MHT CET 2025 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

795 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ301350 of 795 questions

Page 7 of 11 · Gujarati

301
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $3 \sin ^{-1}\left(\frac{2 x}{1+x^2}\right)-4 \cos ^{-1}\left(\frac{1-x^2}{1+x^2}\right)+2 \tan ^{-1}\left(\frac{2 x}{1-x^2}\right)=\frac{\pi}{3}$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{3}$
B
$1$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) ધારો કે $x = \tan \theta$,જ્યાં $\theta \in (-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$.
આથી આપેલ સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$3 \sin ^{-1}(\sin 2\theta) - 4 \cos ^{-1}(\cos 2\theta) + 2 \tan ^{-1}(\tan 2\theta) = \frac{\pi}{3}$.
જો $x \in (-1, 1)$ હોય,તો $2\theta \in (-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$.
તેથી,$3(2\theta) - 4(2\theta) + 2(2\theta) = \frac{\pi}{3}$.
$6\theta - 8\theta + 4\theta = \frac{\pi}{3}$.
$2\theta = \frac{\pi}{3} \implies \theta = \frac{\pi}{6}$.
આમ,$x = \tan(\frac{\pi}{6}) = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
302
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$\tan \left[2 \tan ^{-1} \frac{1}{5}-\frac{\pi}{4}\right]$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{4}$
B
$\frac{5}{16}$
C
$-\frac{7}{17}$
D
$\frac{7}{17}$

Solution

(C) ધારો કે $\theta = 2 \tan^{-1} \frac{1}{5}$.
સૂત્ર $2 \tan^{-1} x = \tan^{-1} \left( \frac{2x}{1-x^2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\theta = \tan^{-1} \left( \frac{2(1/5)}{1-(1/5)^2} \right) = \tan^{-1} \left( \frac{2/5}{1-1/25} \right) = \tan^{-1} \left( \frac{2/5}{24/25} \right) = \tan^{-1} \left( \frac{2}{5} \times \frac{25}{24} \right) = \tan^{-1} \left( \frac{5}{12} \right)$.
હવે,આપણે $\tan \left( \theta - \frac{\pi}{4} \right)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
સૂત્ર $\tan(A-B) = \frac{\tan A - \tan B}{1 + \tan A \tan B}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = \tan^{-1} \frac{5}{12}$ અને $B = \frac{\pi}{4}$:
$\tan \left( \tan^{-1} \frac{5}{12} - \frac{\pi}{4} \right) = \frac{\frac{5}{12} - \tan \frac{\pi}{4}}{1 + \frac{5}{12} \tan \frac{\pi}{4}} = \frac{\frac{5}{12} - 1}{1 + \frac{5}{12}(1)} = \frac{\frac{5-12}{12}}{\frac{12+5}{12}} = \frac{-7}{17}$.
303
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$\cot ^{-1}\left(2 \cdot 1^2\right)+\cot ^{-1}\left(2 \cdot 2^2\right)+\cot ^{-1}\left(2 \cdot 3^2\right)+\ldots \ldots \ldots \infty =$
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_n = \cot^{-1}(2n^2)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $x > 0$ માટે $\cot^{-1}(x) = \tan^{-1}(\frac{1}{x})$.
તેથી,$T_n = \tan^{-1}(\frac{1}{2n^2})$.
આપણે પદને આ રીતે લખી શકીએ: $\frac{1}{2n^2} = \frac{2}{4n^2} = \frac{2}{1 + (2n^2 - 1)} = \frac{(2n+1) - (2n-1)}{1 + (2n+1)(2n-1)}$.
સૂત્ર $\tan^{-1}(x) - \tan^{-1}(y) = \tan^{-1}(\frac{x-y}{1+xy})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = \tan^{-1}(2n+1) - \tan^{-1}(2n-1)$.
પ્રથમ $N$ પદોનો સરવાળો $S_N = \sum_{n=1}^{N} [\tan^{-1}(2n+1) - \tan^{-1}(2n-1)]$ છે.
આ એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$S_N = (\tan^{-1}(3) - \tan^{-1}(1)) + (\tan^{-1}(5) - \tan^{-1}(3)) + \ldots + (\tan^{-1}(2N+1) - \tan^{-1}(2N-1))$.
$S_N = \tan^{-1}(2N+1) - \tan^{-1}(1)$.
જ્યારે $N \to \infty$,ત્યારે $S_N = \tan^{-1}(\infty) - \tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{4}$.
304
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{8^x-4^x-2^x+1}{x^2}, & \text{જો } x > 0 \\ e^x \sin x + x + \lambda \log 4, & \text{જો } x \leqslant 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $1000 e^\lambda = $ ની કિંમત શોધો.
A
$1000$
B
$3000$
C
$2000$
D
$4000$

Solution

(C) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^-} f(x) = f(0)$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ,જમણી બાજુની લક્ષ કિંમત શોધો:
$\lim_{x \to 0^+} \frac{8^x-4^x-2^x+1}{x^2} = \lim_{x \to 0^+} \frac{(4^x-1)(2^x-1)}{x^2} = \lim_{x \to 0^+} \left( \frac{4^x-1}{x} \right) \left( \frac{2^x-1}{x} \right) = \log 4 \cdot \log 2$.
હવે,ડાબી બાજુની લક્ષ કિંમત અને $f(0)$ શોધો:
$f(0) = e^0 \sin(0) + 0 + \lambda \log 4 = \lambda \log 4$.
બંને લક્ષ કિંમતોને સરખાવતા:
$\log 4 \cdot \log 2 = \lambda \log 4 \implies \lambda = \log 2$.
હવે,$1000 e^\lambda$ ની કિંમત શોધો:
$1000 e^{\log 2} = 1000 \times 2 = 2000$.
305
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{1-\cos 4x}{x^2} & \text{જો } x < 0 \\ a & \text{જો } x = 0 \\ \frac{\sqrt{16+\sqrt{x}}-4}{\sqrt{x}} & \text{જો } x > 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$1/8$
C
$4$
D
$1/4$

Solution

(B) કોઈ વિધેય $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય તે માટે,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$,જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$,અને વિધેયની કિંમત $f(0)$ સમાન હોવા જોઈએ.
$LHL = \lim_{x \to 0^-} \frac{1-\cos 4x}{x^2} = \lim_{x \to 0^-} \frac{2\sin^2(2x)}{x^2} = \lim_{x \to 0^-} 2 \left(\frac{\sin 2x}{2x}\right)^2 \times 4 = 2 \times 1^2 \times 4 = 8$.
$RHL = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{16+\sqrt{x}}-4}{\sqrt{x}}$.
અનુબદ્ધ પદ વડે ગુણતા: $\lim_{x \to 0^+} \frac{(\sqrt{16+\sqrt{x}}-4)(\sqrt{16+\sqrt{x}}+4)}{\sqrt{x}(\sqrt{16+\sqrt{x}}+4)} = \lim_{x \to 0^+} \frac{16+\sqrt{x}-16}{\sqrt{x}(\sqrt{16+\sqrt{x}}+4)} = \lim_{x \to 0^+} \frac{1}{\sqrt{16+\sqrt{x}}+4} = \frac{1}{4+4} = \frac{1}{8}$.
અહીં $LHL \neq RHL$ હોવાથી,$a$ ની કોઈપણ કિંમત માટે વિધેય $x = 0$ આગળ સતત નથી. પ્રશ્નમાં વિરોધાભાસ છે કારણ કે લક્ષ સમાન નથી.
306
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} \frac{\cos ax - \cos bx}{\cos cx - \cos bx} & , x \neq 0 \\ -1 & , x = 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $a^2, b^2, c^2$ એ શેમાં છે?
A
સમગુણોત્તર શ્રેણી
B
સમાંતર શ્રેણી
C
હરાત્મક શ્રેણી
D
અરિથમેટિકો-જિયોમેટ્રિક શ્રેણી

Solution

(B) વિધેય $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0} f(x) = f(0) = -1$ હોવું જોઈએ.
લક્ષની ગણતરી: $\lim_{x \to 0} \frac{\cos ax - \cos bx}{\cos cx - \cos bx}$.
નાના $\theta$ માટે $\cos \theta \approx 1 - \frac{\theta^2}{2}$ વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \to 0} \frac{(1 - \frac{a^2x^2}{2}) - (1 - \frac{b^2x^2}{2})}{(1 - \frac{c^2x^2}{2}) - (1 - \frac{b^2x^2}{2})} = \lim_{x \to 0} \frac{\frac{b^2x^2}{2} - \frac{a^2x^2}{2}}{\frac{b^2x^2}{2} - \frac{c^2x^2}{2}} = \frac{b^2 - a^2}{b^2 - c^2}$.
આને $-1$ ની બરાબર લેતા: $\frac{b^2 - a^2}{b^2 - c^2} = -1$.
$b^2 - a^2 = -(b^2 - c^2) \implies b^2 - a^2 = c^2 - b^2$.
$2b^2 = a^2 + c^2$.
આ શરત સૂચવે છે કે $a^2, b^2, c^2$ એ સમાંતર શ્રેણીમાં છે.
307
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \frac{(27-2x)^{1/3}-3}{9-3(243+5x)^{1/5}}, x \neq 0$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય, તો $f(0)$ ની કિંમત શોધો.
A
$2/3$
B
$6$
C
$2$
D
$1/3$

Solution

(C) $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે, $f(0) = \lim_{x \to 0} f(x)$ થવું જોઈએ.
ધારો કે $L = \lim_{x \to 0} \frac{(27-2x)^{1/3}-3}{9-3(243+5x)^{1/5}}$.
અચળાંકો સામાન્ય લેતા: $L = \lim_{x \to 0} \frac{3((1 - \frac{2x}{27})^{1/3} - 1)}{9(1 - (1 + \frac{5x}{243})^{1/5})} = \frac{1}{3} \lim_{x \to 0} \frac{(1 - \frac{2x}{27})^{1/3} - 1}{1 - (1 + \frac{5x}{243})^{1/5}}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1+u)^n \approx 1+nu$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ: $(1 - \frac{2x}{27})^{1/3} - 1 \approx 1 - \frac{2x}{81} - 1 = -\frac{2x}{81}$.
છેદ: $1 - (1 + \frac{5x}{243})^{1/5} \approx 1 - (1 + \frac{x}{243}) = -\frac{x}{243}$.
આમ, $L = \frac{1}{3} \cdot \frac{-2x/81}{-x/243} = \frac{1}{3} \cdot \frac{2}{81} \cdot 243 = \frac{1}{3} \cdot 2 \cdot 3 = 2$.
308
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{8^x - 4^x - 2^x + 1}{x^2} & , \text{જો } x > 0 \\ e^x \sin x + kx + \lambda \log 4 & , \text{જો } x \le 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $500 e^\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$1000$
B
$2000$
C
$4000$
D
$3000$

