Gujarati

Slope of line, Equation of line in different forms Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Slope of line, Equation of line in different forms

342+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 342 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
ઉગમબિંદુ અને બિંદુ $(a \cos \theta, a \sin \theta)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ ..... છે.
A
$y = x \sin \theta$
B
$y = x \tan \theta$
C
$y = x \cos \theta$
D
$y = x \cot \theta$

Solution

(B) રેખા ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ અને બિંદુ $(x_1, y_1) = (a \cos \theta, a \sin \theta)$ માંથી પસાર થાય છે.
રેખાનો ઢાળ $m = \frac{y_1 - 0}{x_1 - 0} = \frac{a \sin \theta}{a \cos \theta} = \tan \theta$ મળે છે.
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y = mx$ છે.
તેથી,$m = \tan \theta$ મૂકતા,$y = x \tan \theta$ મળે છે.
102
EasyMCQ
રેખા $2x - 3y = 5$ ને લંબ અને બિંદુ $(1, -1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x + 2y - 1 = 0$
B
$2x + 3y + 1 = 0$
C
$3x + 2y - 3 = 0$
D
$3x + 2y + 5 = 0$

Solution

(A) આપેલી રેખા $2x - 3y = 5$ છે,જેને $y = \frac{2}{3}x - \frac{5}{3}$ તરીકે લખી શકાય. આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = \frac{2}{3}$ છે.
જરૂરી રેખા આ રેખાને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m_2$ એ $m_1 \times m_2 = -1$ નું પાલન કરવું જોઈએ.
તેથી,$m_2 = -\frac{1}{m_1} = -\frac{3}{2}$.
બિંદુ $(1, -1)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -\frac{3}{2}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $y - (-1) = -\frac{3}{2}(x - 1)$.
$y + 1 = -\frac{3}{2}(x - 1)$.
$2(y + 1) = -3(x - 1)$.
$2y + 2 = -3x + 3$.
$3x + 2y - 1 = 0$.
103
EasyMCQ
રેખા $2x - 3y = 6$ ના $x$-અંત:ખંડ અને $y$-અંત:ખંડ અનુક્રમે ....... છે.
A
$1/2, 1/3$
B
$2, -3$
C
$3, -2$
D
$1/3, 1/2$

Solution

(C) અંત:ખંડ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણને અંત:ખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ માં લખીએ છીએ.
આપેલ સમીકરણ: $2x - 3y = 6$.
બંને બાજુ $6$ વડે ભાગતા:
$\frac{2x}{6} - \frac{3y}{6} = \frac{6}{6}$
$\frac{x}{3} - \frac{y}{2} = 1$
જેને આ રીતે લખી શકાય:
$\frac{x}{3} + \frac{y}{-2} = 1$
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3$ અને $b = -2$ મળે છે.
આમ,$x$-અંત:ખંડ $3$ છે અને $y$-અંત:ખંડ $-2$ છે.
104
MediumMCQ
$(a \cos^3 \theta, a \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x \sec \theta + y \csc \theta = a$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x \cos \theta + y \sin \theta = a \cos 2\theta$
B
$x \sin \theta - y \cos \theta = a \sin 2\theta$
C
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2\theta$
D
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos^2 \theta$

Solution

(C) આપેલ રેખા $x \sec \theta + y \csc \theta = a$ છે.
તેનો ઢાળ $m = -\cot \theta$ છે.
$(a \cos^3 \theta, a \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -\cot \theta$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - a \sin^3 \theta = -\cot \theta (x - a \cos^3 \theta)$
$x \cos \theta + y \sin \theta = a (\cos^4 \theta + \sin^4 \theta)$.
105
MediumMCQ
ઉગમબિંદુથી રેખા પર દોરેલા લંબની લંબાઈ $7$ છે અને રેખા $y$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $150^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x + \sqrt{3}y = 14$
B
$\sqrt{3}x - y = 14$
C
$\sqrt{3}x + y + 14 = 0$
D
$\sqrt{3}x - y + 14 = 0$

Solution

(A) રેખાનું અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ છે,જ્યાં $p$ એ ઉગમબિંદુથી લંબની લંબાઈ છે અને $\alpha$ એ અભિલંબ દ્વારા ધન $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
આપેલ છે કે $p = 7$.
અભિલંબ ધન $y$-અક્ષ સાથે $150^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
તેથી,ધન $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\alpha = 150^{\circ} - 90^{\circ} = 60^{\circ}$ થશે.
આ કિંમતોને અભિલંબ સ્વરૂપના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x \cos 60^{\circ} + y \sin 60^{\circ} = 7$
$x (1/2) + y (\sqrt{3}/2) = 7$
$x + \sqrt{3}y = 14$
Solution diagram
106
EasyMCQ
$(1, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને અક્ષો પર સમાન અંત:ખંડો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x - y - 3 = 0$
B
$x + y + 2 = 0$
C
$x + y - 1 = 0$
D
$x + y + 1 = 0$

Solution

(D) રેખાનું અંત:ખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
રેખા અક્ષો પર સમાન અંત:ખંડો બનાવે છે,તેથી $a = b$ થાય.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા,$\frac{x}{a} + \frac{y}{a} = 1$,જેનું સાદું રૂપ $x + y = a$ થાય છે.
રેખા $(1, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી આ યામ સમીકરણમાં મૂકતા:
$1 + (-2) = a \implies a = -1$.
$a = -1$ ની કિંમત $x + y = a$ માં મૂકતા,આપણને $x + y = -1$ અથવા $x + y + 1 = 0$ મળે છે.
107
EasyMCQ
જો બિંદુ $(5, 2)$ એ અક્ષો વચ્ચેના રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ હોય,તો તે રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x + 2y = 20$
B
$2x + 5y = 20$
C
$5x - 2y = 20$
D
$2x - 5y = 20$

Solution

(B) ધારો કે રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે. અક્ષો પરના અંત:ખંડો $(a, 0)$ અને $(0, b)$ છે.
બિંદુ $(5, 2)$ એ અક્ષો વચ્ચેના રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{a+0}{2} = 5 \Rightarrow a = 10$
$\frac{0+b}{2} = 2 \Rightarrow b = 4$
આ કિંમતોને અંત:ખંડ સ્વરૂપના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x}{10} + \frac{y}{4} = 1$
છેદ દૂર કરવા માટે $20$ વડે ગુણતા:
$2x + 5y = 20$
108
EasyMCQ
$x$-અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી અને બિંદુ $(3, -4)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2x + y + 3 = 0$
B
$x - y - 7 = 0$
C
$x + 2y - 5 = 0$
D
$2x + 3y - 2 = 0$

