The Pistil, Megasporangium (ovule) and Embryo sac Questions in Gujarati

(A) એક પરિપક્વ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનો ભ્રૂણપુટ સામાન્ય રીતે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તેમાં અંડતલીય છેડે (chalazal end) ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો (antipodal cells),અંડકછિદ્રીય છેડે (micropylar end) બે સહાયક કોષો (synergids) અને એક અંડકોષ (egg cell) હોય છે,અને એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ (central cell) હોય છે જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (polar nuclei) આવેલા હોય છે.
આકૃતિ $A$ આ રચનાને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જેમાં ઉપરના છેડે (અંડતલીય છેડે) ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,નીચેના છેડે (અંડકછિદ્રીય છેડે) બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષ,તથા મધ્યસ્થ કોષમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા છે.

(A) આપેલ અંડકની આકૃતિમાં:
$C$ એ બહારનું અંડકાવરણ દર્શાવે છે.
$A$ એ અંદરનું અંડકાવરણ દર્શાવે છે.
$D$ એ પ્રદેહ (nucellus) દર્શાવે છે.
$B$ એ ભ્રૂણપુટ દર્શાવે છે.
તેથી,'$D$ - અંદરનું અંડકાવરણ' વિધાન ખોટું છે કારણ કે $D$ એ પ્રદેહ તરફ નિર્દેશ કરે છે,જ્યારે $A$ એ અંદરના અંડકાવરણ તરફ નિર્દેશ કરે છે.

(B) અંડપ્રસાધન બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં $Polygonum$ પ્રકારની ભ્રૂણપુટ સૌથી સામાન્ય છે.
તે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
કોષકેન્દ્રો એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે ત્રણ અંડછિદ્ર તરફના છેડે ગોઠવાઈને અંડપ્રસાધન (એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષો) બનાવે છે.
બે કોષકેન્દ્રો મધ્યમાં સ્થળાંતર કરીને એક મધ્યસ્થ કોષમાં ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો બનાવે છે અને અંડતલ તરફના ત્રણ કોષકેન્દ્રો પ્રતિધ્રુવીય કોષોમાં સંગઠિત થાય છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં $Polygonum$ પ્રકારની ભ્રૂણપુટ સૌથી સામાન્ય છે.
તે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
કોષકેન્દ્રો એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે અંડકછિદ્ર તરફ ત્રણ કોષકેન્દ્રો અંડપ્રસાધન બનાવે છે (એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષો).
બે કોષકેન્દ્રો મધ્યમાં સ્થળાંતર કરીને એક મધ્યસ્થ કોષમાં ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો બનાવે છે.
અંડકતલ તરફના ત્રણ કોષકેન્દ્રો પ્રતિધ્રુવીય કોષો તરીકે ગોઠવાય છે.

(D) એક આદર્શ ભ્રૂણપુટ $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે.
અંડકછિદ્ર તરફના છેડે $3$ કોષો અંડપ્રસાધન બનાવે છે,જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
ભ્રૂણપુટના મધ્ય ભાગમાં એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે,જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
બાકીના $3$ કોષો અંડતલ તરફના છેડે આવેલા હોય છે,જેને પ્રતિધ્રુવીય કોષો કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો ભ્રૂણપુટના ઘટકો છે.

