Gujarati

Slope of line, Equation of line in different forms Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Slope of line, Equation of line in different forms

342+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 342 questions in Gujarati

151
DifficultMCQ
જો કોઈ રેખા $L$ નો $x-$અંતઃખંડ એ રેખા $3x + 4y = 12$ ના $x-$અંતઃખંડ કરતા બમણો હોય અને $L$ નો $y-$અંતઃખંડ તે જ રેખાના $y-$અંતઃખંડ કરતા અડધો હોય,તો $L$ નો ઢાળ શોધો.
A
$-3$
B
$-3/8$
C
$-3/2$
D
$-3/16$

Solution

(D) આપેલ રેખા $3x + 4y = 12$ છે.
$12$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x}{4} + \frac{y}{3} = 1$ મળે છે.
આમ,$x-$અંતઃખંડ $4$ છે અને $y-$અંતઃખંડ $3$ છે.
ધારો કે રેખા $L$ નો $x-$અંતઃખંડ $a$ અને $y-$અંતઃખંડ $b$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$a = 2 \times 4 = 8$ અને $b = \frac{3}{2}$.
રેખા $L$ નું અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે,જે $\frac{x}{8} + \frac{y}{3/2} = 1$ થાય છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{x}{8} + \frac{2y}{3} = 1$ થાય છે.
$24$ વડે ગુણતા,આપણને $3x + 16y = 24$ મળે છે.
ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ માં લખતા,$16y = -3x + 24$,એટલે કે $y = -\frac{3}{16}x + \frac{24}{16}$.
તેથી,$L$ નો ઢાળ $-\frac{3}{16}$ છે.
152
DifficultMCQ
જો $20\,m$ અને $80\,m$ ઊંચાઈના બે શિરોલંબ થાંભલા સમક્ષિતિજ સમતલ પર એકબીજાથી દૂર આવેલા હોય,તો દરેક થાંભલાની ટોચને બીજા થાંભલાના પાયા સાથે જોડતી રેખાઓના છેદબિંદુની ઊંચાઈ ($m$ માં) કેટલી હશે?
A
$16$
B
$18$
C
$50$
D
$15$

Solution

(A) ધારો કે બે થાંભલા $OA$ અને $BC$ સમક્ષિતિજ સમતલ $OB$ પર છે. $OA = 20\,m$ અને $BC = 80\,m$. તેમની વચ્ચેનું અંતર $OB = a$ છે.
યામ પદ્ધતિ મુજબ $O(0, 0)$,$A(0, 20)$,$B(a, 0)$,અને $C(a, 80)$ લઈએ.
પ્રથમ થાંભલાની ટોચ $A(0, 20)$ ને બીજા થાંભલાના પાયા $B(a, 0)$ સાથે જોડતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 0 = \frac{20 - 0}{0 - a}(x - a) \Rightarrow y = -\frac{20}{a}(x - a) \quad \dots(1)$
બીજા થાંભલાની ટોચ $C(a, 80)$ ને પ્રથમ થાંભલાના પાયા $O(0, 0)$ સાથે જોડતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 0 = \frac{80 - 0}{a - 0}(x - 0) \Rightarrow y = \frac{80}{a}x \quad \dots(2)$
છેદબિંદુ $M$ શોધવા માટે,$(1)$ અને $(2)$ ને સરખાવતા:
$\frac{80}{a}x = -\frac{20}{a}(x - a)$
$80x = -20x + 20a$
$100x = 20a \Rightarrow x = \frac{a}{5}$
$x = \frac{a}{5}$ ને $(2)$ માં મૂકતા:
$y = \frac{80}{a} \times \frac{a}{5} = 16\,m$.
આમ,છેદબિંદુની ઊંચાઈ $16\,m$ છે.
Solution diagram
153
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P(-3, 4)$ માંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા એવી હોય કે જેથી યામ અક્ષો વચ્ચેનો તેનો અંતઃખંડિત ભાગ $P$ પર દુભાગતો હોય,તો તેનું સમીકરણ શું છે?
A
$3x-4y+25=0$
B
$4x-3y+24=0$
C
$x-y+7=0$
D
$4x+3y=0$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
રેખા બિંદુ $P(-3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને આ બિંદુ અક્ષો વચ્ચેના અંતઃખંડિત ભાગને દુભાગે છે,તેથી અંતઃખંડો $A(a, 0)$ અને $B(0, b)$ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્ર મુજબ,$P = \left( \frac{a+0}{2}, \frac{0+b}{2} \right) = \left( \frac{a}{2}, \frac{b}{2} \right).$
આપેલ $P(-3, 4)$ પરથી,$\frac{a}{2} = -3 \implies a = -6$ અને $\frac{b}{2} = 4 \implies b = 8.$
આ કિંમતોને અંતઃખંડ સ્વરૂપના સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{x}{-6} + \frac{y}{8} = 1.$
$24$ વડે ગુણતા,આપણને $-4x + 3y = 24$ અથવા $4x - 3y + 24 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
154
DifficultMCQ
$P(2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x + y = 7$ ને $P$ થી $4$ એકમના અંતરે છેદતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$\frac{\sqrt{5} - 1}{\sqrt{5} + 1}$
B
$\frac{1 - \sqrt{5}}{1 + \sqrt{5}}$
C
$\frac{\sqrt{7} - 1}{\sqrt{7} + 1}$
D
$\frac{1 - \sqrt{7}}{1 + \sqrt{7}}$

Solution

(D) ધારો કે રેખાનો ઢાળ $m = \tan \theta$ છે. $P(2, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $x = 2 + r \cos \theta$ અને $y = 3 + r \sin \theta$ છે,જ્યાં $r = 4$ છે.
આ કિંમતો $x + y = 7$ માં મૂકતા:
$(2 + 4 \cos \theta) + (3 + 4 \sin \theta) = 7$
$4(\cos \theta + \sin \theta) = 2$
$\cos \theta + \sin \theta = \frac{1}{2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$1 + 2 \sin \theta \cos \theta = \frac{1}{4}$
$\sin 2\theta = \frac{1}{4} - 1 = -\frac{3}{4}$
$\sin 2\theta = \frac{2m}{1 + m^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{2m}{1 + m^2} = -\frac{3}{4}$
$8m = -3 - 3m^2 \Rightarrow 3m^2 + 8m + 3 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $m = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$m = \frac{-8 \pm \sqrt{64 - 36}}{6} = \frac{-8 \pm \sqrt{28}}{6} = \frac{-8 \pm 2\sqrt{7}}{6} = \frac{-4 \pm \sqrt{7}}{3}$
$\frac{1 - \sqrt{7}}{1 + \sqrt{7}}$ નું સંમેયીકરણ કરતા તે $\frac{-4 + \sqrt{7}}{3}$ મળે છે.
155
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુથી $4$ એકમ અંતરે આવેલી એક સીધી રેખા $L$ યામ અક્ષો પર ધન અંતઃખંડ બનાવે છે અને ઉગમબિંદુથી આ રેખા પરનો લંબ રેખા $x + y = 0$ સાથે $60^o$ નો ખૂણો બનાવે છે. તો રેખા $L$ નું સમીકરણ શું છે?
A
$\left( {\sqrt 3 - 1} \right)x + \left( {\sqrt 3 + 1} \right)y = 8\sqrt 2 $
B
$\sqrt 3 x + y = 8$
C
$x + \sqrt 3 y = 8$
D
$\left( {\sqrt 3 + 1} \right)x + \left( {\sqrt 3 - 1} \right)y = 8\sqrt 2 $

