Gujarati

Foot of perpendicular, Image of a point and Reflexive properties Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Foot of perpendicular, Image of a point and Reflexive properties

154+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 154 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ ના યામ $(1, 1)$ અને $(5, 7)$ હોય,તો રેખાખંડ $AB$ ના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2x + 3y = 18$
B
$2x - 3y + 18 = 0$
C
$2x + 3y - 1 = 0$
D
$3x - 2y + 1 = 0$

Solution

(A) રેખાખંડ $AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $(\frac{1+5}{2}, \frac{1+7}{2}) = (3, 4)$ છે.
રેખાખંડ $AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{7-1}{5-1} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}$ છે.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m_{\perp} = -\frac{1}{m_{AB}} = -\frac{1}{3/2} = -\frac{2}{3}$ થાય.
બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને $-\frac{2}{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 4 = -\frac{2}{3}(x - 3)$ છે.
$3$ વડે ગુણતા,$3y - 12 = -2x + 6$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $2x + 3y = 18$ થાય છે.
2
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A, B, C$ ના યામ અનુક્રમે $(-1, 5), (0, 0)$ અને $(2, 2)$ હોય અને $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $B$ માંથી રેખા $AD$ પર દોરેલા લંબનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x + 2y = 0$
B
$2x + y = 0$
C
$x - 2y = 0$
D
$2x - y = 0$

Solution

(C) આપેલા બિંદુઓ $A(-1, 5)$,$B(0, 0)$,અને $C(2, 2)$ છે.
$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$D = (\frac{0+2}{2}, \frac{0+2}{2}) = (1, 1)$.
રેખા $AD$ નો ઢાળ $m_{AD} = \frac{1-5}{1-(-1)} = \frac{-4}{2} = -2$ છે.
રેખા $AD$ નું સમીકરણ $y - 5 = -2(x + 1)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x + y - 3 = 0$ થાય છે.
$AD$ ને લંબ રેખાનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{AD}} = \frac{1}{2}$ થાય.
આ રેખા $B(0, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,તેનું સમીકરણ $y - 0 = \frac{1}{2}(x - 0)$ એટલે કે $x - 2y = 0$ થાય.
3
EasyMCQ
$(a, b)$ અને $(a', b')$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડને કાટખૂણે દુભાગતી રેખાનું સમીકરણ શું છે?
A
$2(a - a')x + 2(b - b')y = a^2 + b^2 - a'^2 - b'^2$
B
$(a - a')x + (b - b')y = a^2 + b^2 - a'^2 - b'^2$
C
$2(a - a')x + 2(b - b')y = a'^2 + b'^2 - a^2 - b^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $(a, b)$ અને $(a', b')$ ને જોડતા રેખાખંડનો ઢાળ $m_1 = \frac{b' - b}{a' - a}$ છે.
લંબ દ્વિભાજકનો ઢાળ $m = \frac{a' - a}{b - b'}$ થાય.
મધ્યબિંદુ $\left( \frac{a + a'}{2}, \frac{b + b'}{2} \right)$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $y - \frac{b + b'}{2} = \frac{a' - a}{b - b'} \left( x - \frac{a + a'}{2} \right)$ છે.
સાદુરૂપ આપતા,$2(a - a')x + 2(b - b')y = a^2 + b^2 - a'^2 - b'^2$ મળે છે.
4
EasyMCQ
બિંદુ $(a \cos^3 \theta, a \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x \sec \theta + y \csc \theta = a$ ને લંબ હોય તેવી સીધી રેખાનું સમીકરણ શું છે?
A
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2\theta$
B
$x \cos \theta + y \sin \theta = a \cos 2\theta$
C
$x \sin \theta + y \cos \theta = a \cos 2\theta$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ રેખા $x \sec \theta + y \csc \theta = a$ છે,જેને $x/\cos \theta + y/\sin \theta = a$ તરીકે લખી શકાય.
તેનો ઢાળ $m_1 = -(\sin \theta / \cos \theta) = -\tan \theta$ છે.
જરૂરી રેખા આ રેખાને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m_2 = -1/m_1 = \cot \theta = \cos \theta / \sin \theta$ થશે.
બિંદુ $(a \cos^3 \theta, a \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી અને $m_2$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - a \sin^3 \theta = (\cos \theta / \sin \theta)(x - a \cos^3 \theta)$
$y \sin \theta - a \sin^4 \theta = x \cos \theta - a \cos^4 \theta$
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos^4 \theta - a \sin^4 \theta$
$x \cos \theta - y \sin \theta = a (\cos^2 \theta - \sin^2 \theta)(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)$
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2\theta$.
5
EasyMCQ
બિંદુઓ $(7, 4)$ અને $(-1, -2)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ શોધો:
A
$4x - 3y = 15$
B
$3x + 4y = 15$
C
$4x + 3y = 15$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) બિંદુઓ $(7, 4)$ અને $(-1, -2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{7-1}{2}, \frac{4-2}{2}) = (3, 1)$ છે.
રેખાખંડનો ઢાળ $m = \frac{-2-4}{-1-7} = \frac{-6}{-8} = \frac{3}{4}$ છે.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m' = -\frac{1}{m} = -\frac{4}{3}$ થાય.
બિંદુ $(3, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $-\frac{4}{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 1 = -\frac{4}{3}(x - 3)$
$3(y - 1) = -4(x - 3)$
$3y - 3 = -4x + 12$
$4x + 3y = 15$.
6
EasyMCQ
$5x - 6y - 1 = 0$ અને $3x + 2y + 5 = 0$ રેખાઓના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $3x - 5y + 11 = 0$ રેખાને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x + 3y + 8 = 0$
B
$3x - 5y + 8 = 0$
C
$5x + 3y + 11 = 0$
D
$3x - 5y + 11 = 0$

Solution

(A) પગલું $1$: $5x - 6y - 1 = 0$ અને $3x + 2y + 5 = 0$ રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધો.
બીજા સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા,$9x + 6y + 15 = 0$ મળે છે.
આને પ્રથમ સમીકરણમાં ઉમેરતા: $(5x - 6y - 1) + (9x + 6y + 15) = 0$ $\Rightarrow 14x + 14 = 0$ $\Rightarrow x = -1$.
$x = -1$ ને $3x + 2y + 5 = 0$ માં મૂકતા: $3(-1) + 2y + 5 = 0$ $\Rightarrow -3 + 2y + 5 = 0$ $\Rightarrow 2y = -2$ $\Rightarrow y = -1$.
છેદબિંદુ $(-1, -1)$ છે.
પગલું $2$: $3x - 5y + 11 = 0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો.
$ax + by + c = 0$ ને લંબ રેખાનું સામાન્ય સ્વરૂપ $bx - ay + k = 0$ છે.
તેથી,રેખા $5x + 3y + k = 0$ છે.
પગલું $3$: રેખા $(-1, -1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આ યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$5(-1) + 3(-1) + k = 0$ $\Rightarrow -5 - 3 + k = 0$ $\Rightarrow k = 8$.
તેથી,જરૂરી સમીકરણ $5x + 3y + 8 = 0$ છે.
7
EasyMCQ
બિંદુઓ $(-4, 6)$ અને $(8, 8)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ શોધો.
A
$6x + y - 19 = 0$
B
$y = 7$
C
$6x + 2y - 19 = 0$
D
$x + 2y - 7 = 0$

Solution

(A) $(-4, 6)$ અને $(8, 8)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ $(\frac{-4+8}{2}, \frac{6+8}{2}) = (2, 7)$ છે.
રેખાખંડનો ઢાળ $m = \frac{8-6}{8-(-4)} = \frac{2}{12} = \frac{1}{6}$ છે.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m' = -\frac{1}{m} = -6$ થાય.
બિંદુ $(2, 7)$ માંથી પસાર થતી અને $-6$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 7 = -6(x - 2)$ છે.
$y - 7 = -6x + 12$.
$6x + y - 19 = 0$.
8
EasyMCQ
$(1, -2)$ માંથી પસાર થતી અને $3x - 5y + 7 = 0$ રેખાને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x + 3y + 1 = 0$
B
$3x + 5y + 1 = 0$
C
$5x - 3y - 1 = 0$
D
$3x - 5y + 1 = 0$

