The Pistil, Megasporangium (ovule) and Embryo sac Questions in Gujarati

(C) સ્ત્રીકેસર અથવા જાયાંગ એ પુષ્પનો માદા પ્રજનન ભાગ છે. તે ત્રણ મુખ્ય ભાગોનું બનેલું હોય છે:
$1$. પરાગાસન: પરાગરજ માટેનું ગ્રહણ સ્થાન.
$2$. પરાગવાહિની: પરાગાસનની નીચે આવેલો લાંબો પાતળો ભાગ.
$3$. બીજાશય: સૌથી નીચેનો ફૂલેલો ભાગ જેમાં અંડક આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $3$ છે.

(B) સ્ત્રીકેસર અથવા સ્ત્રીકેસરચક્ર ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે: પરાગાસન, પરાગવાહિની અને બીજાશય.
$1$. $\text{પરાગાસન}$ એ પરાગરજ માટેનું ગાદી સ્થાન (landing platform) તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. $\text{પરાગવાહિની}$ એ પરાગાસનની નીચે આવેલો લાંબો અને પાતળો ભાગ છે.
$3$. $\text{બીજાશય}$ એ સ્ત્રીકેસરનો નીચેનો ફૂલેલો ભાગ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) બીજાશયના પોલાણ (locule) માં જરાયુ (placenta) આવેલું હોય છે.
બીજાશયની અંદર,જરાયુ એ એવું સ્થાન છે જ્યાં અંડકો જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,બીજાશયના પોલાણમાં જરાયુ હાજર હોય છે,જે અંડકોના વિકાસમાં મદદ કરે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડક એ રચના છે જે ફલન પછી બીજમાં વિકસે છે. રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક રીતે,અંડક એ મહાબીજાણુધાની (Megasporangium) ને સમાન છે. મહાબીજાણુધાનીની અંદર,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે અંતે માદાજન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકસે છે.

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,અંડક જરાયુ (Placenta) સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે બીજાશયની અંદર આવેલી એક ચપટી,ગાદી જેવી પેશી છે. જરાયુ બીજાશયની દિવાલ સાથે જોડાયેલ હોય છે. તેથી,અંડક જરાયુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.

(C) અંડક એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી રચના છે જે ફલન બાદ બીજમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તે એક અથવા વધુ પેશીઓના સ્તરો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને અંડકાવરણ (Integument) કહેવામાં આવે છે.
ફલન પછી આ અંડકાવરણો સખત બનીને બીજાવરણ (Seed coat) બનાવે છે.
તેથી,અંડકના રક્ષણાત્મક આવરણને અંડકાવરણ કહે છે.

(D) મહાબીજાણુધાની (અંડક) એ $Funiculus$ (અંડકદંડ) તરીકે ઓળખાતા દંડ દ્વારા જરાયુ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$1$. અંડકનો મુખ્ય ભાગ જે અંડકદંડ સાથે જોડાય છે તેને $Hilum$ (બીજકેન્દ્ર) કહેવાય છે।
$2$. $Nucellus$ (પ્રદેહ) એ અંડકની અંદર આવેલો પેશીનો મુખ્ય જથ્થો છે।
$3$. $Embryo \text{ } sac$ (ભ્રૂણપુટ) એ માદા જન્યુજનક છે જે પ્રદેહની અંદર આવેલું હોય છે।
$4$. $Chalaza$ (અંડકતલ) એ અંડકનો અંડછિદ્રની વિરુદ્ધ દિશામાં આવેલો તલસ્થ ભાગ છે।

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના અંડકમાં, અંડકનો મુખ્ય ભાગ મૃદુતકીય પેશીઓનો બનેલો હોય છે જેને $\text{પ્રદેહ}$ $(Nucellus)$ કહે છે।
આ $\text{પ્રદેહ}$ એક અથવા બે રક્ષણાત્મક આવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને $\text{અંડકાવરણો}$ $(Integuments)$ કહે છે।
$\text{અંડકાવરણો}$ એ $\text{પ્રદેહ}$ ને ચારે બાજુથી ઘેરે છે, સિવાય કે ટોચના ભાગે જ્યાં એક નાનું છિદ્ર જોવા મળે છે જેને $\text{અંડકછિદ્ર}$ $(Micropyle)$ કહે છે।