Solution

(A) રેખાનું અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ છે,જ્યાં $p = 4$ એ ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર છે અને $\alpha$ એ અભિલંબ દ્વારા $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
રેખા $x + y = 0$ નો ઢાળ $-1$ છે,જે $x$-અક્ષ સાથે $135^o$ નો ખૂણો બનાવે છે.
ઉગમબિંદુથી રેખા $L$ પરનો લંબ $x + y = 0$ સાથે $60^o$ નો ખૂણો બનાવે છે. તેથી,$\alpha = 135^o \pm 60^o$.
કિસ્સો $1$: $\alpha = 135^o - 60^o = 75^o$.
$\cos 75^o = \frac{\sqrt 3 - 1}{2\sqrt 2}$ અને $\sin 75^o = \frac{\sqrt 3 + 1}{2\sqrt 2}$.
સમીકરણ $(\sqrt 3 - 1)x + (\sqrt 3 + 1)y = 8\sqrt 2$ મળે છે.
156
MediumMCQ
ધન $x$-અક્ષ સાથે $135^\circ$ નો ખૂણો બનાવતી અને $-2$ જેટલો $y$-અંતઃખંડ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$y = 2x - 2$
B
$y = -x + 2$
C
$y = -x - 2$
D
$y + x = -3$

Solution

(C) રેખાનો ઢાળ $m = \tan(135^\circ) = -1$ છે.
આપેલ $y$-અંતઃખંડ $c = -2$ છે.
રેખાનું ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$y = (-1)x + (-2)$ મળે.
તેથી,રેખાનું સમીકરણ $y = -x - 2$ છે.
157
MediumMCQ
$y-x$ અક્ષો વચ્ચે એક આલેખ દોરવામાં આવ્યો છે. આલેખ માટે નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સાચું છે?
Question diagram
A
$y = - \sqrt{3}x + 3$
B
$y = \sqrt{3}x + 3$
C
$y = \sqrt{3}x - 3$
D
$\sqrt{3}y = x + 3$

Solution

(B) રેખાનું ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે,જ્યાં $m$ એ ઢાળ છે અને $c$ એ $y$-અંતઃખંડ છે.
આપેલ આલેખ પરથી,રેખા દ્વારા ધન $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો $\theta = 60^\circ$ છે.
તેથી,ઢાળ $m = \tan(60^\circ) = \sqrt{3}$.
રેખા $y$-અક્ષને ઉગમબિંદુથી $3$ એકમ ઉપર છેદે છે,તેથી $y$-અંતઃખંડ $c = 3$.
આ કિંમતોને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં મૂકતા,આપણને $y = \sqrt{3}x + 3$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
158
EasyMCQ
$(3, -2)$ અને $(-1, 4)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$-\frac{3}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$-\frac{2}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$
આપેલ બિંદુઓ $(x_1, y_1) = (3, -2)$ અને $(x_2, y_2) = (-1, 4)$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$m = \frac{4 - (-2)}{-1 - 3}$
$m = \frac{4 + 2}{-4}$
$m = \frac{6}{-4}$
$m = -\frac{3}{2}$
159
EasyMCQ
$(3, -2)$ અને $(7, -2)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
અવ્યાખ્યાયિત

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$
આપેલ બિંદુઓ $(x_1, y_1) = (3, -2)$ અને $(x_2, y_2) = (7, -2)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$m = \frac{-2 - (-2)}{7 - 3}$
$m = \frac{-2 + 2}{4}$
$m = \frac{0}{4} = 0$
તેથી,રેખાનો ઢાળ $0$ છે.
160
EasyMCQ
$(3, -2)$ અને $(3, 4)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
અવ્યાખ્યાયિત
D
-$1$

Solution

(C) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$
આપેલા બિંદુઓ $(3, -2)$ અને $(3, 4)$ ની કિંમતો મૂકતા:
$m = \frac{4 - (-2)}{3 - 3} = \frac{6}{0}$
શૂન્ય વડે ભાગાકાર શક્ય ન હોવાથી,રેખાનો ઢાળ અવ્યાખ્યાયિત છે.
161
EasyMCQ
$x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$1$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\sqrt{3}$
D
$0$

Solution

(C) રેખાનો ખૂણો (inclination) $\alpha = 60^{\circ}$ આપેલ છે.
રેખાનો ઢાળ $m$ એ $m = \tan(\alpha)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
આપેલ કિંમત મૂકતા,આપણને $m = \tan(60^{\circ})$ મળે છે.
તેથી,ઢાળ $m = \sqrt{3}$ થાય.
162
MediumMCQ
બિંદુઓ $(-2, 6)$ અને $(4, 8)$ માંથી પસાર થતી રેખા,બિંદુઓ $(8, 12)$ અને $(x, 24)$ માંથી પસાર થતી રેખાને લંબ છે. $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$16$

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ રેખાનો ઢાળ $m_{1}$ છે અને બીજી રેખાનો ઢાળ $m_{2}$ છે.
બિંદુઓ $(-2, 6)$ અને $(4, 8)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ:
$m_{1} = \frac{8 - 6}{4 - (-2)} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$.
બિંદુઓ $(8, 12)$ અને $(x, 24)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ:
$m_{2} = \frac{24 - 12}{x - 8} = \frac{12}{x - 8}$.
બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય:
$m_{1} \times m_{2} = -1$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{3} \times \frac{12}{x - 8} = -1$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{4}{x - 8} = -1$.
બંને બાજુ $(x - 8)$ વડે ગુણતા:
$4 = -(x - 8)$.
$4 = -x + 8$.
$x = 8 - 4$.
$x = 4$.
163
Easy
ત્રણ બિંદુઓ $P(h, k)$,$Q(x_{1}, y_{1})$ અને $R(x_{2}, y_{2})$ એક રેખા પર આવેલા છે. સાબિત કરો કે $(h-x_{1})(y_{2}-y_{1}) = (k-y_{1})(x_{2}-x_{1})$.

