The Pistil, Megasporangium (ovule) and Embryo sac Questions in Gujarati

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓ બનાવે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓ સામાન્ય રીતે એક $Linear$ (રેખીય) હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેને $Linear$ ચતુષ્ક કહેવામાં આવે છે.
આ ચારમાંથી,સામાન્ય રીતે માત્ર એક જ સક્રિય મહાબીજાણુ માદા જન્યુજનક (female gametophyte) માં વિકાસ પામે છે,જ્યારે બાકીના નાશ પામે છે.

(A) $Cycas$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં,મેગાસ્પોરોફિલ એ પર્ણ જેવી રચના છે જે અંડક ધરાવે છે. આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,માદા પ્રજનન અંગ સ્ત્રીકેસર (Carpel) છે,જે અંડક ધરાવે છે. તેથી,$Cycas$ નું મેગાસ્પોરોફિલ એ આવૃત બીજધારીઓના સ્ત્રીકેસર સાથે સમધર્મી છે.

(C) સ્ત્રીકેસર (અથવા સ્ત્રીકેસરચક્ર) ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે: પરાગાસન,પરાગવાહિની અને અંડાશય.
$(c)$ પરાગાસન એ સ્ત્રીકેસરનો ટોચનો ગ્રહણશીલ ભાગ છે,જે પરાગનયનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગરજ માટે લેન્ડિંગ પ્લેટફોર્મ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) સ્ત્રીકેસરચક્ર (સ્ત્રીકેસર) ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે: પરાગાસન, પરાગવાહિની અને અંડાશય。
$1$. $\text{પરાગાસન}$ એ સ્ત્રીકેસરનો ટોચનો ગ્રહણશીલ ભાગ છે જે પરાગરજ માટે લેન્ડિંગ પ્લેટફોર્મ તરીકે કાર્ય કરે છે。
$2$. $\text{પરાગવાહિની}$ એ પરાગાસનની નીચે આવેલો લાંબો અને પાતળો ભાગ છે。
$3$. $\text{અંડાશય}$ એ નીચેનો ફૂલેલો ભાગ છે જેમાં અંડકો આવેલા હોય છે。
તેથી, જે ભાગ પરાગરજને ગ્રહણ કરે છે તે $\text{પરાગાસન}$ છે。

(D) મકાઈના ડોડા પર જોવા મળતા રેશમી તંતુઓ અથવા 'વાળ' એ લાંબી $\text{પરાગવાહિનીઓ}$ $(styles)$ છે, જે અંડાશયમાંથી બહાર નીકળીને પરાગરજ ગ્રહણ કરવા માટે કવચની બહાર વિસ્તરે છે। આ તંતુઓનો ટોચનો ભાગ $\text{પરાગાસન}$ $(stigma)$ તરીકે કાર્ય કરે છે। તેથી, તેમને સામૂહિક રીતે $\text{પરાગાસન}$ અને $\text{પરાગવાહિનીઓ}$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।

(A) મોટાભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ બનાવે છે.
આ ચારમાંથી,ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે અને માત્ર એક જ સક્રિય મહાબીજાણુ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકાસ પામે છે.
આ પ્રકારના વિકાસને મોનોસ્પોરિક વિકાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) પ્રતિધ્રુવીય કોષો ભ્રૂણપુટના અંડતલીય છેડે આવેલા હોય છે.
ઘણી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,આ કોષો કદમાં મોટા થાય છે અને વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડવા માટે આસપાસના પ્રદેહમાંથી પોષક તત્વોનું શોષણ કરવા માટે ચૂષકાંગ (haustoria) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(A) $Hemitropous$ (અર્ધ-પ્રતીપ) અંડકમાં, અંડકનો મુખ્ય ભાગ અંડનાલ (funiculus) સાથે કાટખૂણે $(90^{\circ})$ આડો ગોઠવાયેલો હોય છે.
આ ગોઠવણીને કારણે અંડક આડું દેખાય છે.
તેથી, સાચો જવાબ $Hemitropous$ છે.

