Gujarati

Problems related to triangle and quadrilateral Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Problems related to triangle and quadrilateral

325+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 325 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો એક સમબાજુ ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(3, 0)$ હોય,અને ત્રીજું શિરોબિંદુ પ્રથમ ચરણમાં હોય,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{4}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\text{આપેલ પૈકી એકપણ નહીં}$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(1, 0)$ અને $B(3, 0)$ છે. બાજુ $AB$ ની લંબાઈ $AB = \sqrt{(3-1)^2 + (0-0)^2} = 2$ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $\text{Area} = \frac{\sqrt{3}}{4} a^2$ છે.
અહીં $a = 2$ મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{\sqrt{3}}{4} \times (2)^2 = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 4 = \sqrt{3}$.
આમ,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{3}$ છે.
102
DifficultMCQ
ધારો કે $A(h, k)$,$B(1, 1)$ અને $C(2, 1)$ એ $AC$ કર્ણવાળા કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે. જો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $1$ હોય,તો $k$ ના મૂલ્યોનો ગણ નીચેનામાંથી કયો હોઈ શકે?
A
$(1, 3)$
B
$(0, 2)$
C
$(-1, 3)$
D
$(-3, -2)$

Solution

(C) આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(h, k)$,$B(1, 1)$ અને $C(2, 1)$ છે.
$AC$ કર્ણ હોવાથી,કાટખૂણો $B(1, 1)$ આગળ છે.
તેથી,$AB \perp BC$.
$BC$ નો ઢાળ $m_{BC} = \frac{1-1}{2-1} = 0$ છે. $BC$ સમક્ષિતિજ હોવાથી,$AB$ શિરોલંબ હોવું જોઈએ.
તેથી,$A$ નો $x$-યામ $B$ ના $x$-યામ જેટલો જ હોવો જોઈએ,એટલે કે $h = 1$.
હવે,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = 1$ છે.
પાયો $BC = \sqrt{(2-1)^2 + (1-1)^2} = 1$.
વેધ $AB = \sqrt{(1-1)^2 + (k-1)^2} = |k-1|$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 1 \times |k-1| = 1$.
$|k-1| = 2$.
આનો અર્થ એ છે કે $k-1 = 2$ અથવા $k-1 = -2$.
તેથી,$k = 3$ અથવા $k = -1$.
$k$ ના શક્ય મૂલ્યો $\{-1, 3\}$ છે.
103
EasyMCQ
જો ચોરસના સામ-સામેના બે શિરોબિંદુઓ $(5, -4)$ અને $(-3, 2)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$50$
B
$75$
C
$25$
D
$100$

Solution

(A) ધારો કે ચોરસના સામ-સામેના શિરોબિંદુઓ $A(5, -4)$ અને $C(-3, 2)$ છે.
વિકર્ણ $d$ ની લંબાઈ આ બે બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર છે:
$d = \sqrt{(5 - (-3))^2 + (-4 - 2)^2}$
$d = \sqrt{8^2 + (-6)^2} = \sqrt{64 + 36} = \sqrt{100} = 10$.
ચોરસ માટે,વિકર્ણ $d = s\sqrt{2}$ જ્યાં $s$ એ બાજુની લંબાઈ છે.
તેથી,$s\sqrt{2} = 10 \implies s = \frac{10}{\sqrt{2}} = 5\sqrt{2}$.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $s^2 = (5\sqrt{2})^2 = 25 \times 2 = 50$ ચોરસ એકમ થાય.
104
DifficultMCQ
શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(0,41)$ અને $(41,0)$ ધરાવતા ત્રિકોણના અંદરના ભાગમાં આવેલા,બંને યામ પૂર્ણાંક હોય તેવા બિંદુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$780$
B
$901$
C
$861$
D
$820$

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(41,0)$ અને $(0,41)$ છે.
$(41,0)$ અને $(0,41)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $x + y = 41$ છે.
આપણે એવા પૂર્ણાંક બિંદુઓ $(x, y)$ શોધવાના છે કે જેથી $x > 0$,$y > 0$ અને $x + y < 41$ થાય.
નિશ્ચિત $x$ માટે,$y$ ની શક્ય કિંમતો $1, 2, \dots, 40-x$ છે.
આપેલ $x$ માટે આવા બિંદુઓની સંખ્યા $40-x$ છે.
$x = 1$ થી $39$ સુધીનો સરવાળો લેતા:
$\sum_{x=1}^{39} (40-x) = 39 + 38 + \dots + 1$.
સરવાળાના સૂત્ર $\frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા $(n=39)$:
$\frac{39 \times 40}{2} = 39 \times 20 = 780$.
105
DifficultMCQ
ધારો કે $A(h, k)$,$B(1, 1)$ અને $C(2, 1)$ એ કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે જેમાં $AC$ કર્ણ છે. જો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $1$ ચોરસ એકમ હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમતોનો ગણ શોધો.
A
$\{-1, 3\}$
B
$\{-3, -2\}$
C
$\{1, 3\}$
D
$\{0, 2\}$

Solution

(A) આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(h, k)$,$B(1, 1)$ અને $C(2, 1)$ છે.
$AC$ કર્ણ હોવાથી,કાટખૂણો $B$ આગળ છે. તેથી,$AB \perp BC$.
$AB$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{k-1}{h-1}$ અને $BC$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{1-1}{2-1} = 0$ છે.
$AB \perp BC$ હોવાથી,રેખા $AB$ શિરોલંબ હોવી જોઈએ,તેથી $h = 1$.
હવે,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = 1$ છે.
અહીં,પાયો $BC = \sqrt{(2-1)^2 + (1-1)^2} = 1$.
વેધ $AB = \sqrt{(1-1)^2 + (k-1)^2} = |k-1|$.
તેથી,$\frac{1}{2} \times 1 \times |k-1| = 1$.
$|k-1| = 2$.
$k-1 = 2$ અથવા $k-1 = -2$.
$k = 3$ અથવા $k = -1$.
તેથી,$k$ ની કિંમતોનો ગણ $\{-1, 3\}$ છે.
106
EasyMCQ
જો ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના યામ પૂર્ણાંક હોય,તો તે ત્રિકોણ કેવો હોય?
A
સમબાજુ
B
ક્યારેય સમબાજુ ન હોય
C
સમદ્વિબાજુ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$,અને $(x_3, y_3)$ છે,જ્યાં બધા યામ પૂર્ણાંક છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
બધા યામ પૂર્ણાંક હોવાથી,ક્ષેત્રફળ એક સંમેય સંખ્યા હશે.
જો ત્રિકોણ સમબાજુ હોય અને તેની બાજુની લંબાઈ $a$ હોય,તો $a^2 = (x_1 - x_2)^2 + (y_1 - y_2)^2$. યામ પૂર્ણાંક હોવાથી,$a^2$ એક ધન પૂર્ણાંક હશે.
સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\sqrt{3}}{4} a^2$ થાય.
$a^2$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$\frac{\sqrt{3}}{4} a^2$ એ અસંમેય સંખ્યા થાય.
આ વિરોધાભાસ છે,કારણ કે ક્ષેત્રફળ સંમેય અને અસંમેય બંને ન હોઈ શકે. તેથી,પૂર્ણાંક યામ ધરાવતો ત્રિકોણ ક્યારેય સમબાજુ હોઈ શકે નહીં.
107
MediumMCQ
જો $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ હોય,અને ક્રમિક બાજુઓ $AB, BC, CD$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓને સીધી રેખાઓ દ્વારા જોડવામાં આવે,તો ચતુષ્કોણ $PQRS$ હંમેશા શું હોય?
A
ચોરસ
B
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ
C
લંબચોરસ
D
સમબાજુ ચતુષ્કોણ

Solution

(B) ધારો કે $P, Q, R, S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB, BC, CD, DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
$\triangle ABC$ માં મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$PQ \parallel AC$ અને $PQ = \frac{1}{2} AC$.
તે જ રીતે,$\triangle ADC$ માં,$SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$.
આમ,$PQ \parallel SR$ અને $PQ = SR$.
ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓની એક જોડી સમાંતર અને સમાન હોવાથી,$PQRS$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
આ પરિણામને વેરિગ્નનનું પ્રમેય કહેવામાં આવે છે.
108
MediumMCQ
ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓના યામ $(2, -1)$,$(0, 2)$,$(2, 3)$ અને $(4, 0)$ છે. તેના વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે?
A
$90^o$
B
$0^o$
C
$\tan^{-1}(2)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(2, -1)$,$B(0, 2)$,$C(2, 3)$ અને $D(4, 0)$ છે.
વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ છે.
વિકર્ણ $AC$ નો ઢાળ $(m_1)$ $\frac{3 - (-1)}{2 - 2} = \frac{4}{0} = \infty$ (શિરોલંબ રેખા) છે.
વિકર્ણ $BD$ નો ઢાળ $(m_2)$ $\frac{0 - 2}{4 - 0} = \frac{-2}{4} = -\frac{1}{2}$ છે.
એક વિકર્ણ શિરોલંબ હોવાથી,વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = |\frac{1}{m_2}| = |\frac{1}{-1/2}| = 2$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}(2)$.
109
MediumMCQ
જેની બાજુઓ $lx + my + n = 0$,$lx + my + n' = 0$,$mx + ly + n = 0$,અને $mx + ly + n' = 0$ છે તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\tan^{-1}\left(\frac{l^2 - m^2}{l^2 + m^2}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{2lm}{l^2 + m^2}\right)$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $lx + my + n = 0$,$lx + my + n' = 0$,$mx + ly + n = 0$,અને $mx + ly + n' = 0$ છે.
આ બે જોડી સમાંતર રેખાઓ દર્શાવે છે.
પ્રથમ જોડી વચ્ચેનું અંતર $d_1 = \frac{|n - n'|}{\sqrt{l^2 + m^2}}$ છે.
બીજી જોડી વચ્ચેનું અંતર $d_2 = \frac{|n - n'|}{\sqrt{m^2 + l^2}}$ છે.
અહીં $d_1 = d_2$ હોવાથી,સમાંતર બાજુઓ વચ્ચેનું અંતર સમાન છે,જેનો અર્થ છે કે આ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ (rhombus) છે.
સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો હંમેશા કાટખૂણે છેદે છે.
તેથી,વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
110
AdvancedMCQ
એક ચોરસની એક બાજુ ધન $x-$અક્ષ સાથે લઘુકોણ $\alpha$ બનાવે છે,અને તેનો એક અંત્યબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે. જો ચોરસના બાકીના ત્રણ શિરોબિંદુઓ $x-$અક્ષની ઉપર આવેલા હોય અને ચોરસની બાજુનું માપ $4$ હોય,તો ચોરસના જે વિકર્ણ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતો નથી તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$(cos\, \alpha + sin\, \alpha) x + (cos\, \alpha - sin\, \alpha) y = 4$
B
$(cos\, \alpha + sin\, \alpha) x - (cos\, \alpha - sin\, \alpha) y = 4$
C
$(cos\, \alpha - sin\, \alpha) x + (cos\, \alpha + sin\, \alpha) y = 4$
D
$(cos\, \alpha - sin\, \alpha) x - (cos\, \alpha + sin\, \alpha) y = 4 cos\, 2\alpha$

