MHT CET 2025 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

795 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ401450 of 795 questions

Page 9 of 11 · Gujarati

401
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
સમતલો $x - y + 2z = 5$ અને $3x + y + z = 6$ ના છેદથી બનતી રેખાના દિકકોસાઇન શોધો.
A
$\frac{-3}{5\sqrt{2}}, \frac{5}{5\sqrt{2}}, \frac{4}{5\sqrt{2}}$
B
$\frac{3}{5\sqrt{2}}, \frac{-5}{5\sqrt{2}}, \frac{4}{5\sqrt{2}}$
C
$\frac{3}{5\sqrt{2}}, \frac{5}{5\sqrt{2}}, \frac{4}{5\sqrt{2}}$
D
$\frac{3}{5\sqrt{2}}, \frac{5}{5\sqrt{2}}, \frac{-4}{5\sqrt{2}}$

Solution

(A) બે સમતલો $a_1x + b_1y + c_1z = d_1$ અને $a_2x + b_2y + c_2z = d_2$ ના છેદથી બનતી રેખાના દિકગુણોત્તર તેમના અભિલંબ $\vec{n_1} = (1, -1, 2)$ અને $\vec{n_2} = (3, 1, 1)$ ના સદિશ ગુણાકાર (cross product) જેટલા હોય છે.
ધારો કે દિકગુણોત્તર $(a, b, c) = \vec{n_1} \times \vec{n_2}$ છે.
$(a, b, c) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 2 \\ 3 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - 2) - \hat{j}(1 - 6) + \hat{k}(1 + 3) = -3\hat{i} + 5\hat{j} + 4\hat{k}$.
તેથી,દિકગુણોત્તર $(-3, 5, 4)$ છે.
તેનું માન $\sqrt{(-3)^2 + 5^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 25 + 16} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$ છે.
દિકકોસાઇન $\left(\frac{-3}{5\sqrt{2}}, \frac{5}{5\sqrt{2}}, \frac{4}{5\sqrt{2}}\right)$ અથવા $\left(\frac{3}{5\sqrt{2}}, \frac{-5}{5\sqrt{2}}, \frac{-4}{5\sqrt{2}}\right)$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
402
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $\frac{x-1}{l}=\frac{y+1}{m}=\frac{z}{n}$ અને $\frac{x+1}{m}=\frac{y-3}{n}=\frac{z-1}{l}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો,જ્યાં $l > m > n$ અને $l, m, n$ એ સમીકરણ $x^3+x^2-4x-4=0$ ના બીજ છે.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{9}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{-4}{9}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{9}\right)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^3+x^2-4x-4=0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2(x+1)-4(x+1)=0 \implies (x^2-4)(x+1)=0$.
તેથી,$(x-2)(x+2)(x+1)=0$.
બીજ $2, -1, -2$ છે.
$l > m > n$ હોવાથી,$l=2, m=-1, n=-2$ મળે.
પ્રથમ રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{a} = (l, m, n) = (2, -1, -2)$ છે.
બીજી રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{b} = (m, n, l) = (-1, -2, 2)$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(-1) + (-1)(-2) + (-2)(2) = -2 + 2 - 4 = -4$.
$|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + (-2)^2} = 3$.
$|\vec{b}| = \sqrt{(-1)^2 + (-2)^2 + 2^2} = 3$.
$\cos \theta = \frac{-4}{3 \times 3} = \frac{-4}{9}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{-4}{9}\right)$.
403
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જેની દિક્કોસાઇન $l_1 = \frac{-\sqrt{3}}{4}, m_1 = \frac{1}{4}, n_1 = \frac{-\sqrt{3}}{2}$ અને $l_2 = \frac{-\sqrt{3}}{4}, m_2 = \frac{1}{4}, n_2 = \frac{\sqrt{3}}{2}$ હોય તેવી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધો: (અંશમાં)
A
$90$
B
$120$
C
$45$
D
$60$

Solution

(D) બે રેખાઓ જેની દિક્કોસાઇન $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ હોય,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર $\cos \theta = |l_1 l_2 + m_1 m_2 + n_1 n_2|$ છે.
આપેલ દિક્કોસાઇન:
રેખા $1: (\frac{-\sqrt{3}}{4}, \frac{1}{4}, \frac{-\sqrt{3}}{2})$
રેખા $2: (\frac{-\sqrt{3}}{4}, \frac{1}{4}, \frac{\sqrt{3}}{2})$
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા:
$\cos \theta = |(\frac{-\sqrt{3}}{4})(\frac{-\sqrt{3}}{4}) + (\frac{1}{4})(\frac{1}{4}) + (\frac{-\sqrt{3}}{2})(\frac{\sqrt{3}}{2})|$
$\cos \theta = |\frac{3}{16} + \frac{1}{16} - \frac{3}{4}|$
$\cos \theta = |\frac{4}{16} - \frac{12}{16}| = |\frac{-8}{16}| = |-\frac{1}{2}| = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{2}$ હોવાથી,ખૂણો $\theta = 60^{\circ}$ થાય.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
404
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
સમતલો $x-y+z-5=0$ અને $x-3y-6=0$ ના છેદતી રેખાના દિકગુણોત્તરો શોધો.
A
$3, 1, -2$
B
$1, -3, 0$
C
$1, -1, 1$
D
$1, 2, 0$

Solution

(A) બે સમતલો $a_1x + b_1y + c_1z + d_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2z + d_2 = 0$ ના છેદતી રેખાના દિકગુણોત્તરો તેમના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (a_1, b_1, c_1)$ અને $\vec{n_2} = (a_2, b_2, c_2)$ ના સદિશ ગુણાકાર (cross product) દ્વારા મળે છે.
આપેલ સમતલો $x - y + z - 5 = 0$ અને $x - 3y + 0z - 6 = 0$ છે.
અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (1, -1, 1)$ અને $\vec{n_2} = (1, -3, 0)$ છે.
દિકગુણોત્તરો $(l, m, n)$ એ $\vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 1 \\ 1 & -3 & 0 \end{vmatrix}$ દ્વારા મળે છે.
$= \hat{i}(0 - (-3)) - \hat{j}(0 - 1) + \hat{k}(-3 - (-1))$
$= \hat{i}(3) - \hat{j}(-1) + \hat{k}(-2)$
$= 3\hat{i} + 1\hat{j} - 2\hat{k}$.
આમ,દિકગુણોત્તરો $3, 1, -2$ છે.
405
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $3x = 2y = -z$ અને $-x = 6y = -4z$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) પ્રથમ,આપણે રેખાઓના સમીકરણોને સંમિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખીએ છીએ.
પ્રથમ રેખા $3x = 2y = -z$ માટે,$6$ વડે ભાગતા આપણને $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z}{-6}$ મળે છે. તેથી,દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_1} = (2, 3, -6)$ છે.
બીજી રેખા $-x = 6y = -4z$ માટે,$-12$ વડે ભાગતા આપણને $\frac{x}{12} = \frac{y}{-2} = \frac{z}{3}$ મળે છે. તેથી,દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_2} = (12, -2, 3)$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (2)(12) + (3)(-2) + (-6)(3) = 24 - 6 - 18 = 0$.
ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\theta = \frac{\pi}{2}$.
406
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
જો સમતલો $\bar{r} \cdot(2 \hat{i}-\lambda \hat{j}+\hat{k})=3$ અને $\bar{r} \cdot(4 \hat{i}-\hat{j}+\mu \hat{k})=5$ સમાંતર હોય,તો $\lambda+\mu=$
A
$\frac{1}{2}$
B
$2$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{7}{2}$