Solution

(A) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^-} f(x) = f(0)$ થવું જોઈએ.
પ્રથમ,જમણી બાજુનું લક્ષ મેળવીએ: $\lim_{x \to 0^+} \frac{8^x - 4^x - 2^x + 1}{x^2} = \lim_{x \to 0^+} \frac{(4^x - 1)(2^x - 1)}{x^2} = \log 4 \cdot \log 2$.
ત્યારબાદ,ડાબી બાજુનું લક્ષ મેળવીએ: $\lim_{x \to 0^-} (e^x \sin x + kx + \lambda \log 4) = \lambda \log 4$.
બંનેને સરખાવતા: $\lambda \log 4 = \log 4 \cdot \log 2 \implies \lambda = \log 2$.
તેથી $e^\lambda = e^{\log 2} = 2$.
આમ,$500 e^\lambda = 500 \times 2 = 1000$.
309
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \frac{10^x + 7^x - 14^x - 5^x}{1 - \cos x}, x \neq 0$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $f(0)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\log_e 2 \cdot \log_e(5/7)$
B
$\log_e 4 \cdot \log_e(5/7)$
C
$\log_e 2 \cdot \log_e(7/5)$
D
$\log_e 4 \cdot \log_e(7/5)$

Solution

(B) કારણ કે $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત છે,તેથી $f(0) = \lim_{x \to 0} f(x)$.
$f(0) = \lim_{x \to 0} \frac{10^x + 7^x - 14^x - 5^x}{1 - \cos x}$.
અંશના અવયવ પાડતા: $(2^x - 1)(5^x - 7^x)$.
તેથી,$f(0) = \lim_{x \to 0} \frac{(2^x - 1)(5^x - 7^x)}{1 - \cos x}$.
પ્રમાણિત લક્ષનો ઉપયોગ કરતા: $\lim_{x \to 0} \frac{a^x - 1}{x} = \ln a$ અને $\lim_{x \to 0} \frac{1 - \cos x}{x^2} = \frac{1}{2}$.
$f(0) = \frac{(\ln 2)(\ln 5 - \ln 7)}{1/2} = 2 \ln 2 \ln(5/7) = \ln 4 \ln(5/7)$.
310
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \frac{\sin(\pi \cos^2 x)}{3x^2}$ માટે $x \neq 0$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $f(0) = $
A
$0$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$-\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{3}{\pi}$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$f(0) = \lim_{x \to 0} f(x)$ હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $f(x) = \frac{\sin(\pi \cos^2 x)}{3x^2}$.
નિત્યસમ $\cos^2 x = 1 - \sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = \frac{\sin(\pi(1 - \sin^2 x))}{3x^2} = \frac{\sin(\pi - \pi \sin^2 x)}{3x^2}$.
કારણ કે $\sin(\pi - \theta) = \sin \theta$,તેથી:
$f(x) = \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{3x^2}$.
હવે,$\lim_{x \to 0} f(x) = \lim_{x \to 0} \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{3x^2} = \lim_{x \to 0} \left( \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{\pi \sin^2 x} \times \frac{\pi \sin^2 x}{3x^2} \right)$.
કારણ કે $\lim_{u \to 0} \frac{\sin u}{u} = 1$ અને $\lim_{x \to 0} \frac{\sin x}{x} = 1$,તેથી:
$f(0) = 1 \times \frac{\pi}{3} \times (1)^2 = \frac{\pi}{3}$.
311
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{9^x - 2 \cdot 3^x + 1}{\log(1 + 3x) \cdot \tan 2x} & , x \neq 0 \\ a(\log b)^c & , x = 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $a + b + c =$
A
$\frac{31}{6}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{5}{6}$
D
$\frac{3}{20}$

Solution

(A) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0} f(x) = f(0)$ થવું જોઈએ.
પ્રથમ,લક્ષની કિંમત શોધો: $\lim_{x \to 0} \frac{9^x - 2 \cdot 3^x + 1}{\log(1 + 3x) \cdot \tan 2x}$.
નોંધો કે $9^x - 2 \cdot 3^x + 1 = (3^x - 1)^2$.
તેથી,લક્ષ $\lim_{x \to 0} \frac{(3^x - 1)^2}{\log(1 + 3x) \cdot \tan 2x}$ છે.
પ્રમાણિત લક્ષો $\lim_{x \to 0} \frac{3^x - 1}{x} = \log 3$,$\lim_{x \to 0} \frac{\log(1 + 3x)}{3x} = 1$,અને $\lim_{x \to 0} \frac{\tan 2x}{2x} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
લક્ષ $= \frac{(\log 3)^2}{6}$.
આપેલ છે કે $f(0) = a(\log b)^c$,તેથી $a(\log b)^c = \frac{1}{6}(\log 3)^2$.
સરખામણી કરતા,$a = \frac{1}{6}$,$b = 3$,અને $c = 2$.
તેથી,$a + b + c = \frac{1}{6} + 3 + 2 = \frac{31}{6}$.
312
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
આપેલ મર્યાદાઓ $2x + 3y \geqslant 12$,$-x + y \leqslant 3$,$x \leqslant 4$,$y \geqslant 3$ દ્વારા દર્શાવેલ શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ (feasible region) કયો છે?
Question diagram
A
$S_1$
B
$S_2$
C
$S_3$
D
$S_4$

Solution

(D) શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ શોધવા માટે,આપણે આપેલી મર્યાદાઓનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $2x + 3y \geqslant 12$: પ્રદેશ રેખા $2x + 3y = 12$ પર અથવા તેની ઉપર છે.
$2$. $-x + y \leqslant 3$: પ્રદેશ રેખા $-x + y = 3$ પર અથવા તેની નીચે છે.
$3$. $x \leqslant 4$: પ્રદેશ રેખા $x = 4$ ની ડાબી બાજુએ છે.
$4$. $y \geqslant 3$: પ્રદેશ રેખા $y = 3$ પર અથવા તેની ઉપર છે.
આલેખનું અવલોકન કરીને અને મર્યાદાઓ ચકાસીને:
- પ્રદેશ $S_4$ એ $y=3$,$x=4$,$-x+y=3$ અને $2x+3y=12$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે. $S_4$ માં એક બિંદુ $(1, 4)$ ચકાસતા:
- $2(1) + 3(4) = 14 \geqslant 12$ (સાચું)
- $-(1) + 4 = 3 \leqslant 3$ (સાચું)
- $1 \leqslant 4$ (સાચું)
- $4 \geqslant 3$ (સાચું)
બધી મર્યાદાઓ પ્રદેશ $S_4$ માં સંતોષાય છે.
313
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
અસમતાઓ $x-2 \leqslant y$,$x \geqslant y-1$,$x \geqslant 2$,$y \leqslant 4$,$x, y \geqslant 0$ માટેનો શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) આપેલ અસમતાઓ છે:
$1$) $x - 2 \leqslant y \implies y \geqslant x - 2$
$2$) $x \geqslant y - 1 \implies y \leqslant x + 1$
$3$) $x \geqslant 2$
$4$) $y \leqslant 4$
$5$) $x, y \geqslant 0$
આ અસમતાઓનું વિશ્લેષણ કરતા:
- રેખા $y = x - 2$ એ $(2, 0)$ અને $(4, 2)$ માંથી પસાર થાય છે. પ્રદેશ $y \geqslant x - 2$ આ રેખાની ઉપર છે.
- રેખા $y = x + 1$ એ $(0, 1)$ અને $(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે. પ્રદેશ $y \leqslant x + 1$ આ રેખાની નીચે છે.
- અસમતા $x \geqslant 2$ એ પ્રદેશને શિરોલંબ રેખા $x = 2$ ની જમણી બાજુ મર્યાદિત કરે છે.
- અસમતા $y \leqslant 4$ એ પ્રદેશને આડી રેખા $y = 4$ ની નીચે મર્યાદિત કરે છે.
આ બધાને જોડતા,શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ $x = 2$,$y = x - 2$,$y = x + 1$ અને $y = 4$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે. આ વિકલ્પ $B$ માં દર્શાવેલ છાયાંકિત પ્રદેશને અનુરૂપ છે.
314
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
શિષ્યવૃત્તિની રકમ $z = 550x + 300y$ દ્વારા આપવામાં આવે છે અને તે $x$ છોકરાઓ અને $y$ છોકરીઓ વચ્ચે વહેંચવાની છે. નીચે આપેલા આલેખ પરથી,શિષ્યવૃત્તિની મહત્તમ રકમ . . . . . . છે.
Question diagram
A
$7250$
B
$9250$
C
$4250$
D
$5750$

Solution

(A) શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ દ્વારા બંધાયેલ છે.
આલેખ પરથી,રેખાઓ $x = 5$,$y = 4$,$x + y = 15$ અને $x - y = 10$ છે.
છાયાંકિત પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $A(5, 5)$,$B(5, 10)$ અને $C(11, 4)$ છે.
- $A(5, 5)$ પર: $z = 550(5) + 300(5) = 2750 + 1500 = 4250$.
- $B(5, 10)$ પર: $z = 550(5) + 300(10) = 2750 + 3000 = 5750$.
- $C(11, 4)$ પર: $z = 550(11) + 300(4) = 6050 + 1200 = 7250$.
મહત્તમ કિંમત $7250$ છે.
315
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખીય પ્રોગ્રામિંગ સમસ્યા ($L$.$P$.$P$.) $z = 30x + 20y$ નું ન્યૂનતમીકરણ કરો,શરતો $x + y \leqslant 8$,$x + 2y \geqslant 4$,$6x + 4y \geqslant 12$,$x \geqslant 0$,અને $y \geqslant 0$ ને આધીન:
A
અનન્ય ઉકેલ
B
અસંખ્ય ઉકેલો
C
$(4, 0)$ પર ન્યૂનતમ મૂલ્ય
D
કોઈ શક્ય ઉકેલ નથી