Solution

(C) ધારો કે ચોરસ $ABCD$ છે,જેમાં શિરોબિંદુ $B$ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર છે. બાજુ $BC$ એ ધન $x-$અક્ષ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવે છે. બાજુની લંબાઈ $4$ હોવાથી,$C$ ના યામ $(4 \cos \alpha, 4 \sin \alpha)$ થાય.
ચોરસ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,બાજુ $BA$ એ $BC$ ને લંબ છે અને $x-$અક્ષ સાથે $\alpha + 90^\circ$ નો ખૂણો બનાવે છે. તેથી,$A$ ના યામ $(-4 \sin \alpha, 4 \cos \alpha)$ થાય.
શિરોબિંદુ $D$ એ $A + C = (4 \cos \alpha - 4 \sin \alpha, 4 \sin \alpha + 4 \cos \alpha)$ થશે.
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર ન થતો વિકર્ણ $AC$ છે. $AC$ નો ઢાળ $\frac{4 \sin \alpha - 4 \cos \alpha}{4 \cos \alpha - (-4 \sin \alpha)} = \frac{\sin \alpha - \cos \alpha}{\cos \alpha + \sin \alpha}$ છે.
$C(4 \cos \alpha, 4 \sin \alpha)$ માંથી પસાર થતી રેખા $AC$ નું સમીકરણ: $y - 4 \sin \alpha = \frac{\sin \alpha - \cos \alpha}{\cos \alpha + \sin \alpha} (x - 4 \cos \alpha)$.
$(y - 4 \sin \alpha)(\cos \alpha + \sin \alpha) = (x - 4 \cos \alpha)(\sin \alpha - \cos \alpha)$.
$y(\cos \alpha + \sin \alpha) - 4 \sin \alpha \cos \alpha - 4 \sin^2 \alpha = x(\sin \alpha - \cos \alpha) - 4 \sin \alpha \cos \alpha + 4 \cos^2 \alpha$.
$x(\cos \alpha - \sin \alpha) + y(\cos \alpha + \sin \alpha) = 4(\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha) = 4$.
Solution diagram
111
MediumMCQ
$x + y - 3 = 0$,$x - 3y + 9 = 0$ અને $3x - 2y + 1 = 0$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{10}{7}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{16}{7}$ ચોરસ એકમ
C
$4$ ચોરસ એકમ
D
$9$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે,રેખાઓના સમીકરણોને જોડીમાં ઉકેલો.
$A = (0, 3)$,$B = (1, 2)$,$C = (\frac{15}{7}, \frac{26}{7})$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$.
ગણતરી કરતા જવાબ $\frac{16}{7}$ ચોરસ એકમ મળે છે.
112
AdvancedMCQ
જેના યામ $(2, 1), (1, 4), (4, 5), (5, 2)$ છે તેવા ચાર બિંદુઓ શું બનાવે છે:
A
એક લંબચોરસ જે ચોરસ નથી
B
એક સમલંબ ચતુષ્કોણ જે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ નથી
C
એક ચોરસ
D
એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ જે ચોરસ નથી

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(2, 1), B(1, 4), C(4, 5), D(5, 2)$ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરીને બાજુઓની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(1-2)^2 + (4-1)^2} = \sqrt{10}$
$BC = \sqrt{(4-1)^2 + (5-4)^2} = \sqrt{10}$
$CD = \sqrt{(5-4)^2 + (2-5)^2} = \sqrt{10}$
$DA = \sqrt{(2-5)^2 + (1-2)^2} = \sqrt{10}$
બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી,આ ચતુષ્કોણ સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
હવે,વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ ની લંબાઈ શોધો:
$AC = \sqrt{(4-2)^2 + (5-1)^2} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$
$BD = \sqrt{(5-1)^2 + (2-4)^2} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$
બધી બાજુઓ સમાન છે અને વિકર્ણો પણ સમાન છે,તેથી આ ચતુષ્કોણ એક ચોરસ છે.
Solution diagram
113
AdvancedMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ ના પાયા $BC$ નું દુભાજક બિંદુ $(p, q)$ છે અને બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના સમીકરણો $px + qy = 1$ અને $qx + py = 1$ છે. $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાનું સમીકરણ શોધો:
A
$(p - 2q) x + (q - 2p) y + 1 = 0$
B
$(p + q) (x + y) - 2 = 0$
C
$(2pq - 1) (px + qy - 1) = (p^2 + q^2 - 1) (qx + py - 1)$
D
એક પણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાનું સમીકરણ $(px + qy - 1) + \lambda(qx + py - 1) = 0$ છે.
આ રેખા $BC$ ના મધ્યબિંદુ $D(p, q)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$(p(p) + q(q) - 1) + \lambda(q(p) + p(q) - 1) = 0$
$(p^2 + q^2 - 1) + \lambda(2pq - 1) = 0$
$\lambda = -\frac{p^2 + q^2 - 1}{2pq - 1}$
$\lambda$ ની કિંમત રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(px + qy - 1) - \frac{p^2 + q^2 - 1}{2pq - 1}(qx + py - 1) = 0$
$(2pq - 1)(px + qy - 1) = (p^2 + q^2 - 1)(qx + py - 1)$
Solution diagram
114
DifficultMCQ
$ax \pm by \pm c = 0$ ચાર રેખાઓ દ્વારા ઘેરાયેલા સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{c^2}{2ab}$
B
$\frac{2c^2}{ab}$
C
$\frac{4c^2}{ab}$
D
$\frac{ab}{4c^2}$

Solution

(B) ચાર રેખાઓ $ax + by + c = 0$,$ax + by - c = 0$,$ax - by + c = 0$,અને $ax - by - c = 0$ છે.
આ રેખાઓના છેદબિંદુઓ મેળવીને સમબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ મળે છે:
$y=0$ માટે,$ax = \pm c \implies x = \pm \frac{c}{a}$. તેથી,શિરોબિંદુઓ $(\frac{c}{a}, 0)$ અને $(-\frac{c}{a}, 0)$ છે.
$x=0$ માટે,$by = \pm c \implies y = \pm \frac{c}{b}$. તેથી,શિરોબિંદુઓ $(0, \frac{c}{b})$ અને $(0, -\frac{c}{b})$ છે.
વિકર્ણો $d_1$ અને $d_2$ ની લંબાઈ:
$d_1 = \frac{2c}{a}$
$d_2 = \frac{2c}{b}$
સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times d_1 \times d_2 = \frac{1}{2} \times \frac{2c}{a} \times \frac{2c}{b} = \frac{2c^2}{ab}$.
115
AdvancedMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે પરસ્પર લંબ રેખાઓ રેખા $2x + y = 5$ સાથે એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે. તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$5$
B
$3$
C
$2.5$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે ઉગમબિંદુ $A(0, 0)$ છે. ઉગમબિંદુથી રેખા $2x + y - 5 = 0$ પરના લંબ અંતર $AD$ નું મૂલ્ય:
$AD = \left|\frac{2(0) + 1(0) - 5}{\sqrt{2^2 + 1^2}}\right| = \frac{5}{\sqrt{5}} = \sqrt{5}$.
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી અને આપેલી રેખા સાથે સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવતી હોવાથી,પાયા $BC$ પાસેના ખૂણા $45^{\circ}$ થશે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABD$ માં,$\tan 45^{\circ} = \frac{AD}{BD}$.
$\tan 45^{\circ} = 1$ હોવાથી,$BD = AD = \sqrt{5}$.
તે જ રીતે,ત્રિકોણ $ADC$ માં,$DC = AD = \sqrt{5}$.
આમ,પાયો $BC = BD + DC = \sqrt{5} + \sqrt{5} = 2\sqrt{5}$.
ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times BC \times AD$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (2\sqrt{5}) \times \sqrt{5} = 5$ ચોરસ એકમ.
116
AdvancedMCQ
સીધી રેખાઓની જોડી $x^2 - 8x + 12 = 0$ અને $y^2 - 14y + 45 = 0$ એક ચોરસ બનાવે છે. ચોરસમાં અંતર્ગત વર્તુળના કેન્દ્રના યામ શું છે?
A
$(3, 6)$
B
$(4, 7)$
C
$(4, 8)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ રેખાઓના સમીકરણો $x^2 - 8x + 12 = 0$ અને $y^2 - 14y + 45 = 0$ છે.
$x^2 - 8x + 12 = 0$ ને ઉકેલતા $(x - 6)(x - 2) = 0$ મળે છે,તેથી $x = 2$ અને $x = 6$.
$y^2 - 14y + 45 = 0$ ને ઉકેલતા $(y - 5)(y - 9) = 0$ મળે છે,તેથી $y = 5$ અને $y = 9$.
ચોરસની બાજુઓ $x = 2, x = 6, y = 5, y = 9$ છે.
ચોરસનું કેન્દ્ર સમાંતર બાજુઓની મધ્યરેખાઓનું છેદબિંદુ છે.
કેન્દ્રનો $x$-યામ $\frac{2 + 6}{2} = 4$ છે.
કેન્દ્રનો $y$-યામ $\frac{5 + 9}{2} = 7$ છે.
આમ,અંતર્ગત વર્તુળનું કેન્દ્ર $(4, 7)$ છે.
117
AdvancedMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ માં,બાજુ $AB$ નું સમીકરણ $2x + 3y = 29$ છે અને બાજુ $AC$ નું સમીકરણ $x + 2y = 16$ છે. જો $BC$ નું મધ્યબિંદુ $(5, 6)$ હોય,તો $BC$ નું સમીકરણ શું થાય?
A
$x - y = -1$
B
$5x - 2y = 13$
C
$x + y = 11$
D
$3x - 4y = -9$