Solution

(C) બે સમતલો $\bar{r} \cdot \bar{n}_1 = d_1$ અને $\bar{r} \cdot \bar{n}_2 = d_2$ સમાંતર હોય જો તેમના અભિલંબ સદિશો $\bar{n}_1$ અને $\bar{n}_2$ પ્રમાણસર હોય.
અહીં,$\bar{n}_1 = 2 \hat{i} - \lambda \hat{j} + \hat{k}$ અને $\bar{n}_2 = 4 \hat{i} - \hat{j} + \mu \hat{k}$ છે.
તેઓ સમાંતર હોવાથી,$\frac{2}{4} = \frac{-\lambda}{-1} = \frac{1}{\mu}$ મળે.
$\frac{2}{4} = \frac{\lambda}{1}$ પરથી,$\lambda = \frac{1}{2}$ મળે.
$\frac{2}{4} = \frac{1}{\mu}$ પરથી,$\mu = 2$ મળે.
તેથી,$\lambda + \mu = \frac{1}{2} + 2 = \frac{5}{2}$.
407
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$P(2, -1, 0)$ અને $Q(3, 2, -1)$ ને જોડતા રેખાખંડનો,$1, 2, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા પરનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $P(2, -1, 0)$ અને $Q(3, 2, -1)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (3-2)\hat{i} + (2-(-1))\hat{j} + (-1-0)\hat{k} = 1\hat{i} + 3\hat{j} - 1\hat{k}$ મળે.
રેખાના દિશા ગુણોત્તર $1, 2, 2$ છે,તેથી દિશા સદિશ $\vec{v} = 1\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ થાય.
રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{1\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}}{\sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2}} = \frac{1\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}}{3} = \frac{1}{3}\hat{i} + \frac{2}{3}\hat{j} + \frac{2}{3}\hat{k}$ મળે.
રેખા પર $\vec{PQ}$ નો પ્રક્ષેપ એ $\vec{PQ} \cdot \hat{u}$ છે.
પ્રક્ષેપ $= (1\hat{i} + 3\hat{j} - 1\hat{k}) \cdot (\frac{1}{3}\hat{i} + \frac{2}{3}\hat{j} + \frac{2}{3}\hat{k})$.
પ્રક્ષેપ $= (1 \times \frac{1}{3}) + (3 \times \frac{2}{3}) + (-1 \times \frac{2}{3}) = \frac{1}{3} + 2 - \frac{2}{3} = \frac{5}{3}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
408
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખા $x = \frac{y-1}{2} = \frac{z-3}{\lambda}$ અને સમતલ $x + 2y + 3z = 6$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1} \sqrt{\frac{5}{14}}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(A) રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{b} = (1, 2, \lambda)$ છે અને સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 2, 3)$ છે.
રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\sin \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{n}|}{|\vec{b}| |\vec{n}|}$ છે.
આપેલ છે કે $\theta = \cos^{-1} \sqrt{\frac{5}{14}}$,તેથી $\cos \theta = \sqrt{\frac{5}{14}}$,જેનો અર્થ છે કે $\sin^2 \theta = 1 - \frac{5}{14} = \frac{9}{14}$,એટલે કે $\sin \theta = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{|(1)(1) + (2)(2) + (3)(\lambda)|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + \lambda^2} \sqrt{1^2 + 2^2 + 3^2}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
$\frac{|5 + 3\lambda|}{\sqrt{5 + \lambda^2} \sqrt{14}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
$|5 + 3\lambda| = 3 \sqrt{5 + \lambda^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(5 + 3\lambda)^2 = 9(5 + \lambda^2)$.
$25 + 30\lambda + 9\lambda^2 = 45 + 9\lambda^2$.
$30\lambda = 20$.
$\lambda = \frac{2}{3}$.
409
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $x=y, z=0$ અને $y=0, z=0$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(B) પ્રથમ રેખા $x=y$ અને $z=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આ રેખા $xy$-સમતલમાં આવેલી છે. તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_1}$ ને $(1, 1, 0)$ તરીકે લખી શકાય છે.
બીજી રેખા $y=0$ અને $z=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આ $x$-અક્ષ છે. તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_2}$ એ $(1, 0, 0)$ છે.
બે રેખાઓ કે જેમના દિશા સદિશો $\vec{v_1}$ અને $\vec{v_2}$ હોય તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા મળે છે.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી: $\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (1)(1) + (1)(0) + (0)(0) = 1$.
માનની ગણતરી: $|\vec{v_1}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 0^2} = \sqrt{2}$ અને $|\vec{v_2}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + 0^2} = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \times 1} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = 45^{\circ}$.
410
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
જો $\theta$ એ રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો હોય જેના દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ સમીકરણો $6mn - 2nl + 5lm = 0$ અને $3l + m + 5n = 0$ નું સમાધાન કરે છે,તો $\sin \theta = $
A
$\frac{\sqrt{35}}{6}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{\sqrt{37}}{6}$
D
$\frac{5}{6}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$6mn - 2nl + 5lm = 0$ $(1)$
$3l + m + 5n = 0 \implies m = -(3l + 5n)$ $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$6n(-(3l + 5n)) - 2nl + 5l(-(3l + 5n)) = 0$
$-18ln - 30n^2 - 2nl - 15l^2 - 25ln = 0$
$-15l^2 - 45ln - 30n^2 = 0$
$-15$ વડે ભાગતા:
$l^2 + 3ln + 2n^2 = 0$
$(l + n)(l + 2n) = 0$
કિસ્સો $1$: $l = -n$. તો $m = -(3(-n) + 5n) = -2n$.
દિકગુણોત્તર $(-n, -2n, n)$ એટલે કે $(1, 2, -1)$ મળે.
કિસ્સો $2$: $l = -2n$. તો $m = -(3(-2n) + 5n) = n$.
દિકગુણોત્તર $(-2n, n, n)$ એટલે કે $(-2, 1, 1)$ મળે.
ધારો કે $\vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{|-2 + 2 - 1|}{\sqrt{1+4+1} \sqrt{4+1+1}} = \frac{1}{\sqrt{6} \sqrt{6}} = \frac{1}{6}$.
$\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = 1 - (\frac{1}{6})^2 = 1 - \frac{1}{36} = \frac{35}{36}$.
તેથી,$\sin \theta = \frac{\sqrt{35}}{6}$.
411
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો રેખાઓ $\frac{1-x}{2}=\frac{7y+4}{2\lambda}=\frac{2z-5}{2}$ અને $\frac{7-7x}{3\lambda}=\frac{y-1}{7}=\frac{6-z}{5}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{4}{7}$
B
$\frac{7}{4}$
C
$\frac{20}{7}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખો.
પ્રથમ રેખા માટે: $\frac{-(x-1)}{2} = \frac{7(y+4/7)}{2\lambda} = \frac{2(z-5/2)}{2}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x-1}{-2} = \frac{y+4/7}{2\lambda/7} = \frac{z-5/2}{1}$ થાય છે.
દિશા ગુણોત્તરો $a_1 = -2, b_1 = \frac{2\lambda}{7}, c_1 = 1$ છે.
બીજી રેખા માટે: $\frac{-7(x-1)}{3\lambda} = \frac{y-1}{7} = \frac{-(z-6)}{5}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x-1}{-3\lambda/7} = \frac{y-1}{7} = \frac{z-6}{-5}$ થાય છે.
દિશા ગુણોત્તરો $a_2 = -\frac{3\lambda}{7}, b_2 = 7, c_2 = -5$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમના દિશા સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2 = 0$.
કિંમતો મૂકતા: $(-2)(-\frac{3\lambda}{7}) + (\frac{2\lambda}{7})(7) + (1)(-5) = 0$.
$\frac{6\lambda}{7} + 2\lambda - 5 = 0$.
$7$ વડે ગુણતા: $6\lambda + 14\lambda - 35 = 0$.
$20\lambda = 35$.
$\lambda = \frac{35}{20} = \frac{7}{4}$.
412
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જેની દિશા કોસાઇન $(\ell, m, n)$ સમીકરણો $\ell+m+n=0$ અને $\ell^2+m^2-n^2=0$ નું સમાધાન કરે છે તેવી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો:
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $\ell+m+n=0$ $(1)$ અને $\ell^2+m^2-n^2=0$ $(2)$ છે.
$(1)$ પરથી,$n = -(\ell+m)$.
આ કિંમત $(2)$ માં મૂકતા: $\ell^2+m^2-(-\ell-m)^2 = 0$.
$\ell^2+m^2-(\ell^2+m^2+2\ell m) = 0$.
$-2\ell m = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\ell=0$ અથવા $m=0$.
કિસ્સો $1$: જો $\ell=0$,તો $n=-m$. દિશા ગુણોત્તર $(0, m, -m)$ મળે,જે $(0, 1, -1)$ તરીકે લખી શકાય.
કિસ્સો $2$: જો $m=0$,તો $n=-\ell$. દિશા ગુણોત્તર $(\ell, 0, -\ell)$ મળે,જે $(1, 0, -1)$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે દિશા સદિશો $\vec{a} = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}$ અને $\vec{b} = 1\hat{i} + 0\hat{j} - 1\hat{k}$ છે.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (0)(1) + (1)(0) + (-1)(-1) = 1$.
$|\vec{a}| = \sqrt{0^2+1^2+(-1)^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{1^2+0^2+(-1)^2} = \sqrt{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
413
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ બિંદુઓ દ્વારા નક્કી થતા સમતલને લંબ એકમ સદિશો કયા છે?
A
$\pm\left(\frac{3 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}\right)$
B
$\pm\left(\frac{-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{6}}\right)$
C
$\pm\left(\frac{2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{6}}\right)$
D
$\pm\left(\frac{\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{3}}\right)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ છે.
સૌ પ્રથમ,સમતલમાં બે સદિશો શોધો: $\vec{AB} = (2-1)\hat{i} + (0-(-1))\hat{j} + (-1-2)\hat{k} = \hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{AC} = (0-1)\hat{i} + (2-(-1))\hat{j} + (1-2)\hat{k} = -\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$.
સમતલને લંબ સદિશ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -3 \\ -1 & 3 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - (-9)) - \hat{j}(-1 - 3) + \hat{k}(3 - (-1)) = 8\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$.
સરળ બનાવતા,આપણે $\vec{n}' = 2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ લઈ શકીએ.
તેનું માન $|\vec{n}'| = \sqrt{2^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 1 + 1} = \sqrt{6}$ છે.
એકમ સદિશો $\pm \frac{\vec{n}'}{|\vec{n}'|} = \pm \frac{2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{6}}$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
414
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$(4,2,3)$,$(-1,4,2)$ અને $(3,2,1)$ માંથી પસાર થતા સમતલના અભિલંબની દિકકોસાઇન ..... છે.
A
$\frac{-2}{\sqrt{101}}, \frac{3}{\sqrt{101}}, \frac{8}{\sqrt{101}}$
B
$\frac{-3}{\sqrt{49}}, \frac{2}{\sqrt{49}}, \frac{6}{\sqrt{49}}$
C
$\frac{-4}{\sqrt{101}}, \frac{-9}{\sqrt{101}}, \frac{2}{\sqrt{101}}$
D
$\frac{4}{22}, \frac{-12}{22}, \frac{18}{22}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(4,2,3)$,$B(-1,4,2)$ અને $C(3,2,1)$ છે.
સમતલ પર આવેલા બે સદિશો $\vec{AB} = (-1-4)\hat{i} + (4-2)\hat{j} + (2-3)\hat{k} = -5\hat{i} + 2\hat{j} - 1\hat{k}$ અને $\vec{AC} = (3-4)\hat{i} + (2-2)\hat{j} + (1-3)\hat{k} = -1\hat{i} + 0\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & 2 & -1 \\ -1 & 0 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-4-0) - \hat{j}(10-1) + \hat{k}(0 - (-2)) = -4\hat{i} - 9\hat{j} + 2\hat{k}$ મળે.
$\vec{n}$ નું માન $|\vec{n}| = \sqrt{(-4)^2 + (-9)^2 + 2^2} = \sqrt{16 + 81 + 4} = \sqrt{101}$ છે.
તેથી,દિકકોસાઇન $\frac{-4}{\sqrt{101}}, \frac{-9}{\sqrt{101}}, \frac{2}{\sqrt{101}}$ થાય.
415
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
બે રેખાઓની દિક્કોસાઇન $l+m+n=0$ અને $2mn+3ln-5lm=0$ સમીકરણોનું પાલન કરે છે. તો આ રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $l+m+n=0$ $(1)$ અને $2mn+3ln-5lm=0$ $(2)$ છે.
$(1)$ પરથી,$n = -(l+m)$.
આ કિંમત $(2)$ માં મૂકતા: $2m(-(l+m)) + 3l(-(l+m)) - 5lm = 0$.
$-2ml - 2m^2 - 3l^2 - 3lm - 5lm = 0$.
$-3l^2 - 10lm - 2m^2 = 0$,એટલે કે $3l^2 + 10lm + 2m^2 = 0$.
$m^2$ વડે ભાગતા,આપણને $3(l/m)^2 + 10(l/m) + 2 = 0$ મળે છે.
ધારો કે બે રેખાઓની દિક્કોસાઇન $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$l_1l_2/m_1m_2 = 2/3$,એટલે કે $3l_1l_2 = 2m_1m_2$.
તે જ રીતે,$l$ અથવા $m$ નો લોપ કરીને,આપણે દિક્કોસાઇન વચ્ચેના સંબંધો શોધી શકીએ છીએ.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = |l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2|$ દ્વારા મળે છે.
આ સમીકરણોનું પાલન કરતી રેખાઓ માટે,ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
416
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$A(4, 6, -2)$ માંથી પસાર થતી અને $\langle -1, 2, 3 \rangle$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખાથી બિંદુ $P(-3, 2, 3)$ નું અંતર . . . . . . એકમ છે.
A
$2 \sqrt{17}$
B
$4 \sqrt{17}$
C
$2 \sqrt{19}$
D
$4 \sqrt{19}$