(D) ચતુર્બીજાણુક (Tetrasporic) ભ્રૂણપુટના વિકાસમાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષના અર્ધીકરણ પછી બનતા ચારેય મહાબીજાણુ કોષકેન્દ્રો માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) ના નિર્માણમાં ભાગ લે છે. એકબીજાણુક કે દ્વિબીજાણુક પ્રકારોથી વિપરીત,જેમાં માત્ર એક કે બે કોષકેન્દ્રો ફાળો આપે છે,ચતુર્બીજાણુક પ્રકારમાં મહાબીજાણુ માતૃકોષમાંથી ઉતરી આવેલા ચારેય એકકીય કોષકેન્દ્રો પરિપક્વ ભ્રૂણપુટના વિકાસમાં સામેલ હોય છે.

(D) ભ્રૂણપુટના વિકાસની પ્રક્રિયામાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને બાકી રહેલો સક્રિય મહાબીજાણુ ત્રણ ક્રમિક સમવિભાજન પામીને આઠ કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
સહાયક કોષો એ ભ્રૂણપુટના અંડછિદ્ર તરફના છેડે આવેલા અંડપ્રસાધનના ભાગ છે.
તેઓ એકકીય મહાબીજાણુના સમવિભાજનથી બનતા હોવાથી,તેઓ એકકીય $(n)$ હોય છે.

(A) મૂળના કોષો દ્વિતીય (diploid) $(2n)$ સ્વરૂપના હોય છે. આપેલ છે કે મૂળના કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $14$ છે,તેથી $2n = 14$,જેનો અર્થ છે કે $n = 7$ થાય.
સહાયક કોષો (synergids) એ ભ્રૂણપુટનો ભાગ છે અને તે એકકીય (haploid) $(n)$ સ્વરૂપના હોય છે,કારણ કે તેઓ અર્ધીકરણ દ્વારા નિર્માણ પામે છે.
તેથી,સહાયક કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $n = 7$ હશે.

(C) $Drusa$ પ્રકારનો ભ્રૂણપુટ એ ટેટ્રાસપોરિક (tetrasporic) ભ્રૂણપુટ વિકાસનો એક પ્રકાર છે.
આ પ્રકારમાં,ચારેય મહાબીજાણુ કોષકેન્દ્રો ભ્રૂણપુટના નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
તેના પરિણામે પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $15$ કોષીય અને $16$ કોષકેન્દ્રીય બને છે.
આ પ્રકાર $Drusa$ પ્રજાતિ (કુળ $Apiaceae$) માં જોવા મળે છે.

(B) $Plumbagella$ પ્રકારના ભ્રૂણપુટના વિકાસમાં,મેગાસ્પોર કોષકેન્દ્રો ચલાઝલ છેડે ત્રિ-કીય કોષકેન્દ્ર બનાવવા માટે જોડાતા નથી.
આ પ્રકારમાં,ભ્રૂણપુટ ટેટ્રાસપોરિક હોય છે,પરંતુ કોષકેન્દ્રોની ગોઠવણી અને જોડાણ $Fritillaria$ અથવા $Adoxa$ જેવા અન્ય પ્રકારો કરતા અલગ હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$Plumbagella$ પ્રકારમાં,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $4$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે,અને ચલાઝલ છેડે ત્રિ-કીય રચના બનાવવા માટે કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ થતું નથી જેવું $Fritillaria$ પ્રકારમાં જોવા મળે છે.