(A) ગુરુબીજાણુજનન $(Megasporogenesis)$ ની પ્રક્રિયામાં,પ્રદેહ $(Nucellus)$ નો એક કોષ,જે સામાન્ય રીતે અંડછિદ્ર તરફ હોય છે,તે ગુરુબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ તરીકે વિભેદિત થાય છે.
પ્રદેહ એ અંડકનો મધ્ય ભાગ છે જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણપુટને પોષણ પૂરું પાડે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,માદા જન્યુજનકને સામાન્ય રીતે ભ્રૂણપુટ (Embryo sac) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે અંડકની અંદર આવેલી એક નાની રચના છે જેમાં અંડકોષ હોય છે,જે ફલનની પ્રક્રિયા માટે અનિવાર્ય છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,સક્રિય મહાબીજાણુ (functional megaspore) સમવિભાજન પામીને માદા જન્યુજનક (female gametophyte) માં વિકસે છે,જેને ભ્રૂણપુટ (embryo sac) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) અનાવૃત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પહેલાં થાય છે અને તે એકકીય $(n)$ પેશી છે જે સીધી માદા જન્યુજનક (female gametophyte) માંથી ઉતરી આવે છે. આવૃત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપુટ એ માદા જન્યુજનકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેથી,વિકાસાત્મક રીતે (ontogenetically),અનાવૃત બીજધારીનો ભ્રૂણપોષ એ આવૃત બીજધારીના માદા જન્યુજનક અથવા ભ્રૂણપુટને સમાન છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં માદા જન્યુજનકને ભ્રૂણપુટ (embryo sac) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે $7$ કોષીય અને $8$ કોષકેન્દ્રીય રચના છે જે અંડકની અંદર વિકસે છે.
ભ્રૂણ એ ફલનનું પરિણામ છે (દ્વિતીય),ભ્રૂણપોષ એ બેવડા ફલન પછી બનતી પોષક પેશી છે (સામાન્ય રીતે ત્રિતીય),અને સહાયક કોષ એ ભ્રૂણપુટમાં જોવા મળતો એક વિશિષ્ટ પ્રકારનો કોષ છે.

(C) ભ્રૂણપુટ,જેને માદા જન્યુજનક (female gametophyte) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સપુષ્પી વનસ્પતિઓ (આવૃત બીજધારી) ના અંડકમાં જોવા મળતી રચના છે.
તે મહાબીજાણુજનન (megagametogenesis) ની પ્રક્રિયા દ્વારા સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી વિકસે છે.
અંડકમાં ભ્રૂણપુટ હોય છે,જેમાં અંડકોષ અને ફલન માટે જરૂરી અન્ય કોષો (સહાયક કોષો અને પ્રતિધ્રુવીય કોષો) આવેલા હોય છે.
તેથી,ભ્રૂણપુટનું સાચું સ્થાન અંડક છે.

(B) મેગા-ગેમેટોફાઈટ (Mega-gametophyte) અથવા માદા જન્યુજનક,જેને ભ્રૂણપુટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં સામાન્ય રીતે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચના છે.

(A) અંડતલ (Chalazal pole) એ અંડકના અંડછિદ્રિ છેડાની બરાબર વિરુદ્ધ દિશામાં આવેલું હોય છે.
તે અંડકનો તલસ્થ ભાગ દર્શાવે છે જ્યાંથી અધાવરણો ઉદ્ભવે છે.

(A) ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) સાત કોષો અને આઠ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે. આમાંથી બે કોષકેન્દ્રો,જેમને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો કહેવામાં આવે છે,તે મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા હોય છે. બેવડા ફલન દરમિયાન,આ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો એક નર જન્યુ સાથે જોડાઈને ત્રિ-કીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જેને ત્રિ-ફલન કહેવામાં આવે છે.

(A) અંડકવૃંત (funiculus) એ દાંડી જેવી રચના છે,જે અંડકને બીજાશયમાં રહેલા જરાયુ સાથે જોડે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં,અંડપ્રસાધન અંડછિદ્ર તરફના ધ્રુવ પર આવેલું હોય છે.
તે સામાન્ય રીતે બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે.
અંડકોષના ઉપરના ભાગમાં મોટી રસધાની અને નીચેના ભાગમાં સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર હોય છે.
સહાયક કોષોમાં તેમના અંડછિદ્રીય છેડે તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) નામની વિશિષ્ટ રચના જોવા મળે છે.
આ રચના પરાગનલિકાને આકર્ષવાનું અને તેને સહાયક કોષમાં માર્ગદર્શન આપવાનું કાર્ય કરે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં $Polygonum$ પ્રકારનો ભ્રૂણપુટ સૌથી સામાન્ય છે. તે પરિપક્વતા સમયે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
કોષકેન્દ્રો એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે અંડછિદ્ર તરફ ત્રણ કોષો અંડપ્રસાધન બનાવે છે (એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષો).
બે કોષકેન્દ્રો મધ્યમાં સ્થળાંતર કરીને એક મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો બનાવે છે.
અંડતલ તરફના ત્રણ કોષકેન્દ્રો પ્રતિધ્રુવીય કોષો તરીકે ગોઠવાય છે.

