Endosperm Questions in Gujarati

(D) ત્રિ-કીય $(3x)$ સ્થિતિ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ (Endosperm) ની લાક્ષણિકતા છે.
બેવડા ફલન દરમિયાન,એક નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિ-કીય $(3x)$ હોય છે.
આ રચના વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં આવી વિશિષ્ટ ત્રિ-કીય ભ્રૂણપોષની રચના જોવા મળતી નથી.

(D) દિવેલા (એરંડા) એ ભ્રૂણપોષી (albuminous) બીજ છે.
ભ્રૂણપોષી બીજમાં,વિકાસ દરમિયાન ભ્રૂણ દ્વારા સમગ્ર ભ્રૂણપોષનો વપરાશ થતો નથી. તેથી,તે પરિપક્વ બીજમાં જળવાઈ રહે છે.
આ બીજમાં ખોરાક ભ્રૂણપોષમાં સંગ્રહિત થાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
વટાણા,વાલ અને $Phaseolus$ (મગ) ના બીજ અભ્રૂણપોષી (non-endospermic) હોય છે કારણ કે બીજના વિકાસ દરમિયાન ભ્રૂણ દ્વારા ભ્રૂણપોષ સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જાય છે.
આ કોઈ અંતઃસ્ત્રાવ કે ઉત્સેચકના અભાવને કારણે નથી,પરંતુ આ વનસ્પતિઓમાં થતી એક કુદરતી વિકાસલક્ષી પ્રક્રિયા છે જેમાં ખોરાકનો સંગ્રહ બીજપત્રોમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
આને આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓનું એક ઉન્નત લક્ષણ માનવામાં આવે છે.

(C) મકાઈ (પોપકોર્ન) માં રહેલો સફેદ ફૂલેલો ખાદ્ય પદાર્થ એ ભ્રૂણપોષ (Endosperm) છે.
મકાઈના દાણામાં,ભ્રૂણપોષ એ મુખ્ય સંગ્રહિત પેશી છે જેમાં સ્ટાર્ચ હોય છે.
જ્યારે તેને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ભ્રૂણપોષની અંદર રહેલો ભેજ વરાળમાં ફેરવાય છે,જેના કારણે સ્ટાર્ચ ફૂલે છે અને જેલેટિન જેવું બને છે,પરિણામે લાક્ષણિક સફેદ ફૂલેલી રચના જોવા મળે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં એક દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર (બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બનેલ) અને એક એકકીય નર જન્યુનું જોડાણ થાય છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે,જેના પરિણામે ત્રિકીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બને છે. મકાઈ અને લીલી એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ હોવાથી,તેમનો ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય હોય છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ ક્રમિક કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે કોષદીવાલના નિર્માણ વગર મુક્ત કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન થાય છે. આ અવસ્થાને મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ કહેવામાં આવે છે. તેનું સૌથી સામાન્ય ઉદાહરણ નાળિયેરનું પાણી છે,જે હજારો કોષકેન્દ્રો ધરાવતું મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ છે.

(C) લીલા નાળિયેરનું દૂધિયું પાણી એ પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ છે.
$Cocos$ $nucifera$ (નાળિયેર) માં,ભ્રૂણપોષ મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય પ્રકારનો હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં હજારો મુક્ત કોષકેન્દ્રો પ્રવાહીમાં તરતા હોય છે.
આ પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ પોષક તત્વો,વિટામિન્સ અને વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવો જેવા કે સાયટોકાઈનિન અને ઓક્સિનથી ભરપૂર હોય છે,જે ભ્રૂણના વિકાસમાં મદદ કરે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે ફલન ઘટનાઓ ધરાવે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય યુગ્મનજ બનાવે છે. બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિ-ફલન કહેવામાં આવે છે,અને તેના પરિણામે બનતી ત્રિ-કીય રચનાને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ કહેવાય છે. $PEN$ ત્યારબાદ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.

(C) મકાઈ,ઘઉં અને ચોખામાં ભ્રૂણપોષના સૌથી બહારના સ્તરને $Aleurone$ (એલ્યુરોન) સ્તર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સ્તર પ્રોટીન અને ઉત્સેચકોથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે બીજ અંકુરણ દરમિયાન સંગ્રહિત ખોરાકના વહન અને ઉપયોગમાં મદદ કરે છે.