Solution

(B) રેખાનો ઢાળ $m = \tan(45^{\circ}) = 1$ છે.
રેખાના સમીકરણના બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,$y - y_1 = m(x - x_1)$:
$y - (-4) = 1(x - 3)$
$y + 4 = x - 3$
$x - y - 7 = 0$
109
DifficultMCQ
$m$ ના એવા પૂર્ણાંક મૂલ્યોની સંખ્યા શોધો કે જેથી રેખાઓ $3x + 4y = 9$ અને $y = mx + 1$ ના છેદબિંદુનો $x$-યામ પૂર્ણાંક હોય.
A
$2$
B
$0$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$3x + 4y = 9$
$y = mx + 1$
પ્રથમ સમીકરણમાં $y$ ની કિંમત મૂકતા:
$3x + 4(mx + 1) = 9$
$3x + 4mx + 4 = 9$
$x(3 + 4m) = 5$
$x = \frac{5}{3 + 4m}$
$x$ પૂર્ણાંક હોય તે માટે,$(3 + 4m)$ એ $5$ નો ભાજક હોવો જોઈએ.
$5$ ના ભાજકો $\pm 1$ અને $\pm 5$ છે.
કિસ્સો $1$: $3 + 4m = 1 \implies 4m = -2 \implies m = -0.5$ (પૂર્ણાંક નથી)
કિસ્સો $2$: $3 + 4m = -1 \implies 4m = -4 \implies m = -1$ (પૂર્ણાંક છે)
કિસ્સો $3$: $3 + 4m = 5 \implies 4m = 2 \implies m = 0.5$ (પૂર્ણાંક નથી)
કિસ્સો $4$: $3 + 4m = -5 \implies 4m = -8 \implies m = -2$ (પૂર્ણાંક છે)
આમ,$m$ ના પૂર્ણાંક મૂલ્યો $-1$ અને $-2$ છે.
આવા $2$ પૂર્ણાંક મૂલ્યો મળે છે.
110
MediumMCQ
એક રેખા દ્વારા $y$-અક્ષ પર બનતો અંત:ખંડ તેના $x$-અક્ષ પર બનતા અંત:ખંડ કરતાં બમણો છે. જો તે રેખા $(1, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી હોય,તો તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + y = 4$
B
$2x + y + 4 = 0$
C
$2x - y = 4$
D
$2x - y + 4 = 0$

Solution

(A) ધારો કે $x$-અંત:ખંડ $a$ છે. તો $y$-અંત:ખંડ $2a$ થશે.
રેખાના અંત:ખંડ સ્વરૂપનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{2a} = 1$ છે.
રેખા $(1, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 2$ મૂકતા:
$\frac{1}{a} + \frac{2}{2a} = 1$
$\frac{1}{a} + \frac{1}{a} = 1$
$\frac{2}{a} = 1 \implies a = 2$.
$a = 2$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x}{2} + \frac{y}{4} = 1$
આખા સમીકરણને $4$ વડે ગુણતા:
$2x + y = 4$.
111
MediumMCQ
બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને અક્ષો પર સમાન માપના પરંતુ વિરુદ્ધ ચિન્હ વાળા અંત:ખંડો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ મેળવો.
A
$x - y - 1 = 0$
B
$x + y = 7$
C
$x + y + 1 = 0$
D
$x - y + 1 = 0$

Solution

(D) ધારો કે અક્ષો પરના અંત:ખંડો $a$ અને $-a$ છે.
અંત:ખંડ સ્વરૂપમાં રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{-a} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x - y = a$ $(1)$ થાય છે.
રેખા બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકીએ:
$3 - 4 = a$,તેથી $a = -1$ મળે છે.
સમીકરણ $(1)$ માં $a = -1$ મૂકતા,આપણને $x - y = -1$ અથવા $x - y + 1 = 0$ મળે છે.
112
EasyMCQ
$(4, 6)$ માંથી પસાર થતી અને $3x - 7y + 2 = 0$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x - 3y + 25 = 0$
B
$x - 3y + 20 = 0$
C
$2x - 3y + 25 = 0$
D
$3x - 7y + 30 = 0$

Solution

(D) $3x - 7y + 2 = 0$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $3x - 7y + k = 0$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આ રેખા $(4, 6)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે આ યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$3(4) - 7(6) + k = 0$
$12 - 42 + k = 0$
$-30 + k = 0$
$k = 30$
તેથી,માંગેલ રેખાનું સમીકરણ $3x - 7y + 30 = 0$ છે.
113
EasyMCQ
$(3, -4)$ અને $(4, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શું થાય?
A
$y = 7x - 25$
B
$3y = 4x - 20$
C
$x = 4y + 15$
D
$2x = 3y - 10$

Solution

(A) $(3, -4)$ અને $(4, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{3 - (-4)}{4 - 3} = \frac{7}{1} = 7$ થાય.
બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપ $y - y_1 = m(x - x_1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y - (-4) = 7(x - 3)$
$y + 4 = 7x - 21$
$y = 7x - 25$
114
DifficultMCQ
રેખા $PQ$ જેનું સમીકરણ $x - y = 2$ છે તે $x$-અક્ષને $P$ આગળ છેદે છે. $Q$ એ $(4, 2)$ છે. બિંદુ $P$ ની આસપાસ $45^{\circ}$ ના ખૂણે વિષમઘડી દિશામાં રેખા $PQ$ ને ફેરવતા મળતી નવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = -\sqrt{2}$
B
$y = 2$
C
$x = 2$
D
$x = -2$