Solution

(C) ધારો કે $B$ ના યામ $(x_1, y_1)$ અને $C$ ના યામ $(x_2, y_2)$ છે.
$BC$ નું મધ્યબિંદુ $(5, 6)$ હોવાથી,
$\frac{x_1 + x_2}{2} = 5 \implies x_1 + x_2 = 10 \implies x_1 = 10 - x_2$
$\frac{y_1 + y_2}{2} = 6 \implies y_1 + y_2 = 12 \implies y_1 = 12 - y_2$
બિંદુ $B(x_1, y_1)$ એ $2x + 3y = 29$ પર છે,તેથી $2x_1 + 3y_1 = 29.$
બિંદુ $C(x_2, y_2)$ એ $x + 2y = 16$ પર છે,તેથી $x_2 + 2y_2 = 16.$
$x_1$ અને $y_1$ ની કિંમતો $AB$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(10 - x_2) + 3(12 - y_2) = 29$
$20 - 2x_2 + 36 - 3y_2 = 29$
$2x_2 + 3y_2 = 27.$
હવે સમીકરણો ઉકેલતા:
$x_2 + 2y_2 = 16 \implies x_2 = 16 - 2y_2.$
$2(16 - 2y_2) + 3y_2 = 27$
$32 - 4y_2 + 3y_2 = 27 \implies y_2 = 5.$
તેથી $x_2 = 16 - 2(5) = 6.$
આમ $C = (6, 5).$
તેથી $x_1 = 10 - 6 = 4$ અને $y_1 = 12 - 5 = 7.$
આમ $B = (4, 7).$
બિંદુઓ $(4, 7)$ અને $(6, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ:
$y - 7 = \frac{5 - 7}{6 - 4}(x - 4)$
$y - 7 = -1(x - 4)$
$x + y = 11.$
118
AdvancedMCQ
$x = -2$,$y = -2$ અને $x + y + 2 = 0$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(-2, -2)$
B
$(-1, -1)$
C
$(0, 0)$
D
$(-1, -2)$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $x = -2$,$y = -2$ અને $x + y + 2 = 0$ છે.
$1$. $x = -2$ અને $y = -2$ નું છેદબિંદુ $A(-2, -2)$ છે.
$2$. $x = -2$ અને $x + y + 2 = 0$ નું છેદબિંદુ $B(-2, 0)$ છે.
$3$. $y = -2$ અને $x + y + 2 = 0$ નું છેદબિંદુ $C(0, -2)$ છે.
બનતો ત્રિકોણ એ શિરોબિંદુ $A(-2, -2)$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે કારણ કે રેખાઓ $x = -2$ અને $y = -2$ પરસ્પર લંબ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ માટે,પરિકેન્દ્ર એ કર્ણ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોય છે.
$BC$ નું મધ્યબિંદુ $= \left( \frac{-2 + 0}{2}, \frac{0 + (-2)}{2} \right) = (-1, -1)$.
Solution diagram
119
AdvancedMCQ
ત્રણ બિંદુઓ $A(-4, 0)$,$B(2, 1)$ અને $C(3, 1)$ એ સમદ્વિબાજુ સમલંબ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ છે. શિરોબિંદુ $D$ ના યામ શોધો:
A
$(6, 0)$
B
$(-3, 0)$
C
$(-5, 0)$
D
$(9, 0)$

Solution

(D) સમદ્વિબાજુ સમલંબ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,સમાંતર ન હોય તેવી બાજુઓ સમાન હોય છે,એટલે કે $AD = BC$.
$B(2, 1)$ અને $C(3, 1)$ રેખા $y = 1$ પર આવેલા હોવાથી,બાજુ $BC$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર છે.
$ABCD$ સમદ્વિબાજુ સમલંબ ચતુષ્કોણ હોવા માટે,$AD$ એ $BC$ ને સમાંતર હોવું જોઈએ,તેથી $D$ પણ $x$-અક્ષ પર હોવું જોઈએ (કારણ કે $A$ એ $y = 0$ પર છે).
ધારો કે $D$ ના યામ $(x, 0)$ છે.
$BC$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(3-2)^2 + (1-1)^2} = 1$.
$AD$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(x - (-4))^2 + (0-0)^2} = |x + 4|$.
સમદ્વિબાજુ સમલંબ ચતુષ્કોણ માટે,સમાંતર બાજુઓ પર અસમાંતર બાજુઓના પ્રક્ષેપ સમાન હોવા જોઈએ.
$A$ અને $D$ ના $x$-યામ $-4$ અને $x$ છે. $B$ અને $C$ ના $x$-યામ $2$ અને $3$ છે.
સમપ્રમાણતા દ્વારા,$AD$ નું મધ્યબિંદુ $BC$ ના મધ્યબિંદુ સાથે સંરેખિત હોવું જોઈએ.
$BC$ નું મધ્યબિંદુ $= (\frac{2+3}{2}, 1) = (2.5, 1)$.
$AD$ નું મધ્યબિંદુ $= (\frac{-4+x}{2}, 0) = (2.5, 0)$.
$-4 + x = 5 \implies x = 9$.
આમ,$D$ ના યામ $(9, 0)$ છે.
120
AdvancedMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?
A
રેખાઓ $2x + 3y + 19 = 0$ અને $9x + 6y - 17 = 0$ યામ અક્ષોને એકવર્તુળીય બિંદુઓમાં છેદે છે.
B
$A(1, 2)$,$B(4, 6)$,અને $C(-2, -1)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર,લંબકેન્દ્ર,અંતઃકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર સમરેખ છે.
C
ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $(1, 2)$,$(3, 1)$,અને $(5, 5)$ છે. ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર $(3, 1)$ છે.
D
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $xy - 3y^2 + y - 2x + 10 = 0$ રેખાયુગ્મને લંબ રેખાયુગ્મનું સમીકરણ $3y^2 + xy = 0$ છે.

Solution

(C) વિકલ્પ $D$ માટે,આપેલ સમીકરણ $xy - 3y^2 + y - 2x + 10 = 0$ નો સજાતીય ભાગ $xy - 3y^2 = 0$ છે.
આ રેખાઓને લંબ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓ મેળવવા માટે,આપણે $x$ ને $y$ અને $y$ ને $-x$ વડે બદલીએ છીએ.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $y(-x) - 3(-x)^2 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $-xy - 3x^2 = 0$ અથવા $3x^2 + xy = 0$ થાય છે.
આમ વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.
વિકલ્પ $C$ ની ચકાસણી કરતા: ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ મધ્યબિંદુઓના સરવાળા-બાદબાકીથી મળે છે,જે ગણતરી કરતા સાચું ઠરે છે.
121
AdvancedMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ માં અંતર્ગત ચોરસ $PQRS$ ના શિરોબિંદુઓ $P, Q, R$ અને $S$ ના યામ શોધો,જ્યાં $A \equiv (0, 0)$,$B \equiv (3, 0)$,અને $C \equiv (2, 1)$ છે અને તેના બે શિરોબિંદુઓ $P$ અને $Q$ બાજુ $AB$ પર આવેલા છે:
A
$\left( \frac{1}{4}, 0 \right), \left( \frac{3}{8}, 0 \right), \left( \frac{3}{8}, \frac{1}{8} \right)$ અને $\left( \frac{1}{4}, \frac{1}{8} \right)$
B
$\left( \frac{1}{2}, 0 \right), \left( \frac{3}{4}, 0 \right), \left( \frac{3}{4}, \frac{1}{4} \right)$ અને $\left( \frac{1}{2}, \frac{1}{4} \right)$
C
$(1, 0), \left( \frac{3}{2}, 0 \right), \left( \frac{3}{2}, \frac{1}{2} \right)$ અને $\left( 1, \frac{1}{2} \right)$
D
$\left( \frac{3}{2}, 0 \right), \left( \frac{9}{4}, 0 \right), \left( \frac{9}{4}, \frac{3}{4} \right)$ અને $\left( \frac{3}{2}, \frac{3}{4} \right)$