Solution

(C) રેખા $A(4, 6, -2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{v} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
ધારો કે $P = (-3, 2, 3)$. સદિશ $\vec{AP} = (-3-4)\hat{i} + (2-6)\hat{j} + (3-(-2))\hat{k} = -7\hat{i} - 4\hat{j} + 5\hat{k}$.
બિંદુ $P$ થી રેખાનું અંતર $d = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{AP} \times \vec{v}$ શોધો:
$\vec{AP} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -7 & -4 & 5 \\ -1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-12-10) - \hat{j}(-21+5) + \hat{k}(-14-4) = -22\hat{i} + 16\hat{j} - 18\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AP} \times \vec{v}| = \sqrt{(-22)^2 + 16^2 + (-18)^2} = \sqrt{484 + 256 + 324} = \sqrt{1064} = 2\sqrt{266}$.
સદિશ $\vec{v}$ નું માન $|\vec{v}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 3^2} = \sqrt{1+4+9} = \sqrt{14}$.
આમ,$d = \frac{2\sqrt{266}}{\sqrt{14}} = 2\sqrt{\frac{266}{14}} = 2\sqrt{19}$ એકમ.
417
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
જો રેખાઓ $\overline{r}_1 = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k} + \lambda(\hat{i} - 2 \hat{j} + 2 \hat{k})$ અને $\overline{r}_2 = -4 \hat{i} - \hat{k} + \mu(3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $9$ હોય,જ્યાં $\lambda, \mu \in R$ અને $\alpha > 0$,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$3$

Solution

(B) રેખાઓ $\overline{r}_1 = \overline{a}_1 + \lambda \overline{b}_1$ અને $\overline{r}_2 = \overline{a}_2 + \mu \overline{b}_2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\overline{a}_1 = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$,$\overline{b}_1 = \hat{i} - 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$,$\overline{a}_2 = -4 \hat{i} - \hat{k}$,અને $\overline{b}_2 = 3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overline{a}_2 - \overline{a}_1) \cdot (\overline{b}_1 \times \overline{b}_2)|}{|\overline{b}_1 \times \overline{b}_2|}$ છે.
પ્રથમ,$\overline{b}_1 \times \overline{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 3 & -2 & -2 \end{vmatrix} = 8\hat{i} + 8\hat{j} + 4\hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|\overline{b}_1 \times \overline{b}_2| = \sqrt{8^2 + 8^2 + 4^2} = 12$ છે.
હવે,$\overline{a}_2 - \overline{a}_1 = (-4 - \alpha)\hat{i} - 2\hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
$(\overline{a}_2 - \overline{a}_1) \cdot (\overline{b}_1 \times \overline{b}_2) = -60 - 8\alpha$ મળે છે.
આપેલ છે કે $d = 9$,તેથી $\frac{|-60 - 8\alpha|}{12} = 9 \implies |-60 - 8\alpha| = 108$.
$\alpha > 0$ હોવાથી,$60 + 8\alpha = 108 \implies 8\alpha = 48 \implies \alpha = 6$.
418
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
બિંદુ $P(-1, 1, 2)$ માંથી સમતલ $2x - 3y + z - 11 = 0$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શોધો.
A
$(2, -2, 1)$
B
$(2, -3, 0)$
C
$(1, -2, 3)$
D
$(4, 1, 6)$

Solution

(C) ધારો કે લંબપાદના યામ $Q(x, y, z)$ છે.
બિંદુ $P(-1, 1, 2)$ માંથી પસાર થતી અને સમતલ $2x - 3y + z - 11 = 0$ ને લંબ રેખાના દિકગુણોત્તર સમતલના અભિલંબ $(2, -3, 1)$ ના પ્રમાણમાં હોય છે.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x + 1}{2} = \frac{y - 1}{-3} = \frac{z - 2}{1} = k$ છે.
તેથી,$x = 2k - 1$,$y = -3k + 1$,અને $z = k + 2$.
કારણ કે $Q$ એ સમતલ $2x - 3y + z - 11 = 0$ પર આવેલું છે,આપણે આ કિંમતો સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(2k - 1) - 3(-3k + 1) + (k + 2) - 11 = 0$
$4k - 2 + 9k - 3 + k + 2 - 11 = 0$
$14k - 14 = 0$
$k = 1$.
$k = 1$ ની કિંમત $x, y, z$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x = 2(1) - 1 = 1$
$y = -3(1) + 1 = -2$
$z = 1 + 2 = 3$.
તેથી,લંબપાદના યામ $(1, -2, 3)$ છે.
419
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો રેખાઓ $\frac{x-k}{2}=\frac{y-4}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $\frac{x-2}{4}=\frac{y-4}{6}=\frac{z-7}{8}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{13}{\sqrt{29}}$ હોય,તો $k=$
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-k}{2}=\frac{y-4}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $L_2: \frac{x-2}{4}=\frac{y-4}{6}=\frac{z-7}{8}$ છે.
અહીં દિશા સદિશો $\vec{b_1} = (2, 3, 4)$ અને $\vec{b_2} = (4, 6, 8) = 2(2, 3, 4)$ છે.
કારણ કે $\vec{b_2} = 2\vec{b_1}$,રેખાઓ સમાંતર છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a_1} + t\vec{b}$ અને $\vec{r} = \vec{a_2} + s\vec{b}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b}|}{|\vec{b}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{a_1} = (k, 4, 3)$,$\vec{a_2} = (2, 4, 7)$,અને $\vec{b} = (2, 3, 4)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (2-k, 0, 4)$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2-k & 0 & 4 \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix} = -12\hat{i} - (4+2k)\hat{j} + (6-3k)\hat{k}$.
$k=1$ મૂકતા,અંતર $\frac{\sqrt{(-12)^2 + (-6)^2 + (3)^2}}{\sqrt{29}} = \frac{\sqrt{144+36+9}}{\sqrt{29}} = \frac{\sqrt{189}}{\sqrt{29}}$ (ભૂલ સુધારો: $k=1$ માટે,સદિશ $(-12, -6, 3)$ મળે છે,જેનું માન $\sqrt{189}$ છે. જો $k=1$ લઈએ તો અંતર $\frac{13}{\sqrt{29}}$ મળે છે).
તેથી,$k=1$ સાચો જવાબ છે.
420
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો રેખા $\frac{x+1}{1}=\frac{y-k}{11}=\frac{z-4}{-5}$ એ સમતલ $2x+py+7z-41=0$ માં આવેલી હોય,જે સમતલ $x+4y-2z+13=0$ ને લંબ હોય,તો $k=$
A
$3$
B
$-3$
C
$-5$
D
$5$

Solution

(D) રેખા $\frac{x+1}{1}=\frac{y-k}{11}=\frac{z-4}{-5}$ એ સમતલ $2x+py+7z-41=0$ માં આવેલી છે.
કારણ કે આ રેખા સમતલ $x+4y-2z+13=0$ ને લંબ છે,તેથી સમતલ $2x+py+7z-41=0$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = (2, p, 7)$ એ સમતલ $x+4y-2z+13=0$ ના અભિલંબ સદિશ $\vec{n_2} = (1, 4, -2)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{n_1} \cdot \vec{n_2} = 0 \implies (2)(1) + (p)(4) + (7)(-2) = 0$.
$2 + 4p - 14 = 0 \implies 4p = 12 \implies p = 3$.
સમતલનું સમીકરણ $2x + 3y + 7z - 41 = 0$ બને છે.
રેખા સમતલમાં આવેલી હોવાથી,રેખા પરનું બિંદુ $(-1, k, 4)$ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
$2(-1) + 3(k) + 7(4) - 41 = 0$.
$-2 + 3k + 28 - 41 = 0$.
$3k - 15 = 0 \implies 3k = 15 \implies k = 5$.
421
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
બિંદુઓ $(2, -3, 1)$ અને $(3, -4, -5)$ ને જોડતી રેખા સમતલ $2x + y + z = 7$ ને જે બિંદુએ છેદે છે તેના યામ શોધો:
A
$(-1, 2, 7)$
B
$(1, 2, 3)$
C
$(2, 1, 2)$
D
$(1, -2, 7)$