Solution

(B) $L$.$P$.$P$. ઉકેલવા માટે,આપણે શરતો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત શક્ય પ્રદેશને ઓળખીએ છીએ:
$1$. $x + y \leqslant 8$
$2$. $x + 2y \geqslant 4$
$3$. $6x + 4y \geqslant 12$ (અથવા $3x + 2y \geqslant 6$)
$4$. $x \geqslant 0, y \geqslant 0$
શક્ય પ્રદેશના ખૂણાના બિંદુઓ આ રેખાઓના છેદબિંદુઓ દ્વારા નક્કી થાય છે:
- $x + 2y = 4$ અને $3x + 2y = 6$ નું છેદબિંદુ: બાદબાકી કરતા $2x = 2$ મળે,તેથી $x = 1$. પછી $1 + 2y = 4 \implies y = 1.5$. બિંદુ: $(1, 1.5)$.
- $x + y = 8$ અને $x + 2y = 4$ નું છેદબિંદુ: $y = -4$,જે પ્રથમ ચરણની બહાર છે.
- $x + y = 8$ અને $3x + 2y = 6$ નું છેદબિંદુ: $y = -18$,પ્રથમ ચરણની બહાર છે.
- અક્ષો પરના બિંદુઓ: $3x + 2y = 6$ થી $(0, 3)$,$x + 2y = 4$ થી $(0, 2)$,$x + y = 8$ થી $(8, 0)$,$3x + 2y = 6$ થી $(2, 0)$.
ખૂણાના બિંદુઓ પર $z = 30x + 20y$ ની કિંમત:
- $(0, 3)$ પર,$z = 30(0) + 20(3) = 60$.
- $(1, 1.5)$ પર,$z = 30(1) + 20(1.5) = 30 + 30 = 60$.
- $(8, 0)$ પર,$z = 30(8) + 20(0) = 240$.
- $(2, 0)$ પર,$z = 30(2) + 20(0) = 60$.
જેમ કે હેતુલક્ષી વિધેય $z$ એ $(0, 3)$ અને $(2, 0)$ ને જોડતા રેખાખંડ પરના અનેક બિંદુઓ પર સમાન ન્યૂનતમ મૂલ્ય $60$ લે છે,તેથી $L$.$P$.$P$. ને અસંખ્ય ઉકેલો છે.
316
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
વિધેય $z = x + y$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટે,પ્રતિબંધો $x + y \geqslant 2$,$x + 2y \leqslant 8$,$y \leqslant 3$,$x, y \geqslant 0$ સાથેનો ઉકેલ ગણ શું ધરાવે છે?
A
$x = 0, y = 3$
B
$x = 8, y = 0$
C
અસંખ્ય બિંદુઓ
D
$x = 2, y = 3$

Solution

(C) પ્રતિબંધોને આધીન $z = x + y$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટે:
$1$) $x + y \geqslant 2$
$2$) $x + 2y \leqslant 8$
$3$) $y \leqslant 3$
$4$) $x, y \geqslant 0$
પ્રથમ,આપણે રેખાઓ દોરીને શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ નક્કી કરીએ છીએ:
- $x + y = 2$ એ $(2, 0)$ અને $(0, 2)$ માંથી પસાર થાય છે.
- $x + 2y = 8$ એ $(8, 0)$ અને $(0, 4)$ માંથી પસાર થાય છે.
- $y = 3$ એ આડી રેખા છે.
શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ રેખાઓના છેદબિંદુઓ દ્વારા મળે છે:
- $x + y = 2$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ $(0, 2)$ છે.
- $x + y = 2$ અને $y = 0$ નું છેદબિંદુ $(2, 0)$ છે.
- $x + 2y = 8$ અને $y = 3$ નું છેદબિંદુ $x + 6 = 8 \implies x = 2$,એટલે કે $(2, 3)$ છે.
- $x = 0$ અને $y = 3$ નું છેદબિંદુ $(0, 3)$ છે.
શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના ખૂણાના બિંદુઓ $(0, 2), (2, 0), (2, 3), (0, 3)$ છે.
આ બિંદુઓ પર $z = x + y$ ની કિંમત શોધતા:
- $(0, 2)$ પર,$z = 0 + 2 = 2$.
- $(2, 0)$ પર,$z = 2 + 0 = 2$.
- $(2, 3)$ પર,$z = 2 + 3 = 5$.
- $(0, 3)$ પર,$z = 0 + 3 = 3$.
ન્યૂનતમ કિંમત $2$ છે,જે $(0, 2)$ અને $(2, 0)$ ને જોડતા રેખાખંડ પરના તમામ બિંદુઓ પર મળે છે. રેખાખંડ અસંખ્ય બિંદુઓ ધરાવે છે,તેથી ઉકેલ ગણ અસંખ્ય બિંદુઓ ધરાવે છે.
317
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો હેતુલક્ષી વિધેય $z = 7x - 8y$ માટે શરતો $x + y \leqslant 20$,$y \geqslant 5$,$x, y \geqslant 0$ ને આધીન મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્યો વચ્ચેનો તફાવત $5k + 200$ હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) શરતો $x + y \leqslant 20$,$y \geqslant 5$ અને $x \geqslant 0$ છે.
શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ એ ત્રિકોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $y = 5$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ: $(0, 5)$.
$2$. $x + y = 20$ અને $y = 5$ નું છેદબિંદુ: $(15, 5)$.
$3$. $x + y = 20$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ: $(0, 20)$.
હવે,આ શિરોબિંદુઓ પર $z = 7x - 8y$ ની કિંમત શોધીએ:
$(0, 5)$ પર: $z = 7(0) - 8(5) = -40$.
$(15, 5)$ પર: $z = 7(15) - 8(5) = 105 - 40 = 65$.
$(0, 20)$ પર: $z = 7(0) - 8(20) = -160$.
મહત્તમ મૂલ્ય $65$ છે અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય $-160$ છે.
તફાવત $65 - (-160) = 65 + 160 = 225$ છે.
આપેલ તફાવત $5k + 200$ હોવાથી,$5k + 200 = 225$.
$5k = 25$,તેથી $k = 5$.
318
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
આપેલ શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ (feasible region) માટે યોગ્ય મર્યાદાઓ (constraints) કઈ છે?
Question diagram
A
$y-x \geqslant 1, x+5 y \leqslant 10, x+y \geqslant 2, \quad x, y \geqslant 0$
B
$y-x \leqslant 1, 2 x+5 y \leqslant 10, x+y \geqslant 1, x, y \geqslant 0$
C
$y-x \geqslant 1, 2 x+5 y \leqslant 10, x+y \geqslant 1, x, y \geqslant 0$
D
$x-y \leqslant 1, 2 x+5 y \geqslant 10, x+y \leqslant 1, x, y \geqslant 0$

Solution

(C) મર્યાદાઓ શોધવા માટે,આપણે આલેખ પરથી રેખાઓ $L_1, L_2, L_3$ ના સમીકરણો નક્કી કરીએ છીએ.
$1$. રેખા $L_1$ એ $(-1, 0)$ અને $(0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનું સમીકરણ $\frac{x}{-1} + \frac{y}{1} = 1 \Rightarrow y-x = 1$ છે. શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ આ રેખાની ઉપર હોવાથી,મર્યાદા $y-x \geqslant 1$ છે.
$2$. રેખા $L_2$ એ $(0, 2)$ અને $(5, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનું સમીકરણ $\frac{x}{5} + \frac{y}{2} = 1 \Rightarrow 2x+5y = 10$ છે. પ્રદેશ આ રેખાની નીચે હોવાથી,મર્યાદા $2x+5y \leqslant 10$ છે.
$3$. રેખા $L_3$ એ $(0, 1)$ અને $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનું સમીકરણ $\frac{x}{1} + \frac{y}{1} = 1 \Rightarrow x+y = 1$ છે. પ્રદેશ આ રેખાની ઉપર હોવાથી,મર્યાદા $x+y \geqslant 1$ છે.
આને બિન-ઋણાત્મક મર્યાદાઓ $x, y \geqslant 0$ સાથે જોડતા,આપણને સિસ્ટમ મળે છે: $y-x \geqslant 1, 2x+5y \leqslant 10, x+y \geqslant 1, x, y \geqslant 0$. આ વિકલ્પ $C$ સાથે મેળ ખાય છે.
319
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
શરતો $2x + y \leqslant 10$,$y \leqslant x$,$y \leqslant 2$,$x, y \geqslant 0$ માટે $L.P.P.$ નો સાચો શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ દર્શાવતો આલેખ $\ldots$ છે.
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ શોધવા માટે,આપણે આપેલી શરતોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1. 2x + y \leqslant 10$: રેખા $(0, 10)$ અને $(5, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. પ્રદેશ ઉગમબિંદુ તરફ છે.
$2. y \leqslant x$: રેખા $(0, 0)$ અને $(2, 2)$ માંથી પસાર થાય છે. પ્રદેશ રેખાની નીચે છે.
$3. y \leqslant 2$: પ્રદેશ આડી રેખા $y = 2$ ની નીચે છે.
$4. x, y \geqslant 0$: પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં છે.
છેદબિંદુઓ:
- $y = 2$ અને $y = x$ માટે,આપણને $x = 2$ મળે છે. બિંદુ $(2, 2)$ છે.
- $y = 2$ અને $2x + y = 10$ માટે,આપણને $2x + 2 = 10 \Rightarrow 2x = 8 \Rightarrow x = 4$ મળે છે. બિંદુ $(4, 2)$ છે.
- $y = x$ અને $2x + y = 10$ માટે,આપણને $2x + x = 10 \Rightarrow 3x = 10 \Rightarrow x = 10/3$ મળે છે. બિંદુ $(10/3, 10/3)$ છે.
શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ શિરોબિંદુઓ $(0, 0)$,$(2, 2)$,$(4, 2)$ અને $x$-અક્ષના ભાગ દ્વારા ઘેરાયેલો છે. આપેલા વિકલ્પો જોતા,જે આલેખ આ રેખાઓ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે તે વિકલ્પ $C$ માં છે.
320
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
હેતુલક્ષી વિધેય $z = 3x + 5y$ માટે શરતો $x + 3y \leqslant 60$,$x + y \geqslant 10$,$x - y = 0$,અને $x, y \geqslant 0$ ને આધીન મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય વચ્ચેનો તફાવત કેટલો છે?
A
$60$
B
$20$
C
$40$
D
$80$

Solution

(D) શરતો $x + 3y \leqslant 60$,$x + y \geqslant 10$,$x = y$,અને $x, y \geqslant 0$ છે.
શરતોમાં $x = y$ મૂકતા:
$1$) $x + 3x \leqslant 60 \implies 4x \leqslant 60 \implies x \leqslant 15$.
$2$) $x + x \geqslant 10 \implies 2x \geqslant 10 \implies x \geqslant 5$.
$x = y$ હોવાથી,શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ $(5, 5)$ થી $(15, 15)$ સુધીનો રેખાખંડ છે.
હેતુલક્ષી વિધેય $z = 3x + 5y$ છે.
$z$ માં $y = x$ મૂકતા,આપણને $z = 3x + 5x = 8x$ મળે છે.
$(5, 5)$ બિંદુએ,$z = 8(5) = 40$.
$(15, 15)$ બિંદુએ,$z = 8(15) = 120$.
મહત્તમ મૂલ્ય $120$ છે અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય $40$ છે.
તફાવત $120 - 40 = 80$ છે.
321
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$L.P.P.$ માં,$x + y \leq 5, x + 2y \geq 4, 4x + y \leq 12, x, y \geq 0$ શરતોને આધીન હેતુલક્ષી વિધેય $Z = 6x + 3y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$\frac{132}{7}$
B
$22$
C
$15$
D
$\frac{122}{7}$