Solution

(N/A) બિંદુઓ $P$,$Q$ અને $R$ સમરેખ હોવાથી,રેખાખંડ $PQ$ નો ઢાળ એ રેખાખંડ $QR$ ના ઢાળ જેટલો જ હોય.
$PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{y_{1}-k}{x_{1}-h}$ છે.
$QR$ નો ઢાળ $m_{QR} = \frac{y_{2}-y_{1}}{x_{2}-x_{1}}$ છે.
ઢાળને સરખાવતા: $\frac{y_{1}-k}{x_{1}-h} = \frac{y_{2}-y_{1}}{x_{2}-x_{1}}$.
ડાબી બાજુના અંશ અને છેદને $-1$ વડે ગુણતા: $\frac{k-y_{1}}{h-x_{1}} = \frac{y_{2}-y_{1}}{x_{2}-x_{1}}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $(h-x_{1})(y_{2}-y_{1}) = (k-y_{1})(x_{2}-x_{1})$.
આમ,બિંદુઓ સમરેખ છે.
164
Medium
આકૃતિમાં,રેખીય ગતિનો સમય-અંતરનો આલેખ આપેલ છે. સમય અને અંતરની બે સ્થિતિઓ નીચે મુજબ નોંધવામાં આવી છે: જ્યારે $T = 0, D = 2$ અને જ્યારે $T = 3, D = 8$. ઢાળના ખ્યાલનો ઉપયોગ કરીને,ગતિનો નિયમ શોધો,એટલે કે,અંતર સમય પર કેવી રીતે આધાર રાખે છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ધારો કે $(T, D)$ એ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ છે,જ્યાં $D$ એ સમય $T$ પરનું અંતર દર્શાવે છે.
બિંદુઓ $(0, 2)$,$(3, 8)$ અને $(T, D)$ સમરેખ હોવાથી,કોઈપણ બે બિંદુઓની જોડી વચ્ચેનો ઢાળ સમાન હોવો જોઈએ.
ઢાળ $= \frac{8 - 2}{3 - 0} = \frac{D - 8}{T - 3}$
$\frac{6}{3} = \frac{D - 8}{T - 3}$
$2 = \frac{D - 8}{T - 3}$
$2(T - 3) = D - 8$
$2T - 6 = D - 8$
$D = 2T + 2$
$D = 2(T + 1)$
આ જરૂરી સંબંધ છે.
165
EasyMCQ
તે રેખાનો ઢાળ શોધો,જે $y$-અક્ષની ધન દિશા સાથે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
A
$-\sqrt{3}$
B
$\sqrt{3}$
C
$-\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(A) જો કોઈ રેખા $y$-અક્ષની ધન દિશા સાથે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો તે રેખા $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $90^{\circ} + 30^{\circ} = 120^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવશે.
આમ,આપેલ રેખાનો ઢાળ $m = \tan 120^{\circ} = \tan(180^{\circ} - 60^{\circ}) = -\tan 60^{\circ} = -\sqrt{3}$ થાય.
Solution diagram
166
MediumMCQ
$x$ ની કઈ કિંમત માટે બિંદુઓ $(x, -1), (2, 1)$ અને $(4, 5)$ સમરેખ છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) જો બિંદુઓ $A(x, -1), B(2, 1)$ અને $C(4, 5)$ સમરેખ હોય,તો $AB$ નો ઢાળ એ $BC$ ના ઢાળ જેટલો હોવો જોઈએ.
$AB$ નો ઢાળ $= \frac{1 - (-1)}{2 - x} = \frac{2}{2 - x}$
$BC$ નો ઢાળ $= \frac{5 - 1}{4 - 2} = \frac{4}{2} = 2$
ઢાળને સરખાવતા: $\frac{2}{2 - x} = 2$
$\Rightarrow 2 = 2(2 - x)$
$\Rightarrow 2 = 4 - 2x$
$\Rightarrow 2x = 2$
$\Rightarrow x = 1$
આમ,$x$ ની જરૂરી કિંમત $1$ છે.
167
EasyMCQ
$x$-અક્ષ અને બિંદુઓ $(3, -1)$ અને $(4, -2)$ ને જોડતી રેખા વચ્ચેનો ખૂણો શોધો. ($^{\circ}$ માં)
A
$135$
B
$45$
C
$90$
D
$180$

Solution

(A) બિંદુઓ $(x_1, y_1) = (3, -1)$ અને $(x_2, y_2) = (4, -2)$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$m = \frac{-2 - (-1)}{4 - 3} = \frac{-2 + 1}{1} = -1$.
રેખાનો $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = m$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$\tan \theta = -1$.
કારણ કે $\tan 135^{\circ} = -1$,તેથી ખૂણો $\theta = 135^{\circ}$ છે.
168
Easy
એક રેખા $(x_{1}, y_{1})$ અને $(h, k)$ માંથી પસાર થાય છે. જો રેખાનો ઢાળ $m$ હોય,તો સાબિત કરો કે $k - y_{1} = m(h - x_{1})$.

Solution

(N/A) $(x_{1}, y_{1})$ અને $(h, k)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ નીચે મુજબ છે:
$m = \frac{k - y_{1}}{h - x_{1}}$
આપેલ છે કે રેખાનો ઢાળ $m$ છે.
તેથી,આપણને મળે છે:
$\frac{k - y_{1}}{h - x_{1}} = m$
બંને બાજુ $(h - x_{1})$ વડે ગુણતા:
$k - y_{1} = m(h - x_{1})$
આમ,સમીકરણ સાબિત થાય છે.
169
Medium
જો ત્રણ બિંદુઓ $(h, 0), (a, b),$ અને $(0, k)$ એક રેખા પર આવેલા હોય,તો સાબિત કરો કે $\frac{a}{h} + \frac{b}{k} = 1$.