Solution

(C) રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $x - y = 2$ છે,જેને $y = x - 2$ તરીકે લખી શકાય. આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = 1$ છે,તેથી નમનકોણ $\theta_1 = 45^{\circ}$ થાય.
બિંદુ $P$ એ $x$-અક્ષ સાથેનું છેદબિંદુ છે,$y = 0$ મૂકતા $x = 2$ મળે. તેથી,$P = (2, 0)$.
રેખાને બિંદુ $P$ ની આસપાસ $45^{\circ}$ ના ખૂણે વિષમઘડી દિશામાં ફેરવવામાં આવે છે. નવો નમનકોણ $\theta_2 = \theta_1 + 45^{\circ} = 45^{\circ} + 45^{\circ} = 90^{\circ}$ થાય.
$90^{\circ}$ ના નમનકોણવાળી રેખા એ શિરોલંબ રેખા હોય છે. તે $P(2, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,તેનું સમીકરણ $x = 2$ થાય.
Solution diagram
115
EasyMCQ
$(-1, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $3x - 4y + 5 = 0$ રેખાને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x - 4y + 11 = 0$
B
$3x - 4y - 11 = 0$
C
$3x + 4y + 11 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) $3x - 4y + 5 = 0$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $3x - 4y + \lambda = 0$ સ્વરૂપમાં હોય ... $(1)$.
આ રેખા $(-1, 2)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$x = -1$ અને $y = 2$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$3(-1) - 4(2) + \lambda = 0$
$-3 - 8 + \lambda = 0$
$-11 + \lambda = 0$
$\lambda = 11$.
$\lambda = 11$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા,માંગેલ રેખાનું સમીકરણ $3x - 4y + 11 = 0$ મળે છે.
116
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા પર દોરેલા લંબની લંબાઈ $4$ એકમ છે અને આ લંબ $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. તો રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + 3y = 9$
B
$\sqrt{3}x + y = 8$
C
$x + 2y = 3$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) રેખાના અભિલંબ સ્વરૂપનું સમીકરણ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ છે,જ્યાં $p$ એ ઉગમબિંદુથી લંબની લંબાઈ છે અને $\alpha$ એ લંબ દ્વારા $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
અહીં $p = 4$ અને $\alpha = 30^{\circ}$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$x \cos 30^{\circ} + y \sin 30^{\circ} = 4$
$x \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right) + y \left( \frac{1}{2} \right) = 4$
આખા સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા:
$\sqrt{3}x + y = 8$.
117
DifficultMCQ
તે રેખાનું સમીકરણ મેળવો કે જેના પર ઉગમબિંદુમાંથી દોરેલ લંબ $x$-અક્ષ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે અને તે રેખા અક્ષો સાથે $\frac{50}{\sqrt{3}}$ ક્ષેત્રફળનો ત્રિકોણ બનાવે છે.
A
$x \pm \sqrt{3}y - 10 = 0$
B
$\sqrt{3}x + y \pm 10 = 0$
C
$x + \sqrt{3}y \pm 10 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) ધારો કે ઉગમબિંદુથી રેખા પરના લંબની લંબાઈ $p$ છે. રેખાનું અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos 30^{\circ} + y \sin 30^{\circ} = p$ છે,જે $\frac{\sqrt{3}}{2}x + \frac{1}{2}y = p$ અથવા $\sqrt{3}x + y = 2p$ થાય છે.
આ રેખા અક્ષોને $A\left(\frac{2p}{\sqrt{3}}, 0\right)$ અને $B(0, 2p)$ બિંદુઓમાં છેદે છે.
$\Delta OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times \left|\frac{2p}{\sqrt{3}}\right| \times |2p| = \frac{2p^2}{\sqrt{3}}$.
આપેલ ક્ષેત્રફળ $\frac{50}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$\frac{2p^2}{\sqrt{3}} = \frac{50}{\sqrt{3}}$,જેનો અર્થ છે કે $p^2 = 25$,તેથી $p = \pm 5$.
$p = \pm 5$ ને $\sqrt{3}x + y = 2p$ માં મૂકતા,આપણને $\sqrt{3}x + y = \pm 10$ મળે છે,એટલે કે $\sqrt{3}x + y \mp 10 = 0$.
118
MediumMCQ
$(2, 5/3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો,જે અક્ષો વચ્ચેના રેખાખંડનું $5 : 4$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
A
$2x + 3y = 9$
B
$x + 5y = 10$
C
$3x + 4y = 9$
D
$3x + y = 10$

Solution

(A) ધારો કે રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
રેખા $X$-અક્ષને $A(a, 0)$ અને $Y$-અક્ષને $B(0, b)$ માં છેદે છે.
બિંદુ $C(2, 5/3)$ એ $AB$ નું $5 : 4$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$C$ ના યામ:
$x = \frac{5(0) + 4(a)}{5 + 4} = \frac{4a}{9}$
$y = \frac{5(b) + 4(0)}{5 + 4} = \frac{5b}{9}$
આપેલ છે કે $C = (2, 5/3)$,તેથી:
$\frac{4a}{9} = 2 \Rightarrow a = \frac{9}{2}$
$\frac{5b}{9} = \frac{5}{3} \Rightarrow b = 3$
સમીકરણમાં $a$ અને $b$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{x}{9/2} + \frac{y}{3} = 1$
$\frac{2x}{9} + \frac{y}{3} = 1$
$9$ વડે ગુણતા:
$2x + 3y = 9$
Solution diagram
119
MediumMCQ
$A(2, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખા,રેખા $x + y + 1 = 0$ ને $P$ બિંદુમાં છેદે છે. તો $AP$ નું અંતર શોધો.
A
$2$
B
$\sqrt{3}$
C
$3$
D
$3\sqrt{2}$

Solution

(D) $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતી અને $\theta$ ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - x_1}{\cos \theta} = \frac{y - y_1}{\sin \theta} = r$ છે.
અહીં,$(x_1, y_1) = (2, 3)$ અને $\theta = 45^{\circ}$.
તેથી,$\frac{x - 2}{\cos 45^{\circ}} = \frac{y - 3}{\sin 45^{\circ}} = r$.
આના પરથી $x = 2 + r \cos 45^{\circ} = 2 + \frac{r}{\sqrt{2}}$ અને $y = 3 + r \sin 45^{\circ} = 3 + \frac{r}{\sqrt{2}}$ મળે.
બિંદુ $P$ એ રેખા $x + y + 1 = 0$ પર હોવાથી,આપણે આ યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(2 + \frac{r}{\sqrt{2}}) + (3 + \frac{r}{\sqrt{2}}) + 1 = 0$
$6 + \frac{2r}{\sqrt{2}} = 0$
$6 + r\sqrt{2} = 0$
$r\sqrt{2} = -6$
$r = -\frac{6}{\sqrt{2}} = -3\sqrt{2}$.
$AP$ નું અંતર $= |r| = |-3\sqrt{2}| = 3\sqrt{2}$.
Solution diagram
120
DifficultMCQ
$A(-5, -4)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી રેખા $x + 3y + 2 = 0$,$2x + y + 4 = 0$ અને $x - y - 5 = 0$ રેખાઓને અનુક્રમે $B$,$C$ અને $D$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $\left( \frac{15}{AB} \right)^2 + \left( \frac{10}{AC} \right)^2 = \left( \frac{6}{AD} \right)^2$ હોય,તો રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x - 5y + 25 = 0$
B
$2x + 3y + 22 = 0$
C
$2x + 7y - 18 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) $A(-5, -4)$ માંથી પસાર થતી અને $\theta$ ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x + 5}{\cos \theta} = \frac{y + 4}{\sin \theta} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(-5 + r \cos \theta, -4 + r \sin \theta)$ છે.
$B$,$C$ અને $D$ આપેલ રેખાઓ પર હોવાથી,આપણે યામોને સમીકરણોમાં મૂકીએ:
$x + 3y + 2 = 0$ માટે: $(-5 + AB \cos \theta) + 3(-4 + AB \sin \theta) + 2 = 0 \implies AB(\cos \theta + 3 \sin \theta) = 15 \implies \frac{15}{AB} = \cos \theta + 3 \sin \theta$.
$2x + y + 4 = 0$ માટે: $2(-5 + AC \cos \theta) + (-4 + AC \sin \theta) + 4 = 0 \implies AC(2 \cos \theta + \sin \theta) = 10 \implies \frac{10}{AC} = 2 \cos \theta + \sin \theta$.
$x - y - 5 = 0$ માટે: $(-5 + AD \cos \theta) - (-4 + AD \sin \theta) - 5 = 0 \implies AD(\cos \theta - \sin \theta) = 6 \implies \frac{6}{AD} = \cos \theta - \sin \theta$.
આપેલ શરત: $(\cos \theta + 3 \sin \theta)^2 + (2 \cos \theta + \sin \theta)^2 = (\cos \theta - \sin \theta)^2$.
વિસ્તરણ કરતા: $(\cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta + 6 \sin \theta \cos \theta) + (4 \cos^2 \theta + \sin^2 \theta + 4 \sin \theta \cos \theta) = \cos^2 \theta + \sin^2 \theta - 2 \sin \theta \cos \theta$.
$5 \cos^2 \theta + 10 \sin^2 \theta + 10 \sin \theta \cos \theta = \cos^2 \theta + \sin^2 \theta - 2 \sin \theta \cos \theta$.
$4 \cos^2 \theta + 9 \sin^2 \theta + 12 \sin \theta \cos \theta = 0$.
$(2 \cos \theta + 3 \sin \theta)^2 = 0 \implies \tan \theta = -\frac{2}{3}$.
રેખાનું સમીકરણ $y + 4 = -\frac{2}{3}(x + 5) \implies 3y + 12 = -2x - 10 \implies 2x + 3y + 22 = 0$ છે.
121
EasyMCQ
બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને અક્ષો પરના અંત:ખંડોનો સરવાળો $14$ હોય તેવી સુરેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x + 3y = 24$
B
$x + y = 7$
C
$4x + 3y = 24$ અને $x + y = 7$
D
$x - y + 1 = 0$