(D) જે ભ્રૂણપોષ અનિયમિત અથવા અસમાન સપાટી ધરાવે છે તેને રૂમિનેટ ભ્રૂણપોષ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારના ભ્રૂણપોષમાં બીજાવરણ ભ્રૂણપોષની અંદર પ્રવેશે છે,જેના કારણે તે ગૂંચળાદાર અથવા આરસ જેવો દેખાવ ધારણ કરે છે.
રૂમિનેટ ભ્રૂણપોષ સામાન્ય રીતે $Annonaceae$ કુળના સભ્યોમાં અને $Areca$ $catechu$ (સોપારી) માં જોવા મળે છે,જે $Arecaceae$ કુળનો સભ્ય છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ બેવડા ફલનના પરિણામે થાય છે,ખાસ કરીને એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (ત્રિકીય જોડાણ) દ્વારા.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે ત્રિ-કીય $(3n)$ પેશી બને છે.
ભ્રૂણપોષના કોષો કુદરતી રીતે ત્રિ-કીય હોવાથી,પેશી સંવર્ધન પદ્ધતિઓ દ્વારા આ કોષોનું સંવર્ધન કરવાથી ત્રિ-કીય વનસ્પતિઓ વિકસાવી શકાય છે.

(C) મકાઈના દાણામાં ભ્રૂણપોષના સૌથી બહારના સ્તરને અલેરોન સ્તર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સ્તર પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ હોય છે અને તે ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરીને સંગ્રહિત સ્ટાર્ચનું વિઘટન કરવામાં મદદ કરે છે,જે બીજના અંકુરણ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(C) ભ્રૂણપોષ ત્રિ-સંયુગ્મન (triple fusion) દ્વારા બને છે અને તે ત્રિ-કીય $(3n)$ હોય છે.
આપેલ છે કે,$3n = 36$.
તેથી,એકકીય સંખ્યા $n = 36 / 3 = 12$ થાય.
મૂળના કોષો દૈહિક કોષો છે અને તે દ્વિ-કીય $(2n)$ હોય છે.
મૂળના કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $= 2n = 2 \times 12 = 24$ થાય.

(C) $Brassica$ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષ બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,ખાસ કરીને એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (ત્રિકીય જોડાણ) દ્વારા.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે સ્વભાવે $3n$ અથવા ત્રિકીય હોય છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડું ફલન (double fertilization) ની પ્રક્રિયામાં એક નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ $PEN$ વારંવાર સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામીને ભ્રૂણપોષમાં વિકાસ પામે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષ એ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને એક નર જન્યુના જોડાણથી બનેલી નીપજના વિભાજન દ્વારા રચાય છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડું ફલન થાય છે જેમાં એક નર જન્યુ $(n)$ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n)$ સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે $3n$ એટલે કે ત્રિકીય હોય છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર સામાન્ય રીતે ત્રિકીય હોય છે.

(D) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જે ખાસ કરીને એક નર જન્યુ $(n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ($n+n$ અથવા $2n$,માદા પિતૃની પ્લોઇડી પર આધારિત) ના જોડાણ દ્વારા થાય છે.
આપેલ છે કે નર વનસ્પતિ દ્વિતીય $(2n)$ છે,તેથી તેના જન્યુઓ એકકીય $(n)$ હશે.
આપેલ છે કે માદા વનસ્પતિ ચતુર્થકીય $(4n)$ છે,તેથી તેનો ભ્રૂણપુટ અર્ધસૂત્રીભાજન દ્વારા મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(4n)$ માંથી બને છે,જેના પરિણામે દ્વિતીય $(2n)$ મહાબીજાણુઓ બને છે.
આમ,ભ્રૂણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો દરેક દ્વિતીય $(2n)$ હશે.
ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ એક નર જન્યુ $(n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(2n + 2n)$ ના જોડાણથી થાય છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષની પ્લોઇડી $n + 2n + 2n = 5n$ એટલે કે પંચકીય (Pentaploid) થશે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં એક નર જન્યુ $(n)$ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ અથવા એક દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n)$ સાથે જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion) કહેવામાં આવે છે.
પરિણામે,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ $3n$ બને છે,જેના કારણે ભ્રૂણપોષ પેશી ત્રિકીય (Triploid) હોય છે.