Solution

(N/A) જો બિંદુઓ $A(h, 0), B(a, b),$ અને $C(0, k)$ એક રેખા પર આવેલા હોય,તો $AB$ નો ઢાળ = $BC$ નો ઢાળ.
$AB$ નો ઢાળ = $\frac{b - 0}{a - h} = \frac{b}{a - h}$
$BC$ નો ઢાળ = $\frac{k - b}{0 - a} = \frac{k - b}{-a}$
બંને ઢાળને સરખાવતા: $\frac{b}{a - h} = \frac{k - b}{-a}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $-ab = (k - b)(a - h)$
સાદુરૂપ આપતા: $-ab = ka - kh - ab + bh$
તેથી: $ka + bh = kh$
બંને બાજુને $kh$ વડે ભાગતા: $\frac{ka}{kh} + \frac{bh}{kh} = \frac{kh}{kh}$
પરિણામ: $\frac{a}{h} + \frac{b}{k} = 1$.
170
Medium
નીચે આપેલ વસ્તી અને વર્ષનો આલેખ (આકૃતિ) ધ્યાનમાં લો,રેખા $AB$ નો ઢાળ શોધો અને તેનો ઉપયોગ કરીને,વર્ષ $2010$ માં વસ્તી કેટલી હશે તે શોધો?
Question diagram

Solution

(N/A) રેખા $AB$ બિંદુઓ $A(1985, 92)$ અને $B(1995, 97)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનો ઢાળ
$\frac{97-92}{1995-1985} = \frac{5}{10} = \frac{1}{2}$
ધારો કે વર્ષ $2010$ માં વસ્તી $y$ છે. તો,આપેલ આલેખ મુજબ,રેખા $AB$ બિંદુ $C(2010, y)$ માંથી પસાર થવી જોઈએ.
$\therefore$ $AB$ નો ઢાળ $= BC$ નો ઢાળ
$\Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{y-97}{2010-1995}$
$\Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{y-97}{15}$
$\Rightarrow \frac{15}{2} = y-97$
$\Rightarrow y-97 = 7.5$
$\Rightarrow y = 7.5 + 97 = 104.5$
આમ,રેખા $AB$ નો ઢાળ $\frac{1}{2}$ છે,જ્યારે વર્ષ $2010$ માં વસ્તી $104.5$ કરોડ હશે.
171
Easy
બિંદુ $(-2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને અક્ષોને સમાંતર રેખાઓના સમીકરણો શોધો.

Solution

(N/A) રેખાઓનું સ્થાન આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
$x$-અક્ષને સમાંતર રેખા માટે,રેખા પરના દરેક બિંદુનો $y$-યામ અચળ રહે છે. રેખા $(-2, 3)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$y$-યામ $3$ છે. તેથી,$x$-અક્ષને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $y = 3$ છે.
તે જ રીતે,$y$-અક્ષને સમાંતર રેખા માટે,રેખા પરના દરેક બિંદુનો $x$-યામ અચળ રહે છે. રેખા $(-2, 3)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$x$-યામ $-2$ છે. તેથી,$y$-અક્ષને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $x = -2$ છે.
Solution diagram
172
EasyMCQ
બિંદુ $(-2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $-4$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x + y + 5 = 0$
B
$4x - y + 5 = 0$
C
$4x + y - 5 = 0$
D
$x + 4y + 5 = 0$

Solution

(A) અહીં ઢાળ $m = -4$ અને આપેલ બિંદુ $(x_{0}, y_{0}) = (-2, 3)$ છે.
રેખાના બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપના સૂત્ર $y - y_{0} = m(x - x_{0})$ નો ઉપયોગ કરતા:
કિંમતો મૂકતા,$y - 3 = -4(x - (-2))$.
$y - 3 = -4(x + 2)$
$y - 3 = -4x - 8$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Ax + By + C = 0$ માં ગોઠવતા:
$4x + y - 3 + 8 = 0$
$4x + y + 5 = 0$
આમ,રેખાનું માંગેલ સમીકરણ $4x + y + 5 = 0$ છે.
173
EasyMCQ
$(1, -1)$ અને $(3, 5)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ લખો.
A
$3x - y - 4 = 0$
B
$3x + y - 2 = 0$
C
$3x - y + 4 = 0$
D
$x - 3y - 4 = 0$

Solution

(A) આપેલા બિંદુઓ $(x_{1}, y_{1}) = (1, -1)$ અને $(x_{2}, y_{2}) = (3, 5)$ છે.
રેખાના સમીકરણના બે-બિંદુ સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા: $y - y_{1} = \frac{y_{2} - y_{1}}{x_{2} - x_{1}}(x - x_{1})$.
કિંમતો મૂકતા: $y - (-1) = \frac{5 - (-1)}{3 - 1}(x - 1)$.
$y + 1 = \frac{6}{2}(x - 1)$.
$y + 1 = 3(x - 1)$.
$y + 1 = 3x - 3$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $3x - y - 4 = 0$ મળે છે.
174
Easy
તે રેખાઓનું સમીકરણ લખો જેના માટે $\tan \theta = \frac{1}{2}$ છે,જ્યાં $\theta$ એ રેખાનો ઢાળકોણ છે અને $y$-અંતઃખંડ $-\frac{3}{2}$ છે.

Solution

(A) રેખાનો ઢાળ $m = \tan \theta = \frac{1}{2}$ છે.
$y$-અંતઃખંડ $c = -\frac{3}{2}$ છે.
રેખાના ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ નો ઉપયોગ કરતા,કિંમતો મૂકતા:
$y = \frac{1}{2}x - \frac{3}{2}$.
આખા સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા:
$2y = x - 3$.
પદોને ગોઠવતા,રેખાનું સમીકરણ મળે છે:
$x - 2y - 3 = 0$.
175
EasyMCQ
તે રેખાઓનું સમીકરણ લખો જેના માટે $\tan \theta = \frac{1}{2}$ છે,જ્યાં $\theta$ એ રેખાનો ઢાળકોણ છે અને $x$-અંતઃખંડ $4$ છે.
A
$x - 2y + 4 = 0$
B
$x - 2y - 4 = 0$
C
$x + 2y - 4 = 0$
D
$2x - y + 4 = 0$

Solution

(B) અહીં આપેલ છે કે ઢાળ $m = \tan \theta = \frac{1}{2}$ અને $x$-અંતઃખંડ $d = 4$ છે.
$m$ ઢાળ અને $d$ $x$-અંતઃખંડ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y = m(x - d)$ છે.
$m = \frac{1}{2}$ અને $d = 4$ ની કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$y = \frac{1}{2}(x - 4)$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$2y = x - 4$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$x - 2y - 4 = 0$
આમ,જરૂરી સમીકરણ $x - 2y - 4 = 0$ છે.
176
EasyMCQ
તે રેખાનું સમીકરણ શોધો,જે $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ પર અનુક્રમે $-3$ અને $2$ ના અંતઃખંડો બનાવે છે.
A
$2x - 3y + 6 = 0$
B
$2x + 3y - 6 = 0$
C
$3x - 2y + 6 = 0$
D
$2x - 3y - 6 = 0$

Solution

(A) રેખાનું અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a$ અને $b$ અનુક્રમે $x$-અંતઃખંડ અને $y$-અંતઃખંડ છે.
અહીં $a = -3$ અને $b = 2$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{x}{-3} + \frac{y}{2} = 1$
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $6$ વડે ગુણતા:
$-2x + 3y = 6$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Ax + By + C = 0$ માં ગોઠવતા:
$2x - 3y + 6 = 0$
177
Medium
તે રેખાનું સમીકરણ શોધો જેનું ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $4$ એકમ છે અને લંબ રેખા $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $15^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.