Solution

(C) ધારો કે રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ $(1)$ છે.
રેખા $(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{3}{a} + \frac{4}{b} = 1$ $(2)$.
અંત:ખંડોનો સરવાળો $a + b = 14$ આપેલ છે,તેથી $b = 14 - a$.
$(2)$ માં $b = 14 - a$ મૂકતા:
$\frac{3}{a} + \frac{4}{14 - a} = 1$
$3(14 - a) + 4a = a(14 - a)$
$42 - 3a + 4a = 14a - a^2$
$a^2 - 13a + 42 = 0$
$(a - 7)(a - 6) = 0$
તેથી,$a = 6$ અથવા $a = 7$.
જો $a = 6$ હોય,તો $b = 14 - 6 = 8$. સમીકરણ $\frac{x}{6} + \frac{y}{8} = 1$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $4x + 3y = 24$ છે.
જો $a = 7$ હોય,તો $b = 14 - 7 = 7$. સમીકરણ $\frac{x}{7} + \frac{y}{7} = 1$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $x + y = 7$ છે.
122
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા પરના લંબની લંબાઈ $9$ છે અને તે લંબ $y$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $120^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તો રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x\sqrt{2} + 3y = 12$
B
$x + 2y = 6$
C
$x + y\sqrt{3} = 18$
D
એકપણ નહિ

Solution

(D) ધારો કે રેખાનું અભિલંબ સ્વરૂપ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ છે,જ્યાં $p$ એ ઉગમબિંદુથી લંબની લંબાઈ છે અને $\alpha$ એ લંબ દ્વારા $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
અહીં $p = 9$ આપેલ છે.
લંબ $y$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $120^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
$x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ હોવાથી,$x$-અક્ષની ધન દિશા સાથેનો ખૂણો $\alpha = 120^{\circ} - 90^{\circ} = 30^{\circ}$ થશે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x \cos 30^{\circ} + y \sin 30^{\circ} = 9$
$x \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right) + y \left( \frac{1}{2} \right) = 9$
$x\sqrt{3} + y = 18$.
123
MediumMCQ
સુરેખા $L$ એ રેખા $5x - y = 1$ ને લંબ છે. જો રેખા $L$ અને યામાક્ષો વડે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $5$ હોય,તો રેખા $L$ નું સમીકરણ શોધો.
A
$x + 5y = \pm 5$
B
$x + 5y = \pm 5\sqrt{2}$
C
$x + 5y = \pm \sqrt{2}$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) ધારો કે રેખા $L$ અક્ષોને $A$ અને $B$ આગળ છેદે છે. ધારો કે $OA = |a|$ અને $OB = |b|$.
રેખા $5x - y = 1$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $x + 5y = k$ સ્વરૂપનું હોય.
$x = 0$ લેતા,$y = k/5$ મળે,તેથી $B = (0, k/5)$.
$y = 0$ લેતા,$x = k$ મળે,તેથી $A = (k, 0)$.
રેખા અને યામાક્ષો દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |OA| |OB| = 5$ છે.
$\frac{1}{2} |k| |k/5| = 5$
$|k^2| / 10 = 5$
$k^2 = 50$
$k = \pm 5\sqrt{2}$
આમ,રેખા $L$ નું સમીકરણ $x + 5y = \pm 5\sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
124
DifficultMCQ
રેખા $2x + 3y + 7 = 0$ પરના તે બિંદુના યામ શોધો જે બિંદુ $(1, -3)$ થી $3$ એકમ અંતરે આવેલું હોય.
A
$\left( 1 + \frac{9}{\sqrt{13}}, 3 - \frac{6}{\sqrt{13}} \right)$
B
$\left( 1 - \frac{9}{\sqrt{13}}, -3 + \frac{6}{\sqrt{13}} \right)$
C
$\left( 1 + \frac{9}{\sqrt{13}}, -3 + \frac{6}{\sqrt{13}} \right)$
D
$\left( 1 - \frac{9}{\sqrt{13}}, 3 - \frac{6}{\sqrt{13}} \right)$

Solution

(B) આપેલ રેખા $2x + 3y + 7 = 0$ નો ઢાળ $m = -\frac{2}{3}$ છે.
ધારો કે રેખાનો ખૂણો $\theta$ છે,તેથી $\tan \theta = -\frac{2}{3}$.
$\tan \theta < 0$ હોવાથી,$\theta$ બીજા ચરણમાં છે,તેથી $\cos \theta = -\frac{3}{\sqrt{13}}$ અને $\sin \theta = \frac{2}{\sqrt{13}}$.
બિંદુ $(1, -3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું પ્રચલિત સ્વરૂપ $\frac{x - 1}{\cos \theta} = \frac{y + 3}{\sin \theta} = r$ છે.
$r = 3$ મૂકતા,$\frac{x - 1}{-3/\sqrt{13}} = \frac{y + 3}{2/\sqrt{13}} = 3$.
તેથી,$x - 1 = 3 \times \left( -\frac{3}{\sqrt{13}} \right) = -\frac{9}{\sqrt{13}}$ અને $y + 3 = 3 \times \left( \frac{2}{\sqrt{13}} \right) = \frac{6}{\sqrt{13}}$.
આમ,$x = 1 - \frac{9}{\sqrt{13}}$ અને $y = -3 + \frac{6}{\sqrt{13}}$.
યામ $\left( 1 - \frac{9}{\sqrt{13}}, -3 + \frac{6}{\sqrt{13}} \right)$ છે.
125
EasyMCQ
બિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(-2, \sqrt{3})$ ને જોડતી રેખાએ $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો $(^o)$ શોધો.
A
$120$
B
$60$
C
$150$
D
$135$

Solution

(C) બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ બિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(-2, \sqrt{3})$ છે.
$m = \frac{\sqrt{3} - 0}{-2 - 1} = \frac{\sqrt{3}}{-3} = -\frac{1}{\sqrt{3}}$.
રેખાએ $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = m$ દ્વારા મળે છે.
$\tan \theta = -\frac{1}{\sqrt{3}}$.
કારણ કે $\tan(150^o) = -\frac{1}{\sqrt{3}}$,તેથી ખૂણો $\theta = 150^o$ થાય.
126
EasyMCQ
બિંદુ $(-3, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$x - 3 = 0$
B
$x + 3 = 0$
C
$y - 2 = 0$
D
$y + 2 = 0$