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. તેમાં બે પ્રકારની ફલન પ્રક્રિયાઓ થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય $(2n)$ યુગ્મનજ બનાવે છે,જેમાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
$2$. ત્રિ-સંગલન (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિતીય $(3n)$ હોય છે.
આ $PEN$ ત્યારબાદ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે. તેથી,બેવડા ફલનનું મુખ્ય કાર્ય ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ કરવાનું છે.

(B) ઝેનિયા $(Xenia)$ એ બીજના ભ્રૂણપોષ $(Endosperm)$ પર પરાગરજની આનુવંશિક અને પિતૃત્વની અસર છે. ભ્રૂણપોષ એ એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (દ્વિવિધ ફલન) દ્વારા બને છે,તેથી તે પિતૃના આનુવંશિક લક્ષણો ધરાવે છે જે તેના સ્વરૂપ (જેમ કે રંગ અથવા પોત) ને અસર કરી શકે છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ $(n + n = 2n)$ બનાવે છે. બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિ-ફલન $(n + n + n = 3n)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,ભ્રૂણપોષ ફલન પછી દ્વિતીયક કોષકેન્દ્રમાંથી વિકસે છે.

(A) મકાઈ જેવા એકદળી બીજમાં,ભ્રૂણપોષ મોટો હોય છે અને ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
ભ્રૂણપોષનું બહારનું આવરણ,જે ભ્રૂણને ભ્રૂણપોષથી અલગ કરે છે,તેને એલ્યુરોન સ્તર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સ્તર પ્રોટીનયુક્ત હોય છે અને તે ભ્રૂણપોષની પરિઘ (બહારની બાજુ) પર આવેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ભ્રૂણપોષનો વિકાસ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ ના વિભાજન સાથે શરૂ થાય છે.
કોષકેન્દ્રીય પ્રકારના ભ્રૂણપોષમાં,$PEN$ કોષરસ વિભાજન વગર ક્રમિક કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે,જેનાથી મુક્ત કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન થાય છે.
કોષીય પ્રકારમાં,કોષકેન્દ્રીય વિભાજનની સાથે કોષરસ વિભાજન પણ થાય છે.
તેથી,આ પ્રકારો $PEN$ ના વિભાજન પછી તરત જ નક્કી કરવામાં આવે છે.

(B) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ એ ફલન-પૂર્વેની પેશી છે,જે પ્રકૃતિમાં એકકીય $(n)$ હોય છે કારણ કે તે ફલન પહેલાં માદા જન્યુજનકમાંથી વિકસે છે.
તેની સરખામણીમાં,આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ એ ફલન-પશ્ચાત પેશી છે,જે સામાન્ય રીતે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે કારણ કે તે બેવડા ફલન દરમિયાન એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (ત્રિ-જોડાણ) દ્વારા બને છે.

(B) આવૃત બીજધારી $(Angiosperms)$ વનસ્પતિઓમાં, ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પછી ત્રિ-કીલન $(Triple fusion)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે, જેમાં એક નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ વનસ્પતિઓ (જેમ કે પાઈનસ અને મોરપીંછ) માં, ભ્રૂણપોષ એકકીય $(haploid)$ હોય છે અને તે ફલન પહેલાં જ બની જાય છે.
નેફ્રોલેપિસ એ ત્રિઅંગી $(Pteridophyte)$ વનસ્પતિ છે, જેમાં બીજ કે ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ થતું નથી.
તેથી, સૂર્યમુખી (આવૃત બીજધારી) એ સાચો જવાબ છે.

(C) કેપ્સેલા એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે. પર્ણના કોષો દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
આપેલ છે કે,$2n = 46$,તેથી એકકીય સંખ્યા $(n)$ = $46 / 2 = 23$ થશે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે,જે ત્રિ-ફલન (એક નર જન્યુ + બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો) દ્વારા બને છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા = $3n = 3 \times 23 = 69$ થશે.