Solution

(B) $Z = 6x + 3y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે શરતો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ શોધીએ:
$1) x + y = 5$
$2) x + 2y = 4$
$3) 4x + y = 12$
$4) x \geq 0, y \geq 0$
રેખાઓના છેદબિંદુઓ શોધતા:
- $x + y = 5$ અને $4x + y = 12$ નું છેદબિંદુ: બાદબાકી કરતા $3x = 7 \implies x = 7/3$. તેથી $y = 5 - 7/3 = 8/3$. બિંદુ: $(7/3, 8/3)$.
- $x + 2y = 4$ અને $x + y = 5$ નું છેદબિંદુ: $y = -1$ મળે છે,જે પ્રથમ ચરણમાં નથી.
- $x + 2y = 4$ અને $4x + y = 12$ નું છેદબિંદુ: $x = 4 - 2y$. કિંમત મૂકતા: $4(4 - 2y) + y = 12 \implies 16 - 8y + y = 12 \implies 7y = 4 \implies y = 4/7$. તેથી $x = 4 - 8/7 = 20/7$. બિંદુ: $(20/7, 4/7)$.
- અક્ષો પરના બિંદુઓ: $(3, 0), (4, 0), (0, 2), (0, 5)$.
શક્ય ઉકેલ પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ પર $Z = 6x + 3y$ ની કિંમત:
- $(3, 0)$ પર: $Z = 6(3) + 3(0) = 18$
- $(7/3, 8/3)$ પર: $Z = 6(7/3) + 3(8/3) = 14 + 8 = 22$
- $(20/7, 4/7)$ પર: $Z = 6(20/7) + 3(4/7) = 132/7$
- $(0, 2)$ પર: $Z = 6(0) + 3(2) = 6$
આમ,મહત્તમ કિંમત $22$ છે.
322
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$L$.$P$.$P$. માં $x + y \geqslant 2$,$x + 2y \leqslant 8$,$y \leqslant 3$,$x, y \geqslant 0$ શરતો હેઠળ વિધેય $z = x + y$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટેનો ઉકેલ છે:
A
$(0, 2)$ બિંદુ પર
B
$(2, 0)$ બિંદુ પર
C
$(0, 2)$ અને $(2, 0)$ ને જોડતા રેખાખંડ પરના અનંત બિંદુઓ પર
D
$(0, 3)$ બિંદુ પર

Solution

(C) $1$. શરતો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ ઓળખો:
$x + y \geqslant 2$,$x + 2y \leqslant 8$,$y \leqslant 3$,$x, y \geqslant 0$.
$2$. શક્ય ઉકેલ પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ રેખાઓના છેદબિંદુઓ શોધીને મેળવવામાં આવે છે:
- $x + y = 2$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ $(0, 2)$ આપે છે.
- $x + y = 2$ અને $y = 0$ નું છેદબિંદુ $(2, 0)$ આપે છે.
- $x + 2y = 8$ અને $y = 3$ નું છેદબિંદુ $(2, 3)$ આપે છે.
- $x + 2y = 8$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ $(0, 4)$ આપે છે,પરંતુ $y \leqslant 3$ તેને $(0, 3)$ સુધી મર્યાદિત કરે છે.
$3$. શિરોબિંદુઓ પર $z = x + y$ ની કિંમત શોધો:
- $(0, 2)$ પર,$z = 0 + 2 = 2$.
- $(2, 0)$ પર,$z = 2 + 0 = 2$.
- $(2, 3)$ પર,$z = 2 + 3 = 5$.
- $(0, 3)$ પર,$z = 0 + 3 = 3$.
$4$. $z$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $2$ છે,જે $(0, 2)$ અને $(2, 0)$ બંને પર મળે છે.
$5$. હેતુલક્ષી વિધેય $z = x + y$ એ શરત $x + y = 2$ ને સમાંતર હોવાથી,ન્યૂનતમ કિંમત $(0, 2)$ અને $(2, 0)$ ને જોડતા રેખાખંડ પરના તમામ બિંદુઓ પર મળે છે.
323
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
એક ઉત્પાદન કંપની બે વસ્તુઓ,$A$ અને $B$ બનાવે છે. દરેક વસ્તુને બે મશીનો,$I$ અને $II$ દ્વારા પ્રોસેસ કરવી પડે છે. મશીન $I$ મહત્તમ $10$ કલાક $40$ મિનિટ ($640$ મિનિટ) માટે ચલાવી શકાય છે. વસ્તુ $A$ માટે $20$ મિનિટ અને વસ્તુ $B$ માટે $15$ મિનિટ લાગે છે. મશીન $II$ મહત્તમ $8$ કલાક $20$ મિનિટ ($500$ મિનિટ) માટે ચલાવી શકાય છે. વસ્તુ $A$ માટે $5$ મિનિટ અને વસ્તુ $B$ માટે $8$ મિનિટ લાગે છે. વસ્તુ $A$ દીઠ નફો ₹ $25$ અને વસ્તુ $B$ દીઠ નફો ₹ $18$ છે. નફો મહત્તમ કરવા માટે $L.P.P.$ નું સૂત્રીકરણ (જ્યાં $x$ એ વસ્તુ $A$ ની સંખ્યા છે અને $y$ એ વસ્તુ $B$ ની સંખ્યા છે) . . . . . . છે.
A
Maximize $z=25x+18y$ subject to $20x+15y \leqslant 640, 5x+8y \geqslant 500, x, y \geqslant 0$
B
Maximize $z=25x+18y$ subject to $20x+15y \leqslant 640, 5x+8y \leqslant 500, x, y \geqslant 0$
C
Maximize $z=25x+18y$ subject to $20x+5y \leqslant 8, 5x+8y \leqslant 10, x, y \geqslant 0$
D
Maximize $z=25x+18y$ subject to $4x+3y \leqslant 128, 5x+8y \geqslant 500, x, y \geqslant 0$

Solution

(B) ધારો કે $x$ એ વસ્તુ $A$ ની સંખ્યા છે અને $y$ એ વસ્તુ $B$ ની સંખ્યા છે.
મહત્તમ કરવા માટેનું નફાનું વિધેય $z = 25x + 18y$ છે.
મશીન $I$ ની મર્યાદા: $20x + 15y \leqslant 640$ (કારણ કે $10$ કલાક $40$ મિનિટ $= 640$ મિનિટ).
મશીન $II$ ની મર્યાદા: $5x + 8y \leqslant 500$ (કારણ કે $8$ કલાક $20$ મિનિટ $= 500$ મિનિટ).
અન-ઋણતાની શરતો: $x \geqslant 0, y \geqslant 0$.
આમ,સાચું સૂત્રીકરણ છે: Maximize $z = 25x + 18y$ subject to $20x + 15y \leqslant 640, 5x + 8y \leqslant 500, x, y \geqslant 0$.
324
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
હેતુલક્ષી વિધેય $Z = 3x + 5y$ માટે,મર્યાદાઓ $x + 3y \leqslant 60$,$x + y \geqslant 10$,$x - y \leqslant 0$,$x \geqslant 0$,$y \geqslant 0$ ને આધીન મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્યો વચ્ચેનો તફાવત કેટલો છે?
A
$80$
B
$120$
C
$150$
D
$180$

Solution

(A) શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ મર્યાદાઓ $x + 3y \leqslant 60$,$x + y \geqslant 10$,$x - y \leqslant 0$,$x \geqslant 0$,અને $y \geqslant 0$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
પ્રથમ,આપણે સીમા રેખાઓના છેદબિંદુઓ શોધીને શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ મેળવીએ છીએ:
$1$. $x - y = 0$ અને $x + y = 10$ નું છેદબિંદુ: $2x = 10 \implies x = 5, y = 5$. શિરોબિંદુ: $(5, 5)$.
$2$. $x - y = 0$ અને $x + 3y = 60$ નું છેદબિંદુ: $4y = 60 \implies y = 15, x = 15$. શિરોબિંદુ: $(15, 15)$.
$3$. $x + y = 10$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ: $y = 10$. શિરોબિંદુ: $(0, 10)$.
$4$. $x + 3y = 60$ અને $x = 0$ નું છેદબિંદુ: $3y = 60 \implies y = 20$. શિરોબિંદુ: $(0, 20)$.
હવે,દરેક શિરોબિંદુ પર $Z = 3x + 5y$ નું મૂલ્ય શોધીએ:
- $(5, 5)$ પર: $Z = 3(5) + 5(5) = 15 + 25 = 40$.
- $(15, 15)$ પર: $Z = 3(15) + 5(15) = 45 + 75 = 120$.
- $(0, 10)$ પર: $Z = 3(0) + 5(10) = 50$.
- $(0, 20)$ પર: $Z = 3(0) + 5(20) = 100$.
મહત્તમ મૂલ્ય $120$ છે અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય $40$ છે.
તેથી તફાવત $120 - 40 = 80$ છે.
325
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$x - y \leqslant -1$,$-x + y \leqslant 0$,અને $x, y \geqslant 0$ શરતોને આધીન $z = 3x + 4y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$4$
C
$6$
D
અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી

Solution

(D) આપેલ શરતો નીચે મુજબ છે:
$1) x - y \leqslant -1 \implies y \geqslant x + 1$
$2) -x + y \leqslant 0 \implies y \leqslant x$
$3) x, y \geqslant 0$
શરત $(1)$ પરથી,$y \geqslant x + 1$. કારણ કે $x \geqslant 0$,$y$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $1$ છે.
શરત $(2)$ પરથી,$y \leqslant x$.
આ બંનેને જોડતા,આપણને $x + 1 \leqslant y \leqslant x$ મળે છે.
આનો અર્થ એ થાય કે $x + 1 \leqslant x$,જેનું સાદું રૂપ $1 \leqslant 0$ થાય છે.
આ એક વિરોધાભાસ છે,જેનો અર્થ છે કે એવો કોઈ બિંદુ $(x, y)$ નથી જે બધી શરતોનું એકસાથે પાલન કરે.
તેથી,શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ ખાલી છે અને $z$ ની મહત્તમ કિંમત અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી.
326
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
અસમતાઓ $x-y \geqslant 0$,$x-5y \leqslant -5$,$x \geqslant 0$,$y \geqslant 0$ માટે શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ આકૃતિ દ્વારા દર્શાવેલ છે:
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) શક્ય ઉકેલ પ્રદેશ શોધવા માટે,આપણે આપેલી અસમતાઓનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $x - y \geqslant 0 \implies y \leqslant x$. આ રેખા $y = x$ પર અથવા તેની નીચેનો પ્રદેશ દર્શાવે છે.
$2$. $x - 5y \leqslant -5 \implies 5y \geqslant x + 5 \implies y \geqslant \frac{1}{5}x + 1$. આ રેખા $y = \frac{1}{5}x + 1$ પર અથવા તેની ઉપરનો પ્રદેશ દર્શાવે છે.
$3$. $x \geqslant 0$ અને $y \geqslant 0$ પ્રદેશને પ્રથમ ચરણમાં મર્યાદિત કરે છે.
આ બધાને જોડતા,આપણે એવો પ્રદેશ શોધીએ છીએ જે $y = x$ ની નીચે,$y = \frac{1}{5}x + 1$ ની ઉપર અને પ્રથમ ચરણમાં હોય.
છેદબિંદુ માટે ઉકેલતા: $x = \frac{1}{5}x + 1 \implies \frac{4}{5}x = 1 \implies x = 1.25$. તેથી $y = 1.25$. છેદબિંદુ $(1.25, 1.25)$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં આ રેખાઓ દ્વારા ઘેરાયેલો પ્રદેશ એક ત્રિકોણાકાર પ્રદેશ છે. આપેલા વિકલ્પો જોતા,આ અસમતાઓ દ્વારા ઘેરાયેલો પ્રદેશ વિકલ્પ $B$ માં દર્શાવેલ છે.
327
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
શ્રેણિક $A = [a_{ij}]_{3 \times 3}$ ના એડજોઈન્ટ (adjoint) ની બીજી હારનો ત્રીજો ઘટક શોધો,જ્યાં $a_{ij} = 2i + j$ છે.
A
$2$
B
$-2$
C
$4$
D
$-4$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણિક $A = [a_{ij}]_{3 \times 3}$ જ્યાં $a_{ij} = 2i + j$ છે.
$A$ ના ઘટકોની ગણતરી કરતા:
$a_{11} = 2(1) + 1 = 3$,$a_{12} = 2(1) + 2 = 4$,$a_{13} = 2(1) + 3 = 5$
$a_{21} = 2(2) + 1 = 5$,$a_{22} = 2(2) + 2 = 6$,$a_{23} = 2(2) + 3 = 7$
$a_{31} = 2(3) + 1 = 7$,$a_{32} = 2(3) + 2 = 8$,$a_{33} = 2(3) + 3 = 9$
તેથી,$A = \begin{bmatrix} 3 & 4 & 5 \\ 5 & 6 & 7 \\ 7 & 8 & 9 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $A$ નો એડજોઈન્ટ,$adj(A)$,એ કોફેક્ટર શ્રેણિક $C = [C_{ij}]_{3 \times 3}$ નો ટ્રાન્સપોઝ છે.
$adj(A)$ ની બીજી હારનો ત્રીજો ઘટક એ શ્રેણિક $A$ ના ઘટક $a_{32}$ નો કોફેક્ટર $C_{32}$ છે.
$C_{32} = (-1)^{3+2} \times M_{32}$,જ્યાં $M_{32}$ એ $a_{32}$ નો માઈનર છે.
$M_{32} = \begin{vmatrix} 3 & 5 \\ 5 & 7 \end{vmatrix} = (3 \times 7) - (5 \times 5) = 21 - 25 = -4$.
$C_{32} = (-1)^5 \times (-4) = -1 \times (-4) = 4$.
આમ,માંગેલ ઘટક $4$ છે.
328
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
ધારો કે $A$ એ $n$ કક્ષાનો અસામાન્ય (non-singular) શ્રેણિક છે અને $|A|=k$ છે, તો $(\operatorname{adj} A)^{-1}$ શું થાય?
A
$\frac{A}{k}$
B
$k^{n-1}(\operatorname{adj} A)$
C
$k^{n-2} A$
D
$kA$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $n$ કક્ષાના અસામાન્ય શ્રેણિક $A$ માટે, $(\operatorname{adj} A)^{-1} = \frac{A}{|A|}$ થાય છે।
અહીં આપેલ છે કે $|A| = k$।
તેથી, સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા, $(\operatorname{adj} A)^{-1} = \frac{A}{k}$ મળે છે।
આમ, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।
329
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & -3 \\ 2 & 1 & 0 \end{bmatrix}$,$B = \operatorname{adj} A$ અને $C = 5A$ હોય,તો $\frac{|\operatorname{adj} B|}{|C|}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$5$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = 1(0 - (-3)) - (-1)(0 - (-6)) + 1(0 - 4) = 1(3) + 1(-6) + 1(-4) = 3 - 6 - 4 = -7$.
$B = \operatorname{adj} A$ હોવાથી,$|B| = |A|^{n-1} = (-7)^{3-1} = (-7)^2 = 49$.
આપણે $|\operatorname{adj} B|$ શોધવાની જરૂર છે. ગુણધર્મ $|\operatorname{adj} B| = |B|^{n-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|\operatorname{adj} B| = (49)^{3-1} = 49^2 = 2401$ મળે છે.
આગળ,$|C| = |5A|$ શોધો. $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક હોવાથી,$|5A| = 5^3 |A| = 125 \times (-7) = -875$.
પ્રશ્નમાં $\frac{|\operatorname{adj} B|}{|C|}$ નો ગુણોત્તર પૂછવામાં આવ્યો છે.
ગુણધર્મનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરતા: $|\operatorname{adj} B| = |B|^{n-1} = (|A|^{n-1})^{n-1} = |A|^{(n-1)^2}$.
$n=3$ માટે,$|\operatorname{adj} B| = |A|^{(3-1)^2} = |A|^4 = (-7)^4 = 2401$.
$|C| = 5^3 |A| = 125 \times (-7) = -875$.
પ્રશ્નના વિકલ્પોમાં ભૂલ હોઈ શકે છે. પ્રમાણિત ગુણધર્મો મુજબ,પરિણામ $\frac{2401}{-875} = -2.744$ છે. જો પ્રશ્નનો હેતુ $|\operatorname{adj} B| / |A|^4$ હોય,તો જવાબ $1$ આવશે. આપેલા વિકલ્પોને જોતા,$1$ એ સૌથી તાર્કિક પસંદગી છે.
330
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 5a & -b \\ 3 & 2 \end{bmatrix}$ અને $A \cdot \text{adj}(A) = AA^T$ હોય,તો $5a + b =$ શોધો.
A
$7$
B
$9$
C
$13$
D
$5$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $A \cdot \text{adj}(A) = |A|I$,જ્યાં $I$ એ $2 \times 2$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 5a & -b \\ 3 & 2 \end{bmatrix}$,તેથી નિશ્ચાયક $|A| = (5a)(2) - (-b)(3) = 10a + 3b$.
તેથી,$A \cdot \text{adj}(A) = (10a + 3b) \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 10a + 3b & 0 \\ 0 & 10a + 3b \end{bmatrix}$.
વળી,$A^T = \begin{bmatrix} 5a & 3 \\ -b & 2 \end{bmatrix}$.
તેથી $AA^T = \begin{bmatrix} 5a & -b \\ 3 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 5a & 3 \\ -b & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 25a^2 + b^2 & 15a - 2b \\ 15a - 2b & 9 + 4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 25a^2 + b^2 & 15a - 2b \\ 15a - 2b & 13 \end{bmatrix}$.
$A \cdot \text{adj}(A) = AA^T$ ને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$10a + 3b = 13$ (નીચેના જમણા ઘટક પરથી).
વળી,$15a - 2b = 0$,જેનો અર્થ છે કે $b = \frac{15a}{2}$.
$b$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $10a + 3(\frac{15a}{2}) = 13 \implies 20a + 45a = 26 \implies 65a = 26 \implies a = \frac{26}{65} = \frac{2}{5}$.
તેથી $b = \frac{15}{2} \times \frac{2}{5} = 3$.
અંતે,$5a + b = 5(\frac{2}{5}) + 3 = 2 + 3 = 5$.
331
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & -2 & 2 \\ 0 & 2 & -3 \\ 3 & -2 & 4 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A(I + \operatorname{adj} A) = $
A
$\begin{bmatrix} 9 & -2 & 2 \\ 0 & 10 & -3 \\ 3 & -2 & 11 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 8 & -2 & 2 \\ 0 & 9 & -3 \\ 3 & -2 & 10 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 9 & -2 & 2 \\ 0 & 10 & -3 \\ 3 & -2 & 12 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 3 & 2 & -2 \\ 0 & 10 & 3 \\ -3 & 2 & 12 \end{bmatrix}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -2 & 2 \\ 0 & 2 & -3 \\ 3 & -2 & 4 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A| = 1(8 - 6) - (-2)(0 - (-9)) + 2(0 - 6) = 1(2) + 2(9) + 2(-6) = 2 + 18 - 12 = 8$ શોધો.
ત્યારબાદ,$\operatorname{adj} A$ શોધો. સહઅવયવ શ્રેણિક:
$C_{11} = 2, C_{12} = -9, C_{13} = -6$
$C_{21} = 4, C_{22} = -2, C_{23} = -4$
$C_{31} = 2, C_{32} = 3, C_{33} = 2$
તેથી,$\operatorname{adj} A = \begin{bmatrix} 2 & 4 & 2 \\ -9 & -2 & 3 \\ -6 & -4 & 2 \end{bmatrix}$.
હવે $A(I + \operatorname{adj} A) = A + A(\operatorname{adj} A) = A + |A|I$.
$A + 8I = \begin{bmatrix} 1 & -2 & 2 \\ 0 & 2 & -3 \\ 3 & -2 & 4 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 8 & 0 & 0 \\ 0 & 8 & 0 \\ 0 & 0 & 8 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 9 & -2 & 2 \\ 0 & 10 & -3 \\ 3 & -2 & 12 \end{bmatrix}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
332
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -1 & 4 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \alpha I + \beta A$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$ અને $I$ એ $2$ કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે,તો $4(\alpha + \beta) = $
A
$\frac{8}{3}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{10}{3}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -1 & 4 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,આપણે $|A - \lambda I| = 0$ નો ઉપયોગ કરીને $A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ શોધીએ.
$|A - \lambda I| = \begin{vmatrix} 1 - \lambda & 2 \\ -1 & 4 - \lambda \end{vmatrix} = (1 - \lambda)(4 - \lambda) - (-2) = \lambda^2 - 5\lambda + 4 + 2 = \lambda^2 - 5\lambda + 6 = 0$.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,$A^2 - 5A + 6I = 0$.
$A^{-1}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $A - 5I + 6A^{-1} = 0$.
$6A^{-1} = 5I - A$.
$A^{-1} = \frac{5}{6}I - \frac{1}{6}A$.
આને $A^{-1} = \alpha I + \beta A$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = \frac{5}{6}$ અને $\beta = -\frac{1}{6}$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = \frac{5}{6} - \frac{1}{6} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$.
આમ,$4(\alpha + \beta) = 4 \times \frac{2}{3} = \frac{8}{3}$.
333
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & \tan x \\ -\tan x & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A^{T} A^{-1} = $
A
$\begin{bmatrix} \cos 2x & -\sin 2x \\ -\sin 2x & \cos 2x \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} \cos 2x & -\sin 2x \\ \sin 2x & \cos 2x \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} -\cos 2x & \sin 2x \\ \sin 2x & \cos 2x \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} -\cos 2x & \sin 2x \\ -\sin 2x & \cos 2x \end{bmatrix}$