Solution

(C) $x$-અક્ષને સમાંતર રેખાનો ઢાળ $m = 0$ હોય છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $(y - y_1) = m(x - x_1)$ છે.
બિંદુ $(-3, 2)$ અને $m = 0$ ની કિંમત મૂકતા:
$(y - 2) = 0(x - (-3))$
$(y - 2) = 0$
આમ,રેખાનું સમીકરણ $y - 2 = 0$ છે.
127
DifficultMCQ
જો ત્રણ બિંદુઓ $A(2, 3)$,$B(3, 1)$ અને $C(5, 3)$ હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતી અને $BC$ ને દુભાગતી રેખાનો ઢાળ શોધો:
A
$1/2$
B
$-2$
C
$-1/2$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $M$ ના યામ $\left(\frac{3+5}{2}, \frac{1+3}{2}\right) = (4, 2)$ છે.
આ રેખા $A(2, 3)$ અને $M(4, 2)$ માંથી પસાર થાય છે.
$(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$m = \frac{2 - 3}{4 - 2} = \frac{-1}{2} = -0.5$.
128
DifficultMCQ
એક રેખા,બિંદુ $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. આ રેખા પર બિંદુ $(1, 2)$ થી $3$ એકમના અંતરે આવેલા બિંદુઓના યામ શોધો:
A
$(-1/2, 2 - 3\sqrt{3}/2)$
B
$(1 + 3/2, 2 + 3\sqrt{3}/2)$
C
$(5/2, 2 + 3\sqrt{3}/2)$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(C) રેખા બિંદુ $(x_1, y_1) = (1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ ખૂણો $\theta = 60^{\circ}$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી $r = 3$ અંતરે આવેલા બિંદુઓના યામ $(x_1 \pm r \cos \theta, y_1 \pm r \sin \theta)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $x = 1 \pm 3 \cos 60^{\circ} = 1 \pm 3(1/2) = 1 \pm 3/2$.
આથી $x = 1 + 1.5 = 2.5 = 5/2$ અથવા $x = 1 - 1.5 = -0.5 = -1/2$.
તે જ રીતે,$y = 2 \pm 3 \sin 60^{\circ} = 2 \pm 3(\sqrt{3}/2) = 2 \pm 3\sqrt{3}/2$.
આમ,બિંદુઓ $(5/2, 2 + 3\sqrt{3}/2)$ અને $(-1/2, 2 - 3\sqrt{3}/2)$ મળે છે.
આપેલ વિકલ્પો જોતા,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
129
EasyMCQ
જો $(0, 0)$,$(-2, 1)$ અને $(5, 2)$ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો મધ્યકેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અને રેખા $x - 2y = 6$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$x - 2y = 1$
B
$x + 2y + 1 = 0$
C
$x - 2y = 0$
D
$x - 2y + 1 = 0$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1) = (0, 0)$,$(x_2, y_2) = (-2, 1)$ અને $(x_3, y_3) = (5, 2)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $(G) = \left(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}\right) = \left(\frac{0-2+5}{3}, \frac{0+1+2}{3}\right) = (1, 1)$.
આપેલી રેખા $x - 2y = 6$ છે,જેનો ઢાળ $m = \frac{1}{2}$ છે.
સમાંતર રેખાનો ઢાળ પણ $m = \frac{1}{2}$ થશે.
બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $m = \frac{1}{2}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ: $y - 1 = \frac{1}{2}(x - 1)$.
$2y - 2 = x - 1 \Rightarrow x - 2y + 1 = 0$.
130
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $(4, 3)$ અને $(2, \lambda)$ માંથી પસાર થતી રેખા,રેખા $y = 2x + 3$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$-4$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(A) ધારો કે $(4, 3)$ અને $(2, \lambda)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m_1$ છે.
$m_1 = \frac{\lambda - 3}{2 - 4} = \frac{\lambda - 3}{-2}$.
આપેલ રેખા $y = 2x + 3$ છે,જે $y = mx + c$ સ્વરૂપમાં છે.
તેથી,આ રેખાનો ઢાળ $m_2 = 2$ છે.
બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય:
$m_1 \times m_2 = -1$.
$\left(\frac{\lambda - 3}{-2}\right) \times 2 = -1$.
$-(\lambda - 3) = -1$.
$\lambda - 3 = 1$.
$\lambda = 4$.
131
MediumMCQ
જો બિંદુ $(3, -4)$ એ $X$-અક્ષ અને $Y$-અક્ષની વચ્ચેના રેખાખંડનું $2 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે,તો રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$2x - y = 10$
B
$2x + y = 10$
C
$x + 2y = 10$
D
$x - 2y = 10$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $X$-અક્ષને $(h, 0)$ માં અને $Y$-અક્ષને $(0, k)$ માં છેદે છે.
આપેલ છે કે બિંદુ $(3, -4)$ રેખાખંડનું $2 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $(x, y) = \left(\frac{mx_2 + nx_1}{m+n}, \frac{my_2 + ny_1}{m+n}\right)$.
કિંમતો મૂકતા: $(3, -4) = \left(\frac{2(0) + 3(h)}{2+3}, \frac{2(k) + 3(0)}{2+3}\right)$.
$(3, -4) = \left(\frac{3h}{5}, \frac{2k}{5}\right)$.
યામ સરખાવતા: $3 = \frac{3h}{5} \Rightarrow h = 5$ અને $-4 = \frac{2k}{5} \Rightarrow k = -10$.
રેખાનું અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{h} + \frac{y}{k} = 1$ છે.
$h=5$ અને $k=-10$ મૂકતા: $\frac{x}{5} + \frac{y}{-10} = 1$.
$10$ વડે ગુણતા: $2x - y = 10$.
132
MediumMCQ
બિંદુ $(2, -3)$ માંથી પસાર થતી અને જેના અક્ષો પરના અંત:ખંડોનો સરવાળો $-2$ થાય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x + y + 1 = 0$ અથવા $3x - 2y = 12$
B
$x + y + 2 = 0$ અથવા $3x + 2y = 0$
C
$x + y + 3 = 0$ અથવા $3x - 3y = 5$
D
$x - y + 2 = 0$ અથવા $3x + 2y = 12$