Solution

(A) $ax + by + c = 0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $bx - ay + \lambda = 0$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આપેલ રેખા $3x - 5y + 7 = 0$ છે,તેથી લંબ રેખા $5x + 3y + \lambda = 0$ $(i)$ થશે.
આ રેખા $(1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી બિંદુના યામ સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$5(1) + 3(-2) + \lambda = 0$
$5 - 6 + \lambda = 0$
$-1 + \lambda = 0$
$\lambda = 1$
$\lambda = 1$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા,માંગેલ સમીકરણ $5x + 3y + 1 = 0$ મળે છે.
9
MediumMCQ
$A(-1, 1)$ અને $B(5, 3)$ એ $xy$-સમતલમાં એક ચોરસના સામસામેના શિરોબિંદુઓ છે. ચોરસના બીજા વિકર્ણનું સમીકરણ (જે $A$ અને $B$ માંથી પસાર થતું નથી) શું છે?
A
$x - 3y + 4 = 0$
B
$2x - y + 3 = 0$
C
$3x + y - 8 = 0$
D
$x + 2y - 1 = 0$

Solution

(C) ધારો કે ચોરસના શિરોબિંદુઓ $A(-1, 1)$ અને $B(5, 3)$ છે.
$A$ અને $B$ સામસામેના શિરોબિંદુઓ હોવાથી,$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{-1+5}{2}, \frac{1+3}{2}) = (2, 2)$ છે.
વિકર્ણ $AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{3-1}{5-(-1)} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ છે.
ચોરસનો બીજો વિકર્ણ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક હોય છે.
તેથી,બીજા વિકર્ણનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{AB}} = -3$ થશે.
$M(2, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $-3$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 2 = -3(x - 2)$
$y - 2 = -3x + 6$
$3x + y - 8 = 0$.
10
EasyMCQ
$ax + by + c = 0$ રેખાને લંબ અને $(a, b)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શું છે?
A
$bx - ay = 0$
B
$bx + ay - 2ab = 0$
C
$bx + ay = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $ax + by + c = 0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $bx - ay + \lambda = 0$ સ્વરૂપનું હોય છે.....$(i)$
આ રેખા $(a, b)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આપણે આ યામને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકીએ:
$b(a) - a(b) + \lambda = 0$
$ab - ab + \lambda = 0$
$\lambda = 0$
$\lambda = 0$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા,આપણને માંગેલું સમીકરણ મળે છે:
$bx - ay = 0$
11
MediumMCQ
બિંદુ $(2, 3)$ માંથી રેખા $y = 3x + 4$ પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left( \frac{37}{10}, - \frac{1}{10} \right)$
B
$\left( - \frac{1}{10}, \frac{37}{10} \right)$
C
$\left( \frac{10}{37}, - 10 \right)$
D
$\left( \frac{2}{3}, - \frac{1}{3} \right)$

Solution

(B) આપેલ રેખા $3x - y + 4 = 0$ છે.
ધારો કે બિંદુ $P(2, 3)$ માંથી દોરેલા લંબપાદના યામ $Q(h, k)$ છે.
રેખાનો ઢાળ $m_1 = 3$ છે.
તેથી લંબરેખા $PQ$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{3}$ થાય.
બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતી લંબરેખાનું સમીકરણ $y - 3 = -\frac{1}{3}(x - 2)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x + 3y = 11$ થાય.
સમીકરણો $3x - y = -4$ અને $x + 3y = 11$ ને ઉકેલતા:
પ્રથમ સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા $9x - 3y = -12$ મળે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા $10x = -1$,તેથી $x = -\frac{1}{10}$ મળે.
$x$ ની કિંમત $x + 3y = 11$ માં મૂકતા,$y = \frac{37}{10}$ મળે.
આમ,લંબપાદના યામ $\left( - \frac{1}{10}, \frac{37}{10} \right)$ છે.
12
MediumMCQ
$(0,0)$ થી $(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$ અને $(a \cos \beta, a \sin \beta)$ ને જોડતી રેખા પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શું છે?
A
$\left( \frac{a}{2}, \frac{a}{2} \right)$
B
$\left[ \frac{a}{2}(\cos \alpha + \cos \beta), \frac{a}{2}(\sin \alpha + \sin \beta) \right]$
C
$\left( \cos \frac{\alpha + \beta}{2}, \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) રેખા $(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$ અને $(a \cos \beta, a \sin \beta)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેનું સમીકરણ $x \cos \frac{\alpha + \beta}{2} + y \sin \frac{\alpha + \beta}{2} = a \cos \frac{\alpha - \beta}{2}$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી રેખા $x \cos \theta + y \sin \theta = p$ પરના લંબપાદના યામ $(p \cos \theta, p \sin \theta)$ છે.
અહીં,$p = a \cos \frac{\alpha - \beta}{2}$ અને $\theta = \frac{\alpha + \beta}{2}$ છે.
આમ,લંબપાદના યામ $\left( a \cos \frac{\alpha - \beta}{2} \cos \frac{\alpha + \beta}{2}, a \cos \frac{\alpha - \beta}{2} \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \right)$ થાય.
$2 \cos A \cos B = \cos(A+B) + \cos(A-B)$ અને $2 \sin A \cos B = \sin(A+B) + \sin(A-B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{a}{2} [\cos \alpha + \cos \beta]$ અને $y = \frac{a}{2} [\sin \alpha + \sin \beta]$ મળે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
13
MediumMCQ
$(x_1, y_1)$ થી રેખા $ax + by + c = 0$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શું છે?
A
$\left( \frac{b^2x_1 - aby_1 - ac}{a^2 + b^2}, \frac{a^2y_1 - abx_1 - bc}{a^2 + b^2} \right)$
B
$\left( \frac{b^2x_1 + aby_1 + ac}{a^2 + b^2}, \frac{a^2y_1 + abx_1 + bc}{a^2 + b^2} \right)$
C
$\left( \frac{ax_1 + by_1 + ab}{a + b}, \frac{ax_1 - by_1 - ab}{a + b} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે લંબપાદના યામ $(h, k)$ છે.
$(h, k)$ એ રેખા $ax + by + c = 0$ પર હોવાથી,$ah + bk + c = 0$ થાય.
રેખા $ax + by + c = 0$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{a}{b}$ છે.
$(x_1, y_1)$ અને $(h, k)$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{k - y_1}{h - x_1}$ છે.
બંને રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,જે દર્શાવે છે કે $\frac{k - y_1}{h - x_1} = \frac{b}{a}$.
ગુણધર્મ $\frac{h - x_1}{a} = \frac{k - y_1}{b} = -\frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણને $h$ અને $k$ મળે છે:
$h = \frac{b^2x_1 - aby_1 - ac}{a^2 + b^2}$ અને $k = \frac{a^2y_1 - abx_1 - bc}{a^2 + b^2}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
14
MediumMCQ
$(2, 4)$ બિંદુમાંથી $x + y = 1$ રેખા પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left( \frac{1}{3}, \frac{3}{2} \right)$
B
$\left( -\frac{1}{2}, \frac{3}{2} \right)$
C
$\left( \frac{4}{3}, \frac{1}{2} \right)$
D
$\left( \frac{3}{4}, -\frac{1}{2} \right)$