Solution

(D) ધારો કે ચોરસની બાજુની લંબાઈ $a$ છે. $P$ અને $Q$ એ $AB$ ($x$-અક્ષ) પર હોવાથી,$P = (x_1, 0)$ અને $Q = (x_1 + a, 0)$ લો.
તેથી $S = (x_1, a)$ અને $R = (x_1 + a, a)$ થશે.
બિંદુ $S$ એ $AC$ પર છે. રેખા $AC$ નું સમીકરણ $y = \frac{1}{2}x$ છે. $S(x_1, a)$ મૂકતા,$a = \frac{1}{2}x_1 \Rightarrow x_1 = 2a$.
બિંદુ $R$ એ $BC$ પર છે. રેખા $BC$ નું સમીકરણ $x + y = 3$ છે.
$R(x_1 + a, a)$ મૂકતા,$(x_1 + a) + a = 3 \Rightarrow x_1 + 2a = 3$.
$x_1 = 2a$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $2a + 2a = 3$ $\Rightarrow 4a = 3$ $\Rightarrow a = \frac{3}{4}$.
તેથી $x_1 = \frac{3}{2}$.
યામ $P(\frac{3}{2}, 0)$,$Q(\frac{9}{4}, 0)$,$R(\frac{9}{4}, \frac{3}{4})$,અને $S(\frac{3}{2}, \frac{3}{4})$ મળે છે.
122
AdvancedMCQ
ધારો કે $A \equiv (3, 2)$ અને $B \equiv (5, 1)$ છે. ઉગમબિંદુથી દૂર $AB$ ની બાજુ પર એક સમબાજુ ત્રિકોણ $ABP$ રચવામાં આવે છે,તો ત્રિકોણ $ABP$ નું લંબકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( 4 - \frac{1}{2}\sqrt{3}, \frac{3}{2} - \sqrt{3} \right)$
B
$\left( 4 + \frac{1}{2}\sqrt{3}, \frac{3}{2} + \sqrt{3} \right)$
C
$\left( 4 - \frac{1}{6}\sqrt{3}, \frac{3}{2} - \frac{1}{3}\sqrt{3} \right)$
D
$\left( 4 + \frac{1}{6}\sqrt{3}, \frac{3}{2} + \frac{1}{3}\sqrt{3} \right)$

Solution

(D) $AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $\left( \frac{3+5}{2}, \frac{2+1}{2} \right) = (4, 3/2)$ છે.
$AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{1-2}{5-3} = -1/2$ છે.
વેધ $PM$ નો ઢાળ $m_{PM} = -1/m_{AB} = 2$ છે.
$AB$ ની લંબાઈ $a = \sqrt{(5-3)^2 + (1-2)^2} = \sqrt{5}$ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણની ઊંચાઈ $h = \frac{a\sqrt{3}}{2} = \frac{\sqrt{15}}{2}$ છે.
$AB$ ને લંબ એકમ સદિશ $\vec{n} = \frac{(1, 2)}{\sqrt{5}}$ છે.
$P$ ઉગમબિંદુથી દૂર હોવાથી,આપણે $M$ થી ઉગમબિંદુની વિરુદ્ધ દિશામાં $\vec{n}$ ની દિશામાં જઈશું.
$P = M + h \cdot \frac{(1, 2)}{\sqrt{5}} = (4, 3/2) + \frac{\sqrt{3}}{2}(1, 2) = (4 + \frac{\sqrt{3}}{2}, 3/2 + \sqrt{3})$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર એ મધ્યકેન્દ્ર $G = \frac{A+B+P}{3}$ સમાન હોય છે.
$G = \left( 4 + \frac{\sqrt{3}}{6}, \frac{3}{2} + \frac{\sqrt{3}}{3} \right)$.
Solution diagram
123
AdvancedMCQ
એક કાટકોણ ત્રિકોણના કાટખૂણાનો શિરોબિંદુ $2x + y - 10 = 0$ રેખા પર આવેલો છે. જો અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $(2, -3)$ અને $(4, 1)$ હોય,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં કેટલું થાય?
A
$\sqrt{10}$
B
$3$
C
$\frac{33}{5}$
D
$11$

Solution

(B) ધારો કે કાટખૂણાનો શિરોબિંદુ $B(a, 10 - 2a)$ છે. અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $A(4, 1)$ અને $C(2, -3)$ છે.
$\angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,$AB$ અને $BC$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$AB$ નો ઢાળ $= \frac{9 - 2a}{a - 4}$.
$BC$ નો ઢાળ $= \frac{13 - 2a}{a - 2}$.
$AB \perp BC$ હોવાથી,$\left(\frac{9 - 2a}{a - 4}\right) \times \left(\frac{13 - 2a}{a - 2}\right) = -1$.
$(9 - 2a)(13 - 2a) = -(a - 4)(a - 2)$.
$4a^2 - 44a + 117 = -a^2 + 6a - 8$.
$5a^2 - 50a + 125 = 0 \implies a = 5$.
તેથી $B$ એ $(5, 0)$ છે.
$AB = \sqrt{2}$ અને $BC = 3\sqrt{2}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AB \times BC = \frac{1}{2} \times \sqrt{2} \times 3\sqrt{2} = 3$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
124
AdvancedMCQ
ત્રિકોણના ત્રણ શિરોબિંદુઓ $A(4, 3)$,$B(1, -1)$ અને $C(7, k)$ છે. $k$ ની કઈ કિંમત(ઓ) માટે $\Delta ABC$ ના મધ્યકેન્દ્ર,લંબકેન્દ્ર,અંતઃકેન્દ્ર અને પરિકેન્દ્ર એક જ સીધી રેખા પર આવેલા છે?
A
$7$
B
$-1$
C
$-19/8$
D
$B$ અથવા $C$ બંને

Solution

(D) જો ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ હોય,તો મધ્યકેન્દ્ર,લંબકેન્દ્ર,અંતઃકેન્દ્ર અને પરિકેન્દ્ર એકરેખસ્થ હોય છે.
ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ હોવા માટે,બાજુઓ $AB = BC$,$AB = AC$,અથવા $BC = AC$ હોવી જોઈએ.
કિસ્સો $1$: $AB = BC$ માટે ઉકેલ મળતો નથી.
કિસ્સો $2$: $AB = AC$ માટે $k = 7$ અથવા $k = -1$ મળે છે.
કિસ્સો $3$: $BC = AC$ માટે $k = -19/8$ મળે છે.
આમ,$k$ ની તમામ કિંમતો માટે ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ બને છે.
125
AdvancedMCQ
એક ત્રિકોણની બે બાજુઓની લંબાઈ $a \text{ cm}$ અને $b \text{ cm}$ છે. જો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોય,તો $a$ અને $b$ બાજુઓ ધરાવતા શિરોબિંદુમાંથી દોરેલી મધ્યગાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{2}\sqrt{a^2 + b^2}$
B
$\frac{2a + b}{3}$
C
$\sqrt{\frac{a^2 + b^2}{2}}$
D
$\frac{a + 2b}{3}$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણની બે બાજુઓ $a$ અને $b$ છે અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2}ab \sin\theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોવા માટે,$\sin\theta$ મહત્તમ હોવું જોઈએ,જે $\theta = 90^\circ$ હોય ત્યારે થાય છે.
આમ,ત્રિકોણ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $a$ અને $b$ બાજુઓ કાટખૂણો બનાવે છે.
ધારો કે $a$ અને $b$ બાજુઓ ધરાવતું શિરોબિંદુ કાર્ટેઝિયન સમતલમાં ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર છે.
શિરોબિંદુઓના યામ $(0,0)$,$(a,0)$ અને $(0,b)$ છે.
કર્ણનું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{a}{2}, \frac{b}{2})$ છે.
શિરોબિંદુ $(0,0)$ થી કર્ણ પરની મધ્યગાની લંબાઈ એ $(0,0)$ થી $M$ સુધીનું અંતર છે.
મધ્યગાની લંબાઈ $m = \sqrt{(\frac{a}{2} - 0)^2 + (\frac{b}{2} - 0)^2} = \sqrt{\frac{a^2}{4} + \frac{b^2}{4}} = \frac{1}{2}\sqrt{a^2 + b^2}$.
126
DifficultMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણના પાયા $BC$ નું સમીકરણ $3x + 4y = 1$ છે અને શિરોબિંદુ $A$ $(-3, 2)$ છે,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{4\sqrt{3}}{75}$
B
$\frac{4}{5\sqrt{3}}$
C
$\frac{8\sqrt{3}}{75}$
D
$\frac{16\sqrt{3}}{25}$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુ $A(-3, 2)$ છે અને પાયો $BC$ નું સમીકરણ $3x + 4y - 1 = 0$ છે.
$A$ થી $BC$ પરના વેધની લંબાઈ $h$ એ $A$ થી રેખા $BC$ નું લંબ અંતર છે:
$h = \frac{|3(-3) + 4(2) - 1|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{|-9 + 8 - 1|}{5} = \frac{2}{5}$.
સમબાજુ ત્રિકોણ માટે વેધ $h = \frac{\sqrt{3}}{2}s$,તેથી બાજુ $s = \frac{2h}{\sqrt{3}} = \frac{4}{5\sqrt{3}}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\sqrt{3}}{4}s^2 = \frac{\sqrt{3}}{4} \times \left(\frac{4}{5\sqrt{3}}\right)^2 = \frac{4\sqrt{3}}{75}$.
Solution diagram
127
AdvancedMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$BC = AC$,$\angle AFD = 40^{\circ}$ અને $CE = CD$ છે. તો $\angle BCE$ નું મૂલ્ય ......$^{\circ}$ છે.
Question diagram
A
$50$
B
$60$
C
$40$
D
$100$

