Gujarati

Mix Examples-Straight Line Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Mix Examples-Straight Line

123+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 123 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
બિંદુઓ $(1, 1)$,$(0, \sec^2 \theta)$ અને $(\csc^2 \theta, 0)$ એ કઈ કિંમત માટે સમરેખ છે?
A
$\theta = \frac{n\pi}{2}$
B
$\theta \neq \frac{n\pi}{2}$
C
$\theta = n\pi$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) બિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ સમરેખ હોય જો તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ હોય.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 0$
આપેલ બિંદુઓ $(1, 1)$,$(0, \sec^2 \theta)$ અને $(\csc^2 \theta, 0)$ મૂકતા:
$\frac{1}{2} |1(\sec^2 \theta - 0) + 0(0 - 1) + \csc^2 \theta(1 - \sec^2 \theta)| = 0$
$\sec^2 \theta + \csc^2 \theta - \csc^2 \theta \sec^2 \theta = 0$
$\frac{1}{\cos^2 \theta} + \frac{1}{\sin^2 \theta} - \frac{1}{\sin^2 \theta \cos^2 \theta} = 0$
$\frac{\sin^2 \theta + \cos^2 \theta}{\sin^2 \theta \cos^2 \theta} - \frac{1}{\sin^2 \theta \cos^2 \theta} = 0$
$\frac{1}{\sin^2 \theta \cos^2 \theta} - \frac{1}{\sin^2 \theta \cos^2 \theta} = 0$
આ નિત્યસમ $0 = 0$ એ તમામ $\theta$ માટે સાચું છે જ્યાં $\sec \theta$ અને $\csc \theta$ વ્યાખ્યાયિત છે.
તેથી,$\theta = \frac{n\pi}{2}$ સિવાયના તમામ $\theta$ માટે બિંદુઓ સમરેખ છે.
2
DifficultMCQ
એક રેખા એવી છે કે જે $5x - y - 4 = 0$ અને $3x + 4y - 4 = 0$ રેખાઓ વચ્ચેનો તેનો રેખાખંડ બિંદુ $(1, 5)$ પર દુભાગે છે,તો તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$83x - 35y + 92 = 0$
B
$35x - 83y + 92 = 0$
C
$35x + 35y + 92 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $M(1, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખા $\frac{x - 1}{\cos \theta} = \frac{y - 5}{\sin \theta} = r$ છે.
રેખાખંડ $M(1, 5)$ પર દુભાગે છે,તેથી અંતિમ બિંદુઓ $A$ અને $B$ એ $M$ થી $r = d$ અને $r = -d$ અંતરે છે.
બિંદુ $A$ એ $(1 + d \cos \theta, 5 + d \sin \theta)$ છે અને તે $5x - y - 4 = 0$ પર આવેલું છે.
$A$ ને પ્રથમ રેખામાં મૂકતા: $5(1 + d \cos \theta) - (5 + d \sin \theta) - 4 = 0 \implies 5d \cos \theta - d \sin \theta = 4$.
બિંદુ $B$ એ $(1 - d \cos \theta, 5 - d \sin \theta)$ છે અને તે $3x + 4y - 4 = 0$ પર આવેલું છે.
$B$ ને બીજી રેખામાં મૂકતા: $3(1 - d \cos \theta) + 4(5 - d \sin \theta) - 4 = 0 \implies 3d \cos \theta + 4d \sin \theta = 19$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $d \cos \theta = \frac{35}{23}$ અને $d \sin \theta = \frac{83}{23}$ મળે છે.
રેખાનો ઢાળ $m = \frac{83}{35}$ છે.
બિંદુ $(1, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - 5 = \frac{83}{35}(x - 1)$ એટલે કે $83x - 35y + 92 = 0$ છે.
3
MediumMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ નો પાયો $BC$ બિંદુ $(p, q)$ પર દુભાગે છે અને બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના સમીકરણો અનુક્રમે $px + qy = 1$ અને $qx + py = 1$ છે. તો $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાનું સમીકરણ શોધો.
A
$(2pq - 1)(px + qy - 1) = (p^2 + q^2 - 1)(qx + py - 1)$
B
$(p^2 + q^2 - 1)(px + qy - 1) = (2p - 1)(qx + py - 1)$
C
$(pq - 1)(px + qy - 1) = (p^2 + q^2 - 1)(qx + py - 1)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) મધ્યગા શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થાય છે,જે રેખાઓ $px + qy - 1 = 0$ અને $qx + py - 1 = 0$ નું છેદબિંદુ છે.
આ બે રેખાઓના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી કોઈપણ રેખાનું સમીકરણ $(px + qy - 1) + \lambda(qx + py - 1) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda$ એક અચળાંક છે.
મધ્યગા પાયા $BC$ ના મધ્યબિંદુ $(p, q)$ માંથી પણ પસાર થતી હોવાથી,આપણે આ બિંદુને સમીકરણમાં મૂકીએ છીએ:
$(p(p) + q(q) - 1) + \lambda(q(p) + p(q) - 1) = 0$
$(p^2 + q^2 - 1) + \lambda(2pq - 1) = 0$
$\lambda = -\frac{p^2 + q^2 - 1}{2pq - 1}$.
$\lambda$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(px + qy - 1) - \frac{p^2 + q^2 - 1}{2pq - 1}(qx + py - 1) = 0$
$(2pq - 1)(px + qy - 1) = (p^2 + q^2 - 1)(qx + py - 1)$.
4
MediumMCQ
એક રેખા ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને બે આપેલી રેખાઓ $2x + y + 6 = 0$ અને $4x + 2y - 9 = 0$ ને લંબ છે. તો ઉગમબિંદુ આ રેખાને કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે?
A
$1 : 2$
B
$2 : 1$
C
$4 : 3$
D
$3 : 4$

Solution

(C) આપેલી રેખાઓ $L_1: 2x + y + 6 = 0$ અને $L_2: 4x + 2y - 9 = 0$ છે. આ રેખાઓ સમાંતર છે.
આ રેખાઓને લંબ રેખાનું સમીકરણ $x - 2y = 0$ થશે કારણ કે તે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
રેખા $x - 2y = 0$ અને $2x + y + 6 = 0$ નું છેદબિંદુ $P = (-12/5, -6/5)$ છે.
રેખા $x - 2y = 0$ અને $4x + 2y - 9 = 0$ નું છેદબિંદુ $Q = (9/5, 9/10)$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ એ રેખાખંડ $PQ$ ને $\lambda : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે તેમ ધારતા,વિભાજન સૂત્ર મુજબ:
$0 = \frac{\lambda(9/5) + 1(-12/5)}{\lambda + 1}$ $\Rightarrow 9\lambda = 12$ $\Rightarrow \lambda = 4/3$.
તેથી,ગુણોત્તર $4 : 3$ છે.
5
DifficultMCQ
રેખા $2x + 3y = 12$ એ $x$-અક્ષને $A$ પર અને $y$-અક્ષને $B$ પર મળે છે. $(5, 5)$ માંથી પસાર થતી અને $AB$ ને લંબ રેખા $x$-અક્ષ,$y$-અક્ષ અને $AB$ ને અનુક્રમે $C, D$ અને $E$ પર મળે છે. જો $O$ એ ઉગમબિંદુ હોય,તો $OCEB$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$23 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{23}{2} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{23}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) રેખા $2x + 3y = 12$ એ $y$-અક્ષને $B$ પર મળે છે જ્યાં $x=0$,તેથી $B = (0, 4)$.
રેખા $2x + 3y = 12$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{2}{3}$ છે.
$AB$ ને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{m_1} = \frac{3}{2}$ છે.
$(5, 5)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{3}{2}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 5 = \frac{3}{2}(x - 5)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $3x - 2y = 5$ થાય છે.
આ રેખા $x$-અક્ષને $C$ પર મળે છે જ્યાં $y=0$,તેથી $3x = 5 \implies C = (\frac{5}{3}, 0)$.
$E$ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણોની સિસ્ટમ ઉકેલીએ:
$2x + 3y = 12$ $(i)$
$3x - 2y = 5$ (ii)
$(i)$ ને $2$ વડે અને (ii) ને $3$ વડે ગુણતા: $4x + 6y = 24$ અને $9x - 6y = 15$.
બંનેનો સરવાળો કરતા $13x = 39 \implies x = 3$ મળે છે. $(i)$ માં $x=3$ મૂકતા,$6 + 3y = 12 \implies 3y = 6 \implies y = 2$. તેથી $E = (3, 2)$.
ચતુષ્કોણ $OCEB$ નું ક્ષેત્રફળ $\Delta OCE$ અને $\Delta OEB$ માં વિભાજિત કરીને શોધી શકાય છે.
$\Delta OCE$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_O(y_C - y_E) + x_C(y_E - y_O) + x_E(y_O - y_C)| = \frac{1}{2} |0 + \frac{5}{3}(2 - 0) + 3(0 - 0)| = \frac{5}{3}$.
$\Delta OEB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_O(y_E - y_B) + x_E(y_B - y_O) + x_B(y_O - y_E)| = \frac{1}{2} |0 + 3(4 - 0) + 0| = 6$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= \frac{5}{3} + 6 = \frac{23}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
6
EasyMCQ
$m$ ના કેટલા પૂર્ણાંક મૂલ્યો માટે રેખાઓ $3x + 4y = 9$ અને $y = mx + 1$ ના છેદબિંદુનો $x$-યામ પણ પૂર્ણાંક હોય?
A
$2$
B
$0$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $3x + 4y = 9$ અને $y = mx + 1$ છે.
બીજા સમીકરણમાંથી $y$ ની કિંમત પહેલા સમીકરણમાં મૂકતા:
$3x + 4(mx + 1) = 9$
$3x + 4mx + 4 = 9$
$x(3 + 4m) = 5$
$x = \frac{5}{3 + 4m}$
$x$ પૂર્ણાંક હોય તે માટે $(3 + 4m)$ એ $5$ નો ભાજક હોવો જોઈએ. $5$ ના ભાજકો $\pm 1$ અને $\pm 5$ છે.
કિસ્સો $1$: $3 + 4m = 1 \implies 4m = -2 \implies m = -0.5$ (પૂર્ણાંક નથી).
કિસ્સો $2$: $3 + 4m = -1 \implies 4m = -4 \implies m = -1$ (પૂર્ણાંક છે).
કિસ્સો $3$: $3 + 4m = 5 \implies 4m = 2 \implies m = 0.5$ (પૂર્ણાંક નથી).
કિસ્સો $4$: $3 + 4m = -5 \implies 4m = -8 \implies m = -2$ (પૂર્ણાંક છે).
$m$ ના પૂર્ણાંક મૂલ્યો $-1$ અને $-2$ છે. આમ,આવા $2$ મૂલ્યો મળે.
7
DifficultMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના લંબદ્વિભાજકોના સમીકરણો અનુક્રમે $x - y + 5 = 0$ અને $x + 2y = 0$ છે. જો બિંદુ $A$ એ $(1, -2)$ હોય,તો રેખા $BC$ નું સમીકરણ શું થાય?
A
$23x + 14y - 40 = 0$
B
$14x - 23y + 40 = 0$
C
$23x - 14y + 40 = 0$
D
$14x + 23y - 40 = 0$