Solution

(A) બિંદુ $(2, -3)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y + 3 = m(x - 2)$ છે.
આને $mx - y = 2m + 3$ તરીકે લખી શકાય.
જો $m \neq 0$ હોય,તો અંત:ખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{(2m+3)/m} + \frac{y}{-(2m+3)} = 1$ થાય.
અંત:ખંડો $a = \frac{2m+3}{m}$ અને $b = -(2m+3)$ છે.
આપેલ છે કે $a + b = -2$,તેથી $\frac{2m+3}{m} - (2m+3) = -2$.
$2m + 3 - 2m^2 - 3m = -2m \implies 2m^2 - m - 3 = 0$.
અવયવ પાડતા $(2m - 3)(m + 1) = 0$ મળે,તેથી $m = \frac{3}{2}$ અથવા $m = -1$.
$m = -1$ માટે,સમીકરણ $y + 3 = -1(x - 2) \implies x + y + 1 = 0$ છે.
$m = \frac{3}{2}$ માટે,સમીકરણ $y + 3 = \frac{3}{2}(x - 2) \implies 2y + 6 = 3x - 6 \implies 3x - 2y = 12$ છે.
133
EasyMCQ
$y$-અક્ષ પર $-3$ નો અંતઃખંડ કાપતી અને $x$-અક્ષ સાથે ${\tan ^{ - 1}}\frac{3}{5}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$5y - 3x + 15 = 0$
B
$5y - 3x = 15$
C
$3y - 5x + 15 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(D) રેખાનો ઢાળ $m = \tan(\theta) = \tan(\tan^{-1}(\frac{3}{5})) = \frac{3}{5}$ છે.
આપેલ $y$-અંતઃખંડ $c = -3$ છે.
રેખાનું ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$y = \frac{3}{5}x - 3$ મળે છે.
$5$ વડે ગુણતા,$5y = 3x - 15$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,$3x - 5y - 15 = 0$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા,કોઈ પણ વિકલ્પ $3x - 5y - 15 = 0$ સાથે બંધ બેસતો નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
134
EasyMCQ
$x$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી અને $y$-અક્ષને $(0, -2)$ બિંદુએ છેદતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\sqrt{3}y = x - 2\sqrt{3}$
B
$y = \sqrt{3}x - 2$
C
$\sqrt{3}y = x + 2\sqrt{3}$
D
$y = \sqrt{3}x + 2$

Solution

(B) રેખાનો ઢાળ $m = \tan(60^{\circ}) = \sqrt{3}$ છે.
આપેલ છે કે રેખા $y$-અક્ષને $(0, -2)$ બિંદુએ છેદે છે,તેથી $y$-અંતઃખંડ $c = -2$ છે.
રેખાનું ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $y = \sqrt{3}x - 2$ મળે છે.
135
EasyMCQ
રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = a$ દ્વારા $y$-અક્ષ પર બનતો અંત:ખંડ શોધો:
A
$a$
B
$a \csc \alpha$
C
$a \sec \alpha$
D
$a \sin \alpha$

Solution

(B) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $x \cos \alpha + y \sin \alpha = a$ છે.
બંને બાજુ $a$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{x \cos \alpha}{a} + \frac{y \sin \alpha}{a} = 1$
આને અંત:ખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{A} + \frac{y}{B} = 1$ માં લખતા,જ્યાં $B$ એ $y$-અંત:ખંડ છે:
$\frac{x}{a \sec \alpha} + \frac{y}{a \csc \alpha} = 1$
આમ,$y$-અંત:ખંડ $a \csc \alpha$ છે.
136
DifficultMCQ
ત્રિકોણ $PQR$ ની બાજુઓ $QR$ અને $RP$ ના સમીકરણો શોધો,જ્યાં $P = (2, 1)$ છે,અને બાજુઓ $QR$ અને $RP$ ના ઢાળ અનુક્રમે $m_1 = \frac{2}{\sqrt{3}}$ અને $m_2 = -\frac{2}{\sqrt{3}}$ છે,જે $QR$ માટે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને $RP$ માટે $P(2, 1)$ માં છેદે છે.
A
$y = \frac{2}{\sqrt{3}}x + 1, y = -\frac{2}{\sqrt{3}}x - 1$
B
$y = \frac{1}{\sqrt{3}}x, y = 0$
C
$y = \frac{2}{\sqrt{3}}x, y = -\frac{2}{\sqrt{3}}x + \frac{4}{\sqrt{3}} + 1$
D
$y = \sqrt{3}x, y = 0$