Solution

(B) ધારો કે $(2, 4)$ બિંદુમાંથી $x + y - 1 = 0$ રેખા પરના લંબપાદના યામ $(h, k)$ છે.
અહીં $a = 1, b = 1, c = -1$ છે.
લંબપાદ શોધવાનું સૂત્ર: $\frac{h - x_1}{a} = \frac{k - y_1}{b} = -\frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{h - 2}{1} = \frac{k - 4}{1} = -\frac{1(2) + 1(4) - 1}{1^2 + 1^2} = -\frac{5}{2}$.
તેથી,$h = 2 - 2.5 = -0.5 = -\frac{1}{2}$ અને $k = 4 - 2.5 = 1.5 = \frac{3}{2}$.
આમ,લંબપાદ $\left( -\frac{1}{2}, \frac{3}{2} \right)$ છે.
15
MediumMCQ
બિંદુ $(2, 3)$ માંથી રેખા $x + y - 11 = 0$ પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$(-6, 5)$
B
$(5, 6)$
C
$(-5, 6)$
D
$(6, 5)$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ બિંદુ $P(2, 3)$ છે અને રેખા $L: x + y - 11 = 0$ છે.
રેખા $L$ નો ઢાળ $m_1 = -1$ છે.
$L$ ને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{m_1} = 1$ થશે.
બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $1$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 3 = 1(x - 2)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x - y + 1 = 0$ થાય છે.
લંબપાદ એ રેખાઓ $x + y = 11$ અને $x - y = -1$ નું છેદબિંદુ છે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $(x + y) + (x - y) = 11 - 1 \implies 2x = 10 \implies x = 5$.
$x = 5$ ને $x + y = 11$ માં મૂકતા: $5 + y = 11 \implies y = 6$.
આમ,લંબપાદ $(5, 6)$ છે.
16
DifficultMCQ
જો $A$ અને $B$ એ રેખા $3x + 4y + 15 = 0$ પરના બે બિંદુઓ હોય કે જેથી $OA = OB = 9$ એકમ થાય,તો ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$18 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$18\sqrt{2} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{18}{\sqrt{2}} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ છે. ઉગમબિંદુથી રેખા $3x + 4y + 15 = 0$ પરના લંબ અંતર $OD$ નું માપ $OD = \frac{|3(0) + 4(0) + 15|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{15}{5} = 3 \text{ એકમ}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $ODA$ માં,$OA = 9$ અને $OD = 3$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AD = \sqrt{OA^2 - OD^2} = \sqrt{9^2 - 3^2} = \sqrt{81 - 9} = \sqrt{72} = 6\sqrt{2} \text{ એકમ}$.
$OD$ એ $AB$ ને લંબ હોવાથી,$D$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $AB = 2AD = 2(6\sqrt{2}) = 12\sqrt{2} \text{ એકમ}$.
ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times AB \times OD = \frac{1}{2} \times 12\sqrt{2} \times 3 = 18\sqrt{2} \text{ ચોરસ એકમ}$ થાય.
Solution diagram
17
DifficultMCQ
સમબાજુ ત્રિકોણનું એક શિરોબિંદુ શોધો,જેનું મધ્યકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે અને એક બાજુનું સમીકરણ $x + y - 2 = 0$ છે.
A
$(-1, -1)$
B
$(2, 2)$
C
$(-2, -2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુ $A$ ના યામ $(h, k)$ છે. સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,મધ્યગા $AD$ એ બાજુ $BC$ ને લંબ છે. મધ્યકેન્દ્ર $O(0, 0)$ એ મધ્યગા $AD$ પર આવેલું છે. તેથી,રેખા $OA$ એ $BC$ $(x + y - 2 = 0)$ ને લંબ છે.
$BC$ નો ઢાળ $-1$ છે,તેથી $OA$ નો ઢાળ $1$ થશે.
$\frac{k - 0}{h - 0} = 1 \Rightarrow k = h$ ... $(i)$
ધારો કે $D(\alpha, \beta)$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $O$ મધ્યકેન્દ્ર હોવાથી,તે મધ્યગા $AD$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. તેથી,$O = \left(\frac{2\alpha + h}{3}, \frac{2\beta + k}{3}\right) = (0, 0)$.
આથી $2\alpha + h = 0 \Rightarrow \alpha = -h/2$ અને $2\beta + k = 0 \Rightarrow \beta = -k/2$.
$D(\alpha, \beta)$ એ $x + y - 2 = 0$ પર આવેલું હોવાથી,$\alpha + \beta - 2 = 0$.
$\alpha$ અને $\beta$ ની કિંમત મૂકતા: $-h/2 - k/2 - 2 = 0 \Rightarrow h + k = -4$.
$(i)$ નો ઉપયોગ કરતા,$h + h = -4$ $\Rightarrow 2h = -4$ $\Rightarrow h = -2$.
તેથી,$k = -2$. આમ,શિરોબિંદુ $A$ એ $(-2, -2)$ છે.
Solution diagram
18
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા $3x + 4y - 5 = 0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ શોધો.
A
$\left( \frac{3}{5}, \frac{4}{5} \right)$
B
$\left( \frac{3}{25}, \frac{4}{25} \right)$
C
$\left( \frac{9}{25}, \frac{12}{25} \right)$
D
$\left( \frac{3}{5}, 1 \right)$

Solution

(A) ધારો કે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખા $3x + 4y - 5 = 0$ પરના લંબનો લંબપાદ $(h, k)$ છે.
આપેલ રેખા $3x + 4y - 5 = 0$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{3}{4}$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ અને $(h, k)$ માંથી પસાર થતી લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{k}{h}$ છે.
બંને રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $\left( -\frac{3}{4} \right) \times \left( \frac{k}{h} \right) = -1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{k}{h} = \frac{4}{3}$,એટલે કે $k = \frac{4h}{3}$.
બિંદુ $(h, k)$ એ રેખા $3x + 4y - 5 = 0$ પર હોવાથી,$3h + 4k = 5$ થાય.
$k = \frac{4h}{3}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $3h + 4\left( \frac{4h}{3} \right) = 5$.
$3h + \frac{16h}{3} = 5 \implies \frac{25h}{3} = 5 \implies 25h = 15 \implies h = \frac{3}{5}$.
તેથી,$k = \frac{4}{3} \times \frac{3}{5} = \frac{4}{5}$.
આમ,લંબપાદ $\left( \frac{3}{5}, \frac{4}{5} \right)$ છે.
19
MediumMCQ
રેખા $x + 3y - 7 = 0$ માં બિંદુ $A(3, 8)$ નું પ્રતિબિંબ શું છે?
A
$(-1, -4)$
B
$(-3, -8)$
C
$(1, -4)$
D
$(3, 8)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $A(3, 8)$ નું પ્રતિબિંબ $A'(x_1, y_1)$ છે.
બિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી અને $x + 3y - 7 = 0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $3x - y - 1 = 0$ મળે છે.
બંને રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધવા માટે,આપણે $x + 3y = 7$ અને $3x - y = 1$ ઉકેલીએ છીએ,જે $(1, 2)$ મળે છે.
આ બિંદુ $(1, 2)$ એ $AA'$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{x_1 + 3}{2} = 1 \Rightarrow x_1 = -1$
$\frac{y_1 + 8}{2} = 2 \Rightarrow y_1 = -4$
આમ,પ્રતિબિંબ $(-1, -4)$ છે.
20
MediumMCQ
બિંદુ $(4, -13)$ નું રેખા $5x + y + 6 = 0$ માં પ્રતિબિંબ શું છે?
A
$(-1, -14)$
B
$(3, 4)$
C
$(1, 2)$
D
$(-4, 13)$

Solution

(A) ધારો કે $Q(a, b)$ એ બિંદુ $P(4, -13)$ નું રેખા $5x + y + 6 = 0$ માં પ્રતિબિંબ છે.
મધ્યબિંદુ $R\left(\frac{a + 4}{2}, \frac{b - 13}{2}\right)$ એ રેખા $5x + y + 6 = 0$ પર આવેલું છે.
રેખાના સમીકરણમાં $R$ ના યામ મૂકતા:
$5\left(\frac{a + 4}{2}\right) + \left(\frac{b - 13}{2}\right) + 6 = 0$
$5a + b + 19 = 0$ ......$(i)$
વળી,રેખાખંડ $PQ$ એ રેખા $5x + y + 6 = 0$ ને લંબ છે.
રેખાનો ઢાળ $-5$ હોવાથી,$PQ$ નો ઢાળ $\frac{1}{5}$ થશે.
$\frac{b + 13}{a - 4} = \frac{1}{5}$
$a - 5b - 69 = 0$ ......$(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા,આપણને $a = -1$ અને $b = -14$ મળે છે.
તેથી,પ્રતિબિંબ $(-1, -14)$ છે.
21
MediumMCQ
$y = x$ રેખાના સંદર્ભમાં બિંદુ $(4, -3)$ નું પ્રતિબિંબ શું છે?
A
$(-4, -3)$
B
$(3, 4)$
C
$(-4, 3)$
D
$(-3, 4)$