(A) ભ્રૂણપુટના વિકાસ દરમિયાન,મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓ એક રેખીય ચતુષ્ક (linear tetrad) સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી ત્રણ અવનત પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકસે છે (મોનોસ્પોરિક વિકાસ).
તેથી,રેખીય ચતુષ્કનું નિર્માણ એ ભ્રૂણપુટના વિકાસની લાક્ષણિકતા છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ માતૃકોષ $(EMC)$ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને એક નર જન્યુના જોડાણથી બને છે,જે તેને ત્રિ-કીય $(3n)$ રચના બનાવે છે.
અહીં આપેલ છે કે $EMC$ માં $24$ રંગસૂત્રો છે,તેથી $3n = 24$,જેનો અર્થ છે કે $n = 8$.
મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ એ દ્વિ-કીય $(2n)$ રચના છે.
તેથી,$MMC$ માં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n = 2 \times 8 = 16$ થશે.

(C) અંડક જે દાંડી દ્વારા જરાયુ (placenta) સાથે જોડાયેલું હોય છે,તેને $Funicle$ (બીજદંડ) કહેવામાં આવે છે.
$Pedicel$ (પુષ્પદંડ) એ પુષ્પની દાંડી છે.
$Petiole$ (પર્ણદંડ) એ પર્ણની દાંડી છે.
$Hilum$ (બીજકેન્દ્ર) એ તે બિંદુ છે જ્યાં અંડકનો મુખ્ય ભાગ $Funicle$ સાથે જોડાય છે.

(C) $Campylotropous$ (કેમ્પાયલોટ્રોપસ) અંડકમાં,અંડકનો દેહ વક્ર હોય છે અને પ્રદેહના વળાંકને કારણે ભ્રૂણપુટ ઘોડાની નાળ જેવો આકાર ધારણ કરે છે. આ $Leguminosae$ અને $Cruciferae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે.

(A) અંડકના વિકાસ દરમિયાન,પ્રદેહ (nucellus) માં રહેલો એક અધઃસ્તરીય કોષ આર્કિસ્પોરિયલ કોષ તરીકે વિભેદિત થાય છે.
આ કોષ સામાન્ય રીતે એકકોષીય હોય છે અને પ્રદેહના અંડકછિદ્ર (micropylar) છેડા પર અધિસ્તરની બરાબર નીચે આવેલો હોય છે.
તેથી,આર્કિસ્પોરિયમ એકકોષીય અને અધઃસ્તરીય મૂળ ધરાવે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપુટ એ માદા જન્યુજનક છે.
તે મહાબીજાણુજનન (megagametogenesis) ની પ્રક્રિયા દ્વારા સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી વિકસે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડક સામાન્ય રીતે દ્વિ-અંડકાવરણીય (bitegmic) હોય છે,એટલે કે તેમાં બે અંડકાવરણો આવેલા હોય છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડક સામાન્ય રીતે એક-અંડકાવરણીય (unitegmic) હોય છે,એટલે કે તેમાં માત્ર એક જ અંડકાવરણ આવેલું હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ આવૃત બીજધારી માટે બે અને અનાવૃત બીજધારી માટે એક છે.

(B) ક્રાસીન્યુસેલેટ અંડકમાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ પ્રાથમિક પરિઘવર્તી કોષ દ્વારા અધિસ્તરથી અલગ થાય છે.
આના પરિણામે વિશાળ અથવા સુવિકસિત પ્રદેહ (nucellus) જોવા મળે છે.
તેની સરખામણીમાં,ટેન્યુન્યુસેલેટ (tenuinucellate) અંડકમાં પ્રદેહ ખૂબ જ નાનો અથવા અલ્પવિકસિત હોય છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓનો રેખીય ચતુષ્ક બનાવે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી,અંડકછિદ્ર તરફના ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે.
અંડકતલીય છેડા (chalazal end) તરફ રહેલો એકમાત્ર મહાબીજાણુ સક્રિય રહે છે અને તે ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) માં વિકાસ પામે છે.
તેથી,સક્રિય મહાબીજાણુ એ અંડકછિદ્રથી સૌથી દૂરનો,એટલે કે ચોથો મહાબીજાણુ છે.