(C) સાચો જવાબ મધ્યસ્થ કોષ છે.
પુખ્ત આવૃતબીજધારી ભ્રૂણપુટમાં,આઠમાંથી છ કોષકેન્દ્રો કોષદીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે અને કોષોમાં વ્યવસ્થિત હોય છે (અંડકોષ ઉપકરણ જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષો હોય છે,અને ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો).
બાકીના બે કોષકેન્દ્રો,જેમને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો કહેવામાં આવે છે,તે અંડકોષ ઉપકરણની નીચે એક મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં સ્થિત હોય છે.
આમ,એક લાક્ષણિક પુખ્ત આવૃતબીજધારી ભ્રૂણપુટ $8$-કોષકેન્દ્રીય અને $7$-કોષીય હોય છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં,અંડતલીય છેડે (chalazal end) આવેલા કોષોને પ્રતિધ્રુવીય કોષો કહેવામાં આવે છે.
અંડકછિદ્રીય છેડે (micropylar end) અંડપ્રસાધન (egg apparatus) આવેલું હોય છે,જે બે સહાયક કોષો (synergids) અને એક અંડકોષ (egg cell) ધરાવે છે.

(C) જે અંડકમાં અંડનાલ,અંડતલ અને અંડકછિદ્ર એક જ શિરોલંબ સમતલમાં આવેલા હોય છે,તેને $Orthotropous$ (ઋજુ અંડક) કહેવામાં આવે છે (ગ્રીક: $Orthos$ = સીધું; $tope$ = વળેલું).
આ પ્રકારના અંડકમાં,અંડકનો દેહ સીધો હોય છે.
બીજકેન્દ્ર (hilum) અને અંડતલ લગભગ એક જ સ્થાને જોવા મળે છે.
તેને $atropous$ અથવા $erect$ (સીધું) અંડક પણ કહેવામાં આવે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Piperaceae$,$Polygonaceae$,અને $Urticaceae$ વગેરેમાં.
તે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું સૌથી આદિમ અને સરળ પ્રકારનું અંડક છે.

(D) આપેલી આકૃતિ ઓર્થોટ્રોપસ અંડક દર્શાવે છે.
ઓર્થોટ્રોપસ અંડકમાં,અંડછિદ્ર (micropyle),અંડતલ (chalaza) અને અંડકદંડ (funicle) એક સીધી ઊભી રેખામાં આવેલા હોય છે.
આ અંડકનો સૌથી આદિ પ્રકાર માનવામાં આવે છે અને તે પોલીગોનેસી (દા.ત.,Polygonum) અને પાઈપરેસી કુળના સભ્યોમાં જોવા મળે છે.

(C) ફિલિફોર્મ એપરેટસ એ ભ્રૂણપુટના સહાયક કોષોમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ છે.
આ રચનાઓ પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં માર્ગદર્શન આપવામાં અને ફલન માટે નર જન્યુઓને મુક્ત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) મેગાસ્પોરોજેનેસિસ (મહારેણુજનન) ની આપેલી આકૃતિઓના આધારે:
$A$ એ વિકાસ પામતા મહારેણુ માતૃકોષ (Megaspore Mother Cell - $MMC$) ની આસપાસના પ્રદેહ (Nucellus) ના કોષો દર્શાવે છે.
$B$ એ મહારેણુ માતૃકોષ $(MMC)$ દર્શાવે છે,જે ઘટ્ટ કોષરસ ધરાવતો મોટો કોષ છે.
$C$ એ પ્રદેહ (Nucellus) પેશી દર્શાવે છે.
$D$ એ મહારેણુ દ્વયી (Megaspore dyad) દર્શાવે છે,જે $MMC$ ના પ્રથમ અર્ધીકરણ વિભાજન પછી બને છે.
તેથી,સાચું નામકરણ $A-Nucellus, B-MMC, C-Nucellus, D-Megaspore dyad$ છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.