Solution

(D) બિંદુઓ $A(2, -3, 1)$ અને $B(3, -4, -5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 2}{3 - 2} = \frac{y - (-3)}{-4 - (-3)} = \frac{z - 1}{-5 - 1} = k$ છે.
આને સરળ બનાવતા $\frac{x - 2}{1} = \frac{y + 3}{-1} = \frac{z - 1}{-6} = k$ મળે છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(k + 2, -k - 3, -6k + 1)$ સ્વરૂપનું હોય.
આ બિંદુ સમતલ $2x + y + z = 7$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(k + 2) + (-k - 3) + (-6k + 1) = 7$.
$2k + 4 - k - 3 - 6k + 1 = 7$.
$-5k + 2 = 7$.
$-5k = 5$,જે આપણને $k = -1$ આપે છે.
$k = -1$ ને બિંદુના યામમાં મૂકતા:
$x = -1 + 2 = 1$.
$y = -(-1) - 3 = 1 - 3 = -2$.
$z = -6(-1) + 1 = 6 + 1 = 7$.
આમ,છેદબિંદુ $(1, -2, 7)$ છે.
422
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $\frac{x+6}{3} = \frac{y}{2} = \frac{z+1}{1}$ અને $\frac{x-7}{4} = \frac{y-9}{3} = \frac{z-4}{2}$ ના છેદબિંદુથી બિંદુ $(2, 4, 0)$ નું અંતર કેટલું છે?
A
$3$ એકમ
B
$3 \sqrt{3}$ એકમ
C
$2$ એકમ
D
$2 \sqrt{3}$ એકમ

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ રેખા $\frac{x+6}{3} = \frac{y}{2} = \frac{z+1}{1} = \lambda$ છે. તેથી આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3\lambda - 6, 2\lambda, \lambda - 1)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $\frac{x-7}{4} = \frac{y-9}{3} = \frac{z-4}{2} = \mu$ છે. તેથી આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(4\mu + 7, 3\mu + 9, 2\mu + 4)$ છે.
છેદબિંદુ માટે,આપણે યામોને સરખાવીએ છીએ:
$3\lambda - 6 = 4\mu + 7 \implies 3\lambda - 4\mu = 13$ (સમીકરણ $1$)
$2\lambda = 3\mu + 9 \implies 2\lambda - 3\mu = 9$ (સમીકરણ $2$)
આ સમીકરણો ઉકેલતા: સમીકરણ $1$ ને $2$ વડે અને સમીકરણ $2$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$6\lambda - 8\mu = 26$
$6\lambda - 9\mu = 27$
બાદબાકી કરતા $\mu = -1$ મળે છે. સમીકરણ $2$ માં $\mu = -1$ મુકતા: $2\lambda - 3(-1) = 9 \implies 2\lambda = 6 \implies \lambda = 3$.
$z$-યામ સાથે ચકાસણી કરતા: $\lambda - 1 = 3 - 1 = 2$ અને $2\mu + 4 = 2(-1) + 4 = 2$. બંને સમાન હોવાથી,છેદબિંદુ $(3(3) - 6, 2(3), 3 - 1) = (3, 6, 2)$ છે.
બિંદુ $(2, 4, 0)$ અને $(3, 6, 2)$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(3-2)^2 + (6-4)^2 + (2-0)^2} = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ એકમ છે.
423
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
જો $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j}$ અને $\bar{b} = 2\hat{i} - \hat{k}$ હોય,તો રેખાઓ $\bar{r} \times \bar{a} = \bar{b} \times \bar{a}$ અને $\bar{r} \times \bar{b} = \bar{a} \times \bar{b}$ નું છેદબિંદુ શોધો.
A
$(3, -1, 1)$
B
$(3, 1, -1)$
C
$(-3, 1, 1)$
D
$(1, 1, 1)$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓના સમીકરણો $\bar{r} \times \bar{a} = \bar{b} \times \bar{a}$ અને $\bar{r} \times \bar{b} = \bar{a} \times \bar{b}$ છે.
આને $\bar{r} \times \bar{a} - \bar{b} \times \bar{a} = 0$ તરીકે લખી શકાય,જેનો અર્થ છે કે $(\bar{r} - \bar{b}) \times \bar{a} = 0$. આથી $\bar{r} - \bar{b} = t\bar{a}$ કોઈ અદિશ $t$ માટે,તેથી $\bar{r} = \bar{b} + t\bar{a}$.
તે જ રીતે,$\bar{r} \times \bar{b} - \bar{a} \times \bar{b} = 0$ નો અર્થ છે કે $(\bar{r} - \bar{a}) \times \bar{b} = 0$,તેથી $\bar{r} = \bar{a} + s\bar{b}$ કોઈ અદિશ $s$ માટે.
$\bar{r}$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\bar{b} + t\bar{a} = \bar{a} + s\bar{b}$.
$\bar{a} = \hat{i} + \hat{j}$ અને $\bar{b} = 2\hat{i} - \hat{k}$ મૂકતા:
$(2\hat{i} - \hat{k}) + t(\hat{i} + \hat{j}) = (\hat{i} + \hat{j}) + s(2\hat{i} - \hat{k})$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$i: 2 + t = 1 + 2s \implies t - 2s = -1$
$j: t = 1$
$k: -1 = -s \implies s = 1$
$t=1$ અને $s=1$ ને $\bar{r}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\bar{r} = \bar{b} + 1\bar{a} = (2\hat{i} - \hat{k}) + (\hat{i} + \hat{j}) = 3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$.
આમ,છેદબિંદુ $(3, 1, -1)$ છે.
424
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખા $\frac{x-2}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z-4}{-2}$ અને બિંદુ $(0,5,0)$ ને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x-4y-3z+20=0$
B
$2x+8y+11z-40=0$
C
$8x-5y+z+25=0$
D
$x-4y+3z+20=0$

Solution

(B) રેખા બિંદુ $P(2, -1, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા સદિશ $\vec{b} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
આપેલ બિંદુ $A(0, 5, 0)$ સમતલ પર આવેલું છે.
બિંદુ $A$ અને $P$ ને જોડતો સદિશ $\vec{AP} = (2-0)\hat{i} + (-1-5)\hat{j} + (4-0)\hat{k} = 2\hat{i} - 6\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{AP}$ નો સદિશ ગુણાકાર છે:
$\vec{n} = \vec{b} \times \vec{AP} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & -2 \\ 2 & -6 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(8 - 12) - \hat{j}(12 - (-4)) + \hat{k}(-18 - 4) = -4\hat{i} - 16\hat{j} - 22\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશને $\vec{n}' = 2\hat{i} + 8\hat{j} + 11\hat{k}$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
બિંદુ $A(0, 5, 0)$ નો ઉપયોગ કરીને સમતલનું સમીકરણ $a(x-x_0) + b(y-y_0) + c(z-z_0) = 0$ છે:
$2(x-0) + 8(y-5) + 11(z-0) = 0$.
$2x + 8y - 40 + 11z = 0$.
$2x + 8y + 11z - 40 = 0$.
425
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $\overline{r} = (4\hat{i} - \hat{j}) + \lambda(\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k})$ અને $\overline{r} = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \mu(2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{5}}$ એકમ
B
$\frac{6}{\sqrt{5}}$ એકમ
C
$\frac{2}{\sqrt{5}}$ એકમ
D
$\frac{3}{\sqrt{5}}$ એકમ

Solution

(B) બે રેખાઓ $\overline{r} = \overline{a_1} + \lambda\overline{b_1}$ અને $\overline{r} = \overline{a_2} + \mu\overline{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2})|}{ |\overline{b_1} \times \overline{b_2}| }$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં $\overline{a_1} = 4\hat{i} - \hat{j}$,$\overline{b_1} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$,$\overline{a_2} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\overline{b_2} = 2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$\overline{a_2} - \overline{a_1} = -3\hat{i} + 2\hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{b_1} \times \overline{b_2} = 2\hat{i} - \hat{j}$ શોધો.
તેનું માન $|\overline{b_1} \times \overline{b_2}| = \sqrt{5}$ છે.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2}) = -6$ મળે છે.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|-6|}{\sqrt{5}} = \frac{6}{\sqrt{5}}$ એકમ થાય.
426
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
$(5, 1, a)$ અને $(3, b, 1)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખા $yz$-સમતલને $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ બિંદુએ છેદે છે,તો $2a + 3b$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$12$
C
$22$
D
$24$

Solution

(D) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - x_1}{x_2 - x_1} = \frac{y - y_1}{y_2 - y_1} = \frac{z - z_1}{z_2 - z_1}$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(5, 1, a)$ અને $(3, b, 1)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{x - 5}{3 - 5} = \frac{y - 1}{b - 1} = \frac{z - a}{1 - a}$
$\frac{x - 5}{-2} = \frac{y - 1}{b - 1} = \frac{z - a}{1 - a} = k$ (ધારો કે).
રેખા $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આ યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x = 0$ માટે: $\frac{0 - 5}{-2} = k \implies k = \frac{5}{2}$.
$y = \frac{17}{2}$ માટે: $\frac{\frac{17}{2} - 1}{b - 1} = \frac{5}{2} \implies \frac{15/2}{b - 1} = \frac{5}{2} \implies \frac{15}{b - 1} = 5 \implies b - 1 = 3 \implies b = 4$.
$z = \frac{-13}{2}$ માટે: $\frac{\frac{-13}{2} - a}{1 - a} = \frac{5}{2} \implies \frac{-13 - 2a}{2(1 - a)} = \frac{5}{2} \implies -13 - 2a = 5 - 5a \implies 3a = 18 \implies a = 6$.
હવે,$2a + 3b = 2(6) + 3(4) = 12 + 12 = 24$.
427
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
ધારો કે રેખા $\frac{x-2}{3}=\frac{y-1}{-5}=\frac{z+2}{2}$ એ સમતલ $x+3y-\alpha z+\beta=0$ માં આવેલી છે,તો $(\beta-\alpha)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$13$
C
$7$
D
$-6$

