The Pistil, Megasporangium (ovule) and Embryo sac Questions in Gujarati

(B) મહાબીજાણુજનનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
મોટા ભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,આ ચાર પૈકી ત્રણ મહાબીજાણુઓ અવનત પામે છે,જ્યારે માત્ર એક જ મહાબીજાણુ સક્રિય રહે છે.
આ સક્રિય મહાબીજાણુ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકાસ પામે છે.
તેથી,સાચો જવાબ છે કે $3$ મહાબીજાણુઓ અવનત પામે છે અને $1$ મહાબીજાણુ સક્રિય રહે છે.

(A) લાક્ષણિક પુખ્ત ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) મહાબીજાણુ માતૃકોષના અર્ધીકરણ પછી ત્રણ વાર મુક્ત કોષકેન્દ્ર વિભાજન દ્વારા બને છે.
તેમાં $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે: અંડછિદ્ર તરફ $3$ (અંડપ્રસાધન),અંડતલ તરફ $3$ (પ્રતિધ્રુવીય કોષો),અને મધ્યસ્થ કોષમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો.
જોકે,તે $7$-કોષીય હોય છે કારણ કે બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો જોડાઈને એક મધ્યસ્થ કોષ બનાવે છે,જ્યારે બાકીના $6$ કોષકેન્દ્રો અલગ કોષરસપટલથી ઘેરાયેલા હોય છે.
આમ,તે $8$-કોષકેન્દ્રીય અને $7$-કોષીય છે.

(A) મોનોસ્પોરિક વિકાસ એટલે એવી પ્રક્રિયા જેમાં ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) મહાબીજાણુ માતૃકોષના અર્ધીકરણ બાદ ઉત્પન્ન થયેલા ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી માત્ર એક જ મહાબીજાણુમાંથી વિકસે છે.
મોટાભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય મહાબીજાણુ સમભાજન પામીને પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (પોલિગોનમ પ્રકાર) બનાવે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં,અંડપ્રસાધન અંડકછિદ્ર તરફના છેડે આવેલું હોય છે.
તે બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે.
તેથી,અંડપ્રસાધન એટલે અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમૂહ.

(B) તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) એ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલી વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય એવા રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે જે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે.

(A) એક લાક્ષણિક પરિપક્વ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં કોષકેન્દ્રોની ગોઠવણી નીચે મુજબ હોય છે:
$1$. અંડછિદ્ર તરફના છેડે $3$ કોષો હોય છે: $2$ સહાયક કોષો અને $1$ અંડકોષ.
$2$. મધ્યસ્થ કોષમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે.
$3$. અંડતલ તરફના છેડે $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો હોય છે.
આમ,કોષકેન્દ્રોની ગોઠવણી $3$ (પ્રતિધ્રુવીય) $+ 2$ (ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો) $+ 3$ (અંડપ્રસાધન) = $3+2+3$ છે.

(A) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં $8$ કોષકેન્દ્રો અને $7$ કોષો હોય છે.
$1$. અંડકતલ (chalazal end) પર આવેલા ત્રણ કોષોને પ્રતિધ્રુવીય કોષો $(P)$ કહેવામાં આવે છે.
$2$. અંડકછિદ્ર (micropylar end) પર આવેલા ત્રણ કોષો અંડપ્રસાધન $(Q)$ બનાવે છે,જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. તેથી,$P$ એ પ્રતિધ્રુવીય કોષો દર્શાવે છે અને $Q$ એ અંડપ્રસાધન દર્શાવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે,જેમાં ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,બે સહાયકકોષો,એક અંડકોષ અને એક મોટો મધ્યસ્થ કોષનો સમાવેશ થાય છે.
મધ્યસ્થ કોષ એ ભ્રૂણપુટનો સૌથી મોટો કોષ છે કારણ કે તે ભ્રૂણપુટનો મુખ્ય ભાગ રોકે છે અને તેમાં ફલન પહેલાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) તંતુમય ઘટકો (filiform apparatus) એ ભ્રૂણપુટમાં સહાયક કોષોમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ છે. તે સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલ હોય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય ફલન દરમિયાન પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાનું છે.

