Gujarati

Double Fertilisation Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Sexual Reproduction in Flowering Plants · Double Fertilisation

143+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 143 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
સંગમન (Syngamy) એટલે શું?
A
સમાન બીજાણુઓનું જોડાણ
B
અસમાન બીજાણુઓનું જોડાણ
C
કોષરસનું જોડાણ
D
જન્યુઓનું જોડાણ

Solution

(D) સંગમન (Syngamy) એ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણની પ્રક્રિયા છે,જેના દ્વારા દ્વિકીય ફલિતાંડ (zygote) બને છે.
સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,તે ખાસ કરીને નર જન્યુ અને અંડકોષના જોડાણને દર્શાવે છે,જેના પરિણામે દ્વિકીય ફલિતાંડ $(2n)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
2
EasyMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) કોના દ્વારા શોધાયું હતું?
A
કાર્લ સ્નાર્ફ
B
પી. મહેશ્વરી
C
એસ.જી. નવાશ્ચિન
D
બી.જી.એલ. સ્વામી

Solution

(C) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેની શોધ $S.G. Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં $Fritillaria$ અને $Lilium$ વનસ્પતિઓમાં કરવામાં આવી હતી.
આ પ્રક્રિયામાં,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે,અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
3
MediumMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) એ કોની લાક્ષણિકતા છે?
A
અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms)
B
દ્વિઅંગી (Bryophytes)
C
આવૃત બીજધારી (Angiosperms)
D
ત્રિઅંગી (Pteridophytes)

Solution

(C) બેવડું ફલન એ $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ) ની એક વિશિષ્ટ અને મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
આ પ્રક્રિયામાં, એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(syngamy)$ બનાવે છે અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(triple \text{ } fusion)$ બનાવે છે.
$Gymnosperms$, $Bryophytes$ અને $Pteridophytes$ માં આ પ્રક્રિયા જોવા મળતી નથી, કારણ કે તેમાં માત્ર એક જ વાર ફલન થાય છે.
4
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (double fertilization) માં ભાગ લેતા કોષકેન્દ્રોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(D) દ્વિ-ફલન બે પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ કરે છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિ-સંયુગ્મન (triple fusion).
$1$. સંગમમાં એક નર જન્યુ (શુક્રકોષનું કોષકેન્દ્ર) અંડકોષ (અંડકોષનું કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે.
$2$. ત્રિ-સંયુગ્મનમાં બીજો નર જન્યુ (શુક્રકોષનું કોષકેન્દ્ર) બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાય છે.
તેથી,કુલ સામેલ કોષકેન્દ્રોની સંખ્યા $1$ (શુક્રકોષ) + $1$ (અંડકોષ) + $1$ (શુક્રકોષ) + $2$ (ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો) = $5$ કોષકેન્દ્રો છે.
5
MediumMCQ
બે અસમાન જન્યુઓનું જોડાણ શું કહેવાય છે?
A
ફલન
B
પરાગનયન
C
સ્વ-પરાગનયન
D
સ્વ-ફલન

Solution

(A) બે અસમાન જન્યુઓ (નર અને માદા જન્યુઓ) ના જોડાણને ફલન અથવા સંગમ (syngamy) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે દ્વિતીય (diploid) યુગ્મનજ (zygote) નું નિર્માણ થાય છે.
પરાગનયન એ પરાગરજનું પરાગાશયથી પરાગાસન સુધીનું સ્થળાંતર છે,જે ફલન માટેની પૂર્વશરત છે પરંતુ તે પોતે જન્યુઓનું જોડાણ નથી.
6
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (Double fertilization) દ્વારા શું બને છે?
A
ભ્રૂણપોષ (Endosperm)
B
મહાલઘુબીજાણુ (Megaspore)
C
બીજ (Seed)
D
ફળ (Fruit)

Solution

(A) દ્વિ-ફલન બે જોડાણની ઘટનાઓ ધરાવે છે: સંગમ (એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે જોડાણ થઈને યુગ્મનજ બને છે) અને ત્રિ-ફલન (બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે).
ત્યારબાદ $PEN$ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે, જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી, દ્વિ-ફલન આવશ્યક છે કારણ કે તે માત્ર ત્યારે જ પોષક પેશી $(\text{ભ્રૂણપોષ})$ નું નિર્માણ સુનિશ્ચિત કરે છે જ્યારે ભ્રૂણનું નિર્માણ નિશ્ચિત હોય.
7
MediumMCQ
વનસ્પતિ ઉદ્યાનમાં નીચેનામાંથી કઈ ઘટના પ્રકાશ દ્વારા ક્યારેય સીધી રીતે પ્રભાવિત થતી નથી?
A
પુષ્પસર્જન (Flowering)
B
પ્રકાશસંશ્લેષણ (Photosynthesis)
C
બાષ્પોત્સર્જન (Transpiration)
D
ફલન (Fertilization)