Solution

(D) ત્રિકોણની બાજુઓના લંબદ્વિભાજકો પરિકેન્દ્ર $O$ માં છેદે છે.
$x - y + 5 = 0$ અને $x + 2y = 0$ ને ઉકેલતા,પરિકેન્દ્ર $O = (-\frac{10}{3}, \frac{5}{3})$ મળે છે.
બિંદુ $A(1, -2)$ નું રેખા $x - y + 5 = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $B(-7, 6)$ મળે છે.
બિંદુ $A(1, -2)$ નું રેખા $x + 2y = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $C(\frac{11}{5}, \frac{2}{5})$ મળે છે.
બિંદુઓ $B$ અને $C$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ $14x + 23y - 40 = 0$ થાય છે.
Solution diagram
8
MediumMCQ
જો એક સમબાજુ ત્રિકોણના પાયાનું સમીકરણ $2x - y = 1$ હોય અને શિરોબિંદુ $(-1, 2)$ હોય,તો ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{\frac{20}{3}}$
B
$\frac{2}{\sqrt{15}}$
C
$\sqrt{\frac{8}{15}}$
D
$\sqrt{\frac{15}{2}}$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુ $A(-1, 2)$ છે અને પાયો $BC$ નું સમીકરણ $2x - y - 1 = 0$ છે.
શિરોબિંદુ $A$ થી પાયા $BC$ પરનો વેધ $AD$ એ $A$ થી રેખા $2x - y - 1 = 0$ નું લંબ અંતર છે.
$AD = \left| \frac{2(-1) - (2) - 1}{\sqrt{2^2 + (-1)^2}} \right| = \left| \frac{-2 - 2 - 1}{\sqrt{5}} \right| = \frac{5}{\sqrt{5}} = \sqrt{5}$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,વેધ $AD$ અને બાજુની લંબાઈ $s$ વચ્ચેનો સંબંધ $AD = s \sin(60^o) = s \frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
તેથી,$\sqrt{5} = s \frac{\sqrt{3}}{2}$ $\Rightarrow s = \frac{2\sqrt{5}}{\sqrt{3}} = \sqrt{\frac{4 \times 5}{3}} = \sqrt{\frac{20}{3}}$.
Solution diagram
9
EasyMCQ
જો ${x_1}, {x_2}, {x_3}$ અને ${y_1}, {y_2}, {y_3}$ બંને સમાન સામાન્ય ગુણોત્તર સાથે $G$.$P$. માં હોય,તો બિંદુઓ $({x_1}, {y_1}), ({x_2}, {y_2})$ અને $({x_3}, {y_3})$:
A
એક સીધી રેખા પર આવેલા છે
B
એક ઉપવલય પર આવેલા છે
C
એક વર્તુળ પર આવેલા છે
D
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે

Solution

(A) ધારો કે સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ છે. ${x_1}, {x_2}, {x_3}$ એ $G$.$P$. માં હોવાથી,${x_2} = {x_1}r$ અને ${x_3} = {x_1}r^2$ મળે.
તે જ રીતે,${y_1}, {y_2}, {y_3}$ એ સમાન સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ સાથે $G$.$P$. માં હોવાથી,${y_2} = {y_1}r$ અને ${y_3} = {y_1}r^2$ મળે.
બિંદુઓ $P_1 = ({x_1}, {y_1})$,$P_2 = ({x_1}r, {y_1}r)$,અને $P_3 = ({x_1}r^2, {y_1}r^2)$ છે.
અહીં તમામ બિંદુઓ માટે $y$-યામ અને $x$-યામનો ગુણોત્તર અચળ છે: $\frac{{y_1}}{{x_1}} = \frac{{y_1}r}{{x_1}r} = \frac{{y_1}r^2}{{x_1}r^2} = m$ (જ્યાં $m = \frac{{y_1}}{{x_1}}$).
આ દર્શાવે છે કે ત્રણેય બિંદુઓ $y = mx$ સમીકરણનું પાલન કરે છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે.
10
DifficultMCQ
એક રેખા $4x + y = 1$ એ બિંદુ $A(2, -7)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $BC$ ને,જેનું સમીકરણ $3x - 4y + 1 = 0$ છે,તેને બિંદુ $B$ માં મળે છે. જો $AB = AC$ હોય,તો રેખા $AC$ નું સમીકરણ શોધો.
A
$52x + 89y + 519 = 0$
B
$52x + 89y - 519 = 0$
C
$89x + 52y + 519 = 0$
D
$89x + 52y - 519 = 0$