Solution

(B) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 1 & \tan x \\ -\tan x & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,પરિવર્તિત શ્રેણિક $A^{T} = \begin{bmatrix} 1 & -\tan x \\ \tan x & 1 \end{bmatrix}$ શોધો.
ત્યારબાદ,નિશ્ચાયક $|A| = (1)(1) - (\tan x)(-\tan x) = 1 + \tan^2 x = \sec^2 x$ શોધો.
વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1} = \frac{1}{|A|} \text{adj}(A) = \frac{1}{\sec^2 x} \begin{bmatrix} 1 & -\tan x \\ \tan x & 1 \end{bmatrix} = \cos^2 x \begin{bmatrix} 1 & -\tan x \\ \tan x & 1 \end{bmatrix}$.
હવે,$A^{T} A^{-1} = \begin{bmatrix} 1 & -\tan x \\ \tan x & 1 \end{bmatrix} \cdot \cos^2 x \begin{bmatrix} 1 & -\tan x \\ \tan x & 1 \end{bmatrix}$ ની ગણતરી કરો.
$= \cos^2 x \begin{bmatrix} 1 - \tan^2 x & -2\tan x \\ 2\tan x & 1 - \tan^2 x \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \cos^2 x - \sin^2 x & -2\sin x \cos x \\ 2\sin x \cos x & \cos^2 x - \sin^2 x \end{bmatrix}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos 2x = \cos^2 x - \sin^2 x$ અને $\sin 2x = 2\sin x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A^{T} A^{-1} = \begin{bmatrix} \cos 2x & -\sin 2x \\ \sin 2x & \cos 2x \end{bmatrix}$.
334
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & \cot \frac{\theta}{2} \\ -\cot \frac{\theta}{2} & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A^{-1} =$
A
$\sin^2 \frac{\theta}{2} A^T$
B
$\frac{\sin^2 \theta}{2} A^T$
C
$\left(\frac{1+\cos \theta}{2}\right) A^T$
D
$\left(\frac{1-\cos \theta}{2}\right) A^T$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & \cot \frac{\theta}{2} \\ -\cot \frac{\theta}{2} & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A| = (1)(1) - (\cot \frac{\theta}{2})(-\cot \frac{\theta}{2}) = 1 + \cot^2 \frac{\theta}{2} = \csc^2 \frac{\theta}{2}$ શોધો.
$A$ નો એડજોઈન્ટ $\text{adj}(A) = \begin{bmatrix} 1 & -\cot \frac{\theta}{2} \\ \cot \frac{\theta}{2} & 1 \end{bmatrix} = A^T$ છે.
તેથી,$A^{-1} = \frac{1}{|A|} \text{adj}(A) = \frac{1}{\csc^2 \frac{\theta}{2}} A^T = \sin^2 \frac{\theta}{2} A^T$.
કારણ કે $\sin^2 \frac{\theta}{2} = \frac{1-\cos \theta}{2}$,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
335
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
જો શ્રેણિક $A = \frac{1}{11} \begin{bmatrix} -1 & 7 & -24 \\ 2 & a & 4 \\ 2 & -3 & 15 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \begin{bmatrix} 3 & 3 & 4 \\ 2 & -3 & 4 \\ b & -1 & c \end{bmatrix}$ હોય,તો $a, b, c$ ની કિંમતો અનુક્રમે ...... છે.
A
$3, 1, 0$
B
$\frac{-6}{11}, 0, \frac{1}{11}$
C
$-3, 0, 1$
D
$\frac{-3}{11}, 0, \frac{1}{11}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $A \cdot A^{-1} = I$,જ્યાં $I$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે.
આપેલ છે કે $A = \frac{1}{11} \begin{bmatrix} -1 & 7 & -24 \\ 2 & a & 4 \\ 2 & -3 & 15 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \begin{bmatrix} 3 & 3 & 4 \\ 2 & -3 & 4 \\ b & -1 & c \end{bmatrix}$.
તેથી,$A \cdot A^{-1} = \frac{1}{11} \begin{bmatrix} -1 & 7 & -24 \\ 2 & a & 4 \\ 2 & -3 & 15 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & 3 & 4 \\ 2 & -3 & 4 \\ b & -1 & c \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિકોનો ગુણાકાર કરતા:
હાર $1 \times$ સ્તંભ $1$: $\frac{1}{11} [(-1)(3) + (7)(2) + (-24)(b)] = 1 \implies -3 + 14 - 24b = 11 \implies 11 - 24b = 11 \implies b = 0$.
હાર $2 \times$ સ્તંભ $2$: $\frac{1}{11} [(2)(3) + (a)(-3) + (4)(-1)] = 1 \implies 6 - 3a - 4 = 11 \implies 2 - 3a = 11 \implies -3a = 9 \implies a = -3$.
હાર $3 \times$ સ્તંભ $3$: $\frac{1}{11} [(2)(4) + (-3)(4) + (15)(c)] = 1 \implies 8 - 12 + 15c = 11 \implies -4 + 15c = 11 \implies 15c = 15 \implies c = 1$.
આમ,$a = -3, b = 0, c = 1$ મળે છે.
336
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A$ અને $B$ એ $2$ ક્રમના બિન-શૂન્ય શ્રેણિકો છે,જેથી $(AB)^{-1} = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 4 & 3 \\ -1 & 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો $B^{-1} = $
A
$\frac{1}{2} \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ 1 & -1 \end{bmatrix}$
B
$\frac{1}{2} \begin{bmatrix} 3 & 1 \\ 2 & 4 \end{bmatrix}$
C
$\frac{1}{2} \begin{bmatrix} -1 & 3 \\ 1 & 2 \end{bmatrix}$
D
$\frac{1}{6} \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $(AB)^{-1} = B^{-1} A^{-1}$.
આપેલ છે કે $(AB)^{-1} = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 4 & 3 \\ -1 & 0 \end{bmatrix}$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$B^{-1} A^{-1} = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$
$B^{-1} \left( \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 4 & 3 \\ -1 & 0 \end{bmatrix} \right) = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$
$B^{-1} \begin{bmatrix} 4 & 3 \\ -1 & 0 \end{bmatrix} = \frac{3}{6} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix} = \frac{1}{2} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$
ધારો કે $M = \begin{bmatrix} 4 & 3 \\ -1 & 0 \end{bmatrix}$. તો $B^{-1} M = \frac{1}{2} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix}$.
$B^{-1} = \frac{1}{2} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix} M^{-1}$.
પ્રથમ,$M^{-1} = \frac{1}{|M|} \text{adj}(M)$ શોધો.
$|M| = (4)(0) - (3)(-1) = 0 + 3 = 3$.
$\text{adj}(M) = \begin{bmatrix} 0 & -3 \\ 1 & 4 \end{bmatrix}$.
$M^{-1} = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 0 & -3 \\ 1 & 4 \end{bmatrix}$.
હવે,$B^{-1} = \frac{1}{2} \begin{bmatrix} -7 & -3 \\ 2 & 3 \end{bmatrix} \left( \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 0 & -3 \\ 1 & 4 \end{bmatrix} \right) = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} (-7)(0) + (-3)(1) & (-7)(-3) + (-3)(4) \\ (2)(0) + (3)(1) & (2)(-3) + (3)(4) \end{bmatrix}$
$B^{-1} = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} -3 & 21 - 12 \\ 3 & -6 + 12 \end{bmatrix} = \frac{1}{6} \begin{bmatrix} -3 & 9 \\ 3 & 6 \end{bmatrix} = \frac{1}{2} \begin{bmatrix} -1 & 3 \\ 1 & 2 \end{bmatrix}$.
337
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A = \begin{bmatrix} 3 & -3 & 4 \\ 2 & -3 & 4 \\ 0 & -1 & 1 \end{bmatrix}_{3 \times 3}$ હોય,તો $A^{-1} = $
A
$A$
B
$A^2$
C
$A^3$
D
$A^4$

Solution

(C) $A^{-1}$ શોધવા માટે,આપણે પ્રથમ નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
$|A| = 3((-3)(1) - (4)(-1)) - (-3)((2)(1) - (4)(0)) + 4((2)(-1) - (-3)(0))$
$|A| = 3(-3 + 4) + 3(2) + 4(-2) = 3(1) + 6 - 8 = 3 + 6 - 8 = 1$.
કારણ કે $|A| = 1 \neq 0$,તેથી $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આગળ,આપણે સહઅવયવ શ્રેણિક $C_{ij}$ શોધીએ છીએ.
$C_{11} = 1, C_{12} = -2, C_{13} = -2$.
$C_{21} = -1, C_{22} = 3, C_{23} = 3$.
$C_{31} = 0, C_{32} = -4, C_{33} = -3$.
આમ,$adj(A) = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 0 \\ -2 & 3 & -4 \\ -2 & 3 & -3 \end{bmatrix}$.
$A^2 = \begin{bmatrix} 3 & -4 & 4 \\ 0 & -1 & 0 \\ -2 & 2 & -3 \end{bmatrix}$ ની ગણતરી કરતા.
$A^3 = A^2 \cdot A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 0 \\ -2 & 3 & -4 \\ -2 & 3 & -3 \end{bmatrix}$ ની ગણતરી કરતા.
$A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A) = adj(A)$ હોવાથી,$A^{-1} = A^3$ થાય છે.
338
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
શ્રેણિક $A$ એ અસામાન્ય (non-singular) શ્રેણિક છે અને $(A-3I)(A-5I)=0$ છે,તો $\frac{15}{8} A^{-1} =$ . . . . . .
A
$I - \frac{1}{8} A$
B
$2I - \frac{1}{15} A$
C
$I - \frac{1}{8} A$
D
$8I - 15A$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $(A-3I)(A-5I) = 0$ છે.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $A^2 - 5A - 3A + 15I = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $A^2 - 8A + 15I = 0$ થાય છે.
શ્રેણિક $A$ અસામાન્ય હોવાથી,આપણે સમીકરણની બંને બાજુએ $A^{-1}$ વડે ગુણી શકીએ:
$A^{-1}(A^2 - 8A + 15I) = A^{-1}(0)$.
આનાથી $A - 8I + 15A^{-1} = 0$ મળે છે.
$15A^{-1}$ ને અલગ કરવા માટે પદોની ગોઠવણી કરતા,આપણને $15A^{-1} = 8I - A$ મળે છે.
બંને બાજુ $8$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{15}{8} A^{-1} = \frac{8I - A}{8} = I - \frac{1}{8} A$ મળે છે.
339
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A$ એ $2$ ક્રમનો શ્રેણિક હોય અને $I$ એ $2$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક હોય,જેથી $A^2 - 4A + 3I = 0$ થાય,તો $(A + 3I)^{-1} =$
A
$\frac{A}{24} - \frac{7}{24} I$
B
$\frac{A}{21} - \frac{7}{21} I$
C
$\frac{7I}{24} - \frac{A}{24}$
D
$A - 3I$