Solution

(N/A) રેખાના સમીકરણનું અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos \omega + y \sin \omega = p$ છે,જ્યાં $p$ એ ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર છે અને $\omega$ એ અભિલંબ દ્વારા $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
અહીં $p = 4$ અને $\omega = 15^{\circ}$ આપેલ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos 15^{\circ} = \frac{\sqrt{3} + 1}{2\sqrt{2}}$ અને $\sin 15^{\circ} = \frac{\sqrt{3} - 1}{2\sqrt{2}}$.
આ કિંમતોને અભિલંબ સ્વરૂપના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{2\sqrt{2}} \right) + y \left( \frac{\sqrt{3} - 1}{2\sqrt{2}} \right) = 4$.
બંને બાજુ $2\sqrt{2}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$(\sqrt{3} + 1)x + (\sqrt{3} - 1)y = 8\sqrt{2}$.
Solution diagram
178
MediumMCQ
ફેરનહીટ તાપમાન $F$ અને નિરપેક્ષ તાપમાન $K$ એક સુરેખ સમીકરણનું પાલન કરે છે. આપેલ છે કે જ્યારે $F=32$ હોય ત્યારે $K=273$ અને જ્યારે $F=212$ હોય ત્યારે $K=373$ છે. $K$ ને $F$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવો અને જ્યારે $K=0$ હોય ત્યારે $F$ ની કિંમત શોધો.
A
$-459.4$
B
$-459.6$
C
$-458.4$
D
$-460.4$

Solution

(A) $F$ ને $x$-અક્ષ પર અને $K$ ને $y$-અક્ષ પર લેતા,આપણી પાસે $XY$-સમતલમાં બે બિંદુઓ $(32, 273)$ અને $(212, 373)$ છે.
બે-બિંદુ સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,બિંદુ $(F, K)$ સમીકરણનું પાલન કરે છે:
$K - 273 = \frac{373 - 273}{212 - 32}(F - 32)$
$K - 273 = \frac{100}{180}(F - 32)$
$K - 273 = \frac{5}{9}(F - 32)$
$K = \frac{5}{9}(F - 32) + 273$ ... $(1)$
જ્યારે $K = 0$ હોય,ત્યારે સમીકરણ $(1)$ પરથી:
$0 = \frac{5}{9}(F - 32) + 273$
$-\frac{5}{9}(F - 32) = 273$
$F - 32 = -\frac{273 \times 9}{5}$
$F - 32 = -491.4$
$F = -491.4 + 32 = -459.4$
179
EasyMCQ
$(-4, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\frac{1}{2}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-2y+10=0$
B
$x-2y-10=0$
C
$x+2y+10=0$
D
$x+2y-10=0$

Solution

(A) $(x_0, y_0)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $(y-y_0) = m(x-x_0)$ છે.
અહીં આપેલ બિંદુ $(x_0, y_0) = (-4, 3)$ અને ઢાળ $m = \frac{1}{2}$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$(y-3) = \frac{1}{2}(x - (-4))$
$(y-3) = \frac{1}{2}(x+4)$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$2(y-3) = x+4$
$2y-6 = x+4$
પદોને $Ax+By+C=0$ સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$x - 2y + 4 + 6 = 0$
$x - 2y + 10 = 0$.
180
EasyMCQ
$(0, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = mx + 1$
B
$y = mx$
C
$y = m/x$
D
$x = my$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $(x_{0}, y_{0})$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $(y - y_{0}) = m(x - x_{0})$ છે.
અહીં રેખા ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x_{0} = 0$ અને $y_{0} = 0$ મૂકતા:
$(y - 0) = m(x - 0)$.
આથી,રેખાનું સમીકરણ $y = mx$ મળે છે.
181
MediumMCQ
$(2, 2\sqrt{3})$ માંથી પસાર થતી અને $x-$અક્ષ સાથે $75^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$(\sqrt{3}+1)x - (\sqrt{3}-1)y = 4(\sqrt{3}-1)$
B
$(\sqrt{3}+1)x + (\sqrt{3}-1)y = 4(\sqrt{3}-1)$
C
$(\sqrt{3}-1)x - (\sqrt{3}+1)y = 4(\sqrt{3}-1)$
D
$(\sqrt{3}+1)x - (\sqrt{3}-1)y = 4$

Solution

(A) $x-$અક્ષ સાથે $75^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખાનો ઢાળ $m = \tan 75^{\circ}$ છે.
$m = \tan(45^{\circ} + 30^{\circ}) = \frac{\tan 45^{\circ} + \tan 30^{\circ}}{1 - \tan 45^{\circ} \cdot \tan 30^{\circ}} = \frac{1 + \frac{1}{\sqrt{3}}}{1 - 1 \cdot \frac{1}{\sqrt{3}}} = \frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}-1}$.
$(x_0, y_0)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $(y - y_0) = m(x - x_0)$ છે.
$(x_0, y_0) = (2, 2\sqrt{3})$ અને $m = \frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}-1}$ મુકતા:
$(y - 2\sqrt{3}) = \frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}-1}(x - 2)$.
$(y - 2\sqrt{3})(\sqrt{3}-1) = (\sqrt{3}+1)(x - 2)$.
$y(\sqrt{3}-1) - 2\sqrt{3}(\sqrt{3}-1) = x(\sqrt{3}+1) - 2(\sqrt{3}+1)$.
$(\sqrt{3}+1)x - (\sqrt{3}-1)y = 2\sqrt{3} + 2 - (6 - 2\sqrt{3}) = 4\sqrt{3} - 4$.
$(\sqrt{3}+1)x - (\sqrt{3}-1)y = 4(\sqrt{3}-1)$.
182
EasyMCQ
$x$-અક્ષને ઉગમબિંદુની ડાબી બાજુએ $3$ એકમના અંતરે છેદતી અને $-2$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + y + 6 = 0$
B
$2x + y - 6 = 0$
C
$2x - y + 6 = 0$
D
$2x - y - 6 = 0$