Solution

(A) $AB$ અને $BC$ ના ઢાળ અનુક્રમે $-4$ અને $\frac{3}{4}$ છે. ધારો કે $AB$ અને $BC$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે. તો,$\tan \alpha = \left| \frac{-4 - \frac{3}{4}}{1 + (-4)(\frac{3}{4})} \right| = \frac{19}{8}$.
$AB = AC$ હોવાથી,ત્રિકોણ $ABC$ સમદ્વિબાજુ છે,તેથી $\angle ABC = \angle ACB = \alpha$. આમ,રેખા $AC$ પણ રેખા $BC$ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવે છે. ધારો કે $AC$ નો ઢાળ $m$ છે. બિંદુ $A(2, -7)$ માંથી પસાર થતી રેખા $AC$ નું સમીકરણ $y + 7 = m(x - 2)$ છે.
$\tan \alpha = \left| \frac{m - \frac{3}{4}}{1 + m(\frac{3}{4})} \right| = \frac{19}{8}$.
$\frac{4m - 3}{4 + 3m} = \pm \frac{19}{8}$.
કિસ્સો $1$: $m = -4$ (આ $AB$ નો ઢાળ છે).
કિસ્સો $2$: $m = -\frac{52}{89}$.
$m = -\frac{52}{89}$ લેતા,$y + 7 = -\frac{52}{89}(x - 2)$ $\Rightarrow 89y + 623 = -52x + 104$ $\Rightarrow 52x + 89y + 519 = 0$.
Solution diagram
11
DifficultMCQ
જો સીધી રેખાઓ $ax + by + p = 0$ અને $x \cos \alpha + y \sin \alpha - p = 0$ તેમની વચ્ચે $\pi / 4$ ખૂણો બનાવે છે અને સીધી રેખા $x \sin \alpha - y \cos \alpha = 0$ ને એક જ બિંદુએ મળે છે,તો $a^2 + b^2$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) રેખાઓ $ax + by + p = 0$ અને $x \cos \alpha + y \sin \alpha - p = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\pi / 4$ છે.
તેથી,$\tan(\pi / 4) = \left| \frac{(-a/b) - (-\cos \alpha / \sin \alpha)}{1 + (-a/b)(-\cos \alpha / \sin \alpha)} \right| = 1$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $|-a \sin \alpha + b \cos \alpha| = |b \sin \alpha + a \cos \alpha|$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$a^2 \sin^2 \alpha + b^2 \cos^2 \alpha - 2ab \sin \alpha \cos \alpha = b^2 \sin^2 \alpha + a^2 \cos^2 \alpha + 2ab \sin \alpha \cos \alpha$.
ગોઠવતા $(a^2 - b^2)(\sin^2 \alpha - \cos^2 \alpha) = 4ab \sin \alpha \cos \alpha$ મળે છે.
રેખાઓ $x \sin \alpha - y \cos \alpha = 0$ સાથે સંગામી હોવાથી,નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} a & b & p \\ \cos \alpha & \sin \alpha & -p \\ \sin \alpha & -\cos \alpha & 0 \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $-ap \cos \alpha - bp \sin \alpha - p = 0 \implies a \cos \alpha + b \sin \alpha = -1$.
આનો વર્ગ કરતા: $a^2 \cos^2 \alpha + b^2 \sin^2 \alpha + 2ab \sin \alpha \cos \alpha = 1$.
શરતોનો ઉપયોગ કરતા,$a^2 + b^2 = 2$ મળે છે.
12
MediumMCQ
બિંદુ $(3, 5)$ ને રેખાઓ $4x + y - 1 = 0$ અને $7x - 3y - 35 = 0$ ના છેદબિંદુ સાથે જોડતી રેખાનું સમીકરણ બિંદુઓ $(0, 0)$ અને $(8, 34)$ થી સમાન અંતરે છે.
A
સાચું
B
ખોટું
C
કંઈ કહી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પ્રથમ,રેખાઓ $4x + y - 1 = 0$ અને $7x - 3y - 35 = 0$ નું છેદબિંદુ શોધો.
પ્રથમ સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા,આપણને $12x + 3y - 3 = 0$ મળે છે.
આને $7x - 3y - 35 = 0$ માં ઉમેરતા,આપણને $19x - 38 = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $x = 2$.
$x = 2$ ને $4x + y - 1 = 0$ માં મૂકતા,આપણને $4(2) + y - 1 = 0$ મળે છે,તેથી $y = -7$.
છેદબિંદુ $(2, -7)$ છે.
$(3, 5)$ અને $(2, -7)$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{-7 - 5}{2 - 3} = \frac{-12}{-1} = 12$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $y - 5 = 12(x - 3)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $12x - y - 31 = 0$ થાય છે.
આ રેખાનું $(0, 0)$ થી અંતર $d_1 = \frac{|12(0) - 0 - 31|}{\sqrt{12^2 + (-1)^2}} = \frac{31}{\sqrt{145}}$ છે.
આ રેખાનું $(8, 34)$ થી અંતર $d_2 = \frac{|12(8) - 34 - 31|}{\sqrt{12^2 + (-1)^2}} = \frac{|96 - 65|}{\sqrt{145}} = \frac{31}{\sqrt{145}}$ છે.
$d_1 = d_2$ હોવાથી,વિધાન સાચું છે.
13
DifficultMCQ
રેખા $3x + 2y = 24$ એ $y$-અક્ષને $A$ માં અને $x$-અક્ષને $B$ માં મળે છે. $AB$ નો લંબદ્વિભાજક $(0, -1)$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષને સમાંતર રેખાને $C$ માં મળે છે. ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ ............... $sq. \, units$ છે.
A
$182$
B
$91$
C
$48$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ના યામ $x=0$ મૂકતા $(0, 12)$ મળે છે અને $B$ ના યામ $y=0$ મૂકતા $(8, 0)$ મળે છે.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M(4, 6)$ છે.
$AB$ નો ઢાળ $-\frac{3}{2}$ છે,તેથી લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $\frac{2}{3}$ થાય.
લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ $y - 6 = \frac{2}{3}(x - 4)$ એટલે કે $2x - 3y + 10 = 0$ છે.
$(0, -1)$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષને સમાંતર રેખા $y = -1$ છે.
$y = -1$ ને લંબદ્વિભાજકમાં મૂકતા,$2x - 3(-1) + 10 = 0 \implies x = -\frac{13}{2}$ મળે.
તેથી $C$ ના યામ $\left(-\frac{13}{2}, -1\right)$ છે.
ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |0(0 - (-1)) + 8(-1 - 12) + (-\frac{13}{2})(12 - 0)| = 91 \, sq. \, units$ થાય.
14
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે રેખાઓ રેખા $2x + 3y = 6$ સાથે સમદ્વિબાજુ કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે. તો તે રેખાઓના સમીકરણો અને બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$x - 5y = 0$; $5x + y = 0$; $\Delta = \frac{36}{13}$
B
$3x - y = 0$; $5x + y = 0$; $x + 3y = 0$; $\Delta = \frac{12}{17}$
C
$5x - y = 0$; $x + 5y = 0$; $\Delta = \frac{13}{5}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓ $y = mx$ છે. આ રેખાઓ રેખા $2x + 3y = 6$ (જેનો ઢાળ $m_1 = -2/3$ છે) સાથે $\pm 45^\circ$ નો ખૂણો બનાવે છે.
સૂત્ર $\tan \theta = \left| \frac{m - m_1}{1 + m m_1} \right|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan(\pm 45^\circ) = \frac{m - (-2/3)}{1 + m(-2/3)} = \pm 1$
$\frac{3m + 2}{3 - 2m} = \pm 1$
કિસ્સો $1$: $3m + 2 = 3 - 2m$ $\Rightarrow 5m = 1$ $\Rightarrow m = 1/5$.
રેખા $x - 5y = 0$ છે.
કિસ્સો $2$: $3m + 2 = -(3 - 2m) \Rightarrow m = -5$.
રેખા $5x + y = 0$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(\frac{30}{13}, \frac{6}{13})$ અને $(-\frac{6}{13}, \frac{30}{13})$ છે.
ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{36}{13}$ મળે છે.
Solution diagram
15
MediumMCQ
સમબાજુ ત્રિકોણનું એક શિરોબિંદુ $(2, 3)$ છે અને તેની સામેની બાજુની રેખા $x + y = 2$ છે. તો બાકીની બે બાજુઓના સમીકરણ શોધો.
A
$y - 3 = \pm 2(x - 2)$
B
$y - 3 = (\sqrt{3} \pm 1)(x - 2)$
C
$y - 3 = (2 \pm \sqrt{3})(x - 2)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી રેખાઓનો ઢાળ $m$ છે. આપેલી રેખા $x + y = 2$ છે,જેનો ઢાળ $m_1 = -1$ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,બાજુઓ વચ્ચેનો ખૂણો $60^\circ$ છે.
સૂત્ર $\tan \theta = |\frac{m - m_1}{1 + m \cdot m_1}|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 60^\circ = |\frac{m - (-1)}{1 + m(-1)}|$
$\sqrt{3} = |\frac{m + 1}{1 - m}|$
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
$1) \sqrt{3} = \frac{m + 1}{1 - m} \Rightarrow m = 2 - \sqrt{3}$
$2) -\sqrt{3} = \frac{m + 1}{1 - m} \Rightarrow m = 2 + \sqrt{3}$
બિંદુ $(2, 3)$ નો ઉપયોગ કરીને બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપ $y - y_1 = m(x - x_1)$ મુજબ:
$y - 3 = (2 \pm \sqrt{3})(x - 2)$.
16
MediumMCQ
રેખાઓ $x - 3y + 1 = 0$ અને $2x + 5y - 9 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને જેનું ઉગમબિંદુથી અંતર $\sqrt{5}$ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + y - 5 = 0$
B
$2x - y + 5 = 0$
C
$2x + y - 10 = 0$
D
$2x - y - 10 = 0$

Solution

(A) રેખાઓ $x - 3y + 1 = 0$ અને $2x + 5y - 9 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની સંહતિ $(x - 3y + 1) + \lambda(2x + 5y - 9) = 0$ દ્વારા મળે છે.
તેનું સાદુરૂપ $(1 + 2\lambda)x + (5\lambda - 3)y + (1 - 9\lambda) = 0$ થાય છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી આ રેખાનું લંબઅંતર $\sqrt{5}$ આપેલ છે.
સૂત્ર $d = \frac{|ax_0 + by_0 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{|1 - 9\lambda|}{\sqrt{(1 + 2\lambda)^2 + (5\lambda - 3)^2}} = \sqrt{5}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{(1 - 9\lambda)^2}{(1 + 2\lambda)^2 + (5\lambda - 3)^2} = 5$.
સાદુરૂપ આપતા $64\lambda^2 - 112\lambda + 49 = 0$ મળે છે.
$(8\lambda - 7)^2 = 0$,તેથી $\lambda = \frac{7}{8}$.
$\lambda = \frac{7}{8}$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $(x - 3y + 1) + \frac{7}{8}(2x + 5y - 9) = 0$.
$8x - 24y + 8 + 14x + 35y - 63 = 0$.
$22x + 11y - 55 = 0$.
$11$ વડે ભાગતા,$2x + y - 5 = 0$ મળે છે.
17
DifficultMCQ
જો $p_1$ અને $p_2$ એ ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે રેખાઓ $x \sec \alpha + y \csc \alpha = 2a$ અને $x \cos \alpha - y \sin \alpha = a \cos 2\alpha$ પરના લંબની લંબાઈ દર્શાવે છે,તો $\left( \frac{p_1}{p_2} + \frac{p_2}{p_1} \right)^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$4 \sin^2 4\alpha$
B
$4 \cos^2 4\alpha$
C
$4 \csc^2 4\alpha$
D
$4 \sec^2 4\alpha$

Solution

(C) ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી રેખા $Ax + By + C = 0$ પરના લંબની લંબાઈ $p = \frac{|C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ રેખા $x \sec \alpha + y \csc \alpha - 2a = 0$ માટે,$p_1 = \frac{|-2a|}{\sqrt{\sec^2 \alpha + \csc^2 \alpha}} = |a \sin 2\alpha|$.
તેથી,$p_1^2 = a^2 \sin^2 2\alpha$.
બીજી રેખા $x \cos \alpha - y \sin \alpha - a \cos 2\alpha = 0$ માટે,$p_2 = \frac{|-a \cos 2\alpha|}{\sqrt{\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha}} = |a \cos 2\alpha|$.
તેથી,$p_2^2 = a^2 \cos^2 2\alpha$.
હવે,$\left( \frac{p_1}{p_2} + \frac{p_2}{p_1} \right)^2 = \frac{(p_1^2 + p_2^2)^2}{p_1^2 p_2^2} = \frac{(a^2 \sin^2 2\alpha + a^2 \cos^2 2\alpha)^2}{a^4 \sin^2 2\alpha \cos^2 2\alpha} = \frac{1}{\sin^2 2\alpha \cos^2 2\alpha} = \frac{4}{\sin^2 4\alpha} = 4 \csc^2 4\alpha$.
18
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષની ધનદિશા સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવતી રેખા યામાક્ષોને $A$ અને $B$ આગળ એવી રીતે છેદે છે કે જેથી $AB = OP$ થાય,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે,તો $\tan\theta + \cot\theta$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2$
B
$1 - \sqrt{3}$
C
$1 + \sqrt{3}$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) $P(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 1}{\cos\theta} = \frac{y - 1}{\sin\theta} = r$ છે.
$A$ ના યામ $(1 - \cot\theta, 0)$ અને $B$ ના યામ $(0, 1 - \tan\theta)$ મળે છે.
$AB^2 = OP^2$ આપેલ હોવાથી,$(1 - \cot\theta)^2 + (1 - \tan\theta)^2 = 1^2 + 1^2 = 2$.
વિસ્તરણ કરતા: $2 - 2(\cot\theta + \tan\theta) + (\cot^2\theta + \tan^2\theta) = 2$.
ધારો કે $u = \tan\theta + \cot\theta$. તેથી $u^2 - 2 - 2u = 0 \Rightarrow u^2 - 2u - 2 = 0$.
ઉકેલતા: $u = 1 \pm \sqrt{3}$.
$|\tan\theta + \cot\theta| \ge 2$ હોવાથી,$1 - \sqrt{3}$ શક્ય નથી.
આમ,$\tan\theta + \cot\theta = 1 + \sqrt{3}$.
19
DifficultMCQ
ધારો કે $A \equiv (0, 1)$,$B \equiv (2, 0)$ અને બિંદુ $P$ એ રેખા $4x + 3y + 9 = 0$ પરનું બિંદુ છે. બિંદુ $P$ ના યામ શોધો જેથી $|PA - PB|$ મહત્તમ થાય.
A
$\left( -\frac{12}{5}, \frac{17}{5} \right)$
B
$\left( -\frac{84}{5}, \frac{13}{5} \right)$
C
$\left( -\frac{6}{5}, \frac{17}{5} \right)$
D
$\left( -\frac{24}{5}, \frac{17}{5} \right)$