(B) મહાબીજાણુધાની (અંડક) રક્ષણાત્મક આવરણોથી ઘેરાયેલી હોય છે જેને અંડકાવરણો કહે છે.
આ અંડકાવરણો પ્રદેહને ઘેરે છે,પરંતુ ટોચના ભાગે એક નાનું છિદ્ર બાકી રહે છે.
આ નાના છિદ્રને $Micropyle$ (બીજાંડછિદ્ર) કહેવામાં આવે છે.
તે ફલન દરમિયાન પરાગનલિકાના પ્રવેશ માટેનો માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના અંડકની રચનામાં,અંડકછિદ્ર એ એક છેડે આવેલું નાનું છિદ્ર છે. અંડકછિદ્રની બરાબર વિરુદ્ધ દિશામાં આવેલા ધ્રુવને અંડકતલ (Chalaza) કહેવામાં આવે છે. અંડકતલ એ અંડકનો તલસ્થ ભાગ દર્શાવે છે.

(A) અંડક એ એક નાની રચના છે જે અંડકદંડ (funiculus) દ્વારા જરાયુ સાથે જોડાયેલ હોય છે. અંડકનો મુખ્ય ભાગ અંડકદંડ સાથે જે સ્થાને જોડાય છે તેને બીજકેન્દ્ર (hilum) કહે છે. દરેક અંડક એક અથવા બે રક્ષણાત્મક આવરણો ધરાવે છે જેને અંડકાવરણો કહે છે. આ અંડકાવરણો પ્રદેહ (nucellus) ને ઘેરીને રહેલા હોય છે,સિવાય કે ટોચના ભાગે જ્યાં એક નાનું છિદ્ર હોય છે જેને અંડકછિદ્ર કહે છે. પ્રદેહ એ અંડકાવરણોથી ઘેરાયેલા કોષોનો સમૂહ છે જે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં મહાબીજાણુધાની (અંડક) ના કેન્દ્રીય ભાગને પ્રદેહ (nucellus) કહેવામાં આવે છે. તે મૃદુતકીય કોષોનો સમૂહ ધરાવે છે જે અંડકાવરણો દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે. મહાબીજાણુધાની એ એવી રચના છે જે ફલન પછી બીજમાં પરિણમે છે. તેથી,પ્રદેહ એ મહાબીજાણુધાનીનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડક એ પ્રદેહ તરીકે ઓળખાતા પેશીઓના સમૂહનો બનેલો હોય છે,જે અંડકાવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે. પ્રદેહની અંદર,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ વિભેદિત થાય છે અને અર્ધીકરણ દ્વારા મહાબીજાણુઓ બનાવે છે. આ મહાબીજાણુઓમાંથી એક માદા જન્યુજનક તરીકે વિકસે છે,જેને ભ્રૂણપુટ કહેવામાં આવે છે. તેથી,પ્રદેહની અંદર ભ્રૂણપુટનો વિકાસ થાય છે.

(C) પુષ્પધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપુટ એ માદાજન્યુજનક છે.
તે અંડક (મહાબીજાણુધાની) ની અંદર સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી વિકાસ પામે છે.
પરિપક્વ અવસ્થાએ તે સામાન્ય રીતે $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) મોટાભાગની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. આ ચારમાંથી ત્રણ અવનત પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય મહાબીજાણુ માદાજન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકસે છે. આને એકબીજાણુક વિકાસ કહેવામાં આવે છે. તેથી,એક મહાબીજાણુ ધાનીમાં સામાન્ય રીતે માત્ર એક જ માદાજન્યુજનક હોય છે.

(D) મહાબીજાણુજનન એ મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ માંથી મહાબીજાણુઓ બનવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક દ્વિકીય $(2n)$ $MMC$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય $(n)$ મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $MMC \rightarrow \text{મહાબીજાણુ}$ છે.