Solution

(D) $y = x$ રેખાના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x, y)$ નું પ્રતિબિંબ $(y, x)$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ બિંદુ $(4, -3)$ માટે,આપણે રૂપાંતરણ નિયમ $(y, x)$ માં $x = 4$ અને $y = -3$ મૂકીએ છીએ.
આમ,પ્રતિબિંબ $(-3, 4)$ છે.
22
DifficultMCQ
$i - j$ અને $2i + 3j$ ને જોડતી રેખા પરનો એકમ લંબ સદિશ જે ઉગમબિંદુ તરફ નિર્દેશિત હોય તે શોધો.
A
$\frac{4i - j}{\sqrt{17}}$
B
$\frac{-4i + j}{\sqrt{17}}$
C
$\frac{2i - 3j}{\sqrt{13}}$
D
$\frac{-2i + 3j}{\sqrt{13}}$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, -1)$ અને $B(2, 3)$ છે.
રેખા $AB$ ની દિશામાં સદિશ $\vec{AB} = (2-1)i + (3 - (-1))j = i + 4j$ છે.
$\vec{AB} = i + 4j$ ને લંબ સદિશ $\lambda(4i - j)$ સ્વરૂપનો હોય.
એકમ લંબ સદિશ $\pm \frac{4i - j}{\sqrt{4^2 + (-1)^2}} = \pm \frac{4i - j}{\sqrt{17}}$ છે.
$(1, -1)$ માંથી પસાર થતી અને $i + 4j$ દિશાવાળી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{1} = \frac{y+1}{4}$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4x - y - 5 = 0$ થાય છે.
રેખા $ax + by + c = 0$ નો લંબ સદિશ $ai + bj$ છે. અહીં,લંબ સદિશ $4i - j$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ તરફની દિશા ચકાસવા માટે,આપણે $4x - y - 5$ માં $(0, 0)$ મૂકીએ. $4(0) - 0 - 5 = -5 < 0$ હોવાથી,ઉગમબિંદુ તરફ નિર્દેશિત સદિશ એ લંબ સદિશ $4i - j$ નો વિરોધી સદિશ હોવો જોઈએ.
આમ,જરૂરી એકમ લંબ સદિશ $-\frac{4i - j}{\sqrt{17}} = \frac{-4i + j}{\sqrt{17}}$ છે.
23
MediumMCQ
ધારો કે $L$ એ દ્વિ-પરિમાણમાં રેખા $y = 2x$ છે.
વિધાન-$1$: $L$ માં બિંદુ $(0, 1)$ નું પ્રતિબિંબ બિંદુ $(4/5, 3/5)$ છે.
વિધાન-$2$: બિંદુઓ $(0, 1)$ અને $(4/5, 3/5)$ રેખા $L$ ની વિરુદ્ધ બાજુએ આવેલા છે અને તેનાથી સમાન અંતરે છે.
A
વિધાન-$1$ અને વિધાન-$2$ બંને સાચાં છે અને વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન-$1$ અને વિધાન-$2$ બંને સાચાં છે અને વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
D
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.

Solution

(A) રેખા $L$ એ $2x - y = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે બિંદુ $P(0, 1)$ છે. રેખા $ax + by + c = 0$ માં બિંદુ $(x_0, y_0)$ ના પ્રતિબિંબ $(x', y')$ માટેનું સૂત્ર $\frac{x' - x_0}{a} = \frac{y' - y_0}{b} = -2 \frac{ax_0 + by_0 + c}{a^2 + b^2}$ છે.
$a = 2, b = -1, c = 0$ અને $(x_0, y_0) = (0, 1)$ મૂકતા:
$\frac{x' - 0}{2} = \frac{y' - 1}{-1} = -2 \frac{2(0) - 1(1) + 0}{2^2 + (-1)^2} = -2 \frac{-1}{5} = \frac{2}{5}$.
તેથી,$x' = 2 \times \frac{2}{5} = \frac{4}{5}$ અને $y' - 1 = -1 \times \frac{2}{5} = -\frac{2}{5} \implies y' = 1 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}$.
આમ,વિધાન-$1$ સાચું છે.
વિધાન-$2$ પ્રતિબિંબની વ્યાખ્યા દર્શાવે છે,જે મુજબ રેખા $L$ એ બિંદુ અને તેના પ્રતિબિંબને જોડતા રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક છે. તેથી,બિંદુઓ રેખાથી સમાન અંતરે છે અને વિરુદ્ધ બાજુએ આવેલા છે. આમ,વિધાન-$2$ સાચું છે અને તે વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
24
EasyMCQ
$y$-અક્ષની સાપેક્ષે બિંદુ $(1, -2)$ નું પરાવર્તિત બિંદુ કયું હશે?
A
$(-1, -2)$
B
$(-1, 2)$
C
$(1, 2)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) $y$-અક્ષની સાપેક્ષે બિંદુ $(h, k)$ નું પ્રતિબિંબ $(-h, k)$ થાય છે.
આ નિયમ બિંદુ $(1, -2)$ પર લાગુ પાડતા:
$h = 1, k = -2$.
તેથી,પરાવર્તિત બિંદુ $(-1, -2)$ થશે.
25
MediumMCQ
રેખા $2x - 3y - 3 = 0$ ની સાપેક્ષ બિંદુ $P(-5, 13)$ ના પ્રતિબિંબ બિંદુ $Q$ ના યામ શોધો.
A
$(11, -11)$
B
$(5, -13)$
C
$(7, -9)$
D
$(6, -3)$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $2x - 3y - 3 = 0$ ને લંબ રેખા $3x + 2y + K = 0$ છે.
તે $P(-5, 13)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $3(-5) + 2(13) + K = 0$,જે આપણને $K = -11$ આપે છે.
આમ,રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $3x + 2y - 11 = 0$ છે.
રેખા $2x - 3y - 3 = 0$ અને $3x + 2y - 11 = 0$ નું છેદબિંદુ $R$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$2x - 3y = 3$ (ગુણ્યા $2$): $4x - 6y = 6$
$3x + 2y = 11$ (ગુણ્યા $3$): $9x + 6y = 33$
સરવાળો કરતા $13x = 39$,તેથી $x = 3$.
$x = 3$ ને $3(3) + 2y = 11$ માં મૂકતા $2y = 2$,તેથી $y = 1$.
આમ,$R = (3, 1)$.
ધારો કે $Q = (\alpha, \beta)$. $R$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{\alpha - 5}{2} = 3$ $\Rightarrow \alpha - 5 = 6$ $\Rightarrow \alpha = 11$
$\frac{\beta + 13}{2} = 1$ $\Rightarrow \beta + 13 = 2$ $\Rightarrow \beta = -11$
તેથી,$Q$ ના યામ $(11, -11)$ છે.
Solution diagram
26
MediumMCQ
રેખા $x - y + 1 = 0$ ની સાપેક્ષ બિંદુ $(-1, 3)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$(-1, -1)$
B
$(0, 2)$
C
$(3, 3)$
D
$(2, 0)$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(-1, 3)$ છે અને રેખા $L: x - y + 1 = 0$ છે. ધારો કે $P$ નું પ્રતિબિંબ $P'(x', y')$ છે.
રેખા $ax + by + c = 0$ ની સાપેક્ષ બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના પ્રતિબિંબ માટેનું સૂત્ર:
$\frac{x' - x_1}{a} = \frac{y' - y_1}{b} = -2 \frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2}$
અહીં,$a = 1, b = -1, c = 1, x_1 = -1, y_1 = 3$.
$\frac{x' - (-1)}{1} = \frac{y' - 3}{-1} = -2 \frac{1(-1) + (-1)(3) + 1}{1^2 + (-1)^2}$
$\frac{x' + 1}{1} = \frac{y' - 3}{-1} = -2 \frac{-1 - 3 + 1}{1 + 1}$
$\frac{x' + 1}{1} = \frac{y' - 3}{-1} = -2 \frac{-3}{2} = 3$
હવે,$x' + 1 = 3 \implies x' = 2$.
અને $\frac{y' - 3}{-1} = 3 \implies y' - 3 = -3 \implies y' = 0$.
આમ,પ્રતિબિંબ બિંદુ $(2, 0)$ છે.
27
EasyMCQ
રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $(4, -5)$ ના પ્રતિબિંબના યામ કયા છે?
A
$(4, 5)$
B
$(-4, -5)$
C
$(-5, 4)$
D
$(-4, 5)$