Solution

(D) પ્રકાશ એ એક મહત્વપૂર્ણ પર્યાવરણીય પરિબળ છે જે વનસ્પતિની ઘણી શારીરિક પ્રક્રિયાઓને અસર કરે છે.
$1$. પુષ્પસર્જન એ ફોટોપિરિયોડિઝમ (પ્રકાશકાળ) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જે પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળા પ્રત્યે વનસ્પતિનો પ્રતિભાવ છે.
$2$. પ્રકાશસંશ્લેષણ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને પાણીને ગ્લુકોઝમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે સીધી રીતે પ્રકાશ ઉર્જા પર આધારિત છે.
$3$. બાષ્પોત્સર્જન પ્રકાશ દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે કારણ કે પ્રકાશ વાયુરંધ્ર (stomata) ખોલવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે પાણીના વ્યયનો દર વધારે છે.
$4$. ફલન,જેમાં ભ્રૂણપુટની અંદર નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે,તે એક આંતરિક પ્રક્રિયા છે જે પ્રકાશની તીવ્રતા કે સમયગાળા દ્વારા સીધી રીતે ઉત્તેજિત કે નિયંત્રિત થતી નથી. તેથી,આ સાચો જવાબ છે.
8
MediumMCQ
નર કોષકેન્દ્ર અને અંડકોષકેન્દ્ર વચ્ચેના જોડાણની પ્રક્રિયાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સંગમન (Syngamy)
B
ત્રિ-ફલન (Triple fusion)
C
બેવડું ફલન (Double fertilization)
D
સંયુગ્મન (Conjugation)

Solution

(A) નર જન્યુ અને અંડકોષ (માદા જન્યુ) ના જોડાણને $Syngamy$ (સંગમન) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે દ્વિતીય (diploid) યુગ્મનજનું નિર્માણ થાય છે. $Triple \text{ } fusion$ (ત્રિ-ફલન) માં બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બને છે. $Double \text{ } fertilization$ (બેવડું ફલન) એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં થતા $Syngamy$ અને $Triple \text{ } fusion$ બંનેની સામૂહિક પ્રક્રિયા છે.
9
EasyMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) સૌપ્રથમ નવાશ્ચિન $(1898)$ દ્વારા શેમાં શોધાયું હતું?
A
લિલિયમ (Lilium) અને ફ્રિટિલેરિયા (Fritillaria)
B
આંબો અને શેરડી
C
પપૈયું અને વટાણા
D
બ્રાસિકા અને કેન્ડીટફ્ટ

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેમાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાય છે (સંયુગ્મન) અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાય છે (ત્રિ-સંયુગ્મન). આ પ્રક્રિયા સૌપ્રથમ $1898$ માં સર્ગેઈ નવાશ્ચિન દ્વારા લિલિયેસી કુળની વનસ્પતિઓ,ખાસ કરીને $Lilium$ અને $Fritillaria$ પ્રજાતિઓમાં શોધવામાં આવી હતી.
10
EasyMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં સંગમ (ફલન) ની ઘટના કોના દ્વારા શોધવામાં આવી હતી?
A
સ્વેડબર્ગ
B
સ્ટ્રાસબર્ગર
C
નવાસચિન
D
કોલ્ટર અને ચેમ્બરલિન

Solution

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં સંગમ (ફલન) ની ઘટના એડવર્ડ સ્ટ્રાસબર્ગર દ્વારા $1884$ માં શોધવામાં આવી હતી.
આવૃત બીજધારીઓમાં,પરાગનલિકા નર જન્યુઓને ભ્રૂણપુટ સુધી પહોંચાડે છે,જ્યાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે,આ પ્રક્રિયાને સંગમ (syngamy) કહેવામાં આવે છે.
11
MediumMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ત્રિ-ફલન (triple fusion) કોના નિર્માણ માટે જરૂરી છે?
A
બીજાવરણ
B
ફળની દીવાલ
C
ભ્રૂણ
D
ભ્રૂણપોષ

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડું ફલન બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિ-ફલન.
સંગમમાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક યુગ્મનજ બનાવે છે,જેમાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
ત્રિ-ફલનમાં બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ $PEN$ માંથી ભ્રૂણપોષનો વિકાસ થાય છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી,ત્રિ-ફલન એ ભ્રૂણપોષના નિર્માણ માટે જરૂરી છે.
12
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ બાબત આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અપવાદ વિના જોવા મળે છે?
A
દ્વિતીય વૃદ્ધિ
B
વાહિનીઓની હાજરી
C
બેવડું ફલન
D
સ્વયંપોષી પોષણ