Solution

(A) $m$ ઢાળ અને $d$ $x$-અંતઃખંડ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y = m(x - d)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે રેખા $x$-અક્ષને ઉગમબિંદુની ડાબી બાજુએ $3$ એકમના અંતરે છેદે છે,તેથી $x$-અંતઃખંડ $d = -3$ છે.
રેખાનો ઢાળ $m = -2$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$y = -2(x - (-3))$
$y = -2(x + 3)$
$y = -2x - 6$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Ax + By + C = 0$ માં ગોઠવતા:
$2x + y + 6 = 0$.
183
EasyMCQ
$y$-અક્ષને ઉગમબિંદુથી $2$ એકમ ઉપર છેદતી અને $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-\sqrt{3}y+2\sqrt{3}=0$
B
$x-\sqrt{3}y-2\sqrt{3}=0$
C
$x+\sqrt{3}y+2\sqrt{3}=0$
D
$x+\sqrt{3}y-2\sqrt{3}=0$

Solution

(A) $m$ ઢાળ અને $y$-અંતઃખંડ $c$ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y=mx+c$ છે.
અહીં,$y$-અંતઃખંડ $c=2$ છે (કારણ કે તે ઉગમબિંદુથી $2$ એકમ ઉપર છેદે છે).
ઢાળ $m=\tan(30^{\circ})=\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$y=\frac{1}{\sqrt{3}}x+2$
બંને બાજુ $\sqrt{3}$ વડે ગુણતા:
$\sqrt{3}y=x+2\sqrt{3}$
પદોને ગોઠવતા:
$x-\sqrt{3}y+2\sqrt{3}=0$.
184
MediumMCQ
એવી રેખાનું સમીકરણ શોધો જેનું ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $5$ એકમ છે અને લંબ દ્વારા ધન $x-$ અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો $30^{\circ}$ છે.
A
$\sqrt{3}x + y = 10$
B
$\sqrt{3}x - y = 10$
C
$x + \sqrt{3}y = 10$
D
$x - \sqrt{3}y = 10$

Solution

(A) રેખાના સમીકરણનું અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos \omega + y \sin \omega = p$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $p$ એ ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર છે અને $\omega$ એ લંબ દ્વારા ધન $x-$ અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
અહીં $p = 5$ અને $\omega = 30^{\circ}$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$x \cos 30^{\circ} + y \sin 30^{\circ} = 5$
$\cos 30^{\circ} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$ હોવાથી:
$x \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right) + y \left( \frac{1}{2} \right) = 5$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$\sqrt{3}x + y = 10$
185
MediumMCQ
$(-3, 5)$ માંથી પસાર થતી અને $(2, 5)$ તથા $(-3, 6)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x - y + 20 = 0$
B
$x - 5y + 28 = 0$
C
$5x + y + 10 = 0$
D
$x + 5y - 22 = 0$

Solution

(A) $(2, 5)$ અને $(-3, 6)$ બિંદુઓને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_1 = \frac{6 - 5}{-3 - 2} = \frac{1}{-5} = -\frac{1}{5}$ છે.
બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોય તો તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય. ધારો કે માંગેલી રેખાનો ઢાળ $m_2$ છે.
તેથી $m_1 \times m_2 = -1 \implies -\frac{1}{5} \times m_2 = -1 \implies m_2 = 5$.
$(-3, 5)$ માંથી પસાર થતી અને $m_2 = 5$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ: $y - y_1 = m_2(x - x_1)$.
કિંમતો મૂકતા: $y - 5 = 5(x - (-3))$.
$y - 5 = 5(x + 3)$.
$y - 5 = 5x + 15$.
$5x - y + 20 = 0$.
186
EasyMCQ
એવી રેખાનું સમીકરણ શોધો જે યામ અક્ષો પર સમાન અંતઃખંડો કાપે છે અને બિંદુ $(2,3)$ માંથી પસાર થાય છે.
A
$x + y = 5$
B
$x + y = 6$
C
$x + y = 7$
D
$x + y = 8$

Solution

(A) અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ $(i)$ છે.
આપેલ છે કે રેખા બંને અક્ષો પર સમાન અંતઃખંડો કાપે છે,તેથી $a = b$.
$(i)$ માં $b = a$ મૂકતા,આપણને $\frac{x}{a} + \frac{y}{a} = 1$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x + y = a$ $(ii)$ થાય છે.
રેખા બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે આ યામોને $(ii)$ માં મૂકીએ:
$2 + 3 = a \Rightarrow a = 5$.
$a = 5$ ને $(ii)$ માં મૂકતા,રેખાનું માંગેલ સમીકરણ $x + y = 5$ મળે છે.
187
MediumMCQ
બિંદુ $(2,2)$ માંથી પસાર થતી અને અક્ષો પરના અંતઃખંડોનો સરવાળો $9$ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x+2y-6=0$ અને $2x+y-6=0$
B
$x+y-6=0$ અને $2x+y-9=0$
C
$x+2y-9=0$ અને $2x+y-9=0$
D
$x+y-9=0$ અને $x+2y-6=0$

Solution

(A) રેખાનું અંતઃખંડ સ્વરૂપનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે ..... $(i)$
અહીં,$a$ અને $b$ એ અનુક્રમે $x$ અને $y$ અક્ષ પરના અંતઃખંડો છે.
આપેલ છે કે $a + b = 9 \Rightarrow b = 9 - a$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ પરથી,આપણને મળે છે $\frac{x}{a} + \frac{y}{9 - a} = 1$ ..... $(iii)$
રેખા બિંદુ $(2,2)$ માંથી પસાર થાય છે. તેથી,સમીકરણ $(iii)$ માં કિંમત મુકતા $\frac{2}{a} + \frac{2}{9 - a} = 1$
$\Rightarrow 2 \left( \frac{1}{a} + \frac{1}{9 - a} \right) = 1$
$\Rightarrow 2 \left( \frac{9 - a + a}{a(9 - a)} \right) = 1$
$\Rightarrow \frac{18}{9a - a^2} = 1$
$\Rightarrow 18 = 9a - a^2$
$\Rightarrow a^2 - 9a + 18 = 0$
$\Rightarrow a^2 - 6a - 3a + 18 = 0$
$\Rightarrow a(a - 6) - 3(a - 6) = 0$
$\Rightarrow (a - 6)(a - 3) = 0$
$\Rightarrow a = 6$ અથવા $a = 3$
જો $a = 6$,તો $b = 9 - 6 = 3$. સમીકરણ $\frac{x}{6} + \frac{y}{3} = 1 \Rightarrow x + 2y - 6 = 0$ મળે.
જો $a = 3$,તો $b = 9 - 3 = 6$. સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{y}{6} = 1 \Rightarrow 2x + y - 6 = 0$ મળે.
188
MediumMCQ
$(0, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને ધન $x$-અક્ષ સાથે $\frac{2 \pi}{3}$ માપનો ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો. તેમજ,તેને સમાંતર અને ઉગમબિંદુથી $2$ એકમ નીચે $y$-અક્ષને છેદતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\sqrt{3}x + y - 2 = 0$ અને $\sqrt{3}x + y + 2 = 0$
B
$\sqrt{3}x + y + 2 = 0$ અને $\sqrt{3}x + y - 2 = 0$
C
$x + \sqrt{3}y - 2 = 0$ અને $x + \sqrt{3}y + 2 = 0$
D
$\sqrt{3}x - y - 2 = 0$ અને $\sqrt{3}x - y + 2 = 0$