(A) મહાબીજાણુજનનની પ્રક્રિયામાં,પ્રદેહનો એક કોષ,જે સામાન્ય રીતે અંડછિદ્ર તરફ હોય છે,તે મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ તરીકે વિભેદિત થાય છે.
આ કોષ કદમાં મોટો હોય છે અને ઘટ્ટ કોષરસ તથા સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે.
તેથી,સામાન્ય રીતે અંડકના પ્રદેહમાં માત્ર એક જ મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ જોવા મળે છે.

(B) મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ એ અંડકના પ્રદેહમાંથી ઉદ્ભવતો દ્વિતીય (diploid) કોષ છે.
તે અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા ચાર એકકીય (haploid) મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,મહાબીજાણુ માતૃકોષની પ્લોઈડી $2n$ હોય છે.

(B) મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ માંથી મહાબીજાણુઓ બનવાની પ્રક્રિયાને મહાબીજાણુજનન કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દ્વિતીય $(2n)$ મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ (ન્યૂનતમ વિભાજન) પામે છે,જેના પરિણામે ચાર એકકીય $(n)$ મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાચી પ્રક્રિયા અર્ધીકરણ છે.

(D) મહાબીજાણુજનન દરમિયાન,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને $4$ એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$100$ $MMC$ દ્વારા $100 \times 4 = 400$ મહાબીજાણુઓનું નિર્માણ થશે $(a = 400)$.
સામાન્ય આવૃત બીજધારી વનસ્પતિમાં,$4$ મહાબીજાણુઓમાંથી $3$ અવનત પામે છે $(b)$ અને માત્ર $1$ સક્રિય રહે છે $(c)$.
$100$ $MMC$ માટે,અવનત પામતા મહાબીજાણુઓની સંખ્યા $100 \times 3 = 300$ $(b = 300)$ થશે.
સક્રિય રહેતા મહાબીજાણુઓની સંખ્યા $100 \times 1 = 100$ $(c = 100)$ થશે.

(B) સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) ના વિકાસ દરમિયાન,કોષકેન્દ્ર મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે.
$1$. સક્રિય મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામીને બે કોષકેન્દ્રો બનાવે છે,જે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે,જેનાથી $2$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બને છે.
$2$. ત્યારબાદ ક્રમશઃ બે વધુ સમભાજન થાય છે,જે $4$-કોષકેન્દ્રીય અને ત્યારબાદ $8$-કોષકેન્દ્રીય અવસ્થાઓ તરફ દોરી જાય છે.
$3$. તેથી,કોષકેન્દ્રોનું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું પ્રથમ સમભાજન પછી થાય છે.

(B) એક સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી ભ્રૂણપુટનો વિકાસ મોનોસ્પોરિક વિકાસ તરીકે ઓળખાય છે.
$1$. સક્રિય મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર પ્રથમ સમભાજન પામીને બે કોષકેન્દ્રો બનાવે છે.
$2$. આ બે કોષકેન્દ્રો બીજું સમભાજન પામીને ચાર કોષકેન્દ્રો બનાવે છે.
$3$. આ ચાર કોષકેન્દ્રો ત્રીજું સમભાજન પામીને આઠ કોષકેન્દ્રો બનાવે છે.
આમ,એક સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી $8$ કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન કરવા માટે કુલ $3$ ક્રમિક સમભાજન જરૂરી છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને બાકી રહેલો એક કોષ વિકાસ પામીને ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
ભ્રૂણપુટ એ સાત કોષીય અને આઠ કોષકેન્દ્રીય રચના છે,જે સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં માદા જન્યુજનક અવસ્થાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(A) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) ના વિકાસ દરમિયાન,સક્રિય મહાબીજાણુ ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજન પામે છે.
$1$. પ્રથમ વિભાજનને અંતે $2$-કોષકેન્દ્રિય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે.
$2$. દ્વિતીય વિભાજનને અંતે $4$-કોષકેન્દ્રિય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે.
$3$. તૃતીય વિભાજનને અંતે $8$-કોષકેન્દ્રિય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે.
આ $8$-કોષકેન્દ્રિય અવસ્થા બાદ કોષદિવાલનું નિર્માણ થાય છે,જે લાક્ષણિક $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રિય ભ્રૂણપુટની રચના તરફ દોરી જાય છે.