Solution

(D) $\triangle AFD$ માં,આપણી પાસે $\angle A + \angle AFD + \angle D = 180^{\circ}$ છે.
ધારો કે $\angle A = \alpha$ અને $\angle D = \beta$. તેથી $\alpha + 40^{\circ} + \beta = 180^{\circ}$,એટલે કે $\alpha + \beta = 140^{\circ}$.
$\triangle ABC$ માં,$BC = AC$ હોવાથી,$\angle ABC = \angle BAC = \alpha$ થાય. તેથી,$\angle ACB = 180^{\circ} - 2\alpha$.
$\triangle CED$ માં,$CE = CD$ હોવાથી,$\angle CED = \angle CDE = \beta$ થાય. તેથી,$\angle ECD = 180^{\circ} - 2\beta$.
$A, C, D$ એક સીધી રેખા પર હોવાથી,$\angle ACB + \angle BCE + \angle ECD = 180^{\circ}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $(180^{\circ} - 2\alpha) + \angle BCE + (180^{\circ} - 2\beta) = 180^{\circ}$.
$\angle BCE = 2\alpha + 2\beta - 180^{\circ} = 2(\alpha + \beta) - 180^{\circ}$.
$\alpha + \beta = 140^{\circ}$ હોવાથી,$\angle BCE = 2(140^{\circ}) - 180^{\circ} = 280^{\circ} - 180^{\circ} = 100^{\circ}$.
128
AdvancedMCQ
$\Delta ABC$ ની બાજુઓની લંબાઈ પૂર્ણાંક છે. ખૂણા $B$ નો આંતરિક દ્વિભાજક બાજુ $AC$ ને $D$ માં મળે છે. જો $AD = 3$ અને $DC = 8$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$37$
B
$36$
C
$35$
D
$33$

Solution

(D) ખૂણા દ્વિભાજક પ્રમેય મુજબ,બાજુઓ $AB$ અને $BC$ નો ગુણોત્તર બાજુ $AC$ પરના રેખાખંડો $AD$ અને $DC$ ના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે.
$\frac{AB}{BC} = \frac{AD}{DC} = \frac{3}{8}$.
ધારો કે $AB = 3k$ અને $BC = 8k$,જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે.
બાજુ $AC = AD + DC = 3 + 8 = 11$.
બાજુઓની લંબાઈ પૂર્ણાંક હોવાથી,$k$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ.
ત્રિકોણની અસમતા મુજબ:
$3k + 8k > 11 \implies 11k > 11 \implies k > 1$.
$3k + 11 > 8k \implies 11 > 5k \implies k < 2.2$.
$k$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$k = 2$.
તેથી,$AB = 6$ અને $BC = 16$.
પરિમિતિ $= 6 + 16 + 11 = 33$.
Solution diagram
129
DifficultMCQ
$A(0,2)$ અને $C(6,4)$ એ ચોરસ $ABCD$ ના સામસામેના શિરોબિંદુઓ છે. શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી બાજુઓના ઢાળનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-\frac{1}{2}$
B
$1.5$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(B) ધારો કે ચોરસના શિરોબિંદુઓ $A(0,2)$,$B(x,y)$,$C(6,4)$,અને $D(x',y')$ છે.
ચોરસ $ABCD$ હોવાથી,વિકર્ણ $AC$ નો ઢાળ $m_{AC} = \frac{4-2}{6-0} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ થાય.
ધારો કે બાજુઓ $AB$ અને $AD$ ના ઢાળ અનુક્રમે $m_1$ અને $m_2$ છે.
ચોરસની બાજુઓ વિકર્ણ સાથે $45^\circ$ ના ખૂણે નમેલી હોય છે,તેથી વિકર્ણ $AC$ અને બાજુઓ $AB$ અથવા $AD$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^\circ$ છે.
સૂત્ર $\tan \theta = |\frac{m - m_{AC}}{1 + m \cdot m_{AC}}|$ નો ઉપયોગ કરતા,$\tan 45^\circ = |\frac{m - 1/3}{1 + m/3}| = 1$ મળે.
આથી $\frac{m - 1/3}{1 + m/3} = 1$ અથવા $\frac{m - 1/3}{1 + m/3} = -1$ થાય.
કિસ્સો $1$: $m - 1/3 = 1 + m/3 \implies \frac{2m}{3} = \frac{4}{3} \implies m = 2$.
કિસ્સો $2$: $m - 1/3 = -1 - m/3 \implies \frac{4m}{3} = -2/3 \implies m = -1/2$.
આમ,$A$ માંથી પસાર થતી બાજુઓના ઢાળ $2$ અને $-1/2$ છે.
ઢાળનો સરવાળો $2 + (-1/2) = 3/2 = 1.5$ થાય.
130
AdvancedMCQ
બધા ત્રિકોણ $OPQ$ ના સમૂહને ધ્યાનમાં લો જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ છે અને $P, Q$ એ સમતલમાં અ-ઋણ પૂર્ણાંક યામ $(x, y)$ ધરાવતા ભિન્ન બિંદુઓ છે જેથી $5x + y = 99$ થાય. આવા કેટલા ભિન્ન ત્રિકોણો છે જેનું ક્ષેત્રફળ ધન પૂર્ણાંક હોય?
A
$45$
B
$15$
C
$90$
D
$120$

Solution

(C) બિંદુઓ $P$ અને $Q$ એ રેખા $5x + y = 99$ પર આવેલા છે. $x, y \ge 0$ અને પૂર્ણાંક હોવાથી,$x$ ની કિંમત $0$ થી $19$ સુધી હોઈ શકે છે. આવા કુલ $20$ બિંદુઓ છે.
ધારો કે $P = (x_1, 99 - 5x_1)$ અને $Q = (x_2, 99 - 5x_2)$.
$\Delta OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{99}{2} |x_1 - x_2|$ છે.
ક્ષેત્રફળ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$|x_1 - x_2|$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $x_1$ અને $x_2$ સમાન હોવા જોઈએ (બંને બેકી અથવા બંને એકી).
$10$ બેકી સંખ્યાઓ અને $10$ એકી સંખ્યાઓ છે.
બે ભિન્ન બિંદુઓ પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $^{10}C_2 + ^{10}C_2 = 45 + 45 = 90$ છે.
Solution diagram
131
AdvancedMCQ
સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણના ખૂણાઓના દ્વિભાજકો દ્વારા બનતી આકૃતિ કઈ છે?
Question diagram
A
સમબાજુ ચતુષ્કોણ
B
લંબચોરસ
C
ચોરસ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,ધારો કે $\angle A, \angle B, \angle C,$ અને $\angle D$ ના દ્વિભાજકો આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $P, Q, R,$ અને $S$ બિંદુઓમાં મળે છે.
$ABCD$ સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,પાસપાસેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે,એટલે કે $\angle DAB + \angle ADC = 180^{\circ}$.
$AS$ અને $DS$ ખૂણાના દ્વિભાજકો હોવાથી,$\angle DAS = \frac{1}{2} \angle DAB$ અને $\angle ADS = \frac{1}{2} \angle ADC$.
તેથી,$\angle DAS + \angle ADS = \frac{1}{2} (\angle DAB + \angle ADC) = \frac{1}{2} (180^{\circ}) = 90^{\circ}$.
$\triangle ADS$ માં,ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ મુજબ,$\angle ASD = 180^{\circ} - 90^{\circ} = 90^{\circ}$.
અભિકોણો સમાન હોવાથી,$\angle PSR = \angle ASD = 90^{\circ}$.
તે જ રીતે,તે સાબિત કરી શકાય છે કે $\angle SPQ = 90^{\circ}, \angle PQR = 90^{\circ},$ અને $\angle SRQ = 90^{\circ}$.
બધા ખૂણા $90^{\circ}$ હોવાથી,ચતુષ્કોણ $PQRS$ એક લંબચોરસ છે.
132
AdvancedMCQ
$3x + y + 4 = 0$,$3x + 4y - 15 = 0$ અને $24x - 7y = 3$ રેખાઓ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ એ કેવો ત્રિકોણ છે?
A
સમબાજુ ત્રિકોણ
B
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
C
લઘુકોણ ત્રિકોણ
D
વિષમબાજુ ત્રિકોણ

Solution

(D) ધારો કે રેખાઓ $L_1: 3x + y + 4 = 0$,$L_2: 3x + 4y - 15 = 0$,અને $L_3: 24x - 7y - 3 = 0$ છે.
ઢાળ $m_1 = -3$,$m_2 = -\frac{3}{4}$,અને $m_3 = \frac{24}{7}$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણાઓ ગણતા,ત્રણેય બાજુઓની લંબાઈ અલગ-અલગ મળે છે.
તેથી,આ ત્રિકોણ વિષમબાજુ ત્રિકોણ છે.
133
AdvancedMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની બે ક્રમિક બાજુઓ $4x + 5y = 0$ અને $7x + 2y = 0$ છે. જો એક વિકર્ણનું સમીકરણ $11x + 7y = 9$ હોય,તો બીજા વિકર્ણનું સમીકરણ શું હશે?
A
$3x + 7y = 0$
B
$11x - 7y = 0$
C
$x - y = 0$
D
$x + y = 0$