Solution

(C) $\text{બેવડું}$ $\text{ફલન}$ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું એક વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક લક્ષણ છે, જે કોઈપણ અપવાદ વિના જોવા મળે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે, જ્યારે બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ બનાવે છે.
આ ત્રિતીય કોષકેન્દ્ર ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે, જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
13
MediumMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion) એ બીજા શુક્રકોષનું કોની સાથેનું જોડાણ છે?
A
પ્રતિધ્રુવીય કોષ અને એક સહાયક કોષ
B
બે પ્રતિધ્રુવીય કોષો
C
બે સહાયક કોષો
D
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે પ્રક્રિયાઓ ધરાવે છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion).
ત્રિકીય જોડાણ દરમિયાન,બીજો નર જન્યુ (શુક્રકોષ) ભ્રૂણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણના પરિણામે ત્રિકીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ નું નિર્માણ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ બીજા શુક્રકોષનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથેનું જોડાણ છે.
14
MediumMCQ
ત્રિ-ફલન (Triple fusion) કોની લાક્ષણિકતા છે?
A
થેલોફાઇટ્સ
B
બ્રાયોફાઇટ્સ
C
ટેરિડોફાઇટ્સ
D
આવૃત બીજધારી (Angiosperms)

Solution

(D) ત્રિ-ફલન એ એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા છે જે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલન દરમિયાન થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે નર જન્યુઓમાંથી એક,ભ્રૂણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણને પરિણામે ત્રિ-કીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ થતું હોવાથી,તેને ત્રિ-ફલન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.
15
MediumMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) માં શેનો સમાવેશ થાય છે?
A
બે નર જન્યુઓ દ્વારા અંડકોષનું ફલન
B
એક પરાગનલિકા દ્વારા લાવવામાં આવેલા બે શુક્રકોષો દ્વારા એક જ ભ્રૂણપુટમાં બે અંડકોષોનું ફલન
C
જુદી જુદી પરાગનલિકાઓ દ્વારા લાવવામાં આવેલા બે શુક્રકોષો દ્વારા અંડકોષ અને મધ્યસ્થ કોષનું ફલન
D
એક જ પરાગનલિકા દ્વારા લાવવામાં આવેલા બે શુક્રકોષો દ્વારા અંડકોષ અને મધ્યસ્થ કોષનું ફલન

Solution

(D) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેમાં બે ફલન પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સંગમ (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-ફલન (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિ-કીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ($PEN$,$3n$) બનાવે છે.
બંને નર જન્યુઓ એક જ પરાગનલિકા દ્વારા ભ્રૂણપુટમાં પહોંચાડવામાં આવે છે.
16
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (double fertilization) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
નવાસચિન દ્વારા શોધાયેલ
B
નર જન્યુ અને દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર જોડાઈને ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે
C
ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય (diploid) હોય છે
D
ભ્રૂણપોષ ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે

Solution

(C) દ્વિ-ફલનમાં બે પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion).
ત્રિકીય જોડાણમાં,એક નર જન્યુ $(n)$ દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર અથવા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(2n)$ સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય (diploid) હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
17
MediumMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilisation) કોના નિર્માણમાં પરિણમે છે?
A
એકકીય કોષકેન્દ્ર
B
દ્વિકીય કોષકેન્દ્ર
C
ત્રિકીય કોષકેન્દ્ર
D
ચતુષ્કીય કોષકેન્દ્ર

Solution

(C) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેમાં બે પ્રકારના જોડાણ થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ $(n)$ અંડકોષ $(n)$ સાથે જોડાઈને દ્વિકીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ $(n)$ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આમ,આ પ્રક્રિયાના પરિણામે $PEN$ સ્વરૂપે ત્રિકીય કોષકેન્દ્ર $(3n)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
18
MediumMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ (endosperm) ક્યારે નિર્માણ પામે છે?
A
ફલન પછી
B
ફલન પહેલાં
C
ફલન સાથે
D
પરાગરજના સ્ફોટ પહેલાં

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ $Triple \ Fusion$ (ત્રિકીય જોડાણ) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
બેવડા ફલન દરમિયાન,એક નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા જન્યુઓના જોડાણના પરિણામે થતી હોવાથી,તે ફલનની પ્રક્રિયા શરૂ થયા પછી થાય છે.
19
MediumMCQ
નીચે આપેલી આકૃતિ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના અંડકનો આયામ છેદ છે. પરાગનલિકાના ઘટકો નીચેનામાંથી કઈ રચનાઓ સાથે જોડાય છે?
Question diagram
A
$1$ અને $3$
B
$1$ અને $4$
C
$2$ અને $3$
D
$3$ અને $4$

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના અંડકમાં બેવડું ફલન થાય છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ (લેબલ $4$) સાથે જોડાઈને દ્વિતીય યુગ્મનજ બનાવે છે. બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (લેબલ $3$) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિતીય હોય છે. તેથી,પરાગનલિકાના ઘટકો $3$ અને $4$ રચનાઓ સાથે જોડાય છે.
20
MediumMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) પ્રક્રિયા એટલે:
A
એક નર જન્યુના કોષકેન્દ્રનું અંડકોષ સાથેનું જોડાણ અને બીજા નર જન્યુના કોષકેન્દ્રનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથેનું જોડાણ.
B
નર જન્યુના કોષકેન્દ્રનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથેનું જોડાણ.
C
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોનું એકબીજા સાથેનું જોડાણ.
D
નર જન્યુના કોષકેન્દ્રનું અંડકોષ સાથેનું જોડાણ.