(D) $Polygonum$ પ્રકારની ભ્રૂણપુટ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી સૌથી સામાન્ય પ્રકારની ભ્રૂણપુટ છે.
તે એક સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી વિકાસ પામે છે,તેથી તેને $Monosporic$ (એકબીજાણુક) કહેવામાં આવે છે.
તેના વિકાસ દરમિયાન,સક્રિય મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજન પામે છે,જેના પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રો બને છે.
તેથી,તેને $Monosporic$ અને $eight-nucleate$ (આઠ કોષકેન્દ્રીય) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું અંડક એ આવરણયુક્ત મહાબીજાણુધાની (integumented megasporangium) ગણાય છે.
ઉદવિકાસીય જીવવિજ્ઞાનમાં,અંડકના વિકાસમાં મહાબીજાણુધાની (પ્રદેહ) ને એક અથવા બે રક્ષણાત્મક સ્તરો દ્વારા સુરક્ષિત કરવામાં આવી,જેને અંડકાવરણો (integuments) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આ રચના સાદી મહાબીજાણુધાનીમાંથી વિકસીને આવરણયુક્ત મહાબીજાણુધાની બની,જેથી વિકાસ પામતા ભ્રૂણપુટને વધુ સારી સુરક્ષા અને પોષણ મળી શકે.

(B) કાર્યશીલ મહાબીજાણુ પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ બનાવવા માટે $3$ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમવિભાજન પામે છે.
પ્રથમ,કાર્યશીલ મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર સમવિભાજન પામીને બે કોષકેન્દ્રો બનાવે છે,જે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
આ બે કોષકેન્દ્રો ત્યારબાદ વધુ બે ક્રમિક સમવિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે ભ્રૂણપુટમાં $4$-કોષકેન્દ્રીય અને ત્યારબાદ $8$-કોષકેન્દ્રીય અવસ્થાઓનું નિર્માણ થાય છે.

(D) અનાટ્રોપસ (અધમુખી) અંડક એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું સૌથી સામાન્ય પ્રકારનું અંડક છે।
આ પ્રકારના અંડકમાં, વિકાસ દરમિયાન અંડકનો મુખ્ય ભાગ સંપૂર્ણપણે ઉલટો થઈ જાય છે, જેથી અંડકછિદ્ર (micropyle) અંડકતલ (hilum) ની ખૂબ નજીક આવી જાય છે।
પરિણામે, અંડકછિદ્ર બીજદંડ (funicle) ની બાજુમાં ગોઠવાયેલું હોય છે।

(D) $Archegonium$,$Oogonium$ અને $Antheridium$ એ બધા અપુષ્પી વનસ્પતિઓ (જેમ કે લીલ,દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી) માં જોવા મળતા પ્રજનન અંગો છે જે જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. ખાસ કરીને,$Archegonium$ અને $Oogonium$ એ માદા પ્રજનન અંગો છે,જ્યારે $Antheridium$ એ નર પ્રજનન અંગ છે. આની સરખામણીમાં,$Ovule$ (બીજક) એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓ (અનાવૃત અને આવૃત બીજધારી) માં જોવા મળતી રચના છે જે ફલન પછી બીજમાં વિકસે છે. તેથી,$Ovule$ એ અલગ પડે છે કારણ કે તે બીજના વિકાસ સાથે સંકળાયેલી વધુ જટિલ રચના છે,જ્યારે અન્ય સાદા જન્યુધાનીઓ છે.