(C) ઘણી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પ્રાથમિક ભ્રુણપોષકોષ કેન્દ્ર $(PEN)$ કોષરસ વિભાજન વગર સતત કોષકેન્દ્ર વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે ભ્રુણપૂટના મધ્યસ્થ કોષમાં મોટી સંખ્યામાં મુક્ત કોષકેન્દ્રો જોવા મળે છે. ભ્રુણપોષના વિકાસના આ પ્રકારને મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રુણપોષ કહેવામાં આવે છે. આવા મુક્ત કોષકેન્દ્રો ધરાવતા ભ્રુણપૂટને મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રુણપૂટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને ફલિતાંડ $(n + n = 2n)$ બનાવે છે. બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ $(n + n + n = 3n)$ કહેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ $PEN$ વારંવાર સમવિભાજન પામીને ભ્રૂણપોષ બનાવે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.

(A) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં એક નર જન્યુ $(n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n+n)$ ના જોડાણથી પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion) કહેવામાં આવે છે.
કારણ કે $PEN$ ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બને છે,તેથી તે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
પરિણામે,$PEN$ માંથી વિકસતું ભ્રૂણપોષ પેશી પણ ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(B) ભ્રૂણપોષ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના બીજમાં જોવા મળતી પોષક પેશી છે.
નાળિયેરીના કિસ્સામાં,પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ (નાળિયેરનું પાણી) અને સફેદ ગર્ભ (કોષીય ભ્રૂણપોષ) એ ભ્રૂણપોષના વિકાસના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષીય કોષકેન્દ્ર નાળિયેરીમાં હાજર હોય છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે.
એક નર જન્યુ $(n)$ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion) કહેવામાં આવે છે.
$PEN$ ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બનતું હોવાથી તે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
તેથી,$PEN$ માંથી વિકસિત થતો ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(B) $Capsella$ (દ્વિદળી વનસ્પતિ) માં ભ્રૂણપોષનો વિકાસ $Nuclear$ (કોષકેન્દ્રિય) પ્રકારનો હોય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર કોષરસવિભાજન વગર સતત કોષકેન્દ્ર વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે મધ્યસ્થ કોષમાં મુક્ત કોષકેન્દ્રોની સંખ્યા વધે છે.
ત્યારબાદ,કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે,જેનાથી ભ્રૂણપોષ કોષીય બને છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને એક નર જન્યુના જોડાણથી બને છે,તેથી તે ત્રિ-કીય $(3n)$ હોય છે.
અહીં આપેલ છે કે ભ્રૂણપોષમાં $(3n)$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા $30$ છે,તેથી આપણે એકકીય $(n)$ સંખ્યા આ રીતે શોધી શકીએ:
$3n = 30$
$n = 30 / 3 = 10$
પ્રદેહ એ અંડકના દ્વિ-કીય $(2n)$ કોષોનો બનેલો હોય છે.
તેથી,પ્રદેહમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n = 2 \times 10 = 20$ થશે.