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. તેમાં બે અલગ-અલગ ફલનની ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. ફલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-સંયુગ્મન (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિ-કીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ બનાવે છે.
આ બંને પ્રક્રિયાઓને સામૂહિક રીતે બેવડું ફલન કહેવામાં આવે છે.
21
MediumMCQ
ફલનની પ્રક્રિયા કઈ સ્થિતિ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$n \to 2n$
B
$2n \to 3n$
C
$2n \to 4n$
D
$4n \to 8n$

Solution

(A) ફલન એ એકીય નર જન્યુ (શુક્રકોષ,$n$) અને એકીય માદા જન્યુ (અંડકોષ,$n$) ના જોડાણની પ્રક્રિયા છે.
આ જોડાણના પરિણામે દ્વિતીય (દ્વિતીયક) ફલિતાંડ $(2n)$ નું નિર્માણ થાય છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયાને $n + n \to 2n$ સ્થિતિ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે રંગસૂત્રની સંખ્યામાં ફેરફારના સંદર્ભમાં $n \to 2n$ તરીકે લખી શકાય છે.
22
MediumMCQ
સિંગેમી (Syngamy) એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં
A
નર જન્યુ માદા જન્યુ સાથે જોડાય છે
B
પરાગનલિકા અંડકમાં અંડછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશે છે
C
પરાગનલિકા અંડકમાં અંડતલ દ્વારા પ્રવેશે છે
D
વાનસ્પતિક કોષ અને નલિકા કોષ જોડાય છે

Solution

(A) સિંગેમી એ નર જન્યુ અને માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણની પ્રક્રિયા છે,જેના દ્વારા દ્વિતીય (diploid) યુગ્મનજ (zygote) બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં શુક્રકોષ અને અંડકોષના પ્રાન્યુક્લી (pronuclei) નું જોડાણ થાય છે.
શુક્રકોષ અને અંડકોષના પ્રાન્યુક્લીના આવરણો નાશ પામે છે અને તેમના રંગસૂત્રો એકબીજામાં ભળીને $Synkaryon$ બનાવે છે,જેને $Karyogamy$ અથવા $Syngamy$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
23
MediumMCQ
કયા વનસ્પતિ સમૂહમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે?
A
આવૃત બીજધારી
B
લીલ
C
અનાવૃત બીજધારી
D
દ્વિઅંગી

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી (પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ) ની એક વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક ઘટના છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (syngamy) બનાવે છે,અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (triple fusion) બનાવે છે.
આ સંયુક્ત પ્રક્રિયાને બેવડું ફલન કહેવામાં આવે છે.
24
EasyMCQ
બેવડું ફલન એ કોની લાક્ષણિકતા છે?
A
આવૃત બીજધારી
B
અનાવૃત બીજધારી
C
લીલ
D
ત્રિઅંગી

Solution

(A) બેવડું ફલન એ $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા છે.
તેમાં બે પ્રકારના ફલન થાય છે:
$1$. સંગમ (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-સંયુગ્મન (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિતીય $(3n)$ હોય છે.
આ પ્રક્રિયા માત્ર સપુષ્પી વનસ્પતિઓ $(Angiosperms)$ માં જ જોવા મળે છે.
25
MediumMCQ
બેવડું ફલન અને ત્રિયુગ્મન એ ........નું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
A
સ્પર્મેટોફાયટા
B
અનાવૃત્તબીજધારી
C
ત્રિઅંગી
D
આવૃત્તબીજધારી

Solution

(D) બેવડું ફલન એ આવૃત્તબીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક જટિલ ફલન પ્રક્રિયા છે.
તેમાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (યુગ્મનજ) બનાવે છે,જેને સંગલન (syngamy) કહેવાય છે.
બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જેને ત્રિયુગ્મન કહેવાય છે.
આ બંને પ્રક્રિયાઓ એક જ ભ્રૂણપુટમાં થતી હોવાથી,તેને સામૂહિક રીતે બેવડું ફલન કહેવામાં આવે છે,જે માત્ર આવૃત્તબીજધારી વનસ્પતિઓમાં જ જોવા મળે છે.
26
EasyMCQ
બેવડું ફલન માત્ર .......માં જ જોવા મળે છે.
A
અનાવૃત્ત બીજધારી
B
આવૃત્ત બીજધારી
C
સ્પર્મેટોફાયટા
D
ભ્રૂણધારી વનસ્પતિ