Solution

(D) રેખા પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ માટે,$|PA - PB|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $AB$ જેટલું હોય છે,જે ત્યારે મળે છે જ્યારે $P, A, B$ સમરેખ હોય.
$|PA - PB|$ ને મહત્તમ કરવા માટે,$P$ એ રેખા $AB$ અને આપેલી રેખા $4x + 3y + 9 = 0$ નું છેદબિંદુ હોવું જોઈએ.
$(0, 1)$ અને $(2, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x}{2} + \frac{y}{1} = 1$ છે,જે $x + 2y = 2$ થાય છે.
આપણે સમીકરણોની સિસ્ટમ ઉકેલીએ:
$4x + 3y = -9$ $(1)$
$x + 2y = 2$ $(2)$
$(2)$ પરથી,$x = 2 - 2y$. $(1)$ માં મૂકતા:
$4(2 - 2y) + 3y = -9$
$8 - 8y + 3y = -9$
$-5y = -17 \implies y = \frac{17}{5}$.
$y = \frac{17}{5}$ ને $x = 2 - 2y$ માં મૂકતા:
$x = 2 - 2\left(\frac{17}{5}\right) = 2 - \frac{34}{5} = -\frac{24}{5}$.
આમ,બિંદુ $P$ એ $\left( -\frac{24}{5}, \frac{17}{5} \right)$ છે.
20
DifficultMCQ
જો $16a^2 - 40ab + 25b^2 - c^2 = 0$ હોય,તો રેખા $ax + by + c = 0$ કયા બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(4, -5)$ અને $(-4, 5)$
B
$(5, -4)$ અને $(-5, 4)$
C
$(1, -1)$ અને $(-1, 1)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $16a^2 - 40ab + 25b^2 - c^2 = 0$ છે.
આને $(4a - 5b)^2 - c^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
નિત્યસમ $x^2 - y^2 = (x - y)(x + y)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $(4a - 5b - c)(4a - 5b + c) = 0$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $4a - 5b - c = 0$ અથવા $4a - 5b + c = 0$.
આને રેખાના સમીકરણ $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા.
કિસ્સો $1$: $4a - 5b + c = 0$ ને $a(4) + b(-5) + c = 0$ તરીકે લખી શકાય. $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $(x, y) = (4, -5)$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: $4a - 5b - c = 0$ ને $a(-4) + b(5) + c = 0$ તરીકે લખી શકાય. $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $(x, y) = (-4, 5)$ મળે છે.
આમ,રેખા $(4, -5)$ અને $(-4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે.
21
DifficultMCQ
રેખાઓ $x + y = |a|$ અને $ax - y = 1$ એકબીજાને પ્રથમ ચરણમાં છેદે છે. તો $a$ ના બધા શક્ય મૂલ્યો કયા અંતરાલમાં હોય?
A
$(-1, 1)$
B
$(0, \infty)$
C
$(1, \infty)$
D
$(-1, \infty)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $x + y = |a|$ અને $ax - y = 1$ છે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,$(1 + a)x = |a| + 1$,તેથી $x = \frac{|a| + 1}{a + 1}$.
$x$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા,$y = |a| - x = |a| - \frac{|a| + 1}{a + 1} = \frac{a|a| - 1}{a + 1}$.
છેદબિંદુ પ્રથમ ચરણમાં હોવા માટે $x > 0$ અને $y > 0$ હોવું જરૂરી છે.
$x = \frac{|a| + 1}{a + 1} > 0$ હોવાથી,$a + 1 > 0$ એટલે કે $a > -1$.
$y = \frac{a|a| - 1}{a + 1} > 0$ હોવા માટે,$a|a| - 1 > 0$ એટલે કે $a|a| > 1$.
જો $a > 0$ હોય,તો $a^2 > 1$,જેનો અર્થ છે $a > 1$.
તેથી,$a$ ના શક્ય મૂલ્યોનો અંતરાલ $(1, \infty)$ છે.
22
MediumMCQ
જો $a, b, c$ એ $A.P.$ માં હોય,તો સુરેખા $ax + by + c = 0$ હંમેશા કયા બિંદુમાંથી પસાર થશે?
A
$(-1, -2)$
B
$(1, -2)$
C
$(-1, 2)$
D
$(1, 2)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે,તેથી આપણી પાસે સંબંધ $2b = a + c$ છે,જેને $a - 2b + c = 0$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે.
સુરેખાનું સમીકરણ $ax + by + c = 0$ છે.
આને શરત $a(1) + b(-2) + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે રેખા બિંદુ $(x, y) = (1, -2)$ માટે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
તેથી,રેખા $ax + by + c = 0$ હંમેશા બિંદુ $(1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
23
MediumMCQ
બે બિંદુઓ $A(2,0)$ અને $B(3,1)$ ને જોડતી રેખાને $A$ ની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $15^\circ$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. નવી સ્થિતિમાં રેખાનું સમીકરણ શું હશે?
A
$\sqrt{3}x - y - 2\sqrt{3} = 0$
B
$x - \sqrt{3}y - 2 = 0$
C
$\sqrt{3}x + y - 2\sqrt{3} = 0$
D
$x + \sqrt{3}y - 2 = 0$

Solution

(A) રેખા $AB$ નો ઢાળ $m = \frac{1-0}{3-2} = 1$ છે.
$m = \tan \theta = 1$ હોવાથી,ખૂણો $\theta = 45^\circ$ છે.
જ્યારે રેખાને $A$ ની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં $15^\circ$ ફેરવવામાં આવે,ત્યારે નવો ખૂણો $\theta' = 45^\circ + 15^\circ = 60^\circ$ થાય છે.
નવી રેખાનો ઢાળ $m' = \tan 60^\circ = \sqrt{3}$ છે.
રેખા બિંદુ $A(2,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી સમીકરણ $y - 0 = \sqrt{3}(x - 2)$ થશે.
$y = \sqrt{3}x - 2\sqrt{3}$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $\sqrt{3}x - y - 2\sqrt{3} = 0$ મળે છે.
Solution diagram
24
MediumMCQ
એક લંબચોરસની એક બાજુ $4x + 7y + 5 = 0$ રેખા પર આવેલી છે. તેના બે શિરોબિંદુઓ $(-3, 1)$ અને $(1, 1)$ છે. તો બાકીની ત્રણ બાજુઓના સમીકરણો શોધો.
A
$7x - 4y + 25 = 0, 4x + 7y = 11$ અને $7x - 4y - 3 = 0$
B
$7x + 4y + 25 = 0, 7y + 4x - 11 = 0$ અને $7x - 4y - 3 = 0$
C
$4x - 7y + 25 = 0, 7x + 4y - 11 = 0$ અને $4x - 7y - 3 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

Solution diagram
25
DifficultMCQ
એક સમદ્વિબાજુ કાટકોણ ત્રિકોણની એક બાજુનું સમીકરણ શોધો,જેનો કર્ણ $3x + 4y = 4$ છે અને કર્ણની સામેનો શિરોબિંદુ $(2, 2)$ છે:
A
$x - 7y + 12 = 0$
B
$7x + y - 12 = 0$
C
$x - 7y + 16 = 0$
D
$y - (3 - 2\sqrt{2})x = 0$

Solution

(A) ધારો કે કર્ણની સામેનો શિરોબિંદુ $B(2, 2)$ છે. ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ કાટકોણ ત્રિકોણ હોવાથી,પાયાના ખૂણા $45^\circ$ છે.
$B(2, 2)$ માંથી પસાર થતી એક બાજુનો ઢાળ $m$ ધારો.
આ બાજુનું સમીકરણ $y - 2 = m(x - 2)$ છે.
આ રેખા અને કર્ણ $3x + 4y - 4 = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^\circ$ છે.
$\tan 45^\circ = \left| \frac{m - (-3/4)}{1 + m(-3/4)} \right| = 1$
$\left| \frac{4m + 3}{4 - 3m} \right| = 1$
આના પરથી $m = 1/7$ અથવા $m = -7$ મળે છે.
$m = 1/7$ લેતા,$y - 2 = \frac{1}{7}(x - 2) \Rightarrow x - 7y + 12 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
26
DifficultMCQ
$P$ એ બે રેખાઓ $y - \sqrt{3}|x| = 2$ પૈકીની કોઈ એક પર આવેલું બિંદુ છે,જે તેમના છેદબિંદુથી $5 \ units$ ના અંતરે છે. તેમની વચ્ચેના ખૂણાના દ્વિભાજક પર $P$ માંથી દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left(0, \frac{4 + 5\sqrt{3}}{2}\right)$ અથવા $\left(0, \frac{4 - 5\sqrt{3}}{2}\right)$,જે બિંદુ $P$ ક્યાં લેવામાં આવ્યું છે તેના પર આધાર રાખે છે
B
$\left(0, \frac{4 + 5\sqrt{3}}{2}\right)$
C
$\left(0, \frac{4 - 5\sqrt{3}}{2}\right)$
D
$\left(\frac{5}{2}, \frac{5\sqrt{2}}{2}\right)$