Solution

(A) ધન $x$-અક્ષ સાથે $\theta = \frac{2 \pi}{3}$ માપનો ખૂણો બનાવતી રેખાનો ઢાળ $m = \tan\left(\frac{2 \pi}{3}\right) = -\sqrt{3}$ છે.
$(0, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -\sqrt{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $(y - y_1) = m(x - x_1)$ મુજબ:
$(y - 2) = -\sqrt{3}(x - 0)$
$y - 2 = -\sqrt{3}x$
$\sqrt{3}x + y - 2 = 0$.
બીજી રેખા પ્રથમ રેખાને સમાંતર હોવાથી તેનો ઢાળ પણ $m = -\sqrt{3}$ થશે.
તે ઉગમબિંદુથી $2$ એકમ નીચે $y$-અક્ષને છેદે છે,એટલે કે તે $(0, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપ $(y - (-2)) = -\sqrt{3}(x - 0)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y + 2 = -\sqrt{3}x$
$\sqrt{3}x + y + 2 = 0$.
189
Medium
તાંબાના સળિયાની લંબાઈ $L$ (સેન્ટિમીટરમાં) તેના સેલ્સિયસ તાપમાન $C$ નું સુરેખ વિધેય છે. એક પ્રયોગમાં,જો $C = 20$ હોય ત્યારે $L = 124.942$ અને $C = 110$ હોય ત્યારે $L = 125.134$ હોય,તો $L$ ને $C$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવો.

Solution

આપેલ છે કે જ્યારે $C = 20$ હોય,ત્યારે $L$ નું મૂલ્ય $124.942$ છે,અને જ્યારે $C = 110$ હોય,ત્યારે $L$ નું મૂલ્ય $125.134$ છે.
તદનુસાર,બિંદુઓ $(20, 124.942)$ અને $(110, 125.134)$ એ $L$ અને $C$ વચ્ચેના સુરેખ સંબંધનું પાલન કરે છે.
રેખાના બે-બિંદુ સ્વરૂપ $(L - L_1) = \frac{L_2 - L_1}{C_2 - C_1}(C - C_1)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે આપેલ કિંમતો મૂકીએ:
$(L - 124.942) = \frac{125.134 - 124.942}{110 - 20}(C - 20)$
$(L - 124.942) = \frac{0.192}{90}(C - 20)$
$L = \frac{0.192}{90}(C - 20) + 124.942.$
190
MediumMCQ
એક દૂધના સ્ટોરનો માલિક જુએ છે કે તે દર અઠવાડિયે Rs $14$ પ્રતિ લિટરના ભાવે $980$ લિટર દૂધ અને Rs $16$ પ્રતિ લિટરના ભાવે $1220$ લિટર દૂધ વેચી શકે છે. વેચાણ કિંમત અને માંગ વચ્ચે સુરેખ સંબંધ ધારીને,તે Rs $17$ પ્રતિ લિટરના ભાવે દર અઠવાડિયે કેટલા લિટર દૂધ વેચી શકશે?
A
$1340$
B
$1400$
C
$1460$
D
$1500$

Solution

(A) વેચાણ કિંમત અને માંગ વચ્ચેનો સંબંધ સુરેખ છે.
$x$-અક્ષ પર પ્રતિ લિટર વેચાણ કિંમત અને $y$-અક્ષ પર માંગ લેતા,આપણી પાસે $XY$ સમતલમાં બે બિંદુઓ $(14, 980)$ અને $(16, 1220)$ છે જે આ સુરેખ સંબંધનું પાલન કરે છે.
બિંદુઓ $(14, 980)$ અને $(16, 1220)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 980 = \frac{1220 - 980}{16 - 14}(x - 14)$
$y - 980 = \frac{240}{2}(x - 14)$
$y - 980 = 120(x - 14)$
$y = 120(x - 14) + 980$
જ્યારે $x = 17$ (પ્રતિ લિટર કિંમત):
$y = 120(17 - 14) + 980$
$y = 120(3) + 980$
$y = 360 + 980 = 1340$
આમ,દૂધના સ્ટોરનો માલિક Rs $17$ પ્રતિ લિટરના ભાવે દર અઠવાડિયે $1340$ લિટર દૂધ વેચી શકશે.
191
EasyMCQ
એક રેખાનું સમીકરણ $3x - 4y + 10 = 0$ છે. તેનો ઢાળ શોધો.
A
$3/4$
B
$4/3$
C
$-3/4$
D
$-4/3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $3x - 4y + 10 = 0$ છે.
સમીકરણને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ માં ફેરવતા:
$-4y = -3x - 10$
$y = \frac{-3}{-4}x + \frac{-10}{-4}$
$y = \frac{3}{4}x + \frac{5}{2}$
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,ઢાળ $m = \frac{3}{4}$ મળે છે.
192
EasyMCQ
એક રેખાનું સમીકરણ $3x - 4y + 10 = 0$ છે. તેના $x$-અંતઃખંડ અને $y$-અંતઃખંડ શોધો.
A
$a = -\frac{10}{3}, b = \frac{5}{2}$
B
$a = \frac{10}{3}, b = -\frac{5}{2}$
C
$a = -\frac{5}{2}, b = \frac{10}{3}$
D
$a = \frac{5}{2}, b = -\frac{10}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $3x - 4y + 10 = 0$ છે.
$x$-અંતઃખંડ શોધવા માટે,$y = 0$ લેતા:
$3x - 4(0) + 10 = 0 \implies 3x = -10 \implies x = -\frac{10}{3}$.
$y$-અંતઃખંડ શોધવા માટે,$x = 0$ લેતા:
$3(0) - 4y + 10 = 0 \implies -4y = -10 \implies y = \frac{10}{4} = \frac{5}{2}$.
આમ,$x$-અંતઃખંડ $-\frac{10}{3}$ અને $y$-અંતઃખંડ $\frac{5}{2}$ છે.
193
MediumMCQ
સમીકરણ $\sqrt{3} x + y - 8 = 0$ ને અભિલંબ સ્વરૂપમાં ફેરવો. $p$ અને $\omega$ ની કિંમતો શોધો.
A
$p = 4, \omega = 30^{\circ}$
B
$p = 8, \omega = 60^{\circ}$
C
$p = 4, \omega = 60^{\circ}$
D
$p = 8, \omega = 30^{\circ}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\sqrt{3} x + y = 8$ છે.
સમીકરણને $\sqrt{(\sqrt{3})^2 + (1)^2} = 2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{\sqrt{3}}{2} x + \frac{1}{2} y = 4$.
આને અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos \omega + y \sin \omega = p$ સાથે સરખાવતા:
$\cos \omega = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\sin \omega = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\omega = 30^{\circ}$ અને $p = 4$.
194
Easy
સાબિત કરો કે બે રેખાઓ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$,જ્યાં $b_{1}, b_{2} \neq 0$,સમાંતર હોય જો $\frac{a_{1}}{b_{1}} = \frac{a_{2}}{b_{2}}$ હોય.