Solution

(B) બેવડું ફલન એ આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
તેમાં બે પ્રકારના ફલન થાય છે:
$1$. સંગમ (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-ફલન (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા ભ્રૂણના વિકાસ અને ભ્રૂણપોષના નિર્માણની ખાતરી કરે છે,જે વિકાસશીલ ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
27
MediumMCQ
........નાં પરિણામ સ્વરૂપે નિર્માણ પામેલી રચનામાંથી મુખ્ય ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
A
બેવડું ફલન
B
તૃતીય સંયોજન
C
સંયુગ્મન
D
ભ્રૂણપોષનાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રનું સંયોજન

Solution

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રક્રિયામાં બે ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંયુગ્મન અને તૃતીય સંયોજન.
સંયુગ્મન એ નર જન્યુ અને અંડકોષનું જોડાણ છે,જેના પરિણામે દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બને છે.
આ ફલિતાંડ ત્યારબાદ ભ્રૂણમાં વિકસે છે.
તૃતીય સંયોજનમાં બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે.
તેથી,ભ્રૂણનો વિકાસ સંયુગ્મનની નીપજમાંથી થાય છે.
28
MediumMCQ
$Xenia$ (ઝેનિઆ) શબ્દ પર-પરાગની અસર નીચેનામાંથી કોના પર થાય છે તે દર્શાવે છે?
A
પર્ણરંધીય પેશી
B
મૂળ
C
પુષ્પો
D
ભ્રૂણપોષ

Solution

(D) $Xenia$ (ઝેનિઆ) એટલે બીજમાં ભ્રૂણપોષના વિકાસ અને લાક્ષણિકતાઓ પર પર-પરાગની અસર. આ ઘટના બેવડા ફલનની પ્રક્રિયાને કારણે થાય છે,જેમાં નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિ-કીય $(3n)$ ભ્રૂણપોષ બનાવે છે. પરાગ રજ દ્વારા મળતું જનીનિક યોગદાન બીજની અંદર રહેલા ભ્રૂણપોષ પેશીના સ્વરૂપ (જેમ કે રંગ અથવા પોત) ને અસર કરી શકે છે.
29
EasyMCQ
એક નરજન્યુ અંડકોષ તરફ વહન પામે છે અને તેના કોષકેન્દ્ર સાથે સંયોજાય છે,આ ક્રિયાને .... કહે છે.
A
સંયુગ્મન
B
ત્રિસંયોજન
C
બેવડું ફલન
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રક્રિયામાં બે ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સંયુગ્મન (Syngamy): એક નરજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિકીય $(2n)$ યુગ્મનજ બનાવે છે.
$2$. ત્રિસંયોજન (Triple fusion): બીજો નરજન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
પ્રશ્નમાં સ્પષ્ટપણે નરજન્યુનું અંડકોષના કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાણ વર્ણવેલ હોવાથી,આ પ્રક્રિયાને સંયુગ્મન કહેવામાં આવે છે.
30
EasyMCQ
$Capsella$ માં પરાગનલિકા બીજાંડછિદ્ર (micropyle) મારફતે બીજાંડમાં પ્રવેશ પામે છે,તેથી આવા ફલનને......કહે છે.
A
પોરોગેમસ (Porogamous)
B
ચલાઝોગેમસ (Chalazogamous)
C
મિસોગેમસ (Mesogamous)
D
બેઝીગેમસ (Basigamous)

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પરાગનલિકાનો બીજાંડમાં પ્રવેશ ત્રણ રીતે થઈ શકે છે:
$1$. $Porogamy$ (અંડછિદ્રીય પ્રવેશ): પરાગનલિકા બીજાંડછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશ કરે છે. આ સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે,જે $Capsella$ માં જોવા મળે છે.
$2$. $Chalazogamy$ (અંડતલીય પ્રવેશ): પરાગનલિકા અંડતલ (chalaza) દ્વારા પ્રવેશ કરે છે.
$3$. $Mesogamy$ (અંડકાવરણીય પ્રવેશ): પરાગનલિકા અંડકાવરણો અથવા અંડનાલ દ્વારા પ્રવેશ કરે છે.
પ્રશ્નમાં બીજાંડછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશનો ઉલ્લેખ હોવાથી,સાચો જવાબ $Porogamous$ છે.
31
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (Double Fertilization) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું $\text{નથી}$?
A
તેની શોધ નવાશ્ચિન દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
B
નર જન્યુ અને દ્વિતીયક કોષકેન્દ્રના જોડાણથી પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બને છે.
C
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય (diploid) હોય છે.
D
ભ્રૂણપોષ ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.