Solution

(C) રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $(h, k)$ ના પ્રતિબિંબ શોધવાનો નિયમ યામોની અદલાબદલી કરવાનો છે,જે બિંદુ $(k, h)$ આપે છે.
આપેલ બિંદુ $(4, -5)$ માટે,$h = 4$ અને $k = -5$ છે.
નિયમ લાગુ પાડતા,પ્રતિબિંબિત બિંદુ $(-5, 4)$ મળે છે.
28
DifficultMCQ
જો એક કિરણ $x = 1$ રેખાની દિશામાં પ્રસરણ કરે અને રેખા $x + y = 1$ થી પરાવર્તન પામે,તો પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ મેળવો.
A
$y = 0$
B
$x - y = 1$
C
$x = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપાત કિરણ $x = 1$ રેખા પર છે,જે શિરોલંબ રેખા છે. પરાવર્તક રેખા $x + y = 1$ છે,જેનો ઢાળ $-1$ છે.
આપાત કિરણ ($x = 1$,ઢાળ $m_1 = \infty$) અને પરાવર્તક રેખા ($x + y = 1$,ઢાળ $m_2 = -1$) વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ છે.
પરાવર્તનના નિયમ મુજબ,આપાતકોણ અને પરાવર્તનકોણ સમાન હોય છે. તેથી પરાવર્તિત કિરણ પરાવર્તક રેખા સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવશે.
આપાત કિરણ શિરોલંબ હોવાથી,પરાવર્તિત કિરણ સમક્ષિતિજ હશે. સમક્ષિતિજ રેખાનો ઢાળ $m = 0$ હોય છે.
$x = 1$ અને $x + y = 1$ નું છેદબિંદુ $(1, 0)$ છે.
$(1, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $m = 0$ ઢાળ ધરાવતી પરાવર્તિત કિરણની રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = 0(x - 1)$ એટલે કે $y = 0$ મળે છે.
29
MediumMCQ
રેખા $ax + by + c = 0$ ને લંબ અને બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$bx - ay + (a^2 - b^2) = 0$
B
$bx - ay - (a^2 - b^2) = 0$
C
$bx - ay = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) આપેલ રેખા $ax + by + c = 0$ છે.
આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = -\frac{a}{b}$ છે.
આ રેખાને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2$ એવો હશે કે જેથી $m_1 \times m_2 = -1$ થાય.
તેથી,$m_2 = \frac{b}{a}$.
બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થતી અને $m_2 = \frac{b}{a}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - b = \frac{b}{a}(x - a)$ છે.
$a$ વડે ગુણતા,$a(y - b) = b(x - a)$ મળે.
$ay - ab = bx - ab$.
$bx - ay = 0$.
30
MediumMCQ
બિંદુ $(7, 8)$ માંથી રેખા $2x + 3y - 4 = 0$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left( \frac{23}{13}, \frac{2}{13} \right)$
B
$\left( 13, \frac{23}{13} \right)$
C
$\left( -\frac{23}{13}, -\frac{2}{13} \right)$
D
$\left( -\frac{2}{13}, \frac{23}{13} \right)$

Solution

(A) ધારો કે લંબપાદ $P(h, k)$ છે.
આપેલ રેખા $2x + 3y - 4 = 0$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{2}{3}$ છે.
બિંદુ $(7, 8)$ અને $(h, k)$ માંથી પસાર થતી લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{k - 8}{h - 7}$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $(-\frac{2}{3}) \times (\frac{k - 8}{h - 7}) = -1$,જેનું સાદું રૂપ $2(k - 8) = 3(h - 7)$ એટલે કે $3h - 2k = 5$ થાય છે.
$P(h, k)$ એ રેખા $2x + 3y - 4 = 0$ પર હોવાથી,$2h + 3k = 4$ મળે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$3h - 2k = 5$ ($3$ વડે ગુણતા): $9h - 6k = 15$
$2h + 3k = 4$ ($2$ વડે ગુણતા): $4h + 6k = 8$
સરવાળો કરતા $13h = 23$,તેથી $h = \frac{23}{13}$.
$h$ ની કિંમત $2h + 3k = 4$ માં મૂકતા: $2(\frac{23}{13}) + 3k = 4 \implies \frac{46}{13} + 3k = 4 \implies 3k = \frac{6}{13} \implies k = \frac{2}{13}$.
આમ,લંબપાદના યામ $\left( \frac{23}{13}, \frac{2}{13} \right)$ છે.
31
MediumMCQ
જો ઉગમબિંદુમાંથી સુરેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(3, -4)$ હોય,તો રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$3x - 4y = 25$
B
$3x - 4y + 25 = 0$
C
$4x + 3y - 25 = 0$
D
$4x - 3y + 25 = 0$

Solution

(A) ધારો કે ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ છે અને લંબપાદ $P(3, -4)$ છે.
રેખાખંડ $OP$ નો ઢાળ $m_{OP} = \frac{-4 - 0}{3 - 0} = -\frac{4}{3}$ છે.
આપેલ રેખા $OP$ ને લંબ હોવાથી,માંગેલ રેખાનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{OP}} = \frac{3}{4}$ થશે.
માંગેલ રેખા બિંદુ $P(3, -4)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m = \frac{3}{4}$ છે.
બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપ $y - y_1 = m(x - x_1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y - (-4) = \frac{3}{4}(x - 3)$
$y + 4 = \frac{3}{4}(x - 3)$
$4(y + 4) = 3(x - 3)$
$4y + 16 = 3x - 9$
$3x - 4y = 25$.
32
DifficultMCQ
$x + \sqrt{3}y = \sqrt{3}$ રેખાની દિશામાં આવતું પ્રકાશનું કિરણ $x$-અક્ષ પર અથડાઈને પરાવર્તિત થાય છે. પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = x + \sqrt{3}$
B
$\sqrt{3}y = x - \sqrt{3}$
C
$y = \sqrt{3}x - \sqrt{3}$
D
$\sqrt{3}y = x - 1$

Solution

(B) આપેલ રેખા $x + \sqrt{3}y = \sqrt{3}$ છે,જેને $y = -\frac{1}{\sqrt{3}}x + 1$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે,તેથી તે $x$-અક્ષ સાથે $-30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
કિરણ $x$-અક્ષને જ્યાં $y = 0$ હોય ત્યાં અથડાય છે,એટલે કે $x = \sqrt{3}$ પર. તેથી આપાતબિંદુ $(\sqrt{3}, 0)$ છે.
પરાવર્તનના નિયમ મુજબ,પરાવર્તિત કિરણ $x$-અક્ષ સાથે $+30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. તેથી તેનો ઢાળ $m_2 = \tan(30^{\circ}) = \frac{1}{\sqrt{3}}$ થાય.
બિંદુ $(\sqrt{3}, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{1}{\sqrt{3}}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 0 = \frac{1}{\sqrt{3}}(x - \sqrt{3})$
$\sqrt{3}y = x - \sqrt{3}$.
33
MediumMCQ
બિંદુ $(0, 5)$ થી રેખા $3x - 4y - 5 = 0$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શોધો.
A
$(1, 3)$
B
$(2, 3)$
C
$(3, 2)$
D
$(3, 1)$

Solution

(D) ધારો કે લંબપાદના યામ $(h, k)$ છે.
આપેલ રેખાનું સમીકરણ $ax + by + c = 0$ અને બિંદુ $(x_1, y_1)$ માટે,લંબપાદ $(h, k)$ શોધવાનું સૂત્ર:
$\frac{h - x_1}{a} = \frac{k - y_1}{b} = -\frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2}$
અહીં,$a = 3, b = -4, c = -5$ અને $(x_1, y_1) = (0, 5)$ છે.
કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{h - 0}{3} = \frac{k - 5}{-4} = -\frac{3(0) - 4(5) - 5}{3^2 + (-4)^2}$
$\frac{h}{3} = \frac{k - 5}{-4} = -\frac{0 - 20 - 5}{9 + 16}$
$\frac{h}{3} = \frac{k - 5}{-4} = -\frac{-25}{25}$
$\frac{h}{3} = \frac{k - 5}{-4} = 1$
$\frac{h}{3} = 1$ પરથી,$h = 3$ મળે.
$\frac{k - 5}{-4} = 1$ પરથી,$k - 5 = -4$,તેથી $k = 1$ મળે.
આમ,લંબપાદના યામ $(3, 1)$ છે.
34
DifficultMCQ
જો બિંદુઓ $P(1, 4)$ અને $Q(k, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડનો લંબ દ્વિભાજક $y$-અંત:ખંડ $-4$ ધરાવતો હોય,તો $k$ નું શક્ય મૂલ્ય શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$-2$
D
$-4$

Solution

(D) $PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{3-4}{k-1} = \frac{-1}{k-1}$ છે.
લંબ દ્વિભાજકનો ઢાળ $m_{\perp} = k-1$ છે.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{k+1}{2}, 3.5\right)$ છે.
લંબ દ્વિભાજકનું સમીકરણ: $y - 3.5 = (k-1)(x - \frac{k+1}{2})$.
$y$-અંત:ખંડ માટે $x=0$ લેતા,$y = -4$ મળે છે.
$-4 - 3.5 = (k-1)(-\frac{k+1}{2})$.
$-7.5 = -\frac{k^2-1}{2} \implies 15 = k^2-1 \implies k^2 = 16$.
તેથી $k = \pm 4$,જેમાંથી વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
35
DifficultMCQ
$0 < \alpha < \pi/2$ એક અચળ ખૂણો છે. જો $P \equiv (\cos \theta, \sin \theta)$ અને $Q \equiv (\cos(\alpha - \theta), \sin(\alpha - \theta))$ હોય,તો $P$ પરથી $Q$ કેવી રીતે મેળવી શકાય?
A
ઉગમબિંદુની સાપેક્ષ સમઘડી દિશામાં $\alpha$ ખૂણે ભ્રમણ દ્વારા.
B
ઉગમબિંદુની સાપેક્ષ વિષમઘડી દિશામાં $\alpha$ ખૂણે ભ્રમણ દ્વારા.
C
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\tan \alpha$ ઢાળવાળી રેખાના પરાવર્તન દ્વારા.
D
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\tan(\alpha/2)$ ઢાળવાળી રેખાના પરાવર્તન દ્વારા.