(C) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં કુલ $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે.
આ $8$ કોષકેન્દ્રોમાંથી $6$ કોષકેન્દ્રો કોષદીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે અને કોષોમાં સંગઠિત થાય છે.
આમાં અંડછિદ્ર તરફ આવેલા અંડપ્રસાધનના $3$ કોષો (એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષો) અને અંડતલ તરફ આવેલા $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
બાકીના $2$ કોષકેન્દ્રો,જેમને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો કહેવામાં આવે છે,તે મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં સ્થિત હોય છે અને તેમની ફરતે સ્વતંત્ર કોષદીવાલ હોતી નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $6$ છે.

(B) તંતુમય પ્રસાધન એ સહાયક કોષોમાં કોષદીવાલનું એક વિશિષ્ટ જાડું બનેલું બંધારણ છે.
તે આંગળી જેવા પ્રવર્ધો ધરાવે છે જે સહાયક કોષોના કોષરસમાં વિસ્તરેલા હોય છે.
તંતુમય પ્રસાધનનું મુખ્ય કાર્ય પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવાનું છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપુટના વિકાસની પ્રક્રિયામાં,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ સામાન્ય રીતે $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે.
તેમાં,કેન્દ્રસ્થ કોષ એ સૌથી મોટો કોષ છે.
તે બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે,જે ફલન પહેલાં જોડાઈને એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે.
તેથી,કેન્દ્રસ્થ કોષ બે કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે.

(C) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં,અંડપ્રસાધન અંડછિદ્રીય છેડે આવેલું હોય છે. અંડપ્રસાધન બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે. સહાયક કોષો અંડછિદ્રીય છેડે વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ ધરાવે છે જેને તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) કહે છે,જે પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે. તેથી,અંડકોષ અંડછિદ્રીય છેડે સ્થિત હોય છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં,અંડપ્રસાધન અંડછિદ્ર તરફના છેડે આવેલું હોય છે. તે બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે. સહાયક કોષોમાં અંડછિદ્ર તરફના છેડે વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ જોવા મળે છે,જેને તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) કહે છે,જે પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે. તેથી,અંડકોષ અને બે સહાયક કોષો મળીને અંડપ્રસાધનની રચના કરે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં એક પૂર્ણ વિકસિત માદાજન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) સામાન્ય રીતે $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે.
આ કોષોમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$1$ મધ્યસ્થ કોષ ($2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે),$1$ અંડકોષ અને $2$ સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
સહાયક કોષો અંડછિદ્ર તરફ આવેલા હોય છે અને પરાગનલિકાને અંડકોષ તરફ દોરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,એક પૂર્ણ વિકસિત માદાજન્યુજનકમાં $2$ સહાયક કોષો હાજર હોય છે.