Solution

(N/A) આપેલ રેખાઓને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $(y = mx + c)$ માં નીચે મુજબ લખી શકાય:
$y = -\frac{a_{1}}{b_{1}}x - \frac{c_{1}}{b_{1}}$ $(1)$
$y = -\frac{a_{2}}{b_{2}}x - \frac{c_{2}}{b_{2}}$ $(2)$
રેખાઓ $(1)$ અને $(2)$ ના ઢાળ અનુક્રમે $m_{1} = -\frac{a_{1}}{b_{1}}$ અને $m_{2} = -\frac{a_{2}}{b_{2}}$ છે.
બે રેખાઓ સમાંતર હોય જો અને માત્ર જો તેમના ઢાળ સમાન હોય,એટલે કે $m_{1} = m_{2}$.
ઢાળની કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$-\frac{a_{1}}{b_{1}} = -\frac{a_{2}}{b_{2}}$
બંને બાજુ $-1$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$\frac{a_{1}}{b_{1}} = \frac{a_{2}}{b_{2}}$
આમ,જો $\frac{a_{1}}{b_{1}} = \frac{a_{2}}{b_{2}}$ હોય તો રેખાઓ સમાંતર છે.
195
EasyMCQ
$x-2y+3=0$ રેખાને લંબ અને $(1, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x+y=0$
B
$x+2y=0$
C
$2x-y=0$
D
$x-2y=0$

Solution

(A) આપેલ રેખા $x-2y+3=0$ છે,જેને $2y = x+3$ અથવા $y = \frac{1}{2}x + \frac{3}{2}$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = \frac{1}{2}$ છે.
આ રેખાને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{m_1} = -\frac{1}{1/2} = -2$ થાય.
$(1, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $m_2 = -2$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ: $y - y_1 = m(x - x_1)$.
કિંમતો મૂકતા: $y - (-2) = -2(x - 1)$.
$y + 2 = -2x + 2$.
$2x + y = 0$.
196
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં ફેરવો અને તેનો ઢાળ તથા $y$-અંતઃખંડ શોધો.
$x+7y=0$
A
$m = -\frac{1}{7}, c = 0$
B
$m = \frac{1}{7}, c = 0$
C
$m = -7, c = 0$
D
$m = 7, c = 0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x+7y=0$ છે.
તેને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y=mx+c$ માં ફેરવવા માટે,આપણે $y$ ને કર્તા બનાવીએ:
$7y = -x$
$y = -\frac{1}{7}x + 0$
આ સમીકરણને $y=mx+c$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
ઢાળ $(m)$ = $-\frac{1}{7}$
$y$-અંતઃખંડ $(c)$ = $0$
197
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં ફેરવો અને તેનો ઢાળ તથા $y$-અંતઃખંડ શોધો: $6x + 3y - 5 = 0$.
A
ઢાળ = $-2$,$y$-અંતઃખંડ = $\frac{5}{3}$
B
ઢાળ = $2$,$y$-અંતઃખંડ = $-\frac{5}{3}$
C
ઢાળ = $-3$,$y$-અંતઃખંડ = $\frac{2}{3}$
D
ઢાળ = $3$,$y$-અંતઃખંડ = $-\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $6x + 3y - 5 = 0$ છે.
તેને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $(y = mx + c)$ માં ફેરવવા માટે,$y$ ને કર્તા બનાવો:
$3y = -6x + 5$
આખા સમીકરણને $3$ વડે ભાગતા:
$y = -\frac{6}{3}x + \frac{5}{3}$
$y = -2x + \frac{5}{3}$
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને ઢાળ $m = -2$ અને $y$-અંતઃખંડ $c = \frac{5}{3}$ મળે છે.
198
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં ફેરવો અને તેનો ઢાળ તથા $y$-અંતઃખંડ શોધો: $y=0$.
A
ઢાળ = $0$,$y$-અંતઃખંડ = $0$
B
ઢાળ = $1$,$y$-અંતઃખંડ = $0$
C
ઢાળ = $0$,$y$-અંતઃખંડ = $1$
D
ઢાળ = $1$,$y$-અંતઃખંડ = $1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $y=0$ છે.
આને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y=mx+c$ માં નીચે મુજબ લખી શકાય:
$y = 0 \cdot x + 0$
આને $y=mx+c$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
ઢાળ $(m)$ = $0$
$y$-અંતઃખંડ $(c)$ = $0$
આમ,ઢાળ $0$ છે અને $y$-અંતઃખંડ $0$ છે.
199
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણને અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં ફેરવો અને અક્ષો પરના તેના અંતઃખંડો શોધો: $3x + 2y - 12 = 0$.
A
$x$-અંતઃખંડ = $4$,$y$-અંતઃખંડ = $6$
B
$x$-અંતઃખંડ = $6$,$y$-અંતઃખંડ = $4$
C
$x$-અંતઃખંડ = $-4$,$y$-અંતઃખંડ = $6$
D
$x$-અંતઃખંડ = $4$,$y$-અંતઃખંડ = $-6$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $3x + 2y - 12 = 0$ છે.
બંને બાજુ $12$ ઉમેરતા,આપણને મળે:
$3x + 2y = 12$.
બંને બાજુ $12$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\frac{3x}{12} + \frac{2y}{12} = \frac{12}{12}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x}{4} + \frac{y}{6} = 1$.
આને અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x$-અંતઃખંડ $a = 4$ અને $y$-અંતઃખંડ $b = 6$ મળે છે.

Straight Line — Slope of line, Equation of line in different forms · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.