Solution

(D) બિંદુ $P$ એ $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે.
બિંદુ $Q$ એ $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $(\alpha - \theta)$ ખૂણો બનાવે છે.
$P(\cos \theta, \sin \theta)$ નું ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\alpha/2$ ખૂણો બનાવતી રેખા (જેનો ઢાળ $\tan(\alpha/2)$ છે) પરનું પરાવર્તન $(x', y') = (\cos(2(\alpha/2) - \theta), \sin(2(\alpha/2) - \theta))$ થાય છે.
એટલે કે $(x', y') = (\cos(\alpha - \theta), \sin(\alpha - \theta))$.
તેથી,$Q$ એ $P$ નું $\tan(\alpha/2)$ ઢાળવાળી રેખામાં પરાવર્તન છે.
36
DifficultMCQ
$P(1, 4)$ અને $Q(k, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનો $y-$અંતઃખંડ $-4$ છે. તો $k$ ની શક્ય કિંમત કઈ છે?
A
$2$
B
$-2$
C
$-4$
D
$1$

Solution

(C) $PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{3-4}{k-1} = \frac{-1}{k-1}$ છે.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $k-1$ છે.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{k+1}{2}, \frac{7}{2}\right)$ છે.
લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ $y - \frac{7}{2} = (k-1)(x - \frac{k+1}{2})$ છે.
$y-$અંતઃખંડ માટે $x = 0$ લેતા:
$y = \frac{7}{2} - (k-1)(\frac{k+1}{2}) = \frac{7 - (k^2-1)}{2} = \frac{8-k^2}{2}$.
$y-$અંતઃખંડ $-4$ આપેલ છે:
$\frac{8-k^2}{2} = -4$ $\Rightarrow 8-k^2 = -8$ $\Rightarrow k^2 = 16$ $\Rightarrow k = \pm 4$.
આમ,$k$ ની શક્ય કિંમત $-4$ છે.
37
DifficultMCQ
$x + \sqrt{3}y = \sqrt{3}$ ની દિશામાં આવતું પ્રકાશનું કિરણ $x$-અક્ષ પર અથડાઈને પરાવર્તિત થાય છે. પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ શોધો.
A
$\;y = x + \sqrt{3}$
B
$\;\sqrt{3}y = x - \sqrt{3}$
C
$\;y = \sqrt{3}x - \sqrt{3}$
D
$\;\sqrt{3}y = x - 1$

Solution

(B) આપાત કિરણનું સમીકરણ $x + \sqrt{3}y = \sqrt{3}$ છે.
$x$-અક્ષ પર આપાત બિંદુ $A$ શોધો ($y=0$ મૂકતા): $x + \sqrt{3}(0) = \sqrt{3} \Rightarrow x = \sqrt{3}$. તેથી,$A = (\sqrt{3}, 0)$.
આપાત કિરણ પર એક બિંદુ $B$ લો,દા.ત.,$x=0$ $\Rightarrow \sqrt{3}y = \sqrt{3}$ $\Rightarrow y=1$. તેથી,$B = (0, 1)$.
પરાવર્તિત કિરણ $A(\sqrt{3}, 0)$ અને $x$-અક્ષની સાપેક્ષે $B(0, 1)$ નું પ્રતિબિંબ $B'(0, -1)$ માંથી પસાર થાય છે.
પરાવર્તિત કિરણ $AB'$ નો ઢાળ $m = \frac{-1 - 0}{0 - \sqrt{3}} = \frac{-1}{-\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ $y - 0 = \frac{1}{\sqrt{3}}(x - \sqrt{3})$ છે.
$\sqrt{3}y = x - \sqrt{3}$.
Solution diagram
38
AdvancedMCQ
બિંદુ $A(3, 10)$ માંથી નીકળતું પ્રકાશનું કિરણ રેખા $2x + y - 6 = 0$ પરથી પરાવર્તિત થઈને બિંદુ $B(5, 6)$ માંથી પસાર થાય છે. આપાત અને પરાવર્તિત કિરણોના સમીકરણો અનુક્રમે કયા છે?
A
$4x - 3y + 18 = 0$ અને $y = 6$
B
$x - 2y + 8 = 0$ અને $x = 5$
C
$x + 2y - 8 = 0$ અને $y = 6$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $A(3, 10)$ નું રેખા $2x + y - 6 = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $A'(x', y')$ છે.
સૂત્ર $\frac{x' - 3}{2} = \frac{y' - 10}{1} = -2 \frac{2(3) + 10 - 6}{2^2 + 1^2} = -2 \frac{10}{5} = -4$ નો ઉપયોગ કરતા.
તેથી,$x' - 3 = -8 \Rightarrow x' = -5$ અને $y' - 10 = -4 \Rightarrow y' = 6$.
આમ,$A' = (-5, 6)$.
પરાવર્તિત કિરણ બિંદુ $B(5, 6)$ અને $A'(-5, 6)$ માંથી પસાર થાય છે. બંને બિંદુઓનો $y$-યામ $6$ હોવાથી,પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ $y = 6$ છે.
આપાત કિરણ બિંદુ $A(3, 10)$ અને આપાતબિંદુ $P$ માંથી પસાર થાય છે. બિંદુ $P$ એ રેખા $A'B$ અને અરીસાની રેખાનું છેદબિંદુ છે.
રેખા $A'B$ એ $y = 6$ છે. $y = 6$ અને $2x + y - 6 = 0$ નું છેદબિંદુ $2x + 6 - 6 = 0 \Rightarrow x = 0$ છે. તેથી $P = (0, 6)$.
આપાત કિરણ બિંદુ $A(3, 10)$ અને $P(0, 6)$ માંથી પસાર થાય છે.
ઢાળ $m = \frac{6 - 10}{0 - 3} = \frac{-4}{-3} = \frac{4}{3}$ છે.
સમીકરણ $y - 6 = \frac{4}{3}(x - 0)$ $\Rightarrow 3y - 18 = 4x$ $\Rightarrow 4x - 3y + 18 = 0$ છે.
Solution diagram
39
AdvancedMCQ
$k$ ના એવા મૂલ્યોનો સરવાળો શોધો જેના માટે બિંદુ $(\lambda^2 + 1, \lambda)$ નું રેખા $y = -3x + 6k$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ બિંદુ $(\lambda, \lambda - 1)$ હોય.
A
$1/3$
B
$-1$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P = (\lambda^2 + 1, \lambda)$ અને તેનું રેખા $3x + y - 6k = 0$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ $P' = (\lambda, \lambda - 1)$ છે.
$1$. $PP'$ નું મધ્યબિંદુ રેખા $3x + y - 6k = 0$ પર હોવું જોઈએ.
મધ્યબિંદુ $M = (\frac{\lambda^2 + \lambda + 1}{2}, \frac{2\lambda - 1}{2})$.
રેખાના સમીકરણમાં $M$ મૂકતા: $3(\frac{\lambda^2 + \lambda + 1}{2}) + (\frac{2\lambda - 1}{2}) = 6k \implies 3\lambda^2 + 5\lambda + 2 = 12k$.
$2$. રેખા $PP'$ એ રેખા $3x + y - 6k = 0$ ને લંબ હોવી જોઈએ.
$PP'$ નો ઢાળ $m_{PP'} = \frac{1}{\lambda^2 - \lambda + 1}$ છે.
રેખાનો ઢાળ $m_L = -3$ છે.
$m_{PP'} \times m_L = -1 \implies \lambda^2 - \lambda - 2 = 0 \implies \lambda = 2$ અથવા $\lambda = -1$.
$3$. દરેક $\lambda$ માટે $k$ ની કિંમત:
$\lambda = 2$ માટે $12k = 24 \implies k = 2$.
$\lambda = -1$ માટે $12k = 0 \implies k = 0$.
$k$ ના મૂલ્યોનો સરવાળો = $2 + 0 = 2$.
40
AdvancedMCQ
રેખા દર્પણ $y = x$ માં રેખાઓના પરિવાર $(\lambda + 2)x + (\lambda - 1)y - (8\lambda + 1) = 0$ નું પ્રતિબિંબ શું છે? (જ્યાં $\lambda$ અને $\mu$ પ્રાચલો છે)
A
$(\mu + 1)x - (2\mu + 1)y + \mu - 2 = 0$
B
$(\mu + 1)x + (2\mu + 1)y + \mu + 2 = 0$
C
$(\mu - 1)x - (2\mu + 1)y + \mu - 2 = 0$
D
$(\mu + 1)x + (2\mu - 1)y - \mu - 2 = 0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $(\lambda + 2)x + (\lambda - 1)y - (8\lambda + 1) = 0$ છે.
તેને $(2x - y - 1) + \lambda(x + y - 8) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખાઓનો પરિવાર બિંદુ $(3, 5)$ માંથી પસાર થાય છે.
રેખા $y = x$ માં બિંદુ $(3, 5)$ નું પ્રતિબિંબ $(5, 3)$ છે.
તેથી,નવો રેખાઓનો પરિવાર $(\mu + 1)x - (2\mu + 1)y + \mu - 2 = 0$ થશે.
41
DifficultMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ માં,$A(3, 5)$ એ શિરોબિંદુ છે. જો $B$ નો આંતરિક ખૂણાનો દ્વિભાજક $y = x$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ રેખા $BC$ પર હોવું જોઈએ?
A
$(0, 10)$
B
$(5, 3)$
C
$(-3, -7)$
D
$(5, 4)$