(A) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) માં કોષોની ગોઠવણી નીચે મુજબ હોય છે:
$1$. પ્રતિધ્રુવીય કોષો: અંડતલના છેડે $3$ કોષો આવેલા હોય છે.
$2$. કેન્દ્રસ્થ કોષ: $1$ મોટો કેન્દ્રસ્થ કોષ હોય છે જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
$3$. અંડકોષ: અંડછિદ્રના છેડે $1$ અંડકોષ આવેલો હોય છે.
$4$. સહાયક કોષો: અંડછિદ્રના છેડે અંડકોષની સાથે $2$ સહાયક કોષો આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$1$ કેન્દ્રસ્થ કોષ,$1$ અંડકોષ અને $2$ સહાયક કોષો છે. સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં કોષોની ગોઠવણી નીચે મુજબ હોય છે:
$1$. અંડછિદ્ર તરફના છેડે અંડપ્રસાધન હોય છે,જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. અંડતલ (chalazal end) તરફના છેડે ત્રણ કોષો આવેલા હોય છે,જેને પ્રતિધ્રુવીય કોષો (antipodal cells) કહેવામાં આવે છે.
$3$. મધ્યમાં એક મોટો કેન્દ્રસ્થ કોષ હોય છે જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
તેથી,અંડતલ તરફ ગોઠવાયેલા કોષો પ્રતિધ્રુવીય કોષો છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પુખ્ત માદાજન્યુજનકને ભ્રૂણપુટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સામાન્ય મોનોસ્પોરિક ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) ના વિકાસ મુજબ,એક સક્રિય મહાબીજાણુ એક ભ્રૂણપુટમાં વિકસે છે.
તેથી,$1$ પુખ્ત માદાજન્યુજનક $1$ ભ્રૂણપુટ ધરાવે છે.
પરિણામે,$100$ પુખ્ત માદાજન્યુજનક માં $100 \times 1 = 100$ ભ્રૂણપુટ હશે.

(A) અંડકોષ (અથવા અંડકોષી) એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં માદાજન્યુ છે.
તે ભ્રૂણપુટની અંદર ઉત્પન્ન થતો એકકીય કોષ છે.
ભ્રૂણપુટ પોતે માદાજન્યુજનક અવસ્થાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
તેથી,અંડકોષ ખાસ કરીને માદાજન્યુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(B) લાક્ષણિક આવૃત બીજધારીમાં,પુખ્ત ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) $8-$કોષકેન્દ્રિય અને $7-$કોષીય હોય છે.
તેમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ અને $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
આમ,કોષોની કુલ સંખ્યા $3 + 2 + 1 + 1 = 7$ કોષો છે અને કોષકેન્દ્રોની કુલ સંખ્યા $3 + 2 + 1 + 2 = 8$ કોષકેન્દ્રો છે.

(C) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,માદા જન્યુ (અંડકોષ) નું નિર્માણ ભ્રૂણપુટની અંદર થાય છે.
$1$. ભ્રૂણપુટને માદા જન્યુજનક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. તેનો વિકાસ અંડક (મહાબીજાણુધાની) ની અંદર થાય છે.
$3$. ભ્રૂણપુટની અંદર,અંડપ્રસાધનમાં બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષ (માદા જન્યુ) નો સમાવેશ થાય છે.
$4$. પરાગરજ નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે પરાગાશય એ પુંકેસરનો ભાગ છે જે પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) પવન દ્વારા પરાગિત પુષ્પોમાં,સામાન્ય રીતે દરેક બીજાશયમાં એક જ અંડક (મહાબીજાણુધાની) હોય છે. આ એક અનુકૂલન છે જે કાર્યક્ષમ બીજ ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરે છે,કારણ કે પવન દ્વારા પરાગનયન એ એક યાદચ્છિક પ્રક્રિયા છે અને ઘાસ તથા અનાજ જેવા ઘણા પવન-પરાગિત છોડમાં દરેક બીજાશયમાં એક અંડક હોવું સામાન્ય છે.

(A) મકાઈ $(Zea \, mays)$ માં, દરેક બીજાશયમાં સામાન્ય રીતે એક જ બીજાંડ આવેલું હોય છે। આ ઘણા એકદળી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે, જેમાં બીજાશય એક બીજ ધરાવતા ફળ (caryopsis) માં વિકસે છે। તેથી, સાચો જવાબ $A$ છે।