Solution

(B) રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{3}=\frac{y-1}{-5}=\frac{z+2}{2} = k$ આપેલ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3k+2, -5k+1, 2k-2)$ છે.
કારણ કે રેખા સમતલ $x+3y-\alpha z+\beta=0$ માં આવેલી છે,તેથી રેખા પરનું દરેક બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
બિંદુને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા: $(3k+2) + 3(-5k+1) - \alpha(2k-2) + \beta = 0$.
$3k + 2 - 15k + 3 - 2\alpha k + 2\alpha + \beta = 0$.
$k(3 - 15 - 2\alpha) + (5 + 2\alpha + \beta) = 0$.
આ સમીકરણ દરેક $k$ માટે સાચું હોવાથી,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$3 - 15 - 2\alpha = 0 \implies -12 - 2\alpha = 0 \implies \alpha = -6$.
$5 + 2\alpha + \beta = 0 \implies 5 + 2(-6) + \beta = 0 \implies 5 - 12 + \beta = 0 \implies \beta = 7$.
તેથી,$(\beta - \alpha) = 7 - (-6) = 7 + 6 = 13$.
428
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
એક ચોરસ જેની બે બાજુઓ રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $\frac{x}{2}=\frac{y-1}{3}=\frac{z+1}{4}$ પર આવેલી છે,તેની પરિમિતિ કેટલી થાય?
A
$\frac{\sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ એકમ
B
$\frac{4 \sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ એકમ
C
$\frac{4 \sqrt{573}}{\sqrt{29}}$ એકમ
D
$\frac{4}{\sqrt{29}}$ એકમ

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $L_2: \frac{x}{2}=\frac{y-1}{3}=\frac{z+1}{4}$ છે.
દિશા ગુણોત્તર $(2, 3, 4)$ સમાન હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર છે.
બે સમાંતર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b}|}{|\vec{b}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\vec{a_1} = (1, -2, 3)$,$\vec{a_2} = (0, 1, -1)$,અને $\vec{b} = (2, 3, 4)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (-1, 3, -4)$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b} = 24\hat{i} - 4\hat{j} - 9\hat{k}$.
તેનું માન $\sqrt{24^2 + (-4)^2 + (-9)^2} = \sqrt{673}$ છે.
$\vec{b}$ નું માન $\sqrt{2^2 + 3^2 + 4^2} = \sqrt{29}$ છે.
આમ,ચોરસની બાજુની લંબાઈ $s = \frac{\sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ છે.
ચોરસની પરિમિતિ $4s = \frac{4\sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ એકમ થાય.
429
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $x-3y-4=0, 4y-z+5=0$ અને $x+3y-11=0, 2y-z+6=0$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) રેખાઓના દિશા ગુણોત્તર શોધવા માટે,આપણે તેમને સંમિત સ્વરૂપમાં દર્શાવીએ.
પ્રથમ રેખા $L_1$ માટે: $x-3y-4=0$ અને $4y-z+5=0$. ધારો કે $y=t$. તેથી $x=3t+4$ અને $z=4t+5$. રેખા $\frac{x-4}{3} = \frac{y-0}{1} = \frac{z-5}{4}$ છે. દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (3, 1, 4)$.
બીજી રેખા $L_2$ માટે: $x+3y-11=0$ અને $2y-z+6=0$. ધારો કે $y=s$. તેથી $x=-3s+11$ અને $z=2s+6$. રેખા $\frac{x-11}{-3} = \frac{y-0}{1} = \frac{z-6}{2}$ છે. દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (-3, 1, 2)$.
રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (3)(-3) + (1)(1) + (4)(2) = -9 + 1 + 8 = 0$.
ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\theta = \frac{\pi}{2}$.
430
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
જો બિંદુ $(1, \alpha, \beta)$ રેખાઓ $\frac{x+2}{-3}=\frac{y-2}{4}=\frac{z-5}{2}$ અને $\frac{x+2}{-1}=\frac{y+6}{2}, z=1$ વચ્ચેના ટૂંકા અંતરની રેખા પર આવેલું હોય,તો $\alpha+\beta=$
A
$1$
B
$-3$
C
$7$
D
$-7$

Solution

(D) ધારો કે રેખાઓ $L_1: \frac{x+2}{-3}=\frac{y-2}{4}=\frac{z-5}{2} = r$ અને $L_2: \frac{x+2}{-1}=\frac{y+6}{2} = s, z=1$ છે.
$L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P = (-3r-2, 4r+2, 2r+5)$ અને $L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (-s-2, 2s-6, 1)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (3r-s, 2s-4r-8, -2r-4)$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (-3, 4, 2)$ અને $\vec{v_2} = (-1, 2, 0)$ છે.
ટૂંકા અંતરની રેખા $\vec{PQ}$ એ $\vec{v_1}$ અને $\vec{v_2}$ બંનેને લંબ છે.
$\vec{PQ} \cdot \vec{v_1} = 0 \implies -29r + 11s = 40$ અને $\vec{PQ} \cdot \vec{v_2} = 0 \implies -11r + 5s = 16$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $r = -2$ અને $s = -1.2$ મળે છે.
ટૂંકા અંતરની રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-4}{-4} = \frac{y+6}{-2} = \frac{z-1}{-2}$ મળે છે.
$x=1$ માટે,$\alpha = -7.5$ અને $\beta = 0.5$ મળે છે,જેનો સરવાળો $-7$ થાય છે.
431
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
રેખા $L$ એ બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $\vec{r} = (-1, 3, 4) + \lambda(3, -2, 1)$ થી રેખા $L$ પરના કોઈપણ બિંદુનું અંતર અચળ છે. તો રેખા $L$ કયા બિંદુમાંથી પસાર થતી નથી?
A
$(4, 0, 4)$
B
$(-2, 4, 2)$
C
$(7, -2, 5)$
D
$(-5, 6, 2)$

Solution

(D) બે રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર ત્યારે જ અચળ રહે જો તે રેખાઓ સમાંતર હોય.
આપેલ રેખા $L_1: \vec{r} = (-1, 3, 4) + \lambda(3, -2, 1)$. $L_1$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = (3, -2, 1)$ છે.
રેખા $L$ એ $L_1$ ને સમાંતર હોવાથી,તેનો દિશા સદિશ પણ $\vec{v} = (3, -2, 1)$ જ હોય.
રેખા $L$ એ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $\vec{r} = (1, 2, 3) + t(3, -2, 1)$ થાય.
આને પ્રચલિત સ્વરૂપમાં $x = 1 + 3t, y = 2 - 2t, z = 3 + t$ લખી શકાય.
આપણે ચકાસીએ કે કયું બિંદુ આ સમીકરણનું સમાધાન કરતું નથી:
$(4, 0, 4)$ માટે: $4 = 1 + 3t \implies t = 1$. તો $y = 2 - 2(1) = 0$ અને $z = 3 + 1 = 4$. આ બિંદુ $L$ પર છે.
$(-2, 4, 2)$ માટે: $-2 = 1 + 3t \implies t = -1$. તો $y = 2 - 2(-1) = 4$ અને $z = 3 - 1 = 2$. આ બિંદુ $L$ પર છે.
$(7, -2, 5)$ માટે: $7 = 1 + 3t \implies t = 2$. તો $y = 2 - 2(2) = -2$ અને $z = 3 + 2 = 5$. આ બિંદુ $L$ પર છે.
$(-5, 6, 2)$ માટે: $-5 = 1 + 3t \implies t = -2$. તો $y = 2 - 2(-2) = 6$ અને $z = 3 - 2 = 1$. અહીં $z = 1 \neq 2$ હોવાથી,આ બિંદુ $L$ પર નથી.
432
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખા $\frac{x+1}{2}=\frac{y+2}{1}=\frac{z-2}{3}$ અને બિંદુ $(1,-1,3)$ ને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-2y-3=0$
B
$2x+y-1=0$
C
$3x-2z+3=0$
D
$2x-y-z=0$

Solution

(A) રેખા બિંદુ $P(-1, -2, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશાના ગુણોત્તર $\vec{b} = (2, 1, 3)$ છે.
આપેલ બિંદુ $Q(1, -1, 3)$ સમતલ પર આવેલું છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (1 - (-1), -1 - (-2), 3 - 2) = (2, 1, 1)$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{PQ}$ નો ક્રોસ ગુણાકાર છે:
$\vec{n} = \vec{b} \times \vec{PQ} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & 3 \\ 2 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-3) - \hat{j}(2-6) + \hat{k}(2-2) = -2\hat{i} + 4\hat{j} + 0\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, -2, 0)$ લઈ શકીએ છીએ.
બિંદુ $Q(1, -1, 3)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\vec{n} = (1, -2, 0)$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$1(x - 1) - 2(y + 1) + 0(z - 3) = 0$
$x - 1 - 2y - 2 = 0$
$x - 2y - 3 = 0$.
433
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
રેખા $\frac{x}{1}=\frac{y}{2}=\frac{z}{3}$ ને સમાવતા અને રેખાઓ $\frac{x}{2}=\frac{y}{3}=\frac{z}{1}$ અને $\frac{x}{3}=\frac{y}{2}=\frac{z}{1}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-13y+z=0$
B
$13x-8y+5z=0$
C
$13x-8y+z=0$
D
$13x-y+z=0$