(C) મોઝેઇક ભ્રૂણપોષ એટલે ભ્રૂણપોષ પેશીમાં વિવિધ રંગો અથવા આનુવંશિક બંધારણના ડાઘા કે ટપકાંઓની હાજરી.
આ ઘટના $\text{મકાઈ}$ ($Zea$ $mays$) માં જોવા મળે છે, જેનું મુખ્ય કારણ ટ્રાન્સપોઝેબલ એલિમેન્ટ્સ (જમ્પિંગ જિન્સ) ની હાજરી છે, જે એલ્યુરોન સ્તરમાં રંજકદ્રવ્યના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર જનીનોની અભિવ્યક્તિને અસર કરે છે.
તેથી, મોઝેઇક ભ્રૂણપોષ એ $\text{મકાઈ}$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે,જ્યારે બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ કહેવામાં આવે છે. $PEN$ એ ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રો $(n + n + n)$ ના જોડાણથી બનતું હોવાથી,પરિણામી ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(A) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં એક નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે.
નર જન્યુ એકકીય $(n)$ હોય છે અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો પણ એકકીય $(n)$ હોય છે,તેથી તેમના જોડાણથી ત્રિકીય $(3n)$ રચના બને છે.
આથી,ભ્રૂણપોષ,જે $PEN$ માંથી વિકસે છે,તે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(A) નાળિયેરીનું પાણી એ મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ (free-nuclear endosperm) દર્શાવે છે, જે નાળિયેરી $(Cocos \, nucifera)$ ની લાક્ષણિકતા છે.
નાળિયેરીના વિકાસ દરમિયાન, પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર સતત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે, જેના પરિણામે મુક્ત કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન થાય છે.
આ પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી, નાળિયેરીના પાણીને ભ્રૂણપોષનું પ્રવાહી સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષના વિકાસને કોષકેન્દ્રના વિભાજન અને કોષદીવાલના નિર્માણના આધારે ત્રણ પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. કોષકેન્દ્રીય પ્રકાર: આ ભ્રૂણપોષના વિકાસનો સૌથી સામાન્ય અને સાદો પ્રકાર છે. આ પ્રકારમાં,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર વારંવાર મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે,જેમાં તરત જ કોષદીવાલનું નિર્માણ થતું નથી.
$2$. કોષીય પ્રકાર: આ પ્રકારમાં,દરેક કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પછી કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે.
$3$. હેલોબિયલ પ્રકાર: આ એક મધ્યવર્તી પ્રકાર છે જેમાં પ્રથમ વિભાજનને પરિણામે બે અસમાન કોષો બને છે,ત્યારબાદ મોટા કોષમાં કોષકેન્દ્રીય વિભાજન થાય છે.
પ્રશ્નમાં સૌથી સાદા અને સામાન્ય પ્રકાર વિશે પૂછવામાં આવ્યું હોવાથી,સાચો જવાબ કોષકેન્દ્રીય પ્રકાર છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,$Endosperm$ (ભ્રૂણપોષ) બેવડા ફલનના પરિણામે બને છે,ખાસ કરીને એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (ત્રિકીય જોડાણ) દ્વારા.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
ઘણી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,$PEN$ કોષરસ વિભાજન વગર સતત કોષકેન્દ્ર વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ બને છે,જે બહુકોષકેન્દ્રીય અવસ્થા છે.

(C) એરંડીયા $(Ricinus \text{ } communis)$ ના બીજ એ ભ્રૂણપોષી (albuminous) બીજ છે.
આ બીજમાં, ભ્રૂણપોષ એ પોષક પેશી છે જે ખોરાકનો સંગ્રહ તેલ સ્વરૂપે કરે છે.
તેથી, એરંડીયાના બીજમાંથી તેલ તેના ભ્રૂણપોષમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(A) સમિતાયા (aleurone) સ્તર એ કોષોનું એક વિશિષ્ટ સ્તર છે જે ઘઉં,મકાઈ અને જવ જેવા ધાન્ય પાકોના ભ્રૂણપોષને ઘેરે છે. તે પ્રોટીન અને ઉત્સેચકોથી ભરપૂર હોય છે,જે બીજ અંકુરણ દરમિયાન સંગ્રહિત પોષક તત્વોના વહન માટે આવશ્યક છે. તેથી,સમિતાયા સ્તર એ ભ્રૂણપોષનો એક પરિઘવર્તી ભાગ છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ ક્રમિક કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે કોષદીવાલના નિર્માણ વગર મુક્ત કોષકેન્દ્રો ઉત્પન્ન થાય છે. આ અવસ્થાને મુક્ત કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ કહેવામાં આવે છે. તેનું સામાન્ય ઉદાહરણ નાળિયેરનું પાણી છે,જે હજારો કોષકેન્દ્રો ધરાવતું મુક્ત કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ છે. તેથી,મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન એ ભ્રૂણપોષના વિકાસની લાક્ષણિકતા છે.

(A) મકાઈના દાણામાં,ભ્રૂણપોષના સૌથી બહારના સ્તરને સમિયાતા (aleurone) સ્તર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સ્તર વિશિષ્ટ છે અને તે ખાસ કરીને પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે. તે બીજના અંકુરણ દરમિયાન ઉત્સેચકોના સંશ્લેષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) કુમળા નાળિયેરમાં જોવા મળતું પાણી એ $\text{મુક્ત}-\text{કોષકેન્દ્રીય}$ $\text{ભ્રૂણપોષ}$ ($Free-nuclear$ $endosperm$) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।
ભ્રૂણપોષના વિકાસ દરમિયાન, પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર કોષરસવિભાજન વગર ક્રમિક કોષકેન્દ્ર વિભાજન પામે છે, જેના પરિણામે મોટી સંખ્યામાં મુક્ત કોષકેન્દ્રો બને છે।
આ મુક્ત કોષકેન્દ્રો ધરાવતું પ્રવાહી એટલે જ નાળિયેરનું પાણી।
ત્યારબાદ, જેમ નાળિયેર પરિપક્વ થાય છે, તેમ કોષીયકરણ થાય છે અને ભ્રૂણપોષ ઘન સ્વરૂપ ધારણ કરે છે।