Solution

(C) દ્વિ-ફલન (Double Fertilization) માં બે પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (Syngamy) અને ત્રિ-સંલયન (Triple Fusion).
$1$. સંગમ: એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય (diploid) યુગ્મનજ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-સંલયન: બીજો નર જન્યુ $(n)$ દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n)$ સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
કારણ કે દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય $(2n)$ છે અને નર જન્યુ એકકીય $(n)$ છે,તેથી પરિણામી $PEN$ ત્રિ-કીય $(3n)$ હોય છે.
તેથી,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય છે તે વિધાન ખોટું છે.
32
MediumMCQ
બેવડા ફલન દરમિયાન ........દ્વારા ભ્રૂણપોષ નિર્માણ પામે છે.
A
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને એક નર જન્યુ
B
એક ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર અને એક નર જન્યુ
C
અંડકોષ અને એક નર જન્યુ
D
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને બે નર જન્યુ

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલનમાં બે પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion).
ત્રિકીય જોડાણ દરમિયાન,એક નર જન્યુ $(n)$ એ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n)$ સાથે જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આ $PEN$ ત્યારબાદ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
33
EasyMCQ
બેવડું ફલન એ માત્ર .... માં જોવા મળતી લાક્ષણિકતા છે.
A
દ્વિઅંગી (બ્રાયોફાઇટ્સ)
B
આવૃત બીજધારી
C
અનાવૃત બીજધારી
D
ત્રિઅંગી (ટેરિડોફાઇટ્સ)

Solution

(B) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની એક વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિકીય ફલિતાંડ (યુગ્મનજ) બનાવે છે (સંયુગ્મન),અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિકીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે (ત્રિકીય જોડાણ).
આ સંયુક્ત પ્રક્રિયાને બેવડું ફલન કહેવામાં આવે છે.
34
MediumMCQ
બેવડું ફલન એટલે શું?
A
નર જન્યુઓ અને અંડકોષનું સંયોજન
B
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ
C
એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે અને બીજા નર જન્યુનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાણ
D
આપેલ તમામ

Solution

(C) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેમાં બે પ્રકારની ફલન પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય (diploid) યુગ્મનજ બનાવે છે $(n + n = 2n)$.
$2$. ત્રિ-સંગલન (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિ-કીય (triploid) પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે $(n + n + n = 3n)$.
તેથી,સાચી વ્યાખ્યા એ છે કે એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે અને બીજા નર જન્યુનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાણ થાય છે.
35
EasyMCQ
બેવડું ફલન પ્રક્રિયાના શોધક........છે.
A
હોફમિસ્ટર
B
સ્ટ્રાસબર્ગર
C
નવાસચિન
D
એમિસી

Solution

(C) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક જટિલ ફલન પ્રક્રિયા છે. તેમાં માદા જન્યુજનકનું બે નર જન્યુઓ સાથે જોડાણ થાય છે. આ પ્રક્રિયાની શોધ $S.G. Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં $Lilium$ અને $Fritillaria$ વનસ્પતિઓમાં કરવામાં આવી હતી.
36
EasyMCQ
બેવડું ફલન ...... ના નિર્માણ માટે આવશ્યક છે.
A
બીજપત્ર
B
બીજાવરણ
C
ભ્રૂણપોષ
D
પ્રદેહ

Solution

(C) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ ઘટના છે. તેમાં બે પ્રકારના ફલન થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે,જેમાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
$2$. ત્રિ-સંગલન (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિ-કીય $(3n)$ હોય છે.
આ $PEN$ ત્યારબાદ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે. તેથી,બેવડું ફલન એ ભ્રૂણપોષના નિર્માણ માટે આવશ્યક છે.
37
EasyMCQ
બેવડું ફલન $Nawaschin$ દ્વારા સૌ પ્રથમ નીચેનામાંથી શેમાં શોધવામાં આવ્યું હતું?
A
$Lilium$ અને $Fritillaria$
B
$Mangifera$ અને $Saccharum$
C
$Carica$ અને $Pisum$
D
$Brassica$ અને $Iberis$

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેની શોધ સૌ પ્રથમ $S.G. Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં $Liliaceae$ કુળના સભ્યો,ખાસ કરીને $Lilium$ અને $Fritillaria$ પ્રજાતિઓમાં કરવામાં આવી હતી. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (સંયુગ્મન) બનાવે છે,અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (ત્રિ-ફલન) બનાવે છે.
38
MediumMCQ
આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ (endosperm) શેમાંથી નિર્માણ પામે છે?
A
દ્વિતીયક ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર
B
પ્રાથમિક ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર
C
દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર
D
યુગ્મનજ

Solution

(A) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન થાય છે,જેમાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક યુગ્મનજ $(2n)$ બનાવે છે.
તે જ સમયે,બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા એક દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે,જેના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આ $PEN$ ત્યારબાદ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
39
EasyMCQ
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ ...... નાં સંયોજનથી નિર્માણ પામે છે.
A
$2$ કોષકેન્દ્ર
B
$3$ કોષકેન્દ્ર
C
$4$ કોષકેન્દ્ર
D
$5$ કોષકેન્દ્ર