(A) આપેલ ભ્રૂણપુટની આકૃતિમાં,લેબલ્સ નીચેની રચનાઓ દર્શાવે છે:
$P$ એ સહાયકકોષો (synergids) દર્શાવે છે.
$Q$ એ અંડકોષ (egg cell) દર્શાવે છે.
$R$ એ તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દર્શાવે છે.
$S$ એ પ્રતિધ્રુવીય કોષો (antipodal cells) દર્શાવે છે.
સહાયકકોષો એ ભ્રૂણપુટના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા વિશિષ્ટ કોષો છે જે પરાગનલિકાને અંડકોષ તરફ માર્ગદર્શન આપવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનો લાક્ષણિક પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
તે નીચેના ઘટકો ધરાવે છે:
$1$. અંડછિદ્ર તરફ અંડપ્રસાધન,જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. અંડતલ તરફ ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો.
$3$. એક મોટો મધ્યસ્થ કોષ જેમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે,જે અંતે જોડાઈને દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે.
તેથી,સાચું બંધારણ એક અંડકોષ,બે સહાયક કોષો,ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો છે.

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે. એક પરિપક્વ,લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી ભ્રૂણપુટ (Polygonum પ્રકાર) મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજનના ત્રણ રાઉન્ડમાંથી પસાર થાય છે,જેના પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રો બને છે. આ $7$ કોષોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે: $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$1$ મધ્યસ્થ કોષ ($2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો),અને અંડપ્રસાધન જે $2$ સહાયક કોષો અને $1$ અંડકોષનું બનેલું હોય છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે. અંડપ્રસાધન $1$ અંડકોષ અને $2$ સહાયક કોષોનું બનેલું હોય છે. $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા હોય છે,અંડપ્રસાધનમાં નહીં.

(C) $1$. પરિપક્વ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) નો વિકાસ દ્વિતીય ગુરુબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ માંથી શરૂ થાય છે.
$2$. $MMC$ એક અર્ધીકરણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈને ચાર એકકીય ગુરુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. આ ચાર ગુરુબીજાણુઓમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય ગુરુબીજાણુ માદા જન્યુજનક તરીકે વિકસે છે.
$4$. આ સક્રિય ગુરુબીજાણુ ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજનની પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થઈને $8$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
$5$. તેથી,આ પ્રક્રિયા માટે $1$ અર્ધીકરણ અને $3$ સમભાજનની જરૂર પડે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ અંડનાલ (Funicle): તે અંડકને જરાયુ સાથે જોડતો દંડ છે,તેથી $(a-ii)$.
$(b)$ અંડકાવરણો (Integuments): આ અંડકના પ્રદેહને ઘેરાતા રક્ષણાત્મક આવરણો છે,તેથી $(b-iii)$.
$(c)$ અંડતલ (Chalaza): તે અંડકનો તલસ્થ ભાગ દર્શાવે છે,જે અંડછિદ્રની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,તેથી $(c-v)$.
$(d)$ બીજકેન્દ્ર (Hilum): તે એવું જોડાણ સ્થાન છે જ્યાં અંડકનો દેહ અંડનાલ સાથે જોડાય છે,તેથી $(d-iv)$.
$(e)$ અંડછિદ્ર (Micropyle): તે અંડકની ટોચ પર આવેલું નાનું છિદ્ર છે જેમાંથી પરાગનલિકા પ્રવેશ કરે છે,તેથી $(e-i)$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(a-ii, b-iii, c-v, d-iv, e-i)$ છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,માદા જન્યુજનકને ભ્રૂણપુટ (Embryo sac) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક નાની,સાત કોષીય અને આઠ કોષકેન્દ્રીય રચના છે જે અંડકના પ્રદેહની અંદર વિકસે છે.
આ પ્રક્રિયા એક મહાબીજાણુ માતૃકોષથી શરૂ થાય છે,જે અર્ધીકરણ દ્વારા ચાર મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને એક સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકસે છે.

(A) મહાબીજાણુજનનની પ્રક્રિયામાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
મોટાભાગની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે અને માત્ર એક જ સક્રિય રહે છે.
આ એક સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકસે છે,જેને મોનોસ્પોરિક વિકાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે તેને મોનોસ્પોરિક વિકાસ શા માટે કહેવામાં આવે છે.