Solution

(C) ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $OABC$ છે જ્યાં શિરોબિંદુ $O$ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ છે.
બાજુઓ $OA: 4x + 5y = 0$ અને $OC: 7x + 2y = 0$ છે.
વિકર્ણ $AC$ નું સમીકરણ $11x + 7y = 9$ છે.
$OA$ અને $AC$ ને ઉકેલતા,$A = (\frac{5}{3}, -\frac{4}{3})$ મળે છે.
$OC$ અને $AC$ ને ઉકેલતા,$C = (-\frac{2}{3}, \frac{7}{3})$ મળે છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ છે.
બીજો વિકર્ણ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ અને $M(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી,સમીકરણ $y = x$ અથવા $x - y = 0$ મળે છે.
Solution diagram
134
AdvancedMCQ
જો $\Delta_1$ એ ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર અને બે શિરોબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ હોય,અને $\Delta_2$ એ તે જ ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ હોય,તો $\Delta_1 : \Delta_2 =$
A
$3 : 4$
B
$4 : 1$
C
$4 : 3$
D
$2 : 1$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(x_1, y_1)$,$B(x_2, y_2)$,અને $C(x_3, y_3)$ છે,અને $\Delta$ એ $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ છે.
$\Delta_1$ એ મધ્યકેન્દ્ર $G$ અને બે શિરોબિંદુઓ,ધારો કે $B$ અને $C$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ છે. જાણીતા ગુણધર્મ મુજબ,મધ્યકેન્દ્ર અને કોઈપણ બે શિરોબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ મૂળ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના $\frac{1}{3}$ ગણું હોય છે.
$\Rightarrow \Delta_1 = \frac{1}{3} \Delta$.
$\Delta_2$ એ $\Delta ABC$ ની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ છે. બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડવાથી બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ મૂળ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના $\frac{1}{4}$ ગણું હોય છે.
$\Rightarrow \Delta_2 = \frac{1}{4} \Delta$.
તેથી,$\Delta_1 : \Delta_2 = \frac{\Delta}{3} : \frac{\Delta}{4} = \frac{1}{3} : \frac{1}{4} = 4 : 3$.
135
AdvancedMCQ
એક ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $5$ છે અને તેના બે શિરોબિંદુઓ $A(2, 1)$ અને $B(3, -2)$ છે. ત્રીજું શિરોબિંદુ જે રેખા $y = x + 3$ પર આવેલું છે તે શોધો:
A
$\left( \frac{7}{2}, \frac{13}{2} \right)$
B
$\left( \frac{5}{2}, \frac{11}{2} \right)$
C
$\left( -\frac{3}{2}, \frac{3}{2} \right)$
D
$(0, 0)$

Solution

(A) ધારો કે ત્રીજું શિરોબિંદુ $C(h, k)$ છે.
$C$ એ રેખા $y = x + 3$ પર આવેલું હોવાથી,$k = h + 3$ .........$(1)$
શિરોબિંદુઓ $(h, k), (2, 1), (3, -2)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ:
$\frac{1}{2} |h(1 - (-2)) + 2(-2 - k) + 3(k - 1)| = 5$
$|3h - 4 - 2k + 3k - 3| = 10$
$|3h + k - 7| = 10$
કિસ્સો $1$: $3h + k - 7 = 10 \implies 3h + k = 17$ .........$(2)$
$k = h + 3$ ને $(2)$ માં મૂકતા:
$3h + (h + 3) = 17 \implies 4h = 14 \implies h = \frac{7}{2}$
તેથી $k = \frac{7}{2} + 3 = \frac{13}{2}$. આમ,$C = \left( \frac{7}{2}, \frac{13}{2} \right)$.
કિસ્સો $2$: $3h + k - 7 = -10 \implies 3h + k = -3$ .........$(3)$
$k = h + 3$ ને $(3)$ માં મૂકતા:
$3h + (h + 3) = -3 \implies 4h = -6 \implies h = -\frac{3}{2}$
તેથી $k = -\frac{3}{2} + 3 = \frac{3}{2}$. આમ,$C = \left( -\frac{3}{2}, \frac{3}{2} \right)$.
136
AdvancedMCQ
જો બિંદુઓ $(2k, k), (k, 2k)$ અને $(k, k)$ જ્યાં $k > 0$ હોય,તે $18$ ચોરસ એકમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ત્રિકોણ બનાવતા હોય,તો ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શું થાય?
A
$(8, 8)$
B
$(4, 4)$
C
$(-4, -4)$
D
$(4 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ હોય તો તેનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 18$ દ્વારા મળે છે.
આપેલા બિંદુઓ $(2k, k), (k, 2k), (k, k)$ મૂકતા:
$\frac{1}{2} |2k(2k - k) + k(k - k) + k(k - 2k)| = 18$
$\frac{1}{2} |2k(k) + k(0) + k(-k)| = 18$
$\frac{1}{2} |2k^2 - k^2| = 18$
$\frac{1}{2} |k^2| = 18$
$k^2 = 36$
$k > 0$ હોવાથી,$k = 6$ મળે.
શિરોબિંદુઓ $(12, 6), (6, 12), (6, 6)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $(G) = \left(\frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3}\right)$ દ્વારા મળે છે.
$G = \left(\frac{12 + 6 + 6}{3}, \frac{6 + 12 + 6}{3}\right) = \left(\frac{24}{3}, \frac{24}{3}\right) = (8, 8)$.
137
AdvancedMCQ
$|x + y| = 2$ અને $|x| = 1$ ના આલેખ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) આપેલા સમીકરણો $|x + y| = 2$ અને $|x| = 1$ છે.
$|x + y| = 2$ પરથી,$x + y = 2$ અથવા $x + y = -2$ મળે.
$|x| = 1$ પરથી,$x = 1$ અથવા $x = -1$ મળે.
$x = 1$ ને $x + y = 2$ માં મૂકતા $y = 1$ મળે. બિંદુ: $(1, 1)$.
$x = 1$ ને $x + y = -2$ માં મૂકતા $y = -3$ મળે. બિંદુ: $(1, -3)$.
$x = -1$ ને $x + y = 2$ માં મૂકતા $y = 3$ મળે. બિંદુ: $(-1, 3)$.
$x = -1$ ને $x + y = -2$ માં મૂકતા $y = -1$ મળે. બિંદુ: $(-1, -1)$.
ઘેરાયેલા પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $(1, 1), (1, -3), (-1, -1),$ અને $(-1, 3)$ છે.
આ પ્રદેશ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
પાયાની લંબાઈ ($(1, 1)$ અને $(1, -3)$ વચ્ચેનું ઊભું અંતર) $|1 - (-3)| = 4$ એકમ છે.
ઊંચાઈ ($x = 1$ અને $x = -1$ વચ્ચેનું આડું અંતર) $|1 - (-1)| = 2$ એકમ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ = $\text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = 4 \times 2 = 8$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો જવાબ $(D) 8$ છે.
138
AdvancedMCQ
ધારો કે બિંદુ $A(\alpha, \beta)$ નું રેખા $x + 2y = 3$ માં પ્રતિબિંબ બિંદુ $B$ છે,અને રેખા $3x - 2y = 5$ માં $B$ નું પ્રતિબિંબ $C$ છે. જો ઉગમબિંદુ એ ત્રિકોણ $ABC$ નું લંબકેન્દ્ર હોય અને $P(a, b)$ એ ત્રિકોણની અંદરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી ત્રિકોણ $PAB$,$PBC$ અને $PCA$ ના ક્ષેત્રફળ સમાન હોય,તો $3(a + b)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$15$
C
$5$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(C) રેખાઓ $x + 2y = 3$ અને $3x - 2y = 5$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB$ અને $BC$ ના લંબદ્વિભાજકો છે.
આ બે રેખાઓનો ઉકેલ મેળવતા $\triangle ABC$ નું પરિકેન્દ્ર $H$ મળે છે:
$x + 2y = 3$
$3x - 2y = 5$
બંનેનો સરવાળો કરતા $4x = 8 \Rightarrow x = 2$. $x=2$ મુકતા $2 + 2y = 3$ $\Rightarrow 2y = 1$ $\Rightarrow y = \frac{1}{2}$.
તેથી,પરિકેન્દ્ર $H$ એ $\left(2, \frac{1}{2}\right)$ છે.
ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ એ લંબકેન્દ્ર આપેલ છે.
ત્રિકોણની અંદરનું બિંદુ $P(a, b)$ કે જેના માટે $\text{Area}(\triangle PAB) = \text{Area}(\triangle PBC) = \text{Area}(\triangle PCA)$ થાય,તે ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર છે.
કોઈપણ ત્રિકોણમાં,મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $O$ અને પરિકેન્દ્ર $H$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા $P(a, b)$ માટે:
$P = \left( \frac{2(2) + 1(0)}{2+1}, \frac{2(1/2) + 1(0)}{2+1} \right) = \left( \frac{4}{3}, \frac{1}{3} \right)$.
આમ,$a = \frac{4}{3}$ અને $b = \frac{1}{3}$.
$a + b = \frac{4}{3} + \frac{1}{3} = \frac{5}{3}$.
$3(a + b) = 3 \times \frac{5}{3} = 5$.
Solution diagram
139
DifficultMCQ
ત્રણ બિંદુઓ $P, Q, R$ આપેલ છે જ્યાં $P(5, 3)$ છે અને $R$ એ $x-$ અક્ષ પર આવેલું છે. જો $RQ$ નું સમીકરણ $x - 2y = 2$ હોય અને $PQ$ એ $x-$ અક્ષને સમાંતર હોય,તો $\Delta PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર કઈ રેખા પર આવેલું છે?
A
$2x + y - 9 = 0$
B
$x - 2y + 1 = 0$
C
$5x - 2y = 0$
D
$2x - 5y = 0$