Solution

(C) આપેલ લાક્ષણિક સમીકરણ $A^2 - 4A + 3I = 0$ છે.
આપણે $(A + 3I)^{-1}$ શોધવાનું છે.
ધારો કે $(A + 3I)^{-1} = xA + yI$.
તેથી $(A + 3I)(xA + yI) = I$.
$xA^2 + yA + 3xA + 3yI = I$.
$xA^2 + (y + 3x)A + 3yI = I$.
$A^2 = 4A - 3I$ મૂકતા:
$x(4A - 3I) + (y + 3x)A + 3yI = I$.
$(7x + y)A + (3y - 3x)I = I$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$7x + y = 0 \implies y = -7x$.
$3y - 3x = 1$.
$y = -7x$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$3(-7x) - 3x = 1 \implies -24x = 1 \implies x = -\frac{1}{24}$.
તેથી $y = \frac{7}{24}$.
આમ,$(A + 3I)^{-1} = -\frac{1}{24}A + \frac{7}{24}I = \frac{7I}{24} - \frac{A}{24}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
340
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો બે સંખ્યાઓ $p$ અને $q$ ને ગણ $\{1, 2, 3, 4\}$ માંથી એક પછી એક,પુનરાવર્તન સાથે યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો $p^2 > 4q$ મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{5}{16}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{9}{16}$

Solution

(B) ગણ $\{1, 2, 3, 4\}$ માંથી પુનરાવર્તન સાથે બે સંખ્યાઓ $p$ અને $q$ પસંદ કરતી વખતે કુલ શક્ય પરિણામોની સંખ્યા $4 \times 4 = 16$ છે.
આપણે એવી જોડીઓ $(p, q)$ શોધવાની છે કે જેના માટે $p^2 > 4q$ થાય.
ચાલો $p$ ની દરેક કિંમત માટે તપાસ કરીએ:
જો $p = 1$,તો $p^2 = 1$. કોઈપણ $q \in \{1, 2, 3, 4\}$ માટે $1 > 4q$ શક્ય નથી.
જો $p = 2$,તો $p^2 = 4$. કોઈપણ $q \in \{1, 2, 3, 4\}$ માટે $4 > 4q$ શક્ય નથી.
જો $p = 3$,તો $p^2 = 9$. $q = 1$ $(9 > 4)$ અને $q = 2$ $(9 > 8)$ માટે $9 > 4q$ સત્ય છે. તેથી,$(3, 1)$ અને $(3, 2)$ સાનુકૂળ પરિણામો છે.
જો $p = 4$,તો $p^2 = 16$. $q = 1$ $(16 > 4)$,$q = 2$ $(16 > 8)$,અને $q = 3$ $(16 > 12)$ માટે $16 > 4q$ સત્ય છે. તેથી,$(4, 1), (4, 2)$,અને $(4, 3)$ સાનુકૂળ પરિણામો છે.
સાનુકૂળ પરિણામોની કુલ સંખ્યા $2 + 3 = 5$ છે.
આમ,સંભાવના $\frac{5}{16}$ છે.
341
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$100$ સફરજન ધરાવતા બોક્સમાં $10$ ખામીયુક્ત છે. $6$ સફરજનના નમૂનામાં $3$ ખામીયુક્ત હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.1548$
B
$0.1458$
C
$0.01854$
D
$0.01458$

Solution

(D) કુલ સફરજનની સંખ્યા $N = 100$ છે. ખામીયુક્ત સફરજનની સંખ્યા $M = 10$ છે અને સારી સફરજનની સંખ્યા $N - M = 90$ છે.
આપણે $n = 6$ સફરજનનો નમૂનો પસંદ કરીએ છીએ. આપણે $k = 3$ ખામીયુક્ત હોવાની સંભાવના શોધવી છે.
આ હાઇપરજ્યોમેટ્રિક વિતરણને અનુસરે છે:
$P(X = k) = \frac{\binom{M}{k} \binom{N-M}{n-k}}{\binom{N}{n}}$
બાયનોમિયલ અંદાજ $(p = 0.1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X = 3) = \binom{6}{3} (0.1)^3 (0.9)^3 = 20 \times 0.001 \times 0.729 = 0.01458$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
342
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
ધારો કે $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે,જ્યાં $P(B) = \frac{2}{5}$ અને $P(A \cup B) = \frac{11}{20}$ છે. તો $P(A' \mid B)$ એ કયા સમીકરણનું બીજ છે?
A
$4x^2 - 7x + 3 = 0$
B
$4x^2 + 7x + 3 = 0$
C
$4x^2 - 3x - 7 = 0$
D
$6x^2 - 5x + 1 = 0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે,તેથી $P(A \cap B) = P(A)P(B)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)$.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{11}{20} = P(A) + \frac{2}{5} - P(A) \times \frac{2}{5}$.
$\frac{11}{20} - \frac{8}{20} = P(A)(1 - \frac{2}{5})$.
$\frac{3}{20} = P(A) \times \frac{3}{5}$.
$P(A) = \frac{3}{20} \times \frac{5}{3} = \frac{1}{4}$.
કારણ કે $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર છે,તેથી $A'$ અને $B$ પણ સ્વતંત્ર છે.
તેથી,$P(A' \mid B) = P(A') = 1 - P(A) = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$.
હવે,ચકાસો કે કયા સમીકરણમાં $x = \frac{3}{4}$ એ બીજ છે.
વિકલ્પ $A$ માટે: $4(\frac{3}{4})^2 - 7(\frac{3}{4}) + 3 = 4(\frac{9}{16}) - \frac{21}{4} + 3 = \frac{9}{4} - \frac{21}{4} + \frac{12}{4} = 0$.
આમ,$x = \frac{3}{4}$ એ $4x^2 - 7x + 3 = 0$ નું બીજ છે.
343
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $0$ $1$ $2$ $3$ $4$
$P(X)$ $k$ $2k$ $4k$ $2k$ $k$

તો $P(1 \le X < 4 | X \le 2)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{5}{6}$
B
$\frac{6}{7}$
C
$\frac{7}{8}$
D
$\frac{8}{9}$

Solution

(B) સંભાવના વિતરણ માટે,બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
$\sum P(X) = k + 2k + 4k + 2k + k = 10k = 1 \implies k = \frac{1}{10}$.
આપણે શરતી સંભાવના $P(1 \le X < 4 | X \le 2)$ શોધવાની છે.
શરતી સંભાવનાની વ્યાખ્યા મુજબ,$P(A|B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)}$.
અહીં,$A$ એ ઘટના $1 \le X < 4$ છે,જેનો અર્થ છે $X \in \{1, 2, 3\}$.
$B$ એ ઘટના $X \le 2$ છે,જેનો અર્થ છે $X \in \{0, 1, 2\}$.
છેદગણ $A \cap B$ એ ઘટના $X \in \{1, 2\}$ છે.
હવે,$P(A \cap B) = P(X=1) + P(X=2) = 2k + 4k = 6k = 6 \times \frac{1}{10} = \frac{6}{10}$.
અને $P(B) = P(X=0) + P(X=1) + P(X=2) = k + 2k + 4k = 7k = 7 \times \frac{1}{10} = \frac{7}{10}$.
તેથી,$P(A|B) = \frac{6/10}{7/10} = \frac{6}{7}$.
344
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$k=1, 2, 3$ માટે,પેટી $B_k$ માં $k$ લાલ દડા અને $(k+1)$ સફેદ દડા છે. ધારો કે $P(B_1) = \frac{1}{2}$,$P(B_2) = \frac{1}{3}$,અને $P(B_3) = \frac{1}{6}$ છે. એક પેટી યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે અને તેમાંથી એક દડો કાઢવામાં આવે છે. જો કાઢવામાં આવેલો દડો લાલ હોય,તો તે પેટી $B_2$ માંથી આવ્યો હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{35}{78}$
B
$\frac{14}{39}$
C
$\frac{10}{13}$
D
$\frac{12}{13}$

Solution

(B) ધારો કે $R$ એ લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે. આપણને દરેક પેટી પસંદ કરવાની સંભાવનાઓ આપેલી છે: $P(B_1) = \frac{1}{2}$,$P(B_2) = \frac{1}{3}$,$P(B_3) = \frac{1}{6}$.
દરેક પેટીમાંથી લાલ દડો કાઢવાની સંભાવના:
$P(R|B_1) = \frac{1}{1+2} = \frac{1}{3}$
$P(R|B_2) = \frac{2}{2+3} = \frac{2}{5}$
$P(R|B_3) = \frac{3}{3+4} = \frac{3}{7}$
કુલ સંભાવનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,લાલ દડો કાઢવાની સંભાવના:
$P(R) = P(B_1)P(R|B_1) + P(B_2)P(R|B_2) + P(B_3)P(R|B_3)$
$P(R) = \left(\frac{1}{2} \times \frac{1}{3}\right) + \left(\frac{1}{3} \times \frac{2}{5}\right) + \left(\frac{1}{6} \times \frac{3}{7}\right)$
$P(R) = \frac{1}{6} + \frac{2}{15} + \frac{1}{14} = \frac{35 + 28 + 15}{210} = \frac{78}{210} = \frac{13}{35}$
બેયઝના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,જો લાલ દડો હોય તો તે પેટી $B_2$ માંથી આવ્યો હોય તેની સંભાવના:
$P(B_2|R) = \frac{P(B_2)P(R|B_2)}{P(R)} = \frac{\frac{1}{3} \times \frac{2}{5}}{\frac{13}{35}} = \frac{2}{15} \times \frac{35}{13} = \frac{2 \times 7}{3 \times 13} = \frac{14}{39}$.
345
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
એક સિક્કો ત્યાં સુધી ઉછાળવામાં આવે છે જ્યાં સુધી એક છાપ (Head) ન મળે અથવા સળંગ $4$ વખત કાંટો (Tail) ન મળે. સિક્કા ઉછાળવાની સંખ્યા $X$ નું સંભાવના વિતરણ શું છે?
A
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$
$P(X=x)$ $\frac{1}{8}$ $\frac{1}{8}$ $\frac{1}{2}$ $\frac{1}{4}$
B
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$
$P(X=x)$ $\frac{1}{4}$ $\frac{1}{2}$ $\frac{1}{8}$ $\frac{1}{8}$
C
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$
$P(X=x)$ $\frac{1}{8}$ $\frac{1}{4}$ $\frac{1}{8}$ $\frac{1}{2}$
D
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$
$P(X=x)$ $\frac{1}{2}$ $\frac{1}{4}$ $\frac{1}{8}$ $\frac{1}{8}$