Solution

(B) રેખાઓનું સમીકરણ $y = \sqrt{3}|x| + 2$ છે.
આ બે રેખાઓ દર્શાવે છે: $x \ge 0$ માટે $y = \sqrt{3}x + 2$ અને $x < 0$ માટે $y = -\sqrt{3}x + 2$.
છેદબિંદુ $A$ એ $(0, 2)$ છે.
રેખાઓ અને $y$-અક્ષ (જે ખૂણાનો દ્વિભાજક છે) વચ્ચેનો ખૂણો ઢાળ પરથી શોધી શકાય છે. $y = \sqrt{3}x + 2$ માટે,ઢાળ $\sqrt{3}$ છે,તેથી $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $60^\circ$ છે. $y$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $90^\circ - 60^\circ = 30^\circ$ છે.
ધારો કે $P$ એ રેખા પરનું બિંદુ છે જે $AP = 5$ અંતરે છે.
$P$ માંથી $y$-અક્ષ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $M$ એ $y$-અક્ષ પર આવેલો છે.
અંતર $AM = AP \cos(30^\circ) = 5 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{5\sqrt{3}}{2}$.
$A$ એ $(0, 2)$ પર હોવાથી અને રેખાઓ ઉપરની તરફ વિસ્તરેલી હોવાથી,$M$ નો $y$-યામ $2 + \frac{5\sqrt{3}}{2} = \frac{4 + 5\sqrt{3}}{2}$ થાય.
આમ,$M$ ના યામ $\left(0, \frac{4 + 5\sqrt{3}}{2}\right)$ છે.
Solution diagram
27
DifficultMCQ
$a$ બાજુવાળો એક ચોરસ $x$-અક્ષની ઉપર આવેલો છે અને તેનો એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે. ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બાજુ $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $\alpha, (0 < \alpha < \frac{\pi}{4})$ ખૂણો બનાવે છે. ઉગમબિંદુમાંથી પસાર ન થતા તેના વિકર્ણનું સમીકરણ શોધો.
A
$y(\cos \alpha - \sin \alpha) - x(\sin \alpha - \cos \alpha) = a$
B
$y(\cos \alpha + \sin \alpha) - x(\sin \alpha - \cos \alpha) = a$
C
$y(\cos \alpha + \sin \alpha) + x(\sin \alpha + \cos \alpha) = a$
D
$y(\cos \alpha + \sin \alpha) + x(\sin \alpha - \cos \alpha) = a$

Solution

(B) ધારો કે ચોરસના શિરોબિંદુઓ $O(0,0)$,$A(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$,$B$,અને $C$ છે.
બાજુ $OA$ એ $x$-અક્ષ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવતી હોવાથી,તેના યામ $A(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$ છે.
વિકર્ણ $OB$ એ $x$-અક્ષ સાથે $\alpha + \frac{\pi}{4}$ ખૂણો બનાવે છે.
$OB$ નો ઢાળ $\tan(\alpha + \frac{\pi}{4})$ છે.
વિકર્ણ $AC$ એ $OB$ ને લંબ છે.
$AC$ નો ઢાળ $-\cot(\alpha + \frac{\pi}{4}) = \frac{\sin \alpha - \cos \alpha}{\sin \alpha + \cos \alpha}$ છે.
$A(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$ માંથી પસાર થતી રેખા $AC$ નું સમીકરણ:
$y - a \sin \alpha = \frac{\sin \alpha - \cos \alpha}{\sin \alpha + \cos \alpha} (x - a \cos \alpha)$
સાથે ગણતરી કરતા,આપણને મળે છે:
$y(\cos \alpha + \sin \alpha) - x(\sin \alpha - \cos \alpha) = a$.
Solution diagram
28
MediumMCQ
$(0, 0)$,$(0, 21)$ અને $(21, 0)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના અંદરના ભાગમાં આવેલા પૂર્ણાંક બિંદુઓની સંખ્યા (પૂર્ણાંક બિંદુ એટલે કે બંને યામ પૂર્ણાંક હોવા જોઈએ) કેટલી છે?
A
$133$
B
$190$
C
$233$
D
$105$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(0, 0)$,$(0, 21)$ અને $(21, 0)$ છે.
અંદરના બિંદુઓ $(x, y)$ માટે $x > 0$,$y > 0$ અને $x + y < 21$ શરતોનું પાલન થવું જોઈએ.
નિશ્ચિત $x$ માટે,$y$ એ $1$ થી $21 - x - 1 = 20 - x$ સુધીની પૂર્ણાંક કિંમતો લઈ શકે છે.
$y > 0$ હોવાથી,$20 - x \geq 1$ હોવું જોઈએ,તેથી $x$ ની કિંમત $1$ થી $19$ સુધી હોઈ શકે.
દરેક $x \in \{1, 2, \dots, 19\}$ માટે,$y$ ની શક્ય કિંમતોની સંખ્યા $20 - x$ છે.
પૂર્ણાંક બિંદુઓની કુલ સંખ્યા $\sum_{x=1}^{19} (20 - x) = 19 + 18 + \dots + 1$ છે.
સરવાળાના સૂત્ર $\frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરીને,$n = 19$ માટે,આપણને $\frac{19 \times 20}{2} = 190$ મળે છે.
Solution diagram
29
DifficultMCQ
$y = mx$,$y = mx + 1$,$y = nx$ અને $y = nx + 1$ રેખાઓ દ્વારા બનતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{|m + n|}{(m - n)^2}$
B
$\frac{2}{|m + n|}$
C
$\frac{1}{|m + n|}$
D
$\frac{1}{|m - n|}$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $y - mx = 0$,$y - mx - 1 = 0$,$y - nx = 0$ અને $y - nx - 1 = 0$ છે.
આ રેખાઓ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ બનાવે છે.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$,$a_1x + b_1y + c_2 = 0$,$a_2x + b_2y + d_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + d_2 = 0$ રેખાઓ દ્વારા બનતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{Area} = \left| \frac{(c_1 - c_2)(d_1 - d_2)}{a_1b_2 - a_2b_1} \right|$
અહીં,સમીકરણો છે:
$mx - y + 0 = 0$
$mx - y + 1 = 0$
$nx - y + 0 = 0$
$nx - y + 1 = 0$
સૂત્ર સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે $c_1 = 0, c_2 = 1, d_1 = 0, d_2 = 1, a_1 = m, b_1 = -1, a_2 = n, b_2 = -1$.
$\text{Area} = \left| \frac{(0 - 1)(0 - 1)}{m(-1) - n(-1)} \right| = \left| \frac{(-1)(-1)}{-m + n} \right| = \left| \frac{1}{n - m} \right| = \frac{1}{|m - n|}$.
Solution diagram
30
AdvancedMCQ
રેખાઓના પરિવાર $a(2x + y + 4) + b(x - 2y - 3) = 0$ માટે,આ પરિવારની રેખાઓમાંથી બિંદુ $M(2, -3)$ થી $\sqrt{10}$ અંતરે આવેલી રેખાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$\infty$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓનો પરિવાર $2x + y + 4 = 0$ અને $x - 2y - 3 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $2(2x + y + 4) + (x - 2y - 3) = 0$ $\Rightarrow 5x + 5 = 0$ $\Rightarrow x = -1$.
$x = -1$ ને $2x + y + 4 = 0$ માં મૂકતા,આપણને $y = -2$ મળે છે.
આમ,પરિવારની તમામ રેખાઓ નિશ્ચિત બિંદુ $P(-1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
બિંદુ $P(-1, -2)$ અને $M(2, -3)$ વચ્ચેનું અંતર $PM = \sqrt{(2 - (-1))^2 + (-3 - (-2))^2} = \sqrt{3^2 + (-1)^2} = \sqrt{9 + 1} = \sqrt{10}$ છે.
$P$ માંથી પસાર થતી કોઈપણ રેખા જેનું $M$ થી અંતર $d$ હોય,તે $d \le PM$ નું પાલન કરે છે. અહીં જરૂરી અંતર બરાબર $\sqrt{10} = PM$ હોવાથી,આ અંતરે આવેલી માત્ર એક જ રેખા છે જે બિંદુ $P$ આગળ રેખાખંડ $PM$ ને લંબ હોય.
તેથી,આવી માત્ર $1$ રેખા છે.
Solution diagram
31
AdvancedMCQ
ત્રણ રેખાઓ $x + 2y + 3 = 0$,$x + 2y - 7 = 0$ અને $2x - y - 4 = 0$ એ બે ચોરસની ત્રણ બાજુઓ બનાવે છે. દરેક ચોરસની ચોથી બાજુનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x - y + 14 = 0$ અને $2x - y + 6 = 0$
B
$2x - y + 14 = 0$ અને $2x - y - 6 = 0$
C
$2x - y - 14 = 0$ અને $2x - y - 6 = 0$
D
$2x - y - 14 = 0$ અને $2x - y + 6 = 0$

Solution

(D) બે સમાંતર રેખાઓ $L_1: x + 2y + 3 = 0$ અને $L_2: x + 2y - 7 = 0$ છે.
આ બે સમાંતર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|3 - (-7)|}{\sqrt{1^2 + 2^2}} = \frac{10}{\sqrt{5}}$ છે.
આ રેખાઓ ચોરસની બે બાજુઓ બનાવે છે,તેથી અન્ય બે સમાંતર બાજુઓ વચ્ચેનું અંતર પણ $d = \frac{10}{\sqrt{5}}$ હોવું જોઈએ.
ત્રીજી બાજુ $L_3: 2x - y - 4 = 0$ છે. ચોથી બાજુ $L_4$ એ $L_3$ ને સમાંતર હોવી જોઈએ,તેથી ધારો કે $L_4: 2x - y + \lambda = 0$.
$L_3$ અને $L_4$ વચ્ચેનું અંતર $\frac{|\lambda + 4|}{\sqrt{5}}$ છે.
અંતરને સરખાવતા: $\frac{|\lambda + 4|}{\sqrt{5}} = \frac{10}{\sqrt{5}}$,જેનો અર્થ છે કે $|\lambda + 4| = 10$.
આથી $\lambda = 6$ અથવા $\lambda = -14$.
ચોથી બાજુઓના સમીકરણો $2x - y + 6 = 0$ અને $2x - y - 14 = 0$ છે.
Solution diagram
32
AdvancedMCQ
$A$ એ બે રેખાઓ $y + \sqrt{3} |x| = 2$ પૈકીની કોઈ એક પર આવેલું બિંદુ છે,જે તેમના છેદબિંદુથી $\frac{4}{\sqrt{3}}$ એકમના અંતરે છે. તેમની વચ્ચેના ખૂણાના દ્વિભાજક પર $A$ માંથી દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left( -\frac{2}{\sqrt{3}}, 2 \right)$
B
$(0, 0)$
C
$\left( \frac{2}{\sqrt{3}}, 2 \right)$
D
$(0, 4)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $y + \sqrt{3} |x| = 2$ છે. આ બે રેખાઓ દર્શાવે છે: $L_1: y + \sqrt{3}x = 2$ ($x \ge 0$ માટે) અને $L_2: y - \sqrt{3}x = 2$ ($x < 0$ માટે).
બંને રેખાઓ બિંદુ $P(0, 2)$ પર છેદે છે.
આ રેખાઓના ખૂણાના દ્વિભાજકો $y$-અક્ષ $(x=0)$ અને રેખા $y=2$ છે.
બિંદુ $A$ એ રેખાઓ પર $P(0, 2)$ થી $d = \frac{4}{\sqrt{3}}$ અંતરે આવેલું છે.
$L_1$ માટે,ઢાળ $m = -\sqrt{3}$ છે,તેથી $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $120^\circ$ છે. $A$ ના યામ $(0 + d \cos 120^\circ, 2 + d \sin 120^\circ) = \left( -\frac{2}{\sqrt{3}}, 4 \right)$ મળે છે.
આમ,$A$ માંથી ખૂણાના દ્વિભાજક $x=0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(0, 4)$ છે.
Solution diagram
33
AdvancedMCQ
રેખા $x + y = p$ એ $x$ અને $y$ અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ માં મળે છે. ત્રિકોણ $OAB$ માં ત્રિકોણ $APQ$ અંતર્ગત છે,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે અને $Q$ આગળ કાટખૂણો છે. $P$ અને $Q$ અનુક્રમે $OB$ અને $AB$ પર આવેલા છે. જો ત્રિકોણ $APQ$ નું ક્ષેત્રફળ એ ત્રિકોણ $OAB$ ના ક્ષેત્રફળના $3/8$ ગણું હોય,તો $\frac{AQ}{BQ}$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$2/3$
C
$1/3$
D
$3$