(D) ફિલિફોર્મ એપરેટસ એ ભ્રૂણપુટના સહાયક કોષોમાં કોષદીવાલનું એક વિશિષ્ટ કોષીય જાડું થયેલું બંધારણ છે.
તે આંગળી જેવા પ્રવર્ધો ધરાવે છે જે સહાયક કોષોના કોષરસમાં વિસ્તરેલા હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવાનું છે.
તેથી,ફિલિફોર્મ એપરેટસ એ સહાયક કોષોની લાક્ષણિકતા છે.

(C) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$1$. બીજકેન્દ્ર $(A)$: તે અંડક અને અંડનાલ વચ્ચેનું જોડાણ છે $(III)$.
$2$. પરિભ્રૂણપોષ $(B)$: તે કેટલાક બીજમાં બાકી રહેલા પ્રદેહને દર્શાવે છે $(I)$.
$3$. અંડતલ $(C)$: તે અંડકનો તલસ્થ ભાગ છે,જે અંડછિદ્રની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે $(II)$.
$4$. અંડનાલ $(D)$: તે દંડ છે જેના દ્વારા અંડક જરાયુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(IV)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-II, D-IV$ છે.

(B) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપુટમાં,રચના $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય હોય છે.
અંડછિદ્રીય છેડે અંડપ્રસાધન હોય છે,જેમાં એક અંડકોષ અને બે સહાયક કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
અંડતલીય (chalazal) છેડે ત્રણ કોષો આવેલા હોય છે,જેને પ્રતિધ્રુવીય કોષો (antipodal cells) કહેવામાં આવે છે.
મધ્યસ્થ કોષમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે.
તેથી,અંડતલીય છેડે આવેલા ત્રણ કોષોને પ્રતિધ્રુવીય કોષો કહે છે.

(A) $1$. પ્રક્રિયા દ્વિતીય ગુરુબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ થી શરૂ થાય છે.
$2$. $MMC$ એક અર્ધીકરણ (meiosis) માંથી પસાર થઈને ચાર એકકીય ગુરુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. આમાંથી ત્રણ ગુરુબીજાણુઓ નાશ પામે છે અને એક સક્રિય ગુરુબીજાણુ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકસે છે.
$4$. સક્રિય ગુરુબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજન પામીને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચના બનાવે છે.
$5$. ત્યારબાદ આ કોષકેન્દ્રો $7$-કોષીય,$8$-કોષકેન્દ્રીય પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં ગોઠવાય છે.
$6$. તેથી,આ નિર્માણ માટે $1$ અર્ધીકરણ અને $3$ સમભાજનની જરૂર પડે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુજનનની પ્રક્રિયા દ્વારા મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ માંથી અર્ધીકરણ દ્વારા ચાર મહાબીજાણુઓનું નિર્માણ થાય છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી ત્રણ અવનત પામે છે અને માત્ર એક જ સક્રિય રહે છે.
આ એક સક્રિય મહાબીજાણુ ત્રણ ક્રમિક મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય સમભાજન વિભાજન પામીને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચના બનાવે છે,જે અંતે ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક તરીકે પણ ઓળખાય છે) માં સંગઠિત થાય છે.
તેથી,સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકાસ પામે છે.

(A) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી સ્ત્રી જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) ના વિકાસમાં,સક્રિય મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર $8$ કોષકેન્દ્રો બનાવવા માટે ત્રણ ક્રમિક સમવિભાજન પામે છે.
$8$-કોષકેન્દ્રીય અવસ્થા પછી,કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે,જે લાક્ષણિક સ્ત્રી જન્યુજનકનું આયોજન કરે છે.
ચોક્કસ રીતે,$3$ કોષકેન્દ્રો અંડછિદ્રીય છેડે જઈને અંડપ્રસાધન બનાવે છે અને $3$ કોષકેન્દ્રો અંડતલીય છેડે જઈને પ્રતિધ્રુવીય કોષો બનાવે છે.
બાકીના $2$ કોષકેન્દ્રો,જેમને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો કહેવાય છે,તે દરેક ધ્રુવ પરથી (એક અંડછિદ્રીય છેડેથી અને એક અંડતલીય છેડેથી) ભ્રૂણપુટના કેન્દ્રમાં સ્થળાંતર કરે છે.
તેથી,દરેક ધ્રુવ પરથી $1$ કોષકેન્દ્ર કેન્દ્રમાં સ્થળાંતર કરે છે,આમ મધ્યસ્થ કોષમાં કુલ $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો જોવા મળે છે.