(C) -ઓર્થોટ્રોપસ: તેને એટ્રોપસ પણ કહેવાય છે. તે સીધું હોય છે અને તેમાં કોઈ વળાંક હોતો નથી,ઉદા. $Polygonum$.
$B$-એનાટ્રોપસ: સંપૂર્ણપણે ઉલટાયેલું,ઉદા. $Helianthus$.
$C$-હેમિટ્રોપસ: અંડકછિદ્ર અને અંડકતલ અંડકદંડ સાથે $90^{\circ}$ ના ખૂણે હોય છે,ઉદા. $Ranunculus$.
$D$-કેમ્પાયલોટ્રોપસ: હેમિટ્રોપસ કરતા વધુ વળાંક ધરાવે છે,ઉદા. $Capparis$,રાઈ.
$E$-એમ્ફિટ્રોપસ: ઘોડાની નાળ જેવો આકાર,ઉદા. $Capsella$.
$F$-સર્કિનોટ્રોપસ: અંડકદંડ અંડકની આસપાસ વૃદ્ધિ પામે છે,ઉદા. $Opuntia$.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં મહાબીજાણુધાનીને સામાન્ય રીતે $Ovule$ (અંડક) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે પ્રદેહ (nucellus) તરીકે ઓળખાતા પેશીના મધ્ય ભાગનો બનેલો હોય છે,જે એક અથવા બે રક્ષણાત્મક આવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને અંડકાવરણો (integuments) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આવરણયુક્ત મહાબીજાણુધાનીને તકનીકી રીતે $Ovule$ (અંડક) તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(A) $Nucellus$ (પ્રદેહ) એ બીજકનો કેન્દ્રીય ભાગ છે જે બીજાવરણની અંદર આવેલા મૃદુત્તકીય કોષોના સમૂહનો બનેલો હોય છે. તે પ્રાથમિક પોષક પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણપુટને આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.

(A) મોટાભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓ (આવૃત બીજધારી) માં,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. તેમાંથી ત્રણ અવનત પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય મહાબીજાણુ એક ભ્રૂણપુટ (જેને માદા જન્યુજનક પણ કહેવાય છે) માં વિકસે છે. તેથી,એક અંડકમાં ભ્રૂણપુટની સંખ્યા સામાન્ય રીતે એક હોય છે.

(C) પ્રદેહ એ અંડકની અંદર જોવા મળતા દ્વિતીય (diploid) $(2n)$ કોષોનો સમૂહ છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણપુટને પોષણ પૂરું પાડે છે.
માદા જન્યુજનક,જેને ભ્રૂણપુટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી સમભાજન દ્વારા બને છે અને તે એકકીય (haploid) $(n)$ હોય છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) સામાન્ય રીતે સક્રિય મહાબીજાણુના નિર્માણ બાદ ત્રણ ક્રમિક સમવિભાજન પામે છે.
આ વિભાજનના પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રોનું નિર્માણ થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ અને $1$ મધ્યસ્થ કોષ હોય છે જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
જોકે કુલ કોષોની સંખ્યા $7$ છે,પરંતુ કોષકેન્દ્રોની કુલ સંખ્યા $8$ છે ($3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષોમાં + $2$ સહાયક કોષોમાં + $1$ અંડકોષમાં + $2$ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો).

(C) પરિપક્વ $7$-કોષીય,$8$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) માં,મધ્યસ્થ કોષ એ સૌથી મોટો કોષ છે.
તે ભ્રૂણપુટનો મુખ્ય ભાગ રોકે છે અને તેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે,જે પાછળથી જોડાઈને એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે.
અન્ય કોષો,જેમ કે અંડકોષ,સહાયક કોષો અને પ્રતિધ્રુવીય કોષો,મધ્યસ્થ કોષની સરખામણીમાં કદમાં ઘણા નાના હોય છે.

(C) મોટાભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,સક્રિય મહાબીજાણુ $3$ ક્રમિક મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય સમભાજન પામીને $8$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
આ વિભાજનો નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રથમ સમભાજન $2$ કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. દ્વિતીય સમભાજન $4$ કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. તૃતીય સમભાજન $8$ કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,કુલ $3$ સમભાજનની પેઢીઓની જરૂર પડે છે.