(D) $1$. મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે એક અર્ધીકરણ વિભાજન પામે છે.
$2$. આ ચારમાંથી ત્રણ અવનત પામે છે અને એક સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકાસ પામે છે.
$3$. સક્રિય મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર $8$ કોષકેન્દ્રો બનાવવા માટે ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજન વિભાજન પામે છે.
$4$. આ કોષકેન્દ્રો ત્યારબાદ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય પુખ્ત ભ્રૂણપુટમાં ગોઠવાય છે.
$5$. તેથી,આ પ્રક્રિયા માટે $1$ અર્ધીકરણ અને $3$ સમભાજનની જરૂર પડે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પરિપક્વ ભ્રૂણપુટની રચના નીચે મુજબ હોય છે:
$1$. સહાયક કોષો: આ અંડછિદ્ર તરફ આવેલા બે વિશિષ્ટ કોષો છે, જે તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) ધરાવે છે જે પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે.
$2$. કેન્દ્રસ્થ કોષ: આ ભ્રૂણપુટનો સૌથી મોટો કોષ છે, જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
$3$. પ્રતિધ્રુવીય કોષો: આ ત્રણ કોષો ભ્રૂણપુટના અંડતલીય છેડે આવેલા હોય છે.
$4$. અંડકોષ: આ માદા જન્યુ છે જે અંડછિદ્ર તરફ આવેલા હોય છે અને બે સહાયક કોષોની વચ્ચે હોય છે.
આમ, યોગ્ય જોડકાં:
$(a)$ સહાયક કોષો - $(3)$ તંતુમય પ્રસાધન
$(b)$ કેન્દ્રસ્થ કોષ - $(4)$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો
$(c)$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો - $(2)$ અંડતલીય છેડો
$(d)$ અંડકોષ - $(1)$ માદા જન્યુ
તેથી, સાચો ક્રમ $a-3, b-4, c-2, d-1$ છે.

(A) મહાબીજાણુજનન $(Megasporogenesis)$ ની પ્રક્રિયામાં,એક મહાબીજાણુમાતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. તેમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકસે છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે કારણ કે સામાન્ય રીતે એક સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી માત્ર એક જ ભ્રૂણપુટ બને છે (મોનોસ્પોરિક વિકાસ).
વિધાન $C$ ખોટું છે કારણ કે પુખ્ત ભ્રૂણપુટ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે કારણ કે પુખ્ત ભ્રૂણપુટમાં માત્ર એક જ અંડપ્રસાધન હોય છે.

(C) આપેલ આકૃતિ અંડક (ગુરુબીજાણુધાની) ની રચના દર્શાવે છે.
તેમાં અંડનાલ,અંડકકેન્દ્ર,અંડકાવરણો,અંડછિદ્ર,પ્રદેહ અને ભ્રૂણપુટ જેવા વિવિધ ભાગો જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલ આકૃતિની સાચી ઓળખ અંડક છે.

(A) એક લાક્ષણિક અર્ધ-અધઃસ્થિત (anatropous) અંડકની રચનાના આધારે:
- 'a' એ બીજકેન્દ્ર (Hilum) દર્શાવે છે,જે અંડક અને અંડનાલ વચ્ચેનું જોડાણ સ્થાન છે.
- 'b' એ અંડનાલ (Funicle) દર્શાવે છે,જે અંડકને જરાયુ સાથે જોડે છે.
- 'c' એ અંડકછીદ્ર (Micropyle) દર્શાવે છે,જે અંડકની ટોચ પર આવેલું નાનું છિદ્ર છે જેના દ્વારા પરાગનલિકા પ્રવેશ કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ બીજકેન્દ્ર,અંડનાલ અને અંડકછીદ્ર છે.

(D) આપેલ અંડકની આકૃતિમાં:
- '$a$' અંડકદંડ (Funiculus) દર્શાવે છે.
- '$b$' અંડકકેન્દ્ર (Hilum) દર્શાવે છે.
- '$c$' અંડકછીદ્ર (Micropyle) દર્શાવે છે.
- '$d$' અંડકછીદ્રીય ધ્રુવ (Micropylar pole) દર્શાવે છે.
- '$e$' પ્રદેહ (Nucellus) દર્શાવે છે.
- '$f$' ભ્રૂણપુટ (Embryo sac) દર્શાવે છે.
- '$g$' અંડકતલ (Chalaza) દર્શાવે છે.
તેથી,'$d$' એ અંડકછીદ્રીય ધ્રુવ છે અને '$e$' એ પ્રદેહ છે.