(C) અંડકને બીજાશયના જરાયુ સાથે જોડતી દાંડીને અંડકદંડ (funiculus) કહેવામાં આવે છે.
$i$. અંડતલ (Chalaza): અંડકનો આધારનો ભાગ જે અંડકછિદ્રની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
$ii$. બીજકેન્દ્ર (Hilum): અંડકનો મુખ્ય ભાગ અને અંડકદંડ વચ્ચેનું જોડાણ બિંદુ.
$iii$. જરાયુ (Placenta): બીજાશયની દીવાલની અંદરની પેશી કે જેની સાથે અંડકદંડ દ્વારા અંડક જોડાયેલું હોય છે.

(A) $1$. મેગાસ્પોર મધર સેલ $(MMC)$ એ પ્રદેહના પેશીમાંથી ઉતરી આવેલ દ્વિતીય $(2n)$ કોષ છે.
$2$. પ્રદેહ એ અંડકનો મધ્ય ભાગ છે જે દ્વિતીય $(2n)$ કોષોનો બનેલો છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણપુટને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$3$. અંડકોષ એ એક એકકીય $(n)$ જન્યુ છે જે ભ્રૂણપુટની અંદર અર્ધીકરણ અને ત્યારબાદ સમભાજન દ્વારા બને છે.
$4$. તેથી,પ્લોઇડીનો સાચો ક્રમ $2n, 2n, n$ છે.

(D) પરિપક્વ આવૃત બીજધારી ભ્રૂણપુટમાં $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે.
આમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો (એકકીય),$2$ સહાયક કોષો (એકકીય),$1$ અંડકોષ (એકકીય) અને $1$ મધ્યસ્થ કોષ જેમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (એકકીય) હોય છે.
આમ,કુલ $7$ એકકીય કોષકેન્દ્રો ($3$ પ્રતિધ્રુવીય + $2$ સહાયક + $1$ અંડકોષ + $1$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર) અને $1$ દ્વિકીય કોષકેન્દ્ર (મધ્યસ્થ કોષમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બનેલ) હોય છે.
તેથી,ભ્રૂણપુટમાં $7$ એકકીય અને $1$ દ્વિકીય કોષકેન્દ્ર હોય છે.

(C) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં, બીજાશયમાં અંડકની સંખ્યા પ્રજાતિના આધારે અલગ-અલગ હોય છે.
- $\text{ડાંગર}$, $\text{ઘઉં}$ અને $\text{કેરી}$ સામાન્ય રીતે તેમના બીજાશયમાં એક જ અંડક ધરાવે છે, જે એક બીજમાં વિકસે છે.
- $\text{ટામેટા}$ (અને $\text{પપૈયું}$ તથા $\text{તરબૂચ}$ જેવા અન્ય ફળો) તેના બીજાશયમાં ઘણા અંડક ધરાવે છે, જે અનેક બીજમાં વિકસે છે.
- તેથી, $\text{ટામેટા}$ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે એક કરતા વધુ અંડક દર્શાવે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના ભ્રૂણપુટમાં,અંડકોષનું કોષકેન્દ્ર,પ્રતિધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને સહાયક કોષોના કોષકેન્દ્રો એકકીય $(n)$ હોય છે. નર જન્યુ પણ એકકીય $(n)$ હોય છે. જોકે,દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર (અથવા અંતિમ કોષકેન્દ્ર) બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બને છે,જે તેને દ્વિતીય $(2n)$ બનાવે છે. તેથી,પ્લોઇડીની દ્રષ્ટિએ દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર અન્ય કોષકેન્દ્રોથી અલગ છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) સામાન્ય રીતે $8$ કોષકેન્દ્રો અને $7$ કોષો ધરાવે છે.
તેમાં ઘણા કોષકેન્દ્રો હોવાથી,તેને બહુકોષકેન્દ્રીય (multinucleate) કહેવામાં આવે છે.
આ $8$ કોષકેન્દ્રો નીચે મુજબ ગોઠવાયેલા હોય છે: અંડછિદ્ર તરફ $3$ (અંડકોષ ઉપકરણ),અંડતલ તરફ $3$ (પ્રતિધ્રુવીય કોષો),અને મધ્યસ્થ કોષમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનો લાક્ષણિક ભ્રૂણપુટ એકબીજાણુક (monosporic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી વિકાસ પામે છે.
તે અંતઃબીજાણુક (endosporic) છે કારણ કે તે અંડકની અંદર મહાબીજાણુની દીવાલની અંદર વિકાસ પામે છે.
પરિપક્વતા સમયે તેમાં $7$ કોષો અને $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે (ત્રણ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,બે સહાયક કોષો,એક અંડકોષ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો એક મધ્યસ્થ કોષ).