Solution

(C) $1$. બાજુ $QR$ માટે: તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m_1 = \frac{2}{\sqrt{3}}$ છે. સમીકરણ $y - 0 = \frac{2}{\sqrt{3}}(x - 0)$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $y = \frac{2}{\sqrt{3}}x$ છે.
$2$. બાજુ $RP$ માટે: તે બિંદુ $P(2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m_2 = -\frac{2}{\sqrt{3}}$ છે. સમીકરણ $y - 1 = -\frac{2}{\sqrt{3}}(x - 2)$ થાય.
$3$. $RP$ ના સમીકરણનું સાદું રૂપ: $y - 1 = -\frac{2}{\sqrt{3}}x + \frac{4}{\sqrt{3}}$,તેથી $y = -\frac{2}{\sqrt{3}}x + \frac{4}{\sqrt{3}} + 1$ મળે છે.
137
EasyMCQ
જો રેખા $y = mx + c$ બિંદુઓ $(2, 4)$ અને $(3, -5)$ માંથી પસાર થાય,તો:
A
$m = -9, c = -22$
B
$m = 9, c = 22$
C
$m = -9, c = 22$
D
$m = 9, c = -22$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે.
રેખા બિંદુ $(2, 4)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી: $4 = 2m + c$ (સમીકરણ $1$).
રેખા બિંદુ $(3, -5)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી: $-5 = 3m + c$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા:
$(-5 - 4) = (3m - 2m) + (c - c)$
$-9 = m$
$m = -9$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$4 = 2(-9) + c$
$4 = -18 + c$
$c = 4 + 18 = 22$
આમ,$m = -9$ અને $c = 22$.
138
EasyMCQ
બિંદુઓ $(-5, 6)$ અને $(-6, 5)$ ને જોડતી રેખાને લંબ અને $(2, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x + y + 5 = 0$
B
$x - y + 5 = 0$
C
$x - y - 5 = 0$
D
$x + y - 5 = 0$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A(-5, 6)$ અને $B(-6, 5)$ છે.
રેખા $AB$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} = \frac{5 - 6}{-6 - (-5)} = \frac{-1}{-1} = 1$ છે.
માંગેલ રેખા $AB$ ને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m_2$ એ $m_1 \times m_2 = -1$ નું પાલન કરશે.
તેથી,$1 \times m_2 = -1$,જેનો અર્થ છે કે $m_2 = -1$.
બિંદુ $(x_0, y_0)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_0 = m(x - x_0)$ છે.
$m = -1$ અને બિંદુ $(2, 3)$ મૂકતા:
$y - 3 = -1(x - 2)$
$y - 3 = -x + 2$
$x + y - 5 = 0$.
139
EasyMCQ
જો રેખાનો ઢાળ $2$ હોય અને તે $y$-અક્ષ પર $-4$ નો અંત:ખંડ કાપતી હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$y - 2x = 4$
B
$x = 2y - 4$
C
$y = 2x - 4$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) રેખાના ઢાળ-અંત:ખંડ સ્વરૂપનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે,જ્યાં $m$ એ ઢાળ છે અને $c$ એ $y$-અંત:ખંડ છે.
અહીં,ઢાળ $m = 2$ અને $y$-અંત:ખંડ $c = -4$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$y = 2x + (-4)$
$y = 2x - 4$
આમ,રેખાનું સમીકરણ $y = 2x - 4$ છે.
140
MediumMCQ
બિંદુ $(2, 2)$ માંથી પસાર થતી એક સુરેખા,રેખાઓ $\sqrt{3}x + y = 0$ અને $\sqrt{3}x - y = 0$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો ત્રિકોણ $OAB$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોય (જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે),તો રેખા $AB$ નું સમીકરણ શોધો.
A
$x - 2 = 0$
B
$x + y - 4 = 0$
C
$y - 2 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $L_1: \sqrt{3}x + y = 0$ અને $L_2: \sqrt{3}x - y = 0$ છે.
$L_1$ નો ઢાળ $m_1 = -\sqrt{3}$ છે,તેથી $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\theta_1 = 120^\circ$ છે.
$L_2$ નો ઢાળ $m_2 = \sqrt{3}$ છે,તેથી $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\theta_2 = 60^\circ$ છે.
બંને રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $120^\circ - 60^\circ = 60^\circ$ છે.
$\triangle OAB$ સમબાજુ ત્રિકોણ બને તે માટે,રેખા $AB$ એ બંને રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ સાથે $60^\circ$ નો ખૂણો બનાવતી હોવી જોઈએ.
$L_1$ અને $L_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^\circ$ હોવાથી અને તે $x$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત હોવાથી,રેખા $AB$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર હોવી જોઈએ.
$x$-અક્ષને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $y = k$ સ્વરૂપનું હોય છે.
તે $(2, 2)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,સમીકરણ $y = 2$ એટલે કે $y - 2 = 0$ મળે.
141
EasyMCQ
રેખા $y = 3$ અને $x + y = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને રેખા $2x - y = 4$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x - y + 9 = 0$
B
$2x - y - 9 = 0$
C
$2x - y + 1 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) પગલું $1$: રેખાઓ $y = 3$ અને $x + y = 0$ ના છેદબિંદુ શોધો.
$y = 3$ ને $x + y = 0$ માં મૂકતા,આપણને $x + 3 = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $x = -3$.
તેથી,છેદબિંદુ $(-3, 3)$ છે.
પગલું $2$: $2x - y = 4$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
$2x - y = 4$ ને સમાંતર રેખા $2x - y + k = 0$ સ્વરૂપની હોય છે.
પગલું $3$: $k$ શોધવા માટે બિંદુ $(-3, 3)$ ને સમીકરણ $2x - y + k = 0$ માં મૂકો.
$2(-3) - (3) + k = 0$
$-6 - 3 + k = 0$
$-9 + k = 0$,જે $k = 9$ આપે છે.
પગલું $4$: જરૂરી સમીકરણ $2x - y + 9 = 0$ છે.
142
MediumMCQ
એક સીધી રેખા બિંદુ $A(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,જેથી અક્ષો વચ્ચેનો તેનો અંતઃખંડ $A$ પર દુભાગે છે. તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x - 4y + 7 = 0$
B
$4x + 3y = 24$
C
$3x + 4y = 25$
D
$x + y = 7$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $x$-અક્ષને $Q(a, 0)$ પર અને $y$-અક્ષને $P(0, b)$ પર છેદે છે.
બિંદુ $A(3, 4)$ એ અંતઃખંડ $PQ$ ને દુભાગતું હોવાથી,તે $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{a + 0}{2} = 3 \implies a = 6$
$\frac{0 + b}{2} = 4 \implies b = 8$
રેખાના સમીકરણનું અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
$a$ અને $b$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{6} + \frac{y}{8} = 1$
છેદ દૂર કરવા માટે $24$ વડે ગુણતા:
$4x + 3y = 24$
Solution diagram
143
EasyMCQ
સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ માં,જો $m$ અને $x_1$ નિશ્ચિત હોય અને $y_1$ ની વિવિધ કિંમતો માટે અલગ-અલગ રેખાઓ દોરવામાં આવે,તો
A
રેખાઓ એક જ બિંદુમાંથી પસાર થશે
B
સમાંતર રેખાઓનો સમૂહ મળશે
C
માત્ર એક જ રેખા મળશે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ છે.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $y = mx - mx_1 + y_1$ મળે છે.
આને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $c = y_1 - mx_1$ છે.
અહીં $m$ અને $x_1$ નિશ્ચિત હોવાથી,$y_1$ ની તમામ કિંમતો માટે ઢાળ $m$ અચળ રહે છે.
સમાન ઢાળ $m$ ધરાવતી રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર હોય છે.
તેથી,$y_1$ ની વિવિધ કિંમતો માટે આપણને સમાંતર રેખાઓનો સમૂહ મળે છે.
144
MediumMCQ
યામ અક્ષો વચ્ચેની રેખાનો અંતઃખંડ $(-5, 4)$ બિંદુ દ્વારા $1 : 2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત થાય છે. તો રેખાનું સમીકરણ શું હશે?
A
$5x - 8y + 60 = 0$
B
$8x - 5y + 60 = 0$
C
$2x - 5y + 30 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે રેખાના $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડો અનુક્રમે $a$ અને $b$ છે. બિંદુઓના યામ $A(a, 0)$ અને $B(0, b)$ છે.
આપેલ છે કે બિંદુ $P(-5, 4)$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $1 : 2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ $\left( \frac{1 \cdot 0 + 2 \cdot a}{1 + 2}, \frac{1 \cdot b + 2 \cdot 0}{1 + 2} \right) = \left( \frac{2a}{3}, \frac{b}{3} \right)$ મળે છે.
યામોને સરખાવતા,$\frac{2a}{3} = -5 \implies a = -\frac{15}{2}$ અને $\frac{b}{3} = 4 \implies b = 12$ મળે છે.
રેખાનું અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{x}{-15/2} + \frac{y}{12} = 1 \implies -\frac{2x}{15} + \frac{y}{12} = 1$ મળે છે.
$60$ વડે ગુણતા,$-8x + 5y = 60$,જેનું સાદું રૂપ $8x - 5y + 60 = 0$ થાય છે.
145
MediumMCQ
રેખાઓ $x - 3y + 1 = 0$ અને $2x + 5y - 9 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને અનંત ઢાળ ધરાવતી તથા ઉગમબિંદુથી $2 \text{ units}$ ના અંતરે આવેલી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x = 2$
B
$x = -2$
C
$y = 2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પ્રથમ,રેખાઓ $x - 3y + 1 = 0$ અને $2x + 5y - 9 = 0$ નું છેદબિંદુ શોધો.
પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા,આપણને $2x - 6y + 2 = 0$ મળે છે.
આને $2x + 5y - 9 = 0$ માંથી બાદ કરતા,$11y - 11 = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $y = 1$.
$y = 1$ ને $x - 3y + 1 = 0$ માં મૂકતા,$x - 3(1) + 1 = 0$ મળે છે,તેથી $x = 2$.
છેદબિંદુ $(2, 1)$ છે.
અનંત ઢાળ ધરાવતી રેખા એ $x = k$ સ્વરૂપની શિરોલંબ રેખા છે.
રેખા $(2, 1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,સમીકરણ $x = 2$ હોવું જોઈએ.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખા $x = 2$ નું અંતર $|2| = 2 \text{ units}$ છે,જે આપેલી શરતનું પાલન કરે છે.
આમ,રેખાનું સમીકરણ $x = 2$ છે.
146
DifficultMCQ
$A(2, 0)$ અને $B(3, 1)$ બિંદુઓને જોડતી રેખાને $A$ ની આસપાસ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $15^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. નવી સ્થિતિમાં રેખાનું સમીકરણ શું હશે?
A
$x - \sqrt{3}y - 2 = 0$
B
$x - 2y - 2 = 0$
C
$\sqrt{3}x - y - 2\sqrt{3} = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) રેખા $AB$ નો ઢાળ $m = \frac{1 - 0}{3 - 2} = 1$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\tan \theta = 1$,તેથી $\theta = 45^{\circ}$.
રેખાને ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $15^{\circ}$ ફેરવવામાં આવે છે,તેથી નવો ખૂણો $\theta' = 45^{\circ} + 15^{\circ} = 60^{\circ}$ થશે.
નવી રેખાનો ઢાળ $m' = \tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$ છે.
$A(2, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $\sqrt{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = \sqrt{3}(x - 2)$ છે.
તેને સાદું રૂપ આપતા,આપણને $y = \sqrt{3}x - 2\sqrt{3}$ મળે છે,જેને $\sqrt{3}x - y - 2\sqrt{3} = 0$ તરીકે લખી શકાય છે.
147
AdvancedMCQ
બિંદુઓ $A$ અને $B$ પ્રથમ ચરણમાં છે; બિંદુ $O$ એ ઉગમબિંદુ છે. જો $OA$ નો ઢાળ $1$ હોય,$OB$ નો ઢાળ $7$ હોય અને $OA = OB = r$ હોય,તો $AB$ નો ઢાળ શોધો:
A
$-1/5$
B
$-1/4$
C
$-1/3$
D
$-1/2$