Solution

(D) રેખા $RQ$ નું સમીકરણ $x - 2y = 2$ છે.
$R$ એ $x-$ અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $y-$ યામ $0$ છે. $RQ$ ના સમીકરણમાં $y = 0$ મૂકતા,આપણને $x - 2(0) = 2$ મળે છે,તેથી $x = 2$. આમ,$R = (2, 0)$.
$PQ$ એ $x-$ અક્ષને સમાંતર હોવાથી,$Q$ નો $y-$ યામ $P$ ના $y-$ યામ જેટલો જ એટલે કે $3$ થશે.
$RQ$ ના સમીકરણમાં $y = 3$ મૂકતા,આપણને $x - 2(3) = 2$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x - 6 = 2$,તેથી $x = 8$. આમ,$Q = (8, 3)$.
શિરોબિંદુઓ $P(5, 3)$,$Q(8, 3)$,અને $R(2, 0)$ ધરાવતા $\Delta PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G$ નીચે મુજબ છે:
$G = \left( \frac{5 + 8 + 2}{3}, \frac{3 + 3 + 0}{3} \right) = \left( \frac{15}{3}, \frac{6}{3} \right) = (5, 2)$.
હવે,આપણે ચકાસીએ કે બિંદુ $(5, 2)$ કયા રેખાના સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
વિકલ્પ $D$ માટે: $2x - 5y = 2(5) - 5(2) = 10 - 10 = 0$.
આમ,મધ્યકેન્દ્ર $2x - 5y = 0$ રેખા પર આવેલું છે.
Solution diagram
140
DifficultMCQ
જો ત્રણ રેખાઓ $x - 3y = p$,$ax + 2y = q$ અને $ax + y = r$ એક કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે,તો:
A
$a^2 - 9a + 18 = 0$
B
$a^2 - 6a - 12 = 0$
C
$a^2 - 6a - 18 = 0$
D
$a^2 - 9a + 12 = 0$

Solution

(A) ત્રણ રેખાઓના ઢાળ $m_1 = \frac{1}{3}$,$m_2 = -\frac{a}{2}$ અને $m_3 = -a$ છે.
રેખાઓ કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે તે માટે,કોઈપણ બે લંબ રેખાઓના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થવો જોઈએ.
કિસ્સો $1$: $m_1 \times m_2 = -1$ $\Rightarrow \frac{1}{3} \times (-\frac{a}{2}) = -1$ $\Rightarrow a = 6$.
કિસ્સો $2$: $m_1 \times m_3 = -1$ $\Rightarrow \frac{1}{3} \times (-a) = -1$ $\Rightarrow a = 3$.
કિસ્સો $3$: $m_2 \times m_3 = -1$ $\Rightarrow (-\frac{a}{2}) \times (-a) = -1$ $\Rightarrow \frac{a^2}{2} = -1$ (કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી).
આમ,$a = 6$ અથવા $a = 3$ શક્ય મૂલ્યો છે.
વિકલ્પો ચકાસતા: $a = 6$ અને $a = 3$ માટે $a^2 - 9a + 18 = 0$ સમીકરણનું સમાધાન થાય છે.
141
DifficultMCQ
જો સીધી રેખાઓ $x + 3y = 4$,$3x + y = 4$ અને $x + y = 0$ એક ત્રિકોણ બનાવે છે,તો તે ત્રિકોણ છે
A
વિષમબાજુ
B
સમબાજુ ત્રિકોણ
C
સમદ્વિબાજુ
D
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ

Solution

(C) રેખાઓના સમીકરણો:
$L_1: x + 3y = 4$
$L_2: 3x + y = 4$
$L_3: x + y = 0$
શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે સમીકરણો ઉકેલતા:
$L_1$ અને $L_2$ નું છેદબિંદુ: $B = (1, 1)$
$L_1$ અને $L_3$ નું છેદબિંદુ: $A = (-2, 2)$
$L_2$ અને $L_3$ નું છેદબિંદુ: $C = (2, -2)$
બાજુઓની લંબાઈ:
$AB = \sqrt{10}$
$BC = \sqrt{10}$
$AC = \sqrt{32}$
અહીં $AB = BC$ હોવાથી,ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ છે.
142
DifficultMCQ
ધારો કે ત્રિકોણની બે બાજુઓના સમીકરણો $3x - 2y + 6 = 0$ અને $4x + 5y - 20 = 0$ છે. જો આ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર $(1, 1)$ પર હોય,તો તેની ત્રીજી બાજુનું સમીકરણ શોધો.
A
$122y - 26x - 1675 = 0$
B
$26x + 61y + 1675 = 0$
C
$122y + 26x + 1675 = 0$
D
$26x - 122y - 1675 = 0$

Solution

(D) ધારો કે બાજુઓ $AB: 3x - 2y + 6 = 0$ અને $AC: 4x + 5y - 20 = 0$ છે. શિરોબિંદુ $A$ એ $AB$ અને $AC$ નું છેદબિંદુ છે. $3x - 2y = -6$ અને $4x + 5y = 20$ ઉકેલતા,આપણને $A = (2/23, 78/23)$ મળે છે.
ધારો કે લંબકેન્દ્ર $H = (1, 1)$ છે.
$B$ માંથી $AC$ પરનો વેધ $H(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને $AC$ ને લંબ છે. $AC$ નો ઢાળ $-4/5$ છે,તેથી વેધનો ઢાળ $5/4$ છે. સમીકરણ $5x - 4y - 1 = 0$ છે.
શિરોબિંદુ $B$ એ $AB$ અને વેધ $5x - 4y - 1 = 0$ નું છેદબિંદુ છે. ઉકેલતા,$B = (-13, -17)$ મળે છે.
$C$ માંથી $AB$ પરનો વેધ $H(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને $AB$ ને લંબ છે. $AB$ નો ઢાળ $3/2$ છે,તેથી વેધનો ઢાળ $-2/3$ છે. સમીકરણ $2x + 3y - 5 = 0$ છે.
શિરોબિંદુ $C$ એ $AC$ અને વેધ $2x + 3y - 5 = 0$ નું છેદબિંદુ છે. ઉકેલતા,$C = (35/2, -5)$ મળે છે.
ત્રીજી બાજુ $BC$ એ $B(-13, -17)$ અને $C(35/2, -5)$ માંથી પસાર થાય છે. ગણતરી કરતા,ત્રીજી બાજુનું સમીકરણ $26x - 122y - 1675 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
143
DifficultMCQ
જો રેખા $3x + 4y - 24 = 0$ એ $x-$અક્ષને બિંદુ $A$ પર અને $y-$અક્ષને બિંદુ $B$ પર છેદે,તો ત્રિકોણ $OAB$ નું અંતઃકેન્દ્ર શોધો,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ છે.
A
$(3, 4)$
B
$(2, 2)$
C
$(4, 3)$
D
$(4, 4)$

Solution

(B) આપેલ રેખા $3x + 4y = 24$ છે.
$x-$અંતઃખંડ $(A)$ શોધવા માટે,$y = 0$ મૂકતા: $3x = 24 \implies x = 8$. તેથી,$A = (8, 0)$.
$y-$અંતઃખંડ $(B)$ શોધવા માટે,$x = 0$ મૂકતા: $4y = 24 \implies y = 6$. તેથી,$B = (0, 6)$.
ત્રિકોણ $OAB$ ના શિરોબિંદુઓ $O(0, 0)$,$A(8, 0)$ અને $B(0, 6)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ $OA = 8$,$OB = 6$,અને $AB = \sqrt{8^2 + 6^2} = 10$ છે.
અંતઃકેન્દ્ર $I(x, y) = \left( \frac{ax_1 + bx_2 + cx_3}{a + b + c}, \frac{ay_1 + by_2 + cy_3}{a + b + c} \right)$.
અહીં,$x_1=0, y_1=0$ (સામેની બાજુ $a=10$),$x_2=8, y_2=0$ (સામેની બાજુ $b=6$),$x_3=0, y_3=6$ (સામેની બાજુ $c=8$).
$I = \left( \frac{10(0) + 6(8) + 8(0)}{10 + 6 + 8}, \frac{10(0) + 6(0) + 8(6)}{10 + 6 + 8} \right) = \left( \frac{48}{24}, \frac{48}{24} \right) = (2, 2)$.
Solution diagram
144
DifficultMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની બે બાજુઓ રેખાઓ $x + y = 3$ અને $x - y + 3 = 0$ પર આવેલી છે. જો તેના વિકર્ણો $(2, 4)$ બિંદુએ છેદતા હોય,તો તેનો એક શિરોબિંદુ કયું છે?
A
$(3, 5)$
B
$(2, 1)$
C
$(2, 6)$
D
$(3, 6)$

Solution

(D) ધારો કે બે રેખાઓ $L_1: x + y = 3$ અને $L_2: x - y = -3$ છે. આ બે રેખાઓનું છેદબિંદુ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું એક શિરોબિંદુ $A$ આપે છે. $x + y = 3$ અને $x - y = -3$ નો ઉકેલ મેળવતા $2x = 0 \Rightarrow x = 0$ મળે છે,અને $x = 0$ ને $x + y = 3$ માં મૂકતા $y = 3$ મળે છે. તેથી,$A = (0, 3)$.
વિકર્ણો $(2, 4)$ બિંદુએ છેદે છે. સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણમાં વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે. જો $A(0, 3)$ શિરોબિંદુ હોય,તો સામેનું શિરોબિંદુ $C(x_c, y_c)$ માટે $\frac{0 + x_c}{2} = 2$ અને $\frac{3 + y_c}{2} = 4$ થાય,જે $x_c = 4$ અને $y_c = 5$ આપે છે. આમ,$C = (4, 5)$.
બાજુઓ આપેલી રેખાઓને સમાંતર હોવાથી,અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $B$ અને $D$ એ $C(4, 5)$ માંથી પસાર થતી અને $L_1$ તથા $L_2$ ને સમાંતર રેખાઓ પર આવેલા છે. $C$ માંથી પસાર થતી અને $x + y = 3$ ને સમાંતર રેખા $x + y = 9$ છે. $C$ માંથી પસાર થતી અને $x - y = -3$ ને સમાંતર રેખા $x - y = -1$ છે.
શિરોબિંદુ $B$ એ $x + y = 3$ અને $x - y = -1$ નું છેદબિંદુ છે. સરવાળો કરતા $2x = 2 \Rightarrow x = 1$ અને $y = 2$ મળે છે. તેથી $B = (1, 2)$.
શિરોબિંદુ $D$ એ $x + y = 9$ અને $x - y = -3$ નું છેદબિંદુ છે. સરવાળો કરતા $2x = 6 \Rightarrow x = 3$ અને $y = 6$ મળે છે. તેથી $D = (3, 6)$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$(3, 6)$ એ એક શિરોબિંદુ છે.
Solution diagram
145
DifficultMCQ
જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABDC$ માં,$A, B$ અને $C$ ના યામ અનુક્રમે $(1, 2), (3, 4)$ અને $(2, 5)$ હોય,તો વિકર્ણ $AD$ નું સમીકરણ શું થાય?
A
$5x - 3y + 1 = 0$
B
$5x + 3y - 11 = 0$
C
$3x - 5y + 7 = 0$
D
$3x + 5y - 13 = 0$