Solution

(D) ધારો કે $H$ એટલે છાપ અને $T$ એટલે કાંટો. જ્યારે $H$ મળે અથવા $T$ સળંગ $4$ વખત મળે ત્યારે પ્રયોગ અટકે છે.
$X=1$ માટે: પરિણામ ${H}$ છે. $P(X=1) = \frac{1}{2}$.
$X=2$ માટે: પરિણામ ${TH}$ છે. $P(X=2) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4}$.
$X=3$ માટે: પરિણામ ${TTH}$ છે. $P(X=3) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$.
$X=4$ માટે: પરિણામો ${TTTH, TTTT}$ છે. $P(X=4) = (\frac{1}{2})^4 + (\frac{1}{2})^4 = \frac{1}{16} + \frac{1}{16} = \frac{2}{16} = \frac{1}{8}$.
આમ,વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$P(X=1) = \frac{1}{2}$,$P(X=2) = \frac{1}{4}$,$P(X=3) = \frac{1}{8}$,$P(X=4) = \frac{1}{8}$.
આ વિકલ્પ $D$ સાથે મેળ ખાય છે.
346
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
ચાર ખામીયુક્ત નારંગી આકસ્મિક રીતે સોળ સારી નારંગી સાથે ભળી જાય છે. મિશ્રિત જથ્થામાંથી ત્રણ નારંગી પસંદ કરવામાં આવે છે. ખામીયુક્ત નારંગીનું સંભાવના વિતરણ શું છે?
A
$\begin{array}{|c|c|c|c|c|} \hline X & 0 & 1 & 2 & 3 \\ \hline P(X=x) & \frac{28}{57} & \frac{8}{95} & \frac{8}{19} & \frac{1}{285} \\ \hline \end{array}$
B
$\begin{array}{|c|c|c|c|c|} \hline X & 0 & 1 & 2 & 3 \\ \hline P(X=x) & \frac{28}{57} & \frac{8}{19} & \frac{8}{95} & \frac{1}{285} \\ \hline \end{array}$
C
$\begin{array}{|c|c|c|c|c|} \hline X & 0 & 1 & 2 & 3 \\ \hline P(X=x) & \frac{28}{57} & \frac{8}{95} & \frac{1}{285} & \frac{8}{19} \\ \hline \end{array}$
D
$\begin{array}{|c|c|c|c|c|} \hline X & 0 & 1 & 2 & 3 \\ \hline P(X=x) & \frac{1}{285} & \frac{8}{95} & \frac{8}{19} & \frac{28}{57} \\ \hline \end{array}$

Solution

(B) કુલ નારંગી = $4 + 16 = 20$. ત્રણ નારંગી પસંદ કરવામાં આવે છે. $20$ માંથી $3$ નારંગી પસંદ કરવાની રીતો $C(20, 3) = \frac{20 \times 19 \times 18}{3 \times 2 \times 1} = 1140$ છે.
ધારો કે $X$ એ ખામીયુક્ત નારંગીની સંખ્યા છે. $X$ ની કિંમતો $0, 1, 2, 3$ હોઈ શકે છે.
$P(X=0) = \frac{C(4,0) \times C(16,3)}{1140} = \frac{1 \times 560}{1140} = \frac{560}{1140} = \frac{28}{57}$.
$P(X=1) = \frac{C(4,1) \times C(16,2)}{1140} = \frac{4 \times 120}{1140} = \frac{480}{1140} = \frac{24}{57} = \frac{8}{19}$.
$P(X=2) = \frac{C(4,2) \times C(16,1)}{1140} = \frac{6 \times 16}{1140} = \frac{96}{1140} = \frac{8}{95}$.
$P(X=3) = \frac{C(4,3) \times C(16,0)}{1140} = \frac{4 \times 1}{1140} = \frac{4}{1140} = \frac{1}{285}$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $B$ આ મૂલ્યો સાથે મેળ ખાય છે.
347
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
ત્રણ પાત્રોમાં અનુક્રમે $2$ સફેદ અને $3$ કાળા,$3$ સફેદ અને $2$ કાળા,અને $1$ સફેદ અને $4$ કાળા દડા છે. જો દરેક પાત્રમાંથી એક દડો કાઢવામાં આવે,તો પસંદગીમાં $1$ કાળો અને $2$ સફેદ દડા હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{13}{125}$
B
$\frac{37}{125}$
C
$\frac{28}{125}$
D
$\frac{33}{125}$

Solution

(B) ધારો કે $W_i$ અને $B_i$ એ પાત્ર $i$ માંથી અનુક્રમે સફેદ અને કાળો દડો કાઢવાની ઘટનાઓ છે,જ્યાં $i = 1, 2, 3$.
પાત્ર $1$: $P(W_1) = \frac{2}{5}$,$P(B_1) = \frac{3}{5}$.
પાત્ર $2$: $P(W_2) = \frac{3}{5}$,$P(B_2) = \frac{2}{5}$.
પાત્ર $3$: $P(W_3) = \frac{1}{5}$,$P(B_3) = \frac{4}{5}$.
આપણને $1$ કાળો અને $2$ સફેદ દડા પસંદ કરવાની સંભાવના જોઈએ છે. આ ત્રણ પરસ્પર નિવારક રીતે થઈ શકે છે:
$1$. $(B_1, W_2, W_3)$: $P(B_1) \times P(W_2) \times P(W_3) = \frac{3}{5} \times \frac{3}{5} \times \frac{1}{5} = \frac{9}{125}$.
$2$. $(W_1, B_2, W_3)$: $P(W_1) \times P(B_2) \times P(W_3) = \frac{2}{5} \times \frac{2}{5} \times \frac{1}{5} = \frac{4}{125}$.
$3$. $(W_1, W_2, B_3)$: $P(W_1) \times P(W_2) \times P(B_3) = \frac{2}{5} \times \frac{3}{5} \times \frac{4}{5} = \frac{24}{125}$.
કુલ સંભાવના આ સંભાવનાઓનો સરવાળો છે: $\frac{9}{125} + \frac{4}{125} + \frac{24}{125} = \frac{37}{125}$.
348
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
એક પરિવારમાં $3$ બાળકો છે. જો ઓછામાં ઓછું એક બાળક છોકરી હોય,તો ત્રણેય બાળકો છોકરી હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{7}{8}$
B
$\frac{1}{8}$
C
$\frac{1}{7}$
D
$\frac{2}{7}$

Solution

(C) ધારો કે $B$ છોકરો અને $G$ છોકરી દર્શાવે છે. $3$ બાળકો ધરાવતા પરિવાર માટે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{BBB, BBG, BGB, GBB, BGG, GBG, GGB, GGG\}$.
કુલ પરિણામોની સંખ્યા $n(S) = 8$ છે.
ધારો કે $A$ એ ઘટના છે કે ત્રણેય બાળકો છોકરીઓ છે,તેથી $A = \{GGG\}$.
ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે ઓછામાં ઓછું એક બાળક છોકરી છે,તેથી $E = \{BBG, BGB, GBB, BGG, GBG, GGB, GGG\}$.
ઘટના $E$ માં પરિણામોની સંખ્યા $n(E) = 7$ છે.
છેદગણ $A \cap E = \{GGG\}$,તેથી $n(A \cap E) = 1$.
શરતી સંભાવના $P(A|E)$ નીચે મુજબ મળે છે:
$P(A|E) = \frac{n(A \cap E)}{n(E)} = \frac{1}{7}$.
349
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
એક ડિસ્ક્રીટ રેન્ડમ વેરિયેબલ $X$ નું ક્યુમ્યુલેટિવ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ફંક્શન નીચેના ટેબલ દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે:
$X = x$$-4$$-2$$0$$2$$4$$6$$8$$10$
$F(X = x)$$0.1$$0.3$$0.5$$0.65$$0.75$$0.85$$0.90$$1$

તો,$\frac{P(X \leqslant 0)}{P(X > 0)}$ ની ગણતરી કરો.
A
$1$
B
$2$
C
$0.5$
D
$0.25$

Solution

(B) ક્યુમ્યુલેટિવ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ફંક્શન $F(x)$ ને $P(X \leqslant x)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આપેલ ટેબલ પરથી,આપણી પાસે છે:
$P(X \leqslant 0) = F(0) = 0.5$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $P(X > 0) = 1 - P(X \leqslant 0)$.
તેથી,$P(X > 0) = 1 - 0.5 = 0.5$.
હવે,આપણે ગુણોત્તર $\frac{P(X \leqslant 0)}{P(X > 0)}$ ની ગણતરી કરવાની જરૂર છે.
$\frac{P(X \leqslant 0)}{P(X > 0)} = \frac{0.5}{0.5} = 1$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
350
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ હોય કે જેથી $P(A \cap B') = \frac{3}{25}$ અને $P(A' \cap B) = \frac{8}{25}$ હોય,તો $P(A) =$
A
$\frac{3}{8}$
B
$\frac{4}{5}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(C) ધારો કે $P(A) = x$ અને $P(B) = y$. $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ હોવાથી,$A$ અને $B'$ પણ સ્વતંત્ર છે,તેમજ $A'$ અને $B$ પણ સ્વતંત્ર છે.
આપેલ છે કે $P(A \cap B') = P(A)P(B') = x(1-y) = \frac{3}{25}$ (સમીકરણ $1$).
આપેલ છે કે $P(A' \cap B) = P(A')P(B) = (1-x)y = \frac{8}{25}$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ પરથી,$x - xy = \frac{3}{25} \implies xy = x - \frac{3}{25}$.
$xy$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા: $y - xy = \frac{8}{25} \implies y - (x - \frac{3}{25}) = \frac{8}{25} \implies y - x = \frac{5}{25} = \frac{1}{5} \implies y = x + \frac{1}{5}$.
$y$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $x(1 - (x + \frac{1}{5})) = \frac{3}{25} \implies x(\frac{4}{5} - x) = \frac{3}{25} \implies \frac{4}{5}x - x^2 = \frac{3}{25}$.
$25$ વડે ગુણતા: $20x - 25x^2 = 3 \implies 25x^2 - 20x + 3 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(5x - 1)(5x - 3) = 0$.
તેથી,$x = \frac{1}{5}$ અથવા $x = \frac{3}{5}$.
જો $x = \frac{1}{5}$ હોય,તો $y = \frac{1}{5} + \frac{1}{5} = \frac{2}{5}$.
જો $x = \frac{3}{5}$ હોય,તો $y = \frac{3}{5} + \frac{1}{5} = \frac{4}{5}$.
વિકલ્પો તપાસતા,$P(A) = \frac{1}{5}$ ઉપલબ્ધ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in MHT CET 2025?

There are 795 Mathematics questions from the MHT CET 2025 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2025 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2025 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick MHT CET 2025 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.