(C) આ આકૃતિ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) ને દર્શાવે છે.
- ભાગ $a$ એ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા આંગળી જેવા પ્રવર્ધોને દર્શાવે છે,જેને તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) કહેવાય છે.
- ભાગ $b$ એ અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા બે સહાયક કોષોને દર્શાવે છે.
- ભાગ $c$ એ મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોને દર્શાવે છે.
- ભાગ $d$ એ અંડતલીય છેડે આવેલા ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષોને દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a$: તંતુમય પ્રસાધન,$b$: સહાયક કોષો,$c$: ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો,$d$: પ્રતિધ્રુવીય કોષો છે. આ વિકલ્પ $C$ સાથે સુસંગત છે.

(A) પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં,સહાયક કોષોની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં ચલાઝલ (અંડતલીય) છેડે મોટી રસધાની અને અંડછિદ્રીય છેડે તંતુમય પ્રસાધન આવેલું હોય છે.
કોષીય અંગિકાઓ અને રસધાનીઓની આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી સહાયક કોષમાં એક અલગ પ્રકારની ધ્રુવીયતા (polarity) સર્જે છે.
તેનાથી વિપરીત,અંડકોષમાં મોટી રસધાની અંડછિદ્રીય છેડે અને કોષકેન્દ્ર ચલાઝલ છેડે હોય છે.
તેથી,સહાયક કોષના કોષરસની ધ્રુવીયતા ખરેખર અંડકોષ કરતા વિરુદ્ધ હોય છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A) અનાટ્રોપસ અંડક એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં સૌથી સામાન્ય પ્રકારનું અંડક છે,જે $80\%$ થી વધુ કુળોમાં જોવા મળે છે.
અનાટ્રોપસ અંડકમાં,વિકાસ દરમિયાન અંડકનો દેહ સંપૂર્ણપણે ઉલટો (inverted) થઈ જાય છે,જેના પરિણામે અંડછિદ્ર અને અંડનાલ (funicle) એકબીજાની બાજુમાં આવી જાય છે.
આ $180^{\circ}$ ના પરિભ્રમણ (ઉલટાવવાની પ્રક્રિયા) ને કારણે,તેને રિસુપિનેટ અંડક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ વળાંકને કારણે અંડકતલ અને અંડછિદ્ર એકબીજાની નજીક આવી જાય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(B) એક લાક્ષણિક પરિપક્વ આવૃતબીજધારી ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) $8$-કોષકેન્દ્રીય અને $7$-કોષીય હોય છે.
તેમાં નીચે મુજબની રચનાઓ હોય છે:
$1$. અંડતલીય છેડે ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો.
$2$. અંડછિદ્રીય છેડે બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષ (અંડપ્રસાધન).
$3$. એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે,જે પાછળથી જોડાઈને એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે.
આમ,કુલ $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે,પરંતુ તેઓ $7$ કોષોમાં વ્યવસ્થિત થયેલા હોય છે.

(B) સામાન્ય આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિમાં,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) $7$ કોષીય અને $8$ કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તેમાં નીચે મુજબની રચનાઓ હોય છે:
$1$. અંડતલીય છેડે ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો.
$2$. અંડછિદ્રીય છેડે બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષ (જે અંડપ્રસાધન બનાવે છે).
$3$. એક મધ્યસ્થ કોષ જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે.
આમ,કુલ $7$ કોષો હોય છે,પરંતુ મધ્યસ્થ કોષમાં બે કોષકેન્દ્રો હોવાથી કુલ $8$ કોષકેન્દ્રો જોવા મળે છે.

(B) સ્ત્રીકેસરચક્ર એ પુષ્પનો માદા પ્રજનન ભાગ છે.
તે મુખ્ય ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. બીજાશય: સ્ત્રીકેસરનો તલસ્થ, ફૂલેલો ભાગ।
$2$. પરાગવાહિની: બીજાશયને પરાગાસન સાથે જોડતો લાંબો, પાતળો ભાગ।
$3$. પરાગાસન: પરાગરજ માટેની અગ્રસ્થ, ગ્રહણશીલ સપાટી।
તેથી, તલસ્થ (નીચેના) ભાગથી અગ્ર (ઉપરના) ભાગ સુધીનો સાચો ક્રમ $\text{બીજાશય } \rightarrow \text{પરાગવાહિની } \rightarrow \text{પરાગાસન}$ છે।

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડક એ એવી રચના છે જે ફલન પછી બીજમાં વિકસે છે.
વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ,અંડકને આવરણયુક્ત મહાબીજાણુધાની તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,અંડક એ મહાબીજાણુધાનીના સમકક્ષ છે.

(D) પુષ્પ મુખ્યત્વે ચાર ચક્રો ધરાવે છે: વજ્રચક્ર,દલચક્ર,પુંકેસરચક્ર અને સ્ત્રીકેસરચક્ર.
$1$. વજ્રચક્ર $(A)$ અને દલચક્ર $(B)$ એ સહાયક ચક્રો છે.
$2$. પુંકેસરચક્ર $(C)$ એ નર પ્રજનન ચક્ર છે,જે પરાગરજ (નર જન્યુ) ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. સ્ત્રીકેસરચક્ર $(D)$ એ માદા પ્રજનન ચક્ર છે,જેને સ્ત્રીકેસર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જે અંડક ઉત્પન્ન કરે છે જેમાં માદાજન્યુ (અંડકોષ) હોય છે.
તેથી,માદાજન્યુ ઉત્પન્ન કરવા માટે સ્ત્રીકેસરચક્ર જવાબદાર છે.

(C) સ્ત્રીકેસર (અથવા જાયાંગ) એ પુષ્પનો માદા પ્રજનન અંગ છે। તે મુખ્ય ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. $\text{પરાગાસન}$: પરાગરજને ગ્રહણ કરતી સપાટી।
$2$. $\text{પરાગવાહિની}$: પરાગાસનને બીજાશય સાથે જોડતી લાંબી નળી જેવો ભાગ।
$3$. $\text{બીજાશય}$: ફૂલેલો નીચેનો ભાગ જેમાં અંડક આવેલા હોય છે।
પરાગાશય એ પુંકેસરનો ભાગ છે, જે પુષ્પનું નર પ્રજનન અંગ છે। તેથી, પરાગાશય એ સ્ત્રીકેસરનો ભાગ નથી।

(A) સ્ત્રીકેસર (જાયાંગ) ત્રણ મુખ્ય ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. $P$ (પરાગાસન): તે પરાગરજ માટે ગ્રાહી સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. $Q$ (પરાગવાહિની): તે પરાગાસનની નીચે આવેલો લંબાયેલ પાતળો ભાગ છે.
$3$. $R$ (બીજાશય): તે સ્ત્રીકેસરનો તલસ્થ ફૂલેલો ભાગ છે જેમાં અંડકો આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P = \text{પરાગાસન}$,$Q = \text{પરાગવાહિની}$,$R = \text{બીજાશય}$ છે.

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં, જરાયુ બીજાશયના પોલાણની અંદર આવેલું હોય છે. મહાબીજાણુધાની, જેને સામાન્ય રીતે અંડક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે આ જરાયુમાંથી ઉદ્ભવે છે. મહાબીજાણુધાનીની અંદર, મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી, જરાયુમાંથી ઉદ્ભવતી રચના મહાબીજાણુધાની (અંડક) છે.

(C) જુદી જુદી વનસ્પતિઓમાં બીજાશયમાં અંડકની સંખ્યા અલગ-અલગ હોય છે.
$P$ (બીજાશયમાં એક અંડક): ઉદાહરણ તરીકે ઘઉં,ડાંગર અને કેરી.
$Q$ (બીજાશયમાં ઘણા અંડક): ઉદાહરણ તરીકે પપૈયું,તડબૂચ અને ઓર્કિડ.
તેથી,સાચું વર્ગીકરણ $P$: ઘઉં,ડાંગર,કેરી અને $Q$: પપૈયું,તડબૂચ,ઓર્કિડ છે. આ વિકલ્પ $C$ સાથે સુસંગત છે.

(B) અંડક એ એક નાની રચના છે જે અંડકનાલ (funiculus) નામના દંડ દ્વારા જરાયુ (placenta) સાથે જોડાયેલું હોય છે. અંડકના શરીરનું અંડકનાલ સાથે જોડાણ થવાના બિંદુને નાભિ (hilum) કહેવામાં આવે છે. આમ,અંડકનાલ એ દંડ તરીકે કાર્ય કરે છે જે અંડકને જરાયુ સાથે જોડે છે.

(A) અંડક એ અંડકનાલ (funicle) તરીકે ઓળખાતા દંડ દ્વારા જરાયુ સાથે જોડાયેલું હોય છે. અંડકનો દેહ જે બિંદુએ અંડકનાલ સાથે જોડાય છે,તેને નાભિ (hilum) કહેવામાં આવે છે. આમ,નાભિ એ અંડક અને અંડકનાલ વચ્ચેનું જોડાણ સ્થાન છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના અંડકમાં,$nucellus$ (પ્રદેહ) એ પેશીનો મધ્યવર્તી ભાગ છે જે ભ્રૂણપુટ ધરાવે છે.
આ $nucellus$ (પ્રદેહ) એક અથવા બે રક્ષણાત્મક આવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને $integuments$ (અંડકાવરણ) કહેવામાં આવે છે.
આ $integuments$ (અંડકાવરણ) પ્રદેહને આવરિત કરે છે,સિવાય કે ટોચના ભાગે જ્યાં એક નાનું છિદ્ર હોય છે જેને $micropyle$ (બીજાંડછિદ્ર) કહેવાય છે.

(C) આપેલ ઊર્ધ્વમુખી અંડકની આકૃતિમાં:
$P$ એ અંડનાલ (Funicle) દર્શાવે છે,જે અંડકને જરાયુ સાથે જોડે છે.
$Q$ એ પ્રદેહ (Nucellus) દર્શાવે છે,જે અંડકાવરણો દ્વારા રક્ષિત મૃદુતક પેશીનો સમૂહ છે.
$R$ એ ભ્રૂણપુટ (Embryo sac) દર્શાવે છે,જે પ્રદેહની અંદર આવેલું માદા જન્યુજનક છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P$ = અંડનાલ,$Q$ = પ્રદેહ,$R$ = ભ્રૂણપુટ છે.

(C) ભ્રૂણપુટના નિર્માણની પ્રક્રિયા (મહાજન્યુજનન) પ્રદેહના કોષથી શરૂ થાય છે.
$1$. પ્રદેહનો એક વિશિષ્ટ કોષ મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ તરીકે વિભેદિત થાય છે.
$2$. $MMC$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. સામાન્ય રીતે,ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે અને એક સક્રિય મહાબીજાણુ સમવિભાજન દ્વારા ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) માં વિકસે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: પ્રદેહનો કોષ $\rightarrow$ મહાબીજાણુ માતૃકોષ $\rightarrow$ મહાબીજાણુ $\rightarrow$ ભ્રૂણપુટ.

(D) $1$. મહાબીજાણુ: અર્ધીકરણ પછી બને છે,તેથી તે એકકીય $(n)$ છે.
$2$. મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$: દ્વિકીય $(2n)$ કોષ જે અર્ધીકરણ પામે છે.
$3$. અંડકાવરણનો કોષ: અંડકના આવરણનો ભાગ,તેથી દ્વિકીય $(2n)$.
$4$. પ્રદેહનો કોષ: અંડકના પેશીનો ભાગ,તેથી દ્વિકીય $(2n)$.
$5$. અંડકોષ: ભ્રૂણપુટનો ભાગ,જે સમભાજન પછી બને છે,તેથી એકકીય $(n)$.
$6$. પ્રતિધ્રુવીય કોષ: ભ્રૂણપુટનો ભાગ,તેથી એકકીય $(n)$.
$7$. સહાયક કોષ: ભ્રૂણપુટનો ભાગ,તેથી એકકીય $(n)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $n, 2n, 2n, 2n, n, n, n$ છે.

(B) $1$. મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ એ ઘટ્ટ કોષરસ અને સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર ધરાવતો મોટો કોષ છે.
$2$. તે અંડકના અંડકછિદ્ર પ્રદેશમાં પ્રદેહના કોષમાંથી વિભેદિત થાય છે.
$3$. પ્રદેહ દ્વિકીય $(2n)$ કોષોનો બનેલો હોવાથી,$MMC$ પણ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
$4$. $MMC$ અર્ધીકરણ (ન્યૂનકારી વિભાજન) પામીને ચાર એકકીય $(n)$ મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$5$. તેથી,$MMC$ એકકીય છે તે વિધાન અસંગત (ખોટું) છે.