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં મહાબીજાણુધાનીને અંડક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
મોટાભાગની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડક બે રક્ષણાત્મક આવરણોથી ઘેરાયેલું હોય છે જેને અંડકાવરણો (integuments) કહે છે.
બે અંડકાવરણો ધરાવતા અંડકને દ્વિવરણીય (bitegmic) કહેવામાં આવે છે.
જોકે કેટલીક વનસ્પતિઓમાં એકવરણીય (unitegmic) અથવા અનાવૃત (ategmic) અંડક જોવા મળે છે,પરંતુ આવૃત બીજધારીઓમાં સૌથી સામાન્ય સ્થિતિ દ્વિવરણીય (bitegmic) છે.

(A) ભ્રૂણપુટના વિકાસ (મોનોસ્પોરિક વિકાસ) દરમિયાન,એક દ્વિતીય મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે એક અર્ધીકરણ વિભાજન પામે છે.
આ ચારમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને એક સક્રિય મહાબીજાણુ બાકી રહે છે.
ત્યારબાદ આ સક્રિય મહાબીજાણુ $8$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બનાવવા માટે ત્રણ ક્રમિક મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય સમભાજન વિભાજન પામે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડકને તકનીકી રીતે મહાબીજાણુધાની (megasporangium) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અંડકનો મુખ્ય ભાગ,જે અંડકાવરણોથી ઘેરાયેલા દ્વિતીય (diploid) મૃદુતક કોષોનો બનેલો હોય છે,તેને પ્રદેહ (nucellus) કહેવામાં આવે છે. કારણ કે મહાબીજાણુ માતૃકોષ (megaspore mother cell) આ પેશીની અંદર જ વિભેદિત થાય છે,તેથી પ્રદેહને જ સાચા અર્થમાં મહાબીજાણુધાની માનવામાં આવે છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓ સામાન્ય રીતે એક સીધી હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેને રેખીય ચતુષ્ક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ ચારમાંથી સામાન્ય રીતે ત્રણ નાશ પામે છે અને માત્ર એક સક્રિય મહાબીજાણુ ભ્રૂણપુટમાં વિકાસ પામે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,મહાબીજાણુજનનની પ્રક્રિયામાં મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ માંથી અર્ધીકરણ દ્વારા મહાબીજાણુઓનું નિર્માણ થાય છે.
ઉત્પન્ન થયેલા ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી ત્રણ નાશ પામે છે અને માત્ર એક જ સક્રિય રહે છે.
આ સક્રિય મહાબીજાણુ એ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) નો પ્રથમ કોષ છે.
તે સમવિભાજન દ્વારા વિકાસ પામીને પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના પરિપક્વ ભ્રૂણપુટમાં,અંડપ્રસાધન બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષનું બનેલું હોય છે.
સહાયક કોષો અંડછિદ્ર તરફના છેડે વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ ધરાવે છે,જેને તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) કહેવામાં આવે છે.
તંતુમય પ્રસાધનનું મુખ્ય કાર્ય પરાગનલિકાને સહાયક કોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવાનું છે.

