \cdot \bar{q} = 0$.
આથી $a - 2b + c = 0$ ... $(i)$.
$\bar{r}$ એ $\bar{p}$ અને $\bar{q}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\bar{p} \ \bar{q} \ \bar{r}] = 0$.
$\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -2 & 1 \\ a & b & c \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $1(-2c - b) - 1(c - a) + 1(b + 2a) = 0$.
$-2c - b - c + a + b + 2a = 0 \Rightarrow 3a - 3c = 0 \Rightarrow a = c$ ... $(ii)$.
$(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $a - 2b + a = 0 \Rightarrow 2a = 2b \Rightarrow a = b$.
તેથી,$\bar{r} = a(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
$\bar{r}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2}} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}}$ છે.
માગેલ સદિશનું માન $5\sqrt{3}$ હોવાથી,$\text{સદિશ} = 5\sqrt{3} \times \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}} = 5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
393
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c} = -5 \bar{a} + 4 \bar{b}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = 3$ હોય,તો $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c})$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3 \bar{b} - 4 \bar{c}$
B
$4 \bar{a} - 3 \bar{b}$
C
$4 \bar{b} - 3 \bar{c}$
D
$3 \bar{a} - 4 \bar{c}$

Solution

(C) આપણે સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર જાણીએ છીએ: $(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c} = (\bar{a} \cdot \bar{c}) \bar{b} - (\bar{b} \cdot \bar{c}) \bar{a}$.
આપેલ છે કે $(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c} = -5 \bar{a} + 4 \bar{b}$.
$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે:
$-(\bar{b} \cdot \bar{c}) = -5 \implies \bar{b} \cdot \bar{c} = 5$
$(\bar{a} \cdot \bar{c}) = 4$
હવે,આપણે $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c})$ શોધવાનું છે.
સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર વાપરતા: $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c}) \bar{b} - (\bar{a} \cdot \bar{b}) \bar{c}$.
જ્ઞાત મૂલ્યો $\bar{a} \cdot \bar{c} = 4$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = 3$ મૂકતા:
$\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = 4 \bar{b} - 3 \bar{c}$.
394
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}=\hat{i}+\hat{j}$,$\overline{b}=2\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overline{r} \times \overline{a}=\overline{b} \times \overline{a}$,$\overline{r} \times \overline{b}=\overline{a} \times \overline{b}$ હોય,તો $\frac{\overline{r}}{|\overline{r}|}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$
B
$\frac{\hat{i}-3\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$
C
$\frac{\hat{i}-3\hat{j}-\hat{k}}{\sqrt{11}}$
D
$\frac{\hat{i}+3\hat{j}-\hat{k}}{\sqrt{11}}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overline{r} \times \overline{a} = \overline{b} \times \overline{a} \implies (\overline{r} - \overline{b}) \times \overline{a} = \overline{0}$. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ અદિશ $k_1$ માટે $(\overline{r} - \overline{b}) = k_1 \overline{a}$.
તે જ રીતે,$\overline{r} \times \overline{b} = \overline{a} \times \overline{b} \implies (\overline{r} - \overline{a}) \times \overline{b} = \overline{0}$. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ અદિશ $k_2$ માટે $(\overline{r} - \overline{a}) = k_2 \overline{b}$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$\overline{r} = \overline{b} + k_1 \overline{a} = (2\hat{j} - \hat{k}) + k_1(\hat{i} + \hat{j}) = k_1\hat{i} + (2+k_1)\hat{j} - \hat{k}$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$\overline{r} = \overline{a} + k_2 \overline{b} = (\hat{i} + \hat{j}) + k_2(2\hat{j} - \hat{k}) = \hat{i} + (1+2k_2)\hat{j} - k_2\hat{k}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$k_1 = 1$
$2+k_1 = 1+2k_2 \implies 2+1 = 1+2k_2 \implies 2k_2 = 2 \implies k_2 = 1$
$-1 = -k_2 \implies k_2 = 1$.
$k_1=1$ ને $\overline{r} = k_1\hat{i} + (2+k_1)\hat{j} - \hat{k}$ માં મૂકતા,આપણને $\overline{r} = \hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ મળે છે.
તેનું માન $|\overline{r}| = \sqrt{1^2 + 3^2 + (-1)^2} = \sqrt{1+9+1} = \sqrt{11}$.
તેથી,$\frac{\overline{r}}{|\overline{r}|} = \frac{\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{11}}$.
395
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $\overline{a} \cdot(\overline{b}+\overline{c})+\overline{b} \cdot(\overline{c}+\overline{a})+\overline{c} \cdot(\overline{a}+\overline{b})=0$ અને $|\overline{a}|=1$,$|\overline{b}|=8$ તથા $|\overline{c}|=4$ હોય,તો $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$81$