Solution

(D) રેખા $x + y = p$ અક્ષોને $A(p, 0)$ અને $B(0, p)$ માં છેદે છે. $\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times p \times p = \frac{p^2}{2}$ છે.
ધારો કે $Q$ એ $AB$ નું $\lambda : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. $Q$ ના યામ $\left(\frac{p}{1+\lambda}, \frac{p\lambda}{1+\lambda}\right)$ છે.
$PQ \perp AB$ હોવાથી,$PQ$ નો ઢાળ $1$ થાય.
$PQ$ રેખાનું સમીકરણ $y - \frac{p\lambda}{1+\lambda} = 1(x - \frac{p}{1+\lambda})$ છે.
$x = 0$ લેતા,$P$ ના યામ $\left(0, \frac{p(\lambda - 1)}{\lambda + 1}\right)$ મળે.
$\triangle APQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{p^2 \lambda}{2(\lambda + 1)^2}$ થાય.
આપેલ છે કે $\frac{\text{Area}(\triangle APQ)}{\text{Area}(\triangle OAB)} = \frac{3}{8}$,તેથી $\frac{\lambda}{(\lambda + 1)^2} = \frac{3}{8}$.
આ સમીકરણ ઉકેલતા $\frac{AQ}{BQ} = 3$ અથવા $1/3$ મળે છે.
Solution diagram
34
AdvancedMCQ
રેખા $2x + 3y = 12$ એ $x$-અક્ષને $A$ માં અને $y$-અક્ષને $B$ માં મળે છે. $(5, 5)$ માંથી પસાર થતી અને $AB$ ને લંબ રેખા $x$-અક્ષ,$y$-અક્ષ અને રેખા $AB$ ને અનુક્રમે $C, D, E$ માં મળે છે. જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય,તો ચતુષ્કોણ $OCEB$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$\frac{20}{3}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{23}{3}$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{26}{3}$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{5\sqrt{52}}{9}$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) રેખા $AB$ નું સમીકરણ $2x + 3y = 12$ છે. રેખા $ED$ નો ઢાળ $\frac{3}{2}$ છે.
$(5, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખા $ED$ નું સમીકરણ $3x - 2y = 5$ છે.
બિંદુ $E$ શોધવા માટે $2x + 3y = 12$ અને $3x - 2y = 5$ નો ઉકેલ મેળવતા $E = (3, 2)$ મળે છે.
બિંદુ $C$ એ $x$-અક્ષ પર હોવાથી $C = (\frac{5}{3}, 0)$ અને બિંદુ $B = (0, 4)$ છે.
ચતુષ્કોણ $OCEB$ નું ક્ષેત્રફળ શૂલેસ સૂત્ર દ્વારા ગણતા: $\frac{1}{2} |(0 \times 0 + \frac{5}{3} \times 2 + 3 \times 4 + 0 \times 0) - (0 \times \frac{5}{3} + 0 \times 3 + 2 \times 0 + 4 \times 0)| = \frac{23}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
35
AdvancedMCQ
સીધી રેખાઓ $2x + y = 5$ અને $x - 2y = 3$ બિંદુ $A$ પર છેદે છે. આ બે રેખાઓ પર બિંદુઓ $B$ અને $C$ એવી રીતે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે કે જેથી $AB = AC$ થાય. તો બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ શું હશે?
A
$3x - y - 3 = 0$
B
$x + 3y - 11 = 0$
C
$3x + y - 9 = 0$
D
$A$ અને $B$ બંને

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $L_1: 2x + y - 5 = 0$ અને $L_2: x - 2y - 3 = 0$ છે.
તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $( -2 ) \times ( 1/2 ) = -1$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે.
ધારો કે $A$ એ છેદબિંદુ છે. $AB = AC$ હોવાથી,$\triangle ABC$ એ $A$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો સમદ્વિબાજુ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
રેખા $BC$ એ આપેલ રેખાઓ સાથે $45^\circ$ અથવા $135^\circ$ નો ખૂણો બનાવતી હોવી જોઈએ.
રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ ના ખૂણાના દ્વિભાજકોના ઢાળ $x + 3y - 2 = 0$ અને $3x - y - 8 = 0$ છે.
આ દ્વિભાજકોના ઢાળ $-1/3$ અને $3$ છે.
$BC$ એ ખૂણાના દ્વિભાજકને લંબ હોવાથી,$BC$ નો ઢાળ $3$ અથવા $-1/3$ છે.
ઢાળ $m = 3$ અને બિંદુ $(2, 3)$ માટે: $3x - y - 3 = 0$.
ઢાળ $m = -1/3$ અને બિંદુ $(2, 3)$ માટે: $x + 3y - 11 = 0$.
આમ,બંને રેખાઓ શક્ય છે.
36
AdvancedMCQ
ઉગમબિંદુ અને રેખા $L_1$ જ્યાં $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષને છેદે છે તે બિંદુઓ એક કાટકોણ ત્રિકોણ $T$ ના શિરોબિંદુઓ છે,જેનું ક્ષેત્રફળ $8$ છે. વળી,રેખા $L_1$ એ રેખા $L_2: 4x - y = 3$ ને લંબ છે. તો ત્રિકોણ $T$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$10 + \sqrt{68}$
B
$8 + \sqrt{32}$
C
$17 + \sqrt{257}$
D
$4\sqrt{2} + 4$