Solution

(A) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે. ધારો કે $E$ એ વિકર્ણ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$E$ ના યામ $\left( \frac{2+3}{2}, \frac{5+4}{2} \right) = \left( \frac{5}{2}, \frac{9}{2} \right)$ છે.
કારણ કે $E$ એ વિકર્ણ $AD$ નું પણ મધ્યબિંદુ છે,ધારો કે $D = (x, y)$.
તેથી $\left( \frac{x+1}{2}, \frac{y+2}{2} \right) = \left( \frac{5}{2}, \frac{9}{2} \right)$.
$x+1 = 5 \Rightarrow x = 4$ અને $y+2 = 9 \Rightarrow y = 7$. આમ,$D = (4, 7)$.
વિકર્ણ $AD$ એ $A(1, 2)$ અને $D(4, 7)$ માંથી પસાર થાય છે.
$AD$ નો ઢાળ $m = \frac{7-2}{4-1} = \frac{5}{3}$ છે.
$AD$ નું સમીકરણ $y - 2 = \frac{5}{3}(x - 1)$ છે.
$3(y - 2) = 5(x - 1)$ $\Rightarrow 3y - 6 = 5x - 5$ $\Rightarrow 5x - 3y + 1 = 0$.
Solution diagram
146
Medium
પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કર્યા વિના,દર્શાવો કે બિંદુઓ $(4,4), (3,5)$ અને $(-1,-1)$ એ કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(4,4), B(3,5)$ અને $C(-1,-1)$ છે.
બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $(m) = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$AB$ નો ઢાળ $(m_1) = \frac{5 - 4}{3 - 4} = \frac{1}{-1} = -1$.
$BC$ નો ઢાળ $(m_2) = \frac{-1 - 5}{-1 - 3} = \frac{-6}{-4} = \frac{3}{2}$.
$CA$ નો ઢાળ $(m_3) = \frac{4 - (-1)}{4 - (-1)} = \frac{5}{5} = 1$.
અહીં $AB$ અને $CA$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 \times m_3 = (-1) \times (1) = -1$ હોવાથી,રેખાઓ $AB$ અને $CA$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,આ ત્રિકોણ શિરોબિંદુ $A(4,4)$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
147
Medium
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કર્યા વિના,દર્શાવો કે બિંદુઓ $(-2,-1), (4,0), (3,3)$ અને $(-3,2)$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે બિંદુઓ $(-2,-1), (4,0), (3,3)$ અને $(-3,2)$ ને અનુક્રમે $A, B, C$ અને $D$ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
$AB$ નો ઢાળ $= \frac{0 - (-1)}{4 - (-2)} = \frac{1}{6}$.
$CD$ નો ઢાળ $= \frac{2 - 3}{-3 - 3} = \frac{-1}{-6} = \frac{1}{6}$.
$AB$ નો ઢાળ $= CD$ નો ઢાળ હોવાથી,$AB$ એ $CD$ ને સમાંતર છે.
હવે,$BC$ નો ઢાળ $= \frac{3 - 0}{3 - 4} = \frac{3}{-1} = -3$.
$AD$ નો ઢાળ $= \frac{2 - (-1)}{-3 - (-2)} = \frac{3}{-1} = -3$.
$BC$ નો ઢાળ $= AD$ નો ઢાળ હોવાથી,$BC$ એ $AD$ ને સમાંતર છે.
બંને સામસામેની બાજુઓની જોડ સમાંતર હોવાથી,ચતુષ્કોણ $ABCD$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
148
DifficultMCQ
$y-x=0$,$x+y=0$ અને $x-k=0$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$k^2$ ચોરસ એકમ
B
$2k^2$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{1}{2}k^2$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{1}{4}k^2$ ચોરસ એકમ

Solution

(A) આપેલ રેખાઓના સમીકરણો છે:
$y-x=0$ $(1)$
$x+y=0$ $(2)$
$x-k=0$ $(3)$
રેખાઓ $(1)$ અને $(2)$ નું છેદબિંદુ $(0, 0)$ છે.
રેખાઓ $(2)$ અને $(3)$ નું છેદબિંદુ $x=k$ ને $x+y=0$ માં મૂકતા $y=-k$ મળે છે. તેથી,બિંદુ $(k, -k)$ છે.
રેખાઓ $(3)$ અને $(1)$ નું છેદબિંદુ $x=k$ ને $y-x=0$ માં મૂકતા $y=k$ મળે છે. તેથી,બિંદુ $(k, k)$ છે.
આમ,ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(0, 0)$,$(k, -k)$ અને $(k, k)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તેનું સૂત્ર:
$Area = \frac{1}{2} |x_1(y_2-y_3) + x_2(y_3-y_1) + x_3(y_1-y_2)|$
શિરોબિંદુઓ $(0, 0)$,$(k, -k)$ અને $(k, k)$ મૂકતા:
$Area = \frac{1}{2} |0(-k-k) + k(k-0) + k(0-(-k))|$
$Area = \frac{1}{2} |0 + k^2 + k^2|$
$Area = \frac{1}{2} |2k^2| = k^2$ ચોરસ એકમ.
149
DifficultMCQ
પ્રથમ ચરણમાં આવેલા ત્રિકોણ $ABC$ ના બે શિરોબિંદુઓ $A(1, 2)$ અને $B(3, 1)$ છે. જો $\angle BAC = 90^{\circ}$ અને $\text{ar}(\Delta ABC) = 5\sqrt{5}$ ચોરસ એકમ હોય,તો શિરોબિંદુ $C$ નો $x$-યામ (abscissa) શોધો.
A
$2 + \sqrt{5}$
B
$1 + \sqrt{5}$
C
$1 + 2\sqrt{5}$
D
$2\sqrt{5} - 1$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુ $C$ ના યામ $(h, K)$ છે.
$\angle BAC = 90^{\circ}$ હોવાથી,$AB$ અને $AC$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$AB$ નો ઢાળ $= \frac{1 - 2}{3 - 1} = -\frac{1}{2}$.
$AC$ નો ઢાળ $= \frac{K - 2}{h - 1}$.
તેથી,$\left(\frac{K - 2}{h - 1}\right) \times \left(-\frac{1}{2}\right) = -1$ $\Rightarrow K - 2 = 2(h - 1)$ $\Rightarrow K = 2h$.
$AB$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(3 - 1)^2 + (1 - 2)^2} = \sqrt{5}$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AB \times AC = 5\sqrt{5}$.
$\frac{1}{2} \times \sqrt{5} \times \sqrt{(h - 1)^2 + (K - 2)^2} = 5\sqrt{5}$.
$\sqrt{(h - 1)^2 + (2h - 2)^2} = 10$.
$\sqrt{5(h - 1)^2} = 10 \Rightarrow |h - 1| = 2\sqrt{5}$.
પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી $h > 0$,તેથી $h = 1 + 2\sqrt{5}$.
Solution diagram
150
MediumMCQ
ત્રણ રેખાઓ $x-y=0$,$x+2y=3$ અને $2x+y=6$ નું છેદબિંદુ શું બનાવે છે?
A
કાટકોણ ત્રિકોણ
B
સમબાજુ ત્રિકોણ
C
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે રેખાઓ $L_1: x-y=0$,$L_2: x+2y=3$ અને $L_3: 2x+y=6$ છે.
$L_1$ અને $L_2$ ને ઉકેલતા:
$x-y=0 \implies x=y$
$x+2x=3 \implies 3x=3 \implies x=1, y=1$. બિંદુ $A = (1, 1)$.
$L_1$ અને $L_3$ ને ઉકેલતા:
$x-y=0 \implies x=y$
$2x+x=6 \implies 3x=6 \implies x=2, y=2$. બિંદુ $B = (2, 2)$.
$L_2$ અને $L_3$ ને ઉકેલતા:
$x+2y=3 \implies x=3-2y$
$2(3-2y)+y=6 \implies 6-4y+y=6 \implies -3y=0 \implies y=0, x=3$. બિંદુ $C = (3, 0)$.
હવે,બાજુઓની લંબાઈ ગણતા:
$AB = \sqrt{(2-1)^2 + (2-1)^2} = \sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$
$BC = \sqrt{(3-2)^2 + (0-2)^2} = \sqrt{1^2 + (-2)^2} = \sqrt{1+4} = \sqrt{5}$
$AC = \sqrt{(3-1)^2 + (0-1)^2} = \sqrt{2^2 + (-1)^2} = \sqrt{4+1} = \sqrt{5}$
અહીં $BC = AC = \sqrt{5}$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
Solution diagram

Straight Line — Problems related to triangle and quadrilateral · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.