Solution

(B) ધારો કે $B$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક $L: y = x$ છે.
શિરોબિંદુ $A(3, 5)$ નું રેખા $y = x$ પરનું પ્રતિબિંબ રેખા $BC$ પર આવશે.
રેખા $y = x$ પર બિંદુ $(x_0, y_0)$ નું પ્રતિબિંબ $(x', y')$ શોધવા માટે,આપણે યામોની અદલાબદલી કરીએ છીએ: $(x', y') = (y_0, x_0)$.
આમ,$A(3, 5)$ નું પ્રતિબિંબ $(5, 3)$ છે.
તેથી,બિંદુ $(5, 3)$ રેખા $BC$ પર હોવું જોઈએ.
42
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ પૂર્ણાંકો છે જે $0 < \beta < \alpha$ નું પાલન કરે છે. ધારો કે $P(\alpha, \beta)$ એક બિંદુ છે. ધારો કે $Q$ એ રેખા $y = x$ માં $P$ નું પ્રતિબિંબ છે,$R$ એ $y$-અક્ષમાં $Q$ નું પ્રતિબિંબ છે,$S$ એ $x$-અક્ષમાં $R$ નું પ્રતિબિંબ છે અને $T$ એ $y$-અક્ષમાં $S$ નું પ્રતિબિંબ છે. જો બહિર્મુખ પંચકોણ $PQRST$ નું ક્ષેત્રફળ $187 \ sq. \ units$ હોય,તો $\alpha + \beta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$34$
C
$27$
D
$15$

Solution

(D) બિંદુઓના યામ નીચે મુજબ છે:
$P(\alpha, \beta)$,$Q(\beta, \alpha)$,$R(-\beta, \alpha)$,$S(-\beta, -\alpha)$,અને $T(\beta, -\alpha)$.
પંચકોણ $PQRST$ ને $(-\beta, \alpha), (\beta, \alpha), (\beta, -\alpha), (-\beta, -\alpha)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા લંબચોરસ અને $(\beta, \alpha), (\alpha, \beta), (\beta, -\alpha)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $(2\beta) \times (2\alpha) = 4\alpha\beta$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (2\alpha) \times (\alpha - \beta) = \alpha(\alpha - \beta)$ છે.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 4\alpha\beta + \alpha^2 - \alpha\beta = \alpha^2 + 3\alpha\beta = \alpha(\alpha + 3\beta) = 187$.
$187 = 11 \times 17$ હોવાથી,$\alpha = 11$ અને $\alpha + 3\beta = 17$ મળે.
$\alpha = 11$ મૂકતા,$11 + 3\beta = 17$,તેથી $3\beta = 6$,જે $\beta = 2$ આપે છે.
આપણે $\alpha + \beta^2 = 11 + 2^2 = 11 + 4 = 15$ શોધવાનું છે.
Solution diagram
43
AdvancedMCQ
બિંદુ $(1, 2)$ માંથી આવતું પ્રકાશનું કિરણ $x$-અક્ષ પરના બિંદુ $A$ પર પરાવર્તિત થાય છે અને ત્યારબાદ બિંદુ $(5, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. બિંદુ $A$ ના યામ શોધો:
A
$\left( \frac{13}{5}, 0 \right)$
B
$\left( \frac{5}{13}, 0 \right)$
C
$(-7, 0)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $P(1, 2)$ એ બિંદુ છે જ્યાંથી કિરણ ઉદભવે છે અને $Q(5, 3)$ એ બિંદુ છે જેમાંથી પરાવર્તિત કિરણ પસાર થાય છે.
કિરણ $x$-અક્ષ પરના બિંદુ $A$ પર પરાવર્તિત થાય છે,તેથી આપાતકોણ અને પરાવર્તનકોણ સમાન છે.
ધારો કે $R$ એ બિંદુ $P(1, 2)$ નું $x$-અક્ષ પરનું પ્રતિબિંબ છે. $R$ ના યામ $(1, -2)$ છે.
પરાવર્તિત કિરણ $A$ અને $Q$ માંથી પસાર થાય છે. તેથી,બિંદુઓ $R, A$ અને $Q$ સમરેખ છે.
$R(1, -2)$ અને $Q(5, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - (-2) = \frac{3 - (-2)}{5 - 1}(x - 1)$
$y + 2 = \frac{5}{4}(x - 1)$
$4y + 8 = 5x - 5$
$5x - 4y - 13 = 0$
બિંદુ $A$ એ $x$-અક્ષ પર છે,તેથી તેનો $y$-યામ $0$ છે. સમીકરણમાં $y = 0$ મૂકતા:
$5x - 4(0) - 13 = 0$
$5x = 13$
$x = \frac{13}{5}$
આમ,બિંદુ $A$ ના યામ $\left( \frac{13}{5}, 0 \right)$ છે.
Solution diagram
44
AdvancedMCQ
$a$ ની કઈ કિંમત માટે બિંદુ $(a, a - 1)$ નું રેખા અરીસા $3x + y = 6a$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ બિંદુ $(a^2 + 1, a)$ થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P = (a, a - 1)$ અને તેનું રેખા $3x + y - 6a = 0$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ $Q = (a^2 + 1, a)$ છે.
$1$. $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $L$ એ રેખા $3x + y = 6a$ પર હોવું જોઈએ.
મધ્યબિંદુ $L = \left( \frac{a + a^2 + 1}{2}, \frac{a - 1 + a}{2} \right) = \left( \frac{a^2 + a + 1}{2}, \frac{2a - 1}{2} \right)$.
રેખાના સમીકરણમાં $L$ મૂકતા: $3\left( \frac{a^2 + a + 1}{2} \right) + \left( \frac{2a - 1}{2} \right) = 6a$.
$3a^2 + 3a + 3 + 2a - 1 = 12a \Rightarrow 3a^2 - 7a + 2 = 0$.
$(3a - 1)(a - 2) = 0 \Rightarrow a = 2$ અથવા $a = 1/3$.
$2$. રેખા $PQ$ એ અરીસાની રેખા $3x + y = 6a$ ને લંબ હોવી જોઈએ.
$PQ$ નો ઢાળ = $\frac{a - (a - 1)}{a^2 + 1 - a} = \frac{1}{a^2 - a + 1}$.
અરીસાની રેખાનો ઢાળ $-3$ છે.
$PQ \perp \text{અરીસો}$ હોવાથી,ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય: $\left( \frac{1}{a^2 - a + 1} \right) \times (-3) = -1$.
$a^2 - a + 1 = 3 \Rightarrow a^2 - a - 2 = 0$.
$(a - 2)(a + 1) = 0 \Rightarrow a = 2$ અથવા $a = -1$.
બંને શરતોને સરખાવતા,સામાન્ય કિંમત $a = 2$ મળે છે.
Solution diagram
45
AdvancedMCQ
જો $B$ એ બિંદુ $A(1, 2)$ નું રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ હોય અને $(\alpha, \beta)$ એ $B$ નું $y = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ હોય,તો-
A
$\alpha = 1, \beta = -2$
B
$\alpha = 0, \beta = 0$
C
$\alpha = 2, \beta = -1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x, y)$ નું પ્રતિબિંબ $(y, x)$ થાય છે.
આપેલ બિંદુ $A(1, 2)$ નું રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $B(2, 1)$ મળે છે.
$x$-અક્ષ $(y = 0)$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x, y)$ નું પ્રતિબિંબ $(x, -y)$ થાય છે.
તેથી,$B(2, 1)$ નું $y = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $(2, -1)$ મળે છે.
આને $(\alpha, \beta)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 2$ અને $\beta = -1$ મળે છે.
46
AdvancedMCQ
ધારો કે બિંદુ $A(1, 4)$ નું રેખા $y = x$ માં પ્રતિબિંબ બિંદુ $B$ છે; બિંદુ $B$ નું રેખા $y = -x$ માં પ્રતિબિંબ $C$ છે અને $C$ નું $x$-અક્ષમાં પ્રતિબિંબ $D$ છે,તો ત્રિકોણ $ABD$ નું ક્ષેત્રફળ ............... $sq. \, units$ છે.
A
$3$
B
$1.5$
C
$6$
D
$0$