(A) લીલા નાળિયેરનો પ્રવાહી ભાગ પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ તરીકે ઓળખાય છે.
તે મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપોષ છે,જેમાં હજારો મુક્ત કોષકેન્દ્રો નાળિયેરના પાણીમાં તરતા હોય છે.
આ ભ્રૂણપોષ વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.

(C) ભ્રૂણપોષ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલન દરમિયાન બીજમાં બનતી પોષક પેશી છે.
તે એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (ત્રિ-કીય જોડાણ) દ્વારા બને છે,જેના પરિણામે ત્રિ-કીય $(3n)$ કોષકેન્દ્ર બને છે.
ભ્રૂણપોષનું મુખ્ય કાર્ય વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડવાનું છે.
વનસ્પતિની જાતિના આધારે,ભ્રૂણપોષ વિવિધ પ્રકારના ખોરાકનો સંગ્રહ કરી શકે છે,જેમાં કાર્બોદિત (સ્ટાર્ચ),પ્રોટીન અને ચરબી (તેલ) નો સમાવેશ થાય છે.
જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઘણી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના ભ્રૂણપોષમાં સૌથી પાયાનો અને સામાન્ય સંગ્રહિત પદાર્થ કાર્બોદિત (સ્ટાર્ચ) છે.

(A) એલ્યુરોન સ્તર એ એક વિશિષ્ટ કોષીય સ્તર છે જે મકાઈ,ઘઉં અને જવ જેવા એકદળી વનસ્પતિના બીજમાં સ્ટાર્ચયુક્ત ભ્રૂણપોષને ઘેરી લે છે.
તે ભ્રૂણપોષનો એક ભાગ છે અને પ્રોટીન તથા ઉત્સેચકોથી સમૃદ્ધ હોય છે.
બીજ અંકુરણ દરમિયાન,એલ્યુરોન સ્તર એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે ભ્રૂણપોષમાં સંગ્રહિત સ્ટાર્ચનું સરળ શર્કરામાં વિઘટન કરે છે,જેથી વિકાસ પામતા ભ્રૂણને ઊર્જા મળી રહે.

(B) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન થાય છે,જેમાં એક નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
નર જન્યુ એકકીય $(n)$ હોય છે અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો પણ એકકીય $(n + n)$ હોય છે,તેથી તેમના જોડાણથી બનતી રચના ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આથી,આવૃતબીજધારીઓમાં ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(C) હેલોબિયલ પ્રકારનો ભ્રૂણપોષ વિકાસ એ કોષકેન્દ્રીય અને કોષીય ભ્રૂણપોષ વિકાસની વચ્ચેનો મધ્યવર્તી પ્રકાર છે.
આ પ્રકારમાં,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્રના પ્રથમ વિભાજન બાદ કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે,જેના પરિણામે બે અસમાન કોષો બને છે: એક મોટો અંડછિદ્રીય કોષ અને એક નાનો અંડતલીય કોષ.
ભ્રૂણપોષ વિકાસની આ વિશિષ્ટ પદ્ધતિ એકદળી વનસ્પતિઓમાં હેલોબિએલ્સ શ્રેણી (જેને હવે અલિસમેટલ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે) ની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,તે મોટે ભાગે હેલોબિએલ્સ શ્રેણીની વનસ્પતિઓ પૂરતું મર્યાદિત છે.

(B) વનસ્પતિના મૂળના અગ્રભાગના કોષો દ્વિતીય (diploid) $(2n)$ હોય છે.
અહીં આપેલ છે કે $2n = 42$,તેથી એકકીય (haploid) સંખ્યા $(n)$ = $42 / 2 = 21$ થાય.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ એક નર જન્યુ $(n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ ના જોડાણથી બને છે,જે ત્રિતીય (triploid) $(3n)$ રચના છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષના કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા = $3n = 3 \times 21 = 63$ થાય.