(C) $\text{ભ્રૂણપુટ}$ (જેને માદા જન્યુજનક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ સપુષ્પી વનસ્પતિના અંડકમાં આવેલી એક સૂક્ષ્મ રચના છે。
તે સામાન્ય રીતે $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે。
આ પૈકી, બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $\text{ભ્રૂણપુટ}$ ના મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા હોય છે。
તેથી, ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતી સાચી રચના $\text{ભ્રૂણપુટ}$ છે。

(D) $\text{સહાયક}$ $\text{કોષો}$ $(Synergids)$ અંડછિદ્રીય છેડે વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ ધરાવે છે જેને $\text{ફિલિફોર્મ}$ $\text{ઉપકરણ}$ ($Filiform$ $apparatus$) કહેવામાં આવે છે.
આ રચના રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરીને પરાગનલિકાને $\text{સહાયક}$ $\text{કોષ}$માં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) ઓર્થોટ્રોપસ અંડકમાં,અંડકનો મુખ્ય ભાગ સીધો હોય છે અને વળેલો હોતો નથી.
પરિણામે,અંડછિદ્ર,અંડકતલ અને બીજદંડ ત્રણેય એક જ સીધી ઊભી રેખામાં આવેલા હોય છે.
આ અંડકનો સૌથી આદિમ પ્રકાર માનવામાં આવે છે અને તે પોલીગોનેસી અને અર્ટિકેસી કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(A) વટાણા $(Pisum \text{ } sativum)$ માં અંડક $anatropous$ (પ્રતીપ) પ્રકારનું હોય છે।
$Anatropous$ અંડકમાં, વિકાસ દરમિયાન અંડકનો મુખ્ય ભાગ સંપૂર્ણપણે ઉલટો થઈ જાય છે, જેથી અંડછિદ્ર અને અંડનાલ એકબીજાની ખૂબ નજીક આવી જાય છે।
આ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું સૌથી સામાન્ય પ્રકારનું અંડક છે, જેમાં $Fabaceae$ કુળનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે વટાણા સાથે સંબંધિત છે।

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનો પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $7$ કોષીય અને $8$ કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તેમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ અને $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો $1$ મધ્યસ્થ કોષ હોય છે.
તેથી,કોષોની કુલ સંખ્યા $3 + 2 + 1 + 1 = 7$ કોષો છે,જ્યારે કોષકેન્દ્રોની કુલ સંખ્યા $3 + 2 + 1 + 2 = 8$ છે.

(B) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનો ભ્રૂણપુટ પરિપક્વ અવસ્થાએ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તેમાં નીચે મુજબના ભાગો હોય છે:
$1$. અંડપ્રસાધન જેમાં $1$ અંડકોષ અને $2$ સહાયક કોષો હોય છે.
$2$. અંડતલીય છેડે આવેલા ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો.
$3$. એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે (જે અંતે જોડાઈને દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે).
તેથી,ભ્રૂણપુટમાં અંડકોષ,સહાયક કોષો,ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને પ્રતિધ્રુવીય કોષોનો સમાવેશ થાય છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં માદા જન્યુજનકને ભ્રૂણપુટ (embryo sac) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે સામાન્ય રીતે $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો ધરાવે છે.
ભ્રૂણપુટનો વિકાસ સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી ત્રણ ક્રમિક સમભાજન દ્વારા થાય છે.
તેથી,ભ્રૂણપુટ એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં માદા જન્યુજનકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(C) $Campylotropous$ (વક્ર) અંડકમાં,અંડકનો દેહ વળેલો હોય છે,પરંતુ ભ્રૂણપુટ પ્રમાણમાં સીધું રહે છે.
$Capsella$ અને $Capparis$ એ વનસ્પતિઓના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે જેમાં $Campylotropous$ પ્રકારના અંડક જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) કાર્યશીલ મહાલઘુબીજાણુ (functional megaspore) માંથી ભ્રૂણપુટ બનવાની પ્રક્રિયાને મહાલઘુજન્યુજનન (Megagametogenesis) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કાર્યશીલ મહાલઘુબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર સમભાજન પામીને માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) બનાવે છે.