Solution

(A) $1$. રેખા $y = x$ માં બિંદુ $(x, y)$ નું પ્રતિબિંબ $(y, x)$ છે. તેથી,$A(1, 4)$ માટે,$B = (4, 1)$.
$2$. રેખા $y = -x$ માં બિંદુ $(x, y)$ નું પ્રતિબિંબ $(-y, -x)$ છે. તેથી,$B(4, 1)$ માટે,$C = (-1, -4)$.
$3$. $x$-અક્ષમાં બિંદુ $(x, y)$ નું પ્રતિબિંબ $(x, -y)$ છે. તેથી,$C(-1, -4)$ માટે,$D = (-1, 4)$.
$4$. યામો $A(1, 4)$,$B(4, 1)$,અને $D(-1, 4)$ છે.
$5$. $\triangle ABD$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$6$. ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |1(1 - 4) + 4(4 - 4) + (-1)(4 - 1)| = \frac{1}{2} |-3 - 3| = 3 \, sq. \, units$.
47
AdvancedMCQ
જો બિંદુ $P(\lambda, 2\lambda)$ નું રેખા $x - y + 2 = 0$ માં પ્રતિબિંબ $Q(\mu, 3\lambda)$ હોય,તો સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
$\mu - \lambda = 0$
B
$\lambda + \mu = 1$
C
$\lambda - \mu = -1$
D
$\lambda + \mu = 0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P = (\lambda, 2\lambda)$ અને તેનું રેખા $x - y + 2 = 0$ ની સાપેક્ષ પ્રતિબિંબ $Q = (\mu, 3\lambda)$ છે.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $F$ એ $\left( \frac{\lambda + \mu}{2}, \frac{5\lambda}{2} \right)$ છે.
$F$ એ રેખા $x - y + 2 = 0$ પર હોવાથી,$\frac{\lambda + \mu}{2} - \frac{5\lambda}{2} + 2 = 0$,એટલે કે $\mu - 4\lambda + 4 = 0$ $(1)$.
$PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{\lambda}{\mu - \lambda} = -1$ છે,તેથી $\mu = 0$.
$(1)$ માં $\mu = 0$ મૂકતા,$\lambda = 1$ મળે છે.
આમ,$\lambda = 1$ અને $\mu = 0$ માટે $\lambda + \mu = 1$ થાય છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
48
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા $3x + y = \lambda \, (\lambda \ne 0)$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $P$ છે. જો આ રેખા $x$-અક્ષને $A$ માં અને $y$-અક્ષને $B$ માં મળે,તો ગુણોત્તર $BP : PA$ શોધો.
A
$9 : 1$
B
$1 : 3$
C
$1 : 9$
D
$3 : 1$

Solution

(A) રેખા $3x + y = \lambda$ નું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{\lambda/3} + \frac{y}{\lambda} = 1$ લખી શકાય.
આમ,$A$ ના યામ $(\frac{\lambda}{3}, 0)$ અને $B$ ના યામ $(0, \lambda)$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી રેખા $ax + by + c = 0$ પરના લંબપાદ $P$ ના યામ $(\frac{-ac}{a^2+b^2}, \frac{-bc}{a^2+b^2})$ છે.
અહીં,$3x + y - \lambda = 0$,તેથી $a=3, b=1, c=-\lambda$.
$P = (\frac{-3(-\lambda)}{3^2+1^2}, \frac{-1(-\lambda)}{3^2+1^2}) = (\frac{3\lambda}{10}, \frac{\lambda}{10})$.
હવે,અંતર $BP$ અને $PA$ ગણીએ:
$BP^2 = (\frac{3\lambda}{10} - 0)^2 + (\frac{\lambda}{10} - \lambda)^2 = \frac{9\lambda^2}{100} + \frac{81\lambda^2}{100} = \frac{90\lambda^2}{100} = \frac{9\lambda^2}{10}$.
$PA^2 = (\frac{\lambda}{3} - \frac{3\lambda}{10})^2 + (0 - \frac{\lambda}{10})^2 = (\frac{10\lambda - 9\lambda}{30})^2 + \frac{\lambda^2}{100} = \frac{\lambda^2}{900} + \frac{9\lambda^2}{900} = \frac{10\lambda^2}{900} = \frac{\lambda^2}{90}$.
તેથી,$\frac{BP^2}{PA^2} = \frac{9\lambda^2/10}{\lambda^2/90} = \frac{9}{10} \times 90 = 81$.
આમ,$\frac{BP}{PA} = \sqrt{81} = 9$.
તેથી,ગુણોત્તર $BP : PA$ એ $9 : 1$ છે.
49
DifficultMCQ
પ્રકાશનું એક કિરણ એક રેખા પર આપાત થાય છે જે બીજી રેખા,$7x - y + 1 = 0$ ને,$(0, 1)$ બિંદુ પર મળે છે. ત્યારબાદ આ કિરણ આ બિંદુથી $y + 2x = 1$ રેખાની દિશામાં પરાવર્તિત થાય છે. તો પ્રકાશના આપાત કિરણની રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$41x - 25y + 25 = 0$
B
$41x + 25y - 25 = 0$
C
$41x - 38y + 38 = 0$
D
$41x + 38y - 38 = 0$

Solution

(C) ધારો કે આપાત કિરણનો ઢાળ $m$ છે. રેખા $7x - y + 1 = 0$ નો ઢાળ $m_1 = 7$ છે. પરાવર્તિત કિરણ $y + 2x = 1$ નો ઢાળ $m_2 = -2$ છે.
આપાતકોણ અને પરાવર્તનકોણ સમાન હોવાથી,આપાત કિરણ અને અરીસાની રેખા વચ્ચેનો ખૂણો,પરાવર્તિત કિરણ અને અરીસાની રેખા વચ્ચેના ખૂણા જેટલો થાય.
બે રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણા માટેના સૂત્ર $\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left| \frac{m - 7}{1 + 7m} \right| = \left| \frac{7 - (-2)}{1 + 7(-2)} \right| = \left| \frac{9}{1 - 14} \right| = \frac{9}{13}$.
કિસ્સો $1$: $\frac{m - 7}{1 + 7m} = \frac{9}{13} \Rightarrow m = -2$. રેખાનું સમીકરણ $2x + y - 1 = 0$ મળે (જે પરાવર્તિત કિરણ જ છે).
કિસ્સો $2$: $\frac{m - 7}{1 + 7m} = -\frac{9}{13}$ $\Rightarrow 76m = 82$ $\Rightarrow m = \frac{41}{38}$.
આપાત રેખાનું સમીકરણ $y - 1 = \frac{41}{38}(x - 0) \Rightarrow 41x - 38y + 38 = 0$ મળે.
Solution diagram

Straight Line — Foot of perpendicular, Image of a point and Reflexive properties · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.