Solution

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને ફલિતાંડ $(n + n = 2n)$ બનાવે છે. બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે,કારણ કે ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રો $(n + n + n = 3n)$ જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે. તેથી,$PEN$ એ $3$ કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બને છે.
40
EasyMCQ
બેવડું ફલનમાં ભાગ લેતા કોષકેન્દ્રની કુલ સંખ્યા.......છે.
A
બે
B
ત્રણ
C
ચાર
D
પાંચ

Solution

(D) બેવડું ફલન એ ભ્રૂણપુટમાં થતી બે અલગ-અલગ ફલન પ્રક્રિયાઓ છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ $(n)$ અંડકોષ $(n)$ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે. આમાં $2$ કોષકેન્દ્ર ભાગ લે છે.
$2$. ત્રિ-સંગલન (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ $(n)$ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ($PEN$,$3n$) બનાવે છે. આમાં $3$ કોષકેન્દ્ર ભાગ લે છે.
ભાગ લેતા કુલ કોષકેન્દ્ર = $2$ (સંગલન) + $3$ (ત્રિ-સંગલન) = $5$ કોષકેન્દ્ર.
41
MediumMCQ
$Capsella$ ના નર જન્યુજનક દ્વારા કેટલા અને કેવા પ્રકારના નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન થાય છે?
A
એક,બહુપક્ષ્મલ
B
બે,દ્વિપક્ષ્મલ
C
બે,બહુપક્ષ્મલ
D
બે,અચલિત

Solution

(D) $Capsella$ જેવા આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ એ નર જન્યુજનકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
અંકુરણ દરમિયાન,જનન કોષ વિભાજન પામીને બે નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં આ નર જન્યુઓ અચલિત હોય છે અને તેમાં પક્ષ્મોનો અભાવ હોય છે,કારણ કે તેઓ પરાગનલિકા દ્વારા અંડકોષ સુધી વહન પામે છે.
42
EasyMCQ
ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને નર જન્યુના સંયોજનથી બનતી નીપજને.........કહે છે.
A
પ્રદેહ
B
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર
C
ફલિતાંડ
D
દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર

Solution

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિકીય $(2n)$ ફલિતાંડ બનાવે છે. બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ કહેવામાં આવે છે,અને પરિણામી રચના પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ છે.
43
MediumMCQ
સંયુગ્મન (Syngamy) એ પ્રક્રિયા છે,જેમાં .....
A
નર જન્યુઓનું માદા જન્યુઓ સાથે સંયોજન થાય છે.
B
પરાગનલિકા નાભી (hilum) દ્વારા અંડકમાં પ્રવેશ પામે છે.
C
પરાગનલિકા અંડકછિદ્ર (micropyle) દ્વારા અંડકમાં પ્રવેશ પામે છે.
D
વાનસ્પતિક કોષો અને જનન કોષોનું સંયોજન થાય છે.

Solution

(A) સંયુગ્મન એ નર જન્યુનું માદા જન્યુ (અંડકોષ) સાથે જોડાઈને દ્વિતીય (diploid) ફલિતાંડ (zygote) બનાવવાની પ્રક્રિયા છે. આ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રાથમિક ઘટના છે. બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં,સંયુગ્મનને પરિણામે ફલિતાંડનું નિર્માણ થાય છે,જ્યારે બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથેનું જોડાણ ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) તરીકે ઓળખાય છે,જે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
44
MediumMCQ
બેવડું ફલન નીચેનામાંથી શું દર્શાવે છે?
A
બે નર જન્યુઓ દ્વારા અંડકોષનું ફલન.
B
સમાન ભ્રૂણપૂટમાં બે અંડકોષોનું બે શુક્રકોષો દ્વારા ફલન એક જ પરાગનલિકામાંથી થાય છે.
C
અંડકોષ અને મધ્યકોષનું બે જુદા જુદા શુક્રકોષો દ્વારા ફલન જે જુદી જુદી પરાગનલિકાઓમાંથી થાય છે.
D
અંડકોષ અને મધ્યકોષનું બે જુદા જુદા શુક્રકોષો દ્વારા ફલન જે સમાન પરાગનલિકામાંથી થાય છે.

Solution

(D) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. તેમાં ભ્રૂણપૂટની અંદર બે ફલન પ્રક્રિયાઓ થાય છે:
$1$. સંગમ (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ મધ્યકોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિકીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ બનાવે છે.
બંને નર જન્યુઓ એક જ પરાગનલિકા દ્વારા ભ્રૂણપૂટમાં પહોંચાડવામાં આવે છે.
45
MediumMCQ
બેવડું ફલન એ ..... નું સંયોજન કહેવાય.
A
એક ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રનું સહાયકકોષો સાથેનું જોડાણ અને એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથેનું જોડાણ.
B
એક નર જન્યુનું ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર સાથે અને બીજાનું પ્રતિધ્રુવીય કોષો સાથેનું સંયોજન.
C
એક નર જન્યુનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે અને બીજા નર જન્યુનું અંડકોષ સાથેનું સંયોજન.
D
એક પ્રતિધ્રુવીય કોષનું અંડકોષ સાથે અને સહાયકકોષોનું પ્રતિધ્રુવીય કોષો સાથેનું સંયોજન.