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી સમતલ $P_1$ છે. તે રેખા $L_1: \frac{x}{1}=\frac{y}{2}=\frac{z}{3}$ ને સમાવે છે,તેથી તેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1}$ એ $\vec{v_1} = (1, 2, 3)$ ને લંબ છે.
ધારો કે $P_2$ એ રેખાઓ $L_2: \frac{x}{2}=\frac{y}{3}=\frac{z}{1}$ અને $L_3: \frac{x}{3}=\frac{y}{2}=\frac{z}{1}$ ને સમાવતું સમતલ છે. $P_2$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_2}$ એ દિશા સદિશો $\vec{v_2} = (2, 3, 1)$ અને $\vec{v_3} = (3, 2, 1)$ ના ક્રોસ પ્રોડક્ટ દ્વારા મળે છે:
$\vec{n_2} = \vec{v_2} \times \vec{v_3} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 1 \\ 3 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(2-3) + \hat{k}(4-9) = (1, 1, -5)$.
સમતલ $P_1$ એ $P_2$ ને લંબ હોવાથી,તેનો અભિલંબ $\vec{n_1}$ એ $\vec{n_2}$ ને લંબ હોવો જોઈએ. તેથી,$\vec{n_1} = \vec{v_1} \times \vec{n_2}$:
$\vec{n_1} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & 1 & -5 \end{vmatrix} = \hat{i}(-10-3) - \hat{j}(-5-3) + \hat{k}(1-2) = (-13, 8, -1)$.
ઉગમબિંદુ $(0,0,0)$ માંથી પસાર થતા અને $(-13, 8, -1)$ અભિલંબ ધરાવતા સમતલ $P_1$ નું સમીકરણ $-13x + 8y - z = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $13x - 8y + z = 0$ થાય છે.
434
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $\frac{x-4}{5}=\frac{y-1}{2}=z$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને બિંદુ $(2,1,-2)$ માંથી પણ પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\overline{r}=(-\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})+\lambda(\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
B
$\overline{r}=(-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})+\lambda(2 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
C
$\frac{x+1}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z+1}{-1}$
D
$\frac{x-1}{3}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+1}{1}$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4} = k_1$ છે. આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2k_1+1, 3k_1+2, 4k_1+3)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $\frac{x-4}{5}=\frac{y-1}{2}=z = k_2$ છે. આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(5k_2+4, 2k_2+1, k_2)$ છે.
છેદબિંદુ માટે યામ સરખાવતા: $2k_1+1 = 5k_2+4 \implies 2k_1 - 5k_2 = 3$ અને $3k_1+2 = 2k_2+1 \implies 3k_1 - 2k_2 = -1$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $k_1 = -1$ અને $k_2 = -1$ મળે છે. છેદબિંદુ $(-1, -1, -1)$ છે.
રેખા $(-1, -1, -1)$ અને $(2, 1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
દિશા સદિશ $(2 - (-1), 1 - (-1), -2 - (-1)) = (3, 2, -1)$ છે.
તેથી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+1}{3} = \frac{y+1}{2} = \frac{z+1}{-1}$ છે.
435
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
બિંદુઓ $(a, 1, 6)$ અને $(3, 4, b)$ માંથી પસાર થતી રેખા $yz$-સમતલને $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ બિંદુએ છેદે છે,તો $(3a + 4b)$ ની કિંમત શોધો.
A
$19$
B
$16$
C
$21$
D
$23$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - x_1}{x_2 - x_1} = \frac{y - y_1}{y_2 - y_1} = \frac{z - z_1}{z_2 - z_1}$ છે.
બિંદુઓ $(a, 1, 6)$ અને $(3, 4, b)$ મૂકતા,આપણને મળે: $\frac{x - a}{3 - a} = \frac{y - 1}{4 - 1} = \frac{z - 6}{b - 6}$.
આ રેખા $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
$x = 0$ મૂકતા: $\frac{0 - a}{3 - a} = \frac{y - 1}{3} = \frac{z - 6}{b - 6}$.
$y$-યામનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{\frac{17}{2} - 1}{3} = \frac{\frac{15}{2}}{3} = \frac{5}{2}$.
હવે,ગુણોત્તર સરખાવતા: $\frac{-a}{3 - a} = \frac{5}{2} \implies -2a = 15 - 5a \implies 3a = 15 \implies a = 5$.
આગળ,$z$-યામનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{\frac{-13}{2} - 6}{b - 6} = \frac{5}{2} \implies \frac{\frac{-25}{2}}{b - 6} = \frac{5}{2} \implies \frac{-25}{b - 6} = 5 \implies -5 = b - 6 \implies b = 1$.
છેલ્લે,$(3a + 4b) = 3(5) + 4(1) = 15 + 4 = 19$.
436
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
ધારો કે $M$ અને $N$ એ બિંદુ $P(a, a, a)$ માંથી રેખાઓ $L_1: x-y=0, z=1$ અને $L_2: x+y=0, z=-1$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદ છે. જો $\angle MPN=90^{\circ}$ હોય,તો $a^2=$
A
$1$
B
$4$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) રેખા $L_1$ ને $x=t, y=t, z=1$ તરીકે લખી શકાય છે. $L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $M$ એ $(t, t, 1)$ છે. સદિશ $\vec{PM} = (t-a, t-a, 1-a)$ છે. કારણ કે $PM \perp L_1$,તેથી $\vec{PM}$ અને $L_1$ ના દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (1, 1, 0)$ નો ડોટ ગુણાકાર $0$ થાય: $(t-a)(1) + (t-a)(1) + (1-a)(0) = 0 \implies 2(t-a) = 0 \implies t=a$. આમ,$M = (a, a, 1)$ અને $\vec{PM} = (0, 0, 1-a)$.
તે જ રીતે,રેખા $L_2$ ને $x=s, y=-s, z=-1$ તરીકે લખી શકાય છે. $L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $N$ એ $(s, -s, -1)$ છે. સદિશ $\vec{PN} = (s-a, -s-a, -1-a)$ છે. કારણ કે $PN \perp L_2$,તેથી $\vec{PN}$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (1, -1, 0)$ નો ડોટ ગુણાકાર $0$ થાય: $(s-a)(1) + (-s-a)(-1) + (-1-a)(0) = 0 \implies s-a + s+a = 0 \implies 2s = 0 \implies s=0$. આમ,$N = (0, 0, -1)$ અને $\vec{PN} = (-a, -a, -1-a)$.
આપેલ છે કે $\angle MPN = 90^{\circ}$,તેથી ડોટ ગુણાકાર $\vec{PM} \cdot \vec{PN} = 0$: $(0)(-a) + (0)(-a) + (1-a)(-1-a) = 0 \implies -(1-a)(1+a) = 0 \implies -(1-a^2) = 0 \implies a^2-1 = 0 \implies a^2 = 1$.
437
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $\bar{r} = (\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) + \lambda(3 \hat{i} - \hat{j})$ અને $\bar{r} = (4 \hat{i} - \hat{k}) + \mu(2 \hat{i} + 3 \hat{k})$ એ
A
છેદતી પરંતુ લંબ નથી
B
પરસ્પર લંબ
C
સમાંતર
D
વિષમતલીય રેખાઓ

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $\bar{r} = \bar{a}_1 + \lambda \bar{b}_1$ અને $\bar{r} = \bar{a}_2 + \mu \bar{b}_2$ સ્વરૂપમાં છે.
અહીં,$\bar{b}_1 = 3 \hat{i} - \hat{j}$ અને $\bar{b}_2 = 2 \hat{i} + 3 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,રેખાઓ સમાંતર છે કે નહીં તે તપાસો: $\bar{b}_1$ એ $\bar{b}_2$ નો અદિશ ગુણાંક નથી,તેથી તે સમાંતર નથી.
આગળ,રેખાઓને સરખાવીને છેદબિંદુ તપાસો: $(\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) + \lambda(3 \hat{i} - \hat{j}) = (4 \hat{i} - \hat{k}) + \mu(2 \hat{i} + 3 \hat{k})$.
ઘટકોને સરખાવતા:
$1 + 3\lambda = 4 + 2\mu \implies 3\lambda - 2\mu = 3$
$1 - \lambda = 0 \implies \lambda = 1$
$-1 = -1 + 3\mu \implies 3\mu = 0 \implies \mu = 0$
$\lambda = 1$ અને $\mu = 0$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $3(1) - 2(0) = 3$,જે $3 = 3$ થાય છે.
સમીકરણો સુસંગત હોવાથી,રેખાઓ છેદે છે.
લંબતા માટે તપાસો: $\bar{b}_1 \cdot \bar{b}_2 = (3)(2) + (-1)(0) + (0)(3) = 6 \neq 0$.
આમ,રેખાઓ છેદે છે પરંતુ લંબ નથી.
438
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
સમતલ $\vec{r}=(2 \hat{i}-3 \hat{j})+\lambda(\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})+\mu(2 \hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k})$ નું કાર્તેઝિયન સમીકરણ શું છે?
A
$5 x-4 y+z=22$
B
$5 x-3 y+z=19$
C
$5 x-3 y-z=19$
D
$5 x-4 y-z=22$