(A) પોલિગોનમ પ્રકારની ભ્રૂણપુટ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી સૌથી સામાન્ય પ્રકારની ભ્રૂણપુટ છે.
પરિપક્વ અવસ્થાએ તે $7$ કોષીય અને $8$ કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તેમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ (જે ત્રણેય મળીને અંડપ્રસાધન બનાવે છે) અને $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે (જે જોડાઈને દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે).
આમ,કુલ સંખ્યા $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો થાય છે.

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિમાં દ્વિકીય રંગસૂત્રની સંખ્યા $(2n)$ $12$ આપેલી છે.
તેથી,એકકીય રંગસૂત્રની સંખ્યા $(n)$ $12 / 2 = 6$ થાય.
$A$. ભ્રૂણપોષ સામાન્ય રીતે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે,તેથી તેમાં $3 \times 6 = 18$ રંગસૂત્રો હોય.
$B$. પર્ણના કોષો દૈહિક કોષો છે અને દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,તેથી તેમાં $12$ રંગસૂત્રો હોય.
$C$. બીજપત્રો એ ભ્રૂણનો ભાગ છે અને દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,તેથી તેમાં $12$ રંગસૂત્રો હોય.
$D$. સહાયક કોષો એ ભ્રૂણપુટનો ભાગ છે અને એકકીય $(n)$ હોય છે,તેથી તેમાં $6$ રંગસૂત્રો હોય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું અંડ પ્રસાધન $3$ કોષોનું બનેલું હોય છે. તેમાં એક અંડકોષ અને અંડકોષની બંને બાજુએ બે સહાયક કોષો આવેલા હોય છે.
$3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો અંડતલ (chalazal) છેડે આવેલા હોય છે.
દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર (બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બનેલું) ભ્રૂણપુટના કેન્દ્રમાં આવેલું હોય છે.

(D) બીજદંડ એ દાંડી છે જે અંડકને જરાયુ સાથે જોડે છે.
જે બિંદુએ બીજદંડ અંડકના મુખ્ય ભાગ સાથે જોડાય છે તેને $Hilum$ (બીજકેન્દ્ર) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Hilum$ એ અંડક અને બીજદંડ વચ્ચેનું જોડાણ બિંદુ છે.

(C) અર્ધીકરણના વિભાજન પછી,ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ બને છે.
માત્ર એક મહાબીજાણુ (એકકીય) કાર્યશીલ રહે છે અને સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામીને ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
બાકીના ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે અથવા વિઘટિત થાય છે.

(D) અનાટ્રોપસ (અધમુખી) અંડકમાં,અંડનાલની એકપક્ષીય વૃદ્ધિને કારણે અંડકનો દેહ સંપૂર્ણપણે ઉલટો થઈ જાય છે.
આ $180^{\circ}$ ના પરિભ્રમણને પરિણામે,અંડકછિદ્ર અંડતલની નજીક આવી જાય છે અને તે જરાયુની તરફ નીચેની દિશામાં નિર્દેશિત થાય છે.
તેથી,અંડકછિદ્ર નીચેની તરફ હોય છે.

(A) $Polygonum$ પ્રકારનો ભ્રૂણપુટ એક સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી ત્રણ વાર સમભાજનની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,જે $8$-કોષકેન્દ્રીય અને $7$-કોષીય રચના ધરાવે છે.
મહાબીજાણુ અર્ધીકરણનું પરિણામ હોવાથી,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટના તમામ કોષો,જેમાં સહાયક કોષો,અંડકોષ અને પ્રતિધ્રુવીય કોષોનો સમાવેશ થાય છે,તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
તેની સામે,અંડકના આસપાસના પેશીઓ જેવા કે અંડકાવરણ અને પ્રદેહ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.