Solution

(D) ધારો કે $OA = OB = r$. $OA$ નો ઢાળ $1$ હોવાથી,$OA$ એ $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો $\alpha = 45^\circ$ છે. તેથી,$A$ ના યામ $(r \cos 45^\circ, r \sin 45^\circ) = (r/\sqrt{2}, r/\sqrt{2})$ થાય.
$OB$ નો ઢાળ $7$ હોવાથી,ધારો કે $\beta$ એ $OB$ એ $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો છે. તેથી $\tan \beta = 7$. આથી $\sin \beta = 7/\sqrt{50} = 7/(5\sqrt{2})$ અને $\cos \beta = 1/\sqrt{50} = 1/(5\sqrt{2})$ મળે.
તેથી,$B$ ના યામ $(r \cos \beta, r \sin \beta) = (r/(5\sqrt{2}), 7r/(5\sqrt{2}))$ થાય.
$AB$ નો ઢાળ $m = \frac{y_B - y_A}{x_B - x_A} = \frac{\frac{7r}{5\sqrt{2}} - \frac{r}{\sqrt{2}}}{\frac{r}{5\sqrt{2}} - \frac{r}{\sqrt{2}}} = \frac{\frac{2r}{5\sqrt{2}}}{\frac{-4r}{5\sqrt{2}}} = -\frac{1}{2}$.
Solution diagram
148
AdvancedMCQ
ધારો કે બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(1, 2)$ અને $(7, 5)$ છે. રેખા $AB$ ને $AB$ ના $B$ ની નજીકના ત્રિભાગ બિંદુની આસપાસ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. નવી સ્થિતિમાં રેખાનું સમીકરણ શું હશે?
A
$2x - y - 6 = 0$
B
$x - y - 1 = 0$
C
$3x - y - 11 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) બિંદુઓ $A(1, 2)$ અને $B(7, 5)$ છે. $B$ ની નજીકનું ત્રિભાગ બિંદુ $AB$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,યામ $P = \left( \frac{2(7) + 1(1)}{2+1}, \frac{2(5) + 1(2)}{2+1} \right) = (5, 4)$ મળે છે.
રેખા $AB$ નો ઢાળ $m = \frac{5-2}{7-1} = \frac{1}{2}$ છે.
નવો ઢાળ $m' = \tan(\theta + 45^{\circ}) = \frac{1/2 + 1}{1 - (1/2)(1)} = 3$ મળે છે.
$(5, 4)$ માંથી પસાર થતી અને $3$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 4 = 3(x - 5)$ એટલે કે $3x - y - 11 = 0$ છે.
149
AdvancedMCQ
$y - y_1 = m(x - x_1)$ સમીકરણ ધ્યાનમાં લો. જો $m$ અને $x_1$ નિશ્ચિત હોય અને $y_1$ ની અલગ-અલગ કિંમતો માટે અલગ-અલગ રેખાઓ દોરવામાં આવે,તો:
A
રેખાઓ એક નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થશે
B
સમાંતર રેખાઓનો સમૂહ મળશે
C
બધી રેખાઓ $x = x_1$ રેખાને છેદશે
D
$B$ અને $C$ બંને

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ છે.
$m$ નિશ્ચિત હોવાથી,બધી રેખાઓનો ઢાળ $m$ સમાન છે,જેનો અર્થ છે કે બધી રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર છે.
આ પરિવારની કોઈપણ રેખા માટે,જો આપણે $x = x_1$ લઈએ,તો સમીકરણ $y - y_1 = m(x_1 - x_1)$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $y = y_1$ થાય છે.
આમ,સમૂહની દરેક રેખા શિરોલંબ રેખા $x = x_1$ ને $(x_1, y_1)$ બિંદુએ છેદે છે.
તેથી,વિધાન $B$ અને $C$ બંને સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
150
DifficultMCQ
જો યામ અક્ષો વચ્ચે કાપવામાં આવેલી રેખા $A(4, 3)$ બિંદુએ ત્રિભાજિત થતી હોય,જે $x$-અક્ષની નજીક છે,તો તેનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x - 3y = 7$
B
$3x + 2y = 18$
C
$3x + 8y = 36$
D
$x + 3y = 13$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $x$-અક્ષને $B(a, 0)$ પર અને $y$-અક્ષને $C(0, b)$ પર છેદે છે.
બિંદુ $A(4, 3)$ એ $x$-અક્ષની નજીક હોવાથી અને રેખાખંડ $BC$ ને ત્રિભાજિત કરતું હોવાથી,તે $BC$ ને $C$ થી $B$ તરફ $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$A$ ના યામ નીચે મુજબ મળે છે:
$A = \left( \frac{1 \times 0 + 2 \times a}{1 + 2}, \frac{1 \times b + 2 \times 0}{1 + 2} \right) = \left( \frac{2a}{3}, \frac{b}{3} \right)$
$A(4, 3)$ આપેલ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\frac{2a}{3} = 4$ $\Rightarrow 2a = 12$ $\Rightarrow a = 6$
$\frac{b}{3} = 3 \Rightarrow b = 9$
આમ,અંતઃખંડો $a = 6$ અને $b = 9$ છે.
રેખાનું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{x}{6} + \frac{y}{9} = 1$ મળે છે.
$18$ વડે ગુણતા,આપણને $3x + 2y = 18$ મળે છે.
Solution diagram

Straight Line — Slope of line, Equation of line in different forms · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.