(C) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) નો વિકાસ એક સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી શરૂ થાય છે.
$1$. મહાબીજાણુ માતૃકોષ $1$ અર્ધીકરણ પામીને $4$ એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. તેમાંથી $3$ અવનત પામે છે અને $1$ સક્રિય રહે છે.
$3$. સક્રિય મહાબીજાણુ $3$ ક્રમિક મુક્ત-કોષકેન્દ્રીય સમભાજન પામીને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચના બનાવે છે.
$4$. ત્યારબાદ આ કોષકેન્દ્રો $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) માં ગોઠવાય છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં $1$ અર્ધીકરણ અને $3$ સમભાજનનો સમાવેશ થાય છે.

(C) અંડક એ જરાયુ સાથે જે દંડ જેવી રચના દ્વારા જોડાયેલું હોય છે તેને $Funicle$ (અંડકદંડ) કહે છે. અંડકના મુખ્ય દેહ અને $Funicle$ ના જોડાણ સ્થાનને $Hilum$ (નાભિ) કહેવામાં આવે છે. તેથી,$Funicle$ એ અંડકને જરાયુ સાથે જોડતા દંડ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) આપેલ ભ્રૂણપુટની આકૃતિમાં, '$Y$' તરીકે દર્શાવેલ રચના એ સહાયક કોષોના અંડછિદ્રીય છેડે આવેલા આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે, જેને તંતુમય પ્રસાધન (Filiform apparatus) કહેવામાં આવે છે। '$X$' તરીકે દર્શાવેલ રચના એ અંડકોષની બાજુમાં આવેલા બે સહાયક કોષોમાંથી એક છે। તેથી, સાચી ઓળખ $X = \text{સહાયક કોષ}$ અને $Y = \text{તંતુમય પ્રસાધન}$ છે। આપેલા વિકલ્પોમાંથી, વિકલ્પ $(B)$ આ વર્ણન સાથે મેળ ખાય છે।

(C) પ્રદેહ એ અંડકમાં રહેલા દ્વિકીય $(2n)$ કોષોનો સમૂહ છે.
મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ પ્રદેહમાંથી ઉદ્ભવે છે અને તે પણ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
સક્રિય મહાબીજાણુ એ $MMC$ ના અર્ધીકરણ પછી બને છે અને તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી સમભાજન દ્વારા વિકાસ પામે છે અને તે પણ એકકીય $(n)$ હોય છે.
તેથી,પ્લોઇડીનો સાચો ક્રમ $2n, 2n, n, n$ છે.

(B) $Hilum$ (બીજકેન્દ્ર) એ જોડાણનું સ્થાન અથવા તે બિંદુ છે જ્યાં અંડકનો મુખ્ય ભાગ અંડનાલ $(funicle)$ સાથે જોડાય છે. અંડનાલ એ એક દંડ જેવી રચના છે જે અંડકને બીજાશયના જરાયુ $(placenta)$ સાથે જોડે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) આપેલ અનાવૃત બીજધારી (anatropous ovule) ની આકૃતિમાં:
$X$ એ અંડકની ટોચ પર રહેલા નાના છિદ્રને દર્શાવે છે,જેને અંડકછિદ્ર (Micropyle) કહે છે.
$Y$ એ અંડકાવરણોની અંદર રહેલા પોષક પેશીના જથ્થાને દર્શાવે છે,જેને પ્રદેહ (Nucellus) કહે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $X$ - અંડકછિદ્ર અને $Y$ - પ્રદેહ છે.

(B) મહાબીજાણુજનનની પ્રક્રિયામાં,પ્રદેહ (nucellus) દ્વિતીય (diploid,$2n$) કોષો ધરાવે છે.
'$X$' એ પ્રદેહના કોષો દર્શાવે છે,જે દ્વિતીય $(2n)$ છે.
'$Y$' એ મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અથવા વિકાસ પામતા મહાબીજાણુને દર્શાવે છે,જે અર્ધીકરણ દ્વારા એકકીય $(n)$ મહાબીજાણુઓ બનાવે છે.
તેથી,'$X$' ની પ્લોઇડી $2n$ છે અને '$Y$' ની પ્લોઇડી $n$ છે.