Solution

(A) રેખા $L_2$ નો ઢાળ $4$ છે. $L_1 \perp L_2$ હોવાથી,$L_1$ નો ઢાળ $m = -\frac{1}{4}$ થાય.
રેખા $L_1$ નું સમીકરણ $y = -\frac{1}{4}x + k$ લો,જેને $x + 4y = 4k$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $c = 4k$. અંતઃખંડો $(c, 0)$ અને $(0, \frac{c}{4})$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ અને આ અંતઃખંડો દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણ $T$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times |c| \times |\frac{c}{4}| = 8$ છે.
$|c^2| = 64$,તેથી $c = \pm 8$.
$c = 8$ લેતા,શિરોબિંદુઓ $(0, 0), (8, 0)$ અને $(0, 2)$ મળે છે.
બાજુઓની લંબાઈ $8, 2$ અને $\sqrt{8^2 + 2^2} = \sqrt{68}$ છે.
પરિમિતિ $8 + 2 + \sqrt{68} = 10 + \sqrt{68}$ થાય.
37
MediumMCQ
$P(3, 1)$ માંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા યામ અક્ષોને $A$ અને $B$ માં મળે છે. આપેલ છે કે ઉગમબિંદુ $O$ થી આ સીધી રેખાનું અંતર મહત્તમ છે. ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{50}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{25}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{20}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$\frac{100}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(A) $P(3, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $m$ ધારો. રેખાનું સમીકરણ $(y - 1) = m(x - 3)$ એટલે કે $mx - y + (1 - 3m) = 0$ છે.
ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ થી આ રેખાનું અંતર $d = \frac{|1 - 3m|}{\sqrt{m^2 + 1}}$ છે.
અંતર મહત્તમ હોવા માટે,રેખા $AB$ એ $OP$ ને લંબ હોવી જોઈએ. $OP$ નો ઢાળ $m_{OP} = \frac{1}{3}$ છે. તેથી,$AB$ નો ઢાળ $m = -3$ થાય.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $(y - 1) = -3(x - 3)$ એટલે કે $3x + y = 10$ છે.
અંતઃખંડ શોધવા માટે,$y = 0$ લેતા $x = \frac{10}{3}$ (બિંદુ $A$) અને $x = 0$ લેતા $y = 10$ (બિંદુ $B$) મળે છે.
ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times OA \times OB = \frac{1}{2} \times \frac{10}{3} \times 10 = \frac{50}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$ થાય.
38
AdvancedMCQ
રેખાઓના પરિવાર $x(a + b) + y = 1$ ને ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $a, b$ અને $c$ એ સમીકરણ $x^3 - 3x^2 + x + \lambda = 0$ ના બીજ છે,જેથી $c \in [1, 2]$ થાય. જો આપેલ રેખાઓનો પરિવાર યામ અક્ષો સાથે $A$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ત્રિકોણ બનાવે,તો $A$ નું મહત્તમ મૂલ્ય (ચોરસ એકમમાં) કેટલું હશે?
A
$1/4$
B
$1$
C
$1/8$
D
$1/2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^3 - 3x^2 + x + \lambda = 0$ ના બીજ $a, b, c$ છે.
વિએટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો $a + b + c = 3$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a + b = 3 - c$.
રેખાનું સમીકરણ $x(a + b) + y = 1$ છે,જેને અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{1/(a+b)} + \frac{y}{1} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
યામ અક્ષો સાથે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times |\text{પાયો}| \times |\text{વેધ}| = \frac{1}{2} \times \frac{1}{|a+b|} \times 1 = \frac{1}{2|3-c|}$ છે.
$c \in [1, 2]$ હોવાથી,$3 - c \in [1, 2]$ મળે,તેથી $a + b > 0$.
આમ,$A = \frac{1}{2(3-c)}$.
$A$ ને મહત્તમ કરવા માટે,છેદ $2(3-c)$ ને મહત્તમ કરવો પડે,જે ત્યારે થાય જ્યારે $c$ અંતરાલ $[1, 2]$ માં તેની મહત્તમ કિંમત પર હોય.
$c = 2$ માટે,$A = \frac{1}{2(3-2)} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$A$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $1/2$ ચોરસ એકમ છે.
39
AdvancedMCQ
જો $P(x_1, y_1)$ અને $Q(x_2, y_2)$ એ $2x + 3y + 1 = 0$ પરના બિંદુઓ હોય કે જેથી $|PA - PB|$ મહત્તમ હોય અને $|QA - QB|$ ન્યૂનતમ હોય,જ્યાં $A(2, 0)$ અને $B(0, 2)$ છે,તો $x_1 - y_1 + x_2 - y_2$ ની કિંમત -
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(B) $|PA - PB|$ મહત્તમ હોય જ્યારે $P, A, B$ સમરેખ હોય. રેખા $AB$ નું સમીકરણ $x + y = 2$ છે.
$x + y = 2$ અને $2x + 3y + 1 = 0$ ને ઉકેલતા $P(7, -5)$ મળે છે.
$|QA - QB|$ ન્યૂનતમ હોય જ્યારે $Q$ એ રેખા $2x + 3y + 1 = 0$ અને $AB$ ના લંબદ્વિભાજકનું છેદબિંદુ હોય.
$AB$ નો લંબદ્વિભાજક $y - x = 0$ છે.
$y = x$ અને $2x + 3y + 1 = 0$ ને ઉકેલતા $5x = -1$ મળે,તેથી $x_2 = -1/5$ અને $y_2 = -1/5$.
આમ,$x_1 - y_1 + x_2 - y_2 = (7 - (-5)) + (-1/5 - (-1/5)) = 12 + 0 = 12$.
40
DifficultMCQ
સાચું વિધાન ઓળખો-
A
જો $(4,2)$,$(2,4)$ અને ઉગમબિંદુમાંથી ચલ રેખા પર દોરેલા લંબની લંબાઈનો બેઝિક સરવાળો શૂન્ય હોય,તો રેખા ફરજિયાતપણે $(2,2)$ માંથી પસાર થાય છે.
B
જો $P$ એ $\Delta ABC$ ની અંદરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $Ar(\Delta PAB) + Ar(\Delta PBC) + Ar(\Delta PAC) = Ar(\Delta ABC)$ થાય,તો $P$ એ $\Delta ABC$ નું લંબકેન્દ્ર છે.
C
રેખાઓની જોડી હંમેશા અનુરૂપ ખૂણા દ્વિભાજક જોડી વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે.
D
બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના મધ્યબિંદુનું હાર્મોનિક કોન્જુગેટ એ બંનેમાંથી કોઈ એક બિંદુ છે.

Solution

(A) વિકલ્પ $(A)$ માટે: ધારો કે રેખા $ax + by + c = 0$ છે. લંબ અંતરનો સરવાળો $\frac{4a+2b+c}{\sqrt{a^2+b^2}} + \frac{2a+4b+c}{\sqrt{a^2+b^2}} + \frac{c}{\sqrt{a^2+b^2}} = 0$ થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે $6a + 6b + 3c = 0$,અથવા $2a + 2b + c = 0$. આ રેખા $(2,2)$ માંથી પસાર થવાની શરત છે. તેથી,$(A)$ સાચું છે.
વિકલ્પ $(B)$ માટે: શરત $Ar(\Delta PAB) + Ar(\Delta PBC) + Ar(\Delta PAC) = Ar(\Delta ABC)$ એ $\Delta ABC$ ની અંદરના કોઈપણ બિંદુ $P$ માટે સંતોષાય છે,માત્ર લંબકેન્દ્ર માટે જ નહીં. તેથી,$(B)$ ખોટું છે.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: રેખાઓની જોડીના ખૂણા દ્વિભાજકો એકબીજાને લંબ હોય છે,તેઓ તેમની વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતા નથી. તેથી,$(C)$ ખોટું છે.
વિકલ્પ $(D)$ માટે: $A$ અને $B$ ના મધ્યબિંદુનું હાર્મોનિક કોન્જુગેટ અનંત પર હોય છે. તેથી,$(D)$ ખોટું છે.
41
AdvancedMCQ
બિંદુ $(2, 5)$ માંથી પસાર થતી કેટલી સીધી રેખાઓ દોરી શકાય જે યામ અક્ષો સાથે $24 \text{ ચોરસ એકમ}$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ત્રિકોણ બનાવે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) $(2, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ લો.
રેખા $(2, 5)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{2}{a} + \frac{5}{b} = 1$.
યામ અક્ષો સાથે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |ab| = 24$ છે,તેથી $|ab| = 48$.
કિસ્સો $1$: $ab = 48$. તો $b = \frac{48}{a}$. સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{2}{a} + \frac{5a}{48} = 1 \Rightarrow 5a^2 - 48a + 96 = 0$. વિવેચક $D > 0$ હોવાથી $2$ રેખાઓ મળે.
કિસ્સો $2$: $ab = -48$. તો $b = -\frac{48}{a}$. સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{2}{a} - \frac{5a}{48} = 1 \Rightarrow 5a^2 + 48a - 96 = 0$. વિવેચક $D > 0$ હોવાથી $2$ રેખાઓ મળે.
કુલ રેખાઓની સંખ્યા $= 2 + 2 = 4$.
42
AdvancedMCQ
$(3, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $3x + 4y = 11$ તથા $3x + 4y = 1$ રેખાઓ વચ્ચે $2 \text{ units}$ નો અંતઃખંડ કાપતી રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$2x + y - 8 = 0$
B
$3y - 4x + 6 = 0$
C
$3x + 4y - 17 = 0$
D
$2x - y - 4 = 0$

Solution

(B) બે સમાંતર રેખાઓ $3x + 4y - 11 = 0$ અને $3x + 4y - 1 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|11 - 1|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{10}{5} = 2 \text{ units}$ છે.
આપેલ રેખાઓ વચ્ચેનો અંતઃખંડ એ બંને રેખાઓ વચ્ચેના લંબ અંતર જેટલો જ હોવાથી,માંગેલ રેખા આપેલ રેખાઓને લંબ હશે.
આપેલ રેખાઓનો ઢાળ $m = -\frac{3}{4}$ છે,તેથી માંગેલ રેખાનો ઢાળ $m' = \frac{4}{3}$ થશે.
$(3, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{4}{3}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ: $y - 2 = \frac{4}{3}(x - 3)$.
$3y - 6 = 4x - 12 \implies 3y - 4x + 6 = 0$.
43
AdvancedMCQ
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ $(AC = BC)$ ના શિરોબિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(-2, 3)$ અને $(2, 0)$ છે. $AB$ ને સમાંતર અને $\frac{43}{12}$ જેટલો $y$-અંતઃખંડ ધરાવતી રેખા $C$ માંથી પસાર થાય છે,તો $C$ ના યામ શોધો:
A
$\left(-\frac{3}{4}, 1\right)$
B
$\left(1, \frac{17}{6}\right)$
C
$\left(\frac{2}{3}, \frac{4}{5}\right)$
D
$(1, 0)$