(A) આપેલ અંડકની આકૃતિમાં:
- '$a$' એ અંડકકેન્દ્ર (Hilum) દર્શાવે છે.
- '$b$' એ અંડકદંડ (Funiculus) દર્શાવે છે.
- '$c$' એ અંડકછિદ્ર (Micropyle) દર્શાવે છે.
- '$d$' એ બાહ્ય અંડકાવરણ (Outer integument) દર્શાવે છે.
- '$e$' એ પ્રદેહ (Nucellus) દર્શાવે છે.
- '$f$' એ ભ્રૂણપુટ (Embryo sac) દર્શાવે છે.
- '$g$' એ અંડતલીય ધ્રુવ (Chalazal pole) દર્શાવે છે.
તેથી,'$f$' એ ભ્રૂણપુટ છે અને '$g$' એ અંડતલીય ધ્રુવ છે.

(B) પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) ની રચનામાં:
$1$. '$a$' એ અંડકતલીય છેડે આવેલા ત્રણ કોષોના સમૂહને દર્શાવે છે,જેને પ્રતિધ્રુવીય કોષો (Antipodal cells) કહેવામાં આવે છે.
$2$. '$b$' એ મોટા કેન્દ્રસ્થ કોષના મધ્યમાં આવેલા બે કોષકેન્દ્રોને દર્શાવે છે,જેને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (Polar nuclei) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,'$a$' પ્રતિધ્રુવીય કોષો અને '$b$' ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો દર્શાવે છે.

(C) આપેલ પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (Polygonum પ્રકાર) ની આકૃતિમાં:
- '$a$' પ્રતિધ્રુવીય કોષો દર્શાવે છે.
- '$b$' ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો દર્શાવે છે.
- '$c$' અંડકોષ દર્શાવે છે.
- '$d$' સહાયકકોષો દર્શાવે છે.
- '$e$' તંતુમય પ્રસાધન દર્શાવે છે.
અંડકોષ એ ભ્રૂણપુટમાં નિર્માણ પામતું એકકીય $(n)$ જન્યુ છે. તેથી,'$C$' એ અંડકોષ છે અને તેની પ્લોઈડી $n$ છે.

(B) આપેલ પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) ની આકૃતિમાં:
- '$a$' પ્રતિધ્રુવીય કોષો દર્શાવે છે.
- '$b$' ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો દર્શાવે છે.
- '$c$' મધ્યસ્થ કોષ દર્શાવે છે.
- '$d$' સહાયક કોષો દર્શાવે છે.
- '$e$' તંતુમય પ્રસાધન દર્શાવે છે.
તેથી,'$d$' અને '$e$' અનુક્રમે સહાયક કોષો અને તંતુમય પ્રસાધન દર્શાવે છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં સ્ત્રીકેસરનો આયામ છેદ દર્શાવેલ છે જેમાં પરાગનલિકા અંડકમાં પ્રવેશ કરે છે:
- '$P$' પરાગનલિકા દર્શાવે છે.
- '$Q$' પ્રતિધ્રુવીય કોષો દર્શાવે છે.
- '$R$' મધ્યસ્થ કોષ (દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) દર્શાવે છે.
- '$S$' અંડકોષ દર્શાવે છે.
- '$T$' સહાયક કોષ દર્શાવે છે.
તેથી,'$S$' અને '$T$' અનુક્રમે અંડકોષ અને સહાયક કોષ દર્શાવે છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,એક $MMC$ (મહાબીજાણુ માતૃકોષ) અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી સામાન્ય રીતે માત્ર એક જ સક્રિય રહે છે,જ્યારે બાકીના ત્રણ નાશ પામે છે.
તેથી,$1$ $MMC$ દ્વારા $1$ સક્રિય મહાબીજાણુ ઉત્પન્ન થાય છે.
આમ,$800$ સક્રિય મહાબીજાણુઓ મેળવવા માટે $800$ $MMC$ ની જરૂર પડે છે.