(A) આપેલ અપ્રતીપ (anatropous) બીજાંડની આકૃતિમાં:
$X$ એ પ્રદેહની અંદર રહેલી કેન્દ્રીય રચના તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) છે.
$Y$ એ તે દંડ તરફ નિર્દેશ કરે છે જે બીજાંડને જરાયુ સાથે જોડે છે,જેને બીજાંડદંડ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $X = \text{ભ્રૂણપુટ}$ અને $Y = \text{બીજાંડદંડ}$ છે.

(B) એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિમાં,ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) સક્રિય મહાબીજાણુના નિર્માણ પછી ત્રણ ક્રમિક સમભાજન વિભાજનમાંથી પસાર થાય છે.
આ વિભાજનના પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રો બને છે.
વિભાજન પછી,કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે,જે લાક્ષણિક માદા જન્યુજનકના આયોજન તરફ દોરી જાય છે.
તેમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ અને $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે.
આમ,તે $8$-કોષકેન્દ્રીય છે પરંતુ $7$-કોષીય છે કારણ કે બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો એક જ મધ્યસ્થ કોષમાં સમાવિષ્ટ હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિમાં,પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) $8$ કોષકેન્દ્રીય અને $7$ કોષીય રચના ધરાવે છે.
તેમાં $3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,$2$ સહાયક કોષો,$1$ અંડકોષ અને $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ધરાવતો $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ હોય છે.

(B) મહાલઘુબીજાણુધાની.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડક એ એક વિશિષ્ટ રચના છે જે ફલન પછી બીજમાં વિકસે છે. તકનીકી રીતે,અંડકને મહાલઘુબીજાણુધાની (megasporangium) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં પ્રદેહ (nucellus) હોય છે જે અંડકાવરણો દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે.

(A) મહાબીજાણુજનન (megasporogenesis) ની પ્રક્રિયામાં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ બનાવે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી,અંડછિદ્ર (micropylar) તરફ રહેલા ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે,જ્યારે અંડતલ (chalazal) તરફ રહેલું માત્ર એક જ મહાબીજાણુ કાર્યક્ષમ રહે છે.
આ કાર્યક્ષમ મહાબીજાણુ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં વિકાસ પામે છે.
પરિપક્વ માદા જન્યુજનક સામાન્ય રીતે $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચના ધરાવે છે.

(B) પ્રદેહ એ અંડકમાં આવેલી દ્વિકીય $(2n)$ પેશી છે,પરંતુ ચતુર્ગુણિત વનસ્પતિમાં દૈહિક કોષો $4n$ હોય છે.
અહીં આપેલ છે કે ચતુર્ગુણિત વનસ્પતિના પ્રદેહમાં $4n = 48$ રંગસૂત્રો છે.
અર્ધીકરણ દ્વારા બનતા જન્યુઓ (અંડકોષ અને સહાયક કોષ) $2n$ અવસ્થા ધરાવશે.
તેથી,$2n = 48 / 2 = 24$.
આમ,અંડકોષ અને સહાયક કોષ બંનેમાં $24$ રંગસૂત્રો હશે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
પ્રતિધ્રુવીય કોષો ભ્રૂણપુટમાં સક્રિય મહાબીજાણુના સમવિભાજન દ્વારા બને છે.
મહાબીજાણુ એકકીય $(n)$ હોવાથી,તેમાંથી બનતા પ્રતિધ્રુવીય કોષો પણ એકકીય $(n)$ હોય છે,દ્વિકીય $(2n)$ હોતા નથી.
તેથી,'પ્રતિધ્રુવીય કોષો - $2n$' ની જોડી ખોટી છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનો ભ્રૂણપુટ,જેને માદા જન્યુજનક પણ કહેવામાં આવે છે,તે સામાન્ય રીતે $Polygonum$ પ્રકારનો વિકાસ દર્શાવે છે.
તે $7$ કોષોનો બનેલો હોય છે: $1$ અંડકોષ,$2$ સહાયક કોષો,$3$ પ્રતિધ્રુવીય કોષો અને $1$ મોટો મધ્યસ્થ કોષ.
જોકે તેમાં કુલ $7$ કોષો હોય છે,પરંતુ તેમાં $8$ કોષકેન્દ્રો હોય છે કારણ કે મધ્યસ્થ કોષમાં $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે,જ્યારે બાકીના $6$ કોષોમાં પ્રત્યેકમાં $1$ કોષકેન્દ્ર હોય છે.