B
$9$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{a} \cdot(\overline{b}+\overline{c})+\overline{b} \cdot(\overline{c}+\overline{a})+\overline{c} \cdot(\overline{a}+\overline{b})=0$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે $\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{a} \cdot \overline{c} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{b} \cdot \overline{a} + \overline{c} \cdot \overline{a} + \overline{c} \cdot \overline{b} = 0$.
સદિશનો અદિશ ગુણાકાર ક્રમનો નિયમ પાળે છે,તેથી $\overline{a} \cdot \overline{b} = \overline{b} \cdot \overline{a}$,વગેરે.
આમ,$2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a}) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a} = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = |\overline{a}|^2 + |\overline{b}|^2 + |\overline{c}|^2 + 2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a})$.
આપેલ કિંમતો $|\overline{a}|=1, |\overline{b}|=8, |\overline{c}|=4$ અને ઉપર મેળવેલ પરિણામ મૂકતા:
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 1^2 + 8^2 + 4^2 + 2(0) = 1 + 64 + 16 = 81$.
તેથી,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}| = \sqrt{81} = 9$.
396
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
સદિશો $\bar{a}+\bar{b}$ અને $\bar{a}-\bar{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ શોધો,જ્યાં $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}$ છે.
A
$\frac{-14 \hat{i}+4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$
B
$\frac{14 \hat{i}-4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$
C
$\frac{14 \hat{i}+4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$
D
$\frac{-14 \hat{i}-4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશોનો સરવાળો અને તફાવત શોધો:
$\bar{a}+\bar{b} = (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+(3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}) = 4 \hat{i}-\hat{j}+6 \hat{k}$
$\bar{a}-\bar{b} = (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})-(3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}) = -2 \hat{i}+3 \hat{j}-4 \hat{k}$
બંને સદિશો $(\bar{a}+\bar{b})$ અને $(\bar{a}-\bar{b})$ ને લંબ સદિશ તેમના ક્રોસ પ્રોડક્ટ દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = (\bar{a}+\bar{b}) \times (\bar{a}-\bar{b}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & -1 & 6 \\ -2 & 3 & -4 \end{vmatrix}$
$\vec{v} = \hat{i}(4 - 18) - \hat{j}(-16 + 12) + \hat{k}(12 - 2) = -14 \hat{i} + 4 \hat{j} + 10 \hat{k}$
આ સદિશનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{(-14)^2 + 4^2 + 10^2} = \sqrt{196 + 16 + 100} = \sqrt{312}$ છે.
તેથી,જરૂરી એકમ સદિશ $\frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \frac{-14 \hat{i}+4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$ છે.
397
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}=\hat{i}+4 \hat{j}+2 \hat{k}$,$\overline{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+7 \hat{k}$,અને $\overline{c}=2 \hat{i}-\hat{j}+4 \hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\overline{a} \times \overline{b}$ ને સમાંતર અને $\overline{c} \cdot \overline{d}=15$ નું સમાધાન કરતો સદિશ $\overline{d}$ શોધો.
A
$30 \hat{i}-\hat{j}-14 \hat{k}$
B
$90 \hat{i}-3 \hat{j}-42 \hat{k}$
C
$90 \hat{i}+\hat{j}-7 \hat{k}$
D
$30 \hat{i}-3 \hat{j}+7 \hat{k}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ શોધો:
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 4 & 2 \\ 3 & -2 & 7 \end{vmatrix} = \hat{i}(28 - (-4)) - \hat{j}(7 - 6) + \hat{k}(-2 - 12) = 32 \hat{i} - \hat{j} - 14 \hat{k}$.
સદિશ $\overline{d}$ એ $\overline{a} \times \overline{b}$ ને સમાંતર હોવાથી,$\overline{d} = k(32 \hat{i} - \hat{j} - 14 \hat{k})$ લખી શકાય.
આપેલ છે કે $\overline{c} \cdot \overline{d} = 15$,જ્યાં $\overline{c} = 2 \hat{i} - \hat{j} + 4 \hat{k}$:
$(2 \hat{i} - \hat{j} + 4 \hat{k}) \cdot k(32 \hat{i} - \hat{j} - 14 \hat{k}) = 15$
$k(64 + 1 - 56) = 15$
$9k = 15 \implies k = \frac{5}{3}$.
વિકલ્પો તપાસતા,વિકલ્પ $(B)$ માટે $\overline{c} \cdot \overline{d} = (2)(90) + (-1)(-3) + (4)(-42) = 180 + 3 - 168 = 15$. તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
398
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $|\bar{u}| = 8$ અને $|\bar{v}| = 12$ હોય અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $150^{\circ}$ હોય,તો $|\bar{u} \times \bar{v}|$ શોધો.
A
$96$
B
$80$
C
$42$
D
$48$