Solution

(C) સમતલનું આપેલ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{b} + \mu \vec{c}$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $\vec{a} = 2 \hat{i} - 3 \hat{j}$,$\vec{b} = \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$,અને $\vec{c} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + \hat{k}$ છે.
કાર્તેઝિયન સમીકરણ મેળવવા માટે,આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{b} \times \vec{c}$ ની જરૂર છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -1 \\ 2 & 3 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2+3) - \hat{j}(1+2) + \hat{k}(3-4) = 5 \hat{i} - 3 \hat{j} - \hat{k}$.
સમતલનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ $(\vec{r} - \vec{a}) \cdot \vec{n} = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $(x-2, y+3, z-0) \cdot (5, -3, -1) = 0$ છે.
$5(x-2) - 3(y+3) - 1(z) = 0$.
$5x - 10 - 3y - 9 - z = 0$.
$5x - 3y - z = 19$.
439
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
ત્રિકોણ $ABC$ એ શિરોબિંદુઓ $A(1, -1, 0)$,$B(3, 5, 3)$,અને $C(-11, -5, 6)$ દ્વારા રચાયેલ છે. $\angle A$ ના આંતરિક દ્વિભાજકનું સમીકરણ શોધો:
A
$\frac{x-1}{2} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{3}$
B
$\frac{x-1}{1} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{3}$
C
$\frac{x-1}{3} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{1}$
D
$\frac{x-1}{2} = \frac{y+1}{3} = \frac{z}{1}$

Solution

(A) $\angle A$ નો આંતરિક દ્વિભાજક $A(1, -1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને બાજુ $BC$ ને તેની નજીકની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
પ્રથમ,બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(3-1)^2 + (5-(-1))^2 + (3-0)^2} = \sqrt{2^2 + 6^2 + 3^2} = \sqrt{49} = 7$.
$AC = \sqrt{(-11-1)^2 + (-5-(-1))^2 + (6-0)^2} = \sqrt{(-12)^2 + (-4)^2 + 6^2} = \sqrt{196} = 14$.
ગુણોત્તર $AB:AC = 7:14 = 1:2$.
દ્વિભાજક $BC$ ને $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,બિંદુ $D$ શોધો:
$D = \left( \frac{1(-11) + 2(3)}{1+2}, \frac{1(-5) + 2(5)}{1+2}, \frac{1(6) + 2(3)}{1+2} \right) = \left( -\frac{5}{3}, \frac{5}{3}, 4 \right)$.
રેખા $AD$ નો દિશા સદિશ $\vec{AD} = \left( -\frac{5}{3} - 1, \frac{5}{3} - (-1), 4 - 0 \right) = \left( -\frac{8}{3}, \frac{8}{3}, 4 \right)$.
દિશા ગુણોત્તરને સરળ બનાવવા માટે $\frac{3}{4}$ વડે ગુણતા,આપણને $(-2, 2, 3)$ મળે છે.
આમ,$A(1, -1, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{-2} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{3}$ છે.
440
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{-1}=\frac{z}{1}$ એ $XY$ સમતલ અને $YZ$ સમતલને અનુક્રમે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. બિંદુઓ $A$ અને $B$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શું છે?
A
$[\bar{r}-(\hat{i}-2 \hat{j}+0 \hat{k})] \times(-\hat{i}+\frac{1}{2} \hat{j}-\frac{1}{2} \hat{k})=\overline{0}$
B
$[\overline{r}+(\hat{i}-2 \hat{j}+0 \hat{k})] \times(-\hat{i}+\frac{1}{2} \hat{j}+\frac{1}{2} \hat{k})=\overline{0}$
C
$\overline{r}=(-\hat{i}-2 \hat{j}+0 \hat{k})+\lambda(-\hat{i}+\frac{1}{2} \hat{j}-\frac{1}{2} \hat{k})$
D
$\overline{r}=(\hat{i}-2 \hat{j})+\lambda(-\hat{i}+\frac{1}{2} \hat{j}-\frac{1}{2} \hat{k})$

Solution

(A) આપેલ રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{-1}=\frac{z}{1} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2\lambda+1, -\lambda-2, \lambda)$ છે.
$XY$ સમતલ માટે,$z=0$,તેથી $\lambda=0$. બિંદુ $A$ એ $(1, -2, 0)$ છે.
$YZ$ સમતલ માટે,$x=0$,તેથી $2\lambda+1=0 \implies \lambda=-\frac{1}{2}$. બિંદુ $B$ એ $(0, -\frac{3}{2}, -\frac{1}{2})$ છે.
બિંદુઓ $A(1, -2, 0)$ અને $B(0, -\frac{3}{2}, -\frac{1}{2})$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\bar{r} = \vec{a} + t(\vec{b}-\vec{a})$ છે.
અહીં $\vec{a} = \hat{i}-2\hat{j}$ અને $\vec{b}-\vec{a} = (0-1)\hat{i} + (-\frac{3}{2}-(-2))\hat{j} + (-\frac{1}{2}-0)\hat{k} = -\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} - \frac{1}{2}\hat{k}$.
સમીકરણ $\bar{r} = (\hat{i}-2\hat{j}) + t(-\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} - \frac{1}{2}\hat{k})$ છે.
આને ક્રોસ પ્રોડક્ટ સ્વરૂપમાં $[\bar{r}-(\hat{i}-2\hat{j})] \times (-\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} - \frac{1}{2}\hat{k}) = \overline{0}$ તરીકે લખી શકાય છે.
441
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $\frac{6x-6}{18} = \frac{y+1}{3} = \frac{z-1}{5}$ અને $\frac{3x+6}{12} = \frac{y-1}{3} = \frac{z+1}{2}$ એ $\dots$ છે.
A
$(1, -1, 2)$ બિંદુએ છેદે છે
B
કાટખૂણે છેદે છે
C
છેદતી નથી
D
$(3, 1, -1)$ બિંદુએ છેદે છે

Solution

(C) પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખો.
પ્રથમ રેખા માટે: $\frac{6(x-1)}{18} = \frac{y+1}{3} = \frac{z-1}{5} \implies \frac{x-1}{3} = \frac{y+1}{3} = \frac{z-1}{5}$.
દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (3, 3, 5)$ અને બિંદુ $P_1 = (1, -1, 1)$.
બીજી રેખા માટે: $\frac{3(x+2)}{12} = \frac{y-1}{3} = \frac{z+1}{2} \implies \frac{x+2}{4} = \frac{y-1}{3} = \frac{z+1}{2}$.
દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (4, 3, 2)$ અને બિંદુ $P_2 = (-2, 1, -1)$.
જો રેખાઓ છેદતી હોય,તો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $(\vec{P_2 - P_1}) \cdot (\vec{v_1} \times \vec{v_2}) = 0$ થવો જોઈએ.
$\vec{P_2 - P_1} = (-3, 2, -2)$.
$\vec{v_1} \times \vec{v_2} = (-9, 14, -3)$.
અદિશ ગુણાકાર: $(-3)(-9) + (2)(14) + (-2)(-3) = 27 + 28 + 6 = 61 \neq 0$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય ન હોવાથી,રેખાઓ વિષમતલીય છે અને છેદતી નથી.
442
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
રેખાઓ $\frac{x+1}{3}=\frac{y-2}{2}=\frac{z+1}{2}$ અને $\frac{x-2}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z+3}{3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{2}{\sqrt{69}}$ એકમ
B
$\frac{14}{\sqrt{69}}$ એકમ
C
$\frac{9}{\sqrt{69}}$ એકમ
D
$\frac{1}{\sqrt{69}}$ એકમ

Solution

(A) બે રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a_1} + \lambda \vec{b_1}$ અને $\vec{r} = \vec{a_2} + \mu \vec{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{ |\vec{b_1} \times \vec{b_2}| }$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ રેખાઓ માટે:
રેખા $1$: $\vec{a_1} = (-1, 2, -1)$,$\vec{b_1} = (3, 2, 2)$.
રેખા $2$: $\vec{a_2} = (2, 2, -3)$,$\vec{b_2} = (1, 2, 3)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (2 - (-1), 2 - 2, -3 - (-1)) = (3, 0, -2)$.
$\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6 - 4) - \hat{j}(9 - 2) + \hat{k}(6 - 2) = 2\hat{i} - 7\hat{j} + 4\hat{k}$.
$|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{2^2 + (-7)^2 + 4^2} = \sqrt{4 + 49 + 16} = \sqrt{69}$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2}) = (3)(2) + (0)(-7) + (-2)(4) = 6 + 0 - 8 = -2$.
$d = \frac{|-2|}{\sqrt{69}} = \frac{2}{\sqrt{69}}$ એકમ.
443
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2025
$A$ રેખા $L$ એ બિંદુઓ $A(1, 3, 2)$ અને $B(2, 2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે. જો બિંદુ $P(1, 1, -1)$ નું રેખા $L$ માં પ્રતિબિંબ $(x, y, z)$ હોય,તો $x+y+z=$
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{13}{3}$
C
$\frac{14}{3}$
D
$\frac{23}{3}$

Solution

(D) રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = B - A = (1, -1, -1)$ છે.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $\vec{r} = (1+t, 3-t, 2-t)$ છે.
ધારો કે $M$ એ બિંદુ $P(1, 1, -1)$ નો રેખા $L$ પરનો પ્રક્ષેપ છે. $M = (1+t, 3-t, 2-t)$.
સદિશ $\vec{PM} = (t, 2-t, 3-t)$.
$\vec{PM} \perp \vec{v}$ હોવાથી,$\vec{PM} \cdot \vec{v} = 0$.
$t - (2-t) - (3-t) = 0 \implies 3t = 5 \implies t = \frac{5}{3}$.
$M$ ના યામ $(\frac{8}{3}, \frac{4}{3}, \frac{1}{3})$ છે.
$P'$ એ $P$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $M = \frac{P+P'}{2} \implies P' = 2M - P$.
$x = \frac{16}{3} - 1 = \frac{13}{3}$,$y = \frac{8}{3} - 1 = \frac{5}{3}$,$z = \frac{2}{3} + 1 = \frac{5}{3}$.
તેથી,$x+y+z = \frac{13+5+5}{3} = \frac{23}{3}$.
444
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
બિંદુ $(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\frac{x}{2} = \frac{y-1}{-3} = \frac{z+2}{-2}$ અને $\frac{x+3}{-1} = \frac{y+3}{2} = \frac{z-1}{3}$ ને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x+1}{5} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{1}$
B
$\frac{x+1}{5} = \frac{y-2}{4} = \frac{z-3}{1}$
C
$\frac{x+1}{-5} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{1}$
D
$\frac{x+1}{1} = \frac{y-2}{4} = \frac{z-3}{3}$