Solution

(C) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. તેમાં બે પ્રકારના ફલન થાય છે:
$1$. સંગમ (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને ત્રિકીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ($PEN$,$3n$) બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ એક નર જન્યુનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે અને બીજા નર જન્યુનું અંડકોષ સાથેનું સંયોજન છે.
46
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા કોષકેન્દ્રો બેવડા ફલનમાં ભાગ લે છે?
A
અંડકોષ
B
દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર
C
બે નર જન્યુઓ
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. તેમાં બે પ્રકારના જોડાણ થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિકીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે $(n + n = 2n)$.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે $(n + n + n = 3n)$.
આમ,અંડકોષ,દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર અને બંને નર જન્યુઓ આ પ્રક્રિયામાં ભાગ લેતા હોવાથી,સાચો જવાબ 'ઉપરોક્ત તમામ' છે.
47
MediumMCQ
જ્યારે દ્વિકીય માદા વનસ્પતિનું સંકરણ ચતુષ્કીય નર વનસ્પતિ સાથે કરવામાં આવે,ત્યારે પરિણામી બીજમાં ભ્રૂણપોષની પ્લોઇડી (ગુણકતા) કેટલી હશે?
A
પંચકીય
B
દ્વિકીય
C
ત્રિકીય
D
ચતુષ્કીય

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં એક નર જન્યુ $(n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ જોડાય છે.
$1$. માદા વનસ્પતિ દ્વિકીય $(2n)$ છે,તેથી તેના મહાબીજાણુ માતૃકોષમાં અર્ધીકરણ થવાથી એકકીય $(n)$ મહાબીજાણુઓ બને છે. ભ્રૂણપુટ એકકીય $(n)$ હોય છે અને બંને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો પણ એકકીય $(n)$ હોય છે.
$2$. નર વનસ્પતિ ચતુષ્કીય $(4n)$ છે,તેથી તેના લઘુબીજાણુ માતૃકોષમાં અર્ધીકરણ થવાથી દ્વિકીય $(2n)$ પરાગરજ બને છે. તેથી,ફલનમાં ભાગ લેતો નર જન્યુ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
$3$. ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ એક નર જન્યુ $(2n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ ના જોડાણથી થાય છે.
$4$. આમ,ભ્રૂણપોષની પ્લોઇડી = $2n + n + n = 4n$ (ચતુષ્કીય) થશે.
48
EasyMCQ
બેવડું ફલન ...... દ્વારા શોધવામાં આવ્યું હતું.
A
એસ.જી.નેવેસ્ચીન
B
સ્ટ્રાસબર્ગર
C
રોબર્ટ બ્રાઉન
D
પરકિંજે

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક જટિલ ફલન પ્રક્રિયા છે. તેમાં માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) સાથે બે નર જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે. આ પ્રક્રિયાની શોધ રશિયન કોષવિજ્ઞાની $S.G. Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં $Lilium$ અને $Fritillaria$ જેવી વનસ્પતિઓમાં કરવામાં આવી હતી.
49
MediumMCQ
આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષના વિકાસની શરૂઆત કરવા માટે જરૂરી બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં શું સામેલ છે?
A
બીજા નરજન્યુનું માત્ર એક ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાણ.
B
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર અને બીજા નરજન્યુનું જોડાણ.
C
ચાર કે તેથી વધુ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર અને બીજા નરજન્યુનું જોડાણ.
D
વિવિધ આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ઉપર જણાવેલ પ્રકારના જોડાણ.

Solution

(B) આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલનમાં બે પ્રકારના જોડાણ થાય છે:
$1$. સિંગેમી (ફલન): પ્રથમ નરજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion): બીજો નરજન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ($PEN$,$3n$) બનાવે છે.
આ ત્રિકીય જોડાણની પ્રક્રિયા ભ્રૂણપોષના વિકાસ માટે અનિવાર્ય છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
50
EasyMCQ
દ્વિ-ફલન (Double fertilization) .......... માં જોવા મળે છે.
A
નિમ્ન કક્ષાની અનાવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિ
B
ઉચ્ચ કક્ષાની અનાવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિ
C
આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિ
D
ઉપરનાં બધા જ

Solution

(C) દ્વિ-ફલન એ $Angiosperms$ (આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓ) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (zygote) બનાવે છે (સંયુગ્મન),અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (primary endosperm nucleus) બનાવે છે (ત્રિ-ફલન).
આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા અનાવૃત્ત બીજધારી કે અન્ય કોઈ વનસ્પતિ સમૂહમાં જોવા મળતી નથી.

Sexual Reproduction in Flowering Plants — Double Fertilisation · Frequently Asked Questions

1Are these Sexual Reproduction in Flowering Plants questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Sexual Reproduction in Flowering Plants Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.