Solution

(B) ધારો કે $C$ એ $(\alpha, \beta)$ છે.
$AC = BC$ હોવાથી,$AC^2 = BC^2$.
$(\alpha + 2)^2 + (\beta - 3)^2 = (\alpha - 2)^2 + (\beta - 0)^2$
$\alpha^2 + 4\alpha + 4 + \beta^2 - 6\beta + 9 = \alpha^2 - 4\alpha + 4 + \beta^2$
$8\alpha - 6\beta + 9 = 0$ ......$(1)$
$AB$ નો ઢાળ $= \frac{0 - 3}{2 - (-2)} = -\frac{3}{4}$.
$AB$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $y = -\frac{3}{4}x + c$ છે.
$y$-અંતઃખંડ $c = \frac{43}{12}$ આપેલ છે,તેથી સમીકરણ $y = -\frac{3}{4}x + \frac{43}{12}$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $9x + 12y = 43$ છે.
આ રેખા $C(\alpha, \beta)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $9\alpha + 12\beta = 43$ ......$(2)$.
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા:
$(1)$ પરથી,$6\beta = 8\alpha + 9 \Rightarrow 12\beta = 16\alpha + 18$.
$(2)$ માં મૂકતા: $9\alpha + 16\alpha + 18 = 43$ $\Rightarrow 25\alpha = 25$ $\Rightarrow \alpha = 1$.
તેથી $12\beta = 43 - 9(1) = 34 \Rightarrow \beta = \frac{34}{12} = \frac{17}{6}$.
આમ,$C = \left(1, \frac{17}{6}\right)$.
44
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુ $O$ માંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા,રેખાઓ $3y = 10 - 4x$ અને $8x + 6y + 5 = 0$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં મળે છે. તો $O$ એ રેખાખંડ $AB$ નું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$2:3$
B
$1:2$
C
$4:1$
D
$3:4$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $L_1: 4x + 3y - 10 = 0$ અને $L_2: 8x + 6y + 5 = 0$ છે.
નોંધો કે $L_2$ ને $2(4x + 3y) + 5 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે,જેનો અર્થ છે કે $4x + 3y = -2.5$.
રેખાઓ $4x + 3y = 10$ અને $4x + 3y = -2.5$ સમાંતર હોવાથી,ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પસાર થતી કોઈપણ રેખા તેમને $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં એવી રીતે છેદશે કે જેથી અંતર $OA$ અને $OB$ નો ગુણોત્તર એ ઉગમબિંદુથી આ રેખાઓના લંબ અંતરના ગુણોત્તર જેટલો થાય.
$(0,0)$ થી $4x + 3y - 10 = 0$ નું લંબ અંતર $d_1 = \frac{|-10|}{\sqrt{4^2 + 3^2}} = \frac{10}{5} = 2$ છે.
$(0,0)$ થી $8x + 6y + 5 = 0$ નું લંબ અંતર $d_2 = \frac{|5|}{\sqrt{8^2 + 6^2}} = \frac{5}{10} = 0.5 = \frac{1}{2}$ છે.
રેખાઓ ઉગમબિંદુની વિરુદ્ધ બાજુઓ પર હોવાથી,ઉગમબિંદુ $O$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $OA:OB = d_1:d_2 = 2 : \frac{1}{2} = 4:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
45
DifficultMCQ
ધારો કે $L$ એ $P(1, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી રેખા છે,જેથી યામ અક્ષો વચ્ચેનો તેનો અંતઃખંડ $P$ આગળ દુભાગે છે. જો $L_1$ એ $L$ ને લંબ અને $(-2, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી રેખા હોય,તો $L$ અને $L_1$ નું છેદબિંદુ શોધો.
A
$\left( \frac{4}{5}, \frac{12}{5} \right)$
B
$\left( \frac{3}{5}, \frac{23}{10} \right)$
C
$\left( \frac{11}{20}, \frac{29}{10} \right)$
D
$\left( \frac{3}{10}, \frac{17}{5} \right)$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $L$ ના $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડો અનુક્રમે $a$ અને $b$ છે. રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
અંતઃખંડ $P(1, 2)$ આગળ દુભાગે છે,તેથી $\frac{a}{2} = 1 \implies a = 2$ અને $\frac{b}{2} = 2 \implies b = 4$.
આમ,રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{2} + \frac{y}{4} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x + y = 4 \quad (1)$ થાય છે.
રેખા $L$ નો ઢાળ $m = -2$ છે. રેખા $L$ ને લંબ રેખા $L_1$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{m} = \frac{1}{2}$ છે.
$L_1$ એ $(-2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $y - 1 = \frac{1}{2}(x + 2) \implies x - 2y = -4 \quad (2)$ છે.
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા:
$x = \frac{4}{5}$ અને $y = \frac{12}{5}$ મળે છે.
છેદબિંદુ $\left( \frac{4}{5}, \frac{12}{5} \right)$ છે.
Solution diagram
46
DifficultMCQ
જો બે રેખાઓ $x + (a - 1)y = 1$ અને $2x + a^2y = 1$ $(a \in R - \{0, 1\})$ પરસ્પર લંબ હોય,તો તેમના છેદબિંદુનું ઉગમબિંદુથી અંતર શોધો.
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{\sqrt{2}}{5}$
C
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
D
$\sqrt{\frac{2}{5}}$

Solution

(D) બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
રેખા $L_1: x + (a - 1)y = 1$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{a - 1}$ છે.
રેખા $L_2: 2x + a^2y = 1$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{2}{a^2}$ છે.
$m_1 m_2 = -1$ હોવાથી,$\left(-\frac{1}{a - 1}\right) \left(-\frac{2}{a^2}\right) = -1$.
$\Rightarrow \frac{2}{a^2(a - 1)} = -1$ $\Rightarrow a^3 - a^2 + 2 = 0$.
ઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(a + 1)(a^2 - 2a + 2) = 0$.
અહીં $a^2 - 2a + 2 = (a - 1)^2 + 1 > 0$ હોવાથી,માત્ર વાસ્તવિક ઉકેલ $a = -1$ મળે છે.
$a = -1$ મુકતા:
$L_1: x - 2y = 1$.
$L_2: 2x + y = 1$.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$x - 2y = 1$ $(1)$
$2x + y = 1$ $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $4x + 2y = 2$.
બંનેનો સરવાળો કરતા: $5x = 3 \Rightarrow x = \frac{3}{5}$.
$x = \frac{3}{5}$ ને $(2)$ માં મુકતા: $y = -\frac{1}{5}$.
છેદબિંદુ $P(\frac{3}{5}, -\frac{1}{5})$ છે.
ઉગમબિંદુથી અંતર $OP = \sqrt{(\frac{3}{5})^2 + (-\frac{1}{5})^2} = \sqrt{\frac{10}{25}} = \sqrt{\frac{2}{5}}$.
47
Difficult
એક રેખા એવી છે કે જે રેખાઓ $5x - y + 4 = 0$ અને $3x + 4y - 4 = 0$ વચ્ચેનો તેનો રેખાખંડ બિંદુ $(1, 5)$ પર દુભાગે છે. તેનું સમીકરણ મેળવો.

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ:
$5x - y + 4 = 0$ ..... $(1)$
$3x + 4y - 4 = 0$ ..... $(2)$
ધારો કે માંગેલ રેખા રેખાઓ $(1)$ અને $(2)$ ને અનુક્રમે $P(\alpha_{1}, \beta_{1})$ અને $Q(\alpha_{2}, \beta_{2})$ બિંદુઓ પર છેદે છે.
$P$ એ $(1)$ પર હોવાથી,$\beta_{1} = 5\alpha_{1} + 4$.
$Q$ એ $(2)$ પર હોવાથી,$\beta_{2} = \frac{4 - 3\alpha_{2}}{4}$.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $(1, 5)$ છે,તેથી $\frac{\alpha_{1} + \alpha_{2}}{2} = 1$ અને $\frac{\beta_{1} + \beta_{2}}{2} = 5$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$\alpha_{2} = 2 - \alpha_{1}$.
બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{(5\alpha_{1} + 4) + \frac{4 - 3(2 - \alpha_{1})}{4}}{2} = 5$.
$20\alpha_{1} + 16 + 4 - 6 + 3\alpha_{1} = 40 \implies 23\alpha_{1} = 26 \implies \alpha_{1} = \frac{26}{23}$.
તેથી $\beta_{1} = 5(\frac{26}{23}) + 4 = \frac{222}{23}$.
રેખા $(1, 5)$ અને $(\frac{26}{23}, \frac{222}{23})$ માંથી પસાર થાય છે.
ઢાળ $m = \frac{\frac{222}{23} - 5}{\frac{26}{23} - 1} = \frac{107}{3}$.
સમીકરણ $y - 5 = \frac{107}{3}(x - 1) \implies 3y - 15 = 107x - 107$.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $107x - 3y - 92 = 0$ છે.
48
DifficultMCQ
ધારો કે $A(-1, 1)$,$B(3, 4)$ અને $C(2, 0)$ ત્રણ આપેલા બિંદુઓ છે. એક રેખા $y = mx$,$m > 0$,રેખાઓ $AC$ અને $BC$ ને અનુક્રમે બિંદુ $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. ધારો કે $A_1$ અને $A_2$ એ અનુક્રમે $\Delta ABC$ અને $\Delta PQC$ ના ક્ષેત્રફળ છે,જેથી $A_1 = 3A_2$ થાય,તો $m$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{4}{15}$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે $P \equiv (x_1, mx_1)$ અને $Q \equiv (x_2, mx_2)$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ:
$A_1 = \frac{1}{2} |3(0 - 1) + 2(1 - 4) + (-1)(4 - 0)| = \frac{13}{2}$.
$\Delta PQC$ નું ક્ષેત્રફળ:
$A_2 = m|x_1 - x_2|$.
$A_1 = 3A_2$ હોવાથી,$|x_1 - x_2| = \frac{13}{6m}$.
રેખા $AC$ નું સમીકરણ $x + 3y = 2$ છે,તેથી $x_1 = \frac{2}{1 + 3m}$.
રેખા $BC$ નું સમીકરણ $y = 4x - 8$ છે,તેથી $x_2 = \frac{8}{4 - m}$.
$|x_1 - x_2| = \frac{26m}{(3m + 1)(4 - m)} = \frac{13}{6m}$.
આથી $15m^2 - 11m - 4 = 0$,જેનો ઉકેલ $m = 1$ મળે છે.
Solution diagram
49
DifficultMCQ
જો $p$ અને $q$ એ ઉગમબિંદુથી રેખાઓ $x \operatorname{cosec} \alpha - y \sec \alpha = k \cot 2 \alpha$ અને $x \sin \alpha + y \cos \alpha = k \sin 2 \alpha$ પરના લંબની લંબાઈ હોય,તો $k^{2}$ બરાબર શું થાય?
A
$4 p^{2} + q^{2}$
B
$2 p^{2} + q^{2}$
C
$p^{2} + 2 q^{2}$
D
$p^{2} + 4 q^{2}$

Solution

(A) પ્રથમ રેખા $x \operatorname{cosec} \alpha - y \sec \alpha = k \cot 2 \alpha$ છે,જેને $\frac{x}{\sin \alpha} - \frac{y}{\cos \alpha} = \frac{k \cos 2 \alpha}{\sin 2 \alpha}$ તરીકે લખી શકાય.
$\sin \alpha \cos \alpha$ વડે ગુણતા,આપણને $x \cos \alpha - y \sin \alpha = \frac{k}{2} \cos 2 \alpha$ મળે છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખા $x \cos \alpha - y \sin \alpha - \frac{k}{2} \cos 2 \alpha = 0$ નું લંબ અંતર $p = \left| \frac{k}{2} \cos 2 \alpha \right|$ છે.
તેથી,$2p = |k \cos 2 \alpha|$,જેનો અર્થ છે $4p^{2} = k^{2} \cos^{2} 2 \alpha$ $(i)$.
બીજી રેખા $x \sin \alpha + y \cos \alpha = k \sin 2 \alpha$ છે. ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $q = |k \sin 2 \alpha|$ છે.
તેથી,$q^{2} = k^{2} \sin^{2} 2 \alpha$ $(ii)$.
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા,$4p^{2} + q^{2} = k^{2} (\cos^{2} 2 \alpha + \sin^{2} 2 \alpha) = k^{2}$.

Straight Line — Mix Examples-Straight Line · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.