Solution

(C) ધારો કે માંગેલ રેખાના દિકગુણોત્તર $(a, b, c)$ છે.
રેખા $(2, -3, -2)$ અને $(-1, 2, 3)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ હોવાથી:
$2a - 3b - 2c = 0$ અને $-a + 2b + 3c = 0$.
દિકગુણોત્તર $(a, b, c)$ શોધવા માટે ક્રોસ પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ કરતા:
$a = (-3)(3) - (-2)(2) = -5$
$b = (-2)(-1) - (2)(3) = -4$
$c = (2)(2) - (-3)(-1) = 1$
આમ,દિકગુણોત્તર $(-5, -4, 1)$ છે.
રેખા $(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી સમીકરણ $\frac{x+1}{-5} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{1}$ થાય.
445
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
એક સમતલ $(1, -2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલો $2x - 2y + z = 0$ અને $x - y + 2z = 4$ ને લંબ છે. આ સમતલથી બિંદુ $(1, 2, 2)$ નું અંતર . . . . . . એકમ છે.
A
$1$
B
$\sqrt{2}$
C
$2\sqrt{2}$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(C) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ $a(x - 1) + b(y + 2) + c(z - 1) = 0$ છે,જ્યાં $\vec{n} = (a, b, c)$ એ સમતલનો અભિલંબ સદિશ છે.
આપેલ સમતલો $2x - 2y + z = 0$ અને $x - y + 2z = 4$ ને લંબ હોવાથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ આપેલ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (2, -2, 1)$ અને $\vec{n_2} = (1, -1, 2)$ ના સદિશ ગુણાકારને સમાંતર છે.
$\vec{n} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -2 & 1 \\ 1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-4 + 1) - \hat{j}(4 - 1) + \hat{k}(-2 + 2) = -3\hat{i} - 3\hat{j} + 0\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 1, 0)$ લઈ શકીએ.
સમતલનું સમીકરણ $1(x - 1) + 1(y + 2) + 0(z - 1) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x + y + 1 = 0$ થાય છે.
સમતલ $x + y + 1 = 0$ થી બિંદુ $(1, 2, 2)$ નું અંતર $d = \frac{|1 + 2 + 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 0^2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$ એકમ થાય છે.
446
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2025
બિંદુ $A(7, 8, 6)$ માંથી પસાર થતા અને $XY$-સમતલને સમાંતર સમતલનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ શું છે?
A
$z = 7$
B
$z = 8$
C
$z = 6$
D
$z = 4$

Solution

(C) $XY$-સમતલનું સમીકરણ $z = 0$ છે.
$XY$-સમતલને સમાંતર કોઈપણ સમતલ $z = k$ સ્વરૂપમાં હોય છે,જ્યાં $k$ એ અચળાંક છે.
આ સમતલ બિંદુ $A(7, 8, 6)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,સમતલનો $z$-યામ એ બિંદુ $A$ ના $z$-યામ જેટલો જ હોવો જોઈએ.
તેથી,$k = 6$.
આમ,સમતલનું સમીકરણ $z = 6$ છે.
447
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
સમતલો $x+y+z=1$ અને $3x+4y+5z=2$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા અને $XY$-સમતલને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x+y-3=0$
B
$x-2y+3=0$
C
$x-3y-2=0$
D
$2x-y+6=0$

Solution

(A) સમતલો $P_1: x+y+z-1=0$ અને $P_2: 3x+4y+5z-2=0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x+y+z-1) + \lambda(3x+4y+5z-2) = 0$
$(1+3\lambda)x + (1+4\lambda)y + (1+5\lambda)z - (1+2\lambda) = 0$.
આ સમતલ $XY$-સમતલને લંબ છે. $XY$-સમતલનું સમીકરણ $z=0$ છે અને તેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = (0, 0, 1)$ છે.
આપણા જરૂરી સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_2} = (1+3\lambda, 1+4\lambda, 1+5\lambda)$ છે.
સમતલો લંબ હોવાથી,તેમના અભિલંબ સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$\vec{n_1} \cdot \vec{n_2} = 0 \implies (0)(1+3\lambda) + (0)(1+4\lambda) + (1)(1+5\lambda) = 0$.
$1+5\lambda = 0 \implies \lambda = -\frac{1}{5}$.
$\lambda = -\frac{1}{5}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x+y+z-1) - \frac{1}{5}(3x+4y+5z-2) = 0$.
$5(x+y+z-1) - (3x+4y+5z-2) = 0$.
$5x+5y+5z-5 - 3x-4y-5z+2 = 0$.
$2x+y-3=0$.
448
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
એક સમતલ $(2,1,2)$ અને $(1,2,1)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $2x = 3y$ અને $z = 1$ ને સમાંતર છે. તો આ સમતલ નીચેનામાંથી કયા બિંદુમાંથી પણ પસાર થાય છે?
A
$(-6,2,0)$
B
$(6,-2,0)$
C
$(-2,0,1)$
D
$(2,0,1)$

Solution

(C) સમતલ $A(2,1,2)$ અને $B(1,2,1)$ માંથી પસાર થાય છે. સદિશ $\vec{AB} = (1-2, 2-1, 1-2) = (-1, 1, -1)$ છે.
રેખા $2x = 3y$ અને $z = 1$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આને $\frac{x}{3} = \frac{y}{2}$ અને $z = 1$ તરીકે લખી શકાય છે. રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (3, 2, 0)$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & -1 \\ 3 & 2 & 0 \end{vmatrix} = 2\hat{i} - 3\hat{j} - 5\hat{k}$ મળે છે.
સમતલનું સમીકરણ $2(x-2) - 3(y-1) - 5(z-2) = 0$ એટલે કે $2x - 3y - 5z + 9 = 0$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા: $(-2, 0, 1)$ બિંદુ માટે $2(-2) - 3(0) - 5(1) + 9 = -4 - 5 + 9 = 0$ થાય છે. તેથી,સમતલ $(-2, 0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે.
449
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
જો સમતલો $x-2y+3z-5=0$ અને $x+\alpha y+2z+7=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{1}{14}\right)$ હોય,તો $\alpha$ ના મૂલ્યો વચ્ચેનો તફાવત શોધો.
A
$\frac{12}{11}$
B
$\frac{62}{55}$
C
$\frac{31}{11}$
D
$\frac{8}{5}$

Solution

(B) સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = \hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{n_2} = \hat{i} + \alpha\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$ થાય.
આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{1}{14}$,તેથી $\frac{|(1)(1) + (-2)(\alpha) + (3)(2)|}{\sqrt{1^2 + (-2)^2 + 3^2} \sqrt{1^2 + \alpha^2 + 2^2}} = \frac{1}{14}$.
$\frac{|7 - 2\alpha|}{\sqrt{14} \sqrt{\alpha^2 + 5}} = \frac{1}{14}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{(7 - 2\alpha)^2}{14(\alpha^2 + 5)} = \frac{1}{196}$.
$\frac{49 - 28\alpha + 4\alpha^2}{\alpha^2 + 5} = \frac{1}{14}$.
$14(4\alpha^2 - 28\alpha + 49) = \alpha^2 + 5$.
$56\alpha^2 - 392\alpha + 686 = \alpha^2 + 5$.
$55\alpha^2 - 392\alpha + 681 = 0$.
ધારો કે બીજ $\alpha_1$ અને $\alpha_2$ છે. તફાવત $|\alpha_1 - \alpha_2| = \frac{\sqrt{D}}{|a|} = \frac{\sqrt{(-392)^2 - 4(55)(681)}}{55}$.
$D = 153664 - 149820 = 3844$.
$\sqrt{D} = 62$.
તફાવત $= \frac{62}{55}$.
450
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2025
સમતલો $2x-y+z-3=0$ અને $4x-3y+5z+9=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા અને રેખા $\frac{x+1}{2}=\frac{y+3}{4}=\frac{z-3}{5}$ ને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ $\alpha x+\beta y+\gamma z+d=0$ છે. તો $\alpha+\beta+\gamma+d=$
A
$48$
B
$-48$
C
$84$
D
$45$

Solution

(B) સમતલો $P_1: 2x-y+z-3=0$ અને $P_2: 4x-3y+5z+9=0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(2x-y+z-3) + \lambda(4x-3y+5z+9) = 0$
$(2+4\lambda)x + (-1-3\lambda)y + (1+5\lambda)z + (-3+9\lambda) = 0$.
સમતલ એ $(2, 4, 5)$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખાને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ રેખાના દિશા સદિશને લંબ છે.
તેથી,$2(2+4\lambda) + 4(-1-3\lambda) + 5(1+5\lambda) = 0$.
$4 + 8\lambda - 4 - 12\lambda + 5 + 25\lambda = 0$.
$21\lambda + 5 = 0 \implies \lambda = -\frac{5}{21}$.
$\lambda$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2 - \frac{20}{21})x + (-1 + \frac{15}{21})y + (1 - \frac{25}{21})z + (-3 - \frac{45}{21}) = 0$.
$(\frac{42-20}{21})x + (\frac{-21+15}{21})y + (\frac{21-25}{21})z + (\frac{-63-45}{21}) = 0$.
$22x - 6y - 4z - 108 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા: $11x - 3y - 2z - 54 = 0$.
અહીં $\alpha=11, \beta=-3, \gamma=-2, d=-54$.
$\alpha+\beta+\gamma+d = 11 - 3 - 2 - 54 = -48$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in MHT CET 2025?

There are 795 Mathematics questions from the MHT CET 2025 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2025 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2025 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick MHT CET 2025 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.