Solution

(D) બે સદિશો $\bar{u}$ અને $\bar{v}$ ના ક્રોસ પ્રોડક્ટનું મૂલ્ય નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$|\bar{u} \times \bar{v}| = |\bar{u}| |\bar{v}| \sin(\theta)$
આપેલ છે:
$|\bar{u}| = 8$
$|\bar{v}| = 12$
$\theta = 150^{\circ}$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$|\bar{u} \times \bar{v}| = 8 \times 12 \times \sin(150^{\circ})$
કારણ કે $\sin(150^{\circ}) = \sin(180^{\circ} - 30^{\circ}) = \sin(30^{\circ}) = \frac{1}{2}$,તેથી:
$|\bar{u} \times \bar{v}| = 8 \times 12 \times \frac{1}{2}$
$|\bar{u} \times \bar{v}| = 8 \times 6 = 48$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
399
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2023
જો $\theta$ એ સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,જ્યાં $|\bar{a}|=4, |\bar{b}|=3$ અને $\theta \in \left(\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{3}\right)$,તો $|(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b})|^2+4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$576$
B
$24$
C
$144$
D
$12$

Solution

(A) આપણને પદાવલિ $E = |(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b})|^2+4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2$ આપેલ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b}) = (\bar{a} \times \bar{a}) + (\bar{a} \times \bar{b}) - (\bar{b} \times \bar{a}) - (\bar{b} \times \bar{b})$.
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને ગુણધર્મ $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b}) = (\bar{a} \times \bar{b}) - (-(\bar{a} \times \bar{b})) = 2(\bar{a} \times \bar{b})$.
હવે,આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$E = |2(\bar{a} \times \bar{b})|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = 4|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2$.
$4$ સામાન્ય લેતા:
$E = 4(|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + (\bar{a} \cdot \bar{b})^2)$.
લેગ્રાન્જના નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + (\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2$.
તેથી,$E = 4 |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2$.
આપેલ છે કે $|\bar{a}|=4$ અને $|\bar{b}|=3$:
$E = 4 \times (4)^2 \times (3)^2 = 4 \times 16 \times 9 = 576$.
400
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2023
જો $\overline{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}$,$\overline{b}=\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$,અને $\overline{c}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,અને એક સદિશ $\overline{r}$ એવો મળે કે જેથી $\overline{r} \times \overline{a}=\overline{b}$ અને $\overline{r} \cdot \overline{c}=3$ થાય,તો $|\overline{r}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{55}$
B
$\sqrt{155}$
C
$\sqrt{138}$
D
$\sqrt{170}$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{r} = x \hat{i} + y \hat{j} + z \hat{k}$.
આપેલ છે કે $\overline{r} \times \overline{a} = \overline{b}$,તેથી:
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ x & y & z \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$
$(4y - 3z) \hat{i} - (4x - 2z) \hat{j} + (3x - 2y) \hat{k} = \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$4y - 3z = 1$ $(1)$
$4x - 2z = 2 \Rightarrow 2x - z = 1 \Rightarrow z = 2x - 1$ $(2)$
$3x - 2y = 1 \Rightarrow 2y = 3x - 1 \Rightarrow y = \frac{3x - 1}{2}$ $(3)$
આપેલ છે કે $\overline{r} \cdot \overline{c} = 3$,તેથી $x + y - z = 3$ $(4)$
$(2)$ અને $(3)$ ને $(4)$ માં મૂકતા:
$x + \frac{3x - 1}{2} - (2x - 1) = 3$
$2x + 3x - 1 - 4x + 2 = 6$
$x + 1 = 6 \Rightarrow x = 5$
$x=5$ ને $(2)$ અને $(3)$ માં મૂકતા:
$z = 2(5) - 1 = 9$
$y = \frac{3(5) - 1}{2} = 7$
આમ,$\overline{r} = 5 \hat{i} + 7 \hat{j} + 9 \hat{k}$
$|\overline{r}| = \sqrt{5^2 + 7^2 + 9^2} = \sqrt{25 + 49 + 81} = \sqrt{155}$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in MHT CET 2023?

There are 589 Mathematics questions from the MHT CET 2023 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2023 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2023 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick MHT CET 2023 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.