(A) ભ્રૂણપુટના વિકાસમાં,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
મોનોસ્પોરિક વિકાસમાં,માત્ર એક જ મહાબીજાણુ સક્રિય હોય છે.
ટેટ્રાસ્પોરિક વિકાસમાં,ચારેય મહાબીજાણુ કોષકેન્દ્રો ભ્રૂણપુટના નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
આ ચારેય કોષકેન્દ્રો એક જ $MMC$ ના અર્ધીકરણથી ઉદ્ભવતા હોવાથી,ટેટ્રાસ્પોરિક ભ્રૂણપુટના નિર્માણ માટે માત્ર $1$ મહાબીજાણુ માતૃકોષની જરૂર પડે છે.

(A) મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓનું નિર્માણ કરે છે.
આ ચાર પૈકી સામાન્ય રીતે એક મહાબીજાણુ સક્રિય રહે છે અને તેમાંથી ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) નો વિકાસ થાય છે.
ભ્રૂણપુટના વિકાસમાં ભાગ લેતા મહાબીજાણુ કોષકેન્દ્રોની સંખ્યાના આધારે,ભ્રૂણપુટનો વિકાસ એકબીજાણુક,દ્વિબીજાણુક અથવા ચતુર્બીજાણુક પ્રકારનો હોઈ શકે છે.
તેથી,ભ્રૂણપુટનો ઉદ્ભવ મહાબીજાણુ માતૃકોષમાંથી થાય છે.

(C) $Hemitropous$ (અર્ધ-પ્રતીપ) અંડકમાં,અંડકનો મુખ્ય ભાગ અંડનાલ સાથે કાટખૂણે $(90^{\circ})$ ગોઠવાયેલો હોય છે.
$Anatropous$ (પ્રતીપ) અંડકમાં,અંડક ઉલટું હોય છે.
$Orthotropous$ (ઋજુ) અંડકમાં,અંડછિદ્ર,અંડકતલ અને અંડનાલ એક સીધી રેખામાં હોય છે.
$Campylotropous$ (વક્ર) અંડકમાં,અંડકનો ભાગ વળેલો હોય છે,પરંતુ ભ્રૂણપુટ સીધો હોતો નથી.

(C) મોટાભાગની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) એ મહાબીજાણુજનન પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ સક્રિય મહાબીજાણુના ત્રણ ક્રમિક સમવિભાજન દ્વારા બને છે.
આ વિભાજનના પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન થાય છે.
વિભાજન પછી,કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે,જે લાક્ષણિક માદા જન્યુજનકનું આયોજન કરે છે.
તેમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ અને $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
આમ,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $7$ કોષીય (કારણ કે મધ્યસ્થ કોષ એક જ કોષ છે જેમાં બે કોષકેન્દ્રો છે) અને $8$ કોષકેન્દ્રીય હોય છે.

(A) જે અંડકમાં અંડકદેહના $180^{\circ}$ ના પરિભ્રમણને કારણે અંડનાલ અંડછિદ્રની નજીક આવી જાય છે, તેને પ્રતીપ (anatropous) અંડક કહેવામાં આવે છે.
વક્ર (campylotropous) અંડકમાં, અંડકનો દેહ વળેલો હોય છે અને અંડછિદ્ર અંડનાલ તરફ હોય છે પરંતુ પ્રતીપ અંડક જેટલું નજીક હોતું નથી.
ઋજુ (atropous અથવા orthotropous) અંડકમાં, અંડછિદ્ર, અંડકતલ અને અંડનાલ એક જ સીધી રેખામાં હોય છે.
તેથી, સાચો જવાબ $A$ છે.

(A) અંડક જે દાંડી વડે જરાયુ સાથે જોડાયેલું હોય છે તેને $Funicle$ (અંડનાલ) કહેવામાં આવે છે.
$Hilum$ એ તે બિંદુ છે જ્યાં $Funicle$ અંડકના મુખ્ય ભાગ સાથે જોડાય છે.
$Raphe$ એ અંડનાલ અને અંડકના મુખ્ય ભાગના જોડાણથી બનતી એક રેખા છે.
$Chalaza$ એ અંડકનો આધારભૂત ભાગ છે જે